You are on page 1of 15

“ วิปั สสนาญาณ”

พระครูเกษมธรรมทัต ( สุ รศักดิ ์ เขมรํสี)


๑๒ ธันวาคม
๒๕๔๓

นมตถุ รตนตตยสส ขอถวายความนอบน้อมแด่พระ
รัตนตรัย ขอความผาสุ กความเจรgÌนธรรมจ+มแก่gาตสัมมา
H_บัตธรรมuั+ ìaาย

ÌนÌอกาสต่อ¡Hนจ ะ¡ด้ Hรารnธรรมะตามìaักคาสอนขอ+
อ+คสมเด จพระสัมมาสัมพุuธจ้า ก พ+ตั+ Ìจuั +ด้วยด u่านuั+
ìaายกอย่ระìว่า+การเข้าH_ บัตกรรม_านเจดวันด้วยกัน วันน
กเH นวันสุ ดu้าย การH_บัตก ดาเนนมาครบวันuเจดกค+จะ¡ด้
รับHระÌยrนบ้า+ สตสมาธHั ggากเจรgขนมากว่ าแรก ìรอว่ า
ก่อนuเรายั+¡ม่เคยยั+¡ม่¡ด้มาเข้า ความร้ความเข้าÌจยั+มน้อยì
รอ¡ม่เข้าÌจ เม อ¡ด้มาเข้าH_บัตกเรมเข้าÌจมากขน เราจะ
Hระเมนตัวเอ+¡ด้ว่ า วันแรกกับถ+วันนจ ตÌจเรามความก้าวìน้า
มากขนบ้ า+¡ìม แค่¡ìน สตอย่กับเน อกับตัวมากขน¡ìม จตÌจ
มความสบายระ+ับมากขน¡ìม มความเข้าÌจเร อ+Hรมัตถเร อ+
บัggัต แยก¡ด้ว่ าส่วน¡ìนคออารมnบัggัต ส่วน¡ìนคอ
อารมnHรมัตถ ถ้าìากว่ ามความเข้าÌจร้ จักบัggัตร้จักHรมัตถ
ด้วยการH_บัตเข้า¡H ร้ ด้วยจตÌจร้ ด้วยHั ggา ก ถอว่าจะเH นเìตุ
เH นHั จจั ยÌì้การH_บัต ดาเนน¡Hอย่า+ถกuา+ เพราะuา+เดน
ขอ+วHั สสนากคอการกาìนด¡Hกับร Hกับนาม เม อเข้าÌจเร อ+
รHนามìรอHรมัตถ เข้าÌจเร อ+บัggัตกจะสามารถคัดบัggัต
ออก¡H เดนÌì้ตร+อย่กั บHรมัตถธรรม Þะนัน มความเข้าÌจ
เร อ+Hรมัตถเร อ+บัggัตกถอเH นHระÌยrนมาก

นอกจากนเ ม อ¡ด้ HระพqตH_บัต สตมความมัน ค+ขน¡ด้
สัมผัสสnาวธรรมมากขน จตÌจมความส+บมความผ่อ+Ìสเบก
บานÌจมากขน ¡ด้เìนHรมัตถธรรม เìนรHเìนนาม แยกรH
แยกนาม¡ด้ ธรรมrาตเìa่านส ่วนìน +Hราก_มาÌì้รั บร้แa้วก
เส อมสaาย¡H เราเรยกว่ ารHธรรม ส่วนนามธรรมเH นธรรมrาต
uเข้า¡Hรับร้ ก เH นอกอย่า+ìน + ร Hกั บนามมันต่า+กัน รHเH น
ธรรมrาตuย นÌì้ร้ สaายตัว เHaยนแHa+ เก ดดับ¡H ¡ม่สามารถ
จะรับร้อารมn¡ด้ อย่า+นัน กเรยกว่าร Hธรรม ส่วนนามธรรม
เH นธาตุร้เH นธรรมrาตuน้อม¡Hรับร้อารมn¡ด้ แต่Ìนการ
H_บัตผ้H_บัต¡ด้เข้า¡HเìนรHเìนนามนอาจจะเรยก¡ม่ถกก¡ด้
เพราะ¡ม่ม ความเข้าÌจเร อ+Hรยัตเร อ+สมมุต เพราะว่ าบัggัตu
พระพุuธเจ้า¡ด้uร+บัggัต¡ว้ อย่า+น ¸ เรยกว่าร Hธรรม อย่า+น
¸ เรยกว่านามธรรม แต่ถ้าเรา¡ม่เข้าÌจuบัggัตuัพu¡ว้ กอาจจะ
เรยก¡ม่ถก

แต่ถ้าH_บัตแa้วเìนธรรมrาตอย่ ธรรมrาตHราก_ìมด
¡H เHaยนแHa+¡H อย่ า+นัน กถอว่า¡ด้เìนรHเìนนาม คอ
เìนส+uHราก_ เส อมสaาย รั บร้อารมn¡ม่¡ด้ กั บส+uเH นผ้ร้
เH นส+uเข้า¡Hร้ ก ìมด¡Hสน ¡Hเìมอนกัน อย่ า+นเ รยกว่าเìน
รHเìนนาม เìนความต่า+กันระìว่า+รHกอันìน +นามกอัน
ìน +¡ม่เìมอนกัน อย่ า+ความเคa อน¡ìว ความต+ ความ¡ìว
Ìนกาย กั บสnาพร้มันคนaะอย่า+กัน ความ¡ìวuกายเH นรH
จตÌจuเH นผ้เข้า¡Hร้¡Hรับร้นัน เH นนาม ÌนHั ggาขอ+ผ้H_บัต
กจะเìนธรรมrาต มันสอ+ส+สอ+อย่า+ อย่ า+ìน +Hราก_มาÌì้
ร้ อกอย่า+ìน +เH นผ้เข้า¡Hร้ ต่า+กัน ส+uHระกอบอย่uกาย
เH นกายส่ วนìน + ส+uเH นธาตุร้สnาพร้ กอกส่วนìน + ความ
ต+ความìย่อนความ¡ìวกับสnาพร้ เìนว่ามันคนaะอย่า+กัน
เสย+uมากระuบกั บจตuเข้า¡Hรับร้ มันคนaะอย่า+กัน นกจะ
เกดขนÌนHั ggาขอ+ผ้H_บัต ถ้ามสตคอยเu้ าดเu้ าร้อย่ นเH น
Hั ggาระดั บuìน + เรยกว่ าHั ggาเìนรHเìนนาม เìนความ
ต่า+กันระìว่ า+รHกั บนาม รHกอันìน + นามกอันìน + แa้วก
รHนามเìa่านก ¡ม่Ìr่สัตวบุคคa ¡ม่Ìr่ตัวตนเราเขา สักแต่ว่า
เH นส+uเก ดแa้วกเส อมสaาย¡Hเu่านัน Hั ggาอย่า+นเ ขา
เรยกว่ าวHั สสนาgาnuìน + นามรHHรจเÞugาn gาnu
แยกรHแยกนาม เìนความต่า+กันระìว่ า+รHกั บนาม

แaะเม อสตกาìนดระaกพจารnาอย่เสมอ ¸ กจะเìนว่ า
รHนามเìa่านม ันเH นเìตุเH นHั จจัยแก่ กันแaะกัน ส+นเ H น
Hั จจัยต่อส+น ส+นด ับส+นก ดับ ส+นเ กดส+นเ กด มันมความ
เH นHั จจั ยเกยวข้อ+เH นเìตุเH นHั จจัยแก่ กัน มเสย+มากระuบ
ก¡ด้ยนเกดขน เสย+กเH นรH ¡ด้ยนเH นนาม รHเH นHั จจัยÌì้
เกดนาม เยนร้อน อ่อนแข+ ìย่อนต+มากระuบกเกดการรั บร้
เกดความร้สกขน ถ้า¡ม่มเยนร้อน อ่อนแข+ ìย่อนต+มากระuบ
มันก¡ม่เก ดความร้สก uมันมการร้สกมเวuนามจตÌจเข้า¡H
เสวยเข้า¡Hรับร้ ก เพราะมันมส+มาสัมผัส มเยนร้อน อ่อนแข+
ìย่อนต+ ผ้H_บัตจะเìน เìนÌนuนค อเข้า¡Hรับร้เข้า¡Hสัมผัส
ด้วยÌจว่ามันเH นเìตุHั จจัยกัน แa้วกอ น ¸ ต่า+ ¸ จตคดจะยน
กายกยนขน aมuเกดจากจต¡Hผaั กดันกายก ยน จตHรารถนา
จะเดน กายกเคa อน¡H จะนั+ มันกuาการค้a+นั+ จตuเกดขนด
บ้า+¡ม่ ดบ้า+กมผaต่อร Hต่อกาย เราจะพบว่าถ้าจตมความ
u้ ุ+F่านกายกเคร่+ต+¡Hด้ วย เคร่+เครยด ถ้าจตมความส+บม
ความผ่อ+Ìส กายก คaคaาย กายกสบาย¡Hด้วย มันเH นเìตุ
เH นHั จจั ยกันต่า+ ¸

เม อ¡ด้กาìนดพจารnาเu้ าดเu้ าร้เu้ าพจารnาสั+เกตเราก
จะเìน¡ตรaักLn aั กLnะสามHระการ คอ อนจจaั กLnะ
aักLnะu¡ม่เuย+คอมันเHaยนแHa+ รHนามอัน¡ìนเก ดขนก
เHaยนแHa+ìมด เìนuุกขaักLnะ aักLnะuเH นuุกขคอuน
อย่Ìนสnาพเดม¡ม่¡ด้ เกดขนแa้วกต้อ+ดับ¡H ¸ เìนอนัตตaั ก
ขnะ aั กLnะuเรยกว่าอนัตตา บั+คับบัgrา¡ม่¡ด้ ¡ม่Ìr่เH นตัว
ตน ¡ม่Ìr่เH นเราเH นขอ+เรา เม อสตระaกร้อย่กั บรHกับนามอย่
เสมอเH นHั จจุบัน ¸ ก เìนแa้ว อนจจั+ uุกขั+ อนัตตา เพราะ
อนจจั+ uุกขั+ อนัตตามันกคอaวดaายขอ+รHนาม ìรอ
เคร อ+ìมายคอaักLnะขอ+รHนาม เคร อ+ìมายขอ+รHนาม
ถ้าสตมันระaกสัมผัสอย่กับรHนามเH นHั จจุบัน มันกค่อย
พจารnาเìนอนจจั+ uุกขั+ อนัตตา ขน เรยกว่าสัมมสนgาn
วHั สสนาgาnuสาม uเìนเìตุHั จจัยก่อนìน้ านัน เรยกว่า
Hั จจยHรคคìgาn gาnuสอ+ gาnuเìนรHนามเH นเìตุเH น
Hั จจัยกัน gาnuสามสัมมสนgาn gาnuเìน¡ตรaักLn
อนจจั+ uุกขั+ อนัตตา

เม อพจารnาดร Hดนามตร+ต่อสnาวะขอ+รHขอ+นาม
แต่aะอย่า+ ¸ uกาaั+Hราก_ด้วยความHa่อยวา+ด้วยความเH น
Hรกต กจะเìนร Hนามเกดดับ เìนรHนามมเกดมดั บ ¡ด้ยน
เสย+กมแต่ดับ พอ¡ด้ยนกดั บ กaนกระuบจมกกมแต่ดั บ
กระuบแa้วกดับ เยนมากระuบแa้วกดั บ
แข+มากระuบกดั บ ต+มากระuบก ดับ เคa อน¡ìวแต่aะอันม
ความแตกดั บ จตÌจuค ด ค ดแa้วกดั บ ¸ ความHรุ+แต่+ ความ
ตรก ความนก ความrอบ¡ม่rอบ มเก ดมดับอย่ มันจะเìนแต่
ความเก ดขนความìมด¡H ความเกดขนความดับ¡H gาnน
เรยกว่ าเH นวHั สสนาgาnแu้ ¸ ขน gาnก่อนìน้ านัน uจร+ก
ยั+¡ม่เH นวHั สสนาuแu้จร+ เพราะว่ามันยั+อดมสมมุตเข้ามา
ด้วย เìนอนจจั+ uุกขั+ อนัตตา แต่มันกเH นaั กLnะมสมมุต
เข้ามา เìนเìตุHั จจัยมันกมความตรกนกอย่ ด้วย มันยั+มสมมุต
เข้ามา แต่เม อเìนความเกดดับ เรยกว่ าสตสัมHrัggะมันร้¡ด้
ตร+Hรมัตถมากขน uันต่อรHนามต่อHรมัตถuกาaั+Hราก_
เHaยนแHa+เH นHั จจุบันอย่ ¡ด้ ดขน ¡ด้มากขน มากขน uันต่อรH
นาม ต่อHรมัตถuกาaั+Hราก_ เHaยนแHa+เH นHั จจุบันอย่ ¡ด้ ด
ขน ¡ด้มากขน ¡ด้ตร+สnาวะขน มันกเìนความเก ดดับขอ+รH
ขอ+นาม

gาnuสนม ันกมสอ+ระยะ ระยะต้นเรยกว่าเH นgาnu
สอย่า+อ่อน ¸ เH นตรุn-อุuยัพพยgาn Ìนgาnuสอ่อน ¸ น
u่านกแสด+ว่ าย่อมจะเกดวHั สสน Hกเaส¡ด้ คอกเaสuมาเH น
เคร อ+เuร้าìมอ+ ถ้าเก ดขนแa้วกมาuาÌì้ว Hั สสนาเuร้าìมอ+
วHั สสนา¡ม่สามารถจะเจรgต่อ¡H¡ด้ตดค้า+อย่ มส บHระการ
ด้วยกัน มÌอnาสเก ดแส+สว่า+ขน มH ตความอมเอบÌจอย่า+แร+
กa้า มสุข ความสุขÌจอย่า+มาก ม Hั สสัuธความส+บอย่า+มาก
มความเพยรอย่า+แร+กa้า มgาn ม Hั ggาร้ คอเม อดอะ¡รก
ร้สกมความร้ความเข้าÌจ¡Hìมด มสตคa่อ+แคa่วว่อ+¡วมาก ม
การน้อมÌจเr ออย่า+มาก เìa่านเ H นต้น

uกa่าวมาน u่านuั+ ìaายกอาจจะร้ส กว่า เอ มันกร้ส ก
เH นเร อ+ดuั+ ìมด gาnะ Hั ggากน่าจะด สตกด ความเพยรก
ด H ตเกดขนมากÌì้ความอมเอบÌจ สุขÌจกเH นส+uด กเH น
ส+uดกถกแa้ว แต่มันเสยตร+มนกันต น กันตกคอการเข้า¡H
ยนดพอÌจ เข้า¡HยนดพอÌจ เข้า¡HตดÌจ เข้า¡Hìa+Ììaกับ
สnาพธรรมเìa่านัน uเกดขน อันนแ ìaะuมันuาÌì้ วHั สสนา
เuร้ าìมอ+ ว Hั สสนามันเจรg¡H¡ม่¡ด้คอมันจะ¡ม่เìนความเกด
ดับ ถ้าเรามความส+บแa้วเราพอÌจตดÌจอย่กับความส+บ ม H ต
แa้วกยนดตดÌจอย่กับH ต มสุขแa้วกยนดตดÌจอย่กับความสุข
มHั ggากตดÌจพอÌจอย่กับHั ggา พอ¡ด้ ร้¡ด้เìนร้สกวจั ย
วจารnอะ¡รมันแตกÞาน¡Hìมด อยากจะ¡Hสอนคนนัน อยาก
จะ¡Hrวนคนนัน มาH_บัตบ้า+ บา+uตัวเอ+กเaย¡ม่¡ด้ uาอะ¡ร
มัว¡Hคดถ+คนอ น อยากÌì้คนอ น¡ด้ร้ ¡ด้เìน ว Hั สสนามันก
เจรg¡H¡ม่¡ด้ แม้แต่สต สตuเกดขนมาคa่อ+แคa่วว่อ+¡ว รั บร้
เu่าuัน เก ดความยนดพอÌจว่าเรามสตดมัน ค+ มันกเH นความ
เuร้ าìมอ+ขอ+วHั สสนา

Þะนัน u่านจ+สอนÌì้aะความยนดตดÌจ เก ดH ตกเข้า¡Hร้
แa้วกด จต มความพอÌจตดÌจ¡ìม ถ้ามันมความพอÌจตดÌจก ร้
เu่าuัน เพ อคaคaายÌì้จตHรกต เก ดความสุขกเìมอนกัน มัน
จะเข้า¡HยนดตดÌจ เก ดสมาธกเข้า¡HยนดตดÌจ เก ดgาnะ
เกดHั ggา เกดสต เกดแส+สว่า+ เกดความน้อมÌจเr อ เกด
ความเพยรกตาม Ìì้ร้ ส+เìa่านัน ด้วยความวา+เÞย ÌดยHรกต
ขอ+จตÌจขอ+บุคคaนัน เม อเก ดสnาวะอะ¡รด ¸ ขนมามันจะ
ตดÌจ มันจะพอÌจ มันจะเข้า¡Hยนด เข้า¡Hตดมันกเกดความต น
เต้นดอกดÌจ rอบอกrอบÌจìรอเพaดเพaน เพaดเพaนอย่กั บ
ความส+บ เพaดเพaนอย่กั บความสุข เพaดเพaนอย่กับH ต ก
uาÌì้ ¡ม่เìนสnาวะ ¡ม่เìนร H เìนนามต่อ¡H ¡ม่เìนความเกด
ดับต่อ¡H ก ¡Hอย่ กับความส+บอย่กับH ต กมความสุขด แต่ว่า
มัน¡ม่ก้ าวขน¡H ¡ด้รั บความสุขแa้วกพอÌจอย่อย่า+นัน

อย่า+คนเดนuา+พอ¡Hเจอร่มเ+าเยนสบายเจอน้าÌสเยนa+
¡Hพัก เaยอย่อย่า+นัน แìaะ ตดอย่อย่า+นัน ¡ม่ยอมเดนuา+ต่อ
¡H เพราะÞะนัน ผ้H_บัตกต้อ+มการร้เu่าuัน aะตัnìาความ
พอÌจตดÌจ น กันตนมันกคอตัวÌanะนัน แìaะ Ìanะก คอ
ตัnìา กเก ดธัมมตัnìาความพอÌจตดÌจÌนธรรม พอÌจตดÌจ
Ìนความส+บ พอÌจตดÌจÌนH ต พอÌจตดÌจÌนสต ÌนHั ggา
เH นต้น มันกaับเH นกเaสขนมา กเaสแบบนผ ้H_ บัตมักจะ¡ม่
ค่อยร้ตัว ¡ม่ค่อยร้ตัวเพราะว่า ดว่ ามันกาaั+เสวยความสุขอย่
มันตดÌจพอÌจอย่กับความสุข มัน¡ม่ค่อยร้ ¡ม่เìนÌuLเìนuุกข
ขอ+มัน ¡ม่เìนÌuLขอ+ตัnìาขอ+ความพอÌจ เรยกว่ าuัตร
uมาÌนคราบขอ+ความเH นมตร เรากเaย¡ม่ร้สกว่ามันจะเH น
uัตรอะ¡ร ความพอÌจตดÌจน¡ม่เìนว่ามันจะเH นพLเH นnัย
เม อ¡ม่เìนเH นพLเH นnัยกเaยเaย +มัน¡ว้ อย่กับมัน¡H u¡ìน
¡ด้มันพาÌì้เรา¡ม่ ก้าวìน้า ตดขัดอย่อย่า+นัน Þะนัน ผ้H_บัตก
จะต้อ+วนจÞัยสั+เกตสั+กาจตÌจตัวเอ+Ìì้ร้uัน อ้อ ขnะนม ัน
พอÌจมันตดÌจ มันมÌanะมตัnìาเกดขน ถ้าเข้า¡Hร้ìน้าตา
ขอ+ตัnìาขอ+ความพอÌจมันกìaบìน้า¡H จตÌจกจะวา+เÞย
จตÌจกจะออกมาจากความพอÌจตดÌจ กจะuาÌì้วHั สสนาgาnก
จะ¡ด้เจรgต่อ¡H เข้าส่อุuยัพพยgาnอย่า+แก่ขนมา เìนความ
เกดดับต่อ¡H

แa้วเม อuาความเพยรมากขนกจะเìนแต่u่ ายดับ
สตสัมHrัggะถ้ามันร้เu่าuันHั จจุ บัน เน อ+จากสnาวะรHนาม
นัน เกดดับเรว รวดเรวมาก เม อสตคมกa้ ามาก¡Hจั บความเรว
กัน มันกเaยเìนแต่u่ ายดั บ ดั บ ดั บ¡H เìมอนกับบุคคauยน
อย่ÌนFอย ยนอย่ÌนFอยÌนตรอกÌนFอย มอ+¡HHากFอยHาก
ตรอก มอ+เìนรถว+ผ่านแว้บ¸¸¸¸¡Hเu่านัน พอเìนกaับตา
เสยแa้ว พอเìนกมันìมด¡H ผ้uเìนรHนามมแต่ìมด¡H¸¸
gาnนu ่านเรยกว่ าnั+คgาn เH นgาnuì้ า

ถ้าìากuาความเพยรHระพqตH_บัตเร อย¡H วา+
สตสัมHrัggะเìมาะสมเH นกaา+ ถกต้อ+พอด กจะเìนรHเìน
นามอย่า+นอ ย่เร อย¡H ความìมด¡Hดั บ¡H ตานบ า+uเรา¡ม่
สามารถจะHระคอ+ตัว¡ด้ ความrานาg¡ม่ม เìนแH บเดยว เดยว
กเผaอ¡Hเสยอก เìน¡ด้ìน่อยìน + อ้าว ¡Hอ กแa้ว เพaน¡Hส่
ความìa+ความเผaอ ¡Hส่อดตอนาคต ìรอบา+uก น+¡H น+¡H
เÞย ¸ ¡ม่เìนสnาวะ บา+u เอ้า พยายามจะดเอากเกน¡Hอก ถ้า
อย่Ìนจุดuพอด พอเìมาะพอด ร้aะ สaะวา+อย่พอด ¸ ตานเ รม
เìนความเก ดดับ เìนความดั บ¡H แต่มันต้อ+HระคับHระคอ+
เพราะuุกส+uุกอย่ า+

ด้านÌคนเอามา¡ว้uHาก ìรอว่ ามาuั นuHากแa้วกข้า+บน
เขากยั+ตั+ Haาย¡ม้เขายั+ตั+ อะ¡รต่ออะ¡รอก มแก้วมขวดม
อะ¡รกตาม เขาก¡ม่ ¡ด้Ìr้มอจั บ เขากHระคอ+ Hระคอ+ uมันตั+
อย่¡ด้ กคอมันต้อ+อย่Ìนuนยกaา+อย่Ìนตั+ Þาก ถ้ามันตั+ Þาก
พอดมันกอย่¡ด้ แต่การตั+ Þากพอด
นม ัน¡ม่Ìr่ตร+เข้า¡ว้ มันอย่ ¡ด้นดเดยว เดยวมันก ¡Huา+F้าย
uา+ขวาuา+ìน้าuา+ìaั+ เขากยั+ต้อ+Hระคอ+Hรับอย่อย่ า+นัน
น่ะอย่ตaอดเวaาuุกระยะ เขาจะต้อ+มความเข้าÌจมความÞaาด
มความrานาg ร้จั+ìวะจะÌคนว่ าจะHระคอ+อย่า+¡ร uาอย่ า+¡ร
Ìì้อย่Ìนจุ ดuนยกaา+เìa่านัน แa้วเวaามันอย่Ìนจุ ดuนยกaา+
มันกเบา ¡ม้ยาว ¸ นถ้าìากมันคอนตัวอย่กจะìนั ก แต่พอมัน
มาอย่Ìนจุ ดตั+ Þากมันจะเบา เขาก¡ม่¡ด้¡Huาแร+ แต่กต้อ+ม
กาaั+อย่ ด้วย มuั+ กาaั+แต่ก ¡ม่Ìr่uวบuาบ

เìมอนผ้H_บัตธรรมกเìมอนกันมันกต้อ+มHระคอ+ม
สมาธอย่ แต่ก ¡ม่¡ด้ ¡Hกด¡Hข่ม ¡Hเคยวเขนอะ¡ร Hระคับ
Hระคอ+อย่พอด ¸ แa้วกต้อ+Hรับอย่ตaอดเวaา เพราะว่ามัน
¡ม่Ìr่ค+u uุกส+uุกอย่ า+¡ม่¡ด้ ค+u เìมอนกับคนuขับรถก
เìมอนกัน คนuเขาขับรถเขาก Hระคอ+พว+มาaัยนด ¸ ìน่อย ¸
อย่ Ìì้รถมันว+อย่บนถนน¡ด้ตร+uา+ เขากร้ จั+ìวะ¡ม่¡ด้¡H
บดมากมายอะ¡ร ¡ม่¡ด้¡Hìักพว+มาaัยมากมาย ร้ จั+ìวะ ผ้
H_บัตนัน เม อร้จั+ìวะขอ+การมสตสัมHrัggะ ก มìน้าuuจะ
HระคับHระคอ+Ìì้ถกต้อ+ สตสัมHrัggะเข้า¡Hระaกร้ แต่ก ร้
อย่า+พอด ร้อย่า+พอด ¸ เพ่+เกน¡Hกเกนเaย Ha่อยเกน¡Hก
ìย่อน¡H อันนต ้อ+มความเข้าÌจขอ+ตัวขอ+ตัวเอ+
Hระสบการnขอ+ตัวเอ+ขอ+การH_บัตเพย+แต่เราร้ìaักการ¡H
แa้วเราก¡Hสั+เกตด

u่านกa่ าวว่า เม อวHั สสนาgาnเจรgขน ขนส่gาnuìก
กจะเìนร HนามเH นnัยเสยแa้ว เìนเH นnัย แa้วกgาnuเจด
เìนรHนามเH นÌuL gาnuแHดนพพuาgาnมความเบ อ
ìน่ายÌนรHÌนนาม ร Hนามuเคยìa+ÌìaเคยพอÌจเคยตดÌจ
สั+ขารร่า+กายน ร HนามuมาHระกอบเH นร่ า+กายrวตนเ คย
rอบเคยìa+Ììa เคยตดÌจกับมันÌนความสวย+ามÌนความว่า
มันเuย+มันสวยมันด แต่เม อดa กF+เข้า¡Hมแต่ส+เกดดั บ
ย่อยยับอย่อย่ า+น ¡ม่ร้จะìaบเaย+¡H¡ìน¡ด้ เพราะมันกอย่กับ
ตัว ก ร้สกว่ ามันเH นnัยเH นÌuL ถ้ายั+มเH นรHนามอย่อย่า+น
เร อย¡H มแต่uุกขมแต่ÌuL มันมความแตกดับย่อยยั บ การu
มันต้อ+แตกดับย่อยยั บนมันบบคัน มันเH นuุ กขกเบ อìน่าย คน
เราถ้า¡ม่มความเบ อìน่ายÌนรHÌนนามมันก¡ม่ค ดìาuา+ออก
มันต้อ+เบ อìน่าย การจะเบ อìน่ายกต้อ+เìนuุกขเìนÌuLขอ+
มัน เìนสั+ขารนัน เH นuุกขจร+ ¸ เคยคดว่ามันเH นสุข มาด
แa้วมันกเH นแต่....มันมแต่uุกข

uุกขเu่านัน เก ดขน uุกขเu่านัน ตั+ อย่ uุกขเu่านัน ดับ
¡H uุกส+uุกอย่ า+เH นuุ กขìมด เìนกเH นuุกข ¡ด้ยนกเH น
uุกข ร้กaนกเH นuุกข คดน กกเH นuุกข สรระร่ า+กายuุกส่วน
uHระกอบขนมา ธาตุดนน้าaม¡uต่า+¸ มันเH นuุกข¡Hìมด
มันแตกดับ มความเบ อìน่าย แต่เบ อìน่ายนมันเบ อแบบ¡ม่Ìr่
ìน เบ อแa้วกยั+ต้อ+ดต้อ+ร้เพราะมัน¡ม่มuา+อ น มัน¡ม่¡ด้
เบ อแบบrาวÌaกuเขาเบ อÌaก คนÌนÌaกมันกเบ อกันuั+ นัน
แìaะ เบ อrวต เบ อสั+คม เบ ออะ¡ร
ต่า+ ¸ แต่มันเบ อแบบÌuสะ อันนัน เบ อแบบกaุ้มÌจ เบ อแบบ
ì+ุดì+ดราคาg เบ อแa้วเดยวกìายเดยวกเอาอก มัน¡ม่¡ด้เบ อ
ìาuา+ìaุดพ้นอะ¡ร

แต่สาìรับผ้ H_บัตเìนธรรมะเìนสnาวธรรม มความร้สก
ว่ามันเH นส+uเH นuุกขเH นÌuLเH นnั ยน่าเบ อìน่าย แต่กยั+
ต้อ+ดต้อ+ร้ ¡ม่มuา+เaย+ เìมอนกับคนuaอยคออย่ÌนuะเaÌน
มìาสมุuร เรอa่มต้อ+aอยคออย่ ว่ายน้าจะจมอย่กเìนuพaอย
มา แม้จะกaัวแม้จะเบ อ แม้จะน่ารั+เกยจสะอดสะเอยน มันจะ
จมน้ามันกต้อ+คว้า¡ว้ก่อน ต้อ+อาuัยuพนัน ¡H ดุ นตัวเอ+¡H
จนกว่าจะถ+uั + แต่ถ้าถ+uั +เม อ¡รก¡ม่เอาด้วยแa้ว ¡ม่เอามัน
สั+ขารrวตรHนามนก เìมอนกันนัน แìaะ มันเH นuุกขเH น
ÌuL เH นส+น่าเบ อìน่ าย แต่ผ้มHั ggาแa้วกยั+ต้อ+อาuัยมัน
อย่นัน อาuัยรHนามน¡ Hส่ความพ้นuุกข จะ¡Huาaายมันก¡ม่
¡ด้ เดยวจมน้าตาย กต้อ+เกาะอาuัย¡H คอต้อ+เรยนร้ ด รHด
นามน¡H ถ+จะเบ อ แต่กต้อ+อาuัย¡Hเพ อจะส่ความìaุดพ้น
แa้วกต้อ+ìาuา+ Ìนuสุดมันกต้อ+ìาuา+อยากจะìaุดพ้น
แa้วกìาuา+ìaุดพ้น แa้วกเH นgาnuเก้าuสบมุgจตุกัมยตา
gาn H_สั+ขารgาn Hรารถนาuจะìaุดพ้น ìาuา+

แa้วกสั+ขารุเHกขาgาn วา+เÞย ต้อ+วา+เÞยแม้จะuุกข
บบคัน สั กHานÌด ก่อนìน้ าอาจจะมการกระสับกระส่ายบ้ า+ อาจ
จะร้สกจตอยากจะìaุ ดพ้น ดน รนเพราะมันuุกขมันuุกขมาก
แต่Ìนuสุดมันกต้อ+วา+เÞย มันดน ¡H¡ìนก¡ม่พ้น อันนก เH น
ส+uuา¡ด้ยาก บุคคauมuุกขแa้วจะวา+เÞยนuา¡ด้ยาก อดu
จะดน รน¡ม่¡ด้ Ìนกระแสจตมuุกขกดน รน จตÌจมัน¡ม่วา+¡ม่
Ha่อย¡ม่ วา+เÞย Þะนัน จตuจะวา+เÞย¡ด้มันต้อ+มความ
สามารถ มันต้อ+F้อมมามากนะจต จตมันยอม ยอม ยอมÌดย
ดุLnnาพ ถ้ามันยอม¡ด้สนuเìนสnาวะเìนร HเìนนามเH น
uุกขบบคัน จตวา+เÞย¡ด้สนu gาnนเ ขาเรยกว่าเH นสั+ขารุ
เHกขาgาn gาnuวา+เÞยต่อรHนาม เH นgาnuสบเอด

ส่วนgาnuสบสอ+เรยกว่าอนุÌaมgาn เH นการพจารnา
uบuวนÌì้สอดคa้อ+¡Hส่ อรยสั จ ส่การร้แจ้+อรยสัจจะ แa้ว
กgาnuสบสามÌคตรngาn อันนเ H นเร อ+ขอ+วถจตuขนส่วถ
มัคคgาn วถuจะuาaายกเaส พอขนอนุÌaมgาnมันก¡H
รวดแa้ว มันจะ¡ม่ตดค้า+ แต่ส่วนมากมันขน¡H¡ม่¡ด้ ขน¡H¡ม่
¡ด้ Ìคตรngาnนจ ตHa่อยจากร Hนามแa้ว จต¡Hน้อมรั บเอา
นพพานมาเH นอารมn u่านเรยกจตดว+นว ่าเH นÌคตรngาn
คอÌอนrาตเu่านัน แìaะ จากHุถุrนuจะ¡Hส่ความเH น
อรยบุคคa อารมnuดร HนามมันเHaยน¡Hแa้ว เH นน้อม¡Hส่
นพพาน สnาพขอ+ความดั บ แa้วจ+ขนมัคคgาn กเรยกว่า
ÌสดาHั ตตมรรค ÌสดาHั ตตมรรคเกดขนมาrัว ขnะเดยวเu่านัน
เอ+ uาìน้าuเข้า¡Hร้แจ้+uุกข aะเìตุแì่+uุกข อ+คมรรคแHดu
¡ด้สะสมเจรgกันอย่จะHระrุมพร้อมกันÌนขnะนัน สัมมาu__
ความเìนrอบ สัมมาสั+กัHHะความดารขอบกด สัมมาวาจา
สัมมากัมมันตะ สัมมาอาrวะ พดrอบ uาrอบ อาrพrอบ สัมมา
วายามะเพยรrอบ สัมมาสตระaกrอบ สัมมาสมาธตั+ มัน rอบ
F +อ+คธรรมจะเH นตัวเจตสก ธรรมแHดrน ดนจ ะHระrุมพร้อม
กันÌนมัคคจตนัน ÌนÌสดาHั ตตมรรคนัน F +ก่อนìน้ านัน มัน¡ม่
พร้อมกัน r่ว+uกาaั+เจรgสตดรHดนาม วHั สสนาgาnเก ด
ขน มันเก ด¡ม่พร้อมกัน เวaามันHระrุมพร้อมมันถ+¡ด้มกาaั+
Ìนการจะuาaายกเaส Hระìารอนุสัยกเaส ก เaสuนอนเน อ+
อย่ÌนขันธสันดานถกHระìารอย่า+เดดขาด เìมอนกับกอ+uัพ
uHระrุมแม่กอ+uัพเผดจuกพร้อมกัน

จตเกดขนมาดว+เดยวu่านเรยกจตดว+น ว่ ามัคคgาn
ìรอเรยกเH นบุคคaเรยกว่าÌสดาHั ตตมัคคบุคคa จตดว+เดย
วน่ะจั ดเH นÌสดาHั ตต มัคคบุคคa
จากนัน กเก ดผaจต เก ดผagาnอันเH นgาnuสบì้า
ผagาnก¡ม่ ¡ด้uาìน้าuอะ¡ร เH นตัวเสวยผa เH นจตuเH นผa
ขอ+มรรค เกดขนมาเสวยนพพานเH นอารมnสอ+ขnะìรอ
สามขnะ แa้วกดั บa+ ตร+นน ่ะu่านเรยกว่ า อกาaÌก uเราสวด
ว่า อกาaÌก พระธรรมÌì้ผa¡ด้¡ม่ จากั ดกาa H_ บัตแaะÌì้ผa¡ด้
¡ม่ จากัดกาaต่า+ ¸ คอเม อมรรคเกดขน พระธรรมÌì้ผa¡ด้¡ม่
จากัดกาa H_ บัตแaะÌì้ผa¡ด้¡ม่ จากั ดกาaต่า+ ¸ คอเม อมรรค
เกดขน มรรคนเH นตัวกุuaเH นเìตุเรยกว่า กุuaเกด uากุuaอัน
นH ุบ ผaเก ดHั บuันu ¡ม่มจตดว+อ นจะมาคัน ¡ด้ เH นอกาaÌก
¡ม่มคัน ¡ม่มจตดว+อ นจะมาคัน ระìว่ า+¡ด้

แa้วจ+เกดgาnuสบìก Hั จจเวกขngาn อันนก เH น
gาnuuบuวนHระสบการnขอ+จตuผ่านìยก ¸ นัน จะม การ
พจารnาถ+มรรคถ+ผaถ+นพพานuHระสบการnตร+นัน ถ้า
มความร้Ìนด้านHรยัตด้วยกจะพจารnากเaสuHระìาร¡H¡ด้ แaะ
กเaสuยั+เìaออย่ กเaสตัวÌดขาด¡H ก เaสตัวÌดยั+เìaออย่
แต่ถ้า¡ม่ม ด้านHร ยัตกจะพจารnาเพย+แค่สามอย่า+ขาด¡ม่ ¡ด้คอ
มรรค ผa นพพาน อันนน ่ะgาnสบìก

บุคคauผ่านgาnสบìกรอบuìน +อย่า+นก เรยกว่า
Ìสดาบัน เH นÌสดาบัน เH นอรยบุคคarัน uìน + ผaจตuเก ดขน
มานัน ตร+ขnะนัน เขาเรยกว่ าÌสดาHั ตตผaบุคคa บุ คคauเรา
สวด บุคคaสนับเรย+ตัวบุคคa¡ด้แHด คอÌสดาบันนเม อมาแยก
จตดแa้วกเH นสอ+คน คอÌสดาHั ตตมรรค ÌสดาHั ตต มัคคบุคคa
กับÌสดาHั ตตผaบุคคa แต่จร+ ¸ มัน¡ม่¡ด้ตดค้า+อย่แค่นัน
ìรอก พอมรรคเกดผaกเกดuันu นเรยกว่ าเH นอรยบุคคa
เH นบุคคau¡ด้เข้า¡Hร้จั กนพพาน เข้า¡Hสัมผัสเข้า¡Hร้แจ้+Ìน
นพพานÌนรอบuìน + เรยกว่าเH นÌสดาบันบุคคaแa้ว เH น
บุคคau¡ม่ตกต่าอกแa้ว ¡ม่ตกอบาย rวตการเวยนว่ายตายเกด
ต่อ¡Hจะ¡ม่¡HเกดÌนอบายnม HระตนรกH ด สัตวนรกเHรต
อสุรกายสัตวเดรัจÞานเH นอันว่าสน สุ ด แม้แต่เคยuาบาH
กรรมอะ¡รมามากมายก¡ม่¡Hตกนรกแa้ว เพราะว่ ามัคคgาn
เH นกุuaอุH+าตกกรรม เH นกุuauตัดขาดขอ+อกุua ตัดกรรม

uจร+Ìนพระพุuธuาสนาน ถ้าจะพดเร อ+ตัดกรรมมันกตัด
¡Hจร+ ¸ เìมอนกัน ถ้าH_ บัตมาถ+ขัน มรรคเกดขน มรรคน
เH นกุuaอุH+าตกกรรม เH นกุuauตัดกรรมu่ าย¡ม่ดนขาดa+
อย่า+เราuั +เร อ+ขอ+อ+คุaมาau+่าคนมาเH นพัน พอ¡ด้มา
H_บัตวHั สสนา บรรaุเH น อรยบุคคa เH นอันว่ากุuaอันน
ตัดขาดìมดเaยบาHกรรมuuา¡H ¡ม่¡ด้ ¡Hเสวยนรก ¡ม่¡ด้¡Hตก
นรก นแสด+ว่ากุuaนมันตัด¡ด้ กุuaนเH นอุH+าตกกรรมตัด
บาHกรรม¡ด้ การจะตัดกรรมจ+¡ม่Ìr่ตัดด้ วยพธกรรม สวดมนต
อ้อนวอนHaุกเสก ¡ม่Ìr่ ต้อ+H_บัตวHั สสนาจนกระuั+ บรรaุ
ขัน มรรค บรรaุมัคคgาn เรยกว่ าเH นกุuaขัน Ìaกุตระ เH น
กุuauตัดอกุua¡ด้ขาด

แต่ว่ามันยั+¡ม่ ìมดนะ ตัวuยั+ตัด¡ม่ขาดกมอย่ อกุua
ธรรม อกุuaìรอกเaสต่า+ ¸ มันยั+¡ม่ ìมด Ìสดาบันนกเaสยั+
¡ม่ìมด แต่ว่าตัว¡ìนuตัดขาด¡ด้แa้ว ตัวนัน ก¡ม่เก ดขนมาÌนÌจ
อกต่อ ¸ ต่อ¡Hเaย ก¡ด้แก่ความìa+uHระกอบด้วยความส+สัย
จะ¡ม่มความส+สัยÌนข้อH_บัต ¡ม่ส+สัยÌนuา+เดน ¡ม่ส+สัยÌน
พระพุuธเจ้า พระธรรม พระส++ ตัดÌanะuHระกอบด้วยความ
เìนผดa+¡H Þะนัน พระÌสดาบันจ+มuaบรสุuธ uaì้ านจะ
บรสุuธ แaะส่วนกเaสuยั+เìaออย่ กยั+มอย่ ยั+มÌanะ ก ยั+
มเH นÌanะuHระกอบด้วยมานะยั+ม Ìuสะกยั+ม ความìa+ก
ยั+ม แต่ว่าอกุuaนัน จะ¡ม่ ìยาบคายมาก ความÌกรธจะÌกรธจร+
แต่จะ¡ม่มอา+าต จะ¡ม่พยาบาu ìรอว่าจะ¡ม่มอกุuarนดเH น
อกุuaกรรมบถคอนา¡Hส่อบาย ตัดขาด

พระÌสดาบันนก จะเวยนว่ายตายเกดอ กอย่า+มากเจดrาตก
จะ¡ด้ บรรaุเH นพระอรìันตÌนuสุด Ìดยuัว ¡Hเก ดHระมาnเจด
rาต อย่า+นา+วสาขาบรรaุเH นÌสดาบันตั+ แต่อายุเจดขวบ แต่
นา+ก¡ม่ ¡ด้uาความเพยรเจรgว Hั สสนาÌì้บรรaุส+ ¸ ขน¡H
Hรารถนาจะu่อ+เuยว¡HÌนสวรรค ตายแa้วก ¡Hเกดบนสวรรค
จะ¡Huุ กnพuุกrัน uุกrัน Þะนัน ก H่ านนค +ยั+¡ม่¡ด้เH นพระ
อรìันต เH นเuวดา ระยะสอ+พันกว่ าH นÌ นอายุขอ+เuวดา
ถอว่าน้อยมาก เรยกว่าเกดÌนยุคพระพุuธเจ้า พุuธกาa
Hรนพพานสอ+พันกว่ าH นเH นเวaาอันสัน ขอ+เuวดา Þะนัน
เกดเจดrาตกบรรaุเH นพระอรìันต

แต่ถ้าìากว่าÌสดาบันนัน เH นบุคคaผ้uมความพากเพยร
ต่อ¡H กH_ บัตÌì้ผ่านgาnนอ ก ก ¡ม่¡ด้uาอย่า+¡ร ก uาอย่า+
เก่านัน แìaะ เจรgสตดรHดนามÌì้gาnมันต่ายaาดับขน¡H
อก จนบรรaุมรรครอบuสอ+ มรรคuเกดมาครั+ uสอ+กเH นสก
uาคามมรรค ก กaายเH นอรยบุ คคarัน uสอ+ เH นพระสกuา
คาม ก เaสกเบาบา+a+¡Hอก ถ้ามความเพยรต่อ¡H H_บัตก ด
รHดนามอย่า+เก่าน เìนร Hนามต่ายaาดั บขน¡Hจนกระuั+ ผ่าน
gาnสบìกรอบuสามกจะเH นอนาคาม ตัดÌuสะ¡ด้เด ดขาด ตัด
กามราคะ¡ด้เดดขาด Ìนระดับพระอนาคามนจ ะ¡ม่มราคะแa้ว
จะ¡ม่มÌuสะ แต่กยั+มÌanะอ น ¸ ยั+มมานะ ยั+มÌanะu
Hระกอบด้วยมานะ ยั+มความพอÌจÌนสมาธÌนnาnÌนnพuตัว
เอ+มเH นอย่ กยั+มกเaส มความìa+อย่¡ม่ìมดสน แต่ถ้า
ผ่านgาnรอบส บìกอันเH นรอบuสนกเH นพระอรìันต กเaส
กขาดสน ก ¡ม่¡ด้uาอย่า+อ นกuาอย่ า+เก่ า uา+เดนมอย่แค่ดร H
ดนามเu่านัน เอ+ Ìนว Hั สสนาgาn¡ม่ ¡ด้¡Hดอย่า+อ นเaย ด
รHดนามเร อย¸¸ ¡H

ตานว ่าuเราu กนgาnมัน¡ม่ก้าวขน¡H มันจะเìนน ด ¸
ìน่อย ¸ มันกตกa+¡Hเสยอก เพราะว่ าอนuรยเรายั+¡ม่แก่กa้ า
มันยั+¡ม่r่าrอ+¡ม่rานาg พอจะ¡ด้มันกเผaอ ìa+ มันเผaอ
มันìa+ มันHระคอ+Ìนจุดuพอด¡ม่ ¡ด้นาน จะตกข้า+F้าย ข้า+
ขวา ข้า+ìน้ า ข้า+ìaั+ uนเ ราจะuาÌì้rานาgเรากต้อ+u กบ่อย
¸ Ìì้ต่อเน อ+ อย่า+uเราเข้ามาu ก เราพอจะเข้า¡ด้ ถ้าเราเaก¡H
เสยนาน ¸ มาuาจะ¡ม่¡ด้แa้ว uา¡ด้ยาก ยั+¡ม่rานาg เราuา
วrาrพอันÌดกตาม การ+านอันÌดกตามเราจะrานาgกต้อ+uา
บ่อย ¸ อย่ต่อเน อ+

นกเอาìaั กคาสอนuพระพุuธเจ้า¡ด้แสด+¡ว้มากa่ าวเH น
แนวÌì้u่านuั+ ìaาย¡ด้เìนa่แนวว่ ามัน¡Hอย่ า+¡ร F +จร+ ¸
แa้วกเH นเร อ+uร้¡ด้เÞพาะตน เราH_บัต¡Hถ+อย่า+¡ร เราก ร้
เอ+ คนอ นมาพดÌì้uั +มันก¡ม่ ร้ กเH นเพย+เaก ¸ ¡Hเu่านัน
แa้วเราก¡ม่ จาเH นต้อ+¡Hร้ผaขอ+มัน เพราะว่าเราร้Ìนส+uเรา
H_บัตอย่น มันกจะเH น¡Hตามครรaอ+ขอ+มันเอ+ เรามสต
ระaกร้ รHนามÌì้เH นHรกต Ìì้เu่าuันÌì้¡ด้ Hั จจุ บันเร อย ¸ ¡H
มันกจะเก ดgาnเก ดHั ggาขน¡Hเอ+
วันนก ค+Ìr้เวaามาพอสมควรขอยุต¡ว้แต่เพย+เu่าน uสุดนข อ
ความสุขความเจรgÌนธรรมจ+มแก่uุกu่าน เuอg