διαδρομές

Ν ο ητ ι κ έ ς

διαδρομές

στόν

χῶρο

τῆς

πίστης

Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως | Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 | Τεῦχος 14ο - Μάϊος 2015
ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis

Δρόμος δέν ὑπάρχει...
τόν δρόμο
τόν ἀνοίγουμε...
προχωρώντας
καί συγχωρώντας...

Γιατί
πέθανε
ὁ Θεός;

Χριστὸς σαρκώθηκε, περπάτησε στὴν γῆ, σταυρώθηκε,
πέθανε καὶ ἀναστήθηκε, γιὰ
νὰ σώσει τὸν κόσμο συνηθίζουμε νὰ
λέμε. «Σταυρωθέντα τὲ ὑπὲρ ὑμῶν».
Γιατί ὅμως χρειαζόταν αὐτό; Τί σημασία ἔχει τό: «ὑπὲρ ὑμῶν»; Ποιοὶ
ἀκριβῶς εἴμαστε «ὑμεῖς» πού γιὰ τὴν
σωτηρία μας πεθαίνει ὁ Θεός; Καὶ
ἀπὸ τί ἔπρεπε νὰ μᾶς σώσει;
Ὅταν ὁ Αἰσχύλος στὸν Προμηθέα
Δεσμώτη «προφητεύει» διὰ στόματος
Ἑρμῆ ὅτι: «Σ’ αὐτὰ τὰ βάσανά σου
τέρμα κανένα νὰ μὴν περιμένεις πρὶν
νὰ φανεῖ καὶ νὰ θελήσει κάποιος ἀπ’
τοὺς θεοὺς νὰ πάρει τὰ βάσανά σου
ἐπάνω του καὶ νὰ πάει στὸν σκοτεινὸ Ἅδη στὰ σκοτεινιασμένα βάθη
τοῦ Ταρτάρου» οἱ θεατὲς ξέρουν καλὰ
ὅτι τὰ θεία πάθη τοῦ Προμηθέα εἶναι
καὶ ἀνθρώπινα πάθη. Εἶναι ἡ τιμωρία
ἀπὸ τὸν Δία γιατί ὁ Τιτάνας Προμηθέας ἔδωσε στοὺς ἀνθρώπους τὴν
γνώση καὶ ἔκλεψε γιὰ χάρη τους τὴν
φωτιά. Διότι πάντα ὁ ἄνθρωπος εἶχε
συνείδηση βασάνων καὶ τιμωρίας, τὰ
ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀνυπακοὴ πρὸς τὸν Θεὸ – Πατέρα, καὶ αὐτὴ
ἡ συνείδηση δὲν ἀποτυπώθηκε μόνο
ἀπὸ τοὺς Ἑβραίους προφῆτες ἀλλὰ
καὶ ἀπὸ τὴν φιλοσοφικὴ καὶ ποιητικὴ
σκέψη τῶν Ἑλλήνων. Τί ὅμως πιστεύουμε ἐμεῖς οἱ Χριστιανοὶ γὶ αὐτὴν τὴν
«τιμωρία»;
Στὸ βιβλίο τῆς Γενέσεως, ὁ Κύριος ἀναφέρει ρητὰ στὸν Ἀδάμ: «ἀπὸ
παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσω
βρώσει φαγῆ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ
γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν, οὐ
φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ· ἢ δ’ ἂν ἡμέρα
φάγητε ἀπ’ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε». Ἡ βρώση ἀπὸ τὸ ξύλο τῆς

Οἱ γεωργοί καί ἡ ἄμπελος.
Μικρογραφία εἰκονογραφημένου
χειρογράφου, 11ος αἰ. μ.Χ.,
Ἐθνική Βιβλιοθήκη Παρισίων.

γνώσης τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, ἡ
παράβαση τῆς ἐντολῆς τοῦ «οὐ φάγεσθε», εἶναι κατὰ τὶς γραφὲς αἰτία
τῶν ἀνθρωπίνων δεινῶν, τὸ λεγόμενο
Προπατορικὸ Ἁμάρτημα. Ἀπὸ τότε ὁ
ἄνδρας κερδίζει τὸ ψωμί του μὲ τὸν
ἱδρώτα του καὶ ἡ γυναίκα γεννᾶ μὲ
πόνους τὰ παιδιά της. Ὅμως δὲν χάνουν τὶς ἰδιότητες τῆς φύσης τους,
δηλαδὴ τὸ «κατ’ εἰκόναν» καὶ τὸ «καθ’
ὁμοίωσιν». Ὁ ἄνθρωπος, ὁ κατ’ εἰκόνα
Θεοῦ πλασμένος, ἔχει τὸ αὐτεξούσιο,
δηλαδὴ ἐλεύθερη βούληση ὅπως μᾶς
λέει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός:
«κατ’ εἰκόνα τὸ νοερὸν δηλεῖ καὶ τὸ
αὐτεξούσιον» καὶ μπορεῖ νὰ ἐπιλέξει
ἐλεύθερα. Νὰ στραφεῖ δηλαδὴ πρὸς
ἐκεῖ ποὺ θέλει ἀξιοποιώντας τὰ χαρίσματα τῆς φύσης του, νὰ ἐκπληρώσει
τὸν σκοπὸ τῆς δημιουργίας του, ὥστε,
μέσα ἀπὸ τὴν σχέση του μὲ τὸν Θεό,
διὰ τῶν ἀκτίστων Θείων ἐνεργειῶν,
νὰ θεωθεῖ καὶ ὁ ἴδιος, δηλαδὴ νὰ
γίνει κατὰ Χάριν Θεὸς πορευόμενος
πρὸς τὸ καθ’ ὁμοίωσιν ἢ νὰ πεθάνει
πνευματικὰ πορευόμενος πρὸς τὴν
ἁμαρτία, δηλαδὴ τὴν αἰωνιότητα χωρὶς
Θεό. Διότι ποιὸς ἄλλος νὰ εἶναι ὁ
σκοπὸς τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου; Γιατί νὰ μᾶς ἔπλασε ὁ Θεὸς πού
τὸν ἀποκαλοῦμε Πατέρα; Ἁπλῶς γιὰ
νὰ περνᾶμε ἀπὸ αὐτὸν τὸν βίο καὶ νὰ
πεθαίνουμε; Ποιὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς
δημιουργίας μας ἂν ὄχι αὐτὴ ἡ χαρὰ
τῆς κοινωνίας καὶ τῆς ἕνωσης μὲ τὸν
Θεό; Μᾶς ἔπλασε ὁ Θεὸς ἐλεύθερους
μὲ δυνατότητα γιὰ τὸ καλὸ καὶ τὸ
κακό. Καὶ μᾶς τὸ καθόρισε αὐτὸ τὸ
«κακό». Νὰ μὴν φᾶμε ἀπὸ ἕνα δέντρο ζήτησε, ὡς ἔνδειξη ἀγάπης καὶ
ὑπακοῆς στὸ θέλημά Του. Γιατί θὰ
πεθάνουμε ἂν φᾶμε, μᾶς εἶπε. Ὅμως ὁ
ἄνθρωπος ἀγνόησε τὴν ἐντολή, ἔπραξε τὴν πρώτη ἁμαρτία, παράκουσε
τὸ «οὐ φάγεσθε», γιὰ νὰ γίνει Θεὸς
ὅπως τοῦ ὑποσχέθηκε προκλητικὰ ὁ
ὄφις. Ἐπιθύμησε νὰ γίνει Θεὸς χωρὶς
τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ὁ πλασμένος
γιὰ νὰ γίνει Θεὸς ἀπώλεσε διὰ τῆς

ἁμαρτίας τὴν πρώτη του φύση, διαστράφηκε. Ποιὰ εἶναι αὐτή του ἡ
διαστροφή; Μὰ ἡ ἔνδυση τῆς θνητῆς
φύσης. Ἡ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὸν Θεό,
δηλαδὴ ὁ θάνατος. Ὁ ἄνθρωπος μὲ
τὸ Προπατορικὸ Ἁμάρτημα καὶ τὴν
Πτώση του ἔγινε θνητός, ἔχασε τὴν
δυνατότητα ἀθανασίας, μπῆκε στὴν
ζωή του ἡ φθορά. Αὐτὴ ἡ φθορὰ εἶναι
κληρονομική, γενεὰ πρὸς γενεά, ἀπὸ
τοὺς Πρωτόπλαστους ὡς τὴν Δευτέρα Παρουσία. Κάθε ἄνθρωπος ποὺ
γεννιέται κληρονομεῖ τὴν θνητὴ φύση
τῶν προγόνων του, κληρονομεῖ τὸν
θάνατο. Αὐτὸ ποὺ ὀνομάζει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «ἔσχατο ἐχθρό». Ἀπὸ
αὐτὸ τὸν ἐχθρὸ ἦρθε νὰ σώσει τὸν
ἄνθρωπο ὁ Χριστός. Ἦρθε στὴν γῆ
ὡς ἄνθρωπος, ντύθηκε τὴν ἀνθρώπινή
μας φύση καὶ πέθανε γι’ αὐτήν, γιὰ
ὅλους τούς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ μᾶς
χαρίσει τὴν ἀθανασία καὶ τὴν κατὰ
Χάριν Θεότητα. Γι’ αὐτὸ γεννήθηκε
καὶ γι’ αὐτὸ πέθανε ὁ Θεός, γιὰ νὰ
ζήσουμε ἐμεῖς. Γιὰ νὰ μᾶς ἀναστήσει
ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ νὰ μᾶς σώσει
ἀπὸ τὸν θάνατο. Γι’ αὐτὴ μας τὴν
σωτηρία τὸν παρακαλᾶμε, γι’ αὐτὸ τὸν
ἀποκαλοῦμε Σωτήρα μας. Ἡ σωτηρία
μας δὲν γίνεται χωρὶς Αὐτόν. Δὲν γίνεται χωρὶς τὸν σαρκωμένο καὶ παθόντα
καὶ ταφέντα καὶ ἀναστάντα Χριστό.
Διότι «Ὁ Θεὸς ἐνηνθρώπησε, ἴνα
ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν», ὅπως λέγει
πολὺ περιεκτικὰ ὁ Μ. Ἀθανάσιος,
ἀλλὰ καὶ «Χριστὸς Ἀνέστη ἐκ νεκρῶν
θανάτῳ θάνατον πατήσας καὶ τοῖς ἐν
τοῖς μνήμασι ζωὴν χαρισάμενος.».
Ἑλένη Λιντζαροπούλου
Θεολόγος

Συντακτική ὁμάδα

> Ὁμάδα Νεότητας
Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως
> π. Σπυρίδων Ἀργύρης

ἐπίκαιρα

Ἡ Ἁγία Τριάδα ὡς φανέρωση
καὶ ἐμπειρία τοῦ Ἀκτίστου Φωτὸς
τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου

Μ

εγάλη ἡ σημερινὴ γιορτή, συγκλονιστικὴ γιορτὴ τῆς Ἁγίας
Τριάδας καὶ τί νὰ πεῖς μπροστὰ
στὸ μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδας καὶ πῶς
νὰ τὸ προσεγγίσεις ἀφοῦ παραμένει μυστήριο; Καὶ ἡ μόνη δυνατὴ προσέγγιση
εἶναι ἡ προσέγγιση ποὺ ἔκαναν οἱ Ἅγιοι
τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπου ἡ Ἁγία Τριάδα
δὲν ἦταν ἁπλῶς κάποιο δόγμα ποὺ τὸ
ἀνέλυαν διανοητικά, τὸ γνώριζαν, ἀλλὰ
πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς τὸ βίωσαν ὡς φανέρωση Φωτός. Ἔτσι, ἡ Ἁγία Τριάδα, μέσα
ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν ἐμπειρία
Ὀρθόδοξη καὶ ἀσκοῦνται, εἶναι ὡς φανέρωση τοῦ Ἀκτίστου Φωτός.
Ἐξάλλου καὶ στὴ σημερινὴ ἀκολουθία
πάρα πολλὲς φορὲς ἀκούστηκε ἡ λέξη
φῶς. Τὸ λέμε καὶ στὸ «Πιστεύω» μας:
«Φῶς ἐκ φωτός». Ἔτσι, λοιπόν, ὁ μόνος
δυνατὸς τρόπος νὰ προσεγγίσω κατὰ τὰ
μέτρα τῶν αἰσθήσεών μας τὸ Μυστήριο
τῆς Ἁγίας Τριάδας, εἶναι νὰ προσεγγίσω,
πρακτικά, αὐτὴν τὴν ἐμπειρία τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, ποὺ εἶδαν τὸ
Ἄκτιστο Φῶς. Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδιαφέρον νὰ
διαβάσω κείμενα παλαιῶν Πατέρων, ἀλλὰ
καὶ ἀκόμη πιὸ ἐνδιαφέρον νὰ διαβάσω καὶ
σύγχρονους Ἁγίους, θὰ κάνω ἀναφορὲς
καὶ σὲ παλαιοὺς Πατέρες, ὅπως τὸν Ἅγιο
Γρηγόριο τὸν Παλαμὰ ἤ τὸν Συμεὼν τὸν
Νέο Θεολόγο. Ἀλλὰ εἶναι συγκλονιστικὸ
νὰ ἀναφέρω ἐμπειρίες συγχρόνων Ἁγίων,
ὅπως ὁ σύγχρονος Ἅγιος Σιλουανός, ὁ
ὁποῖος πέρασε τὴν ἐμπειρία του στὸν
Πατέρα Σωφρόνιο, ποὺ ἔζησε στὸ Ἔσσεξ.
Ἐπειδή, λοιπόν, ἔχω κείμενά τους ποὺ
ἀναφέρονται σ' αὐτὴν τὴ φανέρωση τοῦ
Φωτός, ὅλη αὐτὴ ἡ σύντομη ὁμιλία θὰ
ἀναφέρεται στὰ κείμενά τους καὶ μερικὰ
στοιχεῖα θὰ δώσω γιὰ τὸ πῶς αὐτὸ βιώνεται στὴ ζωή μας.
Νὰ ξεκινήσω ἀπὸ κάτι τὸ ὁποῖο λέει ὁ
πρῶτος Ἅγιος ποὺ ἀνέφερα, ὁ Σιλουανός:
«Καὶ ἰδοὺ τὴν ἡμέρα τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, ἴσως τὸ ἔτος 1924, τὸ Φῶς ἐπεσκέφθη ἐμένα, μετὰ τὴ Θεία Μετάληψη
καὶ τότε αἰσθάνθηκα Αὐτὸ ὡς ἐπαφὴ τῆς
Θείας αἰωνιότητας, μετὰ τοῦ πνεύματός
2

μου, ἦταν ἱλαρό, πλῆρες εἰρήνης καὶ ἀγάπης. Τὸ Φῶς παρέμεινε μετ' ἐμοῦ ἐπὶ τρεῖς
ἡμέρες, διέλυσε τὴν ἀπελπισία μου, τὴν
ἀνυπαρξία μου, ἡ ὁποία ἵστατο ἐνώπιόν
μου, τὴν ἀγωνία μου. Ἤμουν ἀναστημένος
καὶ ἐντός μου καὶ μετ' ἐμοῦ ἦταν ὅλο τό
Φῶς».
Ὁ λόγος τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, στὸ τέλος τῆς ἀκολουθίας τοῦ
Πάσχα, ὅπως ἦταν τότε, ἦταν πολὺ ζωντανὸς πάλι: «Ἀνέστη Χριστὸς καὶ νεκρὸς
οὐδεὶς ἐπὶ μνήματος». Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν
ἀνάσταση τὴ ζοῦσαν πιά, ἦταν μιὰ ἐμπειρία. Κάτι ἀντίστοιχο, λέγει καὶ ὁ Ἅγιος
Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος, ὁ ὁποῖος ἔζησε
αὐτὸ τὸ γεγονὸς μὲ ἕνα συγκλονιστικὸ
τρόπο καὶ λέει τὸ ἑξῆς: «Ὅλο τό Φῶς
ἦταν τὰ πάντα, ἀκόμη καὶ ὅταν μεταλάμβανα ἐκείνη τὴν ἡμέρα ποὺ εἶχα αὐτὴ τὴν
ἐμπειρία τοῦ Φωτός, ὁ ἄρτος τῆς Ἀχράντου Σαρκὸς Αὐτοῦ καὶ τὸ ποτήρι Αὐτοῦ
ἦταν ὅλα Φῶς. Ὅλη ἡ ζωὴ γίνεται Φῶς».
Ἀλλὰ σημαντικὴ εἶναι καὶ ἡ ἄλλη μαρτυρία γιὰ τὸ Ἄκτιστο Φῶς, πάλι ἀπὸ τὸν
Ἅγιο Σιλουανὸ τὸν Ἀθωνίτη: «Περὶ τὰς
ἀρχὰς τῆς δεκαετίας τοῦ 1930, ὅταν ἤμουν
ἤδη διάκονος, ἡ εὐδοκία τοῦ Θεοῦ παρέμεινε μετ' ἐμοῦ ἐπὶ δύο ἑβδομάδες. Τὸ
ἑσπέρας, ὅταν ὁ ἥλιος ἔβαινε πρὸς τὴ
δύση αὐτοῦ, ὀπίσω τοῦ Ὀλύμπου, καθόμουν ἐπὶ τοῦ ἐξώστου, πλησίον τοῦ
κελίου μου, ἀτενίζων πρὸς τὸ βράδυ. Κατ'
ἐκείνας τὰς ἡμέρας ἔβλεπον τὸ ἑσπερινὸ
φῶς τοῦ ἡλίου καὶ ἐν ταυτῷ, μαζὶ μὲ τὸν
ἥλιο καὶ ἕνα ἄλλο Φῶς, ὅπερ τρυφερῶς
μὲ περιέβαλλε καὶ εἰρηνικὼς ἔμπαινε μέσα
μου, στὴν καρδιά μου καὶ μὲ παράδοξο
τρόπο, ποὺ δὲν καταλάβαινα μοῦ ἔδινε μιὰ
ἀπέραντη ἀγάπη καὶ τότε ἀπέκτησα μιὰ
εὐσπλαχνία γιὰ ὅλους τούς ἀνθρώπους,
ὅποιοι καὶ νὰ ἦταν, ὅπως καὶ νὰ ἐφέροντο, ὅσο καὶ νὰ μισοῦσαν, αἰσθανόμουν
ὠσαύτως, ἀνώδυνον τὴ συμπάθεια πρὸς
τὸν κόσμο ὅλο. Μετὰ τὴ δύση τοῦ ἥλιου,
γι' αὐτὲς τὶς μέρες ποὺ εἶχα αὐτὴν τὴν
ἐμπειρία ἀπεσυρόμην στὸ κελίον μου,
πρὸς ἐπιτελείαν τοῦ κανόνος τῆς προσευχῆς μου καὶ ὅμως τὸ Φῶς παρέμενε
συνεχῶς πάνω μου». Βλέπετε ἐμπειρίες
Ἀκτίστου Φωτὸς πολὺ πρακτικές.
Τὸ ἴδιο πράγμα μᾶς μεταδίδει καὶ ὁ γέροντας Σωφρόνιος ποὺ εἶχε τὴν ἐμπειρία
καὶ τὴ διδασκαλία τοῦ Ἀκτίστου Φωτὸς
Αὐτοῦ, ἀπὸ τὸν γέροντά του, τὸν Ἅγιο
Σιλουανὸ τὸν Ἀθωνίτη: «Συντόμως μετ'
αὐτά, ἐγὼ ποὺ εἶχα παλιὰ ἀσχοληθεῖ μὲ
ἄλλα θρησκεύματα, καὶ μάλιστα μὲ τὸν
ὑπερβατικὸ διαλογισμό, βλέπετε εἶναι ἕνα
σύστημα ψευτοπροσευχῆς τοῦ Βουδισμοῦ,
κατάλαβα πὼς αὐτὴ ἡ προσευχὴ ἦταν
τραγικὴ γιὰ μένα, ὅταν πῆρα ἐμπειρία τοῦ
Ἀκτίστου Φωτός, γιατί τότε ὅταν ἔκανα

τὶς ἄλλες προσευχές, τὶς δαιμονικές, μέσα
μου εἶχα ἀπόλυτη ταραχή. Ὅταν μπῆκα
σ’ αὐτὴν τὴν προοπτική, ὅπως μοῦ τὸ
δίδαξε ὁ πνευματικός μου, ὁ Σιλουανὸς
ὁ Ἀθωνίτης, τότε ἡ ἐμπειρία ἦταν μιὰ
ἄλλη, ἔφυγε κάθε ταραχὴ ἀπὸ τὴν καρδιά μου καὶ ἀπὸ τὴ ζωή μου. Ἡ φύσις
τοῦ Φωτὸς αὐτοῦ εἶναι μυστηριώδης. Διὰ
ποῖον δῶρον θὰ ἠδύνατο τὶς νὰ περιγράψει αὐτό; Τί εἶναι ἀόρατο, ἀκατάληπτο,
κάποτε τὸ βλέπεις, κάποτε δὲν τὸ βλέπεις. Εἶναι ἱλαρό, τρυφερό, σὲ κάνει νὰ
χαίρεσαι χωρὶς νὰ ὑπάρχει λόγος, εἶσαι
μόνο χαρά. Δὲν ὑπάρχει κάτι χαρούμενο
στὸν κόσμο, εἶσαι μόνο χαρά. Εἶσαι ὅλο
Φῶς». Αὐτὴ ἡ ἐμπειρία, λοιπόν, εἶναι ἀνεπανάληπτη, καὶ εἶναι δοσμένη γιὰ νὰ τὴ
ζήσουν ὅλοι οἱ Χριστιανοί. Ἐπαναλαμβάνω
τὰ λόγια καὶ πάλι τοῦ Ἁγίου Σιλουανοῦ,
ποὺ λέει: «Μὲς σ' αὐτὸ τὸ Φῶς φανερώθηκε ὅλος ὁ Χριστός, ὅλα ἦταν Χριστός,
ὅλα ἦταν Φῶς».
Προσέξτε, τώρα, πάρα πολλοὶ θεολόγοι
μιλοῦν περὶ θεώσεως ἀφηρημένα. Κι ἐμεῖς
τὸ λέμε: ἡ θέωση. Δὲν εἶναι ὅμως ἀφηρημένο, εἶναι ἕνα γεγονὸς πολὺ πρακτικό. Ἡ
θέωση δὲν εἶναι μιὰ ἰδέα. Κι ἐμεῖς τὸ λέμε,
λέμε: «Εἴμαστε φτιαγμένοι γιὰ νὰ γίνουμε
Ἅγιοι». Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἐμπειρία. Ἀλλά,
αὐτὴ ἡ ἐμπειρία ἀποκτᾶται μέσα ἀπὸ κάποιες προϋποθέσεις, ὅσες προϋποθέσεις
ἔχει χαράξει κι ἔχει δώσει ἡ Ὀρθόδοξη
παράδοσή μας: ὅ,τι λέμε ἄσκηση, ὅ,τι λέμε
ξεπέρασμα τοῦ πόνου καὶ τῆς ἀγωνίας,
ὅ,τι λέμε ταπείνωση, ὅ,τι λέμε νηστεία,
ὅ,τι λέμε ἐγκράτεια. Ὅλα αὐτὰ εἶναι βήματα, τὰ ὁποῖα σιγὰ-σιγὰ μᾶς ὁδηγοῦν στὴ
θέωση καὶ πιὰ ἡ θέωση πρακτικά, πάνω
στὴ ζωὴ μας εἶναι μιὰ ἐμπειρία καὶ στὸ
τέλος αὐτῆς τῆς πορείας, κατὰ τὰ λίγα
λόγια ποὺ διάβασα τοῦ Ἁγίου Σιλουανοῦ
καὶ τοῦ πατρὸς Σωφρονίου, ἔρχεται αὐτὸ
τὸ ἀποτέλεσμα, εἶναι τὸ Φῶς τὸ ἱλαρὸν
ποὺ ἔρχεται στὴν καρδιὰ μας κάθε μέρα.
Μετὰ τὴν πρώτη ἐπίσκεψη τῆς Χάριτος,
ὅταν αὐτὸ γίνεται ἐμπειρία πιά, ἐμπειρία,
ἀρχίζουν πολλὲς δυσκολίες καὶ πόλεμοι.
Βλέπετε ὁ πειρασμὸς δὲν ἀφήνει. Καὶ
τότε ἀπαιτεῖται πολὺς χρόνος κάποιος
νὰ τὸ ἐμπεδώσει. Πρέπει νὰ συνεχίσει τὴν
ἄσκησή του. Προσέξτε ἡ ἄσκηση εἶναι τὸ
κλειδὶ γι' αὐτὴν τὴν ἐμπειρία. Κι ἐγὼ σήμερα τολμῶ, ἐπειδὴ εἶναι τέτοια μέρα, νὰ
μιλήσω γι' αὐτὴν τὴν ἐμπειρία. Εἰδάλλως,
θὰ μοῦ λέγατε: “μίλησε γιὰ κάτι ἄλλο πρακτικό”. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ σήμερα τίποτα
ἄλλο νὰ πῶ, παρὰ μόνο αὐτὸ καὶ τίποτα
ἄλλο. Γι' αὐτὴν τὴ μία καὶ κοινὴ ἐμπειρία
ὅλου τοῦ κόσμου, ἂν ἐμεῖς ἀσκηθοῦμε,
κι ἄς φαίνεται ἀκατάληπτο, κι ἄς φαίνεται ἀκατόρθωτο. Γιατί ὁ Θεὸς μὲ τὸ Ἅγιο
Πνεῦμα, ποὺ ὅλο συγκροτεῖ τὸν θεσμὸ τῆς

3

3

ἐπίκαιρα
Ἐκκλησίας, ἀγαπάει ὅλο τὸν κόσμο καὶ
αὐτὴ εἶναι μιὰ ἐμπειρία ὅλου τοῦ κόσμου.
Μὴν πεῖτε μετά, ὅταν θὰ φύγετε ἀπὸ ἐδῶ
“μᾶς μίλησε γιὰ πράγματα οὐράνια”. Νὰ
ἀπαντήσετε μὲ τὰ λόγια τῶν Ἁγίων “μᾶς
μίλησε γιὰ τὰ πιὸ οὐράνια πράγματα ποὺ
γίνονται ἀπόλυτα ἐπιγεια”, γιατί οἱ ἄνθρωποι πάνω σ' αὐτὴ τὴ Γῆ αὐτὰ τὰ ζοῦμε.
Πρέπει νὰ προσέχουμε πῶς νὰ ζοῦμε
στὸν κόσμο, ὅλοι μας καὶ οἱ κληρικοὶ καὶ
οἱ μοναχοὶ καὶ οἱ λαϊκοί. Συνεχῶς, πρέπει
νὰ προσευχόμαστε, ἀκόμη κι ὅταν βαδίζουμε στὸν δρόμο, νὰ λέμε: «Κύριε Ἰησοῦ
Χριστὲ ἐλέησέ με». Ὅσο περισσότερο
θυμόμαστε τὸν Θεό, τόσο περισσότερο
ἑτοιμάζουμε τὸν νοῦ μας, τὶς αἰσθήσεις
μας, τὴν καρδιά μας γιὰ νὰ ζήσει αὐτὴν
τὴν ἐμπειρία. Βλέπετε ὅσο πιὸ πολὺ
καλλιεργεῖς ἕνα χωράφι, τόσο καλύτερα
προϊόντα φέρνει.
Ἄρα, αὐτὴ ἡ ἱστορία, τῆς δῆθεν ἀπίθανης ἐμπειρίας ποὺ σᾶς περιγράφω τώρα
εἶναι ἐμπειρία καθημερινότητας. Μπορεῖτε
νὰ ἔχετε συνεχῶς ἄσκηση καὶ [νὰ ἔχετε
συνεχῶς] ταπείνωση στὸν νοῦ σας; Μπορεῖτε νὰ ἔχετε τὴν προσευχὴ τοῦ Χριστοῦ
συνέχεια στὸν νοῦ σας; Ἑτοιμαστεῖτε κι
ἐσεῖς γι' αὐτὸ τὸ φαινομενικὰ μεγάλο ἐπίτευγμα. Τὸ πρωὶ νὰ προσευχόμαστε νὰ
μᾶς δίνει ὁ Θεὸς φωτισμό, φωτισμὸ γιὰ
ὅλα τά πράγματα, ἀκόμα καὶ γιὰ τὸ πῶς
θὰ ποῦμε καλημέρα στὸ πρωινό μας, γιὰ
τὸ πῶς θὰ ἀπαντοῦμε στὰ ἐρωτήματα
τῶν ἄλλων. Ταυτόχρονα, αὐτὴ ἡ ἐμπειρία
γίνεται καθημερινὴ ἂν ἔχουμε μνήμη τῶν
λόγων τοῦ Χριστοῦ μας, τῆς Γραφῆς, τῶν
Πατέρων. Εἶναι μιὰ συνεχὴς ἐνασχόληση, ἡ ὁποία δὲν σταματάει πουθενά, μὰ
πουθενά.
Ἔχω ἐδῶ καταγεγραμμένη καὶ τὴν
ἴδια ἐμπειρία, ἑνὸς ἄλλου, μιᾶς μεγάλης
μορφῆς τῆς σύγχρονης Ὀρθοδοξίας, τοῦ
πατρὸς Ἐφραὶμ τοῦ Κατουνακιώτου, ὁ
ὁποῖος ἔζησε τὰ ἴδια πράγματα, τὰ ὁποῖα
μᾶς περιέγραψε καὶ ὁ πατέρας Σωφρόνιος, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης. Εἶναι ἡ ἐμπειρία, λέει, τοῦ Ἀκτίστου
Φωτός. Ἀκοῦστε τί περιγράφει ὁ πατὴρ
Ἐφραὶμ ὁ Κατουνακιώτης: «Ἕνα βράδυ,
κάνοντας εὐχὴ στὴν καλύβα, ἔβλεπα πρὸς
τὴ θάλασσα. Εἶδα τρία φῶτα. Στὴν ἀρχή,

νόμισα ὅτι ἦταν ψαράδες ποὺ ψάρευαν.
Ἔβλεπα, ὅμως, ὅτι τὰ φῶτα πλησίαζαν
πρὸς τὴν καλύβα μου. Μπῆκαν μέσα σ'
αὐτήν. Γέμισαν ὅλο τὸν χῶρο κι ἔπεσα
κάτω στὰ γόνατα. Δὲν φοβήθηκα καθόλου, ἀλλὰ εἶχα τὴν αἴσθηση, [ὅτι] μ'
ἀγκάλιαζε ὅλος ὁ Θεός, ὅλη ἡ Ἁγία Τριάδα. Ἡ χαρά μου ἦταν ἄρρητη. Δύσκολα
ἐπανῆλθε πολλὲς φορὲς αὐτὸ τὸ πράγμα.
Εἶναι ἔκτακτο γεγονός, ἀλλὰ ἔτσι ἤμουνα.
Ἤμουνα σὰν τὸ χορταράκι ποὺ πέρασε πάνω ἄνεμος, ἀλλὰ δὲν συντρίφθηκε,
δὲν διαλύθηκε». Αὐτὴ ἡ ἐμπειρία, εἶναι
πάρα πολλῶν Πατέρων καὶ Ἁγίων τῆς
Ἐκκλησίας μας.
Ὁ ὀρθόδοξος χριστιανὸς εἶναι αὐτὸς
ποὺ ἔχει ὀρθὴ δόξα, δηλαδὴ ὀρθὴ πίστη.
Ἀλλὰ ὀρθὴ πίστη δὲν σημαίνει ἁπλῶς νὰ
ξέρουμε τὰ δόγματα ὅλα. Νὰ τὰ ξέρουμε.
[Ὀρθόδοξος χριστιανὸς εἶναι αὐτὸς] ποὺ
ἔχει αὐτὴ τὴν ἐμπειρία, ποὺ ὅπως σᾶς
εἶπα ξεκινάει ἀπὸ ὅ,τι λέμε στὴν Ἐκκλησία μας ἄσκηση, προσευχή, ταπείνωση,
ἀπαντοχὴ στοὺς πειρασμοὺς καὶ στὶς
δυσκολίες. Καὶ σιγὰ-σιγὰ ἔρχεται αὐτὴ
ἡ ἐμπειρία. Οἱ σωματικὲς σαρκικὲς ἐπιθυμίες ποὺ δὲν ἱκανοποιοῦνται. Ἔχουμε
ἐπιθυμίες ἀρχικές, πάρα πολλές, [ποὺ]
θεραπεύονται μὲ δύο τρόπους. Ὁ ἕνας
εἶναι ἡ ἀφθονία τῆς Θείας Χάριτος, νὰ
ἔρθει πολλὴ Χάρις.
Κι ὁ ἄλλος εἶναι ἡ ἀσκητικὴ πράξη.
Βλέπετε δύο πράγματα εἶναι, ἡ ἀφθονία
τῆς Θείας Χάριτος, ποὺ δίνεται σὲ ὅλους
μας, καὶ ἡ ἀσκητικὴ πράξη. Προσέξτε, ἂν
θέλω νὰ πάρω νερὸ ἀπὸ τὸ πηγάδι καὶ
ἔχω ἕνα πολὺ μικρὸ δοχεῖο, λίγο νερὸ θὰ
πάρω. Ἂν τὸ δοχεῖο μεγαλώσει, περισσότερο νερὸ θὰ πάρω. Ἄρα, μέσα ἀπὸ τὴν
ἄσκηση διευρύνονται οἱ δυνατότητές μας
νὰ ζήσουμε ὁλόκληρη τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ.
Βλέπετε εἴμαστε μάτια, νοῦς, αἰσθήσεις,
ἀκοή. Τὰ πάντα εἴμαστε. Ἂν ὅλα ταυτόχρονα τά καθαρίζουμε, διευρύνουμε τότε
τὴν εἴσοδο αὐτοῦ τοῦ δοχείου καὶ ἀφήνουμε τὸν Θεὸ ποὺ μᾶς ἀγαπάει, μέσα
ἀπὸ τὸ Φῶς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νὰ
εἰσέρχεται μέσα μας ἀπὸ ὅλες μας τὶς
αἰσθήσεις. Προσέξτε ἕνα παράδειγμα, ποὺ
λένε οἱ Πατέρες καὶ συνήθως τὸ χρησιμοποιοῦν στὴν ἐξομολόγηση. Ἂν κάποιος
ἔχει κάνει πέντε ἁμαρτίες καὶ μετανιώνει
ἀπὸ τὶς τέσσερις, σημαίνει πώς ἔχουμε ἕνα
καράβι ποὺ ἔχει πέντε τρύπες καὶ κλείσαμε τὶς τέσσερις. Τὸ νερὸ θὰ μπεῖ καὶ
θὰ βουλιάξει τὸ καράβι ἀπὸ τὴν πέμπτη.
Ἔτσι, λοιπόν, ἐπειδὴ εἴμαστε αἰσθήσεις, ὁ
νοῦς μας, ἡ καρδιά μας, τὰ μάτια μας, τὰ
αὐτιά μας, ὅ,τι ζοῦμε εἶναι αἰσθήσεις, ὅσο
περισσότερο διευρύνονται οἱ αἰσθήσεις σὲ
ὅλα τά ἐπίπεδα, ταυτόχρονη ἄσκηση σὲ
ὅλα, τότε ἀφήνουμε τὸν Θεὸ νὰ εἰσέλθει
μέσα μας. Αὐτὸ εἶναι ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ.
Κι ἔτσι, λοιπόν, ἀποκτοῦμε τέτοια ἐμπειρία, μιᾶς ἀπέραντης χαρᾶς. Δὲν ὑπάρχει
καλύτερη περίπτωση γιὰ ταπείνωση ἀπὸ
τὸ νὰ μᾶς περιφρονοῦν οἱ ἄλλοι. Βλέπετε,

ὅταν μᾶς περιφρονοῦν δὲν ἀντέχουμε. Ἂν
μάθουμε νὰ ἀντέχουμε, τότε ὅλες μας οἱ
αἰσθήσεις ἀσκοῦνται στὸ νὰ δεχθοῦν τὴ
Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ὅταν προσεύχεται κανεὶς
δὲν πρέπει νὰ προσέχει τίποτε, οὔτε τίποτα ἄλλο. Ἀλλὰ νὰ στέκεται ὁ νοῦς του
στὸν Θεό. Ὅλος ὁ Θεὸς μπαίνει μπροστά
του. Δὲν πετάει ὁ νοῦς ποτέ.
Ἂν σὲ μιὰ πράξη ἐμεῖς ἔχουμε ἄδικο 5%
καὶ οἱ ἄλλοι ἄδικο 95%, νὰ ἕνα παράδειγμα ὡραῖο ποὺ λέει ὁ πατὴρ Σωφρόνιος.
Εἶναι μιὰ πράξη ποὺ ἔχουμε σίγουρα ἄδικο ἐμεῖς μόνο 5% κι οἱ ἄλλοι ἔχουν ἄδικο
95% καὶ διορθώσουμε ἐμεῖς τὸ δικό μας
5%, [χωρὶς] νὰ περιμένουμε τί θὰ διορθώσουν οἱ ἄλλοι. Δὲν θὰ ποῦμε ἐμεῖς: “οἱ
ἄλλοι πού ἔχουν τὸ 95% γιατί δὲν διορθώνονται;”. Ἀλλὰ ἐμεῖς μὲ αὐτὸ τὸ 5%,
τὸ λίγο ποὺ κάνουμε, ἀφήσαμε τὴ χάρη
τοῦ Θεοῦ νὰ μπεῖ μέσα μας, ἀφήσαμε τὸ
Φῶς τοῦ Θεοῦ νὰ μπεῖ μέσα μας. Τὰ ὑπόλοιπα 95% τῶν ἄλλων, εἶναι τῶν ἄλλων.
Ὁ Θεὸς θὰ κανονίσει γι' αὐτοὺς κατὰ τὴ
μετάνοιά τους. Ἄρα προσέξτε, μέσα ἀπ'
αὐτὴν τὴν προοπτική τῆς βαθιᾶς ἀλλαγῆς
τοῦ ἀνθρώπου μέσα ἀπὸ ὅλες τὶς αἰσθήσεις του, γίνεται ἄς τὸ πῶ ἔτσι, θεόπτης
καὶ ζεῖ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ, δὲν ζητεῖ νὰ
ἀναλύει τί ἔκαναν οἱ ἄλλοι καὶ τί δὲν
ἔκαναν οἱ ἄλλοι, πόσο ἄλλαξαν οἱ ἄλλοι.
Ἀλλάζουμε ἐμεῖς βαθιὰ κι ὁ Θεὸς ξέρει
τὸν ἀγώνα τοῦ καθενός. Νὰ ἀγαποῦμε τὴν
περιφρόνηση ποὺ μᾶς δείχνουν οἱ ἄλλοι.
Προσέξτε, αὐτὲς εἶναι οἱ προϋποθέσεις
γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ καλλιεργήσουμε τὶς
αἰσθήσεις μας καὶ νὰ μποῦμε σ' αὐτὴν
τὴν προοπτική. Λέει νὰ ἀγαποῦμε τὴν
περιφρόνηση ποὺ μᾶς δείχνουν οἱ ἄλλοι.
Πόσο δύσκολο εἶναι, ε; Ὅταν μᾶς ταλαιπωροῦν οἱ ἄλλοι καὶ μᾶς περιφρονοῦν.
Ὅμως, νὰ μὴν καυχιόμαστε, οὔτε γιὰ τὴν
ὑπομονὴ ποὺ κάνουμε. Τὰ ὑπόλοιπα τά
ἀφήνουμε στὸν Θεό.
Ὅλα αὐτὰ εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα μᾶς
διευρύνουνε συνεχῶς. Βλέπετε, ἐμεῖς στὴν
Ἐκκλησία μας ξέρουμε ὅτι κάποιοι εἶναι
θεολόγοι. Ξέρουν τὴ θεολογία. Ἀληθινοὶ
θεολόγοι στὴν Ἐκκλησία εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ
μισοῦν τὰ πάθη τους. Κι ὅσοι εἶναι θεολόγοι, καὶ μισοῦν τὰ πάθη τους, ἐπειδὴ
τὰ μισοῦν ἀκριβῶς, καθαρίζουν τὰ πάθη
τους καὶ τότε [γίνονται] ἀνοιχτοί, [καὶ]
στὸν χῶρο ποὺ καθάρισαν, [μπαίνει ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος]. Βλέπετε ἂν
βγάλετε τὴ βρωμιὰ ἀπὸ ἕνα ποτήρι, εἶναι
ἕτοιμο τό ποτήρι νὰ πάρει μέσα κρασί.
Ἂν βγάλετε τὴ βρωμιὰ θὰ μπεῖ μέσα τό
κρασί. Ὅσο περισσότερο, λοιπόν, καθαρίζετε τὶς αἰσθήσεις σας, τότε θὰ μπεῖ μέσα
τό κρασί, [δηλαδὴ] ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος. Καὶ τότε γινόμαστε θεολόγοι.
Κάθε φορά ποὺ καθαρίζουμε τὰ πάθη
μας, γινόμαστε θεολόγοι. Εἶναι συγκλονιστικὴ αὐτὴ ἡ ἐμπειρία, [ποὺ] μᾶς ὁδηγεῖ
στὸ Φῶς.
Καὶ φυσικά, προσέξτε, μὴν ἀναλύετε
τὴ ζωὴ σας κατὰ τὰ μέτρα ἀνθρωπίνων
3

ἐπίκαιρα
νόμων, τί λέει ἡ ψυχολογία, τί λέει ἡ φιλοσοφία. Ἐμᾶς ἕνα πράγμα μᾶς νοιάζει νὰ
ἀπαλλαγοῦμε ἀπὸ τὰ πάθη μας. Καμιὰ
φιλοσοφία, καμιὰ ψυχολογία δὲν θὰ μᾶς
βοηθήσει νὰ ἀπαλλαγοῦμε ἀπὸ τὰ πάθη
μας. Γιατί χωρὶς αὐτὴν τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ
τὰ πάθη, δὲν μπορεῖς νὰ περιμένεις αὐτὴν
τὴν ἐμπειρία τοῦ Ἀκτίστου Φωτός.
Ἀκόμη προσέξτε, καὶ πράγματα τὰ
ὁποῖα εἶναι ἀνθρώπινα, νὰ τὰ προσέχουμε. Λέει ἀκόμη καὶ ἡ ἐρωτικὴ ἀγάπη,
ἐρωτικὴ ἀγάπη τῶν ἀνθρώπων, ἂν εἶναι
πάρα πολὺ ἔντονη καὶ στρέψει τὸν ἕνα
πρὸς τὸν ἄλλον καὶ τὸ μυαλὸ πετάξει καὶ
φύγει ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ εἶναι ἀγάπη τοῦ
ἑνὸς ὡς πρὸς τὸν ἄλλον καὶ τίποτα ἄλλο.
Τότε, αὐτὴ ἡ ἐρωτικὴ ἀγάπη ποὺ εἶναι καὶ
δῶρο ἀπὸ τὸν Θεό, ἂν δὲν στρέφεται στὸν
Θεό, μᾶς ἀποστρέφει ἀπὸ αὐτὴ τὴ δυνατότητα νὰ ζήσουμε τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ.
Βλέπετε, ἂν θέλω ἐγὼ τώρα, αὐτὸ τὸ
μικρόφωνο καὶ αὐτὸ τὸ ἀντικείμενο ποῦ
ἔχω μπροστά μου, [νὰ τὰ κρατήσω μαζὶ
ἑνωμένα, κι] ἃς φανταστῶ τώρα, ὑπόθεση
εἶναι, [εἶναι κάποιοι] ποῦ ἀγαπιῶνται, τί
πρέπει νὰ γίνει, γιὰ νὰ κρατηθοῦν μαζί;
Τί πρέπει νὰ γίνει; Πρέπει κάποιο χέρι
νὰ τὰ κρατήσει, δὲν ἀρκεῖ τὸ ἕνα νὰ ἀγαπάει τὸ ἄλλο. Πρέπει ἕνα χέρι νὰ ἔρθει
νὰ τὰ κρατήσει. Ἄρα, καὶ στὴν καθημερινὴ ἀνθρώπινη ἀγάπη, ὄχι μόνο πιὰ τὴν
ἐρωτική, ἡ ἀγάπη τῆς μητέρας πρὸς τὸ
παιδί, τοῦ παιδιοῦ στὴ μητέρα, δὲν ἔχει [ἡ
κάθε ἀγάπη] μόνη της τὰ ἀποκλειστικά,
ὅλα αὐτὰ ἔχουν μιὰ ἄσκηση. Νὰ ἀγαπᾶς,
ἀλλὰ ἔχοντας στὸν νοῦ τὸν Θεό, Ἐκεῖνος
μόνο μπορεῖ νὰ σὲ ἑνώσει, [νὰ σὲ κρατήσει μαζί].
Ἂν σὲ ὅλα ἀφήνουμε τὸν Θεὸ νὰ μιλήσει, τότε εἴμαστε κι ἐμεῖς γι' αὐτὴν τὴ
συγκλονιστικὴ ἐμπειρία τῆς Χάρης τοῦ
Ἁγίου Πνεύματος. Ὅλα αὐτὰ ποὺ σᾶς λέω
τώρα, μπορεῖ νὰ φαίνονται πολὺ μακρινὰ
ἀπὸ ἐμᾶς καὶ [μπορεῖ νὰ] λέμε: τί εἶναι
αὐτὰ ποῦ μᾶς λέει; Ξέρετε πολὺ παλιά,
πρὶν ἀπὸ χίλια καὶ κάτι χρόνια, ἕνας
ἄλλος μεγάλος θεολόγος τῆς Ἐκκλησίας
μας, ὁ Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος, περιγράφοντας τὴν ἐμπειρία τοῦ αὐτή, λέει
ἀκριβῶς τὰ ἴδια τὰ λόγια ποὺ διαβάσαμε
ἀπὸ τὸν Ἅγιο Σιλουανὸ ἡ ἀπὸ τὸν πατέρα
Σωφρόνιο. Τὰ ἴδια λόγια λέει καὶ ὁ Ἅγιος
Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τὰ ἴδια λόγια λέει
καὶ ὁ πατὴρ Ἐφραὶμ ὁ Κατουνακιώτης.
Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐμπειρία τῆς Ἐκκλησίας μας.
Κι ἐγὼ δὲν σᾶς τὰ λέω αὐτὰ γιὰ νὰ
φανταστεῖτε καὶ νὰ πεῖτε: πῶ, τί μεγάλα πράγματα λέει ἡ Ὀρθοδοξία μας; Ἐγὼ
λυπᾶμαι ποὺ δὲν τὰ ζοῦμε. Καὶ λυπᾶμαι
ποὺ δὲν τὰ ζοῦμε, γιατί ἐμεῖς δὲν ἀφήνουμε τὸν Θεὸ νὰ λειτουργήσει πάνω μας.
Δὲν [Τὸν] ἀφήνουμε. Βλέπετε τί εἶπα πρίν,
περιφρόνηση, νὰ ἀντέχουμε τοὺς πειρασμούς, τὶς δυσκολίες, νὰ ἔχουμε ἐμεῖς μόνο
5% ἄδικο κι οἱ ἄλλοι 95% καὶ νὰ μὴ μᾶς
νοιάζει. Ἐπειδή, λοιπόν, τὸν Θεὸ δὲν τὸν
4

ἀφήνουμε κι ὁ Θεὸς δὲν εἰσέρχεται μέσα
μας μὲ τὴ βία. Μᾶς ἀφήνει ἐλεύθερους.
Ἀκόμη καὶ νὰ μὴν Τὸν θέλουμε! Τί κρίμα
νὰ μὴν Τὸν θέλουμε(;)! Τί κρίμα τέτοια
μέρα, μέρα τῆς φανερώσεως τοῦ Ἀκτίστου
Φωτὸς καὶ νὰ μὴν Τὸν θέλουμε(;)! Μά, θὰ
πεῖτε ὅλοι σας: «Μὰ Τὸν θέλουμε, Τὸν
θέλουμε! Θέλουμε τώρα νὰ τὸν δοῦμε!»
Ἂν λοιπόν, ὅλοι, ὁμοφώνως, μέσα ἀπὸ
τὴν καρδιά σας, τέτοια γιορτὴ καὶ τέτοια
μέρα πεῖτε, Τὸν θέλουμε, Τὸν θέλουμε,
ἀνοῖξτε τὸν δρόμο νὰ Τὸν θέλετε.
Τί ἦταν αὐτὰ τὰ ὀνόματα ποῦ σᾶς
ἀνέφερα; Τὰ ὀνόματα ποὺ σᾶς εἶπα δὲν
ἦταν ὅλα Ἁγίων. Ναί, ὁ Παλαμᾶς ἦταν
Ἅγιος. Ὁ Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος ἦταν
Ἅγιος. Ὁ Ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης
ἦταν Ἅγιος. Ὁ πατὴρ Ἐφραὶμ δὲν ἀνακηρύχτηκε Ἅγιος, οὔτε ὁ πατὴρ Σωφρόνιος.
Εἶναι λόγια λοιπὸν κοινῆς ἐμπειρίας. Ἂν
λοιπὸν κι ἐσεῖς φωνάξετε μαζί μου: «Ναὶ
Τὸν θέλουμε. Ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἠμίν»,
τότε ὁ Θεὸς θὰ ἀνταποκριθεῖ στὴν προσευχή μας. Δὲν τὸ λέμε κάθε μέρα τώρα;
«Παράκλητε, ἀγαθέ, ἐλθὲ καὶ σκήνωσον,
κατασκήνωσον ἐν ἠμίν». Ε; Δὲν τὸ λέμε
κάθε μέρα; Τί εἶναι αὐτὸ ποῦ λέμε; Ἄν,
λοιπόν, ὅλοι μαζὶ φωνάξετε: «Ναί, ναί,
Τὸν θέλουμε. Ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἠμίν.
Ἐλθὲ Κύριε».
Θὰ βάλετε [καὶ] μία συνεργία, ἐ; Θὰ
βάλετε τὴν προσωπική σας ἄσκηση, τὴν
προσευχή, τὴν ταπείνωση καὶ τὸν καθημερινὸ ἀγώνα, χωρὶς γογγυσμό, χωρὶς διαμαρτυρία, χωρὶς κατηγορία κανενός, μὲ πολλὴ
ἐγκράτεια γιὰ ὅλα καὶ ἀγαπώντας ὅλο τὸν
κόσμο, μὴ μισώντας κανέναν. Καὶ τότε νὰ
ξέρετε, αὐτὴ ἡ καθημερινὴ προσευχή μας:
«Ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἠμίν», θὰ ἔρθει
νὰ βιωθεῖ πάνω μας. Αὐτὸ ποὺ λέει ὁ
Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος: «Ὅταν στὴν
ἀρχή, ζοῦσα αὐτὸ τὸ πράγμα, εἶχα μιὰ
χαρὰ ποὺ δὲν περίμενα γιατί εἶχα χαρά.
Δὲν συνέβη κάτι ποὺ νὰ μὲ κάνει χαρούμενο, ἀλλὰ εἶχα μιὰ ἀπέραντη χαρά. Οὔτε
κέρδισα κάτι, οὔτε μου εἶχε συμβεῖ κάτι
καλό, κατὰ τὰ μέτρα τοῦ κόσμου. Εἶχα
χαρά, ἀπέραντη χαρά». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι
τοῦ φανερώθηκε ὁ Θεός. Εἶχε χαρὰ χωρὶς
λόγο, ἡ μᾶλλον εἶχε χαρὰ μὲ Λόγο [κι
ὅπου Λόγος ὁ Χριστός]. Βλέπετε, πόσο
φτωχοὶ εἴμαστε(;)! Ἐμεῖς χαιρόμαστε, μόνο
ὅταν ὑπάρχει λόγος. Ὅταν κάτι πετύχαμε.
Εἶναι μιὰ χαρὰ ποὺ ἔρχεται μέσα μας καὶ
χαίρεσαι καὶ λές: «Μὰ χωρὶς λόγο, τί συνέβη σήμερα; Τί καλό μου συνέβη;» Τίποτε
καλό. Βγῆκε ὁ ἥλιος, ἔφυγε ὁ ἥλιος. Ἦρθε
ἡ μέρα, ἦρθε τὸ σκοτάδι, ἦρθε ἡ βροχή.
Ὅλα τα πράγματα τοῦ κόσμου λειτούργησαν ὅπως ἦταν, τί μου συνέβη; Τότε νὰ
ξέρετε αὐτὴ ἡ ἐμπειρία, εἶναι ἐμπειρία
τῆς Χάρης τοῦ Θεοῦ. Μιὰ χαρά, χωρὶς
λόγο. Κι αὐτὴ ἡ χαρὰ μένει. Κι ἂν ἀκόμη
φαίνεται ὅτι φεύγει, δὲν φεύγει ποτέ. Κι
ὁ Θεὸς πάντα περιμένει. Ἐλθέ, λοιπόν,
καὶ σκήνωσον ἐν ἠμίν.

Προσπάθησα, λίγα λεπτὰ τώρα, μπορεῖ
νὰ ἤμουν ἀνόητος, νὰ σᾶς δώσω μία ὑψίστη ἐμπειρία καὶ μία ὑψίστη δυνατότητα
ὅλων των ὀρθοδόξων χριστιανῶν. Αὐτὸ
ἔχουμε σὰν δυνατότητα. Ξεκινῆστε ἁπλὰ
καὶ ταπεινά. Ἀξιοποιῆστε αὐτὰ ποὺ ἔχετε
στὴ ζωή σας. Ἐδῶ ποὺ ζεῖτε, μ’ αὐτοὺς
ποὺ ζεῖτε, τὸ σπίτι ποὺ ζεῖτε. Νὰ μπορεῖτε νὰ τοὺς ἀγαπᾶτε, νὰ τοὺς ἀντέχετε,
νὰ προσεύχεστε γιὰ ὅλους, νὰ μὴ σᾶς
πειράζει τίποτα, νὰ μὴ σᾶς ταλαιπωρεῖ
τίποτε. Καὶ τότε ἐπειδὴ θὰ καθαρίσετε τὸ
δοχεῖο, θὰ μπαίνει μέσα πολὺ κρασί. Καὶ
θὰ λέτε μὰ τί συνέβη; Βλέπετε τὸ ποτήρι
δὲν ἔχει αἴσθηση τοῦ κρασιοῦ ποὺ μπῆκε
μέσα. Ἀλλά, εἶναι γεμάτο κρασί. Στὴν ἀρχὴ
εἶναι μία χαρά, τὸ λέω, ποὺ εἶναι ἄρρητη,
ἀπόρρητη.
Λίγα λόγια σᾶς εἶπα σήμερα γιὰ μεγάλο
θέμα. Μπορεῖ ἀνοήτως νὰ τὸ τόλμησα.
Ἀλλὰ θὰ ἤμουν κι ἐγὼ ἀνόητος ἂν τὸν
λαὸ τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι φτιαγμένος γιὰ
νὰ ζήσει τὴν ἐμπειρία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὴν ἐμπειρία τῆς φανερώσεως τοῦ
Θεοῦ, δὲν σᾶς τὴ μετέδιδα. Ἐμεῖς ἔχουμε
εὐθύνη ὅλοι, οἱ ποιμένες τῆς Ἐκκλησίας
κι ὅλοι, νὰ δίνουμε στὸν λαὸ μᾶς αὐτὴν
τὴν ἐμπειρία, γιατί εἶναι ἐμπειρία δική
σας. Ἀποκλεῖστε τὴν, ὁ Θεὸς θὰ τὴν δωρίσει. Ἀλλά, ἂν βάλετε συνεργία, ὁ Θεὸς
θὰ τὴν δωρίσει, [καὶ θὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν
ἐμπειρία]. Νὰ εἶστε σίγουροι!
Κι ἐγὼ λοιπὸν τελειώνοντας αὐτὸ τὸ
σύντομο λογύδριο, νὰ παρακαλέσω τὴν
Ἀγάπη τοῦ Θεοῦ νὰ ?ρθεῖ καὶ νὰ σκηνώσει πάνω μας καὶ νὰ γεμίσει τὶς καρδιές
μας. Ἐλθὲ καὶ σκήνωσον ἐν ἠμὶν καὶ καθάρισον ἠμᾶς ἀπὸ πάσης κηλίδος, καὶ
σῶσον Ἀγαθέ, τὰς ψυχᾶς ἠμῶν!
Ἀμήν!

5

5

ἐπίκαιρα

Πεντηκοστή,
τοῦ μακαριστοῦ

Μητροπολίτου Πατρῶν
(†)Νικοδήμου Βαλληνδρᾶ

«Καὶ παρὰ πάντων γινώσκεται μιὰ
δύναμης, μία σύνταξις, μία προσκύνησις τῆς Ἁγίας Τριάδος»
«Πεντηκοστὴν ἐορτάζομεν καὶ Πνεύματος ἐπιδημίαν». Ὁ Κύριος ἀνῆλθε
πάλιν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐκάθισεν ἐκ

δεξιῶν του Πατρός, μὲ ὅλην τὴν θεϊκήν Του δόξαν. Ὅταν ἀνήγγειλεν εἰς
τοὺς μαθητᾶς Του ὅτι «ἀφίημι τὸν κόσμον καὶ πορεύομαι πρὸς τὸν πατέρα»,
ἐκεῖνοι ἐλυπήθησαν πολύ, διότι θὰ Τὸν
ἀπεχωρίζοντο. Ἀλλὰ τοὺς διεβεβαίωσε,
«συμφέρει ὑμὶν ἴνα ἐγὼ ἀπέλθω ἐὰν
γὰρ ἐγὼ μὴ ἀπέλθω, ὁ παράκλητος οὐκ
ἐλεύσεται πρὸς ὑμᾶς, ἐὰν δὲ πορευθῶ,
πέμψω αὐτὸν πρὸς ὑμᾶς».
Καὶ ἰδού, μετὰ τὴν Ἀνάληψιν τοῦ Χριστοῦ, ἀκολουθεῖ τὸ μεγάλο Γεγονὸς τῆς
Πεντηκοστῆς, ἡ ἐπιφοίτησις τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος εἰς τοὺς Ἀποστόλους καὶ
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Καὶ οὕτω «παρὰ
πάντων γινώσκεται, μία δύναμις, μία
σύναξις, μία προσκύνησις τῆς ἁγίας
Τριάδος».
«Μία δύναμις». Ὁ παντοδύναμος Τριαδικὸς Θεὸς ἠμῶν εἶναι μία – ἑνιαία –
θεότης καὶ ἡ ἑνιαία θεία δύναμις Αὐτοῦ
ἐνεργεῖ διὰ τῶν Τριῶν Προσώπων τῆς
Ἁγίας Τριάδος. «Ἐν ἀρχὴ ἐποίησεν ὁ
Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν». Καὶ ὁ
Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἶναι – εἰς τὴν δημιουργίαν καὶ πρόνοιαν καὶ συντήρησιν τοῦ
κόσμου – «ἡ δημιουργικὴ καὶ συνεκτική
των ἁπάντων Θεοῦ σοφία καὶ δύναμις».
Καὶ τὸ «Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω
του ὕδατος»! συνδημιουργικῶς.
Εἰς τὸ ἔργον πάλιν τῆς σωτηρίας τοῦ
κόσμου «οὕτως ἠγάπησεν ὁ Θεὸς –
Πατὴρ τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ
τὸν μονογενῆ ἔδωκεν» εἰς ἠμᾶς Σωτήρα
– «Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν». Καὶ ὁ παράκλητος, τὸ Πνεῦμα τὸ

Ἡ ἠρεμία ποὺ προσφέρει ἡ Ἐκκλησία
Ὁμιλία Μητροπολίτου Λεμεσοῦ Ἀθανασίου,
στὸ Παν/μιο Κύπρου
(ἀπόσπασμα)

Ε

ἶναι μεγάλη ξεκούραση, παιδιά, πραγματικὰ ὁ
ἄνθρωπος νὰ ἀφιερώσει ἔστω καὶ λίγο χρόνο στὴ ζωή
του γιὰ νὰ προσευχηθεῖ· καὶ μετὰ ἀπὸ
μίαν κοπιαστικὴν ἡμέρα, ἐὰν λίγος χρόνος ἀφιερωθεῖ καὶ ὁ ἄνθρωπος ἀφήσει
τὸν ἐαυτόν του, ἔτσι νὰ κοινωνήσει μὲ
τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ
Ἅγιον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει πλούσιον,
ἄφθονον εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, τότε πραγματικὰ λαμβάνει πολλὴν ξεκούρασιν.
Διότι ξεκούραση δὲν εἶναι νὰ κοιμόμαστε, πολλὲς ὧρες ἢ νὰ κάνουμε διάφορα ταξίδια· εἶναι κι αὐτό, βέβαια, μία
σωματικὴ ξεκούραση, ἀλλὰ ἡ ψυχικὴ

ξεκούραση, ἡ πνευματικὴ ξεκούραση
εἶναι πολὺ πιὸ σημαντικὴ καὶ πολὺ πιὸ
σπουδαία. Καὶ ὁ ἄνθρωπος ξεκουράζεται πραγματικὰ ὅταν μάθει, ἔτσι, νὰ ἔχει
μία σχέση ζωντανὴ μὲ τὸν Θεόν.
Τὸ λέω αὐτὸ γιατί βλέπει κανεὶς πόσον ὡραία ἀναπαύεται τὸ πνεῦμα τοῦ
ἀνθρώπου μέσα στὶς ἱερὲς ἀκολουθίες
τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπως ἦταν ὁ Παρακλητικὸς Κανόνας στὴν Παναγία, τὸν
ὁποῖον ἐψάλλαμε προηγουμένως, καὶ
πόσο αὐτὰ τὰ ἱερὰ τροπάρια, τὰ ὁποῖα
γράφτηκαν ἀπὸ τοὺς Ἁγίους, οἱ ὁποῖοι
εἶχαν τὴν ἐμπειρία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κι εἶχαν τὴν ἐμπειρία τῆς παρουσίας
τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν καρδίαν τους καὶ
ἐξέφρασαν ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν ἐμπειρίαν
μέσω τῆς μουσικῆς τῆς ἐκκλησιαστικῆς,

Ἅγιον, (καὶ Πνεῦμα ἡγεμονικὸν) διέπει
καὶ στηρίζει τὴν Ἐκκλησίαν «καὶ πύλαι
ἅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς».
"Μία σύνταξις" τῆς Τρισηλίου Θεότητας. Καὶ τὸ ἐπιφοιτῆσαν τὴν Πεντηκοστὴν Πανάγιον Πνεῦμα - οὔτε
ἀρξάμενον οὔτε παυσόμενον - εἶναι
«ἀεὶ Πατρὶ καὶ Υἱῶ συντεταγμένον καὶ
συναριθμούμενον». «Μονὰς γὰρ ἐστὶν
ἡ Τριὰς τὴ φύσει(=οὐσία) ἂλλ' οὐ προσώποις». Καὶ διὰ τοῦτο «μία (καὶ) ἡ
προσκύνησις τῆς Ἁγίας Τριάδος».
Πιστεύομεν καὶ ὁμολογοῦμεν Πατέρα, Υἱὸν καὶ Ἅγιον Πνεῦμα – Τριάδα
ὁμοούσιον καὶ ἀχώριστον. Ἀντιστοίχως
τρεῖς προσευχαὶ («Πάτερ ἠμῶν...», «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησον μέ», «Βασιλεῦ
οὐράνιε...»). Εἶναι αἳ σταθεραὶ «συντεταγμέναι» τῆς Ὀρθοδόξου θείας Λατρείας καὶ τῆς λειτουργικῆς ζωῆς τῆς
Ἐκκλησίας μας...
Βαπτιζόμεθα εἰς τὸ Ὄνομα τοῦ
Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος. Μεταλαμβάνομεν ἐν τῇ Θεία
Εὐχαριστία Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ,
εἰς μυστικὴν καὶ σωστικὴν μετ' αὐτοῦ
ἕνωσιν.
Καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ὅλον συγκροτεῖ τὸν θεσμὸν τῆς Ἐκκλησίας, «πρὸς
τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων...».
Προσδεξαι τὴν δέησιν ἠμῶν ὁ καθήμενος ἐκ δεξιῶν του Πατρός... Ὁμοούσιε
καὶ ὁμόθρονε τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ
τῷ Ἁγίω Πνεύματι.
ΑΜΗΝ.
μέσω τῶν τροπαρίων, μέσω τῶν ὕμνων
καὶ μ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐβοήθησαν
ὥστε τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀνεβεῖ πρὸς τὸν Θεὸν καὶ νὰ κοινωνήσει μὲ
τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ ὁποῖο δίδεται
ἀπὸ τὸν Θεὸν σ’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θέλουν καὶ τὸ ἐπιζητοῦν. Καὶ αὐτὸ βέβαια,
ἔτσι γιὰ νὰ μᾶς δώσει ἀκριβῶς αὐτὴν
τὴν σωστὴν αἴσθησιν τῆς παρουσίας
τοῦ Θεοῦ, τῆς ξεκουράσεως, τὴν σωστὴν
αἴσθησιν τῆς ψυχαγωγίας, τῆς διασκεδάσεως, ἃς τὸ ποῦμε ἔτσι· διότι πιστεύω
ἀπόλυτα ὅτι ὅσο κανεὶς ξεκουράζεται
ἀπὸ μίαν πραγματικὴν προσευχήν, ἀπὸ
μίαν ἀκολουθίαν, ἀπὸ μίαν μυσταγωγία
μὲ τὴ σημασία τοῦ ὄρου, εἰς τὸν χῶρον
τὸν Ἐκκλησιαστικόν, δὲν ξεκουράζεται
καὶ στὰ καλύτερα κέντρα ψυχαγωγίας,
ὅπου ἐκεῖ πᾶνε οἱ ἄνθρωποι καὶ φεύγουν πιὸ κουρασμένοι ἀπ’ ὅτι πῆγαν
καὶ πιὸ νευριασμένοι ἀπ’ ὅτι πῆγαν καὶ
καμιὰ φορᾶ τόσο πολλὰ νεῦρα ἔχουν,
ποὺ σκοτώνει κι ὁ ἕνας τὸν ἄλλον.
Κι εἶναι παράδοξο γεγονός το ὅτι λέει
κανείς, τουλάχιστον σήμερα ποὺ νυχτο5

ἐπίκαιρα
ξημερωνόμαστε μὲς στὰ κέντρα τῆς ψυχαγωγίας ἔπρεπε νὰ ‘ναὶ ὅλοι ἤρεμοι· νὰ
‘ναὶ ὅλοι ἤρεμοι, νὰ ‘ναὶ ὅλοι χαρούμενοι, νὰ ‘ναὶ ὅλοι, ἄς ποῦμε, οἱ ἄνθρωποι
χαμογελαστοὶ κάθε μέρα, ἀπὸ τὸ πρωὶ
ν’ ἀρχίζουν τὰ χαμόγελα. Διότι μόλις
ξυπνήσουν πατᾶν τὸ ράδιο κι ἀρχίζει
καὶ φωνάζει κι ἀρχίζουν τραγουδᾶνε, κι
εἶναι ὅλο νεῦρα ἀπὸ τὸ πρωὶ ποὺ θὰ
ξυπνήσουν! Καμιὰ φορᾶ κατεβαίνουμε
κι ἐμεῖς πρωὶ πρωὶ μὲ τ’ αὐτοκίνητο
ἀπὸ τὸ μοναστήρι, τοὺς βλέπουμε, μὲ τὸ
παραμικρὸ ἀμέσως φωνάζουν, βρίζουν,
βλαστημοῦν, ἕτοιμοι νὰ κάνουν καυγά.
Καὶ λές, μὰ τί πάθαν πρωὶ πρωί, ἃς
ποῦμε, οἱ ἄνθρωποι; Νὰ ‘τᾶν ἀπόγευμα,
τέλος πάντων! Πρωὶ πρωί, ἀπὸ ἡ ὥρα
7, τὰ μάτια τοὺς ἀκόμη δὲν ἄνοιξαν,
τόσα νεῦρα ποῦ βρέθηκαν; Καὶ μπορεῖ
κι ὅλη νύχτα νὰ ἦταν καὶ στὰ κέντρα
τῆς ψυχαγωγίας, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πῆγαν,
πλήρωσαν κιόλας κι ἔφυγαν καὶ χειρότεροι ἀπ’ ὅτι πῆγαν!
Ἐνῶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν δὲν συμβαίνει
ἔτσι. Εἰς τὴν Ἐκκλησίαν λέει ἕναν ὡραῖο
λόγο ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος·
λέει, θέλεις νὰ μάθεις τί εἶναι ἡ Ἐκκλησία καὶ ποιὸ εἶναι τὸ θαῦμα τῆς Ἐκκλησίας; Εἶναι πολὺ ἁπλὸ λέει. Κοίταξε
γύρω σου ἢ μπὲς μέσα στὴν ἐκκλησία
καὶ θὰ δεῖς ὅτι ἡ ἐκκλησία εἶναι ἕνας
τόπος, ὅπου μπαίνει ὁ λύκος καὶ βγαίνει
πρόβατον. Μπαίνεις λύκος καὶ βγαίνεις
πρόβατον, μπαίνεις ληστὴς καὶ βγαίνεις
ὅσιος, μπαίνεις θυμώδης καὶ βγαίνεις
πράος, μπαίνεις ἁμαρτωλός, σαρκικὸς
καὶ βγαίνεις πνευματικός, μπαίνεις
ἄνθρωπος καὶ βγαίνεις ἄγγελος. Καὶ
λέει· τί λέγω ἄγγελος; Ἄγγελος μόνον;
Μπαίνεις ἄνθρωπος καὶ βγαίνεις Θεός,
κατὰ Χάριν! Αὐτὴ εἶναι ἡ Ἐκκλησία.
Καὶ εἶναι πραγματικὰ κάτι, τὸ ὁποῖον
δὲν μπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσει κανείς, τὸ
ὅτι ὁ ἄνθρωπος μέσα στὸν ἐκκλησιαστικὸν χῶρον, μέσα στὴν ἀτμόσφαιραν
αὐτὴν τῶν ὕμνων, τῶν προσευχῶν, βρίσκει πολλὴ πολλὴ ἠρεμίαν. Καὶ γι’ αὐτὸ
βλέπετε ὅτι ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μᾶς
ἔχει μεγάλες ἀκολουθίες καὶ εἶναι κατ’
ἐξοχὴν Ἐκκλησία Λειτουργικὴ καὶ ὅλη
ἡ θεραπευτικὴ ἀγωγή, ποὺ ἀσκεῖ στὸν
ἄνθρωπον, στὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων,
εἶναι ἀγωγὴ Λειτουργική. Ἐνθυμοῦμαι
κι ἐγὼ στὸ Ἅγιον Ὄρος, καὶ γενικά,
στὴν μοναχική μου ζωή, ποὺ ἐρχόντουσαν παιδιὰ νὰ μείνουν στὸ μοναστήρι
κι ἦταν ἄγριοι! Τὶς πρῶτες μέρες, ἃς
ποῦμε, τοὺς ἔβλεπες κι εἶχαν ἕνα ἄγριον ὕφος, ἕνα ἄγριο βλέμμα, ἕνα ἄγριο
πρόσωπο· ἀντικατοπτριζόταν στὸ πρόσωπό τους, δηλαδή, αὐτὴ ἡ ἀγριάδα ἡ
ἐσωτερική. Ὅταν ἔμεναν ἕνα-δυὸ μέρες
πλέον στὸ Ἅγιον Ὄρος, στὸ μοναστήρι,
6

μὲ τὶς ἀκολουθίες, τότε ἄρχιζε σιγὰ σιγὰ
καὶ ζωγραφίζετο πάνω τους αὐτὴ ἡ γλυκιὰ ἡ πραότητα τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ
καὶ ἐνῶ, ἄς ποῦμε, ἦταν ἐπισκέπτες οἱ
ἄνθρωποι, ὅμως ἐπιδροῦσε πάνω τους
τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καὶ εἰρήνευαν καὶ
ἀποκτοῦσαν, πραγματικὴν ἡσυχίαν.
Καὶ πολλοὶ ἔλεγαν, ἐρχόμαστε στὸ
Ἅγιον Ὄρος, στὸ μοναστήρι, καὶ νὰ μὴν
ὠφελούμαστε, τουλάχιστον κοιμόμαστε
ἄνετα, τόσο ὡραῖα κοιμᾶσαι στὸ μοναστήρι, ὅσο πουθενὰ ἀλλοῦ, ἔξω δὲν
μποροῦμε οὔτε νὰ ἡσυχάσουμε οὔτε τίποτε. Ὄχι ἐπειδὴ εἶχε ἡσυχία· εἶχαν κι
ἐκεῖ ἡσυχία. Ἀλλὰ διότι ὑπῆρχεν εἰρήνη,
εἰρήνη πνευματική. Τόσο πολὺ δὲ ἦταν
ἔντονο αὐτό, ποὺ κανεὶς τὸ καταλάβαινε καὶ μὲ μιὰ ἁπλὴ ματιά. Ἐγὼ καμιὰ
φορᾶ θέλοντας νὰ διασκεδάσω μαζίν
τους, γιατί μερικοί, νόμιζαν ὅτι ὅλοι στὸ
Ἅγιον Ὄρος εἴχαμε προφητικὸ χάρισμα
καὶ μόλις τοὺς βλέπαμε ἐμεῖς τοὺς καταλαβαίναμε, δηλαδὴ τί γινόταν! Ἐνῶ
αὐτό, τὸ εἶχαν οἱ Ἅγιοι, δὲν τὸ εἴχαμε
ἐμεῖς! Ἐ, ἅμα ἦταν καμιὰ εἰκοσιπενταριὰ
τοὺς ἔλεγα, θέλετε νὰ σᾶς πῶ πόσοι
ἀπὸ σᾶς ἤρθατε γιὰ πρώτη φορὰ καὶ
πόσοι ἔχουν ξανάρθει; Λέει, ναί, πάτερ, νὰ μᾶς πεῖς. Καὶ τοὺς ἔβλεπα στὰ
πρόσωπα καὶ φαινόντουσαν, πράγματι,
οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ξαναέρθει στὸ Ἅγιον Ὄρος εἶχαν ἕνα ἄλλο
πρόσωπο ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Καὶ τοὺς
ἔλεγα ὅτι, ἐσύ, ἐσύ, ἐσύ, ἐσὺ ἦρθες κι
ἄλλη φορά. Κι ἦταν πράγματι, τὸ ἔβρισκα δηλαδὴ πάντα! Κι ἔτσι ἐμετείχα κι
ἐγὼ τῆς προφητικῆς δόξης! (γέλια) Ἂν
καὶ ἤμουν σὰν αὐτοὺς τοὺς φακίρηδες,
δηλαδὴ ποὺ εἶναι ψεύτικοι!
Γι’ αὐτὸ εἶναι εὐλογία το νὰ μάθει
ὁ ἄνθρωπος νὰ προσεύχεται! Γι’ αὐτὸ
πρέπει νὰ μάθετε νὰ προσεύχεστε, παιδιά, διότι μέσα στὴ ζωὴ σᾶς τὴν καθημερινὴ ὁπωσδήποτε συναντᾶτε πολλὲς
δυσκολίες καὶ πολλὲς ἀπογοητεύσεις
καὶ πολλὰ παιδιὰ εὑρίσκονται σὲ ἀδιέξοδο. Τουλάχιστον βλέπω κι ἐγώ, ἀπὸ
τὴν μικρή μου πείρα μὲ τὴν ἐπαφὴ
ποὺ ἔχω μαζί σας, ὅτι πολλὰ ἀδιέξοδα καὶ πολλὰ προβλήματα καὶ πολλὰ
ἐρωτηματικὰ ὑπάρχουν στὶς ψυχὲς τῶν
ἀνθρώπων καὶ πολὺ ἄγχος. Καὶ ἀκόμα
καὶ αὐτὸ τὸ σκότος, ποὺ καμιὰ φορᾶ
μπαίνει στὴ νεανικὴ ψυχὴ καὶ ὁ ἄνθρωπος δὲν ξέρει, πολλὲς φορές, οὔτε ποιὸς
εἶναι ὁ ἴδιος, οὔτε τί κάνει, οὔτε ποῦ
πάει, οὔτε τί θέλει, δὲν ξέρει τί θέλει,
δὲν ξέρει τίποτε.
Αὐτὸ τὸ πράγμα ὅλο θεραπεύεται
ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀρχίσει νὰ προσεύχεται. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀρχίσει νὰ
προσεύχεται τότε λαμβάνει δύναμιν ἀπὸ
τὴν προσευχήν· καὶ ἡ προσευχὴ εἶναι

φῶς, διότι ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς εἶναι φῶς. Καὶ
τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ ἀρχίζει σιγὰ σιγὰ νὰ
διαλύει τὰ πνευματικὰ σκοτάδια. Καὶ
ἂν καμιὰ φορᾶ ἐπιμένει τὸ σκότος νὰ
ὑπάρχει μέσα στὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου,
αὐτὸ συμβαίνει διότι ὁ καλὸς Θεός, ὡς
ἰατρός, θέλει νὰ θεραπεύσει τὴν ψυχὴ
μὲ τὴν ταπείνωση, νὰ μάθει ὁ ἄνθρωπος
νὰ ταπεινωθεῖ. Καὶ πρέπει νὰ μάθομε κι
ἐμείς ν’ ἀποκτήσουμε αὐτὴν τὴν δύναμιν, ὥστε νὰ περνοῦμε τὸ πέλαγος τῆς
δικῆς μας ζωῆς καὶ τὶς δυσκολίες μας,
πατώντας σὲ μιὰ σταθερὴ βάση.
Οἱ βάσεις οἱ ἄλλες ποὺ ὑπάρχουν
σήμερα, οἱ βάσεις τῆς λογικῆς μας, νὰ
ποῦμε, οἱ βάσεις τῶν χρημάτων μας, οἱ
βάσεις τῆς ὑγείας μας, οἱ βάσεις τῆς
δύναμής μας, ἄς ποῦμε, οἱ βάσεις τοῦ
ἄλλου ἀνθρώπου, τοῦ συνανθρώπου
μας, τοῦ φίλου μας, τῆς φίλης μας, τῆς
συζύγου μας κτλ, εἶναι μὲν βάσεις κι
αὐτὲς καλὲς ἀλλὰ δὲν εἶναι σταθερὲς
βάσεις, διότι ὑπόκεινται στὴν φθορὰν
καὶ στὴν ἀλλοίωσιν· ἀλλοιώνονται οἱ
ἄνθρωποι, ἀλλοιώνονται τὰ γύρω μας
πράγματα λόγῳ τῶν γεγονότων, λόγῳ
τῶν συνθηκῶν τοῦ κόσμου. Ἡ μόνη σταθερὴ βάσις, ἡ ἀναλλοίωτη βάσις, εἶναι
ἡ πίστις στὸν Θεόν. Ὁ Θεὸς δὲν ἀλλοιώνεται ποτὲ οὔτε χάνει ὁ Θεός, οὔτε
ἀλλάζει, οὔτε ἀπογοητεύει τὸν ἄνθρωπον, οὔτε προδίδει ποτὲ τὸν ἄνθρωπον
καί, οὔτε ἀφήνει τὰ ἔργα Τοῦ ὁ Θεὸς
ἀτέλειωτα καὶ μισά, ἀλλὰ τὰ φέρει εἰς
πέρας γιατί εἶναι τέλειος Θεός! Ἔτσι
λοιπόν, πολλὲς φορὲς ποὺ εὑρίσκεστε
ἀντιμέτωποι μὲ ἀποτυχίες, κυρίως, καὶ
γιὰ σᾶς ποὺ σπουδάζετε ἀντιμέτωποι
μὲ ἀποτυχίες στὶς ἐξετάσεις σας, στὰ
μαθήματά σας, πρέπει νὰ μάθετε νὰ
ἀποκτήσετε αὐτὴν τὴν δύναμιν τῆς
προσευχῆς, ὥστε νὰ βγαίνετε πάνω ἀπ’
αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅπως τὸ ἀεροπλάνο, ποὺ βγαίνει πάνω ἀπὸ τὰ σύννεφα
ὅταν ἔχει καταιγίδες· βγαίνει ἀπὸ πάνω
καὶ δὲν παθαίνει τίποτα, ἡ καταιγίδα
ὑπάρχει, μαίνεται, ἀλλὰ ἐκεῖ ποὺ εἶναι
τὸ ἀεροπλάνο δὲν τὸ πιάνει, διότι ἔχει
τὴν δύναμιν, ἀκριβῶς, νὰ ὑπερβεῖ αὐτὰ
τὰ πράγματα.
Καὶ ἀκόμα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ὁ Θεὸς
δίνει τὴν δύναμιν ὄχι μόνο νὰ ὑπερβαίνουμε τὶς ἀποτυχίες μας, ἀλλὰ νὰ
χρησιμοποιοῦμεν τὶς ἀποτυχίες γιὰ
πνευματικὴν ὠφέλεια. Καὶ καμιὰ φορᾶ
ἡ ἀποτυχία εἶναι ἡ καλύτερη ἐπιτυχία!
Διότι ἔχει τέτοιες εὐεργετικὲς ἐπιδράσεις εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἀνθρώπου, εἰς
τὸ σύνολον τῆς προσωπικότητάς του,
ποὺ εἶναι πολλὲς φορὲς ἀπαραίτητες·
ὄχι πολλὲς φορές, μπορῶ νὰ πῶ ὅτι
εἶναι ἄκρως ἀπαραίτητο νὰ μάθουμε
νὰ ἀποτυγχάνομε κι ἔχει μεγάλη ση-

7

7

ἐπίκαιρα
μασία ἡ ἀποτυχία. Παντοῦ μας εὔχονται «καλὲς ἐπιτυχίες» ἀλλὰ πρέπει
νὰ μᾶς λένε καμιὰ φορᾶ καὶ «καλὲς
ἀποτυχίες», ὥστε νὰ ξερομεν ὅτι πρέπει νὰ ζυμωθοῦμε· ὄχι νὰ μαθαίνομε
ὅτι ὅλα πρέπει νὰ ‘ναὶ ὅπως τὰ θέλομε
ἐμεῖς καὶ μὲ τὴν παραμικρὴ δυσκολία
ἀμέσως τρέχουμε στοὺς ψυχολόγους
καὶ στοὺς ψυχίατρους καὶ γεμίζει τὸ
κεφάλι μας ὅτι ἔχουμε ψυχολογικὰ
προβλήματα. Τὸ κεφάλι μας μὲ ψυχολογικὰ προβλήματα καὶ ἡ τσέπη μας
μὲ χάπια καὶ ἡ τσέπη τοῦ ψυχολόγου
μὲ λεφτά. Κάθε 45 λεπτά, 15 λίρες
λέει! (δὲν ἀκούγεται τὸ σχόλιο) Δὲν
ἔχετε ἀκόμα; (δὲν ἀκούγεται τὸ σχόλιο) Ξέρετε ποὺ μερικοὶ ψυχολόγοι μὲ
πῆραν κι ἐμένα, πῶς νὰ ποῦμε, δὲν μὲ
συμπαθοῦν διότι τοὺς ἔφαγα μερικοὺς
πελάτες! (γέλια). Τ’ ἄκουσα κι ἐγώ, παραξενεύτηκα, προχτὲς ἕνας ψυχολόγος μου εἶπε μιὰ κουβέντα ποὺ ἔγινε
σ’ ἕνα κύκλο ψυχολόγων, ὅτι ἔφυγαν
μερικοὶ ἀπ’ αὐτοὺς καὶ χάσαν τοὺς
πελάτες τους. Εἶναι τραγικὸ πράγμα,
πραγματικά, νὰ πηγαίνει ὁ ἄνθρωπος,
ὁ ὁποῖος εἶναι βουλιαγμένος μέσα στὰ
προβλήματά του καὶ ὁ γιατρὸς νὰ κοιτάει τὸ ρολόι· μόλις συμπληρωθεῖ τὸ
45λεπτο τοῦ λέει, «κοίταξε», -ὁ ἄλλος
ἐντωμεταξὺ ὁ καημένος κάνει ἐκεῖ ἐξομολόγηση τῆς ζωῆς τοῦ- «α», τοῦ λέει,
«κοίταξε, θέλεις νὰ μποῦμε καὶ στὴ
δεύτερη ὥρα;». Πρέπει νὰ ὑπολογίσεις,
διαφορετικὰ κρατήσου στὸ βυθὸ καὶ
ξαναέλα τὴν ἄλλη φορᾶ! Ναί. Κι ὅμως,
παρόλα ταῦτα, πᾶμε πολλὲς φορές,
κι εἶναι ἀνάγκη νὰ πᾶμε ἢ νὰ πᾶν οἲ
ἄνθρωποι τέλος πάντων καὶ τί; πληρώνουν γιὰ νὰ μιλήσουν, πληρώνουν
γιὰ νὰ τοὺς ἀκούσουν. Φανταστεῖτε
ποῦ βρισκόμαστε. Δηλαδὴ σὲ ποιά, σὲ
πόσην δυσκολία εἶναι οἱ ἄνθρωποι,
ἃς ποῦμε, καὶ κάνουν αὐτὸ τὸ πράμα.
Διότι πλέον ἔχασαν τὴν ἐπικοινωνίαν
μὲ τὸν Θεόν. Ὁ Θεὸς μᾶς παρακαλεῖ,
μᾶς προτρέπει, μᾶς ἱκετεύει, μᾶς πιέζει νὰ Τοῦ μιλοῦμε! Βλέπετε τί λέει;
Ζητεῖτε, αἰτεῖτε, νὰ ζητᾶτε, νὰ χτυπᾶτε
τὴν πόρτα καὶ θὰ σᾶς ἀνοιγεῖ. Ὅ,τι
ζητήσετε θὰ σᾶς τὸ δώσει ὁ Θεός. Κι
ἂν μάθουμε νὰ προσευχόμαστε τότε θὰ
ἀποκτήσομεν εἰρήνην μὲς στὴν ψυχή
μας. Καὶ εἰρήνη εἶναι αὐτὴ ἡ δύναμις,
ἡ ὁποία δὲν ἀφήνει τὸν ἄνθρωπον νὰ
βουλιάξει. Ἔτσι λοιπὸν ὁ ἄνθρωπος,
ὁ ὁποῖος μαθαίνει νὰ προσεύχεται καταλαβαίνει καὶ πολὺ καλὰ ποιὸ εἶναι
τὸ νόημα τῆς ζωῆς του. Βρίσκει νόημα
στὴ ζωὴ καὶ μέσα σ’ αὐτὸ τὸ νόημα
ἐντάσσει καὶ τὶς ἀποτυχίες του.
(συνεχίζεται)

Ποιὰ εἶναι
ἡ βλασφημία
τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος;
Ἅγιος Νικόλαος
Βελιμίροβιτς
(Ἐπίσκοπος Ἀχρίδος)

Δ

ιάβασες στὸ Εὐαγγέλιο τοὺς λόγους τοῦ Χριστοῦ: «Πάσα ἁμαρτία
καὶ βλασφημία ἀφεθήσεται τοῖς
ἀνθρώποις, ἡ δὲ τοῦ Πνεύματος βλασφημία οὐκ ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις… οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰώνι οὔτε ἐν τῷ
μέλλοντι» (Ματθ.12,31-32). Καὶ ρωτᾶς
τί σημαίνει βλασφημία κατὰ τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος;
Εἶναι ἡ βλασφημία κατὰ τῆς ἀλήθειας
καὶ τῆς ζωῆς, ποῦ προέρχονται ἀπὸ τὸ
Ἅγιο Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄπιστος ποῦ
μισεῖ καὶ διώκει τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ,
βλασφημεῖ κατὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
Ὁ αὐτόχειρας ποῦ μισεῖ καὶ ἀφαιρεῖ
τὴ ζωή του, βλασφημεῖ κατὰ τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος. Ἐφόσον τὸ Ἅγιο Πνεῦμα
ἀποκαλεῖται καὶ Πνεῦμα τῆς Ἀληθείας
καὶ τῆς ζωῆς. Στὸ εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη γράφεται ὅτι ὁ Χριστὸς τρεῖς φορὲς
ἐπικαλέσθηκε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μὲ τὴ
σημασία τοῦ Πνεύματος τῆς Ἀληθείας:
«Ὁ δὲ παράκλητος, τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον
ὃ πέμψει ὁ πατὴρ ἐν τῷ ὀνόματί μου,
ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα καὶ ὑπομνήσει ὑμᾶς πάντα ἃ εἶπον ὑμίν…» (Ἰωάν.
14, 26) -«ὅταν δὲ ἔλθη ὁ παράκλητος ὃν
ἐγὼ πέμψω ὑμὶν παρὰ τοῦ πατρός, τὸ
Πνεῦμα τῆς ἀληθείας…» (Ἰωάν. 15,26)«ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν» (Ἰωάν. 16, 13). Εκείνος, λοιπόν,ποῦ
ἀρνεῖται καὶ χλευάζει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα,
ἀρνεῖται καὶ χλευάζει τὸν Θεὸ ποῦ εἶναι
τὸ Πνεῦμα τῆς Ἀληθείας.
Ρωτᾶς γιατί αὐτὸ τὸ ἁμάρτημα δὲν
συγχωρεῖται ἐνῶ κάθε ἄλλο ἁμάρτημα
συγχωρεῖται. Κοίταξε, στὸν Ζακχαῖο
συγχωρέθηκε τὸ ἁμάρτημα τῆς φιλαργυρίας, σὲ ἁμαρτωλὲς γυναῖκες τὰ σαρκικὰ
ἁμαρτήματα, τοῦ ληστῆ στὸ σταυρὸ οἱ
ληστεῖες καὶ σὲ πολλοὺς ἄλλους πολλὰ
ἄλλα ἁμαρτήματα. Γιατί λοιπὸν νὰ μὴν
συγχωρεῖται καὶ ἡ ἄρνηση, ἡ ἀπιστία, ὁ
χλευασμὸς κατὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος;
Ἐπειδὴ στὰ μὲν πρῶτα ὑπάρχει
ντροπὴ καὶ μετάνοια ἐνῶ στὸ δεύτερο
δὲν ὑπάρχει. Στὰ μὲν πρῶτα, λοιπόν, ὁ
ἄνθρωπος, ἂν καὶ ἁμαρτάνει, διαθέτει

ντροπὴ καὶ φόβο ποῦ τὸν συνδέει μὲ τὸν
Θεό, ἐνῶ στὸ δεύτερο ἡ σχέση μὲ τὸν
Θεὸ διακόπτεται καὶ ὁ ἀσεβὴς ἄνθρωπος ἀνεπίστρεπτα καὶ ἐντελῶς ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν Θεό. Στὰ μὲν ὑπάρχει
ἀδυναμία στὸ δὲ ἐμμονή. Στὰ μὲν ἡ ψυχὴ
ταξιδεύει στὸ σκοτάδι καὶ ἀποκαλεῖ τὸ
σκοτάδι φῶς. Στὸ δὲ συμβαίνει ὁ ἄνθρωπος νὰ μὴν ἔχει τὴν παραμικρὴ διάθεση
νὰ σωθεῖ καὶ εἶναι γνωστὸ ὅτι ὁ Θεὸς
δὲν σώζει μὲ τὴ βία.
Μία ἄλλη βλασφημία πρὸς τὸ Ἅγιο
Πνεῦμα εἶναι ἡ ἔχθρα πρὸς τὴ ζωὴ καὶ ἡ
ἀφαίρεση τῆς ζωῆς ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου.
Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἀποκαλεῖται καὶ χορηγός της ζωῆς, δωρητὴς τῆς ζωῆς. Ἔτσι
ὅταν ὁ ἄνθρωπος λαμβάνει ζωὴ ἀπὸ τὸ
Ἅγιο Πνεῦμα ἀλλὰ ἀγνοεῖ ἀπὸ ποῦ ἔλαβε τοῦτο τὸ δῶρο μὴ εὐχαριστώντας τὸν
Θεό, μπορεῖ νὰ τοῦ συγχωρεθεῖ. Ἀκόμα
καὶ κάποιος ποῦ γνωρίζει ἀπὸ ποῦ ἔλαβε τὸ πολύτιμο αὐτὸ δῶρο καὶ παρόλα
αὐτὰ δὲν εὐχαριστεῖ τὸν Θεό, μπορεῖ
νὰ τοῦ συγχωρεθεῖ. Ἀλλὰ ὅταν κάποιος
λαμβάνει ζωὴ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ
μὲ περιφρόνηση τὴν πετά, αὐτὸς δὲν
πρόκειται νὰ συγχωρεθεῖ.
Γιὰ νὰ τὸ καταλάβουμε αὐτὸ πρέπει
πρὶν ἀπ’ ὅλα νὰ καταλάβουμε τί σημαίνει συγχώρεση. Συγχώρεση τοῦ ἁμαρτωλοῦ σημαίνει νὰ τοῦ ἐπιστραφεῖ πλήρως
ἡ ζωή. Ἀλλὰ ὅταν κάποιος δὲν θέλει τὴ
ζωὴ πολὺ δὲ περισσότερο τὴ μισεῖ καὶ
τὴν ἀρνεῖται, ὁ Θεὸς δὲν ἔχει τί ἄλλο νὰ
τοῦ δώσει. Γι’ αὐτὸ καὶ τὸν διαγράφει
ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς ζωῆς.
Προσευχήσου στὸν Θεὸ νὰ φυλᾶ ἐσένα καὶ τοὺς οἰκείους σου ἀπὸ ἀσυγχώρητα ἁμαρτήματα καὶ νὰ σταματᾶ τὸν
ἀνόητο ξεσηκωμὸ τοῦ δημιουργήματος
ἐνάντια στὸν Δημιουργό του.
Από τὸν Θεὸ ὑγεία καὶ ἔλεος
7

ἐπίκαιρα

Πιστοὶ ἀνέβασαν τὴν Ἀριστερὰ στὴν ἐξουσία

Μητροπολίτου Σιατίστης Παύλου
Πληθώρα μηνυμάτων πρὸς πάσα κατεύθυνση στὸ ἄρθρο τοῦ Σεβασμιωτάτου
Μητροπολίτου Σισανίου καὶ Σιατίστης
κ.κ. Παύλου μέ τίτλο “ΔΕΥΤΕ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΧΘΩΜΕΝ”.Τὸ ἄρθρο ποὺ δημοσιεύτηκε στὴν ἰστοσελίδα τῆς ἐνορίας τοῦ
Ἁγίου Νικολάου Σιατίστης ἀποτελεῖ
μιά απάντηση τοῦ κ. Παύλου στὴν κριτικὴ ποὺ ἄσκησε ὁ γραμματέας τῆς Κ.Ο.
τοῦ ΣΥΡΙΖΑ κ. Νίκος Φίλης σχετικά μὲ
τὸ Ἱερὸ λείψανο τῆς Ἁγίας Βαρβάρας.
Ἀκολουθεῖ ὁλόκληρό τό ἄρθρο:
Σὲ μιὰ δημοκρατικὴ χώρα δὲν ὁμιλοῦν
μόνο οἱ πολιτικοί, ἀλλὰ ὅλοι. Ἄκουσα
στὴν τηλεόραση τὸν Κοινοβουλευτικὸ
ἐκπρόσωπο τοῦ ΣΥΡΙΖΑ κ. Φίλη νὰ λέει
τὰ σχετικὰ μὲ τὴν μεταφορὰ τοῦ Τιμίου Λειψάνου τῆς Ἁγίας Βαρβάρας στὸ
Νοσοκομεῖο τοῦ Ἁγίου Σάββα, ὅτι τάχα
ἕνα τέτοιο γεγονὸς γυρίζει τὴν κοινωνία πίσω πολλοὺς αἰῶνες, μίλησε ἀκόμη
γιὰ εἰδωλολατρία καὶ ὅτι ὅποιος θέλει
μπορεῖ νὰ πάει στὴν Ἐκκλησία νὰ προσκυνήσει. Σέβομαι καὶ τὴν πίστη καὶ τὴν
ἀπιστία τοῦ καθενός. Τὴν πονηρία, τὸ
φτηνὸ πνεῦμα καὶ τὴν διαστροφὴ τῆς
ἀληθείας δὲν ἀνέχομαι.
Κατ’ἀρχὴν ὁ κ. Φίλης δὲν κατάλαβε
ὅτι ἐπιχειρεῖ νὰ γυρίσει ἀρκετοὺς αἰῶνες
πίσω τὴν Ἀριστερά. Στίς ἐποχὲς δηλαδὴ
ποὺ «ἀριστερὰ» σήμαινε λοιδωρία τῆς
πίστης, καπήλευση τῆς ἐπιστήμης, περὶ
δῆθεν τοῦ ἀσυμβιβάστου, δογματικὴ
ἀθεΐα καὶ μερικὰ ἄλλα χειρότερα. Ἐκεῖ
ἔχει λοιπὸν μείνει ἢ ἐκεῖ ἐπιχειρεῖ νὰ
μᾶς ἐπαναφέρει κάνοντας μάλιστα χρήση ἐξουσίας; Ἄς θυμᾶται ὅμως ὅτι ἀπό
αὐτοὺς ποὺ ἀνέβασαν τὴν Ἀριστερὰ στὴν
Ἐξουσία, ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία εἶναι
ἄνθρωποι πιστοί.
Ὁ κ. κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος
ὅμως ὑπέπεσε σὲ κάτι ἀκόμη σοβαρότερο, στὴν λοιδωρία καὶ εἰρωνία τῶν
ἀσθενῶν καὶ τῶν συγγενῶν τους. Ἀλήθεια δὲν κατάλαβε γιατί τὸ ἱερὸ Λείψανο
θὰ μεταφερθεῖ στὸ Νοσοκομεῖο; Γιὰ τὸν
ἁπλὸ λόγο ὅτι δὲν μποροῦν οἱ ἀσθενεῖς
στὴν κατάσταση ποὺ βρίσκονται νὰ πᾶνε
ἐκεῖνοι. Περισσότερος σεβασμὸς λοιπὸν
στοὺς ἀσθενεῖς καὶ στὴν κατάσταση ποὺ
8

βρίσκονται. Αὐτοὶ ποὺ μποροῦσαν νὰ
πᾶνε πῆγαν, σ’αὐτοὺς ποὺ δὲν μποροῦν
πάει ἡ Ἁγία Βαρβάρα. Λίγος σεβασμὸς
λοιπὸν ἀπὸ ὅλους «τούς ἔξυπνους» ἀπέναντι στοὺς ἀσθενεῖς.
Ὁ κ. Φίλης ὅμως προχώρησε σὲ κάτι
ἀνεπίτρεπτο καὶ ἀνεπίτρεπτο εἶναι ἡ
συκοφαντία ποὺ γυρίζει τὴν ἀριστερὰ
πολλοὺς αἰῶνες πίσω. Ἀπέδωσε στὴν
Ἐκκλησία τὴ μομφὴ ὅτι ἀντὶ νὰ ὁδηγεῖ
τοὺς ἀσθενεῖς στὸν ἰατρό, τοὺς ὁδηγεῖ
στοὺς ἁγίους, στὰ θαύματα, ἴσως καὶ
στὴν δεισιδαιμονία. Μπορεῖ νὰ φανεῖ
λίγο σκληρή, ἀλλὰ ἐγὼ θὰ πῶ τὴ λέξη:
ντροπή! Ντροπὴ γιατί ἐπιχειρεῖ συνειδητὰ
μία διαστρέβλωση τῶν πραγμάτων. Ἄς
θυμηθεῖ ὅτι δὲν εἶναι ἡ Πολιτεία πρώτη
ποὺ λειτούργησε Νοσοκομεῖα, ἀλλὰ ἡ
Ἐκκλησία, ἄς θυμηθεῖ ὅτι τὰ περισσότερα Νοσοκομεῖα στὴν Ἀθήνα κτίσθηκαν σὲ
χώρους ποὺ ἀνῆκαν στὴν Ἐκκλησία καὶ
μὲ χαρὰ τοὺς παρεχώρησε, ἄς θυμηθεῖ
ὅτι τὰ περισσότερα Νοσοκομεῖα ἔχουν
Ναοὺς μικρότερους ἢ μεγαλύτερους ποὺ
συμπαραστέκονται στοὺς ἀσθενεῖς, ἀλλὰ
καὶ στὸ ἔργο τῶν ἰατρῶν.
Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ παραγγέλει, νὰ τιμοῦμε τοὺς ἰατροὺς γιατί καὶ αὐτοὶ δῶρο
τοῦ Θεοῦ εἶναι. Η πίστη καὶ ἡ προσευχὴ
στηρίζουν τὸν ἀγώνα τοῦ ἀσθενοῦς καὶ
τῶν συγγενῶν τους (διαβάστε καὶ κανένα
πόρισμα Συνεδρίου). Ὅσον ἀφορᾶ γιὰ
τὸ θαῦμα τὸ ὁποῖο ἐμμέσως λοιδωρεῖτε,
γιατί προφανῶς δὲν τὸ καταλαβαίνετε,
ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ ἔρωτησετε κάποιον
ποὺ τὸ ἔχει ζήσει, ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ
ἐρωτήσετε κάποιους γιατροὺς ποὺ τὸ
ἔχουν ζήσει ἀκόμη καὶ κάποιους ποὺ
μίλησαν γιὰ ἔκτακτο ἰατρικὸ περιστατικό,
κάποιους γιατροὺς ποὺ ἔστειλαν τὸν ἄρτι
θεραπευθέντα ἀσθενῆ μὲ τὶς πυζάμες,
στὸν μεγάλο ἰατρὸ τὸν Ὅσιο Ἰωάννη τὸ
Ρῶσσο, πρὶν ἀκόμη τοῦ δώσουν ἐξιτήριο,
ἴσως καὶ κάποιους ξένους γιατροὺς ποὺ
δὲν δίστασαν νὰ ὁμολογήσουν γιὰ τὴν
θεραπεία καὶ σωτηρία ἀσθενοῦς “it’s a
miracle”. Ἴσως αὐτὰ εἶναι ψιλὰ γράμματα
γιὰ σᾶς. Μείνετε ὅμως ἐσεῖς μὲ τὴν πίστη
σας (ἀθεΐα σας) καὶ ἀφῆστε τοὺς ἄλλους
μὲ τὴν πίστη τους καὶ μὲ τὴν ἐμπειρία,
γιὰ ὅσους τὴν ἔχουν, τοῦ θαύματος. Μιλήσατε βέβαια καὶ γιὰ «εἰδωλολατρεία».
Δὲν σᾶς παρεξηγῶ γιατί εἶναι λογικὸ νὰ
μὴν καταλαβαίνετε τὴ σημασία καὶ τὶς
συνέπειες τῆς Ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ
στὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου, οὔτε τὸν πατερικὸ λόγο «σέβομαι τὴν ὕλη διὰ τῆς ὁποίας ὁ Θεὸς ἐργάσθηκε τὴν σωτηρία μου».
Πιθανῶς τὰ Ἱερὰ Λείψανα τῆς Ἁγίας
Βαρβάρας νὰ ἀμφισβητοῦν τὸ δικό σας
καὶ κάποιων ἄλλων τὰ εἴδωλα.
Σταθήκατε ὅμως ἀπρεπὴς ἀπέναντι καὶ
στὸ συνάδελφό σας Ὑπουργὸ Ὑγείας ποὺ

τὸν ἐπιτιμήσατε δημόσια διότι θὰ παραστεῖ στὴν ὑποδοχὴ τοῦ Ἱεροῦ Λειψάνου
στὸ Νοσοκομεῖο. Βλέπετε ποὺ σᾶς λέω
ὅτι γυρίζετε τὴν Ἀριστερὰ πίσω αἰῶνες!
Βλέπετε ὅτι τήν Ἀριστερὰ ποὺ σήμερα
θέλει νὰ ἐκπροσωπήσει ὁ ΣΥΡΙΖΑ δὲν
τὴν συγκροτεῖ μόνον ἡ ἀθεΐα ἡ δική
σας, ἀλλὰ καὶ ἡ πίστη πολλῶν ἄλλων
ὑπουργῶν καὶ μή; Θέλετε νὰ τὸν ξαναγυρίσετε πίσω; Σεβαστεῖτε λοιπὸν πρῶτος
ἐσεῖς τὴν ἑτερότητα καὶ ἀφῆστε στὴν
γωνία αὐτὸ τὸν ἰδιότυπο θρησκευτικὸ
ρατσισμὸ ἀπέναντι στὴν Ὀρθόδοξη πίστη.
Ἀλλοιῶς θὰ κληθεῖτε νὰ ἀπαντήσετε ἐὰν
τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου εἶσθε κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος, εἶναι ἕνα ἀθεϊστικὸ
κόμμα, ὁπότε καὶ ἀπολυταρχικὸ ἢ ἕνα
δημοκρατικὸ κόμμα ποὺ μπορεῖ νὰ περιέχει καὶ πιστοὺς καὶ ἄθεους ποὺ ὅμως
σέβονται ἀλλήλους. Ὁ λαὸς σᾶς ζητᾶ καὶ
σᾶς ἐμπιστεύθηκε νὰ ἀντιμετωπίσετε τὰ
προβλήματά του καὶ ὄχι, μερικοὶ ἀπὸ
σᾶς νὰ τοῦ ἐλέγξετε τὴν συνείδησή του.
Ἔχω ἐπισκεφθεῖ πολλὰ Νοσοκομεῖα
στὸ ἐξωτερικὸ σὲ διαφορετικὲς χῶρες.
Ἔχω συνοδεύσει ἀσθενεῖς καὶ μάλιστα
παιδιά, ἀρκετὲς φορές, ἔχω ἐπισκεφθεῖ
ἀσθενεῖς σὲ Νοσοκομεῖα τοῦ ἐξωτερικοῦ.
Ἔζησα τὸν ἀπόλυτο σεβασμὸ Ἰατρῶν καὶ
Νοσηλευτικοῦ προσωπικοῦ ἀπέναντι σέ
αὐτὸ ποὺ ἐκπροσωποῦσα, ὅπως καὶ ἀπέναντι στὴν κάθε θρησκευτικὴ πίστη. Εἶδα
ἰατρὸ νὰ ἀναβάλλει γιὰ μερικὰ λεπτὰ τὴν
ἰατρικὴ του ἐπίσκεψη σὲ ἀσθενῆ, σεβόμενος τὴν ἐπιθυμία του νὰ ὁλοκληρώσει
τὴν ἐπικοινωνία του μὲ τὸν ἱερέα του.
Εἶδα ἰατροὺς καὶ νοσηλευτικὸ προσωπικὸ μὲ εὐγένεια, ἐξυπηρετικοὺς στὴν
δική μου διακονία, ἀντιμετωπίζοντας μὲ
σὰν ἕνα συνεργάτη τους. Τὸ λέγω αὐτὸ
καὶ γιὰ ἐσᾶς καὶ γιὰ κάποιους ἰατροὺς
καὶ νοσηλευτές. Τουλάχιστον λοιπὸν ἃς
ἐκπολιτιστοῦμε λίγο.
Τὸ θέμα ἀσθένεια, πόνος, πίστη εἶναι
ἕνα μεγάλο θέμα ποὺ τουλάχιστον ἀπαιτεῖ σεβασμό. Ὅταν ὁ Dr. Francis Kollins
ἐπικεφαλῆς ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τῆς ἐρευνητικῆς ὁμάδος γιὰ τὸ ‘Ἀνθρώπινο Γονιδίωμα, πρώην ἀγνωστικιστὴς καὶ ἄθεος,
σήμερα μιλάει γιὰ τὸ ἀνθρώπινο γονιδίωμα ὡς τὸ σχέδιο καὶ
τὴν γλώσσα τοῦ Θεοῦ,κάποιοι μποροῦν
νὰ κρατήσουν τὴν
ἀθεΐα τους καὶ ἃς
σεβασθοῦν τὴν
πίστη τῶν ἄλλων,
πολλῶ δὲ μᾶλλον
τὴν πίστη καὶ
τὴν ἐλπίδα τῶν
ἀσθενῶν.

9

9

νεότητα

Ἡ ἀπορία
τοῦ Ἡγουμένου
γιὰ τὴν
τριαδικότητα
τοῦ Θεοῦ

Αὐτὴ ἢ διδασκαλία γιὰ τὴν τριαδικότητα
τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὸ ἀπρόσιτό της οὐσίας τοῦ
Θεοῦ, γιὰ τὴν ἀδιαίρετον Φύσι Του, γιὰ τὰ
ὑποστατικὰ ἰδιώματα τῶν τριῶν Προσώπων,
ἀπασχολοῦσαν μέρα -νύχτα ἕναν διάσημο
Ἡγούμενο σένα μοναστήρι.
Ἕνα βράδυ, λοιπόν, μὲ ἔναστρο πεντακάθαρο οὐρανό, ὁ Ἡγούμενος, κουρασμένος
ὅπως ἦταν ἀπὸ τὴ μελέτη, ἀπὸ τὸν στοχασμὸ
καὶ ἀπὸ τὴν ἔρευνα, ποῦ ἔκανε γύρω ἀπὸ τὰ
πράγματα, ποῦ ἀφοροῦσαν τὰ Πρόσωπα τῆς
Ἅγιας Τριάδος, βγῆκε ἔξω ἀπὸ τὸ μοναστήρι
καὶ περπατοῦσε, ἀπολαμβάνοντας τὴν ἡσυχία τῆς νύχτας καὶ λέγοντας τὴν εὐχούλα,
“Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με”.
Περπατώντας, ὅμως, ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ
τὸ μοναστήρι καὶ ὑστέρα ἀπὸ μισῆ ὥρα περίπου συνάντησε ἕνα μαντρὶ μὲ πρόβατα.
“Τι παράξενο! ἔχουμε τόσο κοντὰ στὸ
μοναστήρι μαντρὶ μὲ πρόβατα καὶ δὲν τὸ
ξέρω;” εἶπε μέσα του. Πρόσεξε ὅμως καὶ
τὸν τσοπάνη τοῦ κοπαδιοῦ, ὃ ὁποῖος ἔκανε
κάτι περίεργο: σήκωνε τὸ χέρι του πρὸς τὸν
οὐρανό, δείχνοντας ἐδῶ κι ἐκεῖ, καὶ ὑστέρα
ἔσκυβε καὶ κάτι σκάλιζε κάτω στὸ χῶμα.

Αὐτὸ τὸ ἔβλεπε νὰ τὸ κάνη συνέχεια καὶ
γιὰ ἀρκετὴ ὥρα. Πλησίασε ὁ Ἡγούμενος
περίεργος καὶ τὸν ρώτησε:
Ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, τί κάνεις ἐδῶ, μεσ’
στὴ νύχτα;
– Α, λέγει, πάτερ μου, μετράω τ’ ἄστρα!
Καὶ γράφω κάτω στὸ χῶμα πόσα μέτρησα.
Ὕστερα σηκώνω ξανὰ τὸ χέρι μου καὶ πάλι
μετράω: ἕνα, δύο, τρία, τέσσερα… Μετράω
ἑκατὸ – διακόσια καὶ τὰ ξαναγράφω. Καὶ
στὸ τέλος θὰ κάνω πρόσθεση!
Εὐλογημένε, τοῦ λέει, μετριοῦνται τὰ
ἄστρα;! Αὐτὰ εἶναι ἑκατομμύρια ἑκατομμυρίων… Μπορεῖς νὰ τὰ μέτρησης τὰ ἄστρα;
Μὰ καὶ οἱ ἀλήθειες τοῦ Θεοῦ, ποῦ ἐσὺ
μετρᾶς καὶ ψάχνεις, μετριοῦνται; Χωρᾶνε
στὸ μυαλό, πάτερ μου;
Καὶ εὐθὺς ἀμέσως καὶ ὃ τσοπάνης καὶ τὸ
μαντρὶ ἐξαφανίστηκαν ἀπὸ μπροστά του!
Μὲ σκυμμένο τὸ κεφάλι καὶ ταπεινωμένος
ὁ Ἡγούμενος γύρισε στὸ μοναστήρι. “Καλά
νὰ πάθω –ἔλεγε– καλὰ νὰ πάθω!”
ΠΑΤΡΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

Στὰ πνευματικά του παιδιὰ ὁ στάρετς Ζωσιμᾶς δίδασκε
νὰ σέβονται καὶ νὰ ἀγαποῦν τὴν Ἁγία Τριάδα
Διδασκαλία περὶ προσευχῆς.
Στὰ πνευματικά του παιδιὰ ὃ στάρετς Ζωσιμᾶς δίδασκε νὰ σέβονται καὶ
νὰ ἀγαποῦν τὴν Ἁγία Τριάδα. Ὁ Θεὸς
εἶναι Ἕνας, ἀλλὰ καὶ Τριάς, καὶ αὐτὸ τὸ
μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος εἶναι ἢ ὑψίστη Ἀγάπη καὶ Σοφία καὶ Ἀλήθεια. Δὲν
εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφτεῖ ἢ νὰ αἰσθανθεῖ
κανεὶς τὸν Θεό, εἰ μὴ ἐν Τριάδι. Ὁ Θεὸς
εἶναι ἡ Τριάς.
Ὁ πατὴρ Ζωσιμᾶς παρατηροῦσε καὶ
ἔβαζε εὐλαβῶς στὴν καρδιὰ τοῦ κάθε τί
ποῦ τοῦ ἐνθύμιζε τὴν Ἁγία Τριάδα. Ἐὰν
τύχαινε τρεῖς μαζὶ ἄνθρωποι ἁπλῶς νὰ
συναντηθοῦν, ἀμέσως σκεφτόταν γιὰ τὴν
Ἁγία Τριάδα καὶ ἔλεγε: «Μὰ πόσο ὡραῖο
εἶναι γιὰ τρεῖς ἀνθρώπους νὰ καθίσουν,
νὰ φᾶνε μαζί, νὰ μιλήσουν γιὰ τὰ Θεῖα,
εἰς τιμὴν τῆς Ἁγίας Τριάδος!».
Ἐὰν ἔκαιγε ἕνα κανδήλι, ὁ Στάρετς θὰ
ἔλεγε: «Νά, καίει ἢ φλόγα- μπορεῖ νὰ
καίει ἐπειδὴ ἔχει φυτίλι, λάδι καὶ φωτιά.
Τὰ τρία πράγματα αὐτὰ κάνουν ἕνα – το
κάψιμο τοῦ κανδηλιοῦ».
Ὁ Στάρετς ἔδωσε σέβονται μιὰ ἀπὸ τὶς
πνευματικὲς κόρες τοῦ τὴν εὐλογία νὰ
ζωγραφίσει τὴν παλαιοδιαθηκικὴ εἰκόνα
τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἢ ὁποία εἴκονογραφιζεται ὡς ἕξης: ὁ Ἀβραὰμ δέχεται τρεῖς
προσκυνητὲς σέβονται μορφὴ ἀγγέλων
καὶ τοὺς ἐξυπηρετεῖ.
Ὁ Στάρετς οὐδέποτε ἀποχωρίστηκε τὴν

εἰκόνα τῆς Ἁγίας Τριάδος καὶ τὴν εἶχε
πάντοτε στὸ κελί του. Μετὰ ἀπὸ τὸν θάνατό του, ἡ εἰκόνα αὐτὴ τὸν συνόδευ¬σε
καὶ στὴν ἐκκλησία καὶ στὸν τάφο.
«Κάθε χριστιανὸς πρέπει νὰ γνωρίσει
καὶ νὰ ἀγαπήσει τὴν Ἁγία Τριάδα», προέτρεπε ὃ Στάρετς τὰ πνευματικὰ παιδιά
του. «Ἔτσι νὰ προσεύχεσθε: Ἡ ἐλπίς μου
ὁ Πατήρ, καταφυγή μου ὁ Υἱός, σκέπη
μου τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, Τριὰς Ἁγία, δόξα
Σοί”, καὶ “Παναγία Τριάς, ἐλέησον ἡμᾶς,
Κύριε, ἴλασθητι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν, Δέσποτα, συγχώρησον τὰς ἀνομίας ἡμῖν,
Ἅγιε, ἐπισκεψαι καὶ ἴασαι τὰς ἀσθενείας
ἠμῶν, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματος Σού”, καὶ τὸ
“Κύριε, ἐλέησον” τρεῖς φορές. Μετάβαλε
καὶ μεταμόρφωσε μὲ ἀπὸ κάθε εἶδος κακίας στὴν ἀρετή. Ἄς μὲ φωτίσει ἡ ἀδιαίρετη καὶ ἀνέκφραστη Τριὰς μὲ τὸ φῶς Σου».
-«Κάθε χριστιανὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ ξεύρη τὶς ἀκολουθίες γιὰ τὴν Ἁγία Τριάδα.
Πρέπει νὰ μελετᾶ κανεὶς τὶς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθίες καὶ τὰ τυπικά της
Ἐκκλησίας, ἐπειδὴ τὸ κάλλος καὶ τὸ
βάθος τῆς χριστιανικῆς λατρείας εἶναι
ἀνώτερα ἀπὸ αὐτὴ τῶν Ἀγγέλων, εἶναι
ὁ σύνδεσμος μεταξὺ γῆς καὶ οὐρανοῦ.
Εἶναι ἡ λατρεία ἕνας χορὸς ἀγγέλων καὶ
ἀνθρώπων ποῦ ἀγωνίζεται γιὰ τὴν ἕνωση
τῶν καρδιῶν τους μὲ τὸν Θεὸ καὶ τῶν
θελημάτων τους μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ».
-«Πρέπει νὰ φροντίσει κανεὶς ἡ ψυχή
του νὰ εἶναι καθαρή, δηλαδὴ ἐντελῶς δο-

σμένη στὸν Θεό. Δὲν πρέπει νὰ ψεύδεται
κανείς, ἢ νὰ πονηρεύεται, ἢ νὰ ἀπελπίζεται. Πρέπει νὰ κάνουμε ἀκριβῆ διάκριση
μεταξύ των διαφόρων εἰδῶν τῶν ψεμάτων
ποῦ εἶναι μὲ τὴν σκέψη, μὲ τὴν γλώσσα,
μὲ τὰ λόγια, μὲ τὰ ἔργα μας, ἢ μὲ τὴν
ζωὴ μας· ὅποιος δὲ ψεύδεται, κάνει τὸν
διάβολο πατέρα του».
ΣΤΑΡΕΤΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ

9

νεότητα

ρθρο 8ο. «Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ
Ἅγιον, τὸ κύριον, τὸ ζωοποιόν,
τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῶ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ
λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν».
Τὸ ὄγδοο ἄρθρο τοῦ Συμβόλου τῆς
ἁγίας μας Πίστης ἀναφέρεται στὸ τρίτο
πρόσωπο τῆς Θεότητας, γιὰ νὰ συμπληρωθεῖ ἡ ἀλήθεια γύρω ἀπὸ τὴν Ἁγία
Τριάδα. Τὸ τρίτο, λοιπόν, πρόσωπο τῆς
Θεότητας εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο.
Ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικὰ «Ἅγιον,
Κύριον, Ζωοποιόν», μὲ τὰ ὁποῖα μᾶς
παρουσιάζει τὸ Πνεῦμα τὸ Σύμβολο,
φαίνεται καθαρὰ πὼς ἡ πίστη μας στὸ
Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι πίστη σὲ Θεό. Ὅπως
δηλαδὴ πιστεύουμε, ὅτι ὁ Πατὴρ εἶναι
Θεός, ὅπως πιστεύουμε, ὅτι ὁ Υἱὸς
εἶναι Θεός, ὁμοίως πιστεύουμε καὶ
ὁμολογοῦμε, ὅτι καὶ τὸ Πνεῦμα εἶναι
Θεός. Ἅγιο λέμε τὸν Πατέρα, Ἅγιο καὶ
τὸν Υἱό, Ἅγιο καὶ τὸ Πνεῦμα. Κύριο
ἀναγνωρίζουμε τὸν Πατέρα, Κύριο καὶ
τὸν Υἱό, Κύριο καὶ τὸ Πνεῦμα. Πηγὴ
ζωῆς δεχόμαστε τὸν Πατέρα, Ζωοδότη
τὸν Υἱό, Ζωοποιὸ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα.
Ἑπομένως, ὅπως εἶναι Θεὸς ὁ Πατήρ,
Θεὸς καὶ ὁ Υἱός, ἔτσι Θεὸς εἶναι καὶ τὸ
Ἅγιο Πνεῦμα. Λέμε καὶ στὴν Ἐκκλησία
μας· «Ἅγιος ὁ Θεός, ὁ ἄναρχος, Ἅγιος
Ἰσχυρὸς ὁ Υἱὸς ὁ συνάναρχος, Ἅγιος
Ἀθάνατός το Πνεῦμα τὸ Ἅγιον». Τὴν
ἴδια ἑπομένως θέση ἔχει τὸ Πνεῦμα μὲ
τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱό, τὴν ἴδια οὐσία,
τὴν ἴδια ἐξουσία, τὴν ἴδια δόξα. Καὶ ἐκ
μέρους μᾶς τὴν ἴδια προσκύνηση καὶ
λατρεία. Καὶ τὸ διακηρύττουμε κατὰ τὴ
θεία Λειτουργία: «Προσκυνοῦμεν Πατέρα, Υἱὸν καὶ Ἅγιον Πνεῦμα· Τριάδα
ὁμοούσιον καὶ ἀχώριστον». Τὴν τρίτη
θέση στὴ Θεότητα κατέχει τὸ Πνεῦμα
τὸ Ἅγιο, ἀλλὰ στὴν ἴδια γραμμὴ μὲ τὰ
ἄλλα θεία πρόσωπα. Πρῶτος ὁ Πατὴρ
ὡς ἀρχὴ τῆς θεότητας καὶ ἀρχὴ πάντων
των δημιουργημάτων. Δεύτερος ὁ Υἱός,
διότι ἐκεῖνος εἶναι «ἡ δημιουργικὴ καὶ
συνεκτική των ἁπάντων Θεοῦ σοφία
καὶ δύναμις». Τρίτο το Ἅγιο Πνεῦμα,
τὸ ὁποῖο τελειοί, δηλαδὴ τελειοποιεῖ
καὶ ἁγιάζει τὰ πάντα. Καὶ ὅπως τὸ λέει
ὁ μεγάλος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, ὁ
ἅγιος Βασίλειος· «Ἀρχὴ γὰρ τῶν ὄντων
μία, δὶ’ Υἱοῦ δημιουργοῦσα καὶ τελειοῦσα ἐν Πνεύματι».
Ρητῶς καὶ σαφῶς ὀνομάζεται Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο στὴν Ἁγία Γραφὴ
μία φορά, στὴν περίπτωση ποὺ ψεύσθηκε στὸν Πέτρο ὁ Ἀνανίας ὡς πρὸς
τὴν τιμὴ στὴν ὁποία πούλησε μὲ τὴ
σύζυγό του τὸ κτῆμα τους. Τότε ἐλέγχοντας τὸ ἑκούσιο ἁμάρτημα τοῦ Ἀνα10

Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος
νία ὁ Ἀπόστολος τοῦ εἶπε· «Ἀνανία,
διατὶ ἐπλήρωσεν ὁ σατανᾶς τὴν καρδίαν σου, ψεύσασθαί σε τὸ Πνεῦμα τὸ
Ἅγιον… οὐκ ἐψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ
τῷ Θεῶ» (Πράξ. ε’ 3,4). Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ
ὅσα λέγονται ὡς πρὸς τὶς ἰδιότητες καὶ
ἐνέργειες τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, σαφῶς
διαφαίνεται ὅτι ἡ θεία Γραφὴ διδάσκει,
ὅτι τὸ Πνεῦμα εἶναι Θεός. Στὴν Παλαιὰ
Διαθήκη ἀναφέρεται, ὅτι κατὰ τὴ δημιουργία καὶ πρὶν ἀρχίσει ἡ διαμόρφωση
τοῦ κόσμου «Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο
ἐπάνω του ὕδατος», γιὰ νὰ μορφοποιήσει καὶ τελειοποιήσει τὴν δημιουργία.
Δηλαδὴ ἀποδίδει θεία ἰδιότητα καὶ
ἐξουσία στὸ Πνεῦμα. Στὴν Καινὴ Διαθήκη ὁ ἀπόστολος Παῦλος λέει, ὅτι
«τὸ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾶ καὶ τὰ βάθη
τοῦ Θεοῦ». Ἄρα Θεὸς πρέπει νὰ εἶναι
γιὰ νὰ ἐρευνᾶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, τὰ
ὁποῖα κανένα κτίσμα, καμία ὕπαρξη
ἐκτός της Θεότητας, οὔτε Ἄγγελος οὔτε
ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ἐρευνήσει. Γιὰ νὰ
λέει ὅτι «ἐρευνᾶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ»,
ὑπονοεῖ ὅτι αὐτό, τὸ Πνεῦμα δηλαδή,
εἶναι «ὁμοούσιον καὶ ἴσον τῷ Θεῶ καὶ
Πατρὶ καὶ ἀκριβῶς οἶδε (γνωρίζει) τὰ τὲ
ἄλλα πάντα καὶ αὐτὰ τὰ κρύφια του
Θεοῦ», ὅπως λένε οἱ θεοφόροι Πατέρες.
Διότι «μόνοι (ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Ἅγιο Πνεῦμα) τῶν πάντων ἴσην ἔχουσι
τὴν περὶ ἀλλήλων γνῶσιν» καὶ ἑπομένως «ἴσοι εἰσίν». Ἴσος ὁ Υἱὸς πρὸς
τὸν Πατέρα. Ἴσο καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα
πρὸς τὸν Υἱὸ καὶ τὸν Πατέρα. Ἔπειτα
ὁ ἴδιος Ἀπόστολος ὀνομάζει Κύριό το
Πνεῦμα· «ὁ δὲ Κύριος το Πνεῦμα ἐστιν·
οὗ δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ ἐλευθερία» (Β΄ Κορινθ. γ΄ 17). Τὸ Πνεῦμα
ὀνομάζεται «Πνεῦμα Σοφίας», «Πνεῦμα
συνέσεως», «Πνεῦμα ἁγιασμοῦ», Πνεῦμα
ποὺ ἔχει «χαρίσματα» καὶ τὰ διανέμει
κατὰ βούληση. Πνεῦμα ποὺ λαλεῖ διὰ
τῶν προφητῶν, «τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν
προφητῶν», ὅπως λέμε στὸ Σύμβολο
καὶ ὅπως καὶ ὁ ἀπόστολος Πέτρος λέει,
ὅτι «ὑπὸ Πνεύματος Ἁγίου φερόμενοι
ἐλάλησαν ἅγιοι Θεοῦ ἄνθρωποι». Καὶ
γιὰ νὰ μὴ μακρύνουμε, ἀναφέρουμε τελευταία τὴν εὐλογία ποὺ δίνει ὁ θεῖος
Παῦλος στοὺς Κορινθίους καὶ θέτει τὸ
Πνεῦμα στὴν ἴδια σειρὰ μὲ τὸν Πατέρα
καὶ τὸν Υἱὸ ὡς πρόσωπο τῆς Θεότητας.
«Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ,
λέει, καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μετὰ πάντων ὑμῶν» (Β΄ Κορινθ. ιγ΄ 13).
Τὸ Πνεῦμα εἶναι ὁ Παράκλητος, τὸν
ὁποῖο ὑποσχέθηκε ὁ Κύριος νὰ ἀποστείλει στοὺς Μαθητὲς τοῦ μετὰ τὴν
ἀνάληψή του, γιὰ νὰ μὴ ἀφήσει αὐτοὺς
ὀρφανούς· «ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν Πατέρα

καὶ ἄλλον Παράκλητον δώσει ὑμίν,
ἴνα μένη μεθ’ ὑμῶν εἰς τὸν αἰώνα, τὸ
Πνεῦμα τῆς ἀληθείας» (Ἰωάν. ιδ’ 16).
Καὶ πάλι· «ὅταν ἔλθη ὁ παράκλητος
ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμὶν παρὰ τοῦ Πατρός,
τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας… ὁδηγήσει
ὑμᾶς εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν» (Ἰωάν.
ἴε’ 26, ἰστ’ 13). Καὶ τοὺς ὁδήγησε σὲ
ὅλη τὴν ἀλήθεια, ὅταν τὴν ἡμέρα τῆς
Πεντηκοστῆς κατῆλθε στοὺς ἁγίους
μαθητὲς καὶ ἀποστόλους τοῦ Κυρίου
μὲ μορφὴ πύρινων γλωσσῶν καὶ τοὺς
ἀνέδειξε πάνσοφους διδασκάλους τῆς
οἰκουμένης. Αὐτὸ τὸ Πνεῦμα ὁδηγεῖ
καὶ ἐμᾶς στὴν ἀλήθεια, μᾶς παρηγορεῖ,
μᾶς εἰρηνεύει, μᾶς ὁδηγεῖ στὴν προσευχή· «τὸ γὰρ τί προσευξόμεθα καθὸ
δεῖ οὐκ οἴδαμεν, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα
ὑπερεντυγχάνει ὑπὲρ ἠμῶν στεναγμοῖς
ἀλαλήτοις», καὶ «αὐτὸ τὸ Πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύματι ἠμῶν ὅτι ἐσμὲν
τέκνα Θεοῦ» (Ρωμ. η΄ 16, 26).
Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο συγκρότησε τὴν
Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Διότι ναὶ μὲν
τὴν Ἐκκλησία τὴν ἵδρυσε ὁ Κύριος,
ὅταν ἐξέλεξε τοῦ ς δώδεκα πρώτους
μαθητές του. Ἀλλ’ αὐτὸ ἦταν ὁ πυρήνας τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ἐκκλησία ὡς
θεῖο καθίδρυμα σωτηρίας συνεστήθη
ὑπὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατὰ τὴν
ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, διότι «πάντα
συνεργεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, βρύει
προφητείας, ἱερέας τελειοί, ἀγραμμάτους σοφίαν ἐδίδαξεν, ἁλιεῖς θεολόγους
ἀνέδειξεν, ὅλον συγκροτεῖ τὸν θεσμὸν
τῆς Ἐκκλησίας». Καὶ μένει στὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν καθοδηγεῖ σὲ ὅλη τὴν ἀλήθεια, τελεσιουργεῖ καὶ ἁγιάζει τὰ θεία
μυστήρια καὶ μέσω αὐτῶν ἁγιάζει τοὺς
πιστούς, καθοδηγεῖ στὴν ὀρθὴ πίστη
γιὰ τῶν ἁγίων Οἰκουμενικῶν Συνόδων,
κατευθύνει τὸν κάθε ἕνα ἀπὸ ἐμᾶς στὴν
ὁδὸ τῆς σωτηρίας.
Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο δὲν γεννᾶται ἀπὸ
τὸν Πατέρα, ὅπως ὁ Υἱός, ἀλλ’ ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα καὶ πέμπεται διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος
το εἶπε· «Ὅταν ἔλθη ὁ Παράκλητος
ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμὶν παρὰ τοῦ Πατρὸς
τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὃ παρὰ τοῦ
Πατρὸς ἐκπορεύεται» (Ἰωάν. ιε΄ 26).
Παρὰ τοῦ Πατρός, λοιπόν, ἐκπορεύεται τὸ Πνεῦμα καὶ ὄχι «καὶ ἐκ τοῦ
Υἱοῦ», ὅπως αἱρετικὰ καὶ πλανημένα
δογμάτισαν οἱ κακόδοξοι Παπικοὶ καὶ
νόθευσαν καὶ τὴν ὀρθὴ διδασκαλία τῆς
ἁγίας Ἐκκλησίας περὶ Ἁγίου Πνεύματος
(1). Μὴ θεωροῦμε μικρὴ καὶ ἀσήμαντη
τὴν αἵρεση αὐτὴ τῶν Παπικῶν. Εἶναι
μεγάλη καὶ φοβερή, ἀφοῦ ἀντίκειται
σαφῶς πρὸς αὐτὸν τὸ λόγο τοῦ Κυρίου.
Ἐνορίτης

11

1

Πεντηκοστὴ
τοῦ Καθηγητοῦ (+)Ἰωάννου Φουντούλη

Ἐκκλησία μας στὴν ἑορτὴ τῆς Πεντηκοστῆς πανηγυρίζει τὸ «μέγα
καὶ σεβάσμιον» μυστήριον: Τὴ συμπλήρωσι τῆς ἐλπίδος, τὴν προθεσμία τῆς
ἐπαγγελίας, τὴν ἐπιδημία τοῦ Πνεύματος
τοῦ ἁγίου. Γιατί πράγματι τὸ ἑορταζόμενο
γεγονός, ἡ ἐπιφοίτησις τοῦ ἁγίου Πνεύματος στοὺς ἀποστόλους τοῦ Χριστοῦ, ἀποτελεῖ τὸ τέλος καὶ τὸ ἐπιστέγασμα ὅλου
του ἔργου τῆς σωτηρίας. Ὅλο το ἔργο τοῦ
Χριστοῦ, ἡ ἔλευσις, ἡ διδασκαλία, τὸ πάθος, ἡ ἀνάστασις, ἡ ἀνάληψις ἀπέβλεπαν σ
αὐτό• στὴν ἔλευση τοῦ ἁγίου Πνεύματος
στὸν κόσμο, στὴ νέα δημιουργία.Ὁ λαὸς
τοῦ Θεοῦ, ἡ Ἐκκλησία ἑορτάζει κατὰ τὴν
Πεντηκοστὴ τὴ γέννησί της. Τὴν γενέθλιο
ἡμέρα της, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ μυστήριο τῆς
ἰδίας της ζωῆς της. Γιατί ἡ Ἐκκλησία τοῦ
Χριστοῦ δὲν ἔζησε τὸ μυστήριο τῆς Πεντηκοστῆς μόνο σὲ μία στιγμὴ χρόνου κατὰ
τὸ μακάριο ἐκεῖνο ἔτος καὶ τὴν ἱστορικὴ
ἐκείνη ἡμέρα, ποὺ «ἐπλήσθησαν» οἱ μαθη-

ταὶ «Πνεύματος ἁγίου». Ἀλλὰ τὸ ζῆ καθημερινῶς, διαρκῶς, σὲ κάθε στιγμὴ χρόνου,
ἀπὸ τὴν ἡμέρα ἐκείνη τὴν γενέθλιο μέχρι
τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Γιατί τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον ἦλθε τότε καὶ ἔκτοτε μένει καὶ θὰ
μένη εἰς τὸν αἰώνα στὸν κόσμο γιὰ νὰ συγκροτῆ τὴν Ἐκκλησία. Πνεῦμα καὶ Ἐκκλησία εἶναι ἀδιασπάστως ἡνωμένα. Τὸ ἅγιον
Πνεῦμα εἶναι ἡ ψυχή, ἡ ζωή, ἡ ὕπαρξις τῆς
Ἐκκλησίας, τῆς ἐν ἁγίω Πνεύματι καινῆς
ζωῆς. Σ' αὐτὸ ὀφείλεται ἡ ἑνότης, ἡ ἁγιότης, ἡ καθολικότης τῆς Ἐκκλησίας. Ἀπὸ
αὐτὸ πηγάζουν τὰ χαρίσματα, οἱ θεσμοί, ἡ
πίστις καὶ ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας. Τὴ
βιαῖα Του πνοὴ καὶ τὴν πυρίμορφο δρόσο
Τοῦ αἰσθάνεται σὲ κάθε βῆμα, σὲ κάθε
ἐκδήλωσι, σὲ κάθε κίνησί της. Ἀπὸ αὐτὸ
πηγάζουν οἱ ὑπερφυσικὲς ἐνέργειες τῶν μυστηρίων, ποὺ ζωογονοῦν, ποὺ τροφοδοτοῦν
καὶ ἁγιάζουν τὸ σῶμα της. Στὴν ἱστορικὴ
λοιπὸν Πεντηκοστή, ἀλλὰ καὶ στὴ διαρκῆ
Πεντηκοστή, στὴν ὁποία ζῆ ἡ Ἐκκλησία,
θὰ μᾶς μεταφέρη κατὰ τὴν ἐπέτειο τοῦ γε-

νεότητα
γονότος αὐτοῦ. Θὰ μᾶς καλέση νὰ κλίνωμε
τὰ γόνατα στᾶς αὐλᾶς τοῦ Κυρίου καὶ νὰ
προσκυνήσωμε τὴν ἀήττητο δύναμί Του, νὰ
δοξολογήσωμε τὴν ἁγία Τριάδα, ποὺ φωτίζει καὶ ἁγιάζει τὶς ψυχές μας. Καὶ στὴ στάση αὐτὴ τῆς ταπεινώσεως, τῆς κλίσεως τῶν
γονάτων καὶ τοῦ αὐχένος, νὰ ὑποδεχθοῦμε
τὴν χάρι τοῦ Παρακλήτου. Νὰ ἀνανεώσωμε
καὶ νὰ ἀναρριπίσωμε τὴ φλόγα τοῦ ἁγίου
Πνεύματος. Νὰ συνειδητοποιήσωμε τὴ θέσι
μας καὶ τὴν ὑπόστασί μας ὡς μελῶν τῆς
Ἐκκλησίας, ὡς ναῶν τοῦ ἁγίου Πνεύματος.
Ναῶν καὶ σκευῶν καθαρῶν, δοχείων τοῦ
Παρακλήτου, τῶν ὁποίων κάθε σκέψις θὰ
ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τῆς σοφίας,
κάθε ἐνέργεια ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τῆς συνέσεως, τὸ ἀγαθόν, τὸ εὐθές, τὸ νοερόν, τὸ
ἡγεμονεῦον, τὸ καθαῖρον τὰ πταίσματα. Τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον καὶ ζωοποιόν,
τὸ θεῖον ποὺ θεοποιεῖ τοὺς ἀνθρώπους,
ποὺ διὰ τῆς χάριτος Τοῦ μᾶς μεταβάλλει
σὲ «Θεοὺς κατὰ μέθεξιν».

Τὸ ἐπικίνδυνό της ἐπιλογῆς τῶν μεικτῶν κατασκηνώσεων
«Παιδί μου, βάζεις φωτιὰ μὲ τὴ φωτιά;», μοῦ εἶπε μὲ ἐρωτηματικὸ τρόπο ἕνας γέροντας ἱερεύς, ποὺ
εἴχαμε μιλήσει γιὰ τὶς μεικτὲς κατασκηνώσεις.
Τοῦ Β. Χαραλάμπους, θεολόγου

περίοδος αὐτὴ ἴσως εἶναι ἡ
καταλληλότερη γιὰ τὸν προγραμματισμὸ τῶν Καλοκαιρινῶν
Κατασκηνώσεων. Κάποιοι ἐπιλέγουν τὶς
μεικτὲς κατασκηνώσεις καὶ κάποιοι κάνουν σκέψεις γιὰ νὰ δοκιμάσουν τὸ εἶδος
τοῦτο. Στὴν Κύπρο κάποιοι ἐφαρμόζουν
τὸ εἶδος αὐτὸ καὶ κάποιοι προβληματίζονται γιὰ ἐφαρμογή των.
Οἱ γονεῖς ἐμπιστεύονται τὰ παιδιά τους
στὶς κατασκηνώσεις καὶ μάλιστα στὶς
Ἐκκλησιαστικὲς κατασκηνώσεις. Εἶναι
λοιπὸν φρονιμότερο νὰ γίνεται δεύτερη
σκέψη, ὅταν πρόκειται νὰ ἐπιλεγεῖ τὸ
εἶδος τῆς μεικτῆς κατασκήνωσης, καθότι
καραδοκοῦν σοβαροὶ κίνδυνοι, ἰδιαιτέρως
μάλιστα σὲ κατασκηνώσεις μὲ παιδιὰ τοῦ
Λυκείου.
Εἶναι πολὺ δύσκολο νὰ ἀποφεύγονται
τὰ ἔκτροπα, τὰ συναφῆ μὲ τὴ μορφὴ τῶν
μεικτῶν κατασκηνώσεων. Ἄς μὴν ὑποτιμοῦνται λοιπὸν οἱ κίνδυνοι ποὺ καραδοκοῦν καὶ νὰ θεωροῦνται οἱ ἐκφράζοντες
τὴν ἀντίθετη περὶ τούτου ἄποψη, ὡς
διακατεχόμενοι ἀπὸ πουριτανισμὸ ἢ νοσηρὸ συντηρητισμό.
Νὰ λάβει κάποιος μέτρα, γιὰ νὰ ἀποφευχοῦν τὰ σχετικὰ ἔκτροπα; Νὰ ἐφαρμόσει αὐστηρότερο πρόγραμμα; Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο λύση. Ἔχω τὴν ἄποψη ὅτι
τὸν πρώτιστο λόγο τὸν ἔχει ὁ ἴδιος ὁ γονιὸς καὶ πρέπει νὰ προβληματίζεται πρὶν
στείλει τὸ παιδί του σὲ τέτοιου εἴδους
κατασκηνώσεις. Εἶναι πολὺ σοβαρό τό
θέμα. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀκρότητα.

Φυσικὰ ὅσοι ἐφαρμόζουν τὸ εἶδος τοῦτο
τῶν μεικτῶν κατασκηνώσεων, ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν παρουσιάζονται ἔκτροπα.
Μακάρι νὰ εἶναι ἔτσι. Ἂν ὑπάρχουν ὅμως
ἐνδείξεις, πρέπει νὰ σταθμίζονται μὲ σοβαρότητα. «Ἔνδειξη» μπορεῖ νὰ εἶναι
καὶ τὸ διώξιμο παραβατῶν ἀπὸ τέτοιου
εἴδους κατασκηνώσεις (ἂν γίνεται διώξιμο)
καὶ δὴ ὅταν ἀφορᾶ ἱκανὸ ἀριθμὸ παιδιῶν.
Κι ἂν μὴ γένοιτο ὁμιλοῦμε γιὰ ἐκδίωξη
παιδιῶν, ἀντιλαμβανόμαστε περίπου καὶ
ποιάς «ὑφῆς» θὰ εἶναι οἱ παραβάσεις. Αν
μὴ γένοιτο ὑπάρχουν καὶ σοβαρότερα τεκμήρια τότε ὁ σχολιασμὸς εἶναι περιττὸς
καὶ δὲν ὑπάρχει ἡ χρεία ἄλλων μαρτυριῶν.
Ὑπὸ κανονικὲς θὰ ἐπρεπε να ἐνημερώνονται γιὰ ὅλα, ὅσοι ἔχουν τὴν πρώτη
εὐθύνη τῶν κατασκηνώσεων καὶ δὲν διαβιοῦν στὸν κατασκηνωτικὸ χῶρο, ἀλλὰ
τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολη ὑπόθεση.
Δυστυχῶς «ἀρνητικὸ» ρόλο πρὸς τὴν
κατεύθυνση αὐτὴ πιθανὸν νὰ ἔχουν καὶ
οἱ ἐντυπωσιακὲς καλλιτεχνικὲς ἐκδηλώσεις, ποὺ δυστυχῶς δείχνουν μιὰ πολὺ
ἐπίπλαστη εἰκόνα τῆς κατασκήνωσης,
καταδεικνύοντας σὲ ὅσους ἔχουν τὴν
πρώτη εὐθύνη τῶν κατασκηνώσεων καὶ
δὲν διαβιοῦν στὸν κατασκηνωτικὸ χῶρο,
ὅτι «ὅλα βαίνουν καλῶς».
Ἂν ὅμως ἐπίμονα ἐρωτηθοῦν (νὰ μὴν πῶ
τὸ δύσκολο «ἀνακριθοῦν»), ὅσοι ἐμπλέκονται στὴν κατασκήνωση, ἂν ἔχουν δεῖ
ἔκτροπα, πιθανὸν νὰ ἀνακαλυφθοῦν δυσάρεστα. Ἄς μὴ ὑποτιμηθεῖ καὶ ἡ ἄποψη τῶν μαγείρων ἢ ἄλλων φροντιστῶν. 

Κυρίως στὶς λυκειακὲς τάξεις, καραδοκοῦν πολλοὶ κίνδυνοι καὶ δὲν πρέπει
νὰ ὑποτιμᾶται ἡ ἐπικινδυνότητα τῶν
μεικτῶν κατασκηνώσεων. «Παιδί μου,
βάζεις φωτιὰ μὲ τὴ φωτιά;», μοῦ εἶπε
μὲ ἐρωτηματικὸ τρόπο ἕνας γέροντας ἱερεύς, ποὺ εἴχαμε μιλήσει γιὰ τὶς μεικτὲς
κατασκηνώσεις. Γνωρίζω γέροντα ἱερέα
πνευματικὸ ὁ ὁποῖος συμβούλευσε νὰ
μὴ συμμετάσχουν τὰ ἐγγονάκια του στὸ
κατασκηνωτικὸ εἶδος τοῦτο. «Δὲν καταλαβαίνουν ἀπὸ τὶς ἐξομολογήσεις τῶν
παιδιῶν στὰ Σχολεῖα, τί γίνεται στὴ νεολαία σήμερα καὶ θὰ τοὺς βάλουμε μαζί
σε μεικτὲς κατασκηνώσεις;» ἀνέφερε μὲ
λύπη πρόσφατα ἕνας πνευματικὸς ἱερεὺς
ποὺ συζητούσαμε τὸ θέμα τοῦτο.
Πρὸς τοῦτο εἶναι χρήσιμο νὰ ἐκζητεῖται μὲ ἐπιμονὴ ἡ γνώση τῆς ὕπαρξης
ἐκτροπῶν (ἂν ὑπάρχουν) σχετικῶν μὲ
τὴ μορφὴ τῶν μεικτῶν κατασκηνώσεων.
Κάποτε τὰ μειδιάματα τῶν ἐφήβων, ἀπὸ
ἀκούσματα τῶν μεικτῶν κατασκηνώσεων,
ἴσως ὁδηγήσουν ὅσους ὑποτιμοῦν τοὺς
κινδύνους ποὺ καραδοκούν σὲ περισσότερο προβληματισμό. 
Κάποτε καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὁμαδαρχῶν
ποὺ συνωστίζονται γιὰ νὰ συμμετάσχουν
σὲ τέτοιες κατασκηνώσεις προκαλοῦν ἢ
μᾶλλον δὲν προκαλοῦν ἀπορίες. Αὐτὰ
γράφονται γιὰ προβληματισμὸ καὶ ὄχι ὡς
τεκμήρια. Τὸ θέμα τῶν μεικτῶν κατασκηνώσεων εἶναι πολὺ σοβαρὸ καὶ μάλιστα
τῶν λυκειακῶν τάξεων καὶ δὲν πρέπει νὰ
ὑποτιμᾶται ἡ ἐπικινδυνότητά των.
11

Πλούτωνος 21, Πετρούπολη

Τηλ.:210-5016176

Πετρούπολη
Μάρκου Μπότσαρη 17, Τηλ.: 2102628516
Περιστέρι
Θηβών 206, Τηλ.: 2105777472
Καματερό
Αραχώβης 13, Τηλ.: 2105013935
Ίλιον
Παπανδρέου Ανδρέα 248

Κ Α Ρ Δ Ι ΟΛ Ο Γ Ι Κ Ο Ι ΑΤ Ρ Ε Ι Ο
Dr Δημήτριος Ν. Ταλιούρας

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ
τ. Επιμελητής Νοσ. "Ερυθρός Σταυρός"
ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΚΑΡΔΙΑΣ-DOPPLER-HOLTER ΠΙΕΣΕΩΣ

Ανατολικής Ρωμυλίας & Ιουλιανού 40, Ίλιον (Παλατιανή)
Τηλ.: 210.26.31.080, κιν.: 6977-575002
Δέχεται: 11:00-14:00 μ.μ. & 18:30 - 21:30 μ.μ. ΣΥΜΒΑΣΗ ΜΕ ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ
Εὐχαριστοῦμε θερμά τούς καθηγητές τοῦ Φροντιστηρίου Μέσης Ἐκπαίδευσης
γιά τήν προσφορά τους στό Ἐνοριακό
Φροντιστήριο τοῦ Ἱεροῦ μας Ναοῦ.

(Ἁγίας Τριάδος 4, τηλ.: 210-5060700)

Σ. Δεναξάς - Δ. Μπήλιας
Βυζαντινή
Μεταλλοξυλογλυπτική Τέχνη

ΣΑΒΒΑΤΟ 20 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015
ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΔΡΟΜΗ

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΙΔΗ

Ὁ Ἱερός μας Ναός καί ἡ Ἐνοριακή Δράση πραγματοποιεῖ ἡμερήσια προσκυνηματική ἐκδρομή στή νήσο
Κήθνο στήν Παναγία Κανάλα καί στά ὑπόλοιπα προσκυνήματα τοῦ νησιοῦ. Ὥρα ἀναχώρησης: 07.00 π.μ.

39ο χλμ ΠΑΛΑΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΔΟΥ
Μ Α Ν Δ ΡΑ ΑΤ Τ Ι Κ Η Σ Τ . Κ . 1 9 6 0 0
Τηλ. 2293022070
Κιν. 6944 642 861, 6972 888 012
info@denaxas-mpilias.gr

Related Interests