You are on page 1of 31

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΣΙΚΗ ΢ΚΙΑΓΡΑΥΗ΢Η ΣΟΤ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ

Παύλου Πετρίδη. (βλέπε εκτενέστερα «Ο Πολιτικός Θεοδωράκης (1940-1996)» του ιδίου
από τις εκδόσεις «ΠΡΟ΢ΚΗΝΙΟ")

Η παρούσα ιστορική σκιαγραφία, προσεγγίζοντας τον πολιτικό Θεοδωράκη
επισταμένα και αποκλειστικά, φιλοδοξεί να τον ερμηνεύσει παρά την προφανή
ταύτιση του μουσικού έργου του με την πατριωτική του συνεισφορά.

΢υνεκτιμώντας παράλληλα πως οι πολιτικοί και ιδεολογικοί προσανατολισμοί
του αδιαμφισβήτητα προηγήθηκαν των μουσικών του αναζητήσεων,
καθορίζοντας (σε μεγάλο βαθμό) και την καλλιτεχνική του συμβολή. Μέσα από
την προσωπική αυτή 'μεθοδολογική' προσέγγιση αξιολογείται, επομένως η
εθνικοπολιτική του πορεία συνολικά, χωρίς να υποδηλώνεται ωστόσο, η
ευχέρεια διάκρισης του εμπνευσμένου δημιουργού από τον αγωνιστή και
ιδεολόγο.

Η αποτίμηση του πατριωτικού οδοιπορικού του, από το 1940 μέχρι σήμερα,
οδηγεί στο κυρίαρχο (διαχρονικά) συμπέρασμα ότι ο Θεοδωράκης δεν
ενστερνίστηκε την πολιτική όπως εφαρμόστηκε στην πράξη από τους
επαγγελματίες πολιτικούς. Για τον Θεοδωράκη η έννοια πολιτική ενείχε (και
ενέχει φυσικά) μια ξεχωριστή συμβολική σημασία. Πολιτική με αποκλειστικό
αποδέκτη το λαό, σημαίνει γι' αυτόν τόλμη, ανιδιοτέλεια, ριζοσπαστισμό, ρήξη,
υπέρβαση και ενότητα.

Η Πάγια θέση του απέναντι στο πολιτικό λειτούργημα αποτελεί σημείο
αναφοράς για το Έθνος: - Κάθε μου πράξη, κάθε πρωτοβουλία ξεκινά από μια
ανοδική αφετηρία. Πώς θα ωφελήσω τον ελληνικό λαό, πώς θα υπηρετήσω
καλύτερα την πατρίδα μου. Δεν πιστεύω στις κάθε λογής σκοπιμότητες
πολιτικές, κομματικές, συντεχνιακές, φιλικές, οικογενειακές. Με ενδιαφέρει,

κάθε φορά το Όλον, το ΢ύνολο, το Έθνος, ο Λαός, ο Άνθρωπος. Είμαι απόλυτος.
Σο ξέρω. Όπως ξέρω πως αυτό είναι η μεγάλη μου δύναμη και η ακόμα
μεγαλύτερη αδυναμία μου. Πιστεύω, όμως, ότι σ' ένα εθνικό σύνολο, όπου όλα
είναι συμβιβασμός, υπολογισμός, φόβος, θα πρέπει να υπάρχουν μερικοί που να
μπορούν να λένε φωναχτά όσα και οι άλλοι σκέφτονται και ψιθυρίζουν. Και τότε
το τίμημα είναι ένα: Ο προπηλακισμός και το κώνειο-.

Ο πολιτικός Θεοδωράκης αρνήθηκε έμπρακτα τις ετικέτες της κομματική
νομιμοφροσύνης και γι' αυτό παρέμεινε, κατά κανόνα, 'δεικτικός' για το καλό
του συνόλου. Οι όποιες εμπλοκές του στα 'παιχνίδια' της εξουσίας διέπονται από
μια αμετακίνητη πολιτική φιλοσοφία: - Αν απ' τα παιχνίδια αυτά εξαρτάται το
να καταστεί ο λαός ελεύθερος, αξίζει ο κόπος ν' ανακατευθείς μήπως ξαφνικά
σαν δούρειος ίππος ανατρέψεις όλα αυτά και ανοίξει η μεγάλη πόρτα και μπει το
φως ώστε, επιτέλους, ο λαός να σπάσει τα δεσμά του και ελεύθερος να
οικοδομήσει τη νέα Ελλάδα. Έτσι μόνο να μπορεί να κριθεί όλη μου η ιστορία.
Εγώ τροφοδότησα τον ελληνικό λαό με τραγούδια, δηλαδή με όνειρα. Σον
τροφοδότησα με ιδέες την εποχή των Λαμπράκηδων, την εποχή του Πατριωτικού
Μετώπου και κάθε στιγμή είτε με το κίνημα Ειρήνης, είτε με τη νέα ΕΔΑ, είτε
μέσα από το Κομμουνιστικό κόμμα και την ΚΕΑ και πρόσφατα ακόμα με τον
Μητσοτάκη προσπάθησα για να μπορέσουμε να ξεφύγουμε κάποτε απ' το
πλέγμα της δοτής πολιτικής εκπροσώπησης που προέκυψε από την ιστορική
ανωμαλία, το ιστορικό έγκλημα της συντριβής των εθνικοαπελευθερωτικών
δυνάμεων στη δεκαετία του '50 και της υπαγωγής της χώρας στον πλήρη έλεγχο
της αγγλοαμερικανικής πολιτικής-.

Αποκρυσταλλωμένη και η πεποίθησή του πως η φυσιολογική κατάληξη του
μαζικού Κινήματος, μετά το έπος του ΕΑΜ, έπρεπε να είναι ένα λαϊκό καθεστώς
που δεν θα είχε συνάφεια με το ανατολικό μπλοκ και τη ΢οβιετική Ένωση: - Να
κάνουμε επιτέλους πραγματικότητα του όνειρο του Μακρυγιάννη. Δηλαδή μια
πραγματική Λαϊκή Δημοκρατία με αποκλειστικό αφέντη τον ελληνικό λαό που
απέδειξε την υπευθυνότητά του όταν πραγματικά είναι κυρίαρχος. Σον
κατέστησαν ανεύθυνο για να τους ψηφίζει. Αν ήταν κυρίαρχος ο λαός δεν θα
τους ψήφιζε ποτέ, δεν θα συμμετείχε στα πολιτικά παιχνίδια-.

Ο Θεοδωράκης απεδείχθη υπερβατικός και ενωτικός ιδίως στις μεταβατικές
περιόδους ομαλής λειτουργίας του πολιτεύματος. Αντίθετα στις συγκυρίες
κατάλυσης των λαϊκών ελευθεριών λειτούργησε ως Αντιστασιακός,
Κομμουνιστής, Αριστερός και Επαναστάτης. Πολιτεύθηκε υπερβατικά το 1974
και το 1989 μέσα απ' την πεποίθηση της κατά το δυνατόν εφικτής εξυπηρέτησης
του κοινωνικού συνόλου. Οι ρήξεις του με τις κατεστημένες δυνάμεις της
Αριστεράς, του Κέντρου και της Δεξιάς είχαν σαν γνώμονα την ιδανικότερη
δυνατή στήριξη των λαϊκών συμφερόντων. ΢τις κρίσιμες, βέβαια, φάσεις
καταπίεσης και αυταρχισμού βρέθηκε πάντοτε στην πρώτη γραμμή του Αγώνα.
Σέλος, οι τοποθετήσεις του απέναντι στα διεθνή δρώμενα εμπεριέχουν
ουμανιστικό χαρακτήρα.

Με τη σειρά του, βίωσε και ο ίδιος την τραγική πορεία των πρωτοπόρων μαχητών
που υπονομεύτηκαν από τους επίγονους. Ανατρέχοντας στις κρισιμότερες
στιγμές του έθνους διαπιστώνουμε, με οδύνη, ότι οι πρωταγωνιστές της
επανάστασης του '21 (Δ. Τψηλάντης, Ανδρούτσος, Καραϊσκάκης, Κολοκοτρώνης
κ.ά.) παραγκωνίστηκαν στη συνέχεια από τους νομείς της εξουσίας.
Παρεμφερείς εξελίξεις δρομολογήθηκαν και μετά τις επαναστάσεις της 3ης
΢επτεμβρίου 1843, της 10ης Οκτωβρίου 1862, της 15ης Αυγούστου 1909 αλλά και
μετά την εποποιία της Εθνικής Αντίστασης και πρόσφατα στη μεταπολίτευση.
Είναι γνωστοί ακόμα οι ενωτικοί που περιθωριοποιήθηκαν από τους εμπνευστές
της κάθετης αντιπαράθεσης όπως ο Μακρυγιάννης, ο Παπαναστασίου, ο
΢βώλος, ο ΢αράφης, ο Οθωναίος, ο ΢οφιανόπουλος, ο Πασαλίδης, ο Ηλιού κ.ά.
Σέλος δεν αποτελεί σύμπτωση ότι από τις ίδιες τις παρατάξεις τους
αποδοκιμάστηκαν ο Ζαχαριάδης, ο ΢ιάντος, ο Κύρκος, ο Υαράκος καθώς και
επιφανή στελέχη της Δεξιάς όπως ο Ράλλης και ο ΢τεφανόπουλος. Μοιραία και
το πολιτικό οδοιπορικό του Θεοδωράκη απέβη μοναχικό.

Είναι απογοητευτικό ότι τα κόμματα, στη σύγχρονη Ελλάδα, δεν άντεξαν το
βάρος της αυτόνομης πληθωρικής προσωπικότητας του Θεοδωράκη. Κι ενώ οι
κομματικές ηγεσίες όλων των αποχρώσεων τον προσεταιρίστηκαν κατά καιρούς,
τελικά δεν αντιστάθηκαν στον πειρασμό να τον απεμπολήσουν μετά την κοινή
διαπίστωση της αποστροφής του στην κομματική υποταγή. Ο συγγραφέας αυτής
της σκιαγραφίας αναρωτιέται πόσο διαφορετική θα διαγραφόταν η μοίρα του
προοδευτικού Κινήματος αν ενστερνίζονταν τις εθνικές, κοινωνικοπολιτικές και
πολιτιστικές επιλογές του.

ΠΑΣΡΙΩΣΙΚΗ ΔΡΑ΢Η

Η πατριωτική δράση του Θεοδωράκη στο απώτερο παρελθόν, στο 1940, όταν
δεκαπεντάχρονος ακόμη, βρέθηκε αντιμέτωπος με τη φασιστική θηριωδία.
Κατασταλαγμένος ιδεολογικά θα στρατευθεί στις τάξεις του ΕΑΜ, στον αγώνα
για την εθνική αναγέννηση. Η σύλληψή του από τους φασίστες και η καταδίκη
του σε θάνατο, μέσα στην εφηβεία, θα αποτελέσουν το προανάκρουσμα των
συνεπειών της ιδεολογικής στράτευσής του.

΢την καμπή της απελευθέρωσης (1944) επωμίσθηκε καθήκοντα Β΄ γραμματέα
της ΚΟΒ του Κομμουνιστικού κόμματος στην Νέα ΢μύρνη λαμβάνοντας ενεργό
μέρος στη μάχη του Δεκέμβρη ως υπαξιωματικός και στη συνέχεια λοχαγός.
Παράνομος πλέον, μετά την ήττα, θα οργανώσει τον πρώτο κομμουνιστικό
πυρήνα στην Καλλιθέα, θα γίνει υπεύθυνος διαφώτισης του V Σομέα ΕΠΟΝ και
μετά Β΄ γραμματέας διαφώτισης σε όλη την Αθήνα. Θα τραυματισθεί βαριά τον
Μάρτη του ΄ 46, θα συλληφθεί στη συνέχεια και θα εξοριστεί στην Ικαρία στη
δίνη του εμφυλίου πολέμου. Επικεφαλής του τομέα αυτοάμυνας θα συλληφθεί
ξανά, στα 1948, θα βασανισθεί και θα εξοριστεί για μια ακόμη φορά.

Η νίκη των επιλεγόμενων εθνικών δυνάμεων θα συμπέσει με την εκτόπιση του
Θεοδωράκη στην Μακρόνησο στο Δ΄ τάγμα πολιτικών κρατουμένων. Παρά την
αποστασιοποίησή του από το ΚΚΕ, μετά την 6η Ολομέλεια, (1949), θα

Επηρεάζοντας τη μουσική παραγωγή η ιδεολογική του έκφραση προσέλαβε διμέτωπο χαρακτήρα: Πολέμιος της ξενοκρατίας και του αυταρχισμού της Δεξιάς από τη μια. Επιστρέφοντας. ως δημιουργός. Εμπνευστής της κίνησης των Λαμπράκηδων. μετά τη στυγερή δολοφονία της Θεσσαλονίκης. θα προσδώσει σ' αυτή μαζικότητα και ευρύτητα μέσα από τη σύζευξη της πολιτικής με τον πολιτισμό. για να χτυπήσουν πισώπλατα το σύντροφό τους- ΢τους τόπους των δοκιμασιών ο Θεοδωράκης συνειδητοποίησε και την εθνική διάσταση της αποστολή του ως μουσικού δημιουργού: . στην Ελλάδα. στα 1960. ενώ εμείς ματώναμε πρόσωπο με πρόσωπο με τα όργανα της εξουσίας. τάσσεται υπέρμαχος του εκδημοκρατισμού του ΚΚΕ και της ΕΔΑ από την άλλη. εγκαινιάζει το θεσμό των λαϊκών συναυλιών στην περιφέρεια ανάγοντας τη μουσική του σε σύμβολο των καταπιεσμένων της Αριστεράς. γύρω στα 1950.Δεν μας φόβιζε το γεγονός ότι ήμασταν πανταχόθεν περικυκλωμένοι. Σότε. το 1965. Σο 1964 ο Θεοδωράκης επανήλθε στην ενεργό πολιτική εκλεγόμενος βουλευτής της ΕΔΑ στην Β΄ περιφέρεια Πειραιά. θα προτείνει επίσημα τη χειραφέτηση της ελληνικής Αριστεράς από τη ΢οβιετική Ένωση και από τους 'σκληρούς' του Πολιτικού Γραφείου με επακόλουθο τη ρήξη των Λαμπράκηδων με την ηγεσία της ΕΔΑ. αυτοί εκεί ψηλά κρατούσαν κρυμμένο στο μανίκι το στιλέτο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο απολογισμός του για την περίοδο εκείνη: - Σο ελληνικό προοδευτικό κίνημα. Παρά την ενεργοποίησή του και στο κίνημα ειρήνης θα του αφαιρεθεί η αρχηγία της Δημοκρατικής νεολαίας.Είμαστε ένας λαός με πλήρη επάρκεια πνευματικής παράδοσης και με δυνατότητες δημιουργικής συνέχισης. από τους αυταρχικούς μηχανισμούς της συγκυρίας θα συγκρουστεί και με το κομματικό κατεστημένο της ΕΔΑ λόγω της γραμμής του για εθνική συμφιλίωση και δημοκρατικές διαδικασίες. η αόρατη ηγεσία του λαϊκού κινήματος. Η κοινοβουλευτική του δραστηριότητα θα αποβεί εξίσου πολύπλευρη ενώ. όπως διαμορφώθηκε στην Εθνική Αντίσταση και μετά. φάνηκαν και τα πρώτα αχνά σημάδια αμφισβήτησης της ηγεσίας του Κομμουνιστικού κόμματος: .μεταφερθεί στο Α΄ τάγμα κρατουμένων και θα βασανισθεί θανάσιμα γλιτώνοντας από θαύμα την αναπηρία. μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του στο Παρίσι. Καταδιωκόμενος. χωρίς να έχουμε ανάγκη να προσφύγουμε σε ξένες πατερίτσες-. παρέμεινε μέλος της Εκτελεστικής . Η τελική ήττα στο Γράμμο θα γκρεμίσει τα νεανικά του όνειρα για μια καινούργια Ελλάδα. πρόσφερε τα απαραίτητα πολιτικά όπλα μέσα στις ειδικές συνθήκες της κάθε εποχής για να ενισχυθεί και περιφρουρηθεί η ελληνικότητα απέναντι στην ολοκληρωτική και με όλες τις μορφές εισβολή των νεοφράγκων σε συνδυασμό με την ολόπλευρη επίθεση κατά του ελληνικού ήθούς και τους συμβιβασμούς των κάθε λογής εξουσιαστών-. Πώς όμως να πεις ότι οι θρυλικοί ηγέτες. Παρ' όλα αυτά.

στη Μπουμπουλίνας. ΢το μεταξύ οι αντιστασιακές δυνάμεις θα διασπαστούν ενόψει του προβληματισμού για ενδεχόμενη συμμετοχή στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας. στην ίδρυση Πατριωτικού Μετώπου. επέστρεψε στην Ελλάδα την επομένη της κατάρρευσης της δικτατορίας. Παράλληλα δεν έπαψε να . και πάλι. όμως. Τπέρμαχος (μετά τη διάσπαση του Εθνικού Αντιστασιακού ΢υμβουλίου) της ρεαλιστικής και εφικτής 'λύσης Καραμανλή' ως την ανατροπή του καθεστώτος Παπαδοπούλου. Η υποψηφιότητά του. στη συνέχεια στη Ζάτουνα και στο στρατόπεδο Ωρωπού. Δύο μόλις μέρες από την επιβολή της χούντας. Η πρόσκαιρη απομάκρυνση από την ενεργό πολιτική δεν ανέκοψε τη δημόσια δράση του. επανεκλέχτηκε βουλευτής Επικρατείας του ΚΚΕ. Ελεύθερος πολιορκημένος στο εξωτερικό ο Θεοδωράκης προσέδωσε στην αντιστασιακή δράση του οικουμενικό χαρακτήρα. Ως πρόεδρος του Πατριωτικού Μετώπου συνεργάστηκε στενά και με το νεότευκτο ΚΚ Εσωτερικού το οποίο εγκατέλειψε (1972). Η ρήξη του με τα ΠΓ του ΚΚΕ και ΚΚ Εσωτερικού υπήρξε μοιραία και παρεπόμενη. συντάσσει το πρώτο μήνυμα αντίστασης προχωρώντας. Ση φορά αυτή η υπονόμευσή του από την παραδοσιακή κομμουνιστική ηγεσία θα τον εξωθήσει σε παραίτηση (1986). ωστόσο. Μέσα από επαφές με επιφανείς προσωπικότητες των Βαλκανίων. του Σρίτου κόσμου και της κεντρικής Ευρώπης θα προωθήσει την ιδέα της διακρατικής φιλίας και συνεργασίας των λαών. στις φυλακές Αβέρωφ και εξόριστος. της Σουρκίας. όταν διαπίστωσε ότι δεν τήρησε όσα είχαν συμφωνηθεί. Θα συλληφθεί τον Αύγουστο του '67: κρατούμενος. Μέσα από ατέρμονες ομιλίες. Μετά τις πρωτοβουλίες του. ιδρύοντας τη Νέα Ελληνική Αριστερά. ΢τις εκλογές του 1985. Μετά την κινητοποίηση της κοινής γνώμης η χούντα προχωρεί στην απέλασή του (1970). για συνένωση των Εαμογενών το ΚΚΕ θα υποστηρίξει την υποψηφιότητά του για τη Δημαρχία της Αθήνα (1978) και την εκλογή του (1981) στο ψηφοδέλτιο της Επικρατείας. παρά τις διαφωνίες του με το ΠΓ. διακηρύξεις και συναυλίες θα δώσει τη μάχη για την αποκατάσταση των δημοκρατικών ελευθεριών και την ενότητα της αντίστασης και της ευρύτερης Αριστεράς. στην Β΄ εκλογική περιφέρεια Πειραιά υπονομεύτηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ. Σην 21η Απριλίου 1967 θα περάσει στην παρανομία μετά το πραξικόπημα των συνταγματαρχών. ταυτόχρονα. Σο 1975 εκλέχτηκε στην ηγεσία της ΕΔΑ τασσόμενος ανοιχτά υπέρ μιας κυβέρνησης εθνικής συνεργασίας. Ο Καραμανλής δεν θ' αποτολμήσει τελικά την υπουργοποίησή του ενώ ο ίδιος αγωνιζόταν πλέον για την ενότητα της Αριστεράς.Επιτροπής της ΕΔΑ για να μην πληγωθεί η ενότητα του κόμματος και ο λαός της Αριστεράς. ειδικά για την ενότητα της Αριστεράς και της Αντίστασης.

ν' αντιταχθεί στον κάθε μορφής εξουσιαστή υπομένοντας με στωικότητα και ανιδιοτέλεια τις συνακόλουθες δοκιμασίες. Παρά την πρόσκαιρη υπουργoποίησή του οι προτάσεις του δεν εισακούστηκαν τελικά. Και η πρόσφατη ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. με τη σειρά της. Η απογοήτευση για την τροπή των πολιτικών πραγμάτων τον εξώθησε σε νέα παραίτηση (1992) χωρίς να ανακόψει την πολυσχιδή και πολύπλευρη πολιτική και πολιτιστική του δράση και συνεισφορά. μια ελληνική κοσμοθεωρία που να λαμβάνει υπ' όψη της τις διεθνείς συνθήκες και εξελίξεις και την κάθε φορά ιστορική συγκυρία'. έναν ελληνικό κοινωνικό δρόμο προς το μέλλον. εξακολούθησε τον αγώνα και για την λαϊκή κυριαρχία.πρωτοστατεί υπέρ της εθνικής συμφιλίωσης προτείνοντας κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας. Απ' όπου προκύπτει το έμφυτο πατριωτικό πάθος του για την προάσπιση της ελευθερίας και της ενικής αξιοπρέπειας. μετά την εθνική απελευθέρωση. δεν άντεξε το βάρος της πολιτικής προσωπικότητας του Θεοδωράκη. Ως έφηβος αισθάνθηκε ώριμος να πολεμήσει τον φασίστα κατακτητή. Αναλυτικότερα στο πρώτο μέρος αυτού του κειμένου αποτιμάται ο νεανικός πολιτικός Θεοδωράκης της κρίσιμης περιόδου 1940-49. γνωστών και αδημοσίευτων πηγών και εκμυστηρεύσεων καταγράφει οχτώ συνολικά ιστορικούς σταθμούς. Έτσι οι νέες δοκιμασίες . Ι΢ΣΟΡΙΚΟΙ ΢ΣΑΘΜΟΙ Η παρούσα σύντομη σκιαγραφία βασισμένη σε πλήθος άγνωστων. Μετά το σκάνδαλο Κοσκωτά και την κορύφωση του 'Αυριανισμού' αποδέχτηκε μεταβατική εκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία αφού είχε προϋπάρξει η συγκυβέρνηση (1989). Η αποστροφή του στην καταπίεση και στο φασισμό συνετέλεσε στην αυθόρμητη στράτευσή του στη μαρξιστική ιδεολογία μέσα από τη ρομαντική πεποίθηση ότι ο μαρξισμός ενσάρκωνε τη μοναδική θεωρία που εναρμονίζει ιδανικά τις ανθρώπινες σχέσεις. Από την άποψη αυτή.που εξέφραζαν θεωρητικά το ΕΑΜ και το ΚΚΕ της συγκυρίας . Ενσωματωμένος κυριολεκτικά στο όραμα της κοινωνικής απελευθέρωσης και ισοτιμίας . Ο Θεοδωράκης προσεγγίζεται και σκιαγραφείται κυρίως μέσα από τις πολιτικές θέσεις και προτάσεις του (καθώς και τους κοινωνικούς του στοχασμούς) σε κρίσιμες ή μεταβατικές συγκυρίες.ο Θεοδωράκης στρατεύθηκε στις τάξεις του Κομμουνιστικού κόμματος. σε μεθοδολογικό φυσικά επίπεδο. Απογοητευμένος διαπίστωνε πως ούτε η ελληνική αστική τάξη ούτε η ελληνική Αριστερά 'κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα ελληνικό κοινωνικό πρότυπο. πρόκειται για ντοκουμέντο αποτίμησης της όλης πατριωτικής-αγωνιστικής πορείας πολλών δεκαετιών. Ουμανιστής-κομμουνιστής πλέον.

Η επαφή αυτή με τα καταπιεσμένα λαϊκά στρώματα μετουσιώθηκε βαθμιαία σε πολιτική πράξη με επακόλουθο τη συσπείρωση των ανένταχτων της Αριστεράς. μετά τη δολοφονία του Γρ. Κατασταλαγμένος σ' ένα καινούργιο είδος μουσικής δημιουργίας ο Θεοδωράκης. Εκεί με την απόσταση του χρόνου θα συνειδητοποιήσει σε όλο της το βάθος την τραγωδία της Αριστεράς και θα προσπαθήσει να αναλύσει τις αιτίες του κακού.που υπέστησαν οι κομμουνιστές της μεταδεκεμβριανής πραγματικότητας σφράγισαν ανεξίτηλα και τον ίδιο. Επομένως από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ενεργού πατριωτικής δράσης προκύπτει ξεκάθαρη η αγωνιστική φιλοσοφία του Θεοδωράκη. Υτάνει να ενωθεί-. Όμως η ηγετική ομάδα της ΕΔΑ (υπό την κηδεμονία του ΚΚΕ). ΢το δεύτερο Μέρος προσεγγίζεται ο πολιτικός Θεοδωράκης της μετεμφυλιακής περιόδου 1950-63. πλέον.΢την ουσία παρέμεινα μόνος. Τπό τις αντίξοες αυτές συνθήκες δεν θα βραδύνει. στην πολιτική επανενεργοποίησή του μετά από την ανάπαυλα των νεανικών αντιστασιακών αγώνων. απεμπολώντας τις διαφανείς εσωκομματικές διαδικασίες. τις τραυματικές εμπειρίες των διώξεων και την απογοήτευση απέναντι στις μονολιθικές επιλογές της ηγεσίας. Επουλώνοντας τις πληγές του από τη συντριβή του λαϊκού κινήματος. Ακολούθησε η κίνηση του Μανιφέστου της Αθήνας με στόχο τον εκδημοκρατισμό της ΕΔΑ και την ταύτιση της πολιτικής με την πολιτιστική. Μίας ουσιαστικά ανένταχτης αριστερής προοδευτικής νεολαίας με προφανείς πολιτιστικές και κοινωνικές επιδιώξεις. ανεξάρτητος αλλά αυτοστρατευμένος. δράση. Πίστευα μόνο στο μαζικό κίνημα. Πολιτική πρωτοβουλία που αν στηριζόταν η άνδρωση και η αυτονομία της θα ήταν σε θέση να συμβάλει καθοριστικά στον εκδημοκρατισμό της πολιτικής σκηνής και στην περιφρούρηση των δημοκρατικών θεσμών. ξεκινά και η μοναχική του πορεία στην πολιτική σκηνή: . Από τότε. βρισκόταν σε διαρκείς προστριβές με τον μη ελεγχόμενο κομματικά Πρόεδρο της ΔΚΝΓΛ. εγκαινίασε τον θεσμό των λαϊκών συναυλιών καλλιεργώντας την άμεση επικοινωνία με το λαό στο κέντρο και στην περιφέρεια. εκ των πραγμάτων. μετά την επάνοδό του στην Ελλάδα το 1960. εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για ανώτερες μουσικές σπουδές. . στον ενωμένο στη βάση του λαό. Βαθμιαία. η ίδρυση της ΔΚΝΓΛ. Λαμπράκη στη συμπρωτεύουσα. Πίστευα ακόμη ότι δεν παίζει ρόλο με ποιο τρόπο θα ενωθεί ο λαός. συνειδητοποίησε πως είχε χρέος να υπερασπιστεί την τιμή της ακηδεμόνευτης Αριστεράς μέσα από την 'ιδεολογία' της αντοχής στη βία των εξουσιαστών. στην ουσία. νεότατος ακόμη. ΢τη μετεμφυλιακή συγκυρία οι διώξεις εναντίον των τραγουδιών του θα τον καταστήσουν πολιτικό σύμβολο όχι μόνο της Αριστεράς αλλά και του ευρύτερου δημοκρατικού χώρου οδηγώντας.

κατόρθωσε να αναδείξει τη Νεολαία Λαμπράκη σε σύμβολο αντίστασης εναντίον της αμερικανοκρατίας. ΢ημαντική. Οι Λαμπράκηδες ενώνουν τη φωνή τους με τη φωνή του δημοκράτη μας λαού: Όχι παζαρέματα. με αγώνες μέχρις εσχάτων. Μετά την εκλογική νίκη της Ενώσεως Κέντρου ο Θεοδωράκης.Παρά τις διαιωνιζόμενες τριβές με τα ηγετικά στελέχη της ΕΔΑ. της ισότητας και της δικαιοσύνης:. χωρίς να υποκύπτει σε κανενός είδους οικονομικές. Ασυμβίβαστη. λειτουργώντας αυτόνομα. την ανεξαρτησία και την αυτοδιάθεση της Κύπρου. ο οποίος λειτούργησε ως σύμβολο της ευρύτερης Αριστεράς. ιδρύθηκε (μετά από συγχώνευση της ΔΚΝΓΛ με τη νεολαία της ΕΔΑ) η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη με πρόεδρο τον Θεοδωράκη. Πολύ σύντομα ο τελευταίος. στη φάση αυτή.Εθνική ανεξαρτησία σημαίνει για μας πλήρη. τελικά. απεδείχθη η επικοινωνία του με τον Κυπριακό λαό και τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. την αμερικανοκρατία και την κρατική καταπίεση. Ως βουλευτής της ΕΔΑ. αστραπιαία σχεδόν.Φέρι με χέρι με τον ηρωικό Κυπριακό λαό παλέψαμε και θα παλεύουμε κάθε μέρα για τη λευτεριά. χωρίς παραχωρήσεις ακόμα και για λόγους τακτικής. Υανατική. Παρ' όλα αυτά οι σχέσεις του ηγέτη των Λαμπράκηδων με την ηγεσία του ΚΚΕ (και τους τοποτηρητές του στην Ελλάδα) παρέμειναν . Βιώνοντας άμεσα τα προβλήματα των Κυπρίων τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της αδέσμευτης ανεξαρτησίας της Μεγαλονήσου: . Με δική του παρότρυνση οι διαδηλώσεις καταγγελίας του βασιλικού πραξικοπήματος είχαν ως σημείο αναφοράς τη νεολαία Λαμπράκη. Ως αρχηγός της νεολαίας Λαμπράκη κατόρθωσε. κατέτειναν στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην απελευθέρωση του λαού από τις πληγές της τρομοκρατίας και των παρακρατικών οργανώσεων και στην παγίωση κράτους του νόμου. Οι ιδεολογικές επιδιώξεις του. πολιτικές ή ιδεολογικές παραχωρήσεις-. παράλληλα. σήκωσε αβοήθητος το βάρος της αντίστασης ενάντια στο στέμμα. λευτεριά στην Κύπρο-. του παλατιού και των παρακρατικών μηχανισμών της Δεξιάς. Παπανδρέου. εξάλλου. Σα Ιουλιανά του 1965 επιβεβαίωσαν ότι ο πραγματικός διαχειριστής της εξουσίας ήταν το παλάτι υπό την κάλυψη των Αμερικανών δικαιώνοντας πανηγυρικά τις δημόσιες εκτιμήσεις του Θεοδωράκη. θα αναγκαστεί από τα πράγματα να διεξάγει παράλληλο διμέτωπο αγώνα (στην προσπάθεια περιφρούρησης του μαζικού-δημοκρατικού χαρακτήρα της νεολαίας Λαμπράκη) τόσο εναντίον ηγετικών στελεχών της ΕΔΑ όσο και ενάντια στις παλινδρομήσεις του Γ. να προσδώσει στην κοσμοθεωρία της μια προδρομική ριζοσπαστικότητα- προάγγελο του προσανατολισμού αντίστοιχων πολιτικών νεολαιών μετά τη μεταπολίτευση. Σαυτόχρονα με την άνδρωση του κινήματος των Λαμπράκηδων ανέπτυξε και ουσιαστική κοινοβουλευτική δραστηριότητα τοποθετούμενος σε καίρια κοινωνικά θέματα. ΢το τρίτο Μέρος σκιαγραφείται ο πολιτικός Θεοδωράκης της προχουντικής συγκυρίας 1964-67. λόγω του ριζοσπαστικού και αυτόνομου πολιτικού λόγου του.

ο Ελληνικός Λαός-. Κι ακόμη τον αντιπροσωπευτικότερο πρεσβευτή της προβολής του ελληνικού δράματος: .Ο φασισμός ξαναχτύπησε. από τη θέση του προέδρου της ΔΝΛ. ΢το τέταρτο Μέρος αποτιμάται ο πολιτικός Θεοδωράκης της χουντικής συγκυρίας 1967-72 που αποδείχτηκε. ΢την ύστατη πρωτοβουλία ενεργοποίησης του ευρύτερου δημοκρατικού στρατοπέδου ενόψει της επικείμενης δικτατορίας ο Θεοδωράκης υιοθέτησε. Εμπρός για να συντρίψουμε τους εχθρούς του λαού και της πατρίδας. Φτύπησε το λίκνο του πολιτισμού. Φτύπησε τη φωτεινή και περήφανη ακρόπολη του ανθρωπισμού. Κάνουμε έκκληση σε όλους τους Δημοκράτες του κόσμου. χωρίς μηχανισμούς στήριξης ή συγκεκριμένη κομματική νομιμοποίηση. την Ευρώπη. η ευημερία. την καρδιά της Δημοκρατίας. πρωτοπόρος αντιστασιακός (απ' το πρώτο κιόλας βράδυ του πραξικοπήματος) και ακόμη φανατικός υπερασπιστής της δημοκρατικής νομιμότητας και πρωτεργάτης της ενωμένης αντίστασης στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.Οργανωθείτε. από τα πράγματα. Διασπασμένες οι πολιτικές δυνάμεις. ο οποίος δεν τόλμησε όμως να καταψηφίσει τη βασιλική κυβέρνηση Παρασκευοπούλου. και στη φάση αυτή.τεταμένες λόγω της μαζικής και αυτόνομης ιδεολογικής φυσιογνωμίας της ομώνυμης νεολαίας. στο μέτρο που ο Ζ. Σο μέλλον του κόσμου είναι η Αριστερά δηλ. Από την επόμενη μέρα της δικτατορίας η Ελλάδα βρήκε στο πρόσωπο του Θεοδωράκη τον εκφραστή της αντίστασης: . και ιδιαίτερα της Ευρώπης. Είχαν προηγηθεί και εντάσεις με την ηγεσία της ΕΔΑ μετά τα γεγονότα στο Γοργοπόταμο και τις απόψεις του για δυναμικότερη αντιμετώπιση της όλης κατάστασης. στα τέλη του '65. Ζήτω η Δημοκρατία. Η προοπτική της Αριστεράς φωτίζει τον ορίζοντα. Η ιδέα της δημοκρατικής αλλαγής ρίζωσε. η κυριαρχία της λογικής. Ο Θεοδωράκης δεν θα διστάσει να ασκήσει δημόσια κριτική και για τον αμφιλεγόμενο ρόλο της ΢οβιετικής Ένωσης έναντι των Ελλήνων κομμουνιστών. με πρωτοβουλία της ΕΔΑ. η Ελλάδα. η πρόοδος. . έχουν το δικό τους μερτικό ευθύνης και ανοχής απέναντι στις απρόσμενες εξελίξεις. τη γραμμή στήριξης του Α. Λειτουργώντας. η πνευματική άνθηση. Ωστόσο η πορεία προς την επιβολή της χούντας ήταν πλέον ορατή. μάλιστα. διακήρυσσε ότι η νεολαία Λαμπράκη 'αντιπαρατάσσει στον απειλητικό εξαμερικανισμό τον επανελληνισμό της Ελλάδας'. Απτόητος εξακολούθησε να υπερασπίζεται δημόσια τα πιστεύω του: . Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αγώνες των Λαμπράκηδων προσέλαβαν διεθνή απήχηση. Ο φασισμός δεν θα περάσει. ύστερα από 30 χρόνια. Πατριώτες. Π. Μοιραίο παρεπόμενο των τολμηρών του θέσεων η καθαίρεσή του. Σο μέλλον της Ελλάδας είναι η Αριστερά-. του αισθήματος και της ανθρωπιάς. ο σεβασμός του ανθρώπου. Παπανδρέου. συγκυριακά. παλέψτε και αντισταθείτε στη δικτατορική χολέρα.Ο λαός ξύπνησε. ΢αρτρ. Λαέ της Αθήνας έβγα στους δρόμους. να σταθούν αποφασιστικά στο πλευρό του μαχόμενου ελληνικού λαού-. ας συναντηθούμε όλοι αμέσως στην πλατεία ΢υντάγματος.

είναι να αποκτήσει ένα νέο ορθό πολιτικό προσανατολισμό που θα επιτρέψει στις δυνάμεις της Αριστεράς να προτείνουν στους συμμάχους και στον λαό μας ένα ρεαλιστικό. Όμως στις 21 Αυγούστου 1967 θα συλληφθεί από τους εγκάθετους της χούντας βιώνοντας. Μέσα από τις τάξεις του ΠΑΜ εξακολούθησε να αγωνίζεται για την ανατροπή της δικτατορίας και τη συνακόλουθη αναγεννητική μετεξέλιξη του ελληνικού λαού. Η διάσπαση του 1968. ένα εφαρμόσιμο πολιτικό . δέσμιος τις τραγικές εμπειρίες του παρελθόντος: Γενική Ασφάλεια. Τπέρμαχος. απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων. γ. Ανατροπή της δικτατορίας. Αποκατάσταση όλων των δημοκρατικών ελευθεριών. με τέσσερις άλλους αγωνιστές.. Παρ' όλα αυτά δεν έπαψε να αγωνίζεται και προς την κατεύθυνση της ριζικής ανανέωσης και ανασύνταξης της Ελληνικής Αριστεράς. παράλληλα. της ενότητας της Αριστεράς και ολόκληρου του αντιστασιακού φάσματος απηύθυνε εκκλήσεις στη διεθνή κοινή γνώμη και σε προσωπικότητα όπως ο Καραμανλής απαιτώντας τη στράτευση τους στον αντιστασιακό αγώνα. Μια τολμηρή πολιτική επιλογή που ενώ δικαιώθηκε τελικά αμφισβητήθηκε έντονα από φίλους και αντιπάλους. είχα την αίσθηση ότι μια καινούργια μεγάλη ιστορική ευκαιρία παρουσιαζόταν μπροστά στο λαό μας. Μετά την απροσδόκητη απελευθέρωση του θα υψώσει τη σημαία της αντίστασης και στο εξωτερικό κλιμακώνοντας την πατριωτική του δράση. Σο όραμα αυτό. Ωρωπός.Γεμάτος εθνικό παλμό θα προχωρήσει άμεσα στην ίδρυση του Πατριωτικού Μετώπου: . δικαίωσε τις αντιπαραθέσεις του με την παραδοσιακή ηγεσία του ΚΚΕ. ωστόσο. ήταν μοιραίο να σκοντάψει στις ηγετικές τάσεις του αρχηγού του ΠΑΚ Ανδρέα Παπανδρέου. γενική πολιτική αμνηστία. Ελεύθερες εκλογές από κυβέρνηση όλων των κομμάτων. καθώς και των στυλοβατών και συνεργατών της δικτατορίας και δ. Η υπονόμευση των ενωτικών πρωτοβουλιών του θα τον επηρεάσει πρόσκαιρα να προσανατολιστεί προς την 'ήπια' λύση Καραμανλή στην ύστατη προσπάθεια ανατροπής της χούντας των συνταγματαρχών. Ζάτουνα. στο μεταξύ.Αναλαμβάνοντας. φυλακές Αβέρωφ. Παρά τις διώξεις οι στόχοι του ηγέτη του ΠΑΜ παρέμεναν ενεργοί: α. μια βδομάδα μετά το πραξικόπημα τη δημιουργία του ΠΑΜ. Διάλυση της χούντας και αυστηρή τιμωρία όλων των ενόχων κατάλυσης του ΢υντάγματος. για μια ακόμη φορά. γ. ΢το πέμπτο Μέρος αναλύεται διεξοδικά ο πολιτικός Θεοδωράκης της κορύφωσης του αντιστασιακού Αγώνα 1972-74 ο μεγάλος ενωτικός οραματιστής με προοπτική εμπρός στις παρενέργειες της χούντας.Η σπουδαιότερη ιστορική αναγκαιότητα για τη δημιουργική ανανέωση της ελληνική Αριστεράς. Σο ευρύ πατριωτικό αναγεννητικό μας κίνημα θα έβρισκε τώρα την ευκαιρία να σφυρηλατηθεί και να πάρει την τελική του πολιτική μορφή-. Σαυτόχρονα οραματίστηκε τη σύσταση Εθνικού ΢υμβουλίου Αντίστασης για την ανατροπή της δικτατορίας και τη διασφάλιση των δημοκρατικών ελευθεριών.

Σο πολιτικό του πιστεύω παρέμενε αταλάντευτο: . έδινε τον προσωπικό του αγώνα ενάντια στη χούντα των συνταγματαρχών. την ανανέωση της ελληνικής Αριστεράς και την ενότητα των αντιστασιακών δυνάμεων. Οι περισσότερες από τις πολιτικές θέσεις του της συγκυρίας 1967-74 αποδείχτηκαν προδρομικές με ιδεολογικό υπόβαθρο και πατριωτική προοπτική. που με τόλμη. αγωνιζόμενος ψυχή τε και σώματι για την ανατροπή της δικτατορίας. να αποκτήσει τη δική του ιδεολογική και πολιτική έκφραση και το δικό του πολιτικο- οργανωτικό μηχανισμό-.πρόγραμμα. να δημιουργηθεί μέσα από την τέφρα ένα νέο προοδευτικό- αναγεννητικό κίνημα της Αριστεράς. η μάχη για την ελευθερία. ΢το έκτο Μέρος σκιαγραφείται η μοναχική πορεία του πολιτικού Θεοδωράκη στο μεταπολιτευτικό σκηνικό 1974-77 που αν και πρωταγωνιστής της αντίστασης . που επιβάλει η ξένη εξάρτηση. ανεξαρτησία και προπαντός με αντιδογματικό και αντιγραφειοκρατικό πνεύμα θα επιχειρήσει μια ριζική επανεξέταση της πορείας της ελληνικής Αριστεράς-. ο Θεοδωράκης. την πολιτική και τη μορφωτική. Πέρα από τη δημοσιοποίηση των θέσεών του για τη δημοκρατική μετεξέλιξη και ανανέωση της Αριστεράς. είναι ο νόμος δρόμος ώστε ο εργαζόμενος λαός που μαστίζεται από τις οικονομικές. είναι ανάγκη να συνδέσουμε κάθε στιγμή την έννοια της ελευθερίας με τρεις βασικές . κατέληγε. Πιστεύουμε ότι στο σημερινό στάδιο είναι απαραίτητη η ριζική ανανέωση του προοδευτικού κινήματος της χώρας μας. θα πρέπει να δοθεί και ενάντια στη μεγάλη αρρώστια του παγκόσμιου προοδευτικού κινήματος και αρρώστια της εποχής μας: στον γραφειοκρατικό δογματισμό. που παίρνοντας όλη τη θετική κληρονομιά και πετώντας όλες τις αδυναμίες του παρελθόντος να δώσει μια καινούργια ευκαιρία στον ελληνικό λαό για ένα καλύτερο μέλλον-. Πιστεύω πως η κορυφαία μάχη της εποχής μας. Σαυτόχρονα να προέβαινε στη σύνταξη ολοκληρωμένων εθνικών προγραμμάτων: . μέσα από τις δημόσιες εμφανίσεις και τα τραγούδια του. Ασκώντας παράλληλα κριτική στον γραφειοκρατικό δογματισμό που είχε προκαλέσει μαρασμό στα σοσιαλιστικά καθεστώτα αναρωτιόταν:. Η προσπάθειά μας αποβλέπει στην ουσιαστική απελευθέρωση των μεγάλων εργαζόμενων μαζών και στη δημιουργία εκείνων των μορφωτικών προϋποθέσεων που θα μας επιτρέψουν ν' απαλλαγούμε οριστικά από τα εμπόδια και τα πλέγματα ώστε να βαδίσουμε στο δρόμο της κοινωνικής προόδου και την εθνικής ευημερίας-. -Γι' αυτό είναι ανάγκη.Για να οδηγήσουμε τον Έλληνα πολίτη προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής ελευθερίας.Πώς είναι δυνατόν ποτέ ένας μηχανισμός που όπως όλοι οι μηχανισμοί. την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας.Η συσπείρωση των δυνάμεων της ελληνικής Αριστεράς γύρω από μια ενιαία στρατηγική και η χάραξη μιας εντελώς καινούργιας οργανωτικής τακτικής. Με δύο λόγια ο Θεοδωράκης της χουντικής περιόδου επιβεβαίωσε την πολιτική του ωριμότητα.μέσα στον κοινωνικό χώρο -πλευρές: την οικονομική. στηρίζεται πάνω στο νόμο της καταπίεσης. να δώσει τη μάχη για την ελευθερία. κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες.

θα πρέπει να συγκλίνει προς αυτόν τον βασικό στόχο-. . Όμως και η πρωτοβουλία Θεοδωράκη για μια δημοκρατική-σοσιαλιστική εναλλακτική λύση υπονομεύτηκε από την Αριστερά. Έτσι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του αντιστασιακού αγώνα στο εσωτερικό και στο εξωτερικό βρέθηκε απρόσμενα στο περιθώριο. Δηλαδή στον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας με πρώτο στόχο την περίοδο της 'δημοκρατικής και κοινωνικής Δημοκρατίας'-. εν τούτοις αποκλείστηκε πανηγυρικά από την κυβέρνηση της εθνικής ενότητας. δηλαδή την για τον α ή β λόγο απογείωση από την ελληνική και διεθνή πραγματικότητα και την εξυπηρέτηση σκοτεινών σκοπιμοτήτων-. που είναι ενισχυμένοι από το ξένο και ιδιαίτερα από το αμερικανικό κεφάλαιο.υπονομεύτηκε πολυμέτωπα από τους επίγονους της μεταπολίτευσης. αλλά ακόμα να γίνει ο πολιτικός εκφραστής των κοινωνικών δυνάμεων που αποβλέπουν στη βαθιά κοινωνική αλλαγή. Αν και φανερά απογοητευμένος από την τροπή των πολιτικών πραγμάτων ο Θεοδωράκης ύψωσε και πάλι τη σημαία του αγώνα για την ενότητα της Αριστεράς και την εθνική συμφιλίωση: . Παράλληλα η πολιτική του φιλοσοφία απεδείχθη εξίσου σαφής και ξεκάθαρη: - Πραγματική κοινωνική ειρήνη και προκοπή δεν μπορεί να εξασφαλιστεί μόνιμα και οριστικά στον τόπο μας εφόσον δε θα ξηλωθεί από τα θεμέλιά του το οικοδόμημα που μας επέβαλαν οι Έλληνες πλουτοκράτες. Τπό τις συνθήκες αυτές κι ενώ είχε πρωτοστατήσει στην ενότητα του προοδευτικού χώρου τελικά δεν εξελέγη ούτε καν βουλευτής στις πρώτες εκλογές μετά την πτώση της χούντας.Πρέπει η Αριστερά να αναδειχτεί σε μια εθνική ηγετική δύναμη πείθοντας ότι μόνο αυτή μπορεί να λύσει για όλο το έθνος. Παρ' ότι η επιστροφή στην κοινοβουλευτική Δημοκρατία αποτέλεσε δικαίωση της προσωπικής του πολιτικής υπέρβασης και επιλογής.Η δημοκρατική Αριστερά δεν έχει χρέος μόνο να συσπειρώσει και να ενεργοποιήσει το λαό για να κερδίσουμε τη μάχη για τη δημοκρατία. Πρέπει η Αριστερά να δείξει στο λαό ότι μόνο αυτή μπορεί να δώσει καθαρή και εθνική λύση στο Κυπριακό. Δημοσιοποιώντας την πεποίθηση πως: . Έτσι η μεταπολίτευση απέβη υπέρ των παραδοσιακών δυνάμεων που ήλεγχαν την εξουσία και πριν την επιβολή της δικτατορίας. Αυτή θα λύσει τις σχέσεις μας με την Σουρκία και τον τουρκικό λαό. Αυτή θα εξαφανίσει κάθε κίνδυνο εκτροπής από το δημοκρατικό μας πολίτευμα. Επομένως αυτός θα πρέπει να είναι ο κεντρικός μας στόχος και κάθε επί μέρους πάλη του λαού μας οποιασδήποτε μορφής και σε οποιονδήποτε χώρο.Η δημιουργία μιας δημοκρατικής σοσιαλιστικής συμμαχίας αποτελεί τη μοναδική εγγύηση ότι θα κλείσει οριστικά ο δρόμος για την επανάληψη των παλιών τραγικών σφαλμάτων που είχαν πάντα στη βάση τους την αχαλίνωτη δογματική σκέψη και τον πολιτικό φανατισμό. Σα πιστεύω του Θεοδωράκη για τον επιβαλλόμενο πρωταγωνιστικό ρόλο της Αριστεράς παραμένουν διαχρονικά: . για όλο το λαό τα βασικά εθνικά προβλήματα.

απεδείχθη αδιαμφισβήτητη.Τπάρχει μια ιστορική πραγματικότητα που τη λένε ΕΑΜ. οι πρωτοβουλίες του για συσπείρωση των Εαμογενών δυνάμεων βρήκαν ανταπόκριση από το ΠΓ του ΚΚΕ. Επακόλουθο της νέας σύμπλευσης με την παραδοσιακή κομμουνιστική ηγεσία αποτέλεσε η στήριξη της υποψηφιότητάς του για το Δήμο της Αθήνας χωρίς προοπτική εκλογής. μια συμπαράταξη. Θα βοηθήσει όλους τους εργαζόμενους να καταλάβουν το μερτικό που τους ανήκει στην ευτυχία που εξασφαλίζει μόνο μια δίκαιη και νοικοκυρεμένη εθνική διακυβέρνηση-. Έτσι οι εσωκομματικές σχέσεις του με το ΠΓ παρέμειναν διαταραγμένες ως την προκήρυξη των εκλογών.όχι μόνο στο θέμα της προεδρικής εκλογής . Όμως η 'παθολογία' του ΠΓ δεν επέτρεψε για μια ακόμη φορά. Ένα ιδανικό. Ανυψώνουν το κίνημα αυτό σε ένα από τα πιο πρωτότυπα. στο πολιτικό προσκήνιο. Κλιμάκωσε τη δημόσια κριτική του σε όλα τα μέτωπα περνώντας μηνύματα για τον εκσυγχρονισμό της Αριστεράς και του ΚΚΕ: . Παρά τις έντονες διαφωνίες με το ΠΓ . ΢αρτζετάκη από το ΚΚΕ στο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. δύναμη. ΢την κρίσιμη αυτή καμπή (διαιώνισης της παντοδυναμίας του ΠΑ΢ΟΚ) ο Θεοδωράκης εμφανίστηκε αποφασισμένος να συγκρουστεί με το κυρίαρχο πολιτικό φάσμα. στον Θεοδωράκη να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη Βουλή. Αυτή θα καταργήσει την κοινωνική αδικία. λάμψη. ΢το έβδομο Μέρος διαπιστώνεται ότι ο πολιτικός Θεοδωράκης και στην περίοδο της παντοδυναμίας του ΠΑ΢ΟΚ πολιτεύτηκε αυτόνομα και ενωτικά.Αυτή θα δώσει στη δημοκρατία ακόμη περισσότερο εύρος.επανεξελέγη βουλευτής Επικρατείας του ΚΚΕ στις εκλογές του 1985. Παράλληλα προχώρησε στην ίδρυση της κίνησης για την ενότητα της Αριστεράς με σύμπραξη και του ΚΚΕ. αυθεντικά.Η πολιτική και κοινωνική μας ανάλυση και κριτική να γίνονται από τη σκοπιά ενός μοντέλου φιλοσοφίας και . Παρά την επικοινωνία του με τον Φ. Κυρίως λόγω της θέσης του Θεοδωράκη για συσχετισμό της επί το αναλογικότερο μεταβολής του εκλογικού νόμου με τη στήριξη της υποψηφιότητας ΢αρτζετάκη. Υλωράκη τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ εξακολουθούσαν να τον αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα λόγω της αυτόνομης ιδεολογικά λειτουργίας του. Σο ίδιο διαχρονικές παραμένουν και οι θέσεις του υπέρ της εθνικής συμφιλίωσης και εθνικής συνεργασίας παράλληλα με τη δημόσια στάση του υπέρ της σύμπηξης ενιαίου Εαμογενούς μετώπου: . δυναμικά και στρατηγικά λαϊκά επαναστατικά κινήματα του κόσμου-. ΢την εκλογική αναμέτρηση του 1981 εξελέγη βουλευτής Επικρατείας υπό τη σημαία του Κομμουνιστικού κόμματος ενώ η παντοδυναμία του ΠΑ΢ΟΚ. ΢το μεταξύ. ΢το μεταξύ και νέες εντάσεις προέκυψαν ενόψει της υπερψήφισης του Φ. ένα μαζικό κίνημα με ραχοκοκαλιά το μαρξιστικό κόμμα τους κομμουνιστές που δένουν αρμονικά τον πατριωτισμό με τον διεθνισμό.

Αυτός ο ποιοτικά και ποσοτικά απαραίτητος ελεύθερος χρόνος θα πλουτίσει τον απλό πολίτη με όλη την αναγκαία σωματική και ψυχική δύναμη. Προειδοποιώντας προφητικά: . μέσα από το 'Αντιμανιφέστο'. Για να μην υπάρχει καμιά αμφιβολία σχετικά με τους λόγους που με ωθούσαν σ' αυτή την απόφαση παρέδωσα σημείωμα στον Γ. συνειδητοποιώντας τα επακόλουθα της επικυριαρχίας του Α.Γ. να απαλύνουν ή να ξεστρατίζουν (να αποπροσανατολίζουν) τις ταξικές αντιθέσεις για να προλαβαίνουν τις ταξικές συγκρούσεις. Είναι αποκλειστικά η στάση σας απέναντι μου που με υποχρεώνει να πάρω το σκληρό δρόμο της αυτοεξορίας. της ΚΕ όπου προσπάθησα να εξηγήσω τους βαθύτατους λόγους που με υποχρέωναν να διαλέξω τον δρόμο της απομάκρυνσης από την ενεργό πολιτική και της αυτοεξορίας. Τπό το δεδομένο της αυτόνομης δράσης του στην πολιτική σκηνή δεν βράδυνε και η ρήξη με το ΠΓ: -Σον Γενάρη του 1985 υπέβαλα προφορικά και γραπτά την παραίτησή μου από βουλευτής.Σώρα που έχουμε πιο κι εμείς τους ρεφορμιστές στην εξουσία θα πρέπει να ξέρουμε ότι αυτοί είναι δάσκαλοι στο να κουκουλώνουν να εξωραΐζουν. κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. μετά την παραίτησή του από το βουλευτικό αξίωμα το 1986. Παπανδρέου. Σαυτόχρονα. τολμηρός και πρωτοπόρος στις επιλογές του όπως και στο . ώστε να μπορεί να απολαμβάνει την πνευματική κυρίως δημιουργία. ασκούσε δριμύτατη κριτική και στον αρχηγό του ΠΑ΢ΟΚ: . τόσο την παραδοσιακή όσο και τη σύγχρονη-. Θα βάλει τη σφραγίδα της στα γεγονότα. τη φιλοσοφική. Παράλληλα δημοσιοποιούσε. σε περιεχόμενο ζωής και σε μορφές κοινωνικών σχέσεων και κοινωνικής δράσης από τον τρόπο ζωής όπως τον βιώνει καθημερινά ο μέσος εργαζόμενος-. Για να επαναλάβω τον επόμενο Γενάρη του 1986.σκέψης που να προπορεύεται σε δυναμικότητα. ιδεολογική και πολιτική του στάση απέναντι στις διεθνείς και εσωτερικές εξελίξεις: . στο όγδοο (τελευταίο) Μέρος του παρόντος κειμένου συνάγεται ότι ο πολιτικός Θεοδωράκης και της μεταπαπανδρεϊκής συγκυρίας (1989-96) υπήρξε προφητικός.Θα πρέπει οι γενικές σχέσεις παραγωγής να είναι τόσες και τέτοιες ώστε να εξασφαλίζεται σε όλα τα μέλη της κοινωνίας ποσοτικά μεγάλος και ποιοτικά πλούσιος ελεύθερος χρόνος. πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Επιτροπής ελληνοτουρκικής φιλίας. είναι ίσως ο πολιτικός των χαμένων ευκαιριών. Θα δημιουργήσει το απαραίτητο αναγεννητικό κλίμα που θα ξαναδώσει την εμπιστοσύνη του λαού μας στις δικές του δυνάμεις-. Σέλος. Μοναδικό αντίδοτο μια πλατιά συμπαράταξη στην οποία θα συνυπάρξουν λαϊκές δυνάμεις που σήμερα τις έχουν χωρισμένες με πλασματικά σύνορα και η οποία θα μπορέσει να καταστεί καθοριστική δύναμη για όλες τις εθνικές. Να συνυπάρχω σαν διακοσμητικό έπιπλο δεν γίνεται άλλο-. Αδέσμευτος πλέον ολοκληρωτικά. για την περίοδο που εξετάζουμε. Ας μην υποτιμούμε τα αποτελέσματα από μια τέτοια πολιτική-.Νομίζω ότι ο Ανδρέας.

Γιατί τους ξεγέλασε κάποια ΢ειρήνα. ενόψει της φθοράς της κυβερνητικής εξουσίας υπό το βάρος των σκανδάλων και της ανάπτυξης του 'αυριανισμού'. με στόχο την ανασύνταξη των δυνάμεων της Αριστεράς υπογράμμιζε με έμφαση: . Επιπλέον. Εξίσου διάφανες και οι θέσεις του για κυβέρνηση Εθνικής συνεργασίας: - Πιστεύω ότι νόμο μια κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας. μέσα από τη συγκρότηση της συγκυβέρνησης και της Οικουμενικής. έστω για έξι μήνες. οι διαχρονικές θέσεις του για εθνική συμφιλίωση και κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας δικαιώθηκαν. που μόλυνε το πολιτικό σκηνικό. Μόνο και μόνο γιατί δεν μπόρεσαν να δουν όταν έπρεπε σωστά. Απέναντι στην αποσύνθεση της κυβερνητικής εξουσίας και τον 'αυριανισμό' η δημόσια στάση του υπήρξε σαφής: -Ως προς τους φίλους και συντρόφους της Αριστεράς λέω ότι επικροτώ την πολιτική της ενότητας. όλες τις υπεξαιρέσεις του δημοσίου χρήματος και να τιμωρήσει παραδειγματικά όλους τους υπεύθυνους. Η μόνη αγωνία που έχω είναι. Από την άλλη. Πρώτος σχεδόν από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα επισήμαινε ότι: . θα μπορούσε να ξεσκεπάσει όλα τα οικονομικά σκάνδαλα. Σο αμετακίνητο όραμά του για συμπαράταξη των ευρύτερων αριστερών ριζοσπαστικών δυνάμεων κέρδιζε έδαφος ολοένα.Φιλιάδες επί χιλιάδων οι ξεγελασμένοι. αν άπαξ και έγιναν τα πρώτα βήματα θα συνεχιστεί η πορεία της Αριστεράς με αποφασιστικότητα προς την κατεύθυνση που χαράχτηκε μέσα από τις τελευταίες αποφάσεις και πρωτοβουλίες-. Για το φαινόμενο Κοσκωτά. δεν μπορώ παρά να χαίρομαι γι' αυτό και ας μη συμμετέχω άμεσα. Σελικά τα αποτελέσματα των εκλογών της 18ης Ιουνίου 1989 ανέδειξαν ρυθμιστή των εξελίξεων το ΢υνασπισμό που υιοθέτησε τις ρεαλιστικές προτάσεις Θεοδωράκη για συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία χωρίς την υπαγόρευση. όμως. οι απογοητευμένοι ανακαλύπτουν τώρα πόσος πολύτιμος χρόνος χάθηκε για το λαό μας. Κρατούν ανοιχτές και οξύνουν τις πληγές που δημιούργησε ο εμφύλιος πόλεμος- . οι απατημένοι. Η ενότητα της Αριστεράς πρέπει να προχωρήσει σε μεγάλο βάθος και σε πλάτος. Θα μπορούσε ακόμη να προβεί σε ορισμένες ριζικές αλλαγές που έχουν μεγάλο κομματικό κόστος και που θα μπορούσε να προτείνει ο ΢υνασπισμός σε ένα μίνιμουμ πρόγραμμα εθνικής διακυβέρνησης για να βγούμε από την εθνική κρίση-. ανεξάρτητα από τη θέση που κατείχαν ή κατέχουν. ΢την καμπή του 1990 και ο ίδιος δεν διέκρινε πλέον διαφορές σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο ανάμεσα στη . ώστε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των μεγάλων μαζών-.παρελθόν. όρων και προϋποθέσεων. με τα λόγια και τις υποσχέσεις της-.Σώρα που η Αριστερά προχώρησε επιτέλους προς την ποθητή κατεύθυνση. την πολιτική των αποστάσεων από το ΠΑ΢ΟΚ και την πολιτική της συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία πάνω στο κρίσιμο εθνικό θέμα της εξόδου από την κρίση-. σχολίαζε χαρακτηριστικά: . σε μεγάλο βαθμό.Η ρίζα της εθνικής μας κακοδαιμονίας συνίσταται στο γεγονός ότι ορισμένες δυνάμεις που μισούν το λαό συντηρούν προσεχτικά τα φαντάσματα της εμφύλιας διαίρεσης.

απόψεις του δεν κατέστη δυνατό να αξιοποιηθούν. αποδέχτηκε συγκυριακή συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία: .τι νομίζω πως δεν συμβιβάζεται με τις αρχές μου. Είναι ένα πρόβλημα για το οποίο. δεν δίστασε να ερμηνεύσει συνολικά την πολιτική του στάση: . ΢την περίπτωση που θα είχα επιλέξει ως κανόνα ζωής την αριστοκρατική αποστασιοποίηση από ό. Ωστόσο ο Κ. τότε φυσικά θα φρόντιζα να μην αναμιχθώ στα κοινωνικά και κυρίως στα πολιτικά δρώμενα της χώρας μου. σοσιαλιστικό κίνημα. το ήθος μου. την έξαρση του Αυριανισμού και την παραπομπή κορυφαίων κυβερνητικών παραγόντων στο ειδικό Δικαστήριο από το ίδιο το ΠΑ΢ΟΚ. πώς εξηγείται και πιο πολύ πώς δικαιολογείται η ανάμιξή μου στα πολιτικά δρώμενα των τελευταίων δεκαετιών. τον τρόπο ζωής μου και μια που η πνευματική δημιουργία μου έδινε τη δυνατότητα . χωρίς να πτοηθεί συνέχισε ως απλός πολίτης τις εποικοδομητικές δημόσιες παρεμβάσεις του στην ελληνική και διεθνή σκηνή.-. ευελπιστώντας στην αξιοποίηση στελεχών της Αριστεράς από το Μητσοτάκη.Σι ήταν το ΠΑ΢ΟΚ της οκταετίας Εθνικό. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΣΙΚΗ ΥΙΛΟ΢ΟΥΙΑ Ο πολιτικός Θεοδωράκης. Έτσι οι δημοσιοποιηθείσες. απώλεσε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία το Υθινόπωρο του 1993. στα πλαίσια του Τπουργικού συμβουλίου. φαίνεται να υπάρχει όχι μία αλλά περισσότερες αντιφάσεις. καταστάσεις και πρόσωπα αφ΄ υψηλού. ΣΗ΢ Παιδείας. εκ πρώτης όψεως. Ωστόσο. Μητσοτάκης δεν επέδειξε το απαιτούμενο πολιτικό θάρρος ώστε να αξιοποιήσει στην κυβέρνηση. ενώ ο ίδιος είχε παραιτηθεί πριν ένα περίπου χρόνο. Δεν υπάρχει. Απόψεις που κάλυπταν τους τομείς του Πολιτισμού. Θεωρούσα και εξακολουθώ να θεωρώ τη συνεννόηση όλων των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων σαν κύριο εθνικό στρατηγικό προσανατολισμό. γεγονότα.Νέα Δημοκρατία και το ΠΑ΢ΟΚ: .Θεωρώ τη δική μου στράτευση σήμερα σαν προάγγελο για την αυριανή προσέγγιση και συμπαράταξη διαφορετικών πολιτικών δυνάμεων που θα επισφραγίσουν και θα ολοκληρώσουν την πολιτική της εθνικής συναίνεσης. κατά τη γνώμη μου. νομίζω είμαι υποχρεωμένος να τοποθετηθώ υπεύθυνα και κυρίως πειστικά απέναντι στο δεδομένο ότι. ταξικό. όπως μας έχει συνηθίσει άλλωστε. ταλαντευόμενη.να αντιπαρέρχομαι. που προέκυψε μετά τις εκλογές του Απριλίου 1990. . δεδομένου ότι η χώρα μας είναι κυκλωμένη από αδιέξοδα πανεθνικής σημασίας. Μοιραία η πρόκληση Θεοδωράκη παρέμεινε μετέωρη για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας η οποία. κοινωνικό. το κύρος και τις ριζοσπαστικές ιδέες του Θεοδωράκη.αν ήθελα . των Διεθνών ΢χέσεων και των Εθνικών Θεμάτων. όπως και παλιότερα. Ή η εξουσία ενός ανδρός.Με δεδομένες τις παγιωμένες απόψεις μου για το πολιτικό κατεστημένο. άλλος δρόμος-. μετά το φαινόμενο Κοσκωτά. Τπό τις νέες αυτές συνθήκες ο Θεοδωράκης.

Όπως ήδη έχω δηλώσει. θα πρέπει να πεισθούν οι βοσκοί να σμίξουν στο ίδιο βοσκοτόπι. Τπάρχει ποιοτική αλλαγή. ανεξάρτητος αλλά αυτοστρατευμένος. Εθνική Αντίσταση. ότι ο ενωμένος στη βάση του λαός αποκτά τόσο μεγάλη δύναμη. να αποδειχθούν ωφέλιμοι στις συγκεκριμένες κάθε φορά διεργασίες ενότητας στη βάση του Λαού. Όμως έως ότου φτάσει ο λαός στην αυτογνωσία που θα τον αποδεσμεύσει από τα συνήθη κομματικά και άλλα δεσμά του. αφήνοντας πίσω του. ΢την ουσία παρέμεινα μόνος. Δημοκρατική Αντίσταση. απ΄ τη στιγμή που θα πάψουν να αποτελούν κοπάδι και γίνουν Λαός. Μπορεί οι επιλογές μου να ήσαν επιτυχείς ή λαθεμένες. μέθοδοι. για να ενωθούν τα κοπάδια σε ένα. Υτάνει να ενωθεί. πίστευα. Αλβανικό Έπος. Γιατί οι σιωπηλοί. παρά οι στιγμές εκείνες που τα γεγονότα και οι ηγέτες οδήγησαν χωρίς να το γνωρίζουν ούτε να το θέλουν στην ενότητα του ελληνικού λαού για να το μετανιώσουν ευθύς αμέσως και να κάνουν ό. της στιγμής που σημαίνει. ώστε να οδηγείται προς την αυτοτέλεια ξεπερνώντας. Ας μην ξεχνάμε όμως. παρά μόνο στο βαθμό που έκρινα ότι μπορεί να χρησιμεύσουν. Σο κίνημα της έντεχνης Λαϊκής Μουσικής. Μπορεί ακόμα αντί για το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα να προέκυπτε ακριβώς το αντίθετο. ένας ηγέτης ή μια κατάσταση. Αφού ο λαός σαν τα πρόβατα ακολουθεί ο καθένας το βοσκό του. Και τότε ακριβώς συμβαίνει να γίνεται ιστορία.Πόσο μάλλον που δεν κατάφερα τελικώς όχι να ταυτισθώ αλλά ούτε καν να πλησιάσω κανένα πολιτικο-κομματικό χώρο. Προσωπικά δε με ενδιέφερε ένα κόμμα. Η φιλοσοφία μου και η πολιτική μου υπήρξε απλή: Πίστευα μόνο στο μαζικό κίνημα. είμαστε υποχρεωμένοι -αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές. 1963-74 και 1978-86). απόπειρες. ότι δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τους εκάστοτε πολιτικούς του ποιμένες.να λαμβάνουμε υπ΄ όψιν μας τις όποιες δεσμεύσεις- προκαταλήψεις .'πιστεύω' κ. σωτήρες και βοσκοί σιωπηλών αμνών.τι είναι δυνατόν για να γλιτώσουν απ΄ τον ενωμένο Λαό.λπ. Η πρόσφατη ιστορία μας δεν είναι τίποτε άλλο. ανένταχτος. ότι δεν παίζει ρόλο με ποιο τρόπο θα ενωθεί ο λαός. το κίνημα των Λαμπράκηδων. συνυπήρξα με την Αριστερά μόνο σε εποχές εθνικής κρίσης (1943-49. αποκτούν δύναμη ιστορική. Από κει και πέρα. και αν χρειαστεί απομακρύνοντας ακόμα και αυτούς. η κίνηση για την ενότητα της Αριστεράς και τέλος η ενότητα κατά του τριτοκοσμικού αυριανισμού. το κίνημα της Αντίστασης. η ενότητα γύρω από τη λύση 'Καραμανλή'. οι δημόσιες . ανυποψίαστοι ότι υπογράφουν με αυτόν τον τρόπο τη 'θανατική του καταδίκη ως αναμφισβήτητοι ηγέτες. που θα χωρέσει τον ενωμένο στη βάση του Λαό. προσπάθειες για να δημιουργηθεί η μεγάλη κοίτη. στον ενωμένο στη βάση του λαό. πειθαρχικοί και ανεγκέφαλοι αμνοί. ο κομματικός μηχανισμός. ότι υπήρχε πάντοτε μια εγγενής αδυναμία. Σο ότι δηλαδή μου έλειπε κάθε φορά ο αναγκαίος φορέας. Ποιοτικό άλμα. ήσαν στοιχεία. Πίστευα ακόμα. Με τη Νέα Δημοκρατία στην περίοδο βαθιάς όχι μόνο κρίσης αλλά και εθνικής σήψης (1989-92). Εθνική κουλτούρα (κυρίως με το τραγούδι). που για ιδιοτελείς λόγους συνέτειναν στην ενότητά του.

σχέσεις. δηλαδή την κομματική κυριαρχία. Η επιστημονική επίσης κατάθεση των Ελλήνων επιστημόνων. ειλικρίνεια. του ελληνικού τρόπου ζωής.χ. Λαϊκή εξουσία με φοράς κομματική εξουσία. η οικονομική υποστήριξη. υπερηφάνεια. παραμορφωμένη και άγνωστη. είναι η βέβαιη αναίρεση της πραγματικής λαϊκής κυριαρχίας. Ακόμα και σε θέματα παραγωγής και συμβολής στην τεχνολογική ανάπτυξη. οι δαιδαλώδεις διακλαδώσεις στον χαώδη κόσμο των διαπλεκομένων συμφερόντων. Σέλος ενδείκνυται η μελέτη του ελληνικού ήθους. το μέγιστο για μένα. υπάρχει το θετικό στοιχείο. Αντίστοιχη βαρύτητα εμπεριέχουν και οι πολιτικές του παρακαταθήκες: . ως προς τα έργα. με τις οποίες κάποιοι έχουν στολίσει ανάξια πρόσωπα και ανύπαρκτα έργα. είναι η άρνηση σε κάθε μορφή κομματικής εξουσίας. το λιγότερο κακό. της πνευματική καλλιέργειας και της ομαδικής δημιουργικής συμμετοχής σε καλλιτεχνικά δρώμενα εθνικού μεγέθους. ως προς τα δημόσια πρόσωπα. Σο πρώτο. Όμως σ΄ αυτή τη δεύτερη περίπτωση. ΢΄ αυτές που δεν έχει φτάσει το δηλητήριο από 50 και πλέον έτη ψεύδους και παραχάραξης της νεότερης ελληνική ιστορίας.Η μοναδική πλέον ελπίδα εναπόκειται στις νέες γενιές των Ελλήνων. Που οδηγεί ίσως στην ουτοπία. ειδικά της μεταβιομηχανικής εποχής. χωρίς να προφτάσεις να δεις να πραγματοποιείται το όραμά σου: ο ενωμένος λαός. σημαντική. ότι οι σπόροι που έσπειρες είναι γνήσιοι - δεν έχουν πλαστικοποιηθεί απ΄ τις παρενέργειες των κομματικών σκοπιμοτήτων .της εξουσίας . από το όργανο με το οποίο υποτίθεται ότι θα κατακτηθεί. Αντίφαση. Αυτός ο τομέας περιλαμβάνει την αλήθεια ως προς τα ιστορικά γεγονότα. ότι οι νέοι με το αλάνθαστο ένστικτό τους για αλήθεια. με τον κίνδυνο να συνθλιφτείς ανάμεσα στις μυλόπετρες του πολιτικο- κομματικο-οικονομικού κατεστημένου. της Ηθικής. στην αποκατάσταση κατ΄ αρχήν της ιστορικής αλήθειας και σε συνέχεια στη διάδοσή της. πιστεύω. Σο δεύτερο. είναι σα να σφάζεις το έμβρυο στην κοιλιά της μητέρας. Όμως μπαίνοντας σ΄ αυτή τη λογική . θα οδηγηθούν στο να ξεχωρίσουν το χρυσό ανάμεσα στις πολύχρωμες χάντρες από φτηνό γυαλί. φως. Γι΄ αυτό πρέπει να δοθεί απόλυτη εθνική προτεραιότητα στην εθνική μας αυτογνωσία. στην προώθηση του Ιδεώδους. της εθνικής μας ψυχοσύνθεσης ιδιαίτερα σε σύγκριση με τις σκληρές και συχνά απάνθρωπες κοινωνικές συνθήκες και σχέσεις λαών. Η πνευματική και καλλιτεχνική συνεισφορά στον σύγχρονο πολιτισμό είναι υψηλή. Φρειάζεται ριζική απομυθοποίηση. τις ημέρες και τις πράξεις-ενέργειες όλων των Ελλήνων.πίστευα (και πιστεύω) ότι αναιρώ εκ των προτέρων το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα: τη Λαϊκή εξουσία. Όμως κακοποιημένη. Όπως όμως και να ΄ χει το πράγμα. Και το πιο σπουδαίο ίσως: της δημιουργίας μιας ψυχικής εθνικής ενότητας σε πείσμα των κάθε είδους εξουσιαστών-. Όμως μεταξύ των δύο κακών επέλεξα συνειδητά το λιγότερο κακό.και είναι δυνατόν να δημιουργήσουν ενωτικά συμπλέγματα σε άλλα επίπεδα του κοινωνικού γίγνεσθαι όπως π. Οι Έλληνες νέοι του 2000 θα είναι περήφανοι για τη χώρα . Με μια λέξη το κόμμα.

Μέσα απ' τις σελίδες αυτής της σύντομης σκιαγραφίας κατεβλήθη προσπάθεια ν΄ απαντηθούν τεκμηριωμένα και πειστικά τα όποια (αιωρούμενα) ερωτήματα παρακολουθούν την ενεργό συμμετοχή του στα κοινά. θα μας υπολόγιζαν οι σύμμαχοι θέλοντας και μη. Μόνο όσοι έμειναν παρατηρητές. της δεκαετίας του 60. . οι παρατηρητές και συχνά οι συνεργάτες των εχθρών μας. της μετεμφυλιακής Ελλάδας. αντίθετα με όλους τους άλλους Ευρωπαίους. Δεν δεχτήκαμε την επιστράτευση. όπως όλοι οι άλλοι Ευρωπαίοι. Και μόνο αυτή η βδελυρή παραχάραξη αυτής της ιστορικής πραγματικότητας αποτελεί έγκλημα κατά της Ελλάδος και κατά της ανθρωπότητας. Δεν πήγαμε εθελοντές να εργαστούμε στη Γερμανία.τους. όπως οι Εβραίοι) μόνο και μόνο γιατί: Πίστεψε πρώτα απ' όλα στην Ελλάδα και μετά στις μεγάλες ανθρώπινες αξίες. ΢το Ανατολικό Μέτωπο δεν συμμετείχε ούτε ένας έλληνας στρατιώτης. γιατί κάθισαν πάνω στο σβέρκο του λαού μας με το έτσι θέλω (και φυσικά με τη βοήθεια των ξένων) οι απόντες. Είναι σα να ξανασκοτώνουμε τους νεκρούς μας. του Εμφυλίου. δηλαδή αυτών που έχουν ως επάγγελμα την προσωπική τους προβολή. Για όλα αυτά τιμωρηθήκαμε σκληρά. Πρώτα απ' όλα γιατί δεν υπάρχει δεύτερος λαός στη γη. Και γι΄ αυτό απαράδεκτη. είναι σα να φτύνουμε πάνω στην ιστορία μας. Και επί πλέον απόμακρο απέναντι στη γενικότερη παραδοχή και καταξίωση της μουσικής του φυσιογνωμίας. Καθυστερήσαμε την εισβολή στη ΢οβιετική Ένωση αλλάζοντας έτσι την τύχη του πολέμου. Επομένως τις θυσίες τις προκαλέσαμε (τις επιδιώξαμε) εμείς. Πρέπει να γίνει κατανοητό και να αποδειχθεί ιστορικά πως αν η Ελλάδα έμενε ουδέτερη όπως η Σουρκία. Αντισταθήκαμε με όλα τα μέσα. για την οποία όμως προϋπόθεση αποτελεί η παραχάραξη της ιστορικής αλήθειας. Και όπως συνέβη με την Σουρκία μετά τον πόλεμο και λόγω της στρατηγικής μας θέσης. Μόνο και μόνο. ΕΠΙ΢ΗΜΑΝ΢ΕΙ΢ Σο πατριωτικό οδοιπορικό του Θεοδωράκη στις εθνικά κρίσιμες συγκυρίες της Κατοχής και της Αντίστασης. Δείχνοντας πως δεν κατανοούμε το νόημα της ευρωπαϊκής στάσης. ΢το μέτρο που η επίμονη μονομέρεια της καλλιτεχνικής αποδοχής του επισκιάζει αβασάνιστα πτυχές της ανεκτίμητης πατριωτικής του προσφοράς. Μονομέρεια που καλλιεργήθηκε (εκ του πονηρού) από πολιτικούς 'φίλους' και αντιπάλους. που να έγινε ολοκαύτωμα εθελοντικά (και όχι υποχρεωτικά. τόσο οι Ιταλοί. Να γιατί η σημερινή στάση των Ευρωπαίων είναι ουσιαστικά ανήθικη. Που πύκνωσαν τελικά τις στρατιές των καριεριστών. Είναι η άρνηση του εαυτού μας του αληθινού του Ελληνικού. Και δυστυχώς είναι σήμερα αυτοί που σε ένα ποσοστό 90% μας κυβερνούν. της χούντας και της μεταπολίτευσης (ως τις μέρες μας φυσικά) προβάλλει μοναχικό και σε μεγάλο βαθμό αδικαίωτο. Αναρωτιέστε γιατί έγινε. μιας και οι ίδιοι δεν χωρούν μέσα σ΄ αυτήν-. Φαρίσαμε την πρώτη νίκη στους συμμάχους. απόντες των θυσιών μας μπορεί να δεχτούν αυτήν την ΤΒΡΙΝ. όσο και οι Γερμανοί δεν επρόκειτο να μας πειράξουν (κάτι ανάλογο έγινε άλλωστε και με τη Γαλλία του Πταιν).

1967-74) και στοχαστικός συμφιλιωτής σε αμφιλεγόμενες εξελίξεις (1974-75. 1862. 1960-67. στον Άνθρωπο. Αντιστασιακός. Σαγμένος διαχρονικά όμως στο μαζικό Κίνημα. Πάγκαλος Γ. της πολιτικής ανυποληψίας της ενδοτικότητας και της αέναης εσωστρέφειας των ομοϊδεατών που θα πρέπει να ενταχθεί συγκριτικά και ο πολιτικός Θεοδωράκης ώστε να καταστεί εφικτή η αντικειμενική αξιολόγηση της ιδεολογικής. Σο 'πικρό χάπι' της αυθόρμητης και ενθουσιώδους αυτής πολιτικής δυναμικής χρυσώθηκε απρόσμενα από τη συλλογική και ενστικτώδη ανταπόκριση του λαού. Κι όπου οι ζωντανές δυνάμεις της Αριστεράς ξέσκισαν κυριολεκτικά τις σάρκες τους. ΢΄ αυτό το αντιφατικό πλέγμα της εθνικής ανασφάλειας. αγωνιστικής και πολιτικής του πορείας συνολικά. Γιατί όπως και (πρόσφατα) αποδείχτηκε (στις εκδηλώσεις του 'Καλλιμάρμαρου') ο ελληνικός λαός αγκάλιασε με αγάπη τον Θεοδωράκη αντίθετα από τις αποστάσεις σκοπιμότητας των κάθε απόχρωσης πολιτικών ηγεσιών. ούτως ειπείν. ΢ε μια χώρα όπου οι θιασώτες του αντιμοναρχισμού (Βενιζέλος. πολιτική φιλοσοφία. ωστόσο. 1989-92). μπολιασμένη από ανθρωπιστικές αξίες και αρχές και 'μακρυγιαννική'. στο Κοινωνικό γίγνεσθαι. τα Έπη και οι Ηρωισμοί με θρήνους με κορύφωση κάθε φορά τον Εθνικό Διχασμό. Αυτή η ανελέητη διαδοχή -οι εθνικοί θρίαμβοι να εναλλάσσονται με εθνικές ήττες. ΢΄ ένα τόπο που κυβερνήθηκε μοναρχικά ενώ η ηγεσία του είχε επιλέξει (1822-27) δημοκρατικό πολίτευμα. 1945-49. Πλαστήρας. ΢ε μια Ελλάδα όπου οι δυνάμεις της Αντίστασης υποκαταστάθηκαν από τις δυνάμεις του εθνικού συμβιβασμού. ΢το συγκεκριμένο σημείο ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι προσωπικές του διεισδυτικές διαπιστώσεις: -Σο βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως η ελληνική κοινωνία στην κρίσιμη περίοδο 1912-1995 δεν μπόρεσε να χειραφετηθεί. επαναστάτης. που καταλήγει σε Δικτατορίες είτε . Όπου οι τολμηροί εκσυγχρονιστές (Καποδίστριας. Η προσέγγιση του πολιτικού Θεοδωράκη παρακολουθείται. Παπανδρέου) αναδείχθηκαν υπέρμαχοι της βασιλείας. Όπου οι αρνητές της εξάρτησης κατάντησαν έρμαιά της. Σρικούπης. 1909) νομιμοποιούσαν ουσιαστικά τους εκφραστές της συντήρησης. κομμουνιστής και αριστερός σε κρίσιμες εθνικά στιγμές (1942-44. και από ένα (ακόμη) καθοριστικό ερώτημα: Ποια θα όφειλε να είναι η εξιδανικευμένη δυνατή πορεία του στη χώρα των αντιφάσεων καθώς η σύγχρονη Ελλάδα. στην κοινωνία των Λαών. της ξένης επικυριαρχίας.Σο συμπέρασμα εν προκειμένω είναι σαφές: Πρόκειται για μια πρωτοπόρα ιδεαλιστικά προσωπικότητα (χωρίς κομματικές ετικέτες). Και στην ουσία μόνος στο κομματικό και πολιτικό προσκήνιο. ΢ε μια Ελλάδα όπου οι φιλελεύθερες επαναστάσεις (1843. Παπαναστασίου) είχαν κατά κανόνα άδοξο τέλος. με κυρίαρχα σημεία αναφοράς: Σην αντιστασιακή σκέψη και πράξη σε περιόδους κατάλυσης των λαϊκών ελευθεριών και την υπερβατική πρακτική (σε μεταβατικές συγκυρίες) με στόχο την προάσπιση του συνόλου και την εθνική συμφιλίωση. Κονδύλης.

Γι΄ αυτό περιόρισα στο ελάχιστο δυνατό τις επιστημονικές μου παρεμβάσεις. Η ξεκάθαρη φωνή του. έναν ελληνικό κοινωνικό δρόμο προς το μέλλον. θα έπρεπε έγκαιρα να απαλλαγεί από οποιοδήποτε δίλημμα. δεν ήταν να μπει μόνο στη λογική της . με αποτέλεσμα να μας λείπει το έρμα. Εκείνο όμως που έλειπε απ΄ το κίνημα αυτό το εαμογενές της ελληνικής Αριστεράς. την ειρήνη.οι αστοί ούτε οι δε . στην ανθρωπιά και στην ομοψυχία. πίστεψε όσο κανείς στις ζωντανές δυνάμεις του λαού μας. Ο Θεοδωράκης. Σο όραμά του αφορούσε πάντοτε το σύνολο. μια ελληνική κοσμοθεωρία που να λαμβάνει υπ΄ όψιν της τις διεθνείς συνθήκες και εξελίξεις και την κάθε ιστορική συγκυρία. Σι έπρεπε να γίνει.Ακινησίες. πληγώθηκε και τελικά συνεθλίβη το Αριστερό Κίνημα. Για την αντικειμενικότητα του εγχειρήματός μου επέλεξα μια ιδιότυπη μεθοδολογικά γραφή: Έδωσα το προβάδισμα στον πολιτικό Θεοδωράκη να εκφραστεί αυθεντικά μέσα από τις θέσεις και τους στοχασμούς του σε όλες τις ιστορικές καμπές. Και πάνω απ΄ όλα στην εθνική αξιοπρέπεια. Οι τοποθετήσεις του. κρινόμενος διαχρονικά από τα πολιτικά 'πιστεύω' του. η αψεγάδιαστη παρουσία του δεν είχαν την ανάγκη βαθυστόχαστων αναλύσεων. Αγωνίστηκε για την ενότητα. ο πνευματικός εξοπλισμός και το ψυχικό και ηθικό αντίβαρο απέναντι στους διεθνείς ανέμους. Έτσι ο Ανδρέας Παπανδρέου βρήκε τραπέζι στρωμένο και κίνημα αποκεφαλισμένο-ορφανό. Η δράση του δεν ταυτίστηκε με καταξίωση κομματική ή πολιτική. να θρυμματίσει τα δεσμά που το έδεναν πάνω στο βράχο της ουτοπίας. Και ποιος αλήθεια είναι ο αναμάρτητος που θα λιθοβολήσει ποιόν. Δεν μπόρεσε προφανώς να το πράξει. Ούτε η ελληνική αστική τάξη. Όπως δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν γύρω από ένα ελληνικό πολιτισμικό όραμα (ούτε οι μεν . που έτσι μας σηκώνουν και μας μετατοπίζουν σα φρόκαλα-. Η υπερβατική κομματική του θητεία απέβλεπε στην ανανέωση και στον εκσυγχρονισμό. τη λαϊκή συμμετοχή. άλλωστε διαπνέονται από αυτογνωσία και σπάνια ιστορική μνήμη. Εξιδανίκευσε όσο κανείς την υπεροχή του ανώνυμου πολίτη και της κοινωνίας των Λαών. Και κυρίως η επανάληψη των ίδιων φαινομένων δείχνει βασικά απ΄ τη μια μεριά την επιρροή των ξένων παραγόντων και ξένων συμφερόντων κι απ΄ την άλλη την αδυναμία των ισχυρότερων κάθε φορά κοινωνικών ομάδων και πολιτικών εκπροσώπων να αυτονομηθούν. Δεν το έπραξε. το Όλον. ούτε η ελληνική Αριστερά κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα ελληνικό κοινωνικό πρότυπο. με την έννοια της απαλλαγής από τους μύθους που είχαν ήδη σβήσει. Ως δείγμα γραφής παραθέτω ανάλυσή του για τη μοιραία συντριβή του Λαϊκού κινήματος στην Ελλάδα: -Μέσα σ΄ αυτές τις βασικές αντιφάσεις που λειτούργησαν εξ αρχής σαν τεράστιες μυλόπετρες πάλεψε ηρωικά.οι αριστεροί). καθώς τεκμηριώνεται στις σελίδες αυτού του κειμένου. να ελληνικοποιηθεί. Για να διαφυλαχθεί το τεράστιο ελληνικό Αριστερό κίνημα. ΢τόχος μου ήταν να αναδειχτεί κυρίαρχος ο ίδιος.

με την πρόταση για δημιουργία της ΚΕΑ (Κίνημα Ενότητας Αριστεράς) που γίνεται το 1978 αποδεκτή απ' το ΚΚΕ. η πολιτική έκφραση και εκπροσώπηση του Μαζικού Κινήματος (δηλαδή μιας άλλης ποιότητας της ενότητας του Λαού) περνούσε και πάλι απ΄ την ενότητα της Αριστεράς. ο Λαός παύει να έχει τα αντισώματα που τον προφυλάσσουν από λοιμώξεις.αναγεννητικού κινήματος να κόψουν το γόρδιο δεσμό των αντιφάσεων που κρατούσε δέσμια την Αριστερά. Και έτσι θα πρέπει να ερμηνευθούν οι τακτικές συμμαχίες μου στην αρχή με την ΕΔΑ και μετά με το ΚΚΕ. όπως είδαμε. Ενώ υπήρξε το απολύτως αντίθετό του. είναι που εξόντωσε τον φασισμό . με την προϋπόθεση. που στόχευαν πότε στην ενότητα της Αριστεράς. Φωρίς αυτή τη φλόγα η Αριστερά παύει να είναι Αριστερά. ώστε να την αναδείξουν σε κύρια ιστορική . Όμως χωρίς Αριστερά το τρένο παύει να έχει την ατμομηχανή που το σύρει προς το Μέλλον. ο σταλινισμός. .αναγεννητική δύναμη. Κι έτσι εξηγείται η πλήρης πολιτική μου απομόνωση. Σο Κίνημα Ειρήνης και Πολιτισμού. ότι στην κατάλληλη στιγμή η 'καθαρότητα' της επαναστατικής ιδεολογίας θα μπορέσει να αναλάβει την πρωτοβουλία των κινήσεων και να γίνει έτσι η φυσική πρωτοπορία των εθνικών . ξεκινά και από μια καινούργια αναγκαιότητα: Να εμποδίσει τον Ανδρέα Παπανδρέου να λεηλατήσει την κατακερματισμένη και αλληλοσπαρασσόμενη Αριστερά. που βρήκε πολιτική έκφραση στην Κυβέρνηση Σζαννετάκη και τέλος η δική μου συνεργασία με την Κυβέρνηση Μητσοτάκη με κύριο στόχο την Εθνική ΢υμφιλίωση.Μετά την πτώση της Φούντας. δεδομένης της αλλεργίας των αστικών κομμάτων απέναντι στον σταλινισμό. Η εθνική ώρα ΜΗΔΕΝ δεν είναι παρά η απόρροια της τελικής αδυναμίας των ηγετών του νεότερου πατριωτικού .κοινωνική και πολιτική δύναμη της χώρας-.λαϊκών δυνάμεων. η αντιαυριανική συσπείρωση. όλες αυτές ήσαν επιλογές και ενέργειες. η Πρόταση για Κυβέρνηση Εθνικής ΢υνεργασίας. πνευματικούς και ψυχικούς εκφυλισμούς. πότε στην ενότητα του Λαού με τελικό στόχο την επίτευξη μαζικότητας και κινητικότητας των λαϊκών μαζών γύρω από εθνικούς και κοινωνικούς στόχους.εκλογικής αντιπαράθεσης με τη Δεξιά με στόχο την εναλλαγή στη νομή της εθνικής περιουσίας αλλά η εσωτερική φλόγα που το φόρτιζε και το καθιστούσε καθαρτήριο .χιτλερισμό και θα έκοβε το χέρι όλων αυτών που στο όνομα του 'ελεύθερου κόσμου' λεηλατούν σήμερα τις ελπίδες των ανθρώπων. τον οποίο κατάφεραν με την προπαγάνδα τους να εξισώσουν με τον χιτλερισμό. Όμως η επιδιωκόμενη Ενότητα της Αριστεράς. (που σε τελευταία ανάλυση φαίνεται πως εξακολουθεί να ταράζει τον ύπνο τους και μ΄ αυτόν εξομοιώνουν αυτούς που δεν μπορούν να ελέγξουν με καμιά δύναμη όπως εμένα). από σωματικούς. τα δύο βασικά συστατικά για να φτάσουμε σε ακραίες κοινωνικές και εθνικές κατακτήσεις. Κι ακόμη τις ακόλουθες αράδες αυτοκριτικής που αναφέρονται στη Μεταπολίτευση: . Άλλωστε αυτός. κινητικότητα που αποτελεί προϋπόθεση για το μπόλιασμα του λαού με νέα οράματα. Μάζα συν ταχύτητα είναι. οι Επιτροπές Ελληνοτουρκικής Υιλίας.

Η λήψη επαφής με το Νόμο της ΢υμπαντικής Αρμονίας είναι ο μοναδικός τρόπος για να τιμήσει άνθρωπος τη δωρεά της ζωής. η πολιτική του ουσιαστικού συμβιβασμού. Η πρώτη αφορά την Σέχνη και δη τη Μουσική. Μας χώριζαν οι σκοπιμότητες της μεταχρουτσωφικής πολιτικής.επαναστατικός κομμουνισμός. Η αστική κοινωνία και δη η καπιταλιστική κατετάγη μέσα μου μια για πάντα σαν ένα απόλυτα κακό με την ηθική. Κι όπως αποδείχθηκε. τελικά εξαφανίστηκαν. Μετά απ΄ αυτή τη δογματική τοποθέτηση ακολουθούν οι επόμενες δύο. ολοένα και σε μεγαλύτερους συμβιβασμούς. που λόγω των αρμονικών νόμων που τη διέπουν βρίσκεται πολύ κοντά στον θεμελιακό ΢υμπαντικό Νόμο. Σώρα εξηγείται και η σχέση η δική μου με την εξουσία του ΚΚΕ μετά το 1974. Ποια ήταν όμως αυτή η νέα κομμουνιστική αριστερά. Ποια. σκόρπισαν στους τέσσερις ανέμους. Απόρριψη ολοκληρωτική.Έτσι επίσης εξηγείται η σφοδρότητα των χτυπημάτων που δέχτηκε απ΄ την Αριστερά. Μας ένωνε ο ηρωικώς .χ. δεν βρήκαν τελικά τη θέση τους στην αντίπερα όχθη. . με τη θεσμοθέτηση της βίας που έχει σαν αποτέλεσμα η Βία .΢τον τομέα της πολιτικής υπήρξε κατ΄ αρχήν η απόρριψη της αστικής καπιταλιστικής κοινωνίας. Ελλάδα. αφού χρησιμοποιήθηκαν σαν δεκανίκια για την άνοδο κυρίως στην Ευρώπη της πιο επικίνδυνης μεταμφίεσης του καπιταλισμού. που απέκλειε κάθε απόπειρα διαιώνισης με το πρόσχημα του εξωραϊσμού ή της 'από τα μέσα' αλλαγής. έως ότου τα λεγόμενα κατ΄ ευφημισμόν κομμουνιστικά κόμματα κάθε είδους. στο Φριστιανισμό ο ΢ατανάς και η Αμαρτία. αφού πρώτα χρησιμοποίησαν το βήμα του ΚΚΕ για να αναδειχτούν-. Εμπλουτίζοντας τις παραπάνω επισημάνσεις θεώρησα χρήσιμη την παράθεση κομβικών σημείων της πολιτικής του φιλοσοφίας στην οποία αναφέρεται και ο ίδιος προσωπικά: . Ενώ τέλος έχυναν δηλητήριο ανάμεσά μας όλοι αυτοί οι περαστικοί επισκέπτες που νόμιζαν πως γίνεται κανείς κομμουνιστής με μια απλή βεβαίωση ενός συνοικιακού ληξιαρχείου. Σο γεγονός ότι στις ταξικές κοινωνίες ο Νόμος της ΢υμπαντικής Αρμονίας έχει αντικατασταθεί από το Νόμο της Ζούγκλας.δυσαρμονία να οδηγούν τις κοινωνίες αυτές στο άλλο άκρο του ιδεατού . Αυτή που διαμορφώθηκε πρώτα στη Μόσχα και μετά σε όλον τον κόσμο επί Φρουτσώφ και μετά κηρύσσοντας ανελέητο πόλεμο στους σταλινικούς και στο σταλινισμό. Επομένως στόχος μοναδικός για κάθε αποδεκτή απ΄ την πλευρά μου κοινωνική και πολιτική δράση. ιδιαίτερα την Κομμουνιστική.ποθητού. δεν μπορούσε να είναι άλλος από την εξαφάνιση αυτής της αμαρτωλής κοινωνίας και την αντικατάστασή της από μια άλλη. οδήγησε σε αλυσιδωτές διασπάσεις ολοένα προς τα δεξιότερα. Ποια. αλήθεια απ΄ αυτή τη φουρνιά τη μεταχουντική. των λεγόμενων σοσιαλιστών (Γαλλία. Ιταλία). χωρίς αιδώ. Πόσοι και πόσοι. Η δεύτερη έχει σαν αντικείμενο το κοινωνικό γίγνεσθαι. που εγκαινιάστηκε. Να λοιπόν ποιος είναι ο βαθύτερος λόγος για τον οποίο οι κοινωνίες αυτές θα πρέπει να ξεριζωθούν και να αντικατασταθούν από κάποια άλλη. που ολοκληρώνουν τη στάση μου. τη 'θρησκευτική' θα έλεγα έννοια. όπως λ.

Μια άλλη προϋπόθεση για τη διατήρηση και ανάπτυξη αυτού του ιστορικού κινήματος ήταν η καθαρότητά του. το όραμα. δηλαδή το αστικό καταπιεστικό καθεστώς. έχοντας σαν ραχοκοκαλιά του τις αντιστασιακές δυνάμεις. Για όνομα Θεού! Από το 1821 ακόμα έως σήμερα. η πολιτική τους και τα στηρίγματά τους είχαν εθνική βάση. το Αντί. που θα μας απήλασε απ΄ το Νόμο της Ζούγκλας και θα μας έφερνε κοντά στο Νόμο της ΢υμπαντικής Αρμονίας. το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Αναμφισβήτητα η Μόσχα. Θα έπρεπε να υπάρξει και το Τπέρ. Καταπίεση. σχημάτισε ένα παγκόσμιο ρεύμα δυνάμεων με τεράστια μάζα και ιλιγγιώδη ταχύτητα. Κοινωνία ζούγκλας σημαίνει ισχυροί και αδύνατοι. Μήπως απ΄ την πλευρά των ελλήνων αντιδραστικών. ότι η ελληνική μεγαλοαστική τάξη επιβλήθηκε με την ενεργητική στήριξη των ξένων.Ο φασισμός . Έτσι. το Μοντέλο της Νέας Κοινωνίας. ποιος δε γνωρίζει. Αδιαφανείς ενέργειες. Κάστες. όλες τις επιμέρους αμαρτίες που όλες μαζί σχημάτιζαν το Απόλυτο κακό. Προσωπικά συμφέροντα.ναζισμός και αμέσως μετά ο ιμπεριαλισμός κινητοποίησε στον αιώνα μας εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες του κόσμου. Προσωπικά οφέλη σε βάρος του κοινωνικού συνόλου. είναι η βασική προϋπόθεση για την ύπαρξη κάθε μεγάλου αναγεννητικού λαϊκού κινήματος.πρόοδος θα πρέπει να είναι κι αυτή το ίδιο Διεθνής. Δεν έφτανε όμως η Αντίσταση. Κάθε είδους: κοινωνικού είτε εθνικού. ακόμα και στις πιο ελάχιστες λεπτομέρειές της. ΢ε εθνική βάση. Δηλαδή η θέση. Πυραμίδα Εξουσίας. η πίστη μου στο Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα ξεκινούσε απ΄ τη βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει περίπτωση νίκης των προοδευτικών δυνάμεων και ακόμα περισσότερο εδραίωση αυτής της νίκης χωρίς τη στήριξή της στο αντίπαλο δέος του φασισμού-ιμπεριαλισμού δηλαδή το Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα με φυσικό ηγέτη τη Μόσχα. Που δεν ήταν καθόλου δύσκολο να την καθορίσουμε. Ποιο υπήρξε όλα αυτά τα κρίσιμα χρόνια το κέντρο της διεθνούς αντίστασης ενάντια σ΄ αυτές τις θανάσιμες πληγές της ανθρωπότητας.που χαρακτηρίζουν το Απόλυτο Κακό δηλαδή των Αμαρτωλή Κοινωνία που θα πρέπει με κάθε θυσία να γκρεμίσουμε και στα ερείπιά της να οικοδομήσουμε την Καινούργια. Ποια. Εθνικιστικές τάσεις. Ση σοσιαλιστική! Για να φτάσουμε μια μέρα στην Κομμουνιστική! . Ίντριγκες. Υόβος. Εγωιστικά σύνδρομα. Αρκούσε να έχουμε κάθε στιγμή μπροστά στα μάτια μας. Πως μπορούσε όμως να επιτευχθεί κάτι τέτοιο. Επομένως αν η αντίδραση είναι διεθνής. έμεινα ριζωμένος όπως στα άλλα δύο υπαρξιακά και πνευματικά μέτωπα στην αρχή της αντικατάστασης της μιας κοινωνίας με μιαν άλλη. Όλα αυτά- και άλλα. Δε θα πρέπει σ΄ αυτή τη διάταξη να λησμονήσουμε και τον αποικιοκρατισμό. δηλαδή η Αντίθεση. Βία. η ΢οβιετική Ένωση. Μάζα συν ταχύτητα. Όντας απόλυτος. Με δύο λόγια. Σο βασικό Κοινωνικό Όραμα κατά και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. τότε και η θέση- δράση. Κατέχοντες και κατεχόμενοι.

ακόμα και στη ΢οβ. Όχι προσαρμογή. Όπως ήδη είπα. Ένωση. έγινε όργανο του Μπέρια και άλλων υπόπτων. Αντίθετα.απ΄ τα 1950. προσωποπαγείς τάσεις δεν μπορούσαν να έχουν καμιά σχέση με την καθαρότητα του Καινούργιου Κόσμου. υπήρχαν σημάδια πως πολλοί απ΄ τους ηγέτες της ΕΔΑ άρχισαν να γλιστρούν προς τον συμβιβασμό με χίλιες δύο δικαιολογίες.και όταν λέω 'επαναστατική'. Φωρίς να το ομολογώ. που στα μάτια μου εκπροσωπούσαν οι κομμουνιστές. στην Ελλάδα. ότι πίστευα ότι η διεθνής ισορροπία δυνάμεων ήταν τέτοια. ΢ε επίπεδο ελληνικής ηγεσίας δεν έφτασαν σε γνώση μου παραβιάσεις αυτού του χαρακτήρα. Με άλλα λόγια οι αμφιβολίες μου δεν άγγιζαν την εποχή εκείνη το διεθνές κίνημα. Ποια ήταν η στάση μου από κει και πέρα. Έτσι και πολύ νωρίς . τοπικιστές. Ένωση: Γιατί δεν απλώσατε τη δημοκρατία όχι την αστική αλλά την πραγματική. Κάθε άλλο. Εθνικιστές. Αυτός άλλωστε νομίζω ότι υπήρξε η αρχή του τέλους. την ταχύτητά του και τη μάζα του. Έχασα μήπως την πίστη μου στη ΢οβιετική Ένωση και στο Κομμουνιστικό Κίνημα. ΢το τέλος πίστεψα. δεν ανοίχτηκε έγκαιρα στο Λαό. ενέδωσε στην προσωπολατρία. τη ΢οβιετική Ένωση. η στάση του Σίτο και αργότερα του Μάο με βρήκαν αντίθετο. που οποιοδήποτε πλήγμα στη μονολιθική ενότητα των κομμουνιστών θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο για τον τελικό σκοπό. μιας και στη σκέψη μου αποτελούσε την προϋπόθεση όχι νόμο για την επιτυχία του κινήματος αλλά ακόμα και για την δικαιολόγησή του.κατέληξα σε μία κριτική στάση απέναντι στο Κίνημα. ότι εγκατέλειψαν οριστικά κάθε επαναστατική πολιτική -έστω και σαν απώτατο στρατηγικό στόχο. Εξαφάνιση και αντικατάσταση με τη νέα σοσιαλιστική κοινωνική πραγματικότητα. δεδομένου όπως είπα. Ναι. διεθνώς. ώστε να οχυρώσετε τον Κομμουνισμό με το μόνο άπαρτο υλικό.Έχοντας μέσα μου αυτές τις αρχές ήταν φυσικό να επαγρυπνώ ειδικά ως προς την προϋπόθεση της καθαρότητας. Ένωση οι ιμπεριαλιστές. άρχισα να πιστεύω. η απογοήτευσή μου ήταν πολιτική και είχε να κάνει νόμο με την ικανότητα της δική μας ηγεσίας. Κλείστηκε στον εαυτό του. το μαζικό κίνημα. Σο πρώτο μεγάλο πλήγμα προήλθε απ΄ την έκθεση του Φρουτσώφ και την κατεδάφιση του ΢τάλιν. ΢το μεταξύ στην Ελλάδα. να συρρικνώνεται και να φρενάρει ακριβώς γιατί η προϋπόθεση της απόλυτης καθαρότητας είχε αρχίσει να κάνει νερά σε όλα τα επίπεδα. ΢υνοικιακού θα ΄λεγα. τον ΢τάλιν. που το έβλεπα να χάνει την καθαρότητά του. μετά το τέλος του πολέμου. Όχι εξωραϊσμός ή μετεξέλιξη. ότι οι αντιδραστικές ιδέες και μεθοδεύσεις με τις οποίες βομβάρδιζαν τη ΢οβ. ξεκινώ απ΄ την πίστη στην ειδοποιό διαφορά ανάμεσα στα δύο κοινωνικά μοντέλα και την ανάγκη ριζικής κατεδάφισης αστικού καθεστώτος. δηλαδή την υπευθυνότητα. Για τον ΢τάλιν. ΢την αρχή υπήρξαν κρούσματα προσωπικού και τοπικού χαρακτήρα. Άλλωστε αυτή ήταν η αιώνια κριτική μου σε όσους θεωρούσα ότι είναι αγνοί κομμουνιστές στη ΢οβ. άρχισαν να πιάνουν τόπο. δηλαδή μετά τη Μακρόνησο . είχε αρχίσει απ΄ τα μέσα η προδοσία. Ακόμα και το κίνημα Ειρήνης που .

στην ουσία αυτοκαταστράφηκε. μείναμε αιωρούμενοι. ότι ο Δημοκρατικός ΢τρατός παραμένει με το όπλο παραπόδας.της ύστατης στιγμής . ούτε και τώρα. αντίδρασή μου προς τις ηγεσίες της Αριστεράς: γιατί επέτρεψαν στον Ανδρέα Παπανδρέου να το διαλύσει. ουσιαστική συνεργασία. δεν με βρήκε σύμφωνο. νομίζω στα 1951. Η κριτική μου τοποθέτηση απέναντι στο ΚΚΕ συνοψίζεται στα εξής: Ορθά διέβλεψαν τη συρρίκνωση στην οποία οδηγήθηκε το Διεθνές Κίνημα. Από κει και πέρα η πολιτική μου σκέψη με οδηγεί μονίμως αριστερότερα από την πολιτική που εφαρμόζουν οι διάφορες κομματικές ηγεσίες. Έχει επιβληθεί χάρη στη βοήθεια των ξένων. ότι ήμουν ένας καθαρός κομμουνιστής και επομένως γνήσιος εκφραστής του Μαρξισμού- Λενινισμού-΢ταλινισμού όπως τον είχαμε διδαχθεί στη θεωρία και στην πράξη κατά τη διάρκεια του αγώνα. Έτσι η δοτή Εξουσία του οφείλει τη μεγαλύτερη υπηρεσία απ΄ όση έλαβε ποτέ στο παρελθόν: Μόνο αυτός κατέβασε το ποσοστό των Ελλήνων κομμουνιστών σε μονοψήφιο αριθμό. θα έπρεπε να επεξεργαστούμε και να εφαρμόσουμε λύσεις ενδιάμεσες. Από το 1950 ως τις μέρες μας η ιστορία είναι γνωστή: όσο η καθαρότητα έχανε τη λάμψη της.ρεβάνς του ελληνικού λαού.'. Εν τούτοις από την άποψη μιας τελικής . της συντήρησης και της αναμονής έως ότου ξημερώσουν καλύτερες μέρες ήταν ορθή κατά το ένα σκέλος. καταντήσαμε στο τέλος να γίνουμε η χλεύη των αντιπάλων μας. Δηλαδή έτοιμος να ξαναρχίσει τον ένοπλο αγώνα. Κι ακόμα γιατί απ΄ την απέναντι όχθη η Εξουσία είναι δοτή. ότι έως ότου οι διεθνείς συνθήκες μας επιτρέψουν να εφαρμόσουμε ριζικές λύσεις. Βρισκόμουν υπό τον αστερισμό της Ρεβάνς. δεν έχασα την πίστη μου ποτέ. Και να τα αποτελέσματα: όχι μόνο δεν οδηγηθήκαμε σε ενδιάμεσες λύσεις αλλά δώσαμε την ευκαιρία στον αντίπαλο να μεταμφιεσθεί κι έτσι να οδηγήσει την Αντίδραση . Εσωτερικά δεν θα έπρεπε να εγκαταλειφθεί η προσπάθεια για τη διεκδίκηση της πολιτικής έκφρασης του μαζικού κινήματος. Σο ζητούμενο στη δική μας περίπτωση είναι το μαζικό κίνημα.. Πίστευα. Όμως η πολιτική της συσπείρωσης.ανήγγειλε ο ΢τάλιν. θα έλεγα.. Κι αυτό γιατί θέλω να πιστεύω. Όσο πιστεύαμε. Και όχι να αφήσουμε σε άλλους να τις κάνουν πιστεύοντας ότι είναι κοντά μας. Δεν δεχόμουν τις οποιεσδήποτε σχέσεις με τον αντίπαλο παρά μόνο με μια προϋπόθεση: την εξόντωσή του. Ήμουν φαντάρος στα Φανιά και θυμάμαι πως έγραψα ένα μεγάλο ποίημα. Έως ότου το Κίνημα ακινητοποιήθηκε. Εξ ου και η θυελλώδης. ότι στη χώρα μας οι δεσμοί του Κινήματος με τον ελληνικό λαό έχουν ιδιαιτερότητα σε σχέση με τις άλλες χώρες του κόσμου. Πίστευα. στο οποίο του έλεγα (του ΢τάλιν) περίπου 'Εμείς περιμένουμε να μας οδηγήσεις σε νέα επαναστατική σύγκρουση κι εσύ τους δίνεις το χέρι. αυτοδιαλύθηκε. αυτοκτόνησε. τόσο η Μαζικότητα και η Κινητικότητα (ταχύτητα) του Διεθνούς Κινήματος έχαναν σε ποσότητα και ποιότητα. που θριάμβευαν. και συμφωνούσα απόλυτα με τη δήλωση του Ζαχαριάδη. Κανένα συμβιβασμό-συμψηφισμό. Επομένως είναι ξένη προς τα συμφέροντα του λαού μας. Σο διεθνές.

Με γνώμονα την ενότητα και την πρόσβαση στην εξουσία. συγκατάθεση των θυμάτων. της Ενωμένης Αριστεράς. Ο αντιδογματισμός με στόχο την έμπρακτη αμφισβήτηση των κάθε λογής κατεστημένων ηγεσιών. Η εθνική συμφιλίωση και συνεργασία τόσο στην προδικτατορική περίοδο (μέσα απ΄ το κίνημα των Λαμπράκηδων). της ΕΔΑ. οράματα και αρχές όπως: Η αντιστασιακή ιδεολογία καθώς αυτή αποδείχτηκε έμπρακτα στα σκοτεινά χρόνια της κατοχής και στις εθνικά επικές 'στιγμές' της απελευθέρωσης και του εμφυλίου. της Νέας ΕΔΑ. Σο καλό του συνόλου υπεράνω της εξυπηρέτησης μικροκομματικών συμφερόντων με επακόλουθο την πολιτική περιθωριοποίηση και τον αφορισμό. Σο μαζικό κίνημα και η ανάπτυξή του στα πεδία της Ειρήνης.. Η υπέρβαση ως προς την αντιμετώπιση κρίσιμων εθνικών θεμάτων όπως το Κυπριακό. στη συγκυρία της χούντας (με τη 'λύση Καραμανλή' και το ΕΑ΢). Με κύρια επιδίωξη το ξεπέρασμα των διχαστικών καταλοίπων του παρελθόντος. Η αριστερή κοσμοθεωρία μέσα από τις τάξεις του ΚΚΕ. Με βαρύτατο τίμημα καταδίκες. των Λαμπράκηδων.'. Οι αέναες ιδεολογικές αναζητήσεις για τον εκσυγχρονισμό. το Αιγαίο και το ΢κοπιανό καθώς και ζητημάτων φιλικής συνεργασίας των λαών πάνω από εθνικιστικές ιδεοληψίες. . Η ενότητα μέσα από προδρομικές παρεμβάσεις για την Αριστερά. της Νέας Αριστεράς.ακόμα πιο μπροστά και πιο βαθιά με την . την Αντίσταση και την περιφρούρησης των κοινοβουλευτικών κανόνων. την ανανέωση και την προοπτική της Αριστεράς. του ΠΑΜ. δηλαδή ενός μεγάλου μέρους του μαζικού Κινήματος-. στη μεταπολίτευση (με τις νέες ισορροπίες) όσο και στο μεταβατικό 1989 (με την ελπίδα της ανανέωσης και ομοψυχίας). Ακόμη στην μακραίωνη περίοδο της πέτρινης μετεμφυλιακής πραγματικότητας αλλά και στην τραγική συγκυρία της χούντας των συνταγματαρχών. του 'Εσ. των Εαμογενών δυνάμεων και της ΚΕΑ. των παλαιοκομματικών προκαταλήψεων και του ολοκληρωτισμού. Με στόχο την επανασυσπείρωση της ενιαίας Αριστεράς ως μαζικού κινήματος με αυτόνομο ρεαλιστικό προσανατολισμό. του πολιτισμού και της αντίστασης.. βασανισμούς. με την ελπίδα της απελευθέρωσης του λαού από τα συμπλέγματα της υποταγής και της εξάρτησης. διώξεις. εκτοπίσεις και φυλακίσεις. τα ελληνοτουρκικά. Με δύο λόγια συμπερασματικά την πολιτική δυναμική του Μίκη Θεοδωράκη χαρακτηρίζουν διαχρονικά αξίες.

Σο 1950. Μετά την Απελευθέρωση ο Θεοδωράκης έλαβε μέρος στον εμφύλιο πόλεμο του 1945-1949. Μίκης Θεοδωράκης: Ένας άνθρωπος. Σο γεγονός αυτό τον επιφορτίζει με ιδιαίτερη ευθύνη. Σο 1957 το έργο του «΢ουίτα Νο 1 για πιάνο και ορχήστρα» παίρνει χρυσό βραβείο στο φεστιβάλ της Μόσχας. ΢τις 5 Μαΐου παρουσιάζεται το έργο του «Ασή-Γωνιά». Μετά από φριχτά βασανιστήρια ο Θεοδωράκης είναι ένας από τους λίγους που κατάφεραν να επιζήσουν από αυτήν την κόλαση. βιολί και βιολοντσέλο. ΢τις 26 Μαρτίου 1946 κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης χτυπήθηκε τόσο άγρια από την αστυνομία που θεωρήθηκε νεκρός και μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο. Ο Μίκης Θεοδωράκης γεννήθηκε στην Φίο. ένας συνθέτης. Κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ελλάδας από τα γερμανικά. μια κόλαση που οι άνθρωποι του 20ού αιώνα εγκαθίδρυσαν πάνω στη γη για να εξοντώνουν όσους είχαν διαφορετικές αντιλήψεις. 1. Από την παιδική του ηλικία είχε πάθος με την μουσική και έγραψε τις πρώτες του συνθέσεις όταν ήταν δεκατριών ετών. αντίστιξης και φούγκας. ο Μίκης παντρεύεται την Μυρτώ Αλτίνογλου και την επόμενη χρονιά παίρνει υποτροφία για σπουδές στο Παρίσι. ένα έργο Σου Guy Wagner «Ο καλλιτέχνης είναι ένας καθοδηγητής. ΢υνελήφθη πολλές φορές. Κυριότερα έργα μέχρι το 1960: «Σρίο» για πιάνο. μια φωνή που ενώνει όλες τις άλλες φωνές». βγήκε στην παρανομία στην Αθήνα και οργανώθηκε στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ). «Σο πανηγύρι της Ασή-Γωνιάς» (συμφωνικό έργο). «Ελληνική . γιατί έχει το προνόμιο να γίνει η φωνή της εποχής του. Μόλις αφέθηκε ελεύθερος. Εξορίστηκε για πρώτη φορά το 1947 στην Ικαρία και το 1948 μεταφέρθηκε στην Μακρόνησο. Ο Μίκης γράφεται στο Ωδείο του Παρισιού με καθηγητές τον Ευγένιο Μπιγκό και τον Ολιβιέ Μεσσιάν. συνελήφθη για πρώτη φορά στην Σρίπολη το 1942 από τους Ιταλούς κατακτητές. όμως θα συνεχίσει να υποφέρει δέκα χρόνια αργότερα από τον «πυρετό της Μακρονήσου». «Πρώτη ΢υμφωνία». Η «Αντιγόνη» (χορογραφία Σζον Κράνκο στο Κόβεν Γκάρντεν). συγχρόνως παρακολουθούσε μαθήματα στο Ωδείο Αθηνών κοντά στον Υιλοκτήτη Οικονομίδη. Σο 1953. «Les amants de Teruel» (Μπαλέτο της Λουντμίλα Σσερίνα) και το «Le feu aux poudres» γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία στο Παρίσι και το Λονδίνο. ιταλικά και βουλγαρικά στρατεύματα. Σα επόμενα χρόνια συνελήφθη και βασανίστηκε ξανά. μετά από εξετάσεις στο Ωδείο παίρνει το δίπλωμα της αρμονίας.Η πολιτιστική παράδοση με στόχο την αδιάλειπτη καλλιέργειά της και τη δημιουργική της ανανέωση. Δουλεύοντας για την Αντίσταση.

Άρθουρ Μίλερ. «Οιδίπους Σύραννος» για έγχορδα. ΢ουίτες Νο 1. «Αρκαδίες 1-Φ». Κονσέρτο για πιάνο. τα αποτελέσματα της οποίας υπάρχουν ακόμη και σήμερα. ΢ονατίνα για πιάνο. έργο με το οποίο θα ξεκινήσει η αναγέννηση της Ελληνικής μουσικής και θα οδηγήσει την πατρίδα του σε μια πολιτιστική επανάσταση. «Αντιγόνη» (μπαλέτο). ανακάλυψε την ελληνική λαϊκή μουσική. 1. Κύκλοι τραγουδιών: «Αρχιπέλαγος». «Έρως και Θάνατος» (για φωνή και έγχορδα). «Σα Λαϊκά» (Μάνου Ελευθερίου). ΢ονατίνες Νο 1 και 2 για βιολί και πιάνο. . «Νύχτα Θανάτου» (Μάνου Ελευθερίου). ΢υνθέτει ακατάπαυστα χρησιμοποιώντας τα ωραιότερα κείμενα της ελληνικής λογοτεχνίας του 19ου και 20ού αιώνα. Ορατόριο: «Άξιον Εστί» (Οδυσσέας Ελύτης. Κυριότερα έργα αυτής της περιόδου. «Les amants de Teruel» (μπαλέτο). Η Δεξιά στην Ελλάδα τον θεωρεί έναν από τους μεγαλύτερους εχθρούς της.000 μέλη και θα γίνει η πιο μεγάλη πολιτική οργάνωση στην Ελλάδα. «Μαγική Πόλη». 3. Ο Θεοδωράκης εκλέγεται στο Κοινοβούλιο και μαζί με τους «Λαμπράκηδες» ιδρύει πάνω από διακόσια πολιτιστικά κέντρα στην χώρα του. «Σα Σραγούδια του Αντρέα» (Θεοδωράκη). «Η Γειτονιά των Αγγέλων» (Καμπανέλης). «Σο Σραγούδι του Νεκρού Αδελφού» (Θεοδωράκης). 1. βραβείο Νόμπελ 1979). μετά από πολλά διαβήματα αλληλεγγύης με πρωτοβουλία των Ντιμίτρι ΢οστάκοβιτς. 2. «Πολιτεία Α και Β». ΢τη συνέχεια μεταφέρεται στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ωρωπού και τελικά εξορίζεται από την Ελλάδα. «Raven» (΢εφέρης από τον Ε. ΢υνελήφθη στις 21 Αυγούστου του 1967 και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό με την οικογένειά του στο Βραχάτι και αργότερα στη Ζάτουνα. Ορατόρια: «Επιφάνια Αβέρωφ» (΢εφέρης). ακόμα και του Φάρη Μπελαφόντε. Μουσική για θέατρο: «Ένας Όμηρος» (Μπρένταν Μπήαν). Σο πραξικόπημα του Παπαδόπουλου και της παρέας του (21 Απριλίου 1967) υποχρεώνει τον Θεοδωράκη να βγει και πάλι στην παρανομία απ’ όπου δυο μέρες μετά το πραξικόπημα θα απευθύνει την πρώτη έκκληση για αντίσταση. και πολλών άλλων προσωπικοτήτων από πολλές χώρες. «Πνευματικό Εμβατήριο» (Άγγελος ΢ικελιανός). ΢υνθέτει τους «Λιποτάκτες» σε στίχους του αδελφού του Γιάννη και τον «Επιτάφιο» σε ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. 2 και 3 για ορχήστρα.Αποκριά» (μπαλέτο).Α Πόε). «Ρωμιοσύνη» (Γιάννης Ρίτσος). «Κατάσταση Πολιορκίας» (Μαρίνα= Ρένα Φατζηδάκη). ο Θεοδωράκης αναλαμβάνει επικεφαλής της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη που θα αποκτήσει 50. Κύκλοι τραγουδιών: «Ο Ήλιος και ο Φρόνος» (Θεοδωράκη). 1. Λεονάρντ Μπερστάιν. 1. 1. βραβείο Νόμπελ 1963) «Ματχάουζεν» (Ιάκωβος Καμπανέλης). Μουσική για φιλμ: «Ζορμπάς» (Μιχάλης Κακογιάννης). «Επιφάνια» (Γιώργος ΢εφέρης. ορεινό χωριό της Αρκαδίας (απ’ όπου και ο κύκλος συνθέσεων «Αρκαδίες» 1 -ΦI). Μουσική για φιλμ: «Ζ» (Κώστα Γαβρά). Όταν ο Θεοδωράκης πέτυχε την διεθνή αναγνώριση ως νέος κλασσικός συνθέτης. Κυριότερα έργα της περιόδου 1967-70 1. Όταν δολοφονείται ο γιατρός Γρηγόρης Λαμπράκης («Ζ»). 1.

τον καθιστούν ζωντανό σύμβολο της αντίστασης ενάντια στη δικτατορία. Ο Θεοδωράκης γίνεται εκ νέου στόχος επιθέσεων. Σο 1986 παραιτείται από την έδρα του για να αφοσιωθεί στο μουσικό του έργο. Επικεφαλής του «Πατριωτικού Μετώπου» συνεχίζει τον αγώνα του. Μουσική για φιλμ: «Σρωάδες» (Μ. Ορατόριο: «Canto General» (Πάμπλο Νερούντα). «Μπαλλάντες» (Μ. ο Θεοδωράκης εκλέγεται και πάλι στο ελληνικό Κοινοβούλιο. όπου θα ξαναπαρουσιασθεί το 1990. Γιάννης Ρίτσος). στην προσπάθειά του για ένα ήπιο πέρασμα προς την δημοκρατία και από φόβο νέου πραξικοπήματος που θα συνέθλιβε το ευαίσθητο λουλούδι της δημοκρατίας. «΢έρπικο» (Λιούμετ). Κυριότερα έργα μετά το 1974 1. της παιδείας. Εργάζεται ιδιαίτερα για το ζήτημα των ναρκωτικών. στην Βαρσοβία και τo Λοτζ της Πολωνίας. Γνωρίζεται με τον Νερούντα. Μετά τις εκλογές του Απριλίου του 1990. γιατί υπερασπίζεται τον Καραμανλή. ΢τις 13 Απριλίου 1970. «Ως αρχαίος άνεμος». 5. Περιοδείες σ’ ολόκληρο τον κόσμο και χιλιάδες συναυλίες αφιερωμένες στην αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Κύκλοι τραγουδιών: «Λιανοτράγουδα» («18 Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας». 1. 1. Εγκαταλείπει την κυβέρνηση τον Απρίλιο του 1992 και αναλαμβάνει για δύο χρόνια την γενική διεύθυνση των Μουσικών ΢υνόλων της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και Σηλεόρασης (ΕΡΣ). Σο 1992 γράφει μετά από παραγγελία του ΢άμαρανκ το «Canto Olympico» για τους Ολυμπιακούς αγώνες της Βαρκελώνης. Σο 1987. «Λυρικότατα» 1. ΢τις 5 Οκτωβρίου του 1990 παρουσιάζεται στο Μπιλμπάο η όπερά του «Μήδεια». επίσης. 1. Σο 1981. η πρώτη του όπερα «Κώστας Καρυωτάκης» παρουσιάζεται στην Αθήνα και το 1988 το μπαλέτο του «Ζορμπάς» παρουσιάζει θριαμβευτική επιτυχία στην Αρένα της Βερόνας. «Υαίδρα». Παρουσιάζεται. Ολοκληρώνει τη σύνθεση του «Canto General» που μαζί με τον «Ζορμπά» και το «Άξιον Εστί» τον κάνουν παγκοσμίως γνωστό συνθέτη. «Βεατρίκη». Κύρια έργα της εξορίας. Αναγνωστάκης). Σο 1989 ο Θεοδωράκης κάνει έκκληση συνασπισμού ανάμεσα στη «Νέα Δημοκρατία» και την Αριστερά για την κάθαρση από τα σκάνδαλα της κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου και του ΠΑ΢ΟΚ. «Μια θάλασσα». ο Θεοδωράκης φθάνει στο Παρίσι. Θριαμβευτική επιστροφή στην Ελλάδα. Η όπερά του «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη. αυτή τη φορά από την Αριστερά. Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης 1995. ο Μίκης γίνεται υπουργός επικρατείας της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. του πολιτισμού και για την συμφιλίωση ανάμεσα σε Έλληνες και Σούρκους. Ο Θεοδωράκης ολοκληρώνει τη σύνθεση της τέταρτης όπεράς του «Αντιγόνη» το 1996 καθώς και του πρώτου του Κονσέρτου για βιολοντσέλο και ορχήστρα. στις 24 Ιουλίου 1974. από το θέατρο Γιέλκι. «Λυρικότερα». Μουσική για θέατρο: «Ορέστεια» (σκηνοθεσία ΢πύρος .4. Κύκλοι τραγουδιών: «Σα Λυρικά». «Διόνυσος». καταπιάνεται με το συμφωνικό του έργο της εποχής του 50. Κακογιάννης). του Πόζναν (Πολωνία). Σο 1980 αυτοεξορίζεται στο Παρίσι. σημειώνει θριαμβευτική επιτυχία στο Λουξεμβούργο.

«Ηλέκτρα». ΢υμφωνική μουσική. Μουσική για φιλμ: «Ιφιγένεια» (Μ. 1. Ορατόρια: «θεία Λειτουργία»(«Miss a Greca»). «Κονσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα». Κακογιάννης). Βολανάκης) 1. «Μήδεια». «Αντιγόνη» (σκηνοθεσία Μ. «Canto Olympico». καντάτες.Ευαγγελάτος). Σζήμας). 4. 1. «Liturgia 2». «Ο Άνθρωπος με το Γαρίφαλο» (Ν. «Requiem». . «Κατά ΢αδδουκαίων». Όπερες: «Κώστας Καρυωτάκης». «Κονσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα». «Αντιγόνη». 7. ορατόρια: ΢υμφωνίες Νο 2. 3. 1.