You are on page 1of 15

INTERNACIONALNI UNIVERZITET TRAVNIK

EKONOMSKI FAKULTET

Seminarski rad iz predmeta


Uvod u ekonomiju
Tema : EKONOMIJA KAO NAUKA

Mentor: Prof.dr. Ibrahim Jusufrani

Student: Ibraimi Muhidin


Br. indeksa: E-01/12

Travnik, decembar 2012.

SADRAJ:

UVOD.................................................................................................................. 3
HISTORIJSKI RAZVOJ........................................................................................... 4
EKONOMIJA KAO DRUTVENA NAUKA.................................................................5
PREDMET IZUAVANJA EKONOMIJE......................................................................7
Makroekonomija.................................................................................................. 7
Mikroekonomija................................................................................................... 8
Pozitivna............................................................................................................ 8
Normativna......................................................................................................... 8
EKONOMSKI ZAKONI........................................................................................... 9
Zakon o srazmjernoj raspodjeli ljudskog rada............................................................10
Zakon vrijednosti................................................................................................ 10
Zakon ponude i tranje......................................................................................... 11
Zakon tendencijskog pada opte profitne stope...........................................................11
Zakon koncentracije i centralizacije kapitala.............................................................12
DJELOVANJE EKONOMSKIH ZAKONA..................................................................12
EKONOMIJA I DRUGE NAUKE..............................................................................13
ZAKLJUAK...................................................................................................... 14
Literatura:............................................................................................................ 15

UVOD
Dananji naziv ekonomske nauke koji se sa engleskog economics prevodi se i kao
ekonomija i kao ekonomika, potie od grke rei oikonomikos . Ova rije je sloenica
koja povezuje grke rijei nomos , obiaj, zakon i oikos , kua, i izvorno znai: zakoni
upravljanja domainstvom. Vjeruje se da ju je prvi put upotrebio grki
mislilac Ksenofon (427355. pne.) koji je svoju knjigu koja objanjava kako uspjeno
voditi poljoprivredno domainstvo nazvao Oikonomikos

HISTORIJSKI RAZVOJ
Ekonomija je doivjela dugi razvojni put, zavisno od promjena ekonomske razvijenosti i
drutvenih odnosa. Ekonomska misao zapoinje uenjem antikih filozofa

Ksenofonta, Platona i Aristotela, a nastavljaju je srednjovijekovni skolastici i kanonisti, od


kojih je najpoznatiji bio sveti Toma Akvinski. Opta karakteristika tog razdoblja bio je
normativizam, o emu govore stavovi o trgovini, kamati, pravdnoj cijeni itd., to je u vezi
sa vrijednostima i ciljevima, za razliku od pozitivne ekonomije koja predstavlja skup
sintetizovanih znanja o onome to postoji u praksi ivotu.
Prvi ekonomski teoretiari bili su merkantilisti (od 15. do 18. veka), koji su se zalagali za
pozitivan platni bilans zemlje u meunarodnoj trgovini, koji bi se ostvarivao uz snanu
intervenciju drave.
Na osnovu kritike dravnog intervencionizma, merkantilisti su razvili teorije ekonomskog
liberalizma u Francuskoj (fiziokrati) i Engleskoj (klasiari).
Teorije ekonomije su:

Klasina politika ekonomija;


Neoklasina politika ekonomija;

Kejnzov model;

Monetaristika teorija;

Nova klasina ekonomija;

Institucionalizam;

Novi kejnzijanizam.

EKONOMIJA KAO DRUTVENA NAUKA


Prva uenja o ekonomiji tumae sutinu ekonomskih aktivnosti ljudi kao drutveni proces
proizvodnje, rasprodjele, razmjene, potronje materijalnih dobara radi zadovoljenja
ljudskih potreba. Ekonomija istrauje ekonomske zakonitosti izmeu ljudi koji nastaju u
okviru ekonomskih aktivnosti, uvaavajui trini mehanizam na principima efikasne
alternativne upotrebe ogranienih resura i neogranienih potreba za materijalnim dobrima i
uslugama. Prema tome, zadatak ekonomije kao nauke jeste da otkrije objektivne
ekonomske zakonitosti koje vladaju drutvenom proizvodnjom, raspodjelom, razmjenom i
potronjom, to znai da je ekonomija drutvena nauka.
Ljudske potrebe se ne zadovoljavaju prisvajanjem slobodnih materijalnih dobara iz
prirode, sem izuzetnih sluajeva (izvorska voda, kesten, kupina, borovnica i sl.), ve
prevashodno stvaranjem-proizvodnjom i raspodjelom materijalnih dobara. To
podrazumijeva trokove rada, odnosno ekonomske aktivnosti. S obzirom na to da svaki
ovjek ispoljava potrebe za materijalnim dobrima, te se potrebe tretiraju po hitnosti i
vanosti. Svakako da su najvanije ovjekove osnovne bioloke potrebe koje obezbjeuju
bioloki opstanak ljudi. S promjenom ivotnog standarda, kulture, navika i slino, nivo
osnovnih nauka prerasta u tzv. Luksuzne potrebe, koje nisu adekvatno rasporeene meu
ljudima. Takva materijalna sredstva se posebno oporezuju i optereuju dodatnim izdacima.
Potrebe se stalno obnavljaju (ne mogu se zaovoljiti zauvijek) , zbog ega se ekonomske
aktivnosti neprekidno i obavljaju. Ekonomske potrebe se zadovoljavaju proizvodima
ljudskog rada-materijal- na dobra i usluge. Nivo zadovoljenja od svih potreba preodreuje
proizvodnja, odnosno dostignuti stepen razvoja drutva. U tom smislu ekonomske potrebe
obezbjeuju razvoj ovjeka u privrednoj i drutvenoj sredini.
Uroene potrebe su vezane za ovjeka u svim epohama razvoja drutva. Imaju fizioloku
osnovu (potreba za vodom, hranom, vazduhom, spavanjem..) i bez zadovoljenja ovih
potreba nema ivota.
Steene potrebe su proizvod ljudskog duha, intelekta. Vezane su za prirodu i ponaanje
ovjeka (potrebe za obrazovanjem, kulturom, sportom, stvaralatvom..)
Proizvodne, line i zajednike potrebe se vezuju za reprodukciju objektivnih inputa
proizvodnje, a line za reprodukciju radne snage, dok se zajednikim potrebama podmiruju
zahtjevi veeg broja ljudi (kole, bolnice..).

MATERIJALNA DOBRA se proizvode radom i drugim resursima. Procesom proizvodih


aktivnosti stvaraju se proizvodi koji se razmjenjuju na tritu i dobijaju naziv roba.
Roba materijalno (ekonomsko) dobro je proizvod ljudskog rada namijenjen prodaji,
tritu tj. zadovoljenju potreba drugih, a ne linoj potronji proizvoaa i njegove
porodice. Da bi neki proizvod postao roba, treba da ue u potronju preko trita, putem
razmjene, i da ima svojstva kojima se zadovoljavaju potrebe drugih. Prema tome, roba je
korisno materijalno dobro, proizvedeno za potrebe drugog, s ciljem da se u odnosima
razmjene dobije odgovarajua protivvrijednost u novcu ili drugo materijalno dobro ili
usluga.
Svaka roba posjeduje skup korisnih svojstava kao to su: fizika, hemijska, estetska,
funkcionalna itd, koja ine upotrebnu vrijednost robe. Ovim svojstvima se zadovoljavaju
ljudske potrebe bilo koje vrste. Da bi bilo koji proizvod postao roba, mora imati upotrebnu
vrijednost za drugog, a ne za samog proizvoaa.
Prometna vrijednost robe predstavlja odnos ili srazmjeru u kome se upotrebna vrijednost
jedne robe oznaava njenu sposobnost da bude razmjena za drugu robu.
Vrijednost robe je odreena srazmjernim dijelom utroenih resura proizvodnje. Valorizacija
utroenih resura u obliku prenesene vrijednosti u sredstvima za proizvodnju prenesena
vrijednost i novododati ivi ljudski rad novostvorena vrijednost, vri se na tritu putem
konkurencije (ponuda i tranja) i otuda naziv trina vrijednost robe.
Robe se na tritu razmjenjuju za novac, po osnovu ponude i tranje za robama, pa otuda i
naziv trina cijena robe. Prema tome, trina cijena robe je novani izraz trine
vrijednosti robe.
USLUGE u robnonovanim odnosima predstavljaju inidbe koje imaju upotrebnu
vrijednost za druga lica i kao takve predstavljaju sastavni dio robnonovanog prometa.
Usluge, kao sve druge robe, imaju odgovarajuu ekonomsku vrijednost. Zajednikim
imenom ih nazivamo proizvodne usluge, u odnosu na usluge koje se ine u neekonomskim
drutvenim aktivnostima (zdravstvo, prosvjeta, socijalna zatita..), koje nazivamo
neproizvodne usluge. I ove usluge predstavljaju profesionalnu inidbu odgovarajuih
drutvenih aktivnosti, koje su drutveno korisne i kao takve, uklapaju se u ukupne
ekonomske aktivnosti repro-ciklusa. Usluge su drutveno korisne, uestvuju u razmjeni
roba i usluga, stvarajui znaajnu veliinu drutvenog proizvoda i izvoznih potencijala
drutva.
Materijalna dobra, odnosno robe i usluge, slue za zadovoljenje ljudskih potreba. Ukoliko
materijalna dobra ljudi troe neposredno, nazivaju se potronim dobrima ili dobrima prvog
reda, dok materijalna dobra kojima se proizvode potrona dobra nazivamo proizvodna
dobra ili dobra vieg reda.

PREDMET IZUAVANJA EKONOMIJE


Ekonomija je nauna disciplina koja prouava osnovna pravila ponaanja i ekonomske
zakonitosti u ekonomskim aktivnostima. U svakoj epohi razvoja, ekonomija prouava
ekonomske aktivnosti, kako drutvo koristi oskudne resurse radi proizvodnje dobara i
usluga i vri njihovu raspodelu meu lanovima drutva. Ekonomija je povezana i sa
drugim naukama: sociologijom, demografijom, politikom i drugim.
Ekonomija kao nauka se bavi razotkrivanjem, analizom i produbljivanjem saznanja o
ekonomskim zakonitostima i pojavaa u drutvenoj proizvodnji sa stanovita analize odnosa
proizvodnje (klasina ekonomska teorija), odnosno racionalnosti upotrebe ogranienih
resura i neogranienih ljudskih potreba (ekonomiks). Analiza se vri na makro i mikro
nivou, gdje je vano istai korisnu i normativnu ekonomiju, te otuda i potreba
razgranienja makroekonomije i mikroekonomije, s jedne, i pozitivnu i normativnu
ekonomiju s druge strane.
Makroekonomija
Makroekonomija potie od grkih rei macros (veliki) i oikonomia (privreda), to znai da
prouava ekonomske agregatne veliine. Drugim rijeima, bavi se prouavanjem problema
drutvene privrede, kao cjeline, gdje se varijable svode na mali broj globalnih veliina, tj.
kompleksnih agregatnih veliina. U tom smislu makroekonomija se bavi izuavanjem
pojava, procesa i problema, kao to su: bruto proizvod, drutveni proizvod, nacionalni
dohodak, potronja, tednja, investicije,ekonomski rast, spoljnotrgovinska razmena,
drutvena reprodukcija, platni bilans, ciklina kretanja privrede, budet, fiskalna i
monetarna politika, agregatna tranja i ponuda, zaposlenost, inflacija itd. Prema tome,
makroekonomija prouava funkcionisanje i upravljanje ekonomijom u cjelini.
Makroekonomija dobija na znaaju poslije velike ekonomske krize (1929-1933. godine),
kada su objelodanjeni ekonomski problemi sa nesagledivim posljedicama, koji se nisu
mogli razrijeiti putem mehanizma Smitove "nevidljive ruke". Meu ekonomistima je to
najbolje uoio Don Majnord Kejnz (1883-1946. godine), te se nastanak navedena
makroekonomija teorije i politike vezuje za njegovo ime.

Mikroekonomija
Mikroekonomija potie od grkih rijei micros (mali) i oikonomia (privreda), to bi u
prevodu znailo izuavanje pojedinanih ekonomskih pojava, veliina i odnosa vezanih za
pojedince i preduzea. Prema tome, mikroekonomija prouava privredne subjekte
(domainstva i preduzea) sa stanovita trokova proizvodnje, formiranja i raspodjele
profita i akumulacija, formiranja cijena, proizvodnje i distribucije roba i usluga,
pojedinana trita, individualnu tednju i akumulaciju, ivotni standard i linu potronju
itd. Iz ovog proistie da su domainstva i preduzea osnovni privredni subjekti u
poslovanju i potronji u svim oblicima privreivanja.
Mikroekonomija izuava donoenje odluka o upotrebi odreenih proizvodnih resursa. Na
primjer, zato pojedinci vie vole automobil od bicikla i kako proizvoai odluuju da li da
proizvode automobile ili bicikle. U ovom sluaju se analizira ponaanje svih domainstava
i svih preduzea u pogledu zbira kupovine automobila i zbira proizvodnje automobila.
Tako se istrauje trite automobila i uporeuje sa tritem bicikla i dobija odgovor o
relativnom odnosu cena automobila i bicikla u odnosu na utroene resurse. Dakle,
mikroekonomija prouava svako trite za svaku robu i prua ansu za razumijevanje
cjelokupnog repro-ciklusa, proizvodnje, raspodjele, i potronje, u cijeloj privredi u datom
trenutku vremena.

Pozitivna
Pozitivna ekonomija istrauje funkcionalne i kauzalne odnose izmeu ekonomskih
varijabli bez vrijednosnih sudova o njima. Ona prouava ekonomske pojave onakvima
kakve one jesu.
Normativna
Normativna ekonomija sadri prosudbe o ekonomskoj stvarnosti ocjenjujui ih s
odreenih etikih pozicija. Ona govori kakvim bi ekonomske pojave trebale biti.

EKONOMSKI ZAKONI
Ekonomski zakoni predstavljaju pravilnosti, unutranje skrivene veze i meusobne zavisnosti
koje odreuju privredni ivot ljudi. Predmet izuavanja ekonomskih nauka predstavljaju upravo
ekonomski zakoni kao izraz sutine ekonomskih odnosa. Za ekonomske zakone je
karakteristino to da djeluju u masi, kao suma najrazliitijih aktivnosti subjekata
privrednog ivota. Zadatak ekonomije je u otkrivanju ekonomskih zakona kako bi se preko
njih spoznali naini funkcionisanja privrede, a samim tim i naini da se na privredna
kretanja utie.
Posmatrano sa aspekta optosti, odnosno vremenskog perioda djelovanja, ekonomski
zakoni mogu se podijeliti na nekoliko grupa :
-

Opti
Posebni i
Pojedinani

Opti ekonomski zakoni vremenski najdue traju i izraavaju itav niz optih svojstava
jednog veeg broja pojava i procesa prisutnim u razliitim drutveno-ekonomskim
formacijama. Tu spadaju:
-

Zakon o srazmjernoj raspodjeli ljudskog rada


Zakon vrijednosti
Zakon ponude i tranje
Zakon tendencijskog pada opte profitne stope
Zakon koncentracije i centralizacije kapitala.

Posebni ekonomski zakoni su manjeg stepena optosti i trajnosti i egzistiraju u odreenim


fazama razvitka drutva. Oni reguliu odvijanje privrednog ivota u okvirima jedne
odreene drutveno-ekonomske formacije.
Pojedinani ekonomski zakoni su male trajnosti, obuhvatnosti i svojstvene su za svaku
zemlju, nezavisno od sistema ekonomskih odnosa.

Zakon o srazmjernoj raspodjeli ljudskog rada


Zakon o srazmjernoj raspodjeli drutvenog rada spada u opte ekonomske zakone
drutvene proizvodnje. Ovaj zakon proizilazi iz injenice to je srazmjerna raspodjela
ukupno raspoloivog drutvenog fonda rada na razne vrste privrednih djelatnosti
karakteristina pojava za sve oblike privreivanja, bez obzira na historijski nain i oblik
organizovanosti njihove proizvodnje, raspodjele i potronje.
Vjeito i u svim privredama se stalno iznova postavlja pitanje proporcionalnosti odnosa
izmeu proizvodnih mogunosti drutvene zajednice za proizvodnim dobrima.Svaka
dutvena zajednica u odreenom vremenskom razdoblju raspolae ogranienom masom
rada neophodnom da se proizvede drutveno potrebna koliina proizvoda. Drutvene
potrebe su s druge strane raznovrsne, kompleksne i u odnosu na koliinu raspoloivih
proizvoda koliinski odredive. Proizvodnja po koliini i vrsti proizvoda treba nuno da
bude usklaena sa potrebama u datom trenutku.
(Ne)usklaenosti proizvoda i drutvenih potreba zavisi neposredno od toga do koje mjere
je ostvarena srazmjerna raspodjela ukupno raspoloive mase rada na pojedine privredne
oblasti, grane i na ue privredne agregate kao to su privredne grupe, podgrupe i
pojedinano uzeta preduzea.Svaki od navedenih dijelova privrede ima odreeno mjesto u
ukupnoj drutvenoj podjeli rada. Njihova meusobna diferenciranost i ua specijalizacija
dovodi do toga da se ove specijalizovane privredne delatnosti preteno bave po obimu
strukturi proizvodnjom odreene vrste upotrebnih vrijednosti. Raslanjenost drutvene
privrede, na osnovu opredijljenosti njenih pojednih dijelova da se bave proizvodnjom
odreene vrste proizvoda utie na povezanost i jedinstvo materijalno-proizvodne strukture
drutvene privrede kao cjeline.U tome zakon srazmjerne raspodjele ukupnog drutvenog
rada ima znatnog udjela.On opredeljuje ponaanje ljudi tako da oni u privrednoj aktivnosti
angauju srazmjerni dio ukupne koliine drutvenog raspoloivog rada kako bi se
proizvela odgovarajua masa proizvoda neophodna za zadovoljavanje potreba pojedinaca i
irih drutvenih grupa.

Zakon vrijednosti
Zakon vrijednosti je najvaniji i najoptiji zakon robne privrede kojim se regulie
vrijednost robe tako to je vrijednost odreena drutveno potrebnim radnim vremenom za
proizvodnju te robe.

Zakon ponude i tranje


Zakon ponude i tranje je ekonomski zakon putem kojeg se formira trina cijena robe,
odnosno cijena po kojoj se neka roba prodaje ili kupuje. Cijena neke robe izraava
drutveno ekonomski odnos izmeu prodavca i kupca u obliku razmjene robe za novac.
Kada su ponuda i tranja uravnoteene u trinoj ceni se reflektuje drutveno potrebno
radno vrijeme koje se zahtijeva za proizvodnju neke vrste robe. U skladu sa promjenama
ponude i tranje trina cijena oscilira oko svoje ravnotene take-trine vrijednosti u
prostoj robnoj proizvodnji i cijene proizvodnje u razvijenoj kapitalistikoj privredi. Kada
ponuda nadmai tranju , trna cijena pada ispod ravnotene cijene (vrijednosti) to utie
na smanjenje ponude , a porast tranje i obrnuto, ako trina cijena raste iznad vrijednosti.
Ponuda se poveava dok tranja pada. Ovaj proces u kome se ogleda drutveni oblik
djelovanja zakona vrijednosti odvija se u tenji da se odnosi na tritu uravnotee a da se
trina cijena robe stabilizuje. U taki u kojoj je obim ponude jednak obimu tranje. Tada
se trina cena izjednaava sa ravnotenom cijenom.Proizvoai robe ija je individualna
vrijednost via od trine cijene nee moi da dobiju na tritu ekvivalent za svoj rad i
mogu ak poslovati sa gubitkom. Na drugoj strani proizvoai ija roba bude imala niu
individualnu vrijednost od trine cijene , ostvarie ekstra profit (ekstra dobit) .

Zakon tendencijskog pada opte profitne stope


Prouavajui zakonitosti kapitalistikog naina proozvodnje Marks je u svom djelu
Kapital" , dao formulaciju tendencijskog pada opte profitne stope. Prema
njegovom shvatanju proces kapitalistike akumulacije dovodi do neprekidnog
porasta proizvodne snage drutvenog rada uz stalnu tendenciju porasta organskog
sastava kapitala.
Ovoj zakonitosti Marks je pridavao mnogo znaaja jer mu je ona omoguavala
saznanje o protivureenom karakteru kapitalistikog procesa proizvodnje. Rast
organskog sastava kapitala izraava razvitak proizvodne snage drutvenog rada, ali
istovremeno vodi opadanju profitne stope, koja predstavlja pokretaku snagu i
kriterijum kapitalistike proizvodnje.Time nesvjesno gui stimulans stanja
kapitalistike proizvodnje i uslov akumulacije, ime odreuje historijsksku
uslovljenost i trajanje datog naina proizvodnje. Vremenom je i sam Marks uoio
uticaje koji imaju suprotno dejstvo koji osjeaju i ukidaju dijelove opteg zakona
dajui mu karakter samo jedne tendencije.
Zakon koncentracije i centralizacije kapitala
Zakon koncentracije i centralizacije dovode do stvaranja monopola koji danas dominiraju
kapitalistikom privredom, tako velikim kapitalom upravlja mali broj ljudi.

DJELOVANJE EKONOMSKIH ZAKONA


Ekonomski zakoni djeluju nezavisno od volje ljudi. Naime, iako ljudi svjesno odluuju ta
e proizvoditi, oni su zavisni od objektivnih uslova u smislu odreivanja ciljeva i naina
obavljanja izabrane aktivnosti. Oni djeluju spontano, stihijski. Jedno od obiljeja
ekonomskih zakona je to se oni ispoljavaju kao dugorone tendencije ponavljanja
odreenih pojava, obzirom da se ispoljavaju kao rezultat djelovanja sasvim razliitih
suprotstavljenih inilaca i ekonomskih interesa.
Pojedinana pojava se, po pravilu, razlikuje od ekonomskih zakona, odnosno u velikom
broju uslovljenih pojava i odnosa nestaje dejstvo sporednih i sluajnih pojava, a opstaju oni
koji su bitni i nuni.
Iz navedenog, ekonomski zakoni ne postoje kao neto dato i nepromjenljivo. Oni uvijek
djeluju kao dugorone reakcije, kao prosjek ponavljanja odreenih pojava i odnosa.

EKONOMIJA I DRUGE NAUKE


injenica da ekonomija u istraivanjima koristi sredstva drugih nauka (matematika,
statistika, fizika, pravo, sociologija, filozofija...), upuuje na povezanost ekonomije i
drugih nauka. Ova povezanost je viestruka i nije jednosmijerna. Neki od principa
ekonomije, kao to je zakon opadajuih prinosa, potiu iz fizike. S obzirom na to da
prouava ekonomske aktivnosti u drutvenom okruenju, ekonomija je povezana sa
sociologijom. Isto tako, predmet istraivanja je ponaanje ljudi prilikom donoenja
ekonomskih odluka, to ekonomiju povezuje sa psihologijom. Ekonomija je, prouavajui
ekonomsko djelovanje ljudi u drutvenom okruenju, posredstvom razmatranja etikih
pitanja povezana i sa filozofijom. Osim toga, ekonomija, kao i svaka druga nauka, bilo da
se pravac prouavanja kree od opeg prema pojedinanom (dedukcija) ili od
pojedinanog ka opem (indukcija), slijedi pravila logike.
Osim toga, naglaena je povezanost ekonomije sa matematikom, pravom i politologijom.
Dakako, moderna ekonomska teorija zasniva se na statistici, ekonometriji, linearnom
programiranju i drugim matematikim metodama, kao i na razliitim raunarskim
programima. Trina ekonomija se zasniva na racionalnoj izraunljivosti, koja zahtijeva
pravni okvir u kome e svi uesnici moi procijeniti uloge, koristi i rizike koje preuzimaju
prilikom donoenja ekonomskih odluka. Samo u pravnom sistemu koji karakterie
ravnopravan tretman svih uesnika u ekonomskim transakcijama i koji omoguava
vremensku konzistentnost ekonomskih odluka, moe se oekivati efikasno funkcionisanje
ekonomskog sistema. Veina ekonomskih odluka (investicije, utvrivanje cijena,
proporcije raspodjele..) podrazumijeva procjene o buduim kretanjima, koje su mogue
samo u stabilnom i transparentnom pravnom sistemu. U skladu s tim, ekonomija i pravo se
pojavljuju kao sutina i forma istog fenomena: ekonomskih transakcija.
Veza ekonomije, politikih nauka politike je dvostruka. S obzirom na predmet, ekonomija
se neizbijeno bavi i institucionalnim aranmanima, u nacionalnim i meunarodnim
okvirima, to je povezuje sa politikim naukama. S druge strane, realizacija ekonomske
politike i veza ekonomije sa realnim ivotom ostvaruje se posredstvom politike, odnosno
politikih institucija i politikih stranaka/partija.
Temeljni principi koje je razvila ekonomija iroko se primjenjuju i u neekonomskim
istraivanjima. Ekonomska analiza je dio ukupne analize u traenju odgovora na naprimjer,
zasnivanje porodice, alokaciju vremena na neekonomske aktivnosti, profesionalnu
orijentaciju i zapoljavanje djece ili razumijevanje konkurencije izmeu politikih partija.
Ekonomija kao nalije ivota prisutna je u svim aspektima i u svim vremenima trajanja
lica ivota, kojeg prouava medicina.

ZAKLJUAK
Vidjeli smo neke osnovne teze o oblastima koje izuava ekonomija, historijskom razvoju
ekonomije, vrstama trita koja ekonomija prouava, kao i naine na koje sve moemo
prouavati ekonomiju. Moj seminarski rad opisuje ekonomiju kao drutvenu nauku.
Odgovara na pitanja koja su vezana za ljudsku potrebu i potranju sa ekonomijom.
Naravno da je ovo mali dio onoga to bih mogao da napiem o ovoj nauci, ali je ipak
dovoljno da se italac upozna i da stekne neka osnovna znanja o razvoju ekonomije i ta
ona prouava.

Literatura:
1. Osnovi ekonomije-skripta
N. Gregory Mankiw Osnove ekonomije 3. Izdanje, Zagreb 2006
Dr. Meho Bai i dr. Esad Vilogorac Osnove ekonomije, Sarajevo 2008
2. www.wikipedija .com