You are on page 1of 27

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U

ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA

Gaenje poara raslinja

Ivan Ljubi
Ivan Rogli
Jovica Lonar

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Sadraj:
Podjela poara s obzirom na zahvaenu vegetaciju
Meteorologija i poari raslinja
Razvoj i irenje poara
Gaenje poara raslinja
Utjecaj poara na vegetaciju
Utjecaj poara na tlo
Vatrogasna tehnika i oprema za gaenje poara
Opasnosti kojima su izloeni vatrogasci
Zakljuak

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Podjela poara s obzirom na zahvaenu vegetaciju:
Poarom raslinja smatra se nekontrolirano renje vatre povrinom zemljita,
dubinom zemljita i prostorom iznad razine zemljita. U poaru izgaraju ivi ili mrtvi
organski slojevi, ostaci raslinja, trava, grmlje, drvee i poljoprivredne kulture.
1.Prizemni poari
2.Ovrni poari ili poari kronje
3.Podzemni poari
4.Poari pojednianih stabala
PRIZEMNI (POVRINSKI) POARI
Ukljuuju izgaranje (uz pojavu plamena) finih goriva na umskom tlu, ukljuujui
listinac, zeljaste i drvenaste biljke. Povrinski poari imaju intenzitete manje od
2500 kW/m.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Podjela poara s obzirom na zahvaenu vegetaciju:
POARI KRONJE
Ukljuuju izgaranje finih goriva s pojavom plamena u kronji stabala. Uglavnom
imaju inenzitete vee od 2500 kW/m.
Mogua je dodatna klasifikacija kao pasivni poari kroanja gdje izgaranje treba
toplinski priljev iz povrinskih goriva i aktivni poari kroanja koji mogu goriti
neovisno o povrinskim gorivima.
PODZEMNI POARI
Ukljuuju izgaranje H i F slojeva tla i listinca, koje se obino javlja nakon to
plamena fronta proe. Moe trajati nekoliko sati ili dana nakon toga

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Meteorologija i poari raslinja:
- Posljednjih godina broj poara u stalnom je porastu, to se moe objasniti
klimatskim promjenama
- Oekuje se da e vee broj poara u budunosti jo vie pojaati efekt
staklenika.
- Detaljno poznavanje klime bitno je u preventivnoj zatiti od poara, te
planiranju obnove biljnog pokrova i ouvanju tla nakon umskih poara.
- Zbog globalnih promjena klime prati se broj tzv. uzastopnih sunih dana, koji
pokazuje broj uzastopnih dana u kojima koliina oborina nije bila vea od 0,1
mm. U godinama u kojima je broj sunih dana bio vei od 30, javljali su se veliki
poari raslinja.
- Uinak sue kao elementarne nepogode moe biti uzrok drugoj nepogodi
(poaru raslinja).

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Meteorologija i poari raslinja:
U RH koristi se
Koppenova
klasifikacije klime
koja je nainjena na
takav nain da se
tipovi klime to vie
poklapaju sa
vrstama raslinja.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Meteorologija i poari raslinja:
Ciklona podruje atmosfere u kojem je tlak zraka nii nego u okolnim
podrujima. Posebni utjecaj na vrijeme na jadranu ima genovska ciklona.
Anticiklona podruje s povienim tlakom zraka. Na rubovima se stvaraju jaki
vjetovi. Tijekom toploga dijela godine na vrijeme na jadranu utjee azorska
anticiklona.
VJETAR I NJEGOVI UINCI
U sprezi s gorivim materijalom najjae utjee na ponaanje vatre.
Dobro poznavanje vjetrovnih prilika pojedinog podruja, odnosno ponaanja
zrane struje u umkim sastojinama preduvjet je donoenja ispravnih odluka
prije i za vrijeme umskog poara.
Brzina se mjeri u vorovima
1 v 0,5 m/s
Jaina se mjeri u stupnjevima beaufortove ljestvice (0-12)

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Meteorologija i poari raslinja:
Utjecaj vjetra na umske poare:
1.Odnosi vlani zrak i ubrzava
evaporaciju
1.Pomae sagorijevanje dovoenjem
novih koliina kisika
3. Pomae irenju vatre
4.Odreuje smjer irenja vatre

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Meteorologija i poari raslinja:
NEVREMENA PRAENA GRMLJAVINOM
- Dio nastalih poara uzrokovan je pranjenjem atmosferskog elektriciteta, to je
osobito opasno ljeti (suno razdoblje). Osim za vegetaciju, opasna su i za
gasitelje jer se naglo mijenja smijer vjetra, to utjee na razvoj i irenje poara.
METEOROLOKI INDEKS OPASNOSTI OD UMSKIH POARA
Prikazuje prostornu raspodjelu podruja vee ili manje opasnosti
Za jadransko podruje ve se dulji niz godina izrauju procjene opasnosti od
izbijanja i irenja umskih poara, koje se svakodnevno dostavljaju operativnim
centrima koje bi svoj aktivnosti trebali uskladiti s tim informacijama.
WFI (weather fire index) za podruje RH pokazao se primjenjiv, ipak postoje
brojni nedostatci (napravljen za kanadske prilike, na vrsti Pinus banksiana)

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Razvoj i irenje poara
imbenici za razvoj i irenje poara:
1.Goriva tvar (vegetacija)
2.Meteoroloki aspekti
3.Topografski elementi zemljita
4.Koliina kisika
GORIVA TVAR (VEGETACIJA)
- Na zapaljivost utjee floristiki sastav kao i uzgojni tip ume. Umjetno
podignute sastojine (monokulture i plantae) mnogo su ugroenije od
prirodnih sastojina u smislu breg irenja poara. Kemijski sastav drvea i
grmlja te prizemnog raslinja ima veliku vanost za upaljivost jer neke biljke
sadre lako zapaljive tvari.
- Crnogorine vrste zbog obilja smole najzapaljivije, slijede ih vazdazelene
makije i garig. Mediteranske tvrdolisne listae esto sadre razna eterina ulja
koja su po zapaljivosti vrlo bliska smolama

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Razvoj i irenje poara
- Listae su veinom tee upaljive i slabije podravaju gorenje.
- Vegetacija koja se razvija nakon poara zbog jednolinijeg sastava i
siromanosti vrstama podlona je brzom proirenju ponovnih poara.
- Uestalosti umskih poara ovise i o okruenosti ume poljoprivrednim
kulturama zato to poljoprivrednici esto spaljuju biljni otpad i kodov na
rubovim ume.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Razvoj i irenje poara

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Razvoj i irenje poara
FIZIKO-KEMIJSKA SVOJSTVA GORIVE TVARI
Drvo bora se zbog veeg udjela smole i manje vlanosti lake pali od drveta
bukve. Za gorivu tvar manje vlanosti potrebna je manja koliina energije za
paljenje.
Bitna je i koliina topline koja se oslobodi od jednog kilograma gorive tvari
(toplinska mo). Raslinje koje ima veu vrijednost toplinske moi (J/kg) u
poaru e oslobaati veu koliinu topline koja e djelovati na okolni gorivi
materijal. Koliina nastale topline u poaru ovisi o koliini gorive tvari i veliini
toplinske moi.
Temperatura paljenja gorive tvari s niom temperaturom paljenja prije se pale

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Razvoj i irenje poara
Pri razvoju i irenju
poara, masa gorive
tvari po jedinici
povrine, ima
znaajan utjecaj,
ako su zadovoljeni
odgovarajui omjeri
s ostalim
imbenicima
(temperatura
paljenja, vlanost,
koliina kisika).

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja
GAENJE KORITENJEM PRIRODNIH PREPREKA
Vano je obratiti pozornost na konfiguraciju terena je kako god konfiguracija i
vrsta terena djeluju na irenje poara tako te iste karakteristike mogu
djelovati na smanjivanje brzine irenja poara npr. (kamene litice, kamenjare
na tim mjestima planirati liniju gaenja poara)
GAENJE UKLANJANJEM GORIVOG MATERIJALA
Svo di se na fiziko ukanjanje gorive tvari ispred poara i sprjeavanje irenja.
Za to se koriste graevinski strojevi i razni runi alati (motorna pila, kosir,
maeta, motike, grablje, lopate...)

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja
GAENJE UGUIVANJEM
Metlanice ili granje lisnatog raslinja, slue za gaenje poara trave i niskog
raslinja. Pokreti trebaju biti lagani i sa zadrkom.
GAENJE OTPUHIVANJEM
Koriste se motorne puhalice koje brzim strujanjem otpuhuje plamen i odvodi
toplinu s gorive tvari, najefektivnije su kod gaenje poara trave i niskog
raslinja.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja
GAENJE PALJENJEM KONTRA VATRE
U nedostatku gasitelja i tehinike i kod velikih poara s dugakom frontom.
Zahtjevan i opasan nain gaenja poara raslinja.
Formira se zatitni
pojas ispred fronte
poara, ime se
glavnom poaru
onemoguuje daljnje
irenje jer nema
gotrivog materijala.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja
GAENJE VODOM
Jo uvijek najuinkovitije sredstvo za gaenje poara raslinja, transportira se
vozilima, avionima, helikopterima, pumpama, cijevima, gumenim
spremnicima i naprtnjaama. Njezina uinkovitost ovisi o:
1.veliini kapljica
2.koliini vode u jedinici vremena
3.dodacima u vodi
4.svojstvima gorive tvari
GAENJE VODOM S ADITIVIMA (MOILIMA)
Aditivi se dodaju vodi jer smanjuju povrinsku napetost vode uglavnom su to
sintetski deterdenti koji pospjeuju bolje moenje gorive tvari. Uz njih mogu
se koristiti i sintetika pjenila

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja
GAENJE POARA PJENOM
Pokazala se vrlo uinkovitom u
gaenju poara ili pri
preventivnom polijevanju prije
nailaska poara. Gaenje pjenom
moe se primjenjivati sa tla ili iz
zraka

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Gaenje poara raslinja
KORITENJE RETARDANATA U GAENJU POARA RASLINJA
Koriste se kod gaenja veih
poara visokog raslinja i
dugake fronte, prilikom
raspolaganja manjim brojem
ljudi i vozila. Vegetacije se
tretira retardantima
preventivno prije nailaska
poara.
Glavne komponente
retardanata su: boje,
deterdenti, soli, uguivai.
Te tvari usporavaju gorenje
(retardation engl. usporavanje)

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Utjecaj poara na vegetaciju
Smrtnost stabala u poarima raslinja rezultat je nekoliko kompleksnih,
udruenih procesa koji mogu biti direktni (npr. prijenos topline, nekroza tkiva)
ili indirektni (npr. promjena fiziologije, vea izloenost i osjetljivost na napade
kukaca ili infekcije gljiva)
Nekroza stanica uvjetovana toplinom: visoke temperature naruavaju
strukturu membrana, mijenjaju njihovu propustljivost i funkcionalnost te na
taj nain izazivaju oteenja ili uginua biljaka. Veina biljaka umjerenog
pojasa podnosi temperature od 42 46 C.
Utjecaj poara na tlo
Poari negativno djeluju na strukturu tla. Degradacij mikrostrukture tla
rezultira smanjenjem poroznosti i infiltracijske sposobnosti tla, smanjenjem
kohezije estica tla to uvjetuje nastanak erozije.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Vatrogasna tehnika i oprema za gaenje poara
- Vatrogasna vozila (mala, srednja i velika)
- Vatrogasne pumpe i armature
- Zrakoplovi: teki nosai vode ( >7000 L)
srednji nosai vode (4000 L 7000 L )
laki nosai vode ( <4000 L )
- Helikopteri: teki nosai vode ( >7000 L)
srednji nosai vode (4000 L 7000 L )
laki nosai vode ( <4000 L )

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Opasnosti kojima su izloeni vatrogasci
Osobe koje obavljaju poslove gasitelja izloene su odreenim opasnostima i
rizicima, stoga se to zanimanje svrstava u poslove s posebnim uvjetima rada.

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA
Zakljuak:
Poari predstavljaju prirodan proces biolokog kruenja tvari u prirodi, stoga
ih nije mogue izbjei. Ipak, u posljednje vrijeme svjedoci smo poveanog
broja umskih poara to je posljedica intenzivnog turizma, nemara, zlobe,
raznih lobiranja, ali i kolektivnog nedostatka svijesti o poarima i njihovoj
tetnosti.
Stoga je nuno informiranje svih drutvenih i dobnih struktura, takoer na
operativnom planu postoje mnogi nedostaci i propusti u suradnji dravnih
institucija s dobrovoljnim vatrogasnim drutvima. Glavna zadaa vatrogastva
je, budui da poare ne moemo iskorijeniti, smanjiti izgorenu povrinu po
poaru.
S aspekta umarske struke

UMARSKI FAKULTET SVEUILITA U


ZAGREBU
OSNOVE ZATITE UMA

HVALA NA PANJI !!!