You are on page 1of 6

“เช่ ือมเข้าสู่ปรมัตถ ” ธรรม

พระครูเกษมธรรมทัต (สุรศักดิ ์ เขมรํสี)


๘ ธันวาคม ๒๕๔๒

นมัตถุ รตนัตตยัสสะ ขอถวายความนอบน้อมแด่
พระรัตนตรัย ขอความผาสุขความเจริญÌนธรรม จ+มแn่ญาติ
สัมมาH_ิ บัติธรรมuั+ ìaาย

ต่อ¡Hนจ ะ¡ด้บรรยายธรรมะตามìaัnคาสั+ สอนขอ+
อ+คสมเด จพระสัมมาสัมพุuธเจ้า เพ อเH นแนวuา+Ìนnาร
HระพqติH_ิบัติ ÌดยเÞพาะคnะผ้เข้าH_ิบัติnรรม_านnาaั+อย่
Ìนระìว่ า+uาความเพยรเจริญสติอย่ตaอดเวaา เพ อจะuา
Hั ญญาความร้แจ้+เìนจริ+Ìì้เnิดขน n อาuัยnารFัnF้อม
uาความเข้าÌจเพิมเติม nารH_ิบัตินัน จะต้อ+เจริญสติระanร้Ìì้
ตร+ต่อสnาวธรรม แa้วnÌì้มความพอด มความเH นHรnติ
Ìนเบ อ+ต้นnอาจจะระanร้ÌนอารมnuเH นสมมุติบัญญัติ เH น
ส อเข้ามาส่สnาวHรมัตถ ìรอจะÌr้บัญญัติอะ¡รnตามnÌì้เข้าÌจ
ว่าเH นส อเข้ามา เH นuอาuัยเr อมÌย+ เH นuตั+ เH นuเnาะขอ+
สติ เพ อจะ¡ด้ตัดอารมnสมมุติnายนอnออn¡H เพราะอารมn
uเH นเร อ+ราวต่า+ ¸ อดตอนาคต¡ม่Ìr่เH นอารมnuจะuาÌì้เnิด
ความร้แจ้+เìนจริ+ เราจะต้อ+aะออn¡H จิตÌจจะต้อ+uิ+ จาn
อารมnnายนอnuเH นเร อ+ราว uเH นสมมุติ uเH นอดตอนาคต
ออn¡H สติจะต้อ+คุมจิตÌì้ร้เข้ามาส่nายÌน คอร้เข้ามาu
ร่า+nายแaะจิตÌจขอ+ตัวเอ+

Ìนเม อจิตÌจ¡ม่ค่อยอย่nับตัวเอ+คอยจะ¡ìaออn¡Hข้า+
นอn n จาเH นuจะต้อ+เอาอารมnสมมุติมาเH นเคร อ+เnาะขอ+
สติขอ+จิต แaะอารมnuเH นสมมุตินัน nเaอnเอาอารมnu
เH นnรรม_าน¡ด้ ดั +uพระพุuธเจ้า¡ด้แสด+¡ว้ อันมaมìายÌจ
เข้าออn มอิริยาบถ มธาตุส มอาnารสามสิบสอ+ เH นต้น n เอา
มาÌr้Ìนเบ อ+ต้น เอาสติระanถ+aมìายÌจเข้าออn ตามดร้uัน
uุnขnะขอ+aมìายÌจเข้าออn แขนขา aาตัว uรLะ ตั+ nาย¡ว้
อย่า+¡ร Ìì้ร้Ìนอาnารขอ+nายอย่า+นัน ìรอnาìนดพิจารnา
อาnารสามสิ บสอ+ พิจารnาผม ขน เaบ uั น ìนั+ เน อ เอน
nระดn Hอด ตับ ม้ าม ìัวÌจ พั+ผด ¡ส้Ììญ่ ¡ส้น้อย อาìารÌìม่
อาìารเn่า เaอด น้าaาย เสaด เìa่านเ H นต้น Ìì้เìนเH นขอ+
H_ิnaเH นขอ+¡ม่สะอาด n แa้วแต่uจะถนัดเอามาÌr้ Ìครร้สn
ว่าuาอย่ า+¡รแa้วมันถนัด คอuาแa้วจิตÌจมันส+บ uาแa้วจิตÌจ
มันอย่nับเน อnั บตัว¡ด้ ด nÌì้ดาเนินสิ+เìa่านัน ¡H ¡ม่ จาเH นว่า
ต้อ+uาเìมอนnันÌนเบ อ+ต้นน ถนัดดaมìายÌจnดaมìายÌจ
ถนัดดอิริยาบถnดอิ ริยาบถ ถนัดพิจารnาอาnารสามสิบสอ+
แยnแยะÌì้เìนร่า+nายเH นขอ+H_ิ na¡ม่สะอาด¡ม่สวย+าม n ด
¡Hอย่ า+น ìรอจะพิจารnาธาตุส แยnnายออn¡HÌì้เìนว่า
เH นดินเH นน้าเH น¡uเH นaม ส่วนÌดuมันมความแค่นแข+n
เH นดิน ส่วนÌดuเอิบอาบnเH นธาตุน้า ส่วนÌดuเH น¡ออุ่นn
เH นธาตุ¡u ส่วนÌดuมความเคร่+ต+พัด¡Hมานัน nเH นธาตุaม
แยnแยะÌì้เìนว่าร่า+nายนเ H นเพย+ธาตุuมาHระrุมnัน ìาÌr่
เH นสัตวบุคคaตัวตนเราเขา¡ม่ นnเH นวิธìน +uเอามาพิจารnา
Ìì้เnิ ดความส+บÌì้เnิดความสั+เวrÌì้เnิ ดความสaดÌจ ถ้าจิต
มันมความสั+เวrมความสaด มันnเnิ ดความส+บ แa้วnเH นวิธ
uจะuาÌì้จิตÌจอย่ nับเน อnับตัว ตัดอารมnสมมุติnายนอnออn
¡H เม อจิตÌจมาอย่nั บเน อnับตัวnเnิ ดความส+บ

เม อจิตÌจมความส+บ Ìนขัน ต่อ¡Hnnาìนดเข้าส่สnาว
Hรมัตถ เr อมÌย+เข้า¡Hส่อารมnuเH นHรมัตถ Hรมัตถธรรม
ìรอuเรยnว่าเH นรHธรรมเH นนามธรรม อันเH นสnาวะ อัน
เH นสิ+uมอย่เH นอย่จริ+ ¸ ¡ม่ว่าu่านuั+ ìaายจะเริมต้นจาnnาร
nาìนดดอะ¡รnตาม n เr อมเข้ามาส่สnาวHรมัตถ¡ด้uั+ ìมด คอ
nารnาìนดเข้าส่ความร้สnnายÌนnายuมHราn_อย่เH นความ
ร้สn เr่น ความร้สnมันต+ มันìย่อน มัน¡ìว มันแข+ มันอ่อน
มันเยน มันร้อน ìรอจะเรยnว่ ามันร้สnnระเพ อม มnารnระเพ อ
ม มความ¡ìว มความสัน สะเuอน ìรอมความร้ส nสบาย ìรอม
ความร้สn¡ม่สบาย อันเH นตัวเวuนา อารมnเìa่านì รอ
สnาวะเìa่านแ ìaะเH นHรมัตถธรรม ¡ม่มนิมิต ¡ม่ม
เคร อ+ìมาย aั nLnะขอ+ความแค่นแข+nเH นเพย+aัnLnะ
¡ม่มนิมิตเคร อ+ìมาย ความต+ความแข+ ความ¡ìว ความสบาย
¡ม่สบายเH นความร้สn ¡ม่มนิมิตเคร อ+ìมาย ¡ม่มร Huร+
สัn_าน ¡ม่เH นr อ¡ม่เH นnาLา แต่เม อจิตนnHรุ+แต่+จดจา
Hระสบnารnuจา¡ว้ มันnสร้ า+สมมุติขน เH นร Huร+สัn_าน
เH นความìมาย เìa่ านเ รยnว่าเH นสมมุติเnิดขน

Þะนัน ผ้H_ิบัติอาuัยสมมุติÌนเบ อ+ต้นแa้วnเr อม¡Hส่
สnาวะÌนความร้สn ด อิริยาบถÌนเบ อ+ต้น น้อมเข้า¡Hร้Ìน
ความร้สn nาìนดดaมìายÌจเข้าออnอย่nเริมสั+เnตความ
ร้สn เวaาìายÌจเข้ามันร้ส nอย่า+¡ร ìายÌจออnร้สnอย่ า+¡ร
มันมความสบาย มันมความ¡ม่สบาย มันมความร้อนมันมความ
เยน มันมความต+มความìย่อน มความnระเพ อมมความ
เคa อน¡ìว นเข้า¡Hส่สnาวHรมัตถ ìรอÌครuพิจารnาอาnาร
สามสิบสอ+ ผม ขน เaบ uั น ìนั+ เน อ เอน nระดn เH นต้น
เìa่านัน จนnระuั+ เìนนิมิตเคร อ+ìมายขอ+อาnารสามสิบ
สอ+เด่นrั ด เìนร่า+nาย¡ม่สะอาด¡ม่สวย+าม จิตÌจส+บสั+เวr
สaด n Ìì้น้อมสติเข้ามาร้uจิตÌจ Ìจม ความส+บ Ìจม ความสั+เวr
n ดเข้ามาuจิต uมความส+บมความสั+เวr น้อมเข้ามาพิจารnา
อย่า+น ìรอu่านuพิจารnาÌดยความเH นธาตุสnตาม เม อถ+
จุดìน +nน้อมเข้ามาดuจิตÌจ จิตอาจจะมความH ติ เอิบอิมอย่ ม
ความสุข คอสบาย เยนÌจ ÌHร่+Ìจ ìรอมันมความส+บ มความ
ตั+ มัน nพิจารnาเข้ามาunระแสจิตuมอาnารต่า+ ¸ จะเìนว่า
จะH_ิบัติÌนเบ อ+ต้นด้วยวิธnารÌดยÌr้nรรม_านบuÌดnตาม
เม อเข้าส่สnาวHรมัตถแa้วn จะเH นสnาวะเH นเร อ+อย่า+
เดยวnัน คอเข้า¡HจดสnาวะเH นความร้ส n uา+nายnร้uความ
ร้สnuา+nาย uา+Ìจnร้เข้ามาuจิตÌจÌนความร้ส n Ìนuา+จิตÌจ
นn มuั+ ความร้ส nมuั+ nารรับร้อารมn u่านuั+ ìaายnจะต้อ+
พิจารnาสั+เnต ìน + สั+เnตอาnารÌนจิตว่าอาnารÌนจิตขnะน
ร้สnอย่ า+¡ร มH ติ มความสุข มความส+บ ìรอมันมความu้ ุ+F่าน
ìรอมันมความราคาญ ìรอมันมความเÞย ¸ สอ+ สั+เnตจิต
มันรับร้อารมn มnารเnิดขนรับร้อารมn รับร้อารมn เHaยน
อารมn รับร้อารมn รับอารมnìน +ìมด¡H รั บอารมnÌìม่อ n
¸ เìนจิตมnารรับอารมnอย่ตaอด บา+unร้สnจิตมความnวั ด
แnว่+มnาร¡ìว¡H แวบ¡Hแวบมา อย่า+นเ รยnว่ าพิจารnา
aัnLnะขอ+จิตÌจ uั+ nิริยาขอ+จิตuั+ คุnสมบัติขอ+จิต พร้อม
¡Hnับnารรั บร้Ìนส่วนuา+nายÌนความร้สn

ถ้าH_ิบัติอย่า+นแ a้วnเรยnว่ า¡ด้เจริญครบÌนสติHั __าน
uั+ ส uั+ nาย uั+ เวuนา uั+ จิต uั+ ธรรม nาìนดดaมìายÌจเข้า
ออnนnเH นnาย อิริยาบถnเH นnาย อาnารสามสิ บสอ+nเH น
nาย ธาตุสnเH นnาย ìรออิริยาบถย่อย ค้เìยยดเคa อน¡ìว
n้มเ+ย เìaยวF้ายแaขวาnเH นnาย ส่วนความร้สnuสบายn ด
¡ม่สบายn ด มันnเH นเวuนา ส่วนจิตÌจnเH นaั nLnะขอ+
ธรรมrาติuรับร้อารมn เH นส่วนขอ+ธรรมrาติuรับร้อารมn
ต่า+ ¸ ส่วนธรรมnเH นอาnารuHราn_เnิ ดขนÌนจิต ส่วนìน +
nคออาnารÌนจิต ตaอดuั+ สิ+uHราn_uา+ตา ì จม n aิน nาย
Ìจ เรยnว่ าอายาตนะ nาìนด¡ว้uั+ naิน uั+ เสย+ uั+ รส uั+
Ìผ__ัพพารมnuมาnระuบ เรยnว่าพิจารnาธรรมÌนธรรมอย่
บา+ครั+ nมนิ วรnเnิดขน มราคะ มÌuสะ มความu้ ุ+F่าน มความ
ราคาญÌจ มความu้อถอย มความส+สัย สิ+เìa่านเ nิ ดขนมาnม
สติnาìนดร้อาnารขอ+สิ+เìa่าน เìนสิ+เìa่ านม ันเnิดขน มัน
จา+a+ มันคaายa+ มันสิน ¡H มันเnิ ดขนมาจาnเìตุอันÌดnร้
เìตุอันนัน มันดับ¡Hเพราะเìตุอย่า+¡รnร้อย่า+นัน มันดับ¡H
แa้ว¡ม่เnิดขนมาเพราะเìตุอย่า+¡รnร้ พิจารnาธรรม สิ+u
Hราn_เìa่านÌ ì้เìนว่าเH นสิ+เH นธรรมrาติuเnิ ดขน u
เHaยนแHa+ uìมด¡H uดับ¡H uสิน ¡H

เม อสติสัมHrัญญะมัน ค+รวมร้เข้าส่nายÌน สัมผัสอย่nับ
ความร้สnuา+nายuา+จิตÌจ¡ด้ต่อเน อ+ n¡ม่ต้อ+¡Hคาน+ถ+
อารมnuเH นสมมุติ Ìì้uิ+ จาnสมมุติขอ+ความเH นรHร่า+
สัn_านออn¡H uิ+ จาnความìมาย เr่น มันเข้า มันออn มัน
สวย+าม¡ม่สวย+าม เìa่านัน เH นต้น n คaายuิ+ ออn¡H เìaอ
อย่nับความร้ส nnายÌน เม อสติมัน ค+อย่nั บnายÌนอย่ nับ
สnาวHรมัตถ n ¡ม่เìนมu่าuา+ขอ+nายuนั+ อย่ ร่ า+nายìาย
¡H แขนขาaาตัว¡ม่ม ความìมายว่ านั+ n¡ม่ม ¡ม่ร้ว่านั+ อย่ ¡ม่ม
uนั+ ¡ม่มตัวเอ+ว่านั+ n¡ม่ต้อ+¡Hคาน+ถ+ ¡ม่ต้อ+¡Hค้นìา Ìì้
จับดสnาวะuเH นความร้สn มแต่สnาวะความร้สnเH นความ
สบาย เH นความ¡ม่สบาย เH นความเคa อน¡ìว เH นความร้ส n
เH นความน nคิด เH นความHรุ+แต่+ เH นความจดจา มอาnาร
เH นความร้ส nต่า+ ¸ uั+ nายÌน uั+ nายuั+ จิตÌจอย่ เรยnว่า
ดาเนินเข้ามาส่วิHั สสนา เข้ามาส่สnาวHรมัตถ

จาnนัน nÌì้พยายามHระคั บHระคอ+Hรั บผ่อนÌì้สnาว
ธรรมต่า+ ¸ ìรอnารuา+านnารเจริญสตินัน มความเìมาะสม
มความเH นnaา+ เรยnว่ าÌì้อินuรยมันสม่าเสมอnัน ตัว
H_ิบัติnารมความพร้อมเพรย+ มความสม่าเสมอnัน ¡ม่ต+ ¡ม่
ìย่อน ¡ม่a้าìน้ า ¡ม่ìย่อนยาน สติuาìน้าuเข้า¡Hร้ ¡Hระan
สัมHrัญญะพิจาnาสั+เnต ความเพยร เพยรuจะระanร้ nÌì้
มความพอดคอ¡ม่เพ่+¡ม่จ้อ+¡ม่บั+คับ nารระa nเH น¡Hอย่ า+
พอเìมาะพอด เรยnว่ามความHa่อยวา+อย่Ìนตัว ระan¡H
พร้อมด้วยnารHa่อยวา+ สติระanร้อารมnอันÌดnHa่อยวา+
อารมnอันนัน rัว ขnะนัน ¸ เr่น ร้ ความต+nHa่อยวา+ความ
ต+ ร้ความเยนnHa่อยวา+ความเยน ร้ ความคิ ดnHa่อยวา+ความ
คิด ร้ ความส+บn Ha่อยวา+ความส+บ สติระanอารมnอันÌดn
ìั ดHa่อยอารมnอันนัน Ha่อยÌì้มันผ่ าน¡H แa้วn ร้อารมn
Ììม่uต่อติดnันมาnระrัน rิด ร้Ììม่¸¸ ผ่ าน¡H¸¸ uุnระยะuุn
ขnะ พยายามHระคับHระคอ+สติสัมHrัญญะÌì้เuย+ตร+อย่
nับHั จจุ บัน เH นHั จจุ บัน Hั จจุบันuสิน สุดrัว ขnะนิดเดยว แวบ
เดยว ¸ ถ้าìาnHระคั บ Hระคอ+¡ด้ส่ วน¡ด้พอด ¡ด้เìมาะสม
สaะสaวย นุ่มนวa nจะเìนสnาวะHราn_ ผ่าน¡H ìมด¡H สิน
¡H เรยnว่าเìนความเnิดดั บขอ+สnาวะ เìนความเnิดดับขอ+
รHขอ+นาม

เม อเìนความเnิดดับร Hขอ+นามยิ+ขนมาnขน nจะด+เอา
ความร้สnเnิดHราn_ขนÌนÌจว่า ¡ม่เuย+ ¡ม่เuย+ เìนสnาวะ
Hราn_ เìนความ¡ม่เuย+คอมันเHaยนแHa+ มความเH นuุnข
คอuนอย่Ìนสnาพเดิม¡ม่¡ด้ นัน nคอเìนความเnิดดับ เìนสิ+
uั+ ìaายเnิดขนแa้วดั บ¡H เnิ ดขนแa้วn ดับ¡Hอย่า+รวดเรว
แa้วnจ+เìนอนัตตาความบั+คับบัญrา¡ม่¡ด้ สิ+uั+ ìaายเìa่า
นัน a้วนแต่เnิดขน ดั บ¡H บั+คับ¡ม่ ¡ด้ เH น¡HตามเìตุตามHั จจัย
ขอ+มันอย่า+นัน ìาÌr่สัตวบุคคa ìาÌr่ตัวตนเราเขา¡ม่ จะพบ
ว่าสั nแต่ว่าเH นธรรมrาติuเnิดขนแa้วดับ¡Hเu่านัน เอ+

เม อจิตเสพคุ้นnับความเHaยนแHa+ nั บความเnิดดั บ nับ
ความบั+คับบัญrา¡ม่ ¡ด้ จิตÌจnจะคaายจะHa่อยจะวา+ ยอมรับ
nับความเH นจริ+ว่ าสิ+uั+ ìaายมความเnิ ดขน มความดั บ¡H ม
ความเHaยนแHa+¡HเH นธรรมดา บั +คับบัญrา¡ม่ ¡ด้ มสnาพ
เH น¡Hอย่ า+นัน เอ+ จะบั+คับ¡ม่Ìì้มันเnิ ดn ¡ม่¡ด้ มันเnิ ดมา
แa้วมันจะดับÌì้มัน¡ม่ดั บn ¡ม่¡ด้ uุnสิ+uุnอย่ า+a้วนบั+คับ
บัญrา¡ม่ ¡ด้ เรยnว่า¡ด้เข้า¡Hเìนสัจธรรม นแìaะคอเH น
วิHั สสนา วิHั สสนาแHaว่าnารเìนแจ้+ เìนแจ้+nคอเìนจริ+
เìนขอ+จริ+ตามความเH นจริ+ ขอ+จริ+n คอรHนาม คอสnาวะ
ตามความเH นจริ+ n คอสnาวะìรอธรรมrาติเìa่านม ันมความ
เnิดดับ มความเHaยนแHa+ ìรอว่ าเH นธรรมดาขอ+มันอย่า+
นัน มความ¡ม่เuย+เH นธรรมดา มความเH นuุnขเH นธรรมดา
มความเH นอนัตตาบั+คับบัญrา¡ม่¡ด้เH นธรรมดา

นคอเH้ าìมายขอ+nารเจริญสติ คอÌì้เข้าถ+Hั ญญา
¡ม่Ìr่เราจะมาuาÌì้มันเพย+แค่ส+บ แค่นิ+เÞย ¸ เu่านัน เราจะ
ต้อ+Ìì้ม Hั ญญา เพราะÞะนัน จะต้อ+มnารพิจารnา ม nารÌส่Ìจ
มnารสั+เnต แต่n ¡ม่Ìr่คิดนnนะ เพราะnารร้แจ้+nารพิสจน
ความเH นจริ+นัน มันต้อ+พิสจนÌนHั จจุบัน พิสจนสnาวะu
nาaั+เH น¡HÌนHั จจุบันน rัว ขnะìน + ¸ rัว ขnะìน + ¸ แต่ว่า
เม อสติมันยั+¡ม่มnาaั+มัน¡ม่uันต่อสnาวะ n จะ¡HบบÌì้มันเnิ ด
Hั ญญาn ¡ม่¡ด้ nต้อ+Ha่อย¡H ต้อ+สะสม¡Hเร อย ¸ สะสมสติ
nาaั+ขอ+ความเพยรขอ+สติÌì้uันต่อสnาวะบ่อย ¸ เร อ+ความ
ร้ความเìน¡ม่ต้อ+บั+คับÌì้มันเnิด ถ้าเìตุHั จจั ยมันพร้อมมันn
เnิด เnิ ดขนrัว Þับพaันuันuต่อสติuมความสมบรn ต่อสnาวะ
unาaั+Hราn_ ความแจ่มแจ้+ÌนจิตÌจnHราn_ขน¡ม่ต้อ+คิด¡ม่
ต้อ+นnเอา เพราะÞะนัน nขอÌì้พยายามu nuนอบรมu nìัด
¡ม่u้อ¡ม่ถอย Ìr้ความพาnเพยรพยายามÌì้ต่อเน อ+uุnขnะ

ตามu¡ด้บรรยายมาพอสมควรแn่เวaา ขอยุติ¡ว้แต่เพย+เu่าน
ขอความสุขความเจริญÌนธรรม จ+มแn่uุnu่ านเuอญ