You are on page 1of 8

Õàìòðàí

ÀÆèëëÀÖÃÀÀß
ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë 2009 îí ¹3(22)
2 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22)

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ
Äýëõèéí ºäºð–
12-ð ñàðûí 01...
Æ
èë á¿ðèéí 12 äóãààð ñàðûí 1-íèéã ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèë-
äýëõèé íèéòýýðýý ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-ûí òýýð “Ìýäýýëýë õàðèëöàà ñàíàà÷èëãûí òºâ”
àñóóäàëä àíõààðàë õàíäóóëàõ ºäºð ÒÁÁ íü “ÄÎÕ-òîé òýìöýõ äýëõèéí ºäºð- 12-ð
áîëãîí 20 äàõü óäààãàà òýìäýãëýæ áàéãàà ñàðûí 01”-íèéã òîõèîëäóóëàí 11-ð ñà-ðûí
áèëýý. 27-íîîñ 12-ð ñàðûí 01-íèé ºäð¿¿äýä ñóðòàë-
÷èëãààíû àæëûã çîõèîí áàéãóóëëàà.
Àíõ 1988 îíû íýãä¿ãýýð ñàðä Ëîíäîí õîòíîî
äýëõèéí 140 ãàðóé îðíû ñàéä íàð õóðàëäàæ,
ñàíàë íýãòýéãýýð “ÄÎÕ-òîé òýìöýõ äýëõèéí õèéëýý. Ýíý ¿åýð ñóðòàë÷èëãààíû ñàìáàð
ºäºð”-èéã òýìäýãëýõ ñàíàà÷ëàãà ãàðãàæ, áàéðëóóëàí ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ/ ÁÇÄÕ-ûí òàëààðõè
¿¿íèéã íü Äýëõèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãà ãàðûí àâëàãà, áýëãýâ÷, áóãóéâ÷, óòàñíû ç¿¿ëò
äýìæèñíýýð æèë á¿ðèéí 12 äóãààð ñàðûí çýðãèéã òàðààæ, ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ-ûí ºíººãèéí
1-íû ºäðèéã “ÄÎÕ-òîé òýìöýõ äýëõèéí ºäºð” áàéäëûí òàëààð äýëãýðýíã¿é ìýäýýëýë õèé-
áîëãîñîí þì. Ò¿¿íýýñ õîéø ºíººã õ¿ðòýë ëýý.
äýëõèé íèéòýýðýý æèë á¿ðèéí ýíý ºäðèéã ̺í çàëóóñûí õàìãèéí èõýýð ¿éë÷ë¿¿ëäýã
Äýëõèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãà áîëîí “Èõ ìîíãîë” óóøèéí ãàçàð 11-ð ñàðûí 28-
ͯÁ-ûí ÄÎÕ-òîé òýìöýõ íýãäñýí õºòºëáºðººñ íû Áààñàí ãàðèãò ìýäýýëýë, ñóðòàë÷èëãààíû
ãàðãàñàí óðèàí äîð òýìäýãëýí ºíãºð¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëæ, õ¿ì¿¿ñèéí äóíä
êàìïàíèò àæèë çîõèîäîã óëàìæëàëòàé áîë- àñóóëò õàðèóëòûí òýìöýýí çàðëàí ò¿ð¿¿ëñýí
Õ¿ì¿¿ñèéí õàìãèéí èõýýð ¿éë÷ë¿¿ëäýã èõ
ñîí. õ¿íèéã áýëãýâ÷, ôóòáîëêîîð óðàìøóóëñàí
äýëã¿¿ð, ñóïåðìàðêåòóóäûã /Íîìèíãèéí
Ìàíàé óëñûí õóâüä 1990 îíîîñ ýíý ºäðèéã ñàëáàð äýëã¿¿ð¿¿ä/ ñîíãîí àâ÷, õ¿ì¿¿ñèéí íü îëîí õ¿íèé ñîíèðõëûã òàòñàí àðãà õýìæýý
òîõèîëäóóëàí ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ-òîé òýìöýõ òºðºë õàìãèéí èõ õóäàëäàí àâàëò õèéäýã Íÿì ãàðèã áîëæ ÷àäñàí þì.
á¿ðèéí óõóóëãà, ñóðòàë÷èëãàà, ìýäýýëëèéí áóþó 11-ð ñàðûí 30-íû ºäºð 15-18 öàãèéí
àæëûã çîõèîí áàéãóóëæ áàéíà. õîîðîíä óõóóëãà ñóðòàë÷èëãààíû àæëûã

12-ð ñàðûí 01-íèé ºäºð “Þíèòåë” êîìïàíèòàé


õàìòðàí ÎÊÒÀ, ROKMON òºâ¿¿äýýð ¿éë÷-
ë¿¿ëñýí çàëóóñò ãàð óòàñíû ç¿¿ëò, áóãóéâ÷,
áýëãýâ÷ çýðãèéã ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëûí
õàìò òàðààñàí áºãººä ýíý ºäºð 6000 îð÷èì
õ¿í òóñ õî¸ð òºâººð ¿éë÷ë¿¿ëñýí àæýý.

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22) 3
“Òªñªë õýðõýí áè×èõ âý? ”
ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëëàà

ÄÎÕ–òîé Òýìöýõ ¯íäýñíèé Ñàí íü ò¿íø âý?” ñýäýâò ñóðãàëòûã 2008 îíû 12 ñàðûí 13- çîðèëò íü þó áîëîõ, þóã, õýíä çîðèóëæ
ÒÁÁ-óóäàà äýìæèõ, ÷àäâàðæóóëàõ, òýäýíä 15- íû ºäð¿¿äýä çîõèîí áàéãóóëëàà. ººð÷ëºõ, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà, ýðñäëèéã õýðõýí
øààðäëàãàòàé òóñëàëöààã ¿ç¿¿ëýõýä àíõààð÷ Ñóðãàëòàíä ÒÁÁ-óóäûí òºñëèéí ìåíåæåð, òîîöîõ, òºñºâ, çàäàðãàà, òàâèãäàõ øààðäëàãà
àæèëëàæ èðñýí áèëýý. ¯¿íèé äàãóó ò¿íø áîëîí àæèëòíóóä íèéòäýý 18 õ¿íèéã õàìðóóëæ, òºñºë çýðãèéí òàëààð äýëãýðýíã¿é ìýäýýëëèéã ºã÷
øèíýýð ñîíãîãäîí õàìòðàí àæèëëàõ ÒÁÁ-óóäàà ãýæ þó âý? ÿìàð ¿íäñýí á¿òýöòýé áàéäàã, òºñ뺺 õýðýãæ¿¿ëýõ ÿâöàä þóã àíõààðâàë çîõèõ
÷àäâàðæóóëàõûí òóëä “Òºñºë õýðõýí áè÷èõ òºñëèéí ñàíàë õýðõýí áè÷èõ, òºñëèéí çîðèëãî, òàëààð ñèñòåì÷èëñýí ñóðãàëòûã ÿâóóëëàà.

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


4 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22)

“Îëîí íèéòýä
ò¯øèãëýñýí
áàéãóóëëàãóóäûí
×àäàâõèéí
ä¯í øèíæèëãýý”
ãàðûí àâëàãûã àøèãëàõ
ñóðãàëò áîëëîî

Ä
ÎÕ-òîé òýìöýõ ¯íäýñíèé ñàíãààñ ÕÄÕÂ/ ëàãàòàé õýðýãöýýã òîäîðõîéëæ, ò¿¿íèéã õàíãàõ
ÄÎÕ/ ÁÇÄÕ-ààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, ¿éë àæèëëàãààã öîãö õýëáýðýýð òºëºâëºõ
¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ÷èãëýëä èäýâõòýé àðãà ç¿éã èðãýíèé íèéãìèéí òºëººëºëä
àæèëëàæ áóé îëîí íèéòèéí áîëîí òºðèéí ýçýìø¿¿ëýõ çîðèëãîòîé ñóðãàëòûã ò¿íø ÒÁÁ-
áóñ áàéãóóëëàãóóäûí ÷àäàâõèéã äýìæèæ, óóäûí àæèëòíóóäàä çîðèóëàí 2008 îíû 12-ð
óëìààð òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîîð òºðºë ñàðûí 21-23-íû ºäð¿¿äýä çîõèîí áàéãóóëëàà.
á¿ðèéí ñýäýâ÷èëñýí ñóðãàëòûí ãàðûí àâëàãà Òóõàéí àðãûã ñóð÷ ìýäñíýýð áàéãóóëëàãûíõàà
áýëòãýõ, õîëáîãäîõ ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã õýìæýýíä òîîí áîëîí ÷àíàðûí ñóóðü ìýäýýëëèéã
áîëîâñðóóëàõ, øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä òîäîðõîé áîëãîæ, òóõàéí ìýäýýëëèéã õºãæëèéí
ººðèéí îðíû íºõöºëä òîõèðóóëàí îð÷óóëàõ àõèö äýâøëèéã õÿíàõ õýðýãñýë áîëãîí àøèãëàõ
çàìààð òóõàéí áàéãóóëëàãûí òºäèéã¿é, òºðèéí áîëîìæòîé áîëîõ þì.
ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãóóäûí õ¿ðòýýë áîëãîæ
áàéäàã áèëýý.

Ýíý çîðèëãûíõîî ¿¿äíýýñ “Îëîí íèéòýä


ò¿øèãëýñýí áàéãóóëëàãóóäûí ÷àäàâõèéí ä¿í
øèíæèëãýý” õýìýýõ ÕÄÕÂ-èéí õàëäâàðààñ
ñýðãèéëýõ ¿éë àæèëëàãààã ºíäºð ò¿âøèíä
ÿâóóëàõ ÷àäàâõèéã ¿íýëýõ áîëîí áýõæ¿¿ëýõýä
äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîòîé öóâðàë
àðãà÷ëàëóóäààñ á¿ðäñýí ãàðûí àâëàãûã õýâëýí
ãàðãàñàí áèëýý.
Ýíý óäàà ýíýõ¿¿ ãàðûí àâëàãûã àøèãëàæ
áàéãóóëëàãûíõàà ÷àäàâõèéã ¿íýëýõ, øààðä-

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22) 5

ÕÄÕÂ/ÄÎÕ/ÁÇÄÕ-ààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ


“ÄÝÌÆÈÕ” òºâ áàéãóóëàãäëàà
ÄÎÕÒ¯Ñ íü ýð÷¿¿äòýé áýëãèéí õàâüòàëä îðäîã • În-line çºâëºãºº
ýð÷¿¿äèéã ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ/ ÁÇÄÕ-ààñ óðüä÷èëàí
Á¯ðýëäýõ¯¯í:
ñýðãèéëýõ çîðèëãîòîé “Äýìæèõ” òºâèéã îëîí
Òºâèéí ìåíåæåð: Í.Îòãîíáààòàð
íèéòèéí ñàíàë, õ¿ñýëòèéí äàãóó áàéãóóëæ, àëáàí
Òºâèéí àæèëòàí: Ä.Ìÿãìàðäîðæ
¸ñíû íýýëòýý 2008 îíû 12-ð ñàðûí 04-íû ºäºð
Òºâèéí àæèëòàí: Ã.ĺë
õèéëýý. Òºâ íü Óëààíáààòàð õîò äàõü ÁÇÄÕ/ÕÄÕÂ/
Ñàéí äóðûí àæèëòàí: Ã. Óóãàíáàÿð
ÄÎÕ-ûí õàëäâàðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ òºñºë
Ñàéí äóðûí àæèëòàí: À. Ýíõò¿âøèí
õºòºëáºðò õàìðàãäàëã¿é ¿ëäñýí áîëîí øèíýýð ãàð÷
èðæ áàéãàà îëîí íèéòèéã õàìðóóëàõ çîðèëãîòîé
áºãººä ãîëëîõ ¿éë àæèëëàãàà íü: Ìàíàé áàéðøèë
• Øèíý îëîí íèéòèéã èëð¿¿ëýõ, òýäýíä Áýëãèéí Çàð ìýäýý
ñîíèíû áàéð
ýð¿¿ë ìýíä, áýëãèéí ÷èã õàíäëàãà, ÁÇÄÕ/
2 äàâõàðò
ÕÄÕÂ/ ÄÎÕ-îîñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ìýäëýã
5 òîîò
îëãîõ ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ.
ÄÎÕ¯Òºâèéí äýðãýäýõ
• Ñýòãýë ç¿éí çºâëºãºº ºãºõ, ñàéí äóðûí “ÄÝÌÆÈÕ” òºâ Çîîñ ãî¸ë
çºâëºãºº øèíæèëãýýíä çóó÷ëàõ,
• Ãýð á¿ëèéí äýìæèõ óóëçàëòûã çîõèîí áàé- Õ¿íñíèé 1-ð äýëã¿¿ð
ãóóëàõ, ñýòãýë ç¿éí çºâëºãºº ºãºõ
• Hot line çºâëºãºº / 88684861 / Ҫ ÇÀÌ ÒªÂ ÇÀÌ
• Èäýâõæ¿¿ëýõ àðãà õýìæýý /ñî¸ë, óðëàã, ñïîð-
òûí àðãà õýìæýý/
Ҫ ÇÀÌ

Óëààíáààòàð

• Ñîíãîñîí ñýäâýýð á¿ëãèéí ÷ºëººò ÿðèëöëàãà


áàíê

çîõèîí áàéãóóëàõ.
8868-4861
• ÑÄÇØ-íèé à÷ õîëáîãäëûã òàéëáàðëàí òà-
9668-1999
íèóëæ, ýìíýëãèéí òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíä çóó÷-
ëàõ.
9965-0121

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


6 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22)

ÓÐÀÃØÀÀ ÕÀÐ-“Áîñ, çîãñ,


òýìöëýý ¿ðãýëæë¿¿ë”

2008 îíû òºãñãºëä 1994 îíä àíõ òîìèëîãäñîíîîñîî õîéø áàéãóóëëàãàà òýðã¿¿ëýí àæèëëàæ èðñýí UNAIDS-èéí ¿íäýñëýã÷
áºãººä ÿéöýòãýõ Çàõèðàë Äð Ïèòåð Ïàéîò õàëààãàà ºã÷ áàéíà. Ò¿¿íèé ºíãºðñºí õóãàöààíä áîëæ ºíãºðñºí ¿éë ÿâäëóóäûã
òîâ÷îîëîõûí ÿëäàìä áàñõ¿¿ èðýýä¿éä ó÷ðàõ ñîðèëòóóäûí òàëààð Æîí Äîííýëèòýé õèéñýí ÿðèëöëàãûã áèä òîëèëóóëæ
áàéíà.
Òà õàëààãàà ºã÷ áàéãàà ýíý ¿äøèéí ñýòãýãäëýý ¿éë ÿâäàë áîëñîí. Õî¸ðäóãààðõ íü 2001 îíä çàðöóóëñàí õºðºí㺠10 òýðáóì àì.äîëëàðò
õóâààëöàà÷? ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-ûí òàëààð õóðàëäñàí Íýãäñýí õ¿ðñýí ÿâäàë ãýæ ¿çýæ áàéíà. Ýíý áîë àñàð èõ
Ïèòåð Ïàéîò: Áè óã íü ñ¿¿ëèéí õýäýí ñàðóóä ¯íäýñíèé Àññàìáëåéí Îíöãîé Õóðàëäààí íººö äàé÷èëñíû áàðèìò ìºí. ¯¿íèé ìàø ÷óõàë
ìààíü ÷èìýýã¿éõýí áàéõ áîëîâ óó ãýæ áîäîæ áàéëàà. Òýð áîë øèíý ýðãýëòèéí ¿å áàéñàí õýñýã íü ÕÄÕÂ-òàé àìüäàð÷ áóé õ¿ì¿¿ñèéí
áàéñàí þì. (Èíýýâ) Ãýâ÷ áàãà çýðýã äóòóó þì. ×óõàì òýð õóðàëäààíû äàðàà Ãëîáàëü èäýâõèòýé îðîëöîîíû ¿ð ä¿íä áèé áîëñîí
¿íýëñýí áîëîëòîé. Ãýõäýý ìèíèé ãîë çîðèëãî Ñàí (ÄÎÕ, Ñ¿ðüåý, Õóìõàà ºâ÷èíòýé òýìöýõ) þì. Ýíý ìºíãºí ä¿í áîë Åðºíõèé àññàìáëåéí
ìààíü èðýõ æèëèéí ñàíõ¿¿æèëòýý áàòàëãààòàé áàéãóóëàãäñàí òºäèéã¿é îëîí óë¸ îðíóóäûí õóðàëäààíû ¿åýð áýëãýäýë áîëãîñîí óëñ òºðèéí
áîëãîõ àñóóäàë áàéëàà. Ýíý ÷ áàéíãà òóëãàðäàã òýðã¿¿í, åðºíõèé ñàéäóóä ýíý òàëààð ¿¿ðýã ¿éë àæèëëàãàà áà èäýâõèòýé íºëººëëèéí ¿éë
ñîðèëò ë äîî. àâ÷ àæèëëàõàà èëýðõèéëñýí áà ÄÎÕ äýëõèéí ÿâöûã õîñëóóëñíû ¿ð ä¿í áàéëàà.
õýìæýýíä íýí òóëàãàìäñàí àñóóäàë áîëæ,
UNAIDS-ò àæèëëàæ áàéñàí ¿åý ýðãýýä õàðàõàä Òà õàëäâàðûí òàðõàëòûí òàëààð öî÷èðäìîîð
çºâõºí ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàéäàä õàìààòàé
õàìãèéí ÷óõàë 3 ¿éë ÿâäàëä þóã íýðëýõ âý? ìýäýýëýë õ¿ëýýæ àâàõàä ÿìàð áàéäàã òóõàé
àñóóäàë áàéõàà áîëüñîí þì. Ýíý òóõàé
ä¿ðñëýõã¿é þó?
ÏÏ: Ýõíèéõ íü 1996 îíä ýì÷èëãýýã íýýæ, íýëýýä äýýä ò¿âøíèé òîìîîõîí õýìæýýíèé
õýðýãëýýíä íýâòýðñýí òºäèéã¿é ðåòðîâèðóñûí àñóóäëóóäûí òàëààð õýëýëöäýã ãàçðóóäàä ÏÏ: Òèéì òîõèîëäîë ìàø îëîí áàéñàí.
ýñðýã ýì÷èëãýýíèé ¿íèéã áóóðóóëæ ÷àäñàí ÿðèãäàõ áîëñîí. Ãóðàâäóãààðò, ÄÎÕ-òîé òýì- Ñàÿâòàðõàí õ¿ëýýí àâñàí òààã¿é òîî áàðèìò
íü íýýëòýýñýý äóòóóã¿é à÷ õîëáîãäîëòîé öýõ ¿éë àæèëëàãààíä ºíãºðñºí æèë áèäíèé áîë Àçèéí èæèë õ¿éñòí¿¿äèéí äóíä ÕÄÕÂ-

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22) 7
èéí òàðõàëò ºñ÷ áàéãàà òóõàé ¿ç¿¿ëýëò äýýð õýìæèæ áîëîõóéö äýâøèëò¿¿ä ãàðãàæ ºñ÷ áîëçîøã¿é. Èéì ÿâäàë áîëîõ ýñýõèéã áèä
áàéñàí. Ýíý íü 1980-ààä îíû ýõýí ¿åèéí áàéãàà øèãýý ¿ð ä¿íã ÕÄÕÂ-ààñ óðüä÷èëàí ìýäýõã¿é ÷ ýíý òóõàéä ñàíàà çîâíèæ áàéãàà.
ªðíºäºä õàðàãäàæ áàéñàí ä¿ð çóðàã. Áè 10- ñýðãèéëýõýýð õèéæ áàéãàà àæèëäàà õàðæ Òà ººðèé㺺 èäýâõèòýé òýìöýã÷ ãýæ òîäîðõîéë-
ààä æèëèéí ºìíº Ç¿¿í Åâðîïò ìàíñóóðóóëàõ ÷àäàõã¿é áàéãàà ÿâäàë þì. ¯¿íèé òóëä èë¿¿ äîã. Òà èäýâõèòýé òýìöýã÷äèéí ñ¿¿ëèéí õýäýí
áîäèñ òàðüæ õýðýãëýã÷äèéí äóíä õàðæ áàéñàí õóãàöàà õýðýãòýé þó, ýñâýë áèä áóðóó çàìààð æèëèéí àæèëä ÿìàð ¿íýëãýý ºãºõ âý? Àëäàà,
ä¿ð çóðàãòàé ÿã èæèë. Íàìàéã 1980-ààä îíû ÿâñààð áàéíà óó? Áè õóâüäàà áîäîõäîî òóõàéí îíîîòîé ç¿éë þó áàéâ?
äóíäóóð òºâ Àôðèê äàðàà íü Çàèðò àæèëëàæ áèçíåñèéã áðýíä áîëãîõ ò¿âøèíä ìàðêåòèíã
áàéõ ¿åä ªìíºä Àôðèêò õàëäâàðûí òàðõàëò õèéæ, õ¿ì¿¿ñèéí çàí ¿éëä íºëººëæ äàäñàí ÏÏ: Èäýâõèòí¿¿ä, ÿëàíãóÿà Ãëîáàëü ñàí ýì-
2% õ¿ðýõã¿é ò¿âøèíä áàéñàí. Ãýòýë õýäõýí ìýðãýæèëòí¿¿äòýé õàìòðàõ õýðýãòýé ãýæ ÷èëãýý ¿éë÷èëãýý, íºëººëºë, óõóóëãà ñóðòàë-
æèëèéí äàðàà ýíý õàëäâàð ïóóæèí õººðºõòýé õàðäàã. ÕÄÕÂ-ýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ãýäýã ÷èëãàà, õºðºí㺠äàé÷èëãààíû òàë äýýð àñàð
àäèë õóðäààð ºñ÷, áèä ÷ “Ϻºõ, èòãýìýýðã¿é íü “áóãàëãàíä íýìýëò òàðèëãà” øààðäàíà ãýñýí èõ àìæèëòòàé àæèëëàæ èðñýí ãýæ áîäîæ
þì” ãýñýýð ¿ëäñýíèéã ìýäýæ áàéãàà áèç äýý. ¿ã. áàéíà. Ýíý áîë äýýä çýðãèéí ¿íýëãýý. Ãýõäýý
Èéì òîõèîëäëóóä çºí人 áèé. Ìèíèé áîäëîîð óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ÷èãëýëýýð àæèëëàæ áóé
ÄÎÕ-òîé òýìöýõ àæèëä æèë á¿ð 10 òýðáóì èäýâõèòí¿¿äèéí òóõàéä áîë õýö¿¿. ªìíºä
áèä ýíý õàëäâàðûí òàðõàëòûí èðýýä¿éí àì.äîëëàð çàðöóóëàõ õýðýãöýýòýé áàéãàà òó-
òàëààð áîäîõäîî èéì íºõöºë áàéäàë ¿¿ñãýõã¿é Àôðèêèéí Ýì÷èëãýýíèé Êàìïàíèò àæèë ¿¿íèéã
õàé ºìíº äóðäñàí. ̺íãºí ñàíõ¿¿æèëòèéã õèéæ áàéãàà ë äàà, ãýõäýý òýäíèé õóâüä ººð
áàéõàä àíõààðàõ õýðýãòýé. Ýíý âèðóñ áèäýíä íýìýãä¿¿ëýõ ãîë ¿íäýñëýë òàíü þó âý? õýðýã.
öî÷èðäîì ìýäýýã äóóëãàñààð áàéõ áîëíî. Òèéì
ÏÏ: Àíõäàã÷ ¿íäýñëýë áîë ýðãýõ ¿ð ä¿í íü Óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ òàëààðõè ìàðãààíòàé
÷ ó÷ðààñ ìèíèé õóâüä õ¿ì¿¿ñ Àçèéí òàëààð
õàìãèéí ¿íý öýíýòýé áóþó-õ¿íèé àìü àâðàõ àñóóäëààð óëñ òºðèéí ¿çýë áàðèìòëàëûã òà þó
“ªº, ýíý íýã òîäîðõîé õýñýã õ¿ì¿¿ñèéã õàìðààä
ÿâäàë. Ýðýëò õýðýãöýý èõ áàéíà. Ýì÷èëãýýã ãýæ ¿çäýã âý?
ë çîãñ÷èõíî” ãýæ õýëýõýä íü èõ ë ýðãýëçäýã.
àâààä ¿çüå, ºíººäºð áàðàã 4 ñàÿ õ¿í âèðóñûí
Òèéì ÷ áàéæ áîëíî, ¿ã¿é ÷ áàéæ áîëíî, áèä ÏÏ: Èíãýõ íü çîõèñã¿é-ãýëýý ãýýä áóðóó þì
ýñðýã ýì÷èëãýýíä õàìðàãäàæ, öààíà íü 8 ñàÿ
ìýäýõã¿é ø¿¿ äýý. áàéõã¿é. Ýíý ÷èíü ¿íäñýíäýý íèéãýìä áîëîí
õ¿íä ýì÷èëãýý õ¿ðýëöýõã¿é õ¿ëýýæ áàéíà.
ÄÎÕ-ûí ýñðýã òýìöýë íü ýð¿¿ë ìýíäèéí ̺í áèä ìºí㺠çàðöóóëàëòûã äýýä çýðãýýð àìüäðàëä áàéäàã ë ñóóðü ñîíãîëòóóä þì. Ýäãýýð
òîãòîëöîîã ÷àäàâõèæóóëñàí óó, ýñâýë àñóóäëóóäûã á¿õýëä íü óõàìñàðòàéãààð
äîðîé-òóóëñàí áîëîâ óó? øèéäâýðëýäýã íèéãìèéã öîãöëîîíî ãýäýã íü
õîîñîí ìºðººäºë òºäèé áºãººä íýã èõ ñàéí
ÏÏ: Ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿éë÷èëãýýíä ñºð㺺ð ç¿éë áèø... Ýðõýìëýõ ¿íýò ç¿éëñ, äàãàæ
íºëººëñºí ãýñýí áàðèìò íîòîëãîî ìºðäºõ áîäëîãûí åðºíõèé çàð÷ìóóäûí
áè ¿íýíäýý õàðæ áàéñàíã¿é. Õàðèí ÷ öîãöûã áèé áîëãîõ õýðýãòýé áºãººä èíãýæ
òîäîðõîé òºðëèéí ¿éë÷èëãýý òóõàéëáàë ÷àäâàë àÿíäàà ÄÎÕ-ûí òàëààð áàðèìòëàõ
ëàáîðàòîðèóäûã áýõ-æ¿¿ëñýí, õ¿÷èí áîäëîãûí àñóóäàë ðóó õàíäàíà ãýñýí ¿ã.
÷àäëûã íü íýìýãä¿¿ëñýí. Çàðèì óëñóóäûí ¿ð àøèãòàé áàéëãàõààð çîõèîí áàéãóóëàãäñàí.
ªºðººð õýëáýë, ýõëýýä áýëòãýãäýõ ¸ñòîé Ãîë íü òóõàéí áîäëîãûí àñóóäàë íü àëü áîëîõ
çàñãèéí ãàçàð íü òóõàéëñàí ñàíõ¿¿æèëòèéí øèíæëýõ óõààíû íîòîëãîîòîé, òýðõ¿¿ íîòîëãîî
òîäîðõîé õýñãèéã îðîí íóòãèéí ÷àäàâõèéã òîãòîëöîîãîî áèé áîëãîñîí, ëàáîðàòîðèóäûã
áàéãóóëæ, õ¿ì¿¿ñýý ñóðãàæ áýëýí áîëîîä íü õ¿íèé àìèéã àâðàõàä õýðýãëýãäýõ¿éö
áýõæ¿¿ëýõýä çàðöóóóëàãäàæ áàéãàà ýñýõýä áàéãàà ýñýõèéã òîäðóóëæ áàòàëãààæóóëñàí
áàéãàà. Íýãýíò á¿õ áýëòãýë àæëóóä õèéãäñàí
õÿíàëò òàâüæ îðîëöîæ áàéñàí íü ÷ áèé. ÄÎÕ- áàéõ õýðýãòýé. Çàðèì óëñàä ìàíñóóðóóëàõ
ó÷ðààñ áàðàà ¿éë÷èëãýýã ò¿ãýýí õ¿ðãýõ ºðòºã
ûí àñóóäàë á¿õýëäýý òóõàéí óëñûí ýð¿¿ë áîäèñ ñóäñààð òàðüæ õýðýãëýã÷äèéí äóíä õîð
çàðäàë íü èë¿¿ õÿìä áàéãàà þì.
ìýíäèéí ñàëáàðò àñàð èõ à÷ààëàë, äàðàìò õºíººëèéã áóóðóóëàõ õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëýõèéã
ó÷ðóóëàõ íü òîäîðõîé. Æèøýý íü ýð¿¿ë Äýëõèé äàõèíû ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëûí íºëºº õóóëèàð õîðèãëîñîí áàéäàã. Òýð áîë ìýäýýæ
ìýíäèéí ñàëáàðûí àæèëëàõ õ¿÷íèé ÷àäàâõèéã õºòºëáºð¿¿äýä õýðõýí òóñ÷ áîëîõ áîë? óëñ òºðèéí áóðóó áîäëîãî.
áýõæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð Ìàëàâè óëñàä ÄÎÕ-òîé ÏÏ: Õºòºëáºðèéí ñàíõ¿¿æèëòèéã áóóðóóëâàë
òýìöýõýä çîðèóëñàí ñàíãèéí ìºí㺺ð ýìíýëýã Óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ öààøäûí àæèëä õàìãèéí
òýð õýìæýýãýýð ¿ð ºãººæ íü áàãà áàéíà. ¯éë áýðõøýýëòýé ç¿éë íü þó áàéæ áîëîõ âý?
áàðüñàí, Ýòèîïò ÷ ìºí àäèë. Òýäãýýð óëñóóä èõ ÿâöûã õîéøëóóëàõûí õèðýýð õîæèì ò¿¿íýýñ
õ¿÷òýé, ÷àäâàðëàã çàñãèéí ãàçàð, ýð¿¿ë ìýíäèéí èë¿¿ èõèéã íºõºí òºëºõ áîëíî ãýñýí ¿ã. Çàñãèéí ÏÏ: Àçè, ç¿¿í Åâðîïò çºâõºí ìàíñóóðóóëàõ
ñàéäòàé. Òýä ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ñàíõ¿¿æèëòèéã ãàçðóóä íèéãìèéí ñàëáàðò çàðöóóëàõ òºñ⺺ñºº áîäèñ ñóäñààð òàðüæ õýðýãëýã÷èä, ýñâýë
õºäºº îðîí íóòàãò ýìíýëã¿¿ä áàðèõàä çàðöóóëæ ýõýëæ òàíàõ âèé ãýæ ñàíàà çîâæ áàéíà. Ýäèéí áèåý ¿íýëýã÷èä ãýëã¿é òýäíèé öààíà áàé-
áàéñàí. Ãýõäýý õýðâýý áèä îëîí õ¿ì¿¿ñèéí çàñãèéí óíàëòûí ¿åä åð íü ë òèéì àðãà õýìæýý ãàà íèéò õ¿í àìûí á¿ëýãò ýíý íü õýðõýí
õýëæ çºâëºñºí÷ëºí ðåòðîâèðóñûí ýñðýã àâäàã ë äàà. ßïîí óëñ 1990 îíû ýäèéí çàñãèéí íºëººëæ äàìæèæ áîëîõ âý òàëààñ íü õàðæ,
ýì÷èëãýýã íýâòð¿¿ëýõèéí òóëä ýð¿¿ë ìýíäèéí õÿìðàëûíõàà äàðàà õºãæëèéí òóñëàëöààíû àæèëëàõ ýõëýõ øààðäëàãàòàé áîëîîä áàéíà.
¿éë÷èëãýýí¿¿äèéã òîãòâîðæèæ õºãæèõèéã õºðºí㺺 60%-èàð áóóðóóëñàí. ODA, Ãëîáàëü Õî¸ðäóãààðò, ç¿¿í áîëîîä ºìíºä Àôðèêèéí
õ¿ëýýñýí áîë ýì÷èëãýýíèé òàëààð ÿìàð ÷ ñàíãèéí òóñëàëöààã¿éãýýð ÄÎÕ-ä íýðâýãäñýí îðíóóä äàõü õàëäâàðûí òîõèîëäëóóäûí òàë
àìæèëòã¿é, ñàÿ ñàÿ õ¿ì¿¿ñ àìèà àëäàõ áàéñàí ÿäóó áóóðàé îðíóóä ÄÎÕ-ûí õºòºëáºðºº õóâü íü òîãòâîðòîé ãýð á¿ë¿¿äèéí äóíä èëýð÷
ãýäãèéã ìàðòàæ áîëîõã¿é. õýðýãæ¿¿ëæ ÷àäàõã¿éä õ¿ðíý. Õºãæèæ áàéãàà áàéíà. Ýíý òîõèîëäîëä áèä ÿàõ ¸ñòîé âý?
îðíóóäûí õóâüä çàñãèéí ãàçðûí òºñâèéí Ýíý íü áèäíèéã àðãà àðãà÷ëàëàà ýðãýí õàðàõ
Òàðõàëòûí ýñðýã õèéãäýæ áàéãàà àæëóóäûí
îðëîãî õàðüöàíãóé áàãàñ÷, ìºíãºí øèëæ¿¿ëýã, õýðýãòýé áàéãààã õàðóóëæ áàéãàà þì. Íýìæ
¿ð ä¿íãèéí òóõàé õàìãèéí èõ àíõààðëûã òàíü
õóâü õ¿ì¿¿ñèéí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëò õýëýõýä ÕÄÕÂ-èéí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéã
òàòàæ áàéãàà àñóóäàë þó áàéíà âý?
áóóðàõ áàéõ. Èíãýâýë óëàì îëîí õ¿ì¿¿ñ ýìçýã ìýðãýæëèéí ò¿âøèíä õ¿ðãýõýä áèçíåñèéíõíèé
ÏÏ: Ìèíèé õàìãèéí ñýòãýë çîâíèæ áàéãàà ç¿éë ºðòºìõèé á¿ëýãò øèëæèæ, áèåý ¿íýëýõ ÿâäàë ÷ òóñëàëöàà õýðýãòýé áàéãàà þì.
áîë áèä ýì÷èëãýýã õ¿ðòýýìæòýé áîëãîõ òàë

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë


8 õàìòðàí àæèëëàöãààß 2009 îí ¹3(22)

Øèíý õàëäâàð õààíà èëýð÷ áîëçîøã¿éã õèéãäñýíýýð áàéäàë ººð÷ëºãäñºí. Òàéëàíäàä äýýð òàâüñàí èëòãýëäýý òà Áîá Ìàðëèãèéí
õàðóóëàõ çîðèëãîîð õèéãääýã õàëäâàð äàìæèõ øèíý ìýäýýëýë äýýð òóëãóóðëàí îäîî õýðýãëýæ “Áîñ, Çîãñ, Òýìöëýý ¿ðãýëæë¿¿ë” ãýäýã äóóíû
õýëáýð, çàìóóäûí òàëààðõè ñóäàëãààíóóä õýð áàéãàà óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýëáýðýý ¿ãíýýñ èø òàòàæ õýëýýä “Ýíý áîë ìèíèé õèéõ
à÷ õîëáîãäîëòîé áàéäàã âý? ººð÷ëºõèéã õè÷ýýæ áàéõàä Õÿòàäàä õèéãäñýí ç¿éë” ãýñýí. Òà þó õèéõ âý?
ñóäàëãààíààñ ãýé ýð÷¿¿äýä àíõààðàë õàíäóóëàõ
ÏÏ: Þó áîëîõ íýæ áàéãàà òóõàé áèä òýð á¿ð ÏÏ: Îäîîõîíäîî ìýäýõã¿é áàéíà. Èõ Áðè-
øààðäëàãàòàé ãýñýí ¿ð ä¿í ãàðñàí áàéãàà.
óðüä÷òëàí ìýääýãã¿é ó÷ðààñ ìýäýýæ õýðýã òàíèä, Ëîíäîí õîòûí Èìïåðèàë Êîëëåæèä
Õàìãèéí ÿðâèãòàé ç¿éë áîë òàðõàëò íü íèéò
òèéì ñóäàëãààíóóä ¿íýõýýð õýðýãòýé áàéäàã. àêàäåìè÷ààð î÷íî, òýãýýä ÄÎÕ-ûí òàëààð àæ-
õ¿í àìûí äóíä æèãä òàðõñàí óëñ îðíóóäûí
Áèä óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ÷èãëýëèéí àæëàà ëàà ¿ðãýëæë¿¿ëíý, ãýõäýý èðãýí õ¿í, íèéãìèéí
õóâüä ìýäýýëëèéã õýðõýí òàéëæ óíøèõ âý ãýäýã
îäîîãîîñ 5 æèëèéí ºìíºõ õàëäâàðûí òàðõàëò ãèø¿¿íèé õóâèàð... Áè äàðààãèéí àìüäðàëàà
àñóóäàë þì. Õýðýâ ÕÄÕÂ íü ãýðëýñýí, áýëãèéí
ÿìàð áàéñàí äýýð òóëãóóðëàí ÿâóóëæ áàéæ áîñãîõûí òóëä àæèëëàõ öàã õýðýãòýé áàéíà.
òîãòâîðòîé õàðèëöààòàé õîñóóäàä õàëäâàðëàæ
ìàãàäã¿é. ͺõöºë áàéäàë 5 æèëèéí ºìíºõººñ Ìýäýýæ õýðýã ÿìàð íýãýí ¿çýë áîäîë çàð÷èìä
áàéãàà áîë, õ¿¿åýý, ýíý ÷èíü ìàø îëîí õ¿íèéã
ººð÷ëºãäñºí ÷ áàéæ áîëíî, ¿ã¿é ÷ áàéæ áîëíî. áàðèãäàëã¿é àæèëëàõûã õ¿ñ÷ áàéíà. Áîá
õàìàðñàí ãýñýí ¿ã ø¿¿ äýý. Òýãýõýýð áèä ÿàõ
Ìèíèé áîäëîîð ñóäàëãàà ñàéí õèéãäñýí áàéõààñ Ìàðëèãèéí õýëñýí÷ëýí “ÁÈÄ ªªÐÈÉÍ ÃÝÑÝÍ
¸ñòîé âý?
ãàäíà ãîë íü õýðýãëýãääýã áàéõ õýðýãòýé. ÎÞÓÍ ÁÎÄÎËÒÎÉ”
Ëåñîòîä èéìýðõ¿¿ òºðëèéí ñóäàëãààíóóä Ìåêñèêò áîëñîí îëîí óëñûí ÄÎÕ-ûí õóðàë

Red
Ribbon ÓËÀÀÍ ÒÓÓÇ
øàãíàë
A W A R D

Ó
ëààí òóóçûã äýëõèé íèéòýýðýý ÄÎÕ- Øàëãàðóóëàëòàíä èð¿¿ëýõ ìàòåðèàë íü äóðûí çºâëºãºº øèíæèëãýýíä õàìðóóëæ,
ûí ýñðýã òýìöëèéí áýëýã òýìäýã àíãëè, ôðàíö, èñïàíè õýëíèé àëü íýãýýð áè- Ñàí ëóéñ õîòîä áýëãýâ÷ òàðààõ
ãýäãèéã ìýääýã áîëñîí áèëýý. Òèéìýýñ ÷èãäñýí áàéõ áà íîìèíàö òóñ á¿ðä íü òàâàí • Óãàíäàãèéí Mama’s Club – îëîí íèéòýä
Óëààí òóóç øàãíàëûã ÕÄÕÂ/ÄÎÕ-ûí ýñðýã áàéãóóëëàãûã øàëãàðóóëæ, 5000-15000 ò¿øèãëýí áàéãóóëàãäñàí áºãººä ÕÄÕÂ-
òýìöýëä àìæèëò ãàðãàñàí õ¿-ì¿¿ñèéã äîîðõè àì.äîëëàðûí ìºíãºí øàãíàëûã îëãîíî. ̺í èéí õàëäâàðòàé ýõ÷¿¿äýä ñýòãýë ç¿éí
òàâàí íîìèíàöààð òîäðóóëàí øàëãàðóóëäàã äóíä áîëîí áàãà îðëîãîòîé óëñóóäààñ èð¿¿ëñýí çºâëºãºº, äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñ ãàäíà
óëàìæëàëòàé áîëñîí áèëýý. ¯¿íä: ñàíàëûã îíöãîéëîí àâ÷ ¿çäýã áàéíà. óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà çàì, ãýð á¿ëèéí
• ÕÄÕÂ-òýé àìüäàð÷ áàéãàà õ¿ì¿¿ñèéí îðëîãîî íýìýãä¿¿ëýõ ÷àäâàð îëãîõ, çàëóó
2008 îíû “ÓËÀÀÍ ÒÓÓÇ” øàãíàëûí øàëãà-
ýì÷èëãýý, ñóâèëãààíä àìæèëò ãàðãàñàí ýõ÷¿¿äýä çîðèóëñàí ñóðãàëò çîõèîí
ðóóëàëòàíä 147 îðíû 500 îð÷èì áàéãóóëëàãà
áàéãóóëàõ
• ÄÎÕ-ûí òàðõàëòûã áóóðóóëàõûí òºëºº îðîëöñîíîîñ øèëäýã 25-èéã øàëãàðóóëñàí.
èäýâõòýé òýìöýæ, õ¿íèé ýðõèéã õàìãààëæ, • Ãàéòèãèéí Promoteurs Objectifs
èæèë õ¿éñòýí¿¿äèéí ÿëãàâàðëàí ãàäóóð- ÒÎÐ 5 áàéãóóëëàãààð: Zóro Sida áàéãóóëëàãà – Ãàéòè óëñ
õàõ, íèéãìèéí øóäàðãà áóñ ÿâäëûí ýñðýã • Ìîðîêêîãèéí “Association de Lutte íü ëàòèí àìåðèê, êàðèáûí òýíãèñèéí
¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí contre le Sida” áàéãóóëëàãà. Òóñ áàé- îðíóóä äîòðîîñ ÄÎÕ-ûí òàðõàëòûí
ãóóëëàãà íü 1988 îíîîñ õîéø ÕÄÕÂ-òýé ò¿âøèí ºíäºðòýé îðíû íýã áºãººä ÕÄÕÂ-
• îõèä, ýìýãòýé÷¿¿äèéã õ¿éñýýð ÿëãàâàðëà-
àìüäàð÷ áàéãàà õ¿ì¿¿ñèéí ýðõ àøãèéã òàé àìüäàð÷ áàéãàà 2000 îð÷èì õ¿íä
õûí ýñðýã ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ òýäíèéã
õàìãààëàõ õºòºëáºðèéã àìæèëòòàé õýðýã- çºâëºãºº äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñ ãàäíà
ÕÄÕÂ-èéí õàëäâàðààñ ñýðãèéëýõ àæèëä
æ¿¿ëæ èðñýí áºãººä ÕÄÕÂ-ýýñ óðü÷èëàí øàøíû áàéãóóëëàãûí óäèðäàã÷èäòàé
àìæèëò ãàðãàñàí
ñýðãèéëýõ áîëîí ñàéí äóðûí çºâëºãºº õàìòðàí Ãàéòè óëñûí õýìæýýíèé ÄÎÕ-ûí
• ÄÎÕ-ûí óëìààñ ºí÷èðñºí áîëîí ýìçýã àñóóäëûã õàðèóöàí àæèëëàæ áàéíà.
øèíæèëãýýã íýìýãä¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð à-
á¿ëãèéí õ¿¿õä¿¿äýä òóñëàìæ ¿ç¿¿ëñýí
æèëëàæ áàéíà.
• ÕÄÕÂ-ýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ õºòºëáºð
• Ìàäàãàñêàðûí FIMIZORE áàéãóóëëàãà
áîëîí ¿éë÷èëãýý
ýìçýã á¿ëãèéí áèåý ¿íýëýã÷äèéí äóíä
ÕÄÕÂ/ÁÇÄÕ-èéã áóóðóóëàõ áîëîí õ¿éñèéí
Ìàíàé õàÿã:
ßìàð ãàçðóóä îðîëöîæ áîëîõ âý?
õ¿÷èðõèéëëèéí ýñðýã ¿éë àæèëëàãààãàà Óëààíáààòàð õîò, Ýíõòàéâíû ºðãºí ÷ºëºº 9À,
Îëîí íèéò äîòðîîñîî áàéãóóëàãäñàí îëîí
ÿâóóëäàã. “Çîðèã ñàí”-ãèéí áàéð, Òºâ øóóäàí Ø/Õ-117
íèéòýä ò¿øèãëýñýí áàéãóóëëàãóóä, æèæèã
òºðèéí áóñ áîëîí øàøíû áàéãóóëëàãóóä • Ìåêñèêèéí “Fortaleciendo la Diver- Óòàñ: 976-11-321659, 318016,
òóõàéí øàãíàëûí øàëãàðóóëàëòàíä îðîëöîæ sidad” ÎÍÒÁ–àìüäðàëûã óòãà ó÷èðòàé Ôàêñ: 976-11-321659
áîëîõ áà òîìîîõîí áàéãóóëëàãà, îëîí óëñûí áîëãîæ, òðàíñæåíäåð áèåý ¿íýëýã÷äèéí Ý-øóóäàí: info@naf.org.mn,
ÒÁÁ, çàñãèéí ãàçðûí õºòºëáºð¿¿ä, èíñòèòóòóóä ýðõ àøãèéã õàìãààëæ òýäíèéã ÕÄÕÂ-èéí Âýá ñàéò: www.naf.org.mn
îðîëöîõ ýðõã¿é áîëíî. õàëäâàðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, ñàéí www.dotno.mn

ÄÎÕ-òîé òýìöýõ ¿íäýñíèé ñàíãèéí ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë