You are on page 1of 61

NEXUS NOWE CZASY

Ludzkość przeżywa obecnie okres ogromnych przemian. Mając to na uwadze NEXUS stara się docierać do
trudno dostępnych informacji, które mogłyby pomóc ludziom w pokonywaniu związanych z nimi trudności.
NEXUS nie jest związany z żadnym ruchem religijnym, filozoficznym, polityczną ideologią oraz organizacją.

ROK IV, NUMER 2 (16) • MARZEC-KWIECIEŃ 2001


NR INDEKSU 346 179 WYDANIE POLSKIE ISSN 1506-0284

WIEŚCI Z GLOBALNEJ WIOSKI 3 Dr Zbigniew Wiśniewski


Przegląd wiadomości, których prawdopodobnie nie TAJEMNICA RAKA, cz. 2 32
czytaliście. Jak to już nieraz w historii nauki bywało, przypadkowe
spostrzeżenie, jakiego dokonał autor artykułu, stało się
RAPORTY 7 zalążkiem odkrycia istoty raka, nad czym od dziesięcio-
List naukowców protestujących przeciwko uznaniu leci bezskutecznie trudzą się liczne szczodrze finan-
protein sojowych za bezpieczne dla zdrowia oraz infor- sowane instytuty naukowo-badawcze na całym świecie.
macja poświęcona uzdrawiającym i odmładzającym
ćwiczeniom chińskich cesarzy. Sheila Snow Fraser, Carrol Allen
ESSIAC – REMEDIUM NA RAKA, cz. 2 (dokończenie) 38
Simon Best Chęć zysku i ambicje wielu ludzi, których zadaniem
TELEFONY KOMÓRKOWE jest niesienie pomocy chorym, biorą do dziś górę nad
– CZAS NA OSTRZEŻENIA 12 ich szczytnymi deklaracjami, o czym nieraz przekonała
Wbrew zapewnieniom producentów telefonów komór- się Rene Caisse chcąca udostępnić ludziom swój zioło-
kowych i lobby telekomunikacyjnego badania naukowe wy preparat będący skutecznym remedium na raka.
dowodzą, że używanie tych urządzeń może mieć nega-
tywny wpływ na zdrowie ich użytkowników. Michael A. Cremo
ZNALEZISKA ARCHEOLOGICZNE
Harry Mason CARLOSA RIBEIRO 44
ROZŚWIETLONE NIEBO – CZYŻBY W połowie XIX wieku portugalski geolog Carlos Ribeiro
TESTY SUPERTAJNYCH BRONI, cz. 1 16 znalazł liczące od 5 do 25 milionów lat krzemienne
Czy liczne w latach dziewięćdziesiątych obserwacje narzędzia, jednak znaleziska te wciąż są mało znane
dziwnych ognistych kul nad Zachodnią Australią oraz i ignorowane są przez naukowy establishment.
tajemnicze wstrząsy są skutkiem eksperymentów z su-
pertajną bronią elektromagnetyczną? Gavin Dingley
PARASETI – KONTAKT Z OBCYMI ISTOTAMI
Dr Viera Scheibner POPRZEZ SUBTELNE ENERGIE 49
ADJUWANTY – TRUCIZNA ZAWARTA Wykorzystywane przez SETI urządzenia nie są dostoso-
W SZCZEPIONKACH, cz. 1 24 wane do odbioru emanacji innych niż fale elektromag-
Szczepionki zawierają różne substancje chemiczne ma- netyczne, co może być właśnie przyczyną rzekomego
jące za zadanie pobudzenie lub wzmożenie odpowie- milczenia ze strony istot pozaziemskich.
dzi immunologicznej organizmu, jednak z powodu
swojej toksyczności wywołują one niebezpieczne efek- STREFA MROKU: dziwne opowieści
ty uboczne. z nie tego świata 56
W tym numerze przedstawiamy ostatni wywiad dra
NAUKA: przegląd interesujących nowinek Michaela Wolfa, informację na temat badań między-
z pogranicza nauki 28 wymiarowych portali oraz opis przeżyć z pogranicza
W tym numerze Robert Adams wyjaśnia zasady działa- śmierci doznanych przez znanego prezentera telewizyj-
nia wynalezionego przez siebie silnika-generatora czer- nego.
piącego energię z próżni (eteru) i obala kilka mitów na
temat wytwarzania energii elektrycznej. LISTY DO REDAKCJI 60

POWIEDZ SWOIM PRZYJACIOŁOM O „NEXUSIE”!


MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 1
WYDAWCA OD REDAKCJI
Agencja Nolpress Niestety w pierwszej wersji wykazu pism uznanych za specjalistyczne sporządzonego
Skrytka pocztowa 41 przez Ministerstwo Finansów, który opublikowano już po wydrukowaniu poprzedniego
15-959 Białystok–2 numeru, nie było Nexusa, co oznacza, że jest on objęty siedmioprocentowym podatkiem
tel. (085) 6535511 VAT. To z kolei pociąga za sobą konieczność podniesienia przez nas jego ceny o wartość
e-mail: listy@nexus.media.pl tego podatku, czyli 56 groszy. Tak więc począwszy od tego numeru Nexus będzie
lub: listy@ufo.com.pl kosztował 8,50 zł. Tuż po ukazaniu się wspomnianego wykazu złożyliśmy do Ministerstwa
http://www.nexus.media.pl Finansów stosowny wniosek o zaliczenie Nexusa w poczet pism specjalistycznych. Nowa
zaktualizowana lista ma być opublikowana w marcu, czyli już po wydrukowaniu tego
REDAGUJE numeru. Jeśli Nexus zostanie uznany za pismo specjalistyczne, to od następnego numeru
Ryszard Z. Fiejtek wrócimy do ceny 8,00 zł, jeśli nie, pozostaniemy przy obecnej cenie. Znając pazerność
fiskusa i pokrętne myślenie urzędników, obawiamy się, że odpowiedź na nasz wniosek
WSPÓŁPRACA będzie odmowna. Mam nadzieję, że wybaczą nam Państwo tę zwyżkę ceny, na której my
Mirosław Kościuk jako wydawca nic nie zyskujemy.
Jerzy Florczykowski Niniejszy numer podobnie jak poprzednie obfituje w wiele intrygujących artykułów
dr Elżbieta Pląskowska zawierających nieznane lub mało znane informacje. Tych, którzy czytali znakomitą, głośną
książkę Zakazana archeologia, z pewnością zainteresuje artykuł jej współautora, Michaela
DRUK
A. Cremo, „Znaleziska archeologiczne Carlosa Ribeiro”. Jest to kolejna publikacja od-
Białostockie Zakłady Graficzne S.A.
słaniająca ciemną stronę nauki. Większość ludzi postrzega uczonych jako ludzi nieskazitel-
Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 2
nych, którzy w swoim działaniu kierują się czystymi intencjami i dobrem ogółu, a to, że
15-111 Białystok czasami popełniają błędy, nie wynika z ich złej woli, lecz jest skutkiem naukowych
Zam. 3673/01 poszukiwań. Rzecz w tym, że to wyobrażenie jest z gruntu błędne. Naukowcy to tacy sami
———————————— ludzi jak my wszyscy, obarczeni taki samymi ułomnościami i przywarami. Szczególnie
WYDAWCA WERSJI ORYGINALNEJ wyraźnie widać to na przykładzie archeologii, która, jak już kiedyś wspomniałem, jest
Duncan M. Roads chyba najbardziej zmanipulowaną dziedziną wiedzy. Wie o tym każdy, kto choć trochę
P.O. Box 30 interesuje się historią ludzkości, zwłaszcza jej genezą. Nie jest już tajemnicą, między
Mapleton, QLD 4560 innymi dzięki takim autorom jak Cremo i Thompson, że archeolodzy od ponad stu lat
Australia ukrywają niewygodne dla siebie znaleziska lub zmieniają ich datowanie, tak aby pasowało
tel. +61 75442 9280 ono do obowiązujących w danym czasie koncepcji. Tego rodzaju poczynania stały się
fax +61 75442 9381 wręcz nagminne, odkąd na świecie rozpanoszyła się teoria ewolucji, która mimo iż wciąż
jest tylko teorią, co więcej, nie popartą żadnym dowodem naukowym, stała się niepod-
e-mail: editor@nexusmagazine.com
ważalnym dogmatem i jest powszechnie nauczana w szkołach jako coś oczywistego.
http://www.nexusmagazine.com
Osoby, które podobnie jak ja mają co do tego wątpliwości, odsyłam do wydanej przez
GRAFIKA NA OKŁADCE Wydawnictwo Amber interesującej książki Michaela Baigenta Ślady sprzed milionów lat,
John Cook której autor w bardzo sugestywny i przekonywający sposób obnaża wszystkie słabości tej
e-mail: jscook@ozemail.com.au teorii. Jakoś trudno mi uwierzyć, że z konika polnego w wyniku ewolucji (zmian
genetycznych) może powstać na przykład koń lub odwrotnie. Rozumując przez analogię,
O to tak, jakby twierdzić, że w wyniku zjawisk zachodzących we włączonym na stałe
OŚWIADCZENIE W SPRAWIE PRZEDRUKÓW komputerze system operacyjny DOS może po iluś tysiącach lat przekształcić się w system
Zachęcamy wszystkich do rozpowszechniania operacyjny Windows. Ktoś mógłby powiedzieć, że ta analogia jest chybiona. Być może?
zamieszczanych w Nexusie informacji. Czymże innym jest jednak – w pewnym sensie – każdy żywy organizm biologiczny, jak nie
Zabrania się jednak powielania publikowanych samopowielającym się programem zapisanym w jego DNA.
w nim artykułów, zarówno w formie Teoria ewolucji jest słuszna, ale w tym zakresie, że z danego konika polnego może
drukowanej, jak i elektronicznej (z Internetem w wyniku zmian środowiska i innych czynników powstać inny konik polny, mniejszy lub
włącznie) bez pisemnej zgody redakcji! większy, o dłuższych lub krótszych odnóżach, albo o innym kolorze odwłoka. Co do tego
zgadzam się całkowicie ze zwolennikami teorii ewolucji. Kiedyś słyszałem nawet ciekawą
O informację na temat londyńskiego metra. Dotyczyła ona plagi komarów, jaka nawiedziła je
Wszystkie opinie wyrażane na łamach któregoś roku. Po zbadaniu tych agresywnych owadów okazało się, że jest to nowy
Nexusa są opiniami ich autorów gatunek powstały ze zwykłego komara, który zadomowiwszy się w metrze, uległ pewnym
i niekoniecznie odzwierciedlają punkt niewielkim przeobrażeniom i obecnie występuje w tej postaci tylko tam. Rzecz w tym, że
widzenia wydawcy. nadal jest to komar.
Zatem miejmy oczy szeroko otwarte i nie wierzmy we wszystko, co się nam wmawia,
O zwłaszcza jeśli stoi to w sprzeczności z naszą wiedzą i odczuciami. I
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności Ryszard Z. Fiejtek
za treść zamieszczanych na łamach
Nexusa reklam i ogłoszeń. Korespondencję do nas kierować prosimy na skrytkę pocztową podaną przy adresie
redakcji bądź za pośrednictwem Internetu (listy@nexus.media.pl lub listy@ufo.com.pl).

FILIE
WIELKA BRYTANIA EUROPA NOWA ZELANDIA USA
NEXUS Magazine NEXUS Magazine NEXUS NEXUS Magazine
55 Queens Road, East Grinstead P.O. Box 372 RD 2, Kaeo 2940 E. Colfax, #131
West Sussex, RH19 1BG 8250 AJ Dronten Northland Denver, CO 80206
Wielka Brytania Holandia Nowa Zelandia USA
tel. +44 (0) 1342 322854 tel. +31 (0)321 380558 tel. +64 (0)9 405 1963 tel. +1 303 321 5006
fax +44 (0) 1342 324574 fax +31 (0)321 318892 fax +64 (0)9 405 1964 fax +1 603 754 4744
e-mail: nexus@ukoffice.u-net.com e-mail: frontier@xs4all.nl e-mail: nexusnz@xtra.co.nz e-mail: nexususa@earthlink.net

2 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


TERMOGRAMY – NOWY SYSTEM Stanach Zjednoczonych natężenie fal
IDENTYFIKACJI radiowych. Dr William Morton z Oś-
iometria jest nauką zajmującą rodka Nauk Medycznych Uniwersy-
B się statystyczną analizą wyników
badań biologicznych. Ta nowa gałąź
tetu Oregon odkrył podobne zależ-
ności w trakcie badań występowania
wiedzy zaczyna się obecnie usamo- raka związanego z promieniowaniem
dzielniać za sprawą wysoce efektyw- radiowym prowadzonych w Portland.
nej metody identyfikacji stosowanej (Źródło: The Australian, 10 maj 1996;
w stale nasilającej się walce z prze- Microwavenews, listopad-grudzień 1995)
stępczością. Metoda ta rodzi jednak
szereg pytań w odniesieniu do sfery OKRADANIE AMERYKANÓW
prywatności jednostki. roku 1989 policja zatrzymała
Najnowszym osiągnięciem biomet-
rii jest termogram. Naukowcy odkry-
W na lotnisku Houston’s Hobby
pod zarzutem posiadania narkotyków
li, że wykonane przy pomocy kamer 49-letnią Ethel Hylton. Podstawą do
na podczerwień zdjęcie twarzy stano- jej aresztowania było podrapanie ła-
wi obraz unikalnego dla danej jedno- pą jej bagażu przez wyszkolonego
stki rozkładu ciepła. Różnice w gęs- w wykrywaniu narkotyków psa. Funk-
tości kości, skóry, tłuszczu i naczyń cjonariusze policji przeszukali jej ba-
krwionośnych składają się na coś, co gaże i poddali ją rewizji osobistej nie
można by nazwać „osobistym pod- znajdując żadnych narkotyków. Zna-
pisem cieplnym”. Takie zdjęcie może słu- komputerową zostaną umieszczone na leźli jednak 39 110 dolarów w gotówce,
żyć do identyfikacji, i to z zadziwiającą przejściach granicznych? które stanowiły należność, jaką Ethel Hyl-
dokładnością, danego osobnika poprzez Tym, co różni biometrię od daktylo- ton otrzymała z ubezpieczenia, oraz
porównanie jego termogramu z innymi skopii oraz innych metod identyfikacji oszczędności, jakie udało się jej zgroma-
termogramami zgromadzonymi w odpo- o charakterze kontaktowym i stanowi dzić przez 20 lat pracy jako hotelowa
wiednim zbiorze. System ten jest tak do- w niej niepokojący element to możliwość sprzątaczka i salowa w szpitalu. Hylton
kładny, że pozwala odróżniać bliźniaki je- wykonania wzorca bez zgody i wiedzy oso- udowodniła legalność posiadania tych pie-
dnojajowe. Co więcej, nie można go oszu- by poddanej tej procedurze. Nasz termo- niędzy oraz dowiodła, że nigdy nie była
kać przy pomocy zabiegów chirurgii kos- gram lub aromatyczny identyfikator może karana, lecz mimo to policja nie zwróciła
metycznej ani innych zabiegów, których być zapisany i przechowywany w odpowie- jej pieniędzy, mimo iż od tego zdarzenia
celem jest zmiana wyglądu twarzy, takich dnim zbiorze bez naszej wiedzy. minęło już siedem lat.
jak na przykład zarost. (Źródło: The Mouse Monitor, marzec 1996) Ethel Hylton to tylko jeden z przykła-
Najbardziej niepokojąca w tym syste- dów na długiej i wciąż rosnącej liście Ame-
mie jest jego niewidzialność. Pozostałe LUDZIE MIESZKAJĄCY W POBLIŻU rykanów, obejmującej obecnie setki tysię-
systemy biometryczne, takie jak skano- TELEWIZYJNYCH WIEŻ NADAWCZYCH cy nazwisk, którzy stali się ofiarami zasady
wanie siatkówki oka lub dłoni, wymagają CZĘŚCIEJ CHORUJĄ NA BIAŁACZKĘ konfiskaty mienia w wyniku oskarżenia
współpracy poddawanego skanowaniu ak dowodzą ostatnio opublikowane o przestępstwo. Zasada ta dopuszcza kon-
osobnika oraz analiz kontaktowych, pod-
czas gdy do wykonania termogramu wy-
J badania częstość występowania biała-
czki wśród dzieci mieszkających w trzech
fiskatę dosłownie wszystko, co posiada da-
ny obywatel, nawet jeśli nigdy nie był
starczy jedynie skierowanie kamery rejonach Sydney w Australii położonych skazany, oskarżony o przestępstwo i po-
w kierunku danego osobnika. Konkretną w pobliżu wież telewizyjnych jest o 60 stawiony przed sądem. Podejrzenie o zła-
twarz można wyodrębnić z tłumu bez procent większa od częstości występowa- manie prawa, które w przypadku udowod-
wiedzy jej właściciela. nia tej choroby u dzieci mieszkających nienia przed sądem może spowodować
Wielu ludzi podchodzi do termografii w innych miejscach. karę zaledwie w wysokości 200 dolarów
entuzjastycznie i to z powodów, które są Dr Bruce Hocking, konsultant ds. me- lub karę wiezienia z zawieszeniem, często
często przywoływane jako argument wy- dycyny zawodowej i były naczelny lekarz jest wykorzystywane do sankcjonowania
kluczający jej stosowanie. Jej entuzjastami Telcomu Australia (obecnie Telstra), do- przejmowania majątku o wartości dziesiąt-
nie są na przykład zwolennicy kontakto- konał analizy danych zawartych w Rejest- ków a nawet setek tysięcy dolarów.
wych metod identyfikacji w procedurach rze Zachorowań na Raka Nowej Połu- Jakie rozmiary osiągnął dziś w Ameryce
o charakterze kryminalistycznym. Twier- dniowej Walii dotyczących przypadków proceder przejmowania dóbr? Washington
dzą oni, że w tym przypadku przynajmniej raka w latach 1972-1990. Okazało się, że Post podał w kwietniu 1990 roku, że sama
wiadomo, o co chodzi, to znaczy, stojąc zarejestrowano w nim 100 przypadków tylko US Marshals Service (instytucja na
przed komputerem, który skanuje nasze leukemii wieku dziecięcego zakończonych poziomie federalnym odpowiadająca sze-
oko, wiemy, że jesteśmy obserwowani. 40 zgonami. Dr Hocking przedstawił swo- ryfowi) zgromadziła w wyniku konfiskat
Kolejnym zapowiadanym cudem biome- je badania na dorocznym zjeździe nauko- dobra o wartości ponad 1,4 miliarda do-
trii ma być sztuczny nos. Urządzenie to wym Królewskiego Australo-Azjatyckiego larów, w tym ponad 30 000 samochodów,
analizuje przy zastosowaniu metod chemi- College’u Lekarskiego w Canberrze. łodzi, domów i firm. Agencjami federa-
cznych unikalną dla danej jednostki sub- Podobne badania przeprowadzone lnymi upoważnionymi do przejmowania
stancję zapachową wydzielaną przez skórę w roku 1987 ujawniły jeszcze większą częs- dóbr są obecnie FBI, DEA (Drug En-
i dosłownie „wywąchuje” ją spośród in- tość występowania raka wśród osób miesz- forcement Agency – Urząd do Walki
nych. Jednym z zastosowań tej metody kających w pobliżu nadawczych wież ra- z Narkotykami), US Marshals Service,
mogłoby być śledzenie znanych złodziei diowych i telewizyjnych w Honolulu na Coast Guard (Straż Wybrzeża), IRS (In-
sklepowych. Można by rejestrować ich za- Hawajach. Te badania nie były jednak ternal Revenue Service – Policja Poda-
pach w komputerze sprzężonym z elektro- później kontynuowane. Tę większą częs- tkowa), posterunki lokalnej policji, patrole
nicznymi nosami umieszczonymi przy we- tość występowania raka i leukemii w miej- drogowe, Department of Housing and
jściu. W momencie wkroczenia do sklepu scach położonych w pobliżu stacji nadaw- Urban Development (Wydział Planowa-
takiej osoby komputer informowałby zało- czych odkryli dr Bruce Anderson i Alden nia i Rozwoju), FDA (Food and Drug
gę o kryminalnej przeszłości danego osob- Henderson z Wydziału Zdrowia stanu Ha- Administration – Urząd ds. Żywności
nika. Rozpoznany w ten sposób złodziej waje. Prowadzone wcześniej przez Agen- i Leków) i Bureau of Land Management
automatycznie stawałby się obiektem ścis- cje Ochrony Środowiska pomiary natęże- (Biuro Zarządzania Terenami). Przejmo-
łej obserwacji. Ale co będzie, jeśli elektro- nia fal radiowych wykazały, że w rejonie wanie dóbr to obecnie rozwijający się
niczne nosy połączone ze światową siecią Honolulu występuje największe w całych dochodowy interes. Wartość przejętych

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 3


. . .WIEŚCI Z GLgBALNEJ WIOSKI. . .
ruchomości i nieruchomości wzrosła z 27 (Źródło: Workers World Service, Workers wanych wywiadów wynika, że dr Lanctôt
milionów w roku 1986 do 644 milionów World, 55 W. 17th St, Nowy Jork, NY 10011, ogłosiła osobiste bankructwo i obawia się
w roku 1991. W roku 1993 wartość prze- USA; otrzymane od ‹ww@wwpublish.com›) o swoje życie.
jętych dóbr osiągnęła już 2 miliardy do- ———
larów. KANADYJSKIE MEDYCZNE GESTAPO * Leczenie holistyczne polega na braniu pod
Zgodnie z przepisami określającymi wa- NAJEŻDŻA KLINIKĘ LECZENIA uwagę całego organizmu a nie tylko jego chorej
części. – Przyp. tłum.
runki przejęcia dóbr zgodnie z prawem, to METODAMI NATURALNYMI
** Naturopatia to metoda leczenia bez stosowa-
właśnie dobra, a nie ich właściciel, mogą ie dając się prześcignąć swoim od-
być oskarżone o złamanie prawa. Nawet
jeśli ktoś jest absolutnie niewinny, to rząd
N powiednikom z południa, „inspekto-
rzy” Kolegium Medycznego z Quebecu
nia zabiegów chirurgicznych i leków syntetycz-
nych. Zamiast nich stosowane są głodówki, spec-
jalne diety, masaże etc., które wspomagają natu-
ma prawo skonfiskować jego dobra ob- dokonali najazdu na Ośrodek Zdrowia ralny proces powrotu do zdrowia. – Przyp. tłum.
ciążone winą. Opal, prywatną klinikę holistyczną* poło-
(Źródło: Townsend Letter for Doctors & Pa-
Kiedy agenci rządowi przejmą czyjąś żoną w rolniczej części Quebecu, w poło-
tients, kwiecień 1996)
własność na podstawie odpowiednich wie drogi między Montrealem i Ottawą.
przepisów prawa, można wybić sobie Nalot miał miejsce 28 czerwca 1995
z głowy jakąkolwiek możliwość dochodze- roku i dokonało go trzech uzbrojonych NISZCZENIE ŻYWNOŚCI W CELU
nia swoich praw przed sądem. policjantów oraz pięciu inspektorów z Ko- UTRZYMANIA JEJ WYSOKICH CEN
nia Europejska zarządziła zniszcze-
Uprawnienie to przysługuje jedynie
przestępcom kryminalnym, to znaczy
legium z Quebecu, którzy zarekwirowali
naturalne leki, rejestry chorób pacjentów U nie 2,5 miliona ton świeżych owoców
i jarzyn pochodzących z ubiegłorocznych
osobom osadzonym w wyniku oskarżenia oraz sprzęt medyczny.
w więzieniu. Sąd Najwyższy orzekł, że Ta prowadzona przez dr medycyny J. zbiorów (chodzi o rok 1995), aby w utrzy-
jeśli ktoś lub jego dobra zostaną oska- Rancourt i naturopatę** dra I. von Win- mać w ten sposób w interesie farmerów
rżone na mocy przepisów prawa cywil- terfeldt-Shuberta klinika oferuje wiele po- ich wysokie ceny.
nego (to znaczy oskarżenia, w wyniku pularnych metod leczniczych, w tym ho- Dziennik The Sunday Times podaje, że
którego nie można skazać na karę wię- meopatię, preparaty kwiatowe Bacha, UE zapłaciła farmerom około 500 milio-
zienia), wówczas nie ma zastosowania za- akupunkturę, masaże, leczenie pokarmo- nów funtów szterlingów za żywność, która
sada domniemania niewinności, a także we, leki ziołowe i terapie elektromagnety- miała jakość rynkową przed przeznacze-
nie przysługuje prawo do obrońcy czne. niem jej na zniszczenie. Żywność ta zo-
i ochrony przed powtórnym oskarżeniem Dr Rancourt została zawiadomiona, że stała zakopana do ziemi i w rezultacie
o to samo przestępstwo. w nieprzekraczalnym terminie do 24 wrze- ceny owoców i jarzyn poszły w sklepach
Aby uzyskać prawo do procesu, oskar- śnia ma zaprzestać wszelkich terapii natu- w górę.
żony musi wpłacić bezzwrotny depozyt ralnych i zerwać wszelkie związki z naturo- Niszczenie „nadwyżek” produktów sta-
w wysokości 10 procent wartości swojego patą drem I. von Winterfeldt-Shubertem. nowi część europejskiej polityki subsydio-
majątku. Musi także zapłacić z własnej Oznajmiono jej, że jeśli nie spełni tego wania rolnictwa noszącej nazwę Wspólnej
kieszeni adwokatowi honorarium, które warunku, straci prawo do wykonywania Polityki Rolnej, w ramach której chroni
wynosi zwykle od 5 000 do 100 000 dola- zawodu lekarza. Co ciekawe, nigdy nie się ceny żywności. Żywność została znisz-
rów. Pieniądze, które oskarżony ma za- odnotowano żadnych skarg na działalność czona wbrew ostrzeżeniom Komisji Euro-
płacić adwokatowi, mogą również ulec jej kliniki. pejskiej sprzed trzech lat mówiącym, że
konfiskacie (przed lub po procesie), jeśli Nalot dokonany przez bojówkę Kole- koszty tej operacji będą nieopłacalne.
rząd podejrzewa, że są one podejrzane. gium Medycznego spowodowało niedaw- Hodowcy mają w ramach tego systemu
Co tydzień ponad 5 000 Amerykanów ne opublikowanie książki The Bress Can- prawo domagać się zapłaty w wysokości
traci swoje samochody, domy, depozyty cer Cure (Leczenie raka metodą Bressa), do nieco niższej od wartości rynkowej za 14
bankowe i firmy. Zaledwie w trzech przy- której wstęp napisała dr Rancourt. We rodzajów owoców i warzyw, co powstrzy-
padkach na sto ofiarom konfiskat udaje wstępie tym poleca stosowanie w leczeniu muje spadek ich cen w przypadku obfitych
się doczekać procesu. raka diety opartej wyłącznie na sokach. zbiorów.
(Źródło: A-albionic Research, 17 lipiec 1995) Kolegium Medyczne poleciło jej skontak- Kraje, w których egzystują niewielcy ho-
towanie się z wydawcą książki, Alive Bo- dowcy, uzyskują najwięcej. Ponad trzy
CZY ZA ZERWANIEM STOSUNKÓW oks, i wycofanie przedmowy. Wygląda na czwarte wszystkich funduszy przeznaczo-
DYPLOMATYCZNYCH Z LIBIĄ KRYJE to, że w Quebecu lekarzom nie wolno nych na dofinansowanie rolnictwa powęd-
SIĘ MORD DOKONANY PRZEZ CIA głosić poglądów odbiegających od powsze- rowało do Grecji i Francji.
roku 1984 Wielka Brytania zerwała chnie wyznawanych przez główny nurt me- Czołowe miejsce na liście produktów
W stosunki dyplomatyczne z Libią, kie-
dy brytyjska policjantka, Yvonne Fletcher,
dycyny.
Dr Rancourt nie jest pierwszym leka-
„nadwyżkowych” zajmują greckie brzosk-
winie, których ponad 650 000 ton UE
została zastrzelona przed ambasadą Libii rzem z Quebecu ukaranym za publikowa- uznała za nadwyżkę i zakupiła za pienią-
w Londynie w trakcie demonstracji prze- nie niepopularnych poglądów. Kolegium dze podatników w celu ich zniszczenia.
ciwko Kadafiemu. Rząd Wielkiej Brytanii Medyczne oskarża również dr Guylaine Francuzom zapłacono za 148 000 ton zni-
i media z miejsca wysnuły wniosek, że Lanctôt za to, co napisała w swojej dosko- szczonych kalafiorów oraz 373 000 ton zni-
strzały padły z libijskiej ambasady. nale sprzedającej się książce The Medical szczonych jabłek.
Pokazany przez brytyjski Channel 4 film Mafia (Medyczna mafia), w której poddaje (Źródło: The Australian, 19 marzec 1996)
dokumentalny sugeruje, że zabójstwo Fle- w wątpliwość uczciwość firm farmaceuty-
tcher było przypuszczalnie dziełem amery- cznych, zasadność obowiązkowych szcze- LECZENIE RAKA MOCZEM
pień i ukazuje płynące z nich zagrożenia, a Światowej Konferencji Terapii Au-
kańskich służb specjalnych. Miało ono na
celu skłonienie Wielkiej Brytanii do przy-
łączenia się do waszyngtońskiej kampanii
jak również podważa zasadność innych
powszechnie obowiązujących dogmatów
N to-Urynowej, która odbyła się w Goa
położonym na zachodzie Indii, jeden
przeciwko Libii. medycznej ortodoksji. z chińskich uczonych oznajmił, że udało
Po emisji tego programu libijskie Mini- Mimo iż jej książka jest doskonale udo- mu się wyodrębnić z moczu proteinę o na-
sterstwo Spraw Zagranicznych wystosowa- kumentowana i wspierają ją setki czoło- zwie antyneoplaston, która może być po-
ło oficjalną notę proponującą rządowi wych specjalistów z całego świata, Kole- mocna w leczeniu raka.
Wielkiej Brytanii wznowienie stosunków gium Medyczne bezczelnie nastaje na jej Dr Ming Chen Liau, wicedyrektor Long
dyplomatycznych. licencję lekarską. Z niedawno opubliko- Life Biomedical Co. z Hefei w prowincji

4 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


. . .WIEŚCI Z GLgBALNEJ WIOSKI. . .
Anhui w Chinach, przedstawił wyniki swo- odoranty, podłogi winylowe, woski do (Źródło: artykuł Richarda Norton-Taylora,
ich badań sześciuset delegatom z 17 kra- konserwowania mebli, izolacje, piankowe The Guardian, 31 sierpień 2000, strona inter-
jów. W 47 procentach przypadków protei- poduszki, gazowe piecyki oraz wiele in- netowa: ‹www.guardian.co.uk›)
na powstrzymała rozwój guza. nych przedmiotów i urządzeń.
— Tak, proszę państwa, moczem można (Źródło: The Australian, 8 maj 1996) SZPIEG W TWOJEJ KIESZENI
leczyć raka — stwierdził profesor. ak twierdzą brytyjscy obrońcy praw
Odkrycia Ming Chen Liau wydają się
stanowić potwierdzenie badań prowadzo-
NOWE EUROPEJSKIE ZASADY TAJNOŚCI
STAJĄ SIĘ PRAWEM
J obywatelskich, następna generacja te-
lefonów komórkowych ułatwi policji pouf-
nych w Stanach Zjednoczonych przez dra owe zasady ochrony informacji, łącz- ne śledzenie obywateli.
Stanisława Burzyńskiego, któremu udało
się uratować setki osób zdiagnozowanych
N nie ze szczegółami dotyczącymi usta-
nowienia nowych europejskich paramilita-
Ostrzegają oni, że połączenie możliwo-
ści ustalania pozycji wbudowanej w tele-
jako przypadki nieuleczalnej postaci raka. rnych sił policyjnych, zostały zaaprobowa- fon oraz praw, jakimi została obdarzona
Czym on ich leczył? Ano właśnie anty- ne przez rządy krajów członkowskich Unii policja na mocy przepisów Ustawy
neoplastonami! (Nie trzeba chyba doda- Europejskiej. o Uprawnieniach Sił Śledczych w Wielkiej
wać, że FDA szybko się za niego zabrała, Zasady te zostały uzgodnione w sierp- Brytanii, oznacza, iż jego posiadacz może
aby ukrócić jego praktyki)! niu przy zastosowaniu „procedury pisem- i będzie śledzony. Twierdzą, że używanie
Dr Shigeyur Arai z Hayashibara Bio- nej”, co zapobiegło dyskusji na ten temat telefonów nowej generacji może utrudnić
chemical Laboratories w Okayamie w Ja- w Parlamencie Europy. 23 sierpnia stały ich użytkownikom zachowanie swojej pry-
ponii oświadczył zebranym delegatom, że się one prawem w UE. Zasady te opraco- watności.
płucząc gardło moczem można leczyć wie- wała w tajemnicy szara eminencja UE, Zdając sobie sprawę z możliwych im-
le chorób, między innymi raka, zapalenie Javier Solana, który pełni funkcję sekreta- plikacji tego stanu rzeczy, firmy produku-
wirusowe wątroby typu B, a także grypę. rza generalnego Rady Ministrów UE, jące telefony pracują nad stworzeniem
(Źródło: The Sydney Morning Herald, 5 ma- wspólnie ze swoim sukcesorem na stano- funkcji umożliwiającej użytkownikom te-
rzec 1996) wisku sekretarza generalnego NATO, lor- lefonów ukrycie miejsca swojego pobytu
dem Robertsonem. poprzez wciśnięcie odpowiedniego guzika.
FDA DAJE ZIELONE ŚWIATŁO DLA MSG Te środki kontroli wprowadzono mimo Chociaż istniejące zestawy GSM mogą
MIMO ZAGROŻEŃ DLA ZDROWIA sprzeciwu Rzecznika Europy, Jacoba So- być używane jako urządzenia lokalizują-
WYNIKAJĄCYCH Z JEGO SPOŻYWANIA dermana, który ostrzegał, że mogą być one ce, to jednak dokładność tej lokalizacji
merykański Urząd ds. Żywności i Le- stosowane również w dziedzinach będą- wynosi zaledwie kilkaset metrów. Dokła-
A ków (Food and Drug Administration;
w skrócie FDA) uznał dodatek do żywno-
cych w kompetencji policji podlegających
obecnie kontroli społecznej.
dność tę można znacznie zwiększyć wy-
posażając zestaw w specjalne oprogramo-
ści o nazwie MSG (multiglutamian sodu) Zgodnie z planem Solany wszystkie taj- wanie, które umożliwia określenie poło-
za bezpieczny, całkowicie ignorując dowo- ne dokumenty dotyczące „bezpieczeństwa żenia telefonu z dokładnością do 50 me-
dy świadczące o jego związku z takimi i obrony Unii lub jednego z krajów człon- trów. Nowsze modele telefonów komór-
chorobami, jak choroba Alzheimera i Par- kowskich bądź większej ich liczby” albo kowych, takie jak GPRS (General Packet
kinsona. „spraw dotyczących kryzysów o charakte- Radio Services) oraz UMTS (Universal
Zgodnie z nakazem FDA producenci rze wojskowym lub innym” będą wyłączo- Mobile Telecommunications Services), są
żywności muszą podawać na etykiecie to- ne spod kontroli społecznej. wyposażone w jeszcze dokładniejszy sy-
waru informację, że zawiera on MSG, Ogólne zasady tajności obejmą także stem określania pozycji. Modele GPRS
tylko wówczas, gdy jego ilość w nim prze- mające powstać liczące 5 000 osób parami- mają stać się powszechnie dostępne pod
kracza trzy gramy. litarne siły policyjne UE szybkiego reago- koniec bieżącego roku, zaś telefony
Decyzja ta rozwścieczyła lobby sprzeci- wania. Mogą również objąć dyskusje pro- UMTS w roku 2002.
wiające się stosowaniu tego środka. Jego wadzone w ramach UE na temat prawo- Tymczasem Caspar Bowden, prezes
członkowie twierdzą, że FDA ignoruje dawstwa karnego, kontroli granicznej i po- Fundacji ds. Badania Polityki Informa-
swoje własne ustalenia, zgodnie z którymi lityki handlowej. cyjnej, ostrzega, że nowo uchwalona Usta-
ludzie cierpią na niekorzystne reakcje Zasady tajności będą zawierały klauzulę wa o Uprawnieniach Sił Śledczych po-
z racji spożywania MSG już przy dawce umożliwiającą krajom NATO oraz rzą- zwala na wykorzystanie danych do ba-
wynoszącej połowę tej, którą uznano za dom krajów nie zrzeszonych z UE weto- rdziej złowieszczych celów. Twierdzi on,
granicę bezpieczeństwa. wanie ujawnienia dokumentów UE. że ustawa ta traktuje informacje stosowne
(Źródło: What Doctors Don’t Tell You, vol. 5, Z dokumentów, które przeciekły do do lokalizacji telefonów jako „dane te-
nr 11, luty 1996) wiadomości opinii publicznej, wynika, że lekomunikacyjne”, na których uzyskiwanie
plany mają znacznie szerszy zakres i nie policja nie musi posiadać zezwolenia. Tak
WEWNĘTRZNE SKAŻENIA MOGĄ BYĆ ograniczają się wyłącznie do operacji więc policja może używać tych informacji
GORSZE OD ZEWNĘTRZNYCH o charakterze wojskowym. Proponowane do śledzenia każdego posiadacza takiego
ak twierdzi Steve Brown, główny nau- siły szybkiego reagowania będą mogły być telefonu.
J kowy konsultant australijskiej placów-
ki Organizacji Wspólnoty Brytyjskiej ds.
użyte do „tłumienia nasilającej się prze-
mocy, zwalczania prób destabilizacji pra-
(Źródło: artykuł Marka Warda, BBC News
Online, 14 sierpień 2000; strona internetowa:
Badań Naukowo-Przemysłowych, poziom wa i porządku, przeciwstawiania się pró- ‹http://news.bbc.co.uk/hi/english/sci/tech/›)
skażenia powietrza wewnątrz domów bom złamania pokoju, rozpętania zamie-
i biur toksycznymi oparami unoszącymi się szek i zbrojnych konfliktów” oraz „maso- LEKARZE TO TRZECIA Z GŁÓWNYCH
z dywanów, farb, mebli i produktów służą- wych ruchów ludności”. PRZYCZYN ZGONÓW W USA
cych do czyszczenia może nawet siedmio- Dokumenty mające być włączone pod połeczeństwo Stanów Zjednoczonych
krotnie przewyższać poziom skażenia po-
wietrza na zewnątrz budynków.
parasol ochronny nowych zasad tajności
obejmują już protokoły ze styczniowego
S jest bardzo dalekie od miana najzdro-
wszego na świecie. Spośród 13 krajów,
Sprawcami tych zanieczyszczeń są świe- spotkania przedstawicieli paramilitarnych jakie brano pod uwagę w ostatnim porów-
żo oczyszczone dywany, odzież przyniesio- sił policyjnych z Hiszpanii, Portugalii, naniu stanu zdrowotności, Stany Zjedno-
na z pralni chemicznej, ściany wykonane Francji i Włoch, na którym omawiano czone zajęły przedostatnie, dwunaste,
z płyt paździerzowych i spilśnionych, kleje utworzenie „europejskich sił śledczych miejsce w 16 kategoriach.
produkowane na bazie rozpuszczalników, i bezpieczeństwa” będących „narzędziem” Kolejność krajów pod względem ich
wypełniacze, farby i bejce do drewna, dez- pozostającym w dyspozycji UE i NATO. przeciętnych wskaźników zdrowotności

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 5


. . .WIEŚCI Z GLgBALNEJ WIOSKI. . .
(przy pierwszym z nich – najlepszym) SZPIEG W TWOIM SERWERZE
przedstawia się następująco: Japonia,
ządy całego świata zostały uwikłane w spór dotyczący elektronicznego szpiegowa-
Szwecja, Kanada, Francja, Australia, Hi-
szpania, Finlandia, Holandia, Wielka Bry-
tania, Dania, Belgia, Stany Zjednoczone
R nia Internetu. W USA rozpętała się polityczna burza w związku z nowym
systemem FBI o nazwie Carnivore (Mięsożerca) umożliwiającym ingerencję w Internet.
i Niemcy. W Wielkiej Brytanii Ustawa o Uprawnieniach Sił Śledczych rozszerzyła możliwość
Liczby przypadków połączonego wpły- podsłuchu na dostarczycieli usług internetowych i pozwala rządowi na masową kontrolę
wu błędów i niekorzystnych efektów będą- lub przechwytywanie wiadomości przesyłanych przez Internet przez zagraniczne siły
cych następstwem uszkodzeń powstałych policyjne oraz agencje bezpieczeństwa.
z winy lekarza, lecz nie przypisywanych Za wprowadzeniem wspomnianej ustawy kryje się wiele czynników o zasięgu
wyraźnym błędom w sztuce lekarskiej międzynarodowym. Najważniejszym z nich jest konieczność podporządkowania się
w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych warunkom nowego, narzucanego przez Amerykę, międzynarodowego reżymu prze-
przedstawiają się następująco: chwytywania informacji, zgodnie z którym agencje strzegące przestrzegania prawa
• 12 000 zgonów rocznie z powodu nie- jednego kraju mają prawo do szybkiego dostępu i monitorowania ruchu telekomunika-
potrzebnych zabiegów chirurgicznych; cyjnego innego kraju w przypadku prowadzenia inwigilacji przestępców kryminalnych
• 7 000 zgonów rocznie z powodu błęd- bądź operacji wywiadowczych.
nie podanych leków w szpitalach; W roku 1995 w Unii Europejskiej wprowadzono w tajemnicy przepisy znane pod
• 20 000 zgonów rocznie z powodu błę- jeszcze bardziej mylącą nazwą jako Międzynarodowe Wymogi Użytkownika w Sprawie
dów popełnianych w szpitalach; Przechwytywania Informacji dla Celów Prawnych. Umowę w tej sprawie podpisało
• 80 000 zgonów rocznie z powodu in- w sumie 19 krajów – 15 krajów UE oraz USA, Australia, Kanada i Nowa Zelandia.
fekcji szpitalnych; Krótko mówiąc, zasady te podpisały kraje UE oraz sygnatariusze nadzorowanego przez
• 106 000 zgonów rocznie z powodu nie NSA paktu UKUSA, którego częścią jest elektroniczny system podsłuchu Echelon.
uznanych za błąd w sztuce lekarskiej nie- Holenderska agencja bezpieczeństwa BVD przyznała pod koniec lipca, że gromadzi
korzystnych efektów będących reakcją na komunikaty wysyłane pocztą elektroniczną (e-mailem) za granicę przez holenderskie
podawane przez lekarzy leki. firmy. W Hadze przygotowywane są przepisy umożliwiające ministerstwu sprawiedliwo-
Łącznie mamy więc do czynienia ści wgląd do zawartości e-maili, przechwytywanie wiadomości i rozmów prowadzonych
z 225 000 zgonów spowodowanych przez za pośrednictwem telefonów komórkowych oraz śledzenie ruchów ich właścicieli. Rząd
lekarzy. australijski już ustanowił prawa zezwalające agentom bezpieczeństwa na atakowanie
Co ważne, większość tych danych po- i tajne przeszukiwanie komputerów w celu uzyskania interesujących ich informacji.
chodzi z badań pacjentów hospitalizowa- Wiele pozostałych rządów przygotowuje wprowadzenie podobnych zasad.
nych, poza tym szacunki te dotyczą wyłą- Wszystkie te dokonania nie są przypadkiem, lecz bezpośrednim wynikiem sied-
cznie przypadków, które zakończyły się mioletnich przygotowań koordynowanych przez międzynarodowy zespół powołany
zejściem śmiertelnym i nie obejmują przy- przez FBI – po dwukrotnej odmowie Kongresu USA udzielenia zgody na rozciągnięcie
padków niekorzystnych efektów, w wyniku prawa podsłuchu telefonicznego na sieci cyfrowe. Zespół ten działający pod mylącą
których doszło do upośledzenia lub złego nazwą Międzynarodowe Seminarium w sprawie Egzekwowania Prawa w Telekomunika-
samopoczucia. cji spotyka się raz do roku w celu organizowania lobby na rzecz uczynienia systemów
225 000 zgonów rocznie w USA spowo- telekomunikacyjnych „przyjaznymi dla przechwytywania”.
dowanych przez lekarzy stawia tę przy- Prace tego zespołu wypłynęły po raz pierwszy na światło dzienne pod koniec roku
czynę śmierci na trzecim miejscu po zgo- 1997, kiedy brytyjski badacz ujawnił istniejącą od wielu lat współpracę między per-
nach będących następstwem zawału serca sonelem UE i FBI. Szczegóły planu wymuszenia na dostarczycielach Internetu na całym
i choroby nowotworowej. świecie obowiązku instalowania tajnych „czarnych skrzynek” umożliwiających prze-
(Źródło: JAMA, nr 284[4], 26 lipiec 2000; chwytywanie wiadomości przesyłanych przez Internet ukazały się w internetowym
strona internetowa: ‹http://jama.ama-asan. „Online” rok temu.
org/issues/›) W lipcu Parlament Europejski wyznaczył 36 swoich członków do przeprowadzenia
mającego trwać rok dochodzenia w sprawie systemu Echelon (amerykański system
NATO ZMUSZONE DO ZMIANY OPINII monitorowania wiadomości przesyłanych przy pomocy sieci satelitów telekomunikacyj-
W SPRAWIE LICZBY ŚMIERTELNYCH nych). Echelon stał się w mowie potocznej całego świata symbolem elektronicznego
OFIAR W KOSOWIE podsłuchu lub środka przekazu sieci agencji wywiadowczych (SIGINT). Jest on
stalenia zespołów sądowych Między-
U narodowego Trybunału ds. Zbrodni
w byłej Jugosławii (International Criminal
zarządzany przez amerykańską Agencję Bezpieczeństwa Narodowego i brytyjską Kwate-
rę Główną Łączności Rządowej. Celem dochodzenia jest sprawdzenie, czy Echelon nie
zagraża prawom obywateli krajów członkowskich UE oraz europejskiemu przemysłowi.
Tribunal for the former Yugoslavia; Elektroniczny podsłuch stał się polem bitwy między USA i Rosją. Podpisany 19 lipca
w skrócie ICTY) w Hadze zmusiły NATO 2000 roku Rosyjsko-Amerykański Traktat o Zaufaniu i Współpracy nie pozwala
do przyznania, że jugosłowiańska armia prezydentowi Clintonowi na prolongowanie lub umarzanie rosyjskich długów, dopóki
zabiła w czasie konfliktu w Kosowie nie zlokalizowana na Kubie rosyjska baza szpiegowska nie zostanie „zlikwidowana”. Ta
więcej niż 3 000 ludzi. mieszcząca się w Lourdes w pobliżu Hawany baza stanowiła najważniejszą placówkę
Rok temu NATO twierdziło, że jugo- wywiadu byłego Związku Radzieckiego. Stosowany tam system zbierania danych
słowiańska armia dokonała masakry co pochodzących z rozmów telefonicznych i połączeń satelitarnych, podobny do Echelonu,
najmniej 10 000 ludzi. Rzecznicy NATO obejmuje podobno swoim zasięgiem całe Stany Zjednoczone i dostarcza rzekomo „od 60
sugerowali, że kolejne 500 000 rzekomo
do 70 procent wszystkich danych uzyskiwanych przez wywiad rosyjski na temat USA”.
„zaginionych” ludzi, to również ofiary
Biały Dom chce powstrzymać kampanię na rzecz zamknięcia Lourdes, ponieważ inne
śmiertelne.
kraje, jeśli dojdzie do jej likwidacji, mogą zażądać od Stanów Zjednoczonych za-
Obecnie NATO zostało zmuszone do
mknięcia ich baz. Z istniejących dokumentów wyraźnie wynika, że Stany Zjednoczone
przyznania, że była to propaganda, której
boją się, aby afera z Lourdes nie wpłynęła na nastroje w Wielkiej Brytanii, Niemczech
celem było zdobycie poparcia dla swojej
i Australii, gdzie NSA posiada potężne urządzenia. Jej stacja w Menwith Hill
nielegalnej interwencji, w wyniku której
w hrabstwie Yorkshire w Wielkiej Brytanii jest najpotężniejszą na świecie stacją
zginęło 3 000 Jugosłowian, z których jedna
trzecia to dzieci. elektronicznego podsłuchu. I
(Źródło: Workers World, 31 sierpień 2000; (Źródła: artykuł Duncana Campbella w The Guardian, Londyn, 10 sierpień 2000, www.guardiaun-
strona internetowa: ‹www.workers.org›) limited.co.uk/online/; Intelligence, Francja, nr 370, 10 lipiec 2000, www.blythe.org/Intelligence)

6 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . RAPgRTY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
W dziale „Raporty” będziemy zamieszczali od czasu do czasu opracowania, które z racji swojej długości i charakteru nie
kwalifikują się na normalny artykuł i jednocześnie są zbyt długie, aby trafić na łamy działu „Wieści z globalnej wioski”.

PROTEST NAUKOWCÓW WOBEC ORZECZEŃ FDA niektórych izoflawonów zawartych w soi, w tym genisteinu i equolu,
W SPRAWIE BIAŁKA SOJOWEGO metabolitu daidzeinu, na czułe na estrogeny tkanki i tarczycę.

O publikowany przez nas artykuł Sally Fallon i Mary G. Enig


„Produkty sojowe – obietnice i zagrożenia” omawiający
politykę w sprawie soi oraz produktów sojopochodnych i ich
Ten negatywny wpływ dotyczy wielu gatunków, w tym człowieka.
Ponadto, w przypadku człowieka, powodują one niekorzystne efekty
uboczne w postaci różnych bardzo ważnych oddziaływań.
wpływu na zdrowie (patrz nr 4, lipiec-sierpień, 2000) spotkał się Genistein ma charakter wyraźnie estrogeniczny – posiada struk-
z dużym oddźwiękiem ze strony czytelników, zwłaszcza tych, turalne cechy chemiczne konieczne do oddziaływania o charakterze
którzy spożywają soję od wielu lat, nie zdając sobie sprawy, że ma estrogenicznym (Sheehan i Medlock, 1995; Tong i in., 1997; Mik-
to związek z ich niewytłumaczalnymi problemami zdrowotnymi. sicek, 1998) i wywołuje estrogeniczną reakcję u dorastających i doro-
Artykuł omawiał prace dra Daniela Sheehana i dra Daniela słych zwierząt oraz u dorosłych ludzi. W przypadku gryzoni equol ma
Doerge’a z amerykańskiego Narodowego Ośrodka Badań Tok- charakter estrogeniczny i w okresie rozwojowym działa jak est-
sykologicznych (National Center for Toxicological Research; rogeniczny hormonalny czynnik zakłócający (Medlock i in., 1995a,b).
w skrócie NCTR) będącego agendą Urzędu ds. Żywności i Leków Faber i Hughes (1993) wykazali zaistnienie zmian w regulacji LH,
(Food and Drug Administration; w skrócie FDA), którzy wy- które występuje po leczeniu genisteinem w okresie rozwoju. Tak
stosowali list protestacyjny wobec nowych postanowień FDA więc w okresie ciąży u ludzi izoflawony mogą stanowić czynnik
„zezwalających na podawanie na etykietach żywności informacji zagrożenia powodujący nienormalny cykl rozwoju mózgu i układu
sugerujących istnienie związku między proteinami soi i spadkiem rozrodczego. Co więcej, samice małp z gatunku rezusów karmione
ryzyka zapadnięcia na chorobę wieńcową”. FDA doszedł do w czasie ciąży genisteinem miały wyższy o 50 do 100 procent
wniosku, że „proteiny sojowe zawarte w ubogiej w tłuszcze poziom estradiolu w serum w trzech różnych matczynych obszarach
nasycone i cholesterol diecie mogą zmniejszać ryzyko choroby krążenia niż osobniki kontrolne (Harrison i in., 1998). Zakładając, że
wieńcowej serca poprzez obniżanie poziomu cholesterolu we rezus jest najbardziej zbliżonym do człowieka modelem eksperymen-
krwi”. FDA zlekceważył dowody świadczące o wręcz przeciwnych talnym oraz że własne estrogeny kobiety stanowią znaczne ryzyko
skutkach, w efekcie czego z dniem 26 października 1999 roku zapadnięcia na raka piersi, udzielenie świadectwa zdrowotności
weszły w życie nowe zasady. poteinom sojopochodnym przed zakończeniem ich badań jest cał-
Goszcząc w programie 20/20 sieci telewizyjnej ABC, która kowicie nieuzasadnione.
wyemitowała go 9 czerwca 1999 roku, a następnie w ślad Równie niekorzystne jest odkrycie, że płody małp karmionych
za nią wiele innych stacji telewizyjnych na świecie, dr Sheehan genisteinem mają o 70 procent wyższy poziom estradiolu niż osobni-
i dr Doerge udzielili obszernego wywiadu. W programie ki kontrolne (Harrison i in., 1998). Okres rozwoju jest okresem
przedstawiono kontrowersje dotyczące bezpieczeństwa spoży- najbardziej podatnym na zatrucie estrogenem ze względu na nie
wania produktów sojowych uważanych za źródło bezpiecznych ulegające wątpliwości występowanie dużej różnorodności ewident-
protein, ze szczególnym uwzględnieniem związku między soją nych deformacji i poważnych niedomogów funkcjonalnych u zwie-
i rakiem piersi u kobiet, przyspieszonym starzeniem się mózgu rząt eksperymentalnych i ludzi. U ludzi wystawienie na działanie
u mężczyzn i wadami rozwojowymi u niemowląt. Naukowcy stilbestrolu (diethylstilbestrol lub dietylsilboestrol; w skrócie DES)
ci oświadczyli, że bezskutecznie starali się powstrzymać FDA stanowi pierwszorzędny przykład niekorzystnego wpływu estrogenu
przed udzieleniem wspomnianej rekomendacji w obawie, że w okresie rozwojowym. Około 50 procent potomstwa rodzaju żeńs-
może być ona błędnie interpretowana jako ogólne zalecenie, kiego i nieco mniej potomstwa rodzaju męskiego wykazywało znie-
a nie ograniczone jedynie do jej korzystnego wpływu na kształcenia układu rozrodczego, jak również mniejszą częstotliwość
serce. (Skrótowe omówienie powyższego programu znaleźć występowania (około jeden przypadek na tysiąc) przypadków złoś-
można na stronie internetowej ‹http://abcnews.go.com/ona- liwych. U dorosłych genistein może stanowić czynnik zwiększający
ir/2020/2020–000609–soy–feature.html›). ryzyko zapadnięcia na choroby związane z estrogenem.
Poniżej przedstawiamy ich pismo z 18 lutego 1999 roku Nawet bez dowodów podwyższonego poziomu estradiolu w pło-
skierowane do FDA. dach rezusów, siła oddziaływania i różnice dawek między DES
i sojowymi izoflawonami nie dają żadnej gwarancji, że same sojopo-
DEPARTMENT OF HEALTH AND HUMAN SERVICES chodne izoflawony nie wywołują niekorzystnych skutków.
Public Health Service Food and Drug Administration Po pierwsze, przewidywania oparte na dostępnej literaturze
National Center For Toxicological Research dowodzą, że dawki izoflawonów zawartych w proteinach sojowych,
Jefferson, Ark. 72079-9502 jakie stosowano w próbach klinicznych i które dały efekty est-
rogeniczne, oddziałują z podobną siłą co niewielkie, ale aktywne,
Dr Daniel M. Sheehan dawki DES u rezusów (Sheehan, niepublikowana praca).
Dyrektor Programu Estrogen Base Po drugie, ostatnio wykazaliśmy, że estradiol nie posiada progu
Sekcja Toksykologii Genetycznej i Reprodukcyjnej w eksperymentach ze szczególnie wysokimi dawkami (Sheehan i in.,
oraz 1999). Następnie ustaliliśmy 31 krzywych dla imitujących hormony
Dr Daniel R. Doerge związków chemicznych, które również nie wykazują progu (Sheehan,
Sekcja Toksykologii Biochemicznej 1998a). Uważamy, że nie istnieją dawki nie przedstawiające ryzyka
– wielkość ryzyka jest jedynie funkcją wielkości dawki. Te dwie
18 lutego 1999 własności potwierdzają słuszność naszego stanowiska, zgodnie
z którym uważamy, że danie przyzwolenia na opatrywanie produk-
Wydział Zezwoleń (HFA-305) tów opartych na wyizolowanych proteinach sojowych znakiem zdro-
Urząd ds. Żywności i Leków wotności jest działaniem niewłaściwym.
Rockville, MD 20852 Ponadto izoflawony są inhibitorami wytwarzanej przez tarczycę
peroksydazy (Thyroid Peroxidase; w skrócie TPO), która tworzy T3
Do wszystkich zainteresowanych! i T4. Zahamowanie jej wytwarzania może prowadzić do degeneracji
Niniejsze pismo dotyczy postanowienia nr 98P-0683 noszącego tarczycy, łącznie z wolem i jej autoimmunologicznym zapaleniem.
nazwę „Etykietowanie żywności: głoszenie korzystnego wpływu Istnieje pokaźna liczba prac prowadzonych na zwierzętach, które
na zdrowie przez proteiny sojowe w przypadku choroby wieńcowej”. dowodzą wolotwórczych, a nawet rakotwórczych, własności produk-
Sprzeciwiamy się zgodzie na głoszenie tego zdrowotnego wpływu tów sojowych (Kimura i in., 1976). Co więcej, są doniesienia mówią-
soi, z uwagi na liczne dowody wskazujące na toksyczne działanie ce o występowaniu wola w wyniku spożywania produktów sojowych

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 7


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . RAPgRTY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
u niemowląt, tym razem ludzkich (Van Wyk i in., 1960; Hydovitz, wniosku: „Biorąc pod uwagę analogie do ziołolecznictwa oraz trud-
1960; Shepard i in., 1960; Pinchers i in., 1965; Chorazy i in. 1995), ności w obserwowaniu i wykrywaniu toksyczności wynikającej z dłu-
oraz u dorosłych (McCarrison 1933; Ishizuki i in., 1991). Ostatnio gotrwałego okresu utajenia, nie jestem przekonany, że długa historia
udało się nam zidentyfikować genistein i daidzein jako wolotwórcze pozornie bezpiecznego spożywania produktów sojowych może
składniki izoflawonów soi oraz określić mechanizm inhibitowania oznaczać, że rzeczywiście nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia”
peroksydazy tarczycy (TPO) – katalizowaną syntezę hormonu tar- (Sheehan, 1998b). Należy ponadto zauważyć, że pogląd wyrażony na
czycy in vitro (Divi i in., 1997; Divi i in., 1996). Zaobserwowane stronie 62978 mówiący, że żywność produkowana na bazie protein
samobójcze unieczynnienie TPO przez izoflawony zwiększa moż- sojowych jest GRAS (Generally Recognized As Safe – Uważana
liwość utworzenia neoantygenów w rezultacie kowalencyjnego wią- Generalnie Za Bezpieczną), stoi w jawnej sprzeczności z niedawnym
zania z TPO, a także ze względu na to, że anty-TPO jest głównym oświadczeniem CFSAN (Center for Food Safety and Applied Nutrition
antyciałem obecnym przy autoimmunologicznej chorobie tarczycy. FDA – Ośrodek Bezpieczeństwa Żywności i Stosowanego Odżywia-
Ten hipotetyczny mechanizm jest spójny z doniesieniami Forta nia Urzędu ds. Żywności i Leków) przekazanym firmie Archer Daniels
i innych (1986, 1990) na temat podwojenia ryzyka autoimmunologi- Midland w odpowiedzi na jej wniosek o przydzielenie sojowym
cznego zapalenia tarczycy u dzieci, które spożywały produkty sojowe proteinom statusu GRAS, które mówi o niedostatkach wniosku
jako niemowlęta, w porównaniu z niemowlętami, które spożywały odnoszących się do opisu niekorzystnych efektów będących przy-
inne formy mleka. czyną odmowy udzielenia statusu GRAS. Szczegółów na ten temat
Poziom izoflawonów we krwi niemowląt spożywających pro- może dostarczyć Linda Kahl. Wydaje się, że lepiej by było, gdyby FDA
dukty sojowe jest około pięciokrotnie wyższy niż u kobiet spożywają- reprezentował jednolite stanowisko w sprawie wyizolowanych prote-
cych sojowe dodatki, które mają objawy zakłócenia cyklu menst- in sojowych.
ruacyjnego, w tym wyższy poziom estradiolu w fazie folikulinowej Reasumując, wyżej przedstawione fakty wykazują wewnętrzną
(Setchell i in., 1997). Zakładając, że ryzyko zależy od wielkości spójność i dowodzą, że genistein oraz inne izoflawony mogą wpły-
dawki, nierozsądne byłoby zapewnianie, że to, co stwierdzono wać niekorzystnie na cały szereg gatunków, w tym również ludzi.
w przypadku noworodków, nie odnosi się do dorosłych, którzy mogą Badania prowadzone na zwierzętach stanowią główną podstawę
spożywać mniejsze dawki izoflawonów. Jest sprawą niejasną, czy ten określania toksyczności, jeśli podejrzewa się jej występowanie, i to
niedwuznaczny biologiczny wpływ na długość cyklu menstruacyj- z dużą dokładnością, oraz niekorzystnego wpływu na człowieka. Jeśli
nego (Cassidy i in. 1994) jest korzystny, czy nie. Co więcej, musimy chodzi o izoflawony, mimo niewielu badań, jakie przeprowadzono
brać pod uwagę przezłożyskowe przemieszczanie się izoflawonów w tym zakresie, posiadamy dodatkowo dwa rodzaje dowodów na ich
– przypadek DES dowodzi, że estrogeny mogą przemieszczać się niekorzystny wpływ na ludzki organizm. Podczas gdy izoflawony
przez łożysko. Jak dotąd nie prowadzono tego rodzaju badań z genis- mogą mieć korzystne oddziaływanie w pewnych okresach życia lub
teinem na ludziach lub naczelnych. Wiedząc, że wszystkie badane na w pewnych okolicznościach, nie można tego rozciągać na całe życie
ludziach estrogeny są bronią obosieczną (Sheehan i Medlock, 1995; człowieka we wszystkich jego fazach. Izoflawony, podobnie jak
Sheehan, 1997) i że ten sam estrogen może wywoływać zarówno pozostałe estrogeny, mają charakter obosieczny, mogą bowiem
korzystne, jak i niekorzystne efekty, można przyjąć z dużym praw- działać zarówno korzystnie, jak i niekorzystnie (Sheehan i Medlock,
dopodobieństwem, że takimi samymi własnościami charakteryzują 1995; Sheehan, 1997). Należy ponownie rozpatrzyć świadectwo
się izoflawony. Dane uzyskane podczas badań na zwierzętach po- zdrowotności wydane produktom wytwarzanym na bazie wyizo-
krywają się z niekorzystnymi efektami obserwowanymi u ludzi. lowanych protein sojowych, lecz nie na takich zasadach, jakie
Ostatecznie początkowe dane z długoterminowych (ponad trzy- obowiązują w przypadku dodatków do żywności, gdyż byłoby to
dziestoletnich) perspektywicznych badań epidemiologicznych zdro- poważnym błędem.
wych ludzi (7000 mężczyzn) przeprowadzonych na Hawajach wyka- Leki o charakterze estrogennym i wolotwórczym podlegają kont-
zały, że częstotliwość występowania choroby Alzheimera wśród roli FDA i są podawane pod kontrolą lekarza. Leczonych w ten
Hawajczyków była taka sama, jak wśród Amerykanów europejskiego sposób pacjentów informuje się o związanym z tym ryzyku i obser-
pochodzenia i Japończyków (White i in., 1996a). Inaczej jest w przypa- wuje pod kątem wykrycia ewentualnych efektów ich toksycznego
dku zwyrodnienia naczyń mózgowych – częstotliwość jego występo- działania. W przypadku żywności nie istnieją podobne zabezpiecze-
wania jest podobna u Hawajczyków i Japończyków i w obu grupach nia i dlatego społeczeństwo zostało wystawione na potencjalne
jest wyższa niż u Amerykanów pochodzenia europejskiego. Wskazuje niebezpieczeństwo zatruć przez izoflawony zawarte w wyizolowa-
to, że za częstsze jego występowanie odpowiedzialni są wspólni nych proteinach sojowych, i to bez jakiegokolwiek ostrzeżenia.
przodkowie lub czynniki środowiskowe w Japonii i na Hawajach. W tej Kończąc, należy podkreślić, że Narodowy Ośrodek Badań Tok-
samej grupie zaobserwowano blisko dwuipółkrotnie większe ryzyko sykologicznych podjął długofalowe, wielopokoleniowe (chodzi o oso-
zapadnięcia na zwyrodnienie naczyń mózgowych oraz atrofię mózgu bniki w różnym wieku) badania genisteinu podawanego w pożywie-
pod wpływem spożywania tofu, produktu sojowego bogatego w izo- niu szczurom. Analiza badań nad wpływem różnych dawek jest już
flawony (White i in. 1996b). Pozostaje to w zgodzie z sugerowanym na ukończeniu. Ponieważ wstępne dane wynikające z tej analizy
we wcześniejszych analizach uzasadnieniem środowiskowym i dosta- mogą okazać się istotne przy podejmowaniu decyzji (odnośnie
rcza dowodu na to, że sojowe (zawarte w tofu) fitoestrogeny powodują przydzielenia certyfikatu zdrowotności), proponuję skontaktować się
zwyrodnienie naczyń mózgowych. Biorąc pod uwagę fakt, że estroge- w tej sprawie z drem Barrym Delclosem, który jest dostępny pod
ny są potrzebne do utrzymania funkcji mózgu kobiet i że męski mózg adresem umieszczonym w nagłówku niniejszego pisma, lub za
zawiera aromatazę, enzym, który zamienia testosteron w estradiol, pośrednictwem poczty elektronicznej.
a także to, że izoflawony są czynnikiem inhibitującym to enzymatycz-
ne działanie (Irvine, 1998), należy stwierdzić, że dla tych odkryć Z poważaniem,
odnoszących się do ludzi istnieje mechanistyczna podstawa. Mając na Daniel M. Sheehan
uwadze duże trudności w określeniu zależności między wystawieniem Daniel R. Doerge
i długotrwałością oddziaływania nie sprzyjających ukrytych czynników
w ludzkiej populacji (Sheehan, 1998b) oraz możliwość mechanistycz- Do wiadomości:
nego wyjaśnienia wyników o charakterze epidemiologicznym, należy Dr Bernard Schwetz, dyrektor NCTR,
uznać te badania za doniosłe. Są to jedne z bardziej wiarygodnych, Dr Barry Delclos.
dobrze zaplanowanych, ogólnie dostępnych badań epidemiologicz-
nych. Rzadko się zdarza, aby badania były tak przekonywające Bibliografia:
i wskazywały tak wyraźnie mechanizm występowania zjawiska. Z tego • A. Cassidy, S. Bingham, K.D.R. Setchell, „Biological effects of soy protein
też względu zasługują, aby brać ich wyniki pod uwagę. rich in isoflavones on the menstrual cycle of premenopausal women” („Bio-
Czy z azjatyckich doświadczeń wynika, że izoflawony są bez- logiczne oddziaływanie bogatych w izoflawony protein sojowych na cykl menst-
pieczne? Przegląd kilku przypadków prowadzi do następującego ruacyjny kobiet przed menopauzą”), Am. J. Cin. Nutr., nr 60, str. 333-340, 1994.

8 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . RAPgRTY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
• P.A. Chorazy, S. Himelhoch, N.J. Hopwood, N.G. Greger, D.C. Postellon, • K.L. Medlock, W.S. Branham i D.M. Sheehan, „Effects of coumestrol and
„Persistent hypothyroidism in an infant receiving a soy formula: Case report and equol on the developing reproductive tract of the rat” („Wpływ coumestrolu
review of the literature” („Uporczywa niedoczynność tarczycy u noworodka i equolu na rozwój układu rozrodczego szczura”), Proc. Soc. Exp. Biol. Med., nr
karmionego produktami sojowymi – opis przypadku i przegląd literatury”), 208, str. 67-1, 1995.
Pediatrics, str. 148-150, 1995. • R.J. Miksicek, „Estrogenic flavonoids: Structural requirements for biological
• R.L. Divi, H.C. Chang, D.R. Doerge, „Identification, characterization and activity” („Estrogeniczne flawonoidy – cechy strukturalne konieczne do aktyw-
mechanisms of anti-thyroid activity of isoflavones from soybean” („Rozpo- ności biologicznej”), Proc. Soc. Exp. Biol. Med., nr 208, str. 44-50, 1995.
znanie, charakterystyka i mechanizmy przeciwtarczycowego oddziaływania izo- • A. Pinchers, M.H. MacGillivray, J.D. Crawford, A.G. Freeman, „Thyroid
flawonów pochodzących z nasion soi”), Biochem. Pharmacol., nr 54, str. 1087- refractoriness in an athyreotic cretin fed soybean formula” („Oporność na
1096, 1997. leczenie tarczycy u żywionego soją kretyna z zaburzeniami tarczycy”), New Engl.
• R.L. Divi, D.R. Doerge, „Inhibition of thyroid peroxidase by dietary flavono- J. Med., nr 265, str. 83-87, 1965.
ids” („Hamowanie peroksydazy tarczycy przez flawnoidy pokarmowe”), Chem. • K.D.R. Setchell, L. Zimmer-Nechemias, J. Cai, J.E. Heubi, „Exposure of
Res. Toxicol., nr 9, str. 16-23, 1996. infants to phytoestrogens from soy-based infant formula” („Wystawienie nowo-
• P. Fort, R. Lanes, S. Dahlem, B. Reeker, M. Weyman-Daum, M. Pugliese, F. rodków na działanie fitoestrogenów zawartych w pokarmie dla niemowląt
Lifshitz, „Breast feeding and insulin-dependent diabetes mellitus in children” opartym na soi”), Lancet, nr 350, str. 23-27, 1997.
(„Karmienie piersią a cukrzyca insulinowa u dzieci”), J. Am. Coll. Nutr., nr 5, str. • D.M. Sheehan, „Literature analysis on no-threshold dose response curves for
439-441, 1986. endocrine disrupters” („Analiza literatury opisującej krzywe reakcji na nieograni-
• P. Fort, N. Moses, M. Fasano, T. Goldberg, F. Lifshitz, „Breast and czoną dawkę endokrynologicznych zakłócaczy”), Teratology, nr 57, str. 219, 1998a.
soy-formula feedings in early infancy and the prevalence of autoimmune thyroid • D.M. Sheehan, „Herbal medicines and phytoestrogens: risk-benefit con-
disease in children” („Karmienie piersią i produktami sojowymi we wczesnym siderations” („Ziołolecznictwo i fitoestrogeny – zalety i zagrożenia”), Proc. Soc.
niemowlęctwie a występowanie autoimmunologicznego zapalenia gruczołu tar- Exp. Biol. Med., nr 217, str. 379-385, 1998b.
czycy”), J. Am. Coll. Nutr.), nr 9, str. 164-167, 1990. • D.M. Sheehan, „Isoflavone content of breast milk and soy formulas: Benefits
• R.M. Harrison, P.P. Phillippi, M.C. Henson, „Effects of genistein on estradiol and risks” („Zawartość izoflawonów w mleku matki i w pożywieniu dla niemowląt
production in pregnant rhesus monkeys (Macaca mulatta)” („Wpływ genisteinu wytwarzanego na bazie soi – zalety i zagrożenia”), Clin. Chem., nr 43, str. 850, 1997.
na wytwarzanie estradiolu przez ciężarne rezusy (Macaca mulatta)), Am. J. • D.M. Sheehan, K.L. Medlock, „Current issues regarding phytoestrogens”
Primatology, nr 45, str. 183, 1998. („Obecne poglądy na fitoestrogeny”), Polyphenols Actualities, nr 13, str. 22-24,
• J.D. Hydovitz, „Occurrence of goiter in an infant on a soy diet” („Wy- 1995.
stępowanie wola tarczycy u noworodków na sojowej diecie”), New Engl. J. Med., • D.M. Sheehan, E. Willingham, D. Gaylor, J.M. Bergeron, D. Crews, „No
nr 262, str. 351-353, 1960. threshold dose for oestradiol-induced sex reversal of turtle embryos: How little
• C.H.G. Irvine, M.G. Fitzpatrick, S.L. Alexander, „Phytoestrogens in soy- is too much?” („Brak dawki granicznej estradiolu wywołującej zamiany płci
based infant foods: Concentrations, daily intake, and possible biological effects” w embrionach żółwia – jakże niewiele a już za dużo?”), Environmental Health
(„Fitoestrogeny w bazujących na soi pokarmach dla noworodków – dzienne Perspectives, luty 1999.
dawki i możliwe efekty biologiczne”), Proc. Soc. Exp. Biol. Med., nr 217, str. • T.H. Shepard, G.E. Pyne, J.F. Kirschvink, C.M. McLean, „Soybean goiter”
247-253, 1998. („Sojopochodne wole tarczycy”), New Eng. J. Med., nr 262, str. 1099-1103, 1960.
• Y. Ishizuki, Y. Hirooka, Y. Murata, K. Togasho, „The effects on thyroid gland • W. Tong, R. Perkins, L. Xing, W.J. Welsh, D.M. Sheehan, „QSAR models for
of soybeans administered experimentally to healthy subjects” („Wpływ pożywie- binding of estrogenic compounds to estrogen receptor alpha and beta subtypes”
nia sojowego na tarczycę w przypadku podawania go zdrowym osobnikom”), („Modele QSAR do wiązania związków estrogennych z podtypami receptorów
Nippon Naibunpi gakkai Zasshi, nr 67, str. 622-629, 1991. alfa i beta”), Endo., nr 138, str. 4022-4025, 1997.
• S. Kimura, J. Suwa, B. Ito, H. Sate, „Development of malignant goiter be • J.J. Van Wyk, M.B. Arnold, F. Pepper, „The effects of a soybean product on
defatted soybean with iodine-free diet in rats” („Wytwarzanie złośliwego wola thyroid function in humans” („Wpływ produktu sojowego na funkcjonowanie
u szczurów przez stosowanie pokarmu w postaci odtłuszczonych nasion soi tarczycy u ludzi”), Pediatrics, nr 24, str. 752-760, 1959.
w pozbawionej jodu diecie”), Gann., nr 763, str. 763-765, 1976. • L. White, H. Petrovitch, G.W. Ross, K.H. Masaki, „Association of mid-life
• J.R. Levy, F.A. Faber, L. Ayyash i C.L. Hughes, „The effect of parental consumption of tofu with late life cognitive impairment and dementia: The
exposure to phytoestrogen genistein on sexual differentiation in rats” („Skutki Honolulu-Asia Aging Study” („Związek między spożywaniem w wieku średnim
wystawienia rodziców na oddziaływanie fitoestrogenu genisteinu u szczurów”), tofu a upośledzeniami wieku starczego dotyczącymi procesu pojmowania i de-
Proc. Soc. Exp. Biol. Med., nr 208, str. 60-66, 1995. mencją – badania nad starzeniem się w Honolulu), The Neurobiol. of Aging, nr 17
• R. MacCarrison, „The goitrogenic action of soybean and groundnut” („Wolo- (suplement 4) str. 121, 1996a.
twórcze działanie soi i orzeszków ziemnych”), Indian J. Med. Res., nr 21, str. • L. White, H. Petrovich, G.W. Ross, K.H. Masaki, R.D. Abbot, E.L. Teng,
179-181, 1933. B.L. Rodriguez, P.L. Blanchette, R.J. Havlik, G. Wergowske, D. Chiu, D.J.
• K.L. Medlock, W.S. Branham, D.M. Sheehan, „Effects of phytoestrogens on Foley, C. Murdaugh, J.D. Curb, „Prevalence of dementia in older Japanese-
neonatal rat uterine growth and development” („Wpływ fitoestrogenów na American men in Hawaii” („Występowanie przypadków demencji u starszych
rozwój i wzrost nowo narodzonych szczurów”), Proc. Soc. Exp. Biol. Med., nr 208, mężczyzn pochodzenia japońsko-amerykańskiego na Hawajach”), JAMA, nr 276,
str. 307-313, 1995. str. 955-960, 1996b.

UZDRAWIAJĄCE I ODMŁADZAJĄCE ĆWICZENIA przekazu, a następnie jako pierwsza upoważniona do nau-


CHIŃSKICH CESARZY – „PERŁA ORIENTU” czania na Zachodzie. Wkrótce sama przekonała się o słusz-
Miłosz Woźniak ności obranej drogi, uzyskując poprawę zdrowia.

Niezwykła przemiana Tajemnicze ćwiczenia

W ielu ludzi docenia rolę, jaką pełni w życiu ruch.


Jednak mało kto wie, co znaczy prawidłowo ukie-
runkowana aktywność pozwalająca osiągnąć optymalną wy-
W dawnych wiekach na górze Huashan w Chinach istniał
klasztor. Mieszkający w nim mnisi słynęli z długowieczno-
ści, zachowując jednocześnie sprawność fizyczną i umys-
dolność organizmu bez szkody dla niego. Tajemnicę tę łową oraz młodzieńczy wygląd. Usłyszawszy o tym, ówczes-
odkryto w dalekich Chinach. ny cesarz kazał wezwać ich do pałacu. Kiedy mnisi stanęli
Niemiecka naturoterapeutka Monnica Hackl jeździła co przed władcą, zażądał on od nich, aby wyjawili mu swój
roku do Singapuru w celu studiowania terapii orientalnych. sekret młodości. Mnisi odpowiedzieli, że praktykując medy-
Na miejscu zaprzyjaźniła się z Chinką imieniem Chan. Była tację odkryli w ciele obecność kanałów energetycznych,
to osoba starsza i mocno korpulentna. przez które wpływa energia życiowa z nieba i ziemi. Następ-
Kiedy w roku 1989 ponownie odwiedziła Singapur, nie nie opracowali bardzo proste ruchy pozwalające napełnić
poznała swojej znajomej. Jej wygląd uległ radykalnej zmia- nią cały organizm. Metodę tę nazwali Huichungong (czytaj
nie: zeszczuplała i odmłodniała, stając się zupełnie inną „hueiczungun”), co znaczy: ćwiczenia „powrót wiosny”.
osobą. Zapytana o przyczynę tej zadziwiającej przemiany, Cesarz, nakazał mnichom nauczyć go tej sztuki. Zabronił
odpowiedziała z uśmiechem: ćwiczenia „powrót wiosny”, po natomiast przekazywania jej poza rodziną panujących.
czym pokazała kilka prostych ruchów. Po przejściu rocznej Dopiero w XX wieku jeden z ostatnich uczniów
próby Monnica została wprowadzona w tę metodę w linii mnichów Bian Zhizhong zdecydował się ujawnić światu

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 9


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . RAPgRTY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Huichungong, aby zapobiec zaginięciu tego drogocennego nienie i niedociśnienie tętnicze, przeziębienie, choroby
skarbu. Ze względu na surowe reguły klasztorne i nie płuc, zapalenie tchawicy i oskrzeli, astmę, alergię; wymioty,
sprzyjającą sytuację społeczną, przez wiele lat praktykował zaparcie i inne dolegliwości związane z trawieniem; żylaki
za zamkniętymi drzwiami. Kiedy w końcu opublikował odbytu, dolegliwości ze strony nerek, choroby tarczycy,
ćwiczenia w prasie, do redakcji zaczęły napływać pełne otyłość, zaburzenia metaboliczne, chorobę zwyrodnieniową
uznania listy od rozentuzjazmowanych czytelników, którzy kręgosłupa i stawu biodrowego, dyskopatię, garb, zapalenie
w krótkim czasie wyleczyli się z różnych schorzeń. Ta stawu, mięśniobóle, bóle nóg, choroby barku, udar mózgu,
wiadomość poruszyła świat: odkryto pilnie strzeżoną staro- padaczkę, bóle głowy, nerwobóle nerwu trójdzielnego, drże-
żytną tajemnicę zdrowia i młodości. Wybitny amerykański nia, zaburzenia schizofreniczne, nerwowość, nerwicę neura-
biolog dr M.C. Niu nauczywszy się tych ćwiczeń, sam steniczną i histeryczną, bezsenność, amnezję, zaćmę, jaskrę,
doświadczył ich nadzwyczajnej skuteczności. Podobną opi- krótkowzroczność, astygmatyzm, zapalenie siatkówki, śle-
nię wyrazili inni uczeni oraz lekarze. Obecnie Huichungong potę zmierzchową, zanik nerwu wzrokowego, bóle zębów,
cieszy się uznaniem w wielu krajach. owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, cuchnący oddech,
zapalenie ucha, szumy uszne, pogorszenie słuchu, zawroty
Mechanizm działania głowy, niewyraźną mowę, miesiączkowanie bolesne, zapale-
Zdrowie i witalność człowieka zależą od sprawnego nie pochwy, przewlekle zapalenie przydatków, dolegliwości
krążenia energii życiowej (Qi) w dwudziestu meridianach, w okresie przekwitania, impotencję, zapalenie naczyń
czyli kanałach energetycznych. Meridiany przebiegają przez chłonnych; trądzik, nadmierną potliwość dłoni, inne choro-
najważniejsze narządy wewnętrzne: serce, osierdzie, płuca, by skóry; defekty cery, plamy starcze, zmarszczki, łysienie
śledzionę, wątrobę, nerki, pęcherzyk żółciowy, żołądek, jelito i obwisłość piersi u kobiet.
cienkie, jelito grube, pęcherz moczowy oraz potrójny ogrze- Dawniej ćwiczenia „powrót wiosny” były zastrzeżone dla
wacz (pojęcie występujące w terapiach orientalnych). Jeśli cesarzy i ich rodzin. Dzisiaj każdy może w zaciszu domo-
wskutek różnych czynników przepływ energii zostaje zakłóco- wym korzystać z dobrodziejstwa tej niezwykłej metody, aby
ny, powstają choroby, a także rozpoczyna się proces starze- poprawić jakość swojego życia. (M. Hackl, Hui Chun Gong:
nia. Odpowiednie ruchy mogą pobudzać meridiany i usuwać Die Verjüngungsübungen der chinesischen Kaiser, Heinrich
istniejące zakłócenia. Dzięki temu następuje uaktywnienie Hugendubel Verlag, Monachium, 1999; B. Zhizhong, Dao-
mechanizmów samoleczenia i organizm regeneruje się. ist Health Preservation Exercises, China Today Press, Pekin,
Szczególnym osiągnięciem mnichów z klasztoru Huashan 1996).
jest odkrycie doniosłego znaczenia ośrodka energetycznego
zwanego Xiadan, który znajduje się w podbrzuszu i obejmu- WYBRANE ĆWICZENIA SYSTEMU „POWRÓT WIOSNY”
je narządy płciowe. W czasie wykonywania ćwiczeń energia Ogólne zasady ćwiczeń
gromadzi się w tym ośrodku pobudzając gruczoły płciowe do • Włożyć luźny i wygodny strój. Nie wkładać obuwia na
wydzielania substancji chemicznych – hormonów. One z ko- grubych podeszwach.
lei regulują czynność pozostałych gruczołów dokrewnych: • Wybrać miejsce bez przeciągów i bezwietrzne.
trzustki, nadnerczy, grasicy, tarczycy i przytarczyc, przysadki • Ćwiczyć wolno i bez wysiłku.
oraz szyszynki. Uwalniane przez nie hormony wywierają • Oddychać nosem w naturalny sposób. Obserwować swój
dobroczynny wpływ na różne procesy życiowe organizmu. oddech i skoordynować z nim ruchy. Unikać kierowania
W dzisiejszych czasach często występują zaburzenia czyn- oddechem.
ności gruczołów dokrewnych. Dzięki Huichungongowi orga- • Uwagę lekko koncentrować na podbrzuszu.
nizm sam wydziela hormony w odpowiedniej ilości, w bezpiecz- • Po zakończeniu ćwiczeń chodzić przez pięć, dziesięć
ny, naturalny sposób, w przeciwieństwie do przyjmowania ich minut.
w postaci leków syntetycznych wywołujących niekorzystne • Przez piętnaście minut po zakończeniu ćwiczeń nie nale-
skutki. ży jeść ani pić. Przez godzinę nie wolno spożywać zimnych
pokarmów i napojów, także alkoholowych, ani się kąpać.
Zastosowanie metody Ćwiczenia można wykonywać godzinę po posiłku lub pięt-
Mnisi z klasztoru Huashan opracowując na podstawie naście minut po wypiciu napoju.
wielowiekowych doświadczeń ćwiczenia „powrót wiosny” Poniżej przedstawiono dwa spośród ćwiczeń „powrót
dążyli do uzyskania największej skuteczności przy najmniej- wiosny”.
szej ilości ruchów. Na tym właśnie polega genialność metody.
Ćwiczenia są tak proste, że można nauczyć się ich w pół dnia! „Pompowanie Yinu”
Nie wymagają dużego wysiłku, nadają się zarówno dla osób Przygotowanie: Stajemy prosto ze złączonymi nogami tak,
młodych, jak i starszych. Wykonywane są na stojąco. Zależnie aby kostki lekko się dotykały. Rozluźnione ręce spoczywają
od potrzeby zajmują od trzech do dwudziestu minut dziennie. wzdłuż ciała. Wzrok kierujmy przed siebie. Uśmiechamy się do
Pozytywne wyniki pojawiają się już po pierwszym razie! siebie w poczuciu własnej młodości i świeżości.
Huichungong wywiera działanie zdrowotne i odmładza- Ćwiczenie: Bierzemy się pod boki, tak aby kciuk znaj-
jące na cały organizm. Pozwala utrzymać dobrą kondycję, dował się na plecach. Powinniśmy lekko odczuwać ucisk
dodaje sił, koryguje nieprawidłową postawę ciała, kształtuje dłoni, nie powinien nas jednak w żaden sposób krępować.
sylwetkę. Usuwa toksyny z organizmu, pobudza mechani- Teraz rozluźniamy się i ugnijmy nieco kolana. Kiedy po-
zmy obronne, poprawia skład i krążenie krwi. Dzięki czujemy ciężar ciała na całej podeszwie, poddźwigujemy się
wszechstronnemu działaniu Huichungongiem można leczyć w górę. Wykonując ten ruch, odpychamy się od podłoża
choroby bez względu na ich rodzaj. i unosimy pięty ściągając jednocześnie nieco pośladki.
Huichungong leczy między innymi następujące schorze- W ten sposób powstaje ruch pompujący.
nia: chorobę wieńcową, miażdżycę naczyń mózgu, nadciś- Powtarzamy ćwiczenie osiem razy.

10 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . RAPgRTY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Ćwiczenie powtarzamy osiem razy na zmianę – raz
w lewo, raz w prawo.

Uwagi: Wykonując to proste ćwiczenie trzeba dokładnie


wsłuchać się w siebie i wyczuć pompujący ruch podczas
wypychania ciała w górę. Unosząc pięty, stajemy na poduszce Uwagi: Unikajmy wszelkiego pośpiechu i gwałtownych
stopy, a nie na palcach. Tylko w ten sposób masujemy punkt ruchów. To proste ćwiczenie wykonujemy powoli i płynnie.
Yongquan usytuowany w środku stopy. Aby wytworzyć Nie szarpiemy ramionami w lewo lub w prawo, lecz przesu-
więcej energii, ćwicząc mocno przyciśnijmy nogi do siebie. wamy złożone ręce wyraźnie w jedną lub drugą stronę, tak
Działanie: Podczas ćwiczenia przyjmujemy poprzez znaj- daleko jak to tylko możliwe.
dujący się na końcu poduszki stopy punkt Yongquan ener- Przed rozpoczęciem ruchu powrotnego pozostańmy na
gię ziemi i pompujemy ją przez uda do nerek. Yongquan chwilę maksymalnie wychyleni w bok. Również biodro
oznacza „tryskające źródło”. Kiedy to źródło zatyka się lub należy powoli i wyraźnie przesunąć tak daleko w bok, jak to
wysycha, energia nie może płynąć do ciała. Taka osoba tylko możliwe.
może cierpieć z powodu zimnych stóp, bólów pleców, suchej Działanie: Już nazwa tego ćwiczenia mówi, że prowadzi
skóry i dolegliwości ze strony nerek. Pompujący ruch oczy- ono do silnego pobudzenia serca i krążenia krwi. Ruch
szcza i otwiera „źródło”. Wpływająca energia rozchodzi się złożonych rąk na boki rozluźnia i masuje obszar piątego
za pomocą meridianu nerek po całym ciele. Chińczycy kręgu piersiowego. Kręg ten ma kluczowe znaczenie w czyn-
uważają, że otwarcie tego punktu reguluje również podwyż- nościowych zaburzeniach pracy serca, ponieważ jest on
szone ciśnienie krwi. często zablokowany i przesunięty. Przesunięcie lub blokada
Obie ręce są wsparte na bokach i masują przede wszyst- kręgu powoduje ucisk miejsc wyjścia nerwów i w ten sposób
kim punkty meridianów wątroby i pęcherzyka żółciowego. cierpi także splot sercowy. W ten sposób dochodzi do
Czubki palców leżą na punktach kanału śledziona-trzustka. niedoborów, które mogą prowadzić do ucisku lub kołatania,
Jest to kanał, który przechodzi przez ten obszar i zaopatruje bądź też kłucia w okolicy serca. U pacjentów z tego typu
go w energię: tak zwane naczynie opasujące, obejmujące dolegliwościami często nie można stwierdzić żadnej przy-
ciało w pasie. Można je pobudzić, uciskając lekko dłońmi. czyny organicznej. Ludzie, którzy mają blokadę piątego
Naczynie to jest dodatkowym kanałem zaopatrzenia, który kręgu, zwykle odczuwają dolegliwości związane z pogodą.
jak pas obejmuje nasze ciało i posiada odgałęzienia do W czasie wiatru halnego lub przy zmianach pogody może
innych, stykających się lub krzyżujących z nim kanałów. dochodzić do zaburzeń układu krążenia, mogą też wy-
Są to meridiany żołądka, śledziony, nerki, pęcherzyka stępować stany przypominające zawał. Zabiegi kręgarskie
żółciowego, wątroby i oba meridiany nadrzędne, przebie- w tym rejonie są często niemożliwe, np. wtedy gdy kręg jest
gające pionowo przez środek ciała. Uciskając lekko dłonią to przesunięty do przodu. Tak dzieje się zawsze, gdy za-
właśnie miejsce, oddziałujemy więc na bardzo wiele obsza- blokowany staw pełni w ciele określoną funkcję nośną
rów naszego ciała, a przede wszystkim na układ trawienny. – manualna terapia nie wystarcza zazwyczaj na długo.
Ściągnięcie pośladków podczas pompującego ruchu Ćwiczenie to stopniowo rozluźnia blokadę wokół piątego
w górę wzmacnia mięśnie tego obszaru (uda, pośladki). kręgu i rozkurcza mięśnie tego rejonu. W trakcie wykony-
wania ćwiczenia lub po jego zakończeniu ćwiczącemu robi
„Pobudzenie serca” się ciepło. Ciepło to wychodzi z pleców i rozprzestrzenia się
Przygotowanie: Stajemy prosto ze złączonymi nogami, poprzez klatkę piersiową w stronę twarzy. Jest to znak, że
tak aby kostki lekko się dotykały. Rozluźniamy i opuszczamy zatrzymana na zablokowanym kręgu energia uwolniła się
ramiona wzdłuż ciała, wzrok kierujmy przed siebie. Uśmie- i teraz ponownie krąży w organizmie.
chamy się do siebie w poczuciu własnej młodości i świeżości. Ruchy boczne bioder ćwiczą mięśnie nóg i miednicy
Ćwiczenie: Podnosimy powoli dłonie i składamy je na i pomagają zapobiegać i leczyć dolegliwości w tym rejonie
wysokości piersi palcami skierowanymi w górę. Przedramio- ciała. I
na powinny tworzyć linię poziomą – należy więc zwrócić
uwagę na to, aby nie trzymać dłoni zbyt wysoko. Osoby zainteresowane dalszymi szczegółami dotyczącymi sys-
Uginamy nieco kolana i łagodnie, lecz wyraźnie przesu- temu ćwiczeń „powrót wiosny” proszone są o kontakt za auto-
wamy złożone ręce w lewo aż do osiągnięcia granicznego rem: Miłosz Woźniak, ul. Bol. Krzywoustego 6 m. 6, 70-244
punktu tego ruchu. Biodra i kolana przenosimy w drugą Szczecin; tel. (091) 4346155 (osoby chcące uzyskać informacje
stronę, a więc w prawo. Spojrzenie przez cały czas kierujemy drogą listowną, do swojego listu winny dołączyć kopertę z poda-
przed siebie. Następnie wykonajmy teraz ten ruch w prawo. nym adresem zwrotnym i naklejonym znaczkiem).

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 11


W niniejszym artykule występują liczne odniesienia do badań na zwierzętach. Pragniemy
podkreślić, że Nexus nie usprawiedliwia ani nie popiera tego rodzaju doświadczeń.
Wydawca

Prowadzone
P od koniec roku (2000) w punktach sprzedaży w Wielkiej Brytanii ma być
rozprowadzana ulotka mówiąca o szkodliwości telefonów komórkowych.
To istotne posunięcie stawia brytyjski rząd na czele instytucji, które zareagowa-
ły na coraz liczniejsze głosy dochodzące ze strony opinii publicznej oraz
w ostatnim czasie naukowców wyrażających niepokój z powodu możliwości zagrożenia zdrowia
ze strony promieniowania wytwarzanego przez telefony komórkowe.
badania medyczne Z oceną, czy w ulotce tej znajdziemy rzetelnie przedstawione fakty, czy też
opinie mające na celu bagatelizację niebezpieczeństwa, musimy zaczekać do
dowodzą, że czasu jej ukazania się. Ewentualność zmniejszenia wagi problemu jest całkiem
realna, jako że ulotka ma być wspólnym dziełem Ministerstwa Zdrowia,
normy emisji Narodowej Rady Ochrony Radiologicznej (National Radiological Protection
Board; w skrócie NRPB) i producentów telefonów komórkowych. Co by
promieniowania jednak o tym nie mówić, temat ten nieustannie skupia na sobie zainteresowa-
nie brytyjskich mediów oraz opinii publicznej.
elektro- Wspomniana ulotka stanowi najważniejszy rezultat opublikowanego w ma-
ju1 Raportu Stewarta – opracowania niezależnej grupy ekspertów kierowanej
magnetycznego przez sir Williama Stewarta, prezesa Tayside University Hospitals NHS Trust
w Dundee, zatytułowanego „Telefony komórkowe a zdrowie”. Następstwem
winny być znacznie tego raportu było pismo rozesłane w sierpniu przez Ministerstwo Oświaty do
wszystkich szkół w kraju, w którym zwrócono się z prośbą do nauczycieli, aby
zaostrzone, uświadomili dzieciom możliwe zagrożenia związane z nadmiernym używaniem
telefonów komórkowych i zachęcali je do ograniczenia korzystania z tego
a używanie środka łączności. Rząd żadnego innego zachodniego kraju nie zdobył się jak
dotąd na wystosowanie podobnego ostrzeżenia.
telefonów Spośród wielu zaleceń Raportu Stewarta na największą uwagę zasługuje
„ostrożne podchodzenie” do telefonów komórkowych, zwłaszcza przez dzieci,
komórkowych co znalazło odzwierciedlenie w sugestii, aby przemysł zaprzestał promocji tego
sprzętu wśród tej grupy wiekowej. Raport radzi również, aby do każdego
ograniczone gospodarstwa domowego przesłać broszurę wyjaśniającą kwestie zdrowotne
związane z używaniem telefonów komórkowych. Broszura taka powinna także
do minimum. być dostępna w każdym punkcie sprzedaży.
Autorzy raportu proponują ponadto powołanie do życia poważnego pro-
gramu badawczego. Rząd już zapowiedział, że taki program powstanie do
końca listopada. Inne zawarte w Raporcie sugestie, obok słów krytyki pod
adresem Narodowej Rady Ochrony Radiologicznej, to opatrzenie każdego
aparatu w punkcie sprzedaży Wskaźnikiem Specyficznej Absorpcji (Specific
Absorption Rate; w skrócie SAR), kontrola zezwoleń na budowę nowych
masztów, a także wprowadzenie trzyletniego okresu sprawdzania danych. Pod
koniec roku okaże się, ile z tych uwag zostanie wcielonych w życie, choć trzeba
przyznać, że Ministerstwo Zdrowia zaakceptowało już większość z nich.
Simon Best Jedną z zasadniczych słabości samego Raportu jest pominięcie istotnych
Copyright  2000 materiałów badawczych przy formułowaniu wniosku w sprawie dowodów
zagrożenia zdrowia wywołanego emisją fal o częstotliwościach radiowych
wydawca
(Radio Frequency; w skrócie RF). Kwestię tę omówiono szczegółowo w innym
Electromagnetic Hazard & Therapy miejscu2, niemniej wiele osób nie zgodzi się z tezą mówiącą, że „w świetle
PO Box 2039
dowodów promieniowanie radiowe poniżej norm wyznaczonych przez NRPB
Shoreham, W. Sussex BN43 5JD
nie wywołuje szkodliwych dla zdrowia efektów” (1.17).
Wielka Brytania
Oprócz symptomów zgłaszanych przez użytkowników telefonów, takich jak
simonbest@em-hazard-therapy.com odczuwanie ciepła, podrażnienie skóry, bóle głowy, zaburzenia wzroku oraz
www.em-hazard-therapy.com snu, krótkotrwała utrata pamięci, dezorientacja i nowotwory mózgu, mamy do
dyspozycji coraz więcej wyników badań, których nie sposób lekceważyć.

12 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Mimo to producenci telefonów komórkowych nadal Proponowany nowy system TETRA, przeznaczony głó-
przekonują, że brak jest na to przekonywających dowo- wnie dla służb ratunkowych, niektórych sieci i londyńs-
dów, że są one „bezpieczne”, a emitowane przez nie kiego metra, jest pod tym względem szczególnie alar-
promieniowanie jest znacznie niższe od granicznej warto- mujący, gdyż nie tylko używa sygnału o częstotliwości 420
ści ustalonej przez Narodową Radę Ochrony Radiologicz- MHz (dającej fale maksymalizujące absorbcję promienio-
nej, która nie widzi w chwili obecnej potrzeby jakichkol- wania u dzieci w wieku od 3 do 6 lat), ale także przenosi
wiek zmian w obowiązujących normach i mimo naras- pulsację 17 Hz, która odpowiada dokładnie rytmowi beta
tającej krytyki stoi niezłomnie na stanowisku, że należy mózgu! To rozwiązanie przyjęto, mimo całkowitego braku
zajmować się wyłącznie efektem wydzielania ciepła. badań nad wpływem takiego rozwiązania na zdrowie.

EFEKTY TERMICZNE KONTRA POZOSTAŁE DONIOSŁE ODKRYCIA


Cała dyskusja wokół telefonów komórkowych, a ściśle Z braku możliwości szczegółowego zaprezentowania
rzecz biorąc także wszelkich innych źródeł promieniowania najnowszych badań naukowych (będą one przedstawione
niejonizującego, takich jak monitory, linie energetyczne etc., w kolejnych numerach naszego pisma Electromagnetic
koncentruje się na dowodach przemawiających za i przeciw Hazard & Therapy) pragnę zwrócić uwagę na kilka istot-
termicznym bądź nietermicznym efektom biologicznym. nych prac.
Większość uczonych z branży wyznaje dzisiaj pogląd, W roku 1998 dr Kjell-Hansson Mild z Narodowego
że termiczne oddziaływanie na tkankę stanowi jedyny Instytutu Pracy w Umeå w Szwecji opublikował wyniki
istotny czynnik zagrożenia, jakie mogą dla ciała stwarzać badań przeprowadzonych na 11 000 użytkowników telefo-
pola elektromagnetyczne. Z tego nów komórkowych w Norwegii
powodu wszelkie normy, zarówno i Szwecji, w których porównywał
krajowe, jak i międzynarodowe,
...badania przeprowadzone... symptomy w zależności od czasu
bazują na tym samym założeniu. przez profesora Leifa Salforda korzystania z aparatów analogo-
Nawet Raport Stewarta nie wniósł na Uniwersytecie Lund, wych i GSM3. Koncentrując się na
do tej kwestii nic nowego. dowodzą, że promieniowanie tych ostatnich (95 procent udziału
Tymczasem na przestrzeni w sprzedaży wszystkich telefonów)
ostatniej dekady coraz poważniej o częstotliwości stosowanej stwierdził istnienie wyraźnego
jest brany pod uwagę poparty licz- w telefonach komórkowych związku między występującymi
nymi dowodami pogląd mówiący, może wpływać na barierę symptomami (zmęczenie, ból gło-
że niekorzystne efekty mogą wy- wy, wrażenie gorąca na lub za
stępować już na poziomie znacz- krew-mózg, która uchem, pieczenie skóry) z czasem
nie poniżej punktu, w którym na- w normalnych warunkach pracy aparatu podzielonym na na-
stępuje ogrzanie tkanki, i że te przepuszcza pewne związki stępujące przedziały: poniżej 2 mi-
nietermiczne efekty mogą być gro- nut, 2-15 minut, 15-60 minut i po-
źne dla zdrowia. Zanim jednak
chemiczne, a inne wyżej 1 godziny dziennie. Na przy-
omówię powyższe tezy, wyjaśnię zatrzymuje. kład Szwedzi korzystający z telefo-
zasady działania telefonów komór- nu komórkowego dłużej niż przez
kowych. godzinę, podwyższoną ciepłotę za
Częstotliwości stosowane w cyfrowych – będących na- uchem zgłaszali 22 razy częściej niż osoby telefonujące
stępcami starszych, analogowych – telefonach komórko- poniżej dwóch minut. Dla Norwegii wskaźnik ten wyniósł
wych (900 MHz dla systemu GSM używanego przez 16 (patrz tabela 1).
Vodafone oraz Cellnet i 1800 MHz dla systemu PCN Powyższe rezultaty potwierdzają jednoznacznie wystę-
używanego przez Orange oraz One2One) należą do za- powanie efektu cieplnego, aczkolwiek głębokość, na jaką
kresu mikrofal. Częstotliwości te, podobnie jak znacznie
niższe, występujące w monitorach, liniach energetycznych Tabela 1. Wskaźniki dla czasu rozmów z telefonu typu GSM
etc., określone są terminem „niejonizujących”, ponieważ w odniesieniu do zgłaszanych symptomów. Jako poziom
nie mają dość energii, aby oderwać elektrony od atomu. odniesienia dla czasu rozmów poniżej 2 minut dziennie
Dla porównania, promieniowanie beta oraz gamma po- przyjęto 1. (Źródło: Kjell-Hansson Mild i inni, 1998)
wstające podczas rozszczepienia jądra oraz wytwarzane
przez inne źródła posiada dość energii, aby tego dokonać, Czas trwania (minuty/dzień) 2-15 15-60 ponad 60
——————————————————————————
i dlatego nazwano je „jonizującym”. Niebezpieczeństwa Norwegia
z nim związane są powszechnie znane. Po części za sprawą Symptomy:
takiego właśnie rozdziału wielu hołdujących klasycznym Zmęczenie 1,10 1,55 4,14
poglądom uczonych wyraża przekonanie, że promienio- Ból głowy 1,94 2,69 6,31
wanie niejonizujące odznacza się małą szkodliwością, Ciepło za uchem 1,68 2,93 16,00
z wyjątkiem zdolności do podgrzewania tkanek. Ciepło na uchu 1,65 3,94 8,37
W przypadku telefonów komórkowych dodatkowy po- Pieczenie skóry 1,56 3,48 8,42
wód do niepokoju tkwi w tym, że sygnał ma charakter
„pulsacyjny”. Oznacza to, że główna częstotliwość „prze- Szwecja
nosi” jeszcze jeden sygnał – w tym przypadku o częstot- Symptomy:
liwości 217 Hz – który generuje w mózgu regularne Zmęczenie 1,25 1,80 1,40
pulsacje o niskiej częstotliwości. Ściśle rzecz ujmując, Ból głowy 1,49 2,50 2,83
użytkownik telefonu jest narażony dodatkowo na inne Ciepło za uchem 2,63 9,00 21,90
subtelne, harmoniczne pulsacje. To właśnie ten czynnik, Ciepło na uchu 2,73 10,20 22,40
w połączeniu z innymi parametrami sygnału, nie jest Pieczenie skóry 1,06 2,34 2,77
uwzględniony przez aktualnie obowiązujące normy.

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 13


penetruje on mózg oraz kwestia, czy ponosi odpowiedzial- Do grupy pionierskich badań możliwych zagrożeń spo-
ność ze wszystkie zgłaszane symptomy, pozostaje na razie wodowanych przez promieniowanie należą prace zespołu
nie wyjaśniona. kierowanego przez dra Michaela Repacholi10 z Królews-
Inne badania, przeprowadzone – również w Szwecji kiego Szpitala w Adelaide w Australii. Poddali oni eks-
– przez profesora Leifa Salforda na Uniwersytecie Lund, perymentowi 200 specjalnie przygotowanych myszy. Zwie-
dowodzą, że promieniowanie o częstotliwości stosowanej rzęta poddawano pulsującemu promieniowaniu o częstot-
w telefonach komórkowych może wpływać na barierę liwości 900 MHz przez godzinę dziennie przez 9 do 18
krew-mózg, która w normalnych warunkach przepuszcza miesięcy. W rezultacie uzyskano podwojenie liczby chło-
pewne związki chemiczne, a inne zatrzymuje. Profesor niaków B-komórkowych. Ogłoszenie tych wyników wzbu-
Salford zaobserwował, że już po dwuminutowym wysta- dziło kontrowersje w sprawie ich potencjalnych implikacji
wieniu szczurów na działanie fal wytwarzanych przez dla wystawionych na tego rodzaju promieniowanie ludzi.
telefon komórkowy wystąpiły u nich zmiany w przepu- Wygląda na to, że wkrótce dojdzie do powtórzenia tych
szczalności bariery krew-mózg.4 Odkrycie to jest niepo- badań, być może już bez udziału dra Repacholiego, który
kojące, gdyż wskazuje na istnienie efektów innych niż kieruje obecnie Projektem EMF w Genewie z ramienia
termiczne. Światowej Organizacji Zdrowia.
W Stanach Zjednoczonych profesor Henry Lai i dr
Narandra Sing z Uniwersytetu Stanowego w Seattle od- NORMY NARODOWEJ RADY OCHRONY
notowali zwiększoną liczbę pęknięć w DNA zawartym RADIOLOGICZNEJ OPARTE NA WSKAŹNIKU
w mózgu szczurów wystawionych na działanie fal emito- SPECYFICZNEJ ABSORPCJI
wanych przez telefony komórkowe,5 przy czym inni bada- Obowiązujące obecnie normy Narodowej Rady Ochro-
cze twierdzą, że nie udało im się powtórzyć tych wyników. ny Radiologicznej, a także normy międzynarodowe, opa-
Tymczasem w Wielkiej Brytanii dr Alan Preece z Uni- rte są na Wskaźniku Specyficznej Absorpcji, który określa,
wersytetu Bristolskiego ogłosił w kwietniu, że odkrył ile promieniowania wchłania gram tkanki w danym czasie.
wpływ promieniowania charakterystycznego dla telefonów Narodowa Rada Ochrony Radiologicznej skupia się prze-
komórkowych na percepcję człowieka, który przejawiał się de wszystkim na zapobieganiu wzrostowi temperatury
szybszym rozwiązywaniem testów skojarzeniowych.6 Bio- powyżej 1 stopnia Celsjusza i kładzie nacisk na ogranicza-
rąc jednak pod uwagę fakt, że przeprowadził 15 różnych nie nagrzewania poniżej 10 watów na kilogram (10W/kg)
testów na zaledwie dwóch osiemnastoosobowych grupach w każdych 10 gramach tkanki w przeciętnym czasie 6 mi-
poddanych dwóm trzydziestominutowym sesjom promie- nut. Dla porównania Międzynarodowy Komitet Promie-
niowania, uzyskany wynik może być zupełnie przypad- niowania Niejonizującego (International Committee on
kowy. Ponadto zastosowany w eksperymencie sygnał nie Non-Ionising Radiation; w skrócie ICNIRP) ustalił normę
był identyczny z wytwarzanym przez telefon typu GSM. 2 W/kg, a więc pięciokrotnie niższą. (Z kolei w Stanach
Trudno się jednak dziwić tym niedostatkom, skoro Mini- Zjednoczonych obowiązuje 1,6 W/kg, ale w 1 gramie
sterstwo Zdrowia przeznaczyło na te badania śmieszną tkanki).
dotację w wysokości zaledwie 3 000 funtów! Raport Stewarta zaleca, aby Wielka Brytania dorów-
Niejako dla kontrastu, dr John Tattersall z bazy Che- nała do Europy i przyjęła normę Międzynarodowego
micznej i Biologicznej Obrony w Porton Down w hrabst- Komitetu Promieniowania Niejonizującego, co byłoby
wie Wiltshire, wsparty przez Ministerstwo Zdrowia sumą pierwszym krokiem w dobrym kierunku, aczkolwiek nie-
113 000 funtów, doniósł ostatnio o skutkach oddziaływania wątpliwie kłopotliwym dla Narodowej Rady Ochrony Ra-
promieniowania o częstotliwościach radiowych na hipo- diologicznej.
kampową część mózgu szczurów na poziomie nietermicz- Biorąc pod uwagę złożoność sygnału, wątpliwości bu-
nym, znacznie poniżej aktualnie obowiązujących norm dzi sama zasada wykorzystywania Wskaźnika Specyficznej
Narodowej Rady Ochrony Radiologicznej.7 Zaobserwo- Absorpcji jako wiarygodnego miernika. W czerwcu 1999
wał występowanie, nie związanych z ciepłem, zmian elekt- roku w Izbie Gmin odbyło się specjalne seminarium, na
rycznie wzbudzonych potencjałów w dłuższym czasie. Po- którym głos zabrał między innymi profesor Lai ze Stanów
mijając powyższe rezultaty, można by zadać pytanie, dla- Zjednoczonych i profesor Richard Doll z brytyjskiej Naro-
czego Ministerstwo Zdrowia przyznało taką sumę Porton dowej Rady Ochrony Radiologicznej. Podczas tego semi-
Down zamiast skierować ją na otwarty
rynek uniwersytecki dający gwarancję peł-
nej publikacji wyników badań.
Dr David de Pomerai z Uniwersytetu
Nottinghamskiego poddawał promienio-
waniu mikrofalowemu z telefonu Nokia
2110 nicienie i stwierdził, że ich komórki
wytwarzały więcej „protein wstrząsu ciepl-
nego” (Heatshock Proteins; w skrócie
HSP) na poziomie, któremu nie towarzy-
szył mierzalny wzrost temperatury.8 Pro-
teiny HSP zawdzięczają swoją nazwę te-
mu, że po raz pierwszy zauważono ich
powstawanie w reakcji na znaczny wzrost
temperatury (co najmniej o 2 stopnie
Celsjusza), w rzeczywistości jednak poja-
wiają się one, ilekroć w komórce dochodzi
do jakichkolwiek uszkodzeń proteinowej
struktury DNA i RNA.

14 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


narium profesor Michael Kundi z Instytutu Zdrowego PODSTAWOWE DEFINICJE
Środowiska Uniwersytetu Wiedeńskiego przedstawił pięć • 1 herc (Hz) = jeden cykl na sekundę.
podstawowych założeń pozwalających podważyć z nauko- • 1 kiloherc (kHz) = 1 000 Hz.
wegu punktu widzenia zasadność stosowania Wskaźnika • 1 megaherc (MHz) = 1 000 000 Hz.
Specyficznej Absorpcji w odniesieniu do telefonów komó- • 1 gigaherc (GHz) = 1 000 000 000 Hz.
rkowych.10 • Częstotliwości radiowe (RF) zawierają się w przybliże-
We wrześniu 1999 roku ponownie skrytykowano po- niu w zakresie między 100 kHz a 300 MHz.
stawę Narodowej Rady Ochrony Radiologicznej, kiedy • Częstotliwości mikrofalowe (MW) zawierają się w przy-
Specjalna Komisja Izby Gmin zaleciła jej w swoim rapor- bliżeniu w zakresie między 300 MHz a 300 GHz. I
cie dostosowanie swoich norm do wielkości przyjętych
przez Międzynarodowy Komitet Promieniowania Niejoni- O autorze:
zującego.11 Narodowa Rada Ochrony Radiologicznej od- Simon Best jest dziennikarzem zajmującym się problematyką
rzuciła wówczas te zalecenia, lecz presja wywołana przez medyczną. Wspólnie z biofizykiem, drem Cyrilem Smithem,
Raport Stewarta okazała się w końcu zbyt silna. napisał nagrodzoną książkę Electromagnetic Man: Health and
Hazard in the Electrical Environment (Człowiek elektromagnety-
ŚRODKI OSTROŻNOŚCI czny – zdrowie i ryzyko w środowisku elektrycznym) wydaną
W dokumencie przesłanym do Specjalnej Komisji, nakładem wydawnictwa Dent z Londynu (1988) i St Martins
Brytyjskie Stowarzyszenie Medyczne nawoływało do „roz- Press z Nowego Jorku (1989).
ważnego unikania”, wyrażając zarazem pogląd, iż konsu- Simon Best wydaje także od roku 1989, przy współpracy
menci winni mieć dostęp do urządzeń ochronnych, które z Alasdairem Philipsem, dyrektorem Powerwatch UK, biuletyn
redukują wpływ promieniowania. Electromagnetic Hazard & Therapy. Ukazujący się cztery razy
Niedawno magazyn Which?12 opublikował raport, w roku EH&T jest jedynym niezależnym, wychodzącym regular-
w którym znalazło się stwierdzenie, że przeprowadzone nie brytyjskim czasopismem poświęconym badaniom i rozważa-
przez redakcję badania dowiodły, iż korzystanie ze słucha- niom dotyczącym zagrożeń dla zdrowia wywoływanych przez
wek pozwalających swobodnie operować dłońmi wystawia pola elektromagnetyczne występujące na przykład w pobliżu linii
ich użytkownika na trzykrotnie większy wpływ promienio- energetycznych, monitorów, telefonów komórkowych, wież na-
wania elektromagnetycznego. To oświadczenie poddano dawczych oraz źródeł promieniowania mikrofalowego, a także
ostrej krytyce, albowiem Which? nie kwapił się z przed- ich pozytywnego wykorzystywania w medycynie, zarówno kon-
stawieniem danych oraz metodologii badań. W rzeczywis- wencjonalnej, jak i komplementarnej (elektroterapia, magneto-
tości badania te przeprowadzono w ERA Technology terapia).
w Leatherhead w hrabstwie Surrey, którego przedstawi-
ciele odmawiają dyskusji wyników. Przełożył Mirosław Kościuk
Na redakcję magazynu Which? posypały się pogróżki
o wytoczenie procesów sądowych, o ile nie opublikuje on
stosownych sprostowań. Which? planuje jednak powtórze- Przypisy:
1. Independent Expert Group on Mobile Phones 2000 (chairman Sir
nie niektórych testów oraz publikację wyników kolejnych William Stewart), „Mobile Phones and Health”, maj 2000. Pełny tekst
badań mających potwierdzić zaprezentowane we wspo- raportu (w języku angielskim) znaleźć można na stronie internetowej
mnianym raporcie stanowisko. Przeprowadzone wcześniej ‹www.iegmp.org.uk›.
przez innych badaczy testy wykazały wzrost promieniowa- 2. R. Coghill, „Mobile Phones and Health: why the missing evidence?”,
Electromagnetic Hazard & Therapy, 2000, 11(1).
nia do ucha o nie więcej jednak niż 15 do 30 procent. 3. Kjeld-Hansson Mild i inni, „Comparison of analogue and digital
Wydaje się, że słuchawki są urządzeniem pożytecznym, mobile phone users and symptoms. A Swedish-Norwegian epidemiological
gdyż pozwalają utrzymywać promieniowanie z dala od study”, National Institute of Working Life, Umeå, Szwecja, Arbetslivsrap-
ciała, zaś dołączone do nich instrukcje obsługi zawierają port, 1998, 23. Informacje o sposobie nabycia raportu można uzyskać pod
adresem: ‹forlage@niwl.se›.
sugestię, że rozmowy powinny być najkrótsze, jak to tylko 4. L. Salford i inni, „Permeability of the blood-brain barrier by 915
możliwe. MHz electromagnetic radiation, continuous wave and modulated at 8, 16,
Spośród dostępnych na rynku urządzeń ochronnych, 50, 200 Hz”, Microsc. Res. Tech., 1994, 27:535-42.
najbardziej szczegółowym badaniom podano dwa z nich: 5. H. Lai, N. Singh, „Single- and double-strand DNA breaks in rat
brain cells after acute exposure to radiofrequency electromagnetic radia-
Microshield i Tecno AO Antenna. Pierwsze z nich stano- tion”, Intern. J. Radiat. Biol., 1999, 69:513-21.
wi swoistą tarczę, która – jak dowodzą testy – znacznie 6. A. Preece i inni, „Effect of a 915 MHz simulated mobile phone
redukuje docierające do głowy promieniowanie, w zależ- signal on cognitive function in man”, Intern. J. Radiat. Biol., 1999,
ności od poziomu wykorzystywanej przez telefon energii. 75(4):447-56.
7. J. Tattersall i inni, „The effects of radiofrequency electromagnetic
Aparat Tecno zwiększa wydolność organizmu w zwal- fields in the electrophysiology of rat brain slices in vitro”, IEE Science
czaniu promieniowania i jest szczególnie skuteczny w ła- Meeting, 28 czerwca 1999 roku, Londyn, ref. 99043, CBD, Porton Down,
godzeniu pulsacji o częstotliwości 217 Hz. Na poparcie Wielka Brytania.
swoich twierdzeń obie firmy są gotowe przedstawić wyniki 8. C. Daniells, D. de Pomerai i inni, „Transgenic nematodes as
bio-markers of microwave-induced stress”, Mutation Research, 1998,
stosownych badań. 399:55-64.
Gorąco doradzam, aby użytkownicy telefonów komór- 9. M. Repacholi i inni, „Lymphomas in Eupim 1 transgenic mice
kowych, a zwłaszcza młodzi ludzie, stosowali w swoich exposed to pulsed 900 MHz electromagnetic fields”, Radiation Research,
aparatach urządzenia ochronne, a prowadzone z nich 1997, 147(5):631-40.
10. „House of Commons meeting on phones and masts”, raport zamie-
rozmowy starali się skracać do niezbędnego minimum. szczony w Electromagnetic Hazard & Therapy, 1999, 10(1-2):3.
Wiedząc już, które organy są szczególnie narażone, na- 11. House of Commons Select Committee, „Mobile Phones and Public
prawdę nie warto ryzykować. Mam tutaj na myśli kumula- Heath”, Raport nr 489. Aby otrzymać jego kopię, zamówienie należy
tywne, pulsacyjne promieniowanie radiowe przenikające złożyć pod adresem: Stationery Office, Box 276, Publications Centre,
London SW8 5TD, Wielka Brytania. Polecamy również uwadze dział
codziennie wasze głowy, oczy i inne narządy. Biorąc pod „Science and Technology Committee” na stronie internetowej ‹www.par-
uwagę fakt, że może to trwać przez resztę waszego życia, liament.uk/commons/selcom›.
czyli bardzo długi czas, warto wziąć to sobie do serca! 12. Which?, UK Consumers’ Association, kwiecień 2000.

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 15


M oje dochodzenie w sprawie australijskich kul ognistych zaczęło się około
dwóch lat temu, na początku roku 1995. Mój przyjaciel, John Watts
z geologicznej firmy konsultingowej Mackay & Schnellmann Pty Ltd, poprosił mnie
o opinię na temat ryzyka wystąpienia trzęsień ziemi na terenie Wschodnich Pól
Złotodajnych (Eastern Goldfields) w Zachodniej Australii (Western Australia;
w skrócie WA). John znał moje doświadczenie wynikające z wieloletniej pracy
w regionie Laverton związanej z geologiczno-geofizycznymi poszukiwaniami złoto-
dajnych złóż i stąd jego prośba o radę w sprawie serii dziwnych wydarzeń, które
Czy liczne ogniste miały miejsce w tamtym rejonie Zachodniej Australii w maju roku 1993.
kule obserwowane WYDARZENIA Z KULAMI OGNISTYMI W BANJAWARN
W czasie odwiedzin w niewielkiej kopali złota John zauważył, że na drzwiach
nad Zachodnią baraku mieszczącego kuchnię wisi przyczepiony artykuł pochodzący z gazety
górniczej Kalgoorlie Miner z 1 czerwca 1993 roku. Artykuł opowiadał o dokonanej
Australią są 28 maja 1993 roku o godzinie 23.03 przez wielu świadków obserwacji ognistego
meteorytu, który przeleciał z południa na północ między Leonorą i Laverton. Zaraz
nieznanym nauce potem doszło do trzęsienia ziemi o sile 3,9 stopnia w skali Richtera, które
odnotowały 23 sejsmografy rozlokowane na terenie Zachodniej Australii i Teryto-
naturalnym rium Północnego. Ed Paul, geofizyk z Obserwatorium Sejsmologicznego Moun-
daring położonego w pobliżu Perth prowadzonego przez AGSO (Australian
zjawiskiem, czy Geological Survey Organisation – Australijski Urząd Pomiarów Geologicznych),
oświadczył, że do jego placówki dzwoniło w tej sprawie wielu ludzi, włącznie
plazmoidami z policjantami z posterunku w Laverton. Ed przypuszczał, że może istnieć związek
między przelotem meteoru i trzęsieniem ziemi, które mogło być wywołane jego
wytworzonymi zderzeniem z ziemią.
Niewielka kopalnia złota, o której mowa (Kopalnia Alycia), odczuła to trzęsie-
za pomocą nie w postaci ścięcia na pół wszystkich trzycalowych stalowych rur oraz zawalenia
chodników i szybów. Mój przyjaciel John dokonał w czasie swojej konsultingowej
supertajnych kariery zawodowej wielu ekspertyz dotyczących ryzyka związanego z trzęsieniami
ziemi i uważał, że ten obraz zniszczeń jest raczej rezultatom potężnej eksplozji,
broni elektro- a nie standardowego trzęsienia ziemi. Kluczem do tych przypuszczeń było porów-
nanie obrazu zniszczeń pod ziemią z rodzajem zniszczeń wywoływanych przez
magnetycznych? normalne trzęsienia ziemi, który ogranicza się zazwyczaj do zapadnięcia się budowli
na powierzchni z powodu powierzchniowych fal sejsmicznych wywołanych trzęsie-
niem.
Wielu obserwatorów utrzymuje, że ognista kula przeleciała nad ich głowami
wydając pulsujący ryk, podobny do tego, jaki wydają dieslowskie silniki ogromnych
ciężarówek drogowych, oraz że po uderzeniu fali sejsmicznej słyszeli potężny, długo
trwający huk eksplozji, trochę podobny do przedłużonego huku, jaki powstaje przy
Część 1 wybuchu miny. (Sejsmiczna fala w ziemi przemieszcza się znacznie szybciej od huku
eksplozji).
Po przemyśleniach uznałem, że Ed Paul miał prawdopodobnie rację, sądząc, że
to trzęsienie było następstwem uderzenia w ziemię i eksplozji rozżarzonego
meteoru (bolidu), który wywołał pozorne „trzęsienie ziemi” w następstwie zderze-
nia lub wywołania uderzeniowej fali powietrznej. Na tym obszarze Zachodniej
Harry Mason Australii nie odnotowano trzęsień ziemi od momentu zainstalowania tam sejsmo-
Copyright  1997 grafów w roku 1900, nie ma też wzmianek na ten temat w przekazach Aborygenów.
Zderzenie to stanowi jedno z głównych geologicznych kuriozów, dosyć często
1313 Armstrong Road obserwowanych na powierzchni Ziemi, lecz rzadko zachodzących w okresie pisanej
Jarrahdale, WA 6203 historii ludzkości. Dlatego też postanowiliśmy zorganizować prywatną wyprawę
Australia w celu jego udokumentowania, co, jak mieliśmy nadzieję, mogłoby nam przynieść
naukową sławę. Nie mieliśmy wówczas zielonego pojęcia, dokąd nas te prace
orbitx@ois.com.au badawcze i zainteresowania zawiodą...
Odwiedziłem tamten teren w maju i czerwcu 1995 roku i zacząłem prowadzić
dochodzenie, telefonując lub odwiedzając ludzi zamieszkałych w kole o promieniu

16 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


300 kilometrów wokół Laverton. Ten położony w Zachodniej kiej amplitudzie, których postać nie jest jeszcze dobrze znana.
Australii region Wschodnich Pól Złotodajnych ma charakter Przypuszcza się, że wiąże się to z wytwarzaniem w plazmie
półpustynny i stanowi odludne miejsce. Jest tam kilka bardzo śladu powstającego po przelocie meteoru fal elektromag-
dużych farm zajmujących się hodowlą owiec, parę miasteczek netycznych, które zbliżają się do obserwatora z prędkością
zamieszkałych przez poszukiwaczy złota (Leonora i Laverton) światła – znacznie szybciej niż sam bolid. Przypuszcza się, że
oraz kilka oddalonych od siebie kopalni złota. Wszystkie te dźwięki te sprzęgają się harmonicznie z wewnętrznym uchem
miejsca połączone są szutrowymi lub gruntowymi drogami, lub wymuszają w pobliskich obiektach drgania harmoniczne,
zaś teren jest porośnięty gęstym buszem drzew mulga i gumo- wytwarzając w ten sposób charakterystyczne dźwięki o niskiej
wców oraz pokryty niewielką liczbą wydm i ubogą szatą amplitudzie. Nie było żadnych doniesień na temat dźwięków
roślinną, wśród której dominuje australijska wydmuchrzyca. powstających w przypadku obiektów poruszających się z prę-
Wynająłem lekki samolot i udałem się na poszukiwanie dkościami naddźwiękowymi, żaden z obserwatorów nie sły-
naocznych świadków oraz naziemnego „punktu zero”, odwie- szał eksplozji, dopóki obiekt nie zbliżył się do poziomu gruntu
dzając po drodze położone z dala od siebie farmy oraz siedliska lub zniknął za wzgórzami bądź linią lasu, po czym wybuchł lub
Aborygenów. Zajęło mi to trzy tygodnie. Poniżej podaję zderzył się z ziemią.
podsumowanie tego, co udało mi się dotychczas ustalić. Ognisty obiekt leciał najwyraźniej równolegle do powierz-
Duża, czerwonopomarańczowa „ognista kula” z bardzo chni Ziemi po długiej „układającej się równolegle do niej”
małym białoniebieskim stożkowym ogonem wyłoniła się nisko łukowatej trajektorii na niewielkiej wysokości (od 1000 do
na południu i przeleciała nad obserwatorami w kierunku 2000 metrów), pojawiwszy się z początku bardzo nisko nad
północnym. Niektórzy z nich twierdzą, że miała kształt cylind- południowym horyzontem – nie tak jak w przypadku „nor-
ryczny i była raczej koloru żółto-niebiesko-białego. Obiekt był malnej” trajektorii meteoru, wznoszącej się pod ostrym ką-
słyszalny w postaci pulsującego dźwięku przypominającego tem i przebiegającej na dużej wysokości.
ryk lub odgłos wydawany przez silnik dieslowski, który po- Ognista kula oświetliła kilku obserwatorów, jak również
przedzał jego pojawienie się nad ich głowami. Nie wyrzucał ich otoczenie, w czasie gdy przelatywała nad nimi. Trajektoria
z siebie żadnych żarzących się odłamków ani iskier, nie miał jej lotu została zaobserwowana na trasie liczącej co najmniej
też świecącego ogona, jak to ma często miejsce w przypadku 250 kilometrów – najprawdopodobniej była ona znacznie
meteoru. Leciał z prędkością zbliżoną do prędkości samolotu dłuższa i biegła nad Oceanem Indyjskim od Antarktydy.
pasażerskiego Boeing 747 lub innego szybkiego samolotu Potem zakrzywiła się w dół ku ziemi, zanim kula zniknęła
odrzutowego – z całą pewnością mniejszą od prędkości z pola widzenia za niskimi pagórkami lub linią lasu. Następ-
dźwięku, jako że dźwięk dobiegł świadków, zanim pojawił się nie nastąpił oślepiający błysk niebieskobiałego światła, który
obiekt. utrzymywał się przez trzy do pięciu sekund. Błysk rozświetlił
Dźwięki słyszane przed pojawieniem się „obiektu” z całą bezwietrzne, bezchmurne, bezksiężycowe nocne niebo, czy-
pewnością nie były „normalnymi”, elektrofonicznymi dźwię- niąc na moment z nocy dzień. Całe to zdarzenie widziane było
kami, których objaśnienie można znaleźć w opisach meteoro- przez obserwatorów przebywających na ziemi w promieniu
wych „kul ognistych”. Takie elektrofoniczne dźwięki są sły- 100 kilometrów – „było jasno jak w dzień”. Energia wy-
szane w postaci dziwnych „brzęknięć” i „poświstywań” o nis- zwolona w czasie tego błysku była niemal równa energii
wybuchu jądrowego i pod wieloma względami zdarzenie to
przypominało dokonany nocą nuklearny wybuch.
Po błysku wysoko w powietrze uniosła się olbrzymia
czerwona flara, po czym przez wnętrze ziemi przebiegła
potężna fala sejsmiczna, która zatrzęsła obserwatorami nie-
mal zwalając ich z nóg. Na ziemię spadły także kufle z piwem
przyniesione przez osoby uczestniczące w pikniku przy og-
nisku.
Potem rozległ się potężny, donośny huk eksplozji, który
był słyszalny w korytarzu o długości 250 kilometrów i szeroko-
ści 150 kilometrów. Poważne zniszczenia spowodowane
wstrząsem odnotowano 150 kilometrów na południe od punk-
tu zero (inne kierunki, z wyjątkiem Leonory na południe, są
prawie niezamieszkałe). Tej nocy w Laverton przebywał
pewien inżynier, który uczestniczył w wojnie w Zatoce Pers-
kiej i znał się na pociskach i samolotach przekraczających
barierę dźwięku. Jego zdaniem był to „bez wątpienia potężny
wybuch wywołany przez materiał wybuchowy [nie była to
bomba dźwiękowa], podobny i jednocześnie znacznie potęż-
niejszy od normalnego wybuchu ładunku rozrywającego”.
Następnie z poziomu ziemi wzniosła się w powietrze duża
czerwonopomarańczowa półkula z nieprzeźroczystej poświaty
ze srebrną obwódką i zawisła nad „punktem zero”. Kiedy
osiągnął swoje pełne rozmiary, twór ten był w przybliżeniu
trzy razy większy od Księżyca w pełni widywanego nad
Wschodnimi Złotodajnymi Polami, mimo iż był obserwowany
z odległości od 30 do 50 kilometrów (czyli był ogromny).
„Kołysał się na boki przez prawie dwie godziny, po czym
nagle zniknął, jakby ktoś przekręcił wyłącznik światła”.
Tę „konstrukcję w kształcie połowy głębokiego talerza”,
podobną do „ciemnoczerwonego, bardzo dużego i w połowie

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 17


schowanego za horyzontem słońca” obserwowały dwie osoby zarówno w określonym miejscu, jak i w kole o promieniu 150
przebywające w bardzo odległych od siebie miejscach, z któ- km wokół niego. Badania gruntu oraz powietrza pobliskiej
rych jedna znajdowała się na terenie zabudowań owczej fermy anomalii o nazwie Celia nie dostarczyły żadnych dowodów na
Banjawarn, a druga – fermy Deleta. W czasie gdy świetlna jakiekolwiek zmiany w jej obszarze.
półkula znajdowała się w górze, przerażone psy z obu ferm, Ferma Banjawarn jest prawdopodobnie najbardziej odizo-
wyły, skowytały i usiłowały zerwać się z uwięzi. Przypuszczal- lowaną fermą w regionie Wschodnich Pól Złotodajnych w Za-
nie była to reakcja na fale ultradźwiękowe lub elektromag- chodniej Australii. Ta owcza ferma zyskała złą sławę od
netyczne, na które psy są bardzo wyczulone. momentu jej zakupu w roku 1993 przez japońską sektę
Zdarzenie to bardzo mocno przeraziło aborygeńskich Najwyższej Prawdy Aum (Aum Supreme Truth lub Aum
poszukiwaczy, którzy obozowali blisko punktu zero na ob- Shinrikyo), która dokonała w roku 1995 ataku gazowego
szarze poszukiwań złota o nazwie Freeman’s Find. Uznali, że w tunelu tokijskiego metra. Przeprowadzone dochodzenie
„nastał koniec świata”. Inni sądzili, że są świadkami kata- szybko wykazało, że przedstawiciel sekty Najwyższej Prawdy
strofy samolotu „jumbo jet”, który rozbił się za pasmem – jej wiceprzewodniczący, Hayakawa – dokonał przeglądu
niskich wzgórz. Ułożyli swoje posłania blisko siebie bojąc się ferm owczych wystawionych na sprzedaż i na początku 1993
spać osobno. Z rana wspięli się na wzgórze wypatrując roku zakupił Banjawarn.
pożaru, ale nigdzie nie dostrzegli dymu. Następnie szybko Hayakawa wszczął starania o jej zakup pod koniec kwiet-
opuścili ten teren szukając schronienia w Leonorze. nia 1993 roku, argumentując, że sekta „chce prowadzić tam
Jeden z Aborygenów, pasterz z fermy Banjawarn, uważał, eksperymenty dla dobra ludzkości”. Po podpisaniu umowy
że widzi wolno lecącego NOLa i bardzo się przestraszył, kupna-sprzedaży i wystawieniu czeku ferma zmieniła 1 czerw-
ponieważ sądził, że zaraz wyląduje on obok nich i porwie go ca 1993 roku właściciela – było to zaledwie 3 dni po zdarzeniu
razem z jego dwoma towarzyszami. Sądził tak, ponieważ z ognistą kulą, przy czym umowę dotyczącą sprzedaży tej
obiekt leciał prosto na niego. Ku jego radości minął go, fermy sekcie Najwyższej Prawdy sfinalizowano 23 kwietnia
przelatując nad jego głową z głoś- 1993 roku, to jest 35 dni przed zda-
nym hukiem, a następnie przeszedł Mimo doskonałej zgodności rzeniem z kulą.
do ostatniej, zstępującej fazy lotu. w kwestii określenia miejsca Ponieważ zdarzenia z 28 maja
Niemal dokładnie godzinę po pie- 1993 roku zdawały się nie pasować
rwszym zdarzeniu trzej obserwatorzy eksplozji przez naocznych do normalnego scenariusza upadku
przebywający w zabudowaniach fer- świadków długotrwałe meteoru, zaczęliśmy żartować, że se-
my Banjawarn spostrzegli następną, poszukiwanie tego miejsca za kta wysłała prawdopodobnie pocisk
znacznie mniejszą ognistą kulę w ko- samosterujący wyposażony w pulsa-
lorze niebieskozielonobiałym. Wy- pomocą obserwacji z pokładu cyjny silnik rakietowy i zdetonowała
glądało, jakby uniosła się z poziomu samolotu Cessna-172 nie dały bombę jądrową na niezamieszkałym,
ziemi, z miejsca położonego za odleg- żadnego rezultatu. pustynnym odludziu, tuż za północ-
łymi drzewami na południe od granic nym krańcem fermy Banjawarn.
fermy, po czym poleciała na północ Meteory mają zazwyczaj prędko-
wysokim, parabolicznym torem, by zejść do poziomu ziemi za ści przekraczające 40 000 km/h i zwykle nie latają na niskim
odległym lasem. Jej tor nie pokrywał się z torem pierwszej kuli pułapie (od 1 000 do 2 000 m) i z niewielkimi prędkościami.
i był skierowany bardziej na północny wschód. Zwykle mają długie, jasne ogony, wyrzucają z siebie płonące
Po tym drugim przelocie również rozległa się eksplozja fragmenty i brak w ich opisach wzmianek na temat możliwo-
i wystąpił niewielki wstrząs ziemi, podobny w charakterze do ści wywoływania przez nie trzęsień ziemi.
pierwszego, lecz znacznie słabszy i bez półkuli poświaty Znane są przypadki, gdy zmiany ciśnienia spowodowane
unoszącej się w powietrzu. Pewien poszukiwacz przebywający przez sztormy lub, co bardziej prawdopodobne, fale ciś-
na północ od siedliska Aborygenów Mulga Queen twierdzi, nieniowe wytworzone przez przelot meteoru wywoływały trzę-
że widział częściowo to drugie zdarzenie. sienia w podatnych na ciśnienie regionach skorupy ziemskiej,
Wydaje się, że to drugie wydarzenie nie miało dostatecz- lecz temu regionowi trudno byłoby przypisać etykietkę regio-
nej mocy, aby mogły je odnotować sejsmografy AGSO. nu wysoce podatnego na wpływy ciśnienia, biorąc zwłaszcza
Analiza najlepszych zapisów sejsmologicznych AGSO prze- pod uwagę absolutny brak opisów trzęsień w jego pisanej
prowadzona przez USGS (United States Geological Survey historii, jak i ludzkiej pamięci. To bardzo stabilny, pochodzą-
– Urząd Pomiarów Geologicznych Stanów Zjednoczonych) cy z czasów archaiku, rejon kontynentu australijskiego. Naj-
za pośrednictwem równań umożliwiających konwersje ener- bliżej położone tereny o skłonnościach do trzęsień znajdują
gii, wskazuje, że energia powstała podczas pierwszego, głów- się we Fraser Ranges od 500 do 600 kilometrów na południe,
nego wydarzenia była prawdopodobnie rzędu jednej, do na wschód od Norseman.
dwóch kiloton TNT (trotylu). Sam wybuch był prawdopodob- W odpowiedzi na ostatnie wywiady, jakich udzieliłem
nie silniejszy, jako że niecała energia wybuchu jest przekazy- stacji radiowej ABC, trzech kierowców wielkich ciężarówek
wana do ziemi i dociera w postaci fali do stacji sejsmicznych. doniosło o zaobserwowaniu w maju lub czerwcu 1993 roku
Według świadków do głównej eksplozji doszło w pobliżu kolejnej ognistej kuli, tuż po rozpoczęciu pracy o godzinie
północnej granicy fermy Banjawarn, podczas gdy wyliczone 5.00. Widziana przez nich ognista kula „wielkości Księżyca”
przez AGSO jej miejsce znajdowało się w pobliżu jej połu- leciała z południa na północ na niewielkiej wysokości (około
dniowej krawędzi. Różnica ta obrazuje trudności w okreś- 1000 m) z prędkością szybkiego odrzutowca. Miała żółtoczer-
laniu epicentrum, w przypadku gdy leży ono z dala od stacji wonopomarańczowy kolor i bardzo mały niebieski ogon.
sejsmicznych. Lecąc na zachód od Laverton, dokładnie w kierunku farmy
Mimo doskonałej zgodności w kwestii określenia miejsca Banjawarn, rozjaśniła ciemne, wczesnoporanne niebo inten-
eksplozji przez naocznych świadków długotrwałe poszukiwa- sywną, niebieskobiałą poświatą, która oświetliła okolicę. Po-
nie tego miejsca za pomocą obserwacji z pokładu samolotu nieważ kierowcy siedzieli obok głośnych dieslowskich sil-
Cessna-172 nie dało żadnego rezultatu. Nie odnaleziono ani ników swoich ciężarówek, nie wiedzą, czy ta trzecia ognista
krateru, ani żadnej innej anomalii na powierzchni gruntu, kula z Banjawarn wydzielała jakiekolwiek pulsujące dźwięki.

18 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Kula leciała torem, który przebiegał nad Banjawarn i dalej W świetle tych danych nie można odrzucić możliwości
w kierunku półwyspu Exmouth w północno-zachodniej części takich scenariuszy, jak działalność NOLi przybyłych spoza
Zachodniej Australii. naszej planety bądź naszych ziemskich potęg testujących
Trzy ogniste kule zdążające w kierunku Banjawarn, to nowe egzotyczne bronie, samoloty wojskowe oraz/lub bronie
trochę za dużo jak na przypadkowe wydarzenie z udziałem elektromagnetyczne.
meteoru. Meteory tego rozmiaru są bardzo rzadkim zjawis-
kiem, nie mówiąc już o trzech kolejnych zdążających w okre- WYDARZENIE Z UDZIAŁEM OGNISTEJ KULI W PERTH
sie maja i czerwca w stronę jednego, niewielkiego miejsca na Prawdopodobnie najbardziej spektakularnym ze wszyst-
powierzchni Ziemi, położonego w rejonie Banjawarn. Jeśli kich zdarzeń z udziałem ognistych kul było to, do którego
przyjmiemy założenie, że trzecią ognistą kulę zaobserwowano doszło 1 maja 1995 roku o godzinie 2.00 nad Perth w Zachod-
29 maja 1993 roku o godzinie 5.00, a więc sześć godzin po niej Australii. Zaobserwowano wówczas dużą pomarańczo-
pierwszej kuli i że należała ona do łańcucha bolidów lecących woczerwoną ognistą kulę z niewielkim niebieskobiałym ogo-
z południa na północ (na podobieństwo szczątków komety nem lecącą od strony Oceanu Indyjskiego nad Bunbury
Shoemaker-Levy’ego, która uderzyła w Jowisza), pojawia się w południowo-zachodniej części Zachodniej Australii na pół-
problem z teorią meteorów, gdyż w ciągu tych sześciu godzin noc z odchyleniem ku wschodowi na stosunkowo dużej
Ziemia obróciła się o 90 stopni wokół swojej osi i trzecia wysokości wzdłuż trajektorii równoległej do krzywizny Ziemi.
ognista kula powinna była spaść we wschodniej Afryce! Wysokość lotu tej ognistej kuli jest dyskusyjna, jako że wielu
obserwatorów uważa, że nie była ona zbyt wielka, natomiast
INNE WYDARZENIA W AUSTRALII I NOWEJ ZELANDII dziennikarze ocenili ją później na kilka kilometrów.
Z UDZIAŁEM OGNISTYCH KUL Kula pojawiła się wkrótce nad wschodnią częścią Perth
Począwszy od wydarzenia z maja 1993 roku pojawiło się (liczącego ponad milion mieszkańców) i była obserwowana
wiele innych doniesień (ich liczba przekracza 1000 i często i słyszana przez wielu świadków wzdłuż jej stupięćdziesięcio-
chodzi w nich o wielokrotnie powtarzające się zdarzenia) na kilometrowej trasy przelotu nad lądem. Obserwatorzy donosi-
temat ognistych kul unoszących się li, że obiekt wydzielał, jeszcze przed
w powietrzu i związanej z tym emisji Trzy ogniste kule zdążające ukazaniem się, pulsujący dźwięk po-
energii świetlnej. Są wśród nich dzi- w kierunku Banjawarn, dobny do ryku silnika dieslowskiego
wne kule ognia wydające dźwięki dużej ciężarówki oraz leciał ze stałą
podobne do wydawanych przez sil- to trochę za dużo jak na prędkością zbliżoną do prędkości
nik dieslowski, a także i bezgłośne, przypadkowe wydarzenie szybkiego samolotu odrzutowego.
latające po różnych trajektoriach z udziałem meteoru. Nie było doniesień o huku, jaki wy-
nad różnymi rejonami Australii. Po- twarza samolot lecący z prędkością
jedyncze i zarazem podobne donie- naddźwiękową.
sienia zaczynają ostatnio napływać również z Nowej Zelandii. W czasie przelotu nad wschodnią częścią Perth w pobliżu
Ogniste kule obserwowano nad wszystkimi stanami Au- Midland ognista kula, jak mówią doniesienia, zatrzymała się
stralii (ostatnio 4 lutego 1997 roku) i w wielu przypadkach nieruchomo na niebie, po czym jej ogon obrócił się wokół niej
charakteryzowały się one całym szeregiem kombinacji nastę- i skierował w stronę, z której przyleciała! Potem nastąpiła
pujących parametrów: bardzo niski tor lotu; trajektorie rów- eksplozja niebieskobiałej, łukowato ukształtowanej energii
noległe do powierzchni Ziemi; mały ogon lub jego brak; brak świetlnej, która na moment rozświetliła miasto i jego okolice
fragmentów oddzielających się od głównego korpusu; dosyć na przestrzeni wielu kilometrów, tak że zrobiło się jasno jak
niska prędkość, nie przekraczająca prędkości dźwięku; brak za dnia. Z wielu względów zjawisko to, jeśli chodzi o jego
dźwiękowej fali uderzeniowej; znaczne i nagłe zmiany kursu moc, odpowiadało poziomem wybuchowi nuklearnemu.
jak również przyspieszenia, zatrzymywanie się, zawracanie Przez Perth przetoczyła się głośna, wibrująca, potężna deto-
i pionowy lot w górę; wytwarzanie intensywnych wibracji nacja i fala sejsmiczna, wstrząsając budynkami miasta, tak że
gruntu podczas niskiego przelotu nad ziemią; białoniebieskie z półek pospadały książki i inne przedmioty.
błyski światła z towarzyszącymi im odgłosami eksplozji lub Kilku obserwatorów utrzymuje, że w momencie eksplozji
bez nich; regularne powodowanie przepięć na wyjściach ze środka głównego „obiektu” wystrzeliły cztery białe światła
urządzeń elektrycznych oraz inne zjawiska elektryczne. i utworzyły na niebie biały pionowo usytuowany krzyż. Same-
W przypadku z Banjawarn występuje zespół przyczynowo- go obiektu nie było jednak widać, a jedynie emisję światła
skutkowy w postaci trzęsienia o natężeniu 3,9 stopnia w skali w postaci jasnoczerwonopomarańczowej ognistej kuli i jej
Richtera oraz innych ognistych kul we wschodniej Australii, małego niebieskobiałego stożkowatego ogona.
które w co najmniej dwóch przypadkach były również przy- Jeden z obserwatorów oświadczył podobno przedstawicielom
czyną trzęsień o natężeniu 3,0 i 4,0 stopni w skali Richtera. Obserwatorium Astronomicznego z Perth, że kula pozostawiała
Gdyby źródłem tych zjawisk były meteory, wówczas okaza- w czasie lotu za sobą iskry oraz że ciągnęła za sobą długi ogon lub
łoby się, że bez przerwy natykamy się na bardzo dziwne typy smugę pomarańczowego koloru. Wszyscy pozostali świadkowie,
meteorów, które charakteryzuje dotychczas nie odnotowany, zarówno policjanci, jak i inni ludzie, twierdzą, że nie było
bardzo egzotyczny sposób zachowania i bardzo wysoka częs- żadnego ogona lub że był on, co najwyżej, szczątkowy, mały, przy
totliwość pojawiania się w Australii, przy zupełnym ignorowa- czym wszyscy oni byli zgodni, że nie było żadnych iskier.
niu (przynajmniej do niedawna, tj. do roku 1996) reszty Twierdzą, że obiekt miał kulisty lub cylindrycznego kształt,
świata. przynajmniej jeśli chodzi o kształt jego świetlnej emisji.
Inne możliwe przyczyny tych zjawisk, takie jak kule natu- Szacuje się, że połowa mieszkańców, tj. około pół miliona
ralnego gazu oraz światła powstające w wyniku naprężeń ludzi, została rozbudzona przez wybuch i falę sejsmiczną.
wewnątrz skał, można z łatwością wykluczyć na podstawie Drganie ziemi odnotowała nawet stacja sejsmiczna AGSO
wielu aspektów tych stosunkowo licznie występujących zja- w Mundaring, co znalazło odzwierciedlenie w postaci analo-
wisk, nie tylko z powodu ich bardzo niskiego poziomu gowego zapisu na papierze trwającego przez około dwie
energetycznego w porównaniu do energii wyzwalanych pod- minuty, odnotowanego o godzinie 17.57 czasu UTC, to
czas ostatnich incydentów z udziałem ognistych kul. znaczy o godzinie 1.57 czasu zachodnio-australijskiego.

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 19


Zdarzenie to zainicjowało ożywioną dyskusję toczoną na Obserwacje lotu ognistych kul lub związanych z nimi efektów
łamach zachodnio-australijskiej prasy, która trwała przez obejmują przestrzeń ciągnącą się na długości około 2 000
kilka tygodni. Przedstawiciele Obserwatorium Astronomicz- kilometrów w poprzek całej Zachodniej Australii, co pozwala na
nego z Perth tłumaczyli to jako wybuch meteoru o mocy godną zaufania rekonstrukcję ich lotu w skali całego globu.
równej jednej lub ponad jednej megatony TNT na wysokości Trajektoria zaczyna się gdzieś na południu, na południowy
kilku kilometrów. Co dziwne, wydarzenie to prasa światowa zachód od Perth – możliwe nawet, że na Oceanie Indyjskim lub
potraktowała zupełnie marginalnie. Widać wybuch czegoś Antarktydzie – i biegnie na północ z lekkim odchyleniem ku
o mocy odpowiadającej wybuchowi dużej bomby wodorowej wschodowi, w kierunku północno-wschodnich wybrzeży Japo-
nad takim miastem, jak Perth nie zasługiwał na zbytnią nii, a następnie przechodzi przez środek syberyjskiego półwyspu
uwagę. Najwyraźniej wybuch nie był wystarczająco donośny, Kamczatka. Jeśli pociągnie się ją dalej, przejdzie nad północną
aby obudzić tych Canberry... Alaską i arktyczną częścią Kanady, by pojawić się nad Atlanty-
Wkrótce pojawiły się doniesienia o małych światełkach kiem gdzieś w okolicach kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja.
i dziwnych odgłosach dobiegających z nieba, które w nocy, Warto podkreślić, że przedłużona trajektoria przebiega
kiedy miało miejsce to zdarzenie, przemieszczały się na wzdłuż wybrzeża Antarktydy w pobliżu Ziemi Enderby, gdzie
północny zachód od Perth ku niewielkiej miejscowości To- znajduje się kompleks trzech baz badawczych: japońskich baz
odyay, a potem jeszcze dalej. Astronomowie-amatorzy spę- Syowa (w przybliżeniu na 40° długości geograficznej wschod-
dzili mnóstwo czasu na rozmowach z farmerami, których niej) i Mizuho (w przybliżeniu na 39° długości geograficznej
posiadłości leżały na trasie ich przelotu, lecz do dzisiaj wschodniej i bardziej w głąb lądu) oraz rosyjskiej bazy
(grudzień 1996 roku) nie udało się odnaleźć żadnych odłam- Mołodiożnaja (w przybliżeniu na 45° długości geograficznej
ków tego rzekomego meteoru. wschodniej). Dalej na północy zachód jest rosyjska baza
Późniejsze doniesienia mówią, że tej samej nocy, jakieś Nowolazariewskaja (w przybliżeniu na 15° długości geografi-
1 900 kilometrów na północny wschód od Perth, pewne cznej wschodniej), która również leży na trasie tej trajektorii.
małżeństwo mieszkające na wyspie Sunday w pobliżu One Rosja posiada również przejęte w spadku po Związku Ra-
Arm Point na północ od Broome w regionie Kimberley dzieckim bazy otaczające wybrzeże Antarktydy w następują-
w Zachodniej Australii obudził oko- cych miejscach: 92° długości wschod-
ło godziny 3.00 donośny pulsujący Uważa się, że... broń niej (Mirnyj), 105° długości wschod-
ryk silnika dieslowskiego, „zbliżony niej (Wostok, w głębi lądu, w po-
do tego, jaki wydaje buldożer D9 lub
[elektromagnetyczna] jest bliżu południowego bieguna magne-
silnik czołgu”, który zbliżał się od w stanie wywoływać tycznego), 163° długości wschodniej
strony frontowych drzwi ich domu. eksplozje oraz inne efekty, (Leningradskaja) i 224° długości
Odgłos ten wzrósł do tego stopnia, jak na przykład indukowanie wschodniej/44° długości zachodniej
że z półek pospadały książki i inne (Russkaja). Bazy te dają doskonałe
przedmioty. Fala sejsmicznych wib- trzęsień, w wybranych celach pokrycie całego globu jeśli chodzi
racji gruntu i dźwięków trwała około na całym globie, przy czym o transmisje radiowe.
dwie minuty. moc tych efektów jest Półwysep Kamczatka był miejs-
Sądząc, że przeżyło trzęsienie cem głośnego incydentu z koreańs-
ziemi, małżeństwo to z zaintereso- porównywalna z potężnymi kim Boeingiem 747 KAL 007 zestrze-
waniem wsłuchiwało się w poranne wybuchami jądrowymi. lonym przez Sowietów. Ostatnie ba-
wiadomości stacji radiowej ABC, dania przeprowadzone przez Davida
lecz jedyne, co usłyszeli, to doniesie- Pearsona, których wyniki zamieścił
nie mówiące o eksplozji meteoru nad Perth. Przegląd zapisów on w swojej książce KAL 007: The Cover-up, wskazują, że
stacji sejsmicznej Mundaring nie wykazał, aby tej nocy wy- KAL 007 miał za zadanie uzyskać dane na temat bardzo dużej
stąpiły jakiekolwiek wstrząsy na wyspie Sunday lub gdziekol- stacji nadawczej położonej w środkowej części półwyspu.
wiek indziej w tym regionie. Zarówno dziennikarze japońskiego magazynu Archipelago,
Jedno z możliwych wyjaśnień tych zjawisk głosi, że ognisty jak i amerykański naukowiec Tom Bearden, sugerują, że ta
meteor eksplodował przy zetknięciu się z gęstszymi warst- stacja nadawcza jest jednym z elementów sowieckiego kom-
wami atmosfery ziemskiej wysoko na wschód od Perth i że pleksu broni elektromagnetycznej.
jego małe fragmenty, w tym jeden większy, przeleciały nad Uważa się, że tego rodzaju broń jest w stanie wywoływać
Toodyay kierując się na północny wschód, tak że słyszano eksplozje oraz inne efekty, jak na przykład indukowanie
nawet, jak leci nad wyspą Sunday w rejonie Kimberley. trzęsień, w wybranych celach na całym globie, przy czym moc
Powyższa interpretacja meteorowa ignoruje fakt niewiel- tych efektów jest porównywalna z potężnymi wybuchami
kiej prędkości ognistej kuli, która, jak donoszą obserwatorzy, jądrowymi.
nie przekraczała prędkości samolotu odrzutowego. Ponieważ Wzmianki o istnieniu takich egzotycznych broni znalazły
odgłos było słychać przed pojawieniem się samej kuli, jej się w programie radiowym Głosu Rosji poświęconym nauce
prędkość najwyraźniej była mniejsza od prędkości dźwięku, i technice nadanym 23 grudnia 1996 roku. W programie tym
czyli 1 200 km/h. Większość meteorów przelatuje z prędkoś- odbyła się rozmowa na temat nowoczesnych rosyjskich broni
ciami rzędu 40 000 km/h lub większymi. elektromagnetycznych wykorzystujących plazmę mikrofalo-
Hipoteza meteorowa nie uwzględnia również dziwnej wą. Poniżej podaję część zapisu tej rozmowy, w którym udział
dynamiki obiektu, który zgodnie z relacjami obserwatorów biorą dziennikarz prowadzący wywiad, Jekimenko, i nauko-
zatrzymał się nieruchomo w powietrzu, w czasie gdy bardzo wiec, Borys Bielickij:
mały lśniący ogon obrócił się wokół niego. Nie uwzględnia
ponadto braku odłamków, które winny były spaść na ziemię, Jekimenko: Borysie, w jaki sposób można by użyć genera-
co jest raczej dziwne przy tego rozmiaru eksplozji, a także tora mikrofal „w gniewie”?
dowodów zgromadzonych w wielu podobnych zdarzeniach, Bielickij: Zostałby użyty do wystrzelenia plazmoidu, to
które miały miejsce w ostatnich latach na terenie całej znaczy kropli plazmy, na trasę zbliżającego się pocisku, jego
Australii. głowicy lub samolotu. Plazmoid jonizuje następnie ten region

20 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


przestrzeni i zakłóca aerodynamikę lotu pocisku, głowicy lub wokół miejscowego zwinięcia czasoprzestrzeni, wokół central-
samolotu, kończąc w ten sposób ich lot. Dzięki temu genera- nie położonej czarnej dziury”. „Nigdy przedtem nie widzieliś-
tor i jego plazmoid stają się praktycznie niemożliwą do my czegoś takiego, przeto niełatwo to dokładnie opisać”.
pokonania bronią zapewniającą ochronę przed atakiem pro- Obserwatorzy twierdzą, że przebycie odległości od linii
wadzonym poprzez kosmos lub atmosferę. wzgórz na zachód od Tom Price do linii wzgórz na wschodzie
Jekimenko: Borysie, zadanie tego pytania przychodzi mi zajęło kuli od pięciu do siedmiu minut. W tym momencie
z trudnością, niemniej... Generałowie i uczeni, którzy opowia- kula rozbłysła jasnym niebieskobiałym światłem, które oświet-
dają o tej broni... chyba nie blefują, prawda? liło okolicę, po czym ruszyła szybciej ku wschodowi i niemal
Bielickij: O nie! Sprawa jest ewidentna już chociażby na natychmiast zniknęła z zasięgu wzroku. Inni obserwatorzy
podstawie faktu, że kilka lat temu, w roku 1993, w czasie uważają, że po prostu zniknęła wraz z wyzwoleniem intensyw-
rosyjsko-amerykańskiego spotkania na szczycie w Vancouver nej niebieskobiałej energii, coś jakby rozbłysku lub eksplozji,
Rosjanie zaproponowali wspólny eksperyment sprawdzający lecz bez jakiegokolwiek odgłosu detonacji.
tego rodzaju generatory, to znaczy bronie plazmowe, jak się Obserwatorzy obrócili się i spojrzeli raz jeszcze na zachód.
je tu nazywa, jako alternatywę dla tak zwanych „Gwiezdnych Prawie natychmiast ukazała się tam druga ognista kula, która
Wojen”. W tym eksperymencie, któremu zaproponowano leciała dalej tą samą trajektorią, co pierwsza. Leciała trochę
kodową nazwę Trust, miano użyć systemu broni plazmowej do niżej, lecz z tą samą prędkością lekkiego samolotu i podobnie
odparcia ataku rakietowego. Rosja miała nadzieję wzmocnić jak pierwsza na stałej wysokości. Przeleciała dokładnie nad
w ten sposób rosnący klimat zaufania i bezpieczeństwa na uczestnikami przyjęcia i wyglądała dokładnie tak samo jak
świecie po zakończeniu Zimnej Wojny. pierwsza. I tak jak ona odleciała na wschód z wielką prędkoś-
cią, znikając w potężnym rozbłysku niebieskobiałej energii
Powyższe słowa podkreślają możliwość, że wiele obser- świetlnej.
wowanych na nocnym niebie „obiektów” może wcale nie Potem pojawiła się trzecia kula, która miała dokładnie
posiadać masy, że są to w rzeczy samej hologramy światła takie samie rozmiary i leciała równie nisko (nieco ponad
wydzielanego przez kule zgęstków energii elektromagnetycz- wierzchołkami drzew) z taką samą niewielką prędkością
nej kontrolowanych przez trzy lub więcej nadajników fal Tesli i takim samym kursem. I tak jak dwie poprzednie zniknęła,
manipulujących plazmoidami w trójwymiarowej przestrzeni. oddalając się z wielką prędkością na wschód i wydzielając
przy tym błysk takiego samego światła.
CICHE KULE OGNISTE Czas między pojawieniami się kolejnych ognistych kul był
Kolejny, stosunkowo typowy, lecz cichy epizod z ognistymi niemal identyczny. Obserwatorzy donoszą, że po zniknięciu
kulami miał miejsce w październiku 1994 roku w rejonie pierwszej na wschodzie obrócili się na zachód właśnie w mo-
górniczego miasteczka położonego mencie pojawienia się drugiej kuli
nie opodal kopalni rud żelaza Tom Wielu świadków wykonało i po jej zniknięciu znowu spojrzeli na
Price w regionie Pilbara w Zachod- zdjęcia, lecz po ich zachód, gdzie pojawia się trzecia ku-
niej Australii. la – dokładnie jak w zegarku!
Pewnego październikowego wie- wywołaniu w Perth okazało Istnieje różnica zdań między ob-
czora w roku 1994 jedna z zamiesz- się, że zdjęcia rodzinne serwatorami co do ilości kul, które
kałych tam rodzin urządziła o godzi- wyszły dobrze, zaś na pojawiły się tej nocy. Wszyscy zga-
nie 20.30 w patio przyjęcie z grillem. dzają się, że na pewno były dwie
W którymś momencie zauważyli, że klatkach, gdzie miały być kule, natomiast wielu upiera się, że
na bardzo małej wysokości (od 200 zdjęcia kul, widnieje trzy. Przypuszczalnie zadziałał tu
do 300 m) z prędkością małego sa- jedynie biała plama! dziwny efekt (wywołany przez kule)
molotu (około 160 km/h) leci w ich polegający na zakłóceniu w umyśle
kierunku duża czerwonopomarań- obserwatorów pojęcia czasu i prze-
czowa ognista kula. Była większa od Księżyca w pełni. strzeni, w wyniku którego zaraz po obserwacji powstał zamęt
Zadzwonili na posterunek miejscowej policji, sugerując, prowadzący do sporu w kwestii liczby ognistych kul.
że może to być palący się samolot. Zaraz potem na zewnątrz Cały cykl tych wydarzeń bądź części jednego wydarzenia
wybiegli dwaj policjanci, aby zobaczyć to własne oczy. W tym obserwowało wielu mieszkańców Tom Price, prawdopodob-
czasie połowa miasteczka liczącego około 4 000 mieszkańców nie ponad 2 000 osób. Wielu świadków wykonało zdjęcia, lecz
była już na dworze obserwując to zjawisko. Od frontu ognista po ich wywołaniu w Perth okazało się, że zdjęcia rodzinne
kula miała czerwonopomarańczowy kolor, natomiast z boku wyszły dobrze, zaś na klatkach, gdzie miały być zdjęcia kul,
była żółtobiała. Emanowane przez nią światło było pulsujące widnieje jedynie biała plama! Filmy były wywołane przez ich
– jaśniało i przygasało (co uchwyciła również kamera wideo). przyjaciół i nikt przy nich nie majstrował, co sugeruje, że
Uczestnicy przyjęcia, którzy znaleźli się w tym momencie promienie Roentgena lub jakieś inne promieniowanie elekt-
pod obiektem lecącym na wysokości około 200 metrów, romagnetyczne prześwietliło na tych klatkach film.
twierdzą, że była to kula intensywnego, czerwonopomarań- Zjawisko to zarejestrowano również kamerą wideo, ale
czowego ognia lub plazmy z wirującymi spiralnie płomienia- późniejsze przypadkowe powtórne nagranie spowodowało, że
mi, które skierowane były do wewnątrz ku górze, w stronę z całego tego zapisu zostały jedynie dwie minuty przed-
„centralnie położonej czarnej dziury” lub próżni w znaj- stawiające pulsujące światło lub ognistą kulę widzianą z dość
dującej się wewnątrz kulistej masy płomieni. Ognista kula nie dużej odległości na południe od trasy jej przelotu. Taśmę
miała ogona, nie emitowała żadnych dźwięków, nie było z tym nagraniem przywłaszczył sobie pewien badacz UFO
również w gruncie sejsmicznej/sonicznej fali, co stwierdzono z Nowej Południowej Walii i już nigdy więcej nikt jej nie
w przypadku wielu poprzednich australijskich zdarzeń widział.
z udziałem takich kul. Kulę opisano jako „implozyjną kulę Wszyscy mieszkańcy byli poruszeni tym, co widzieli, i są-
płomieni”, przy czym całość ognia lub płomieni wychodziła dzili, że ktoś specjalnie wytworzył te kule, aby przeprowadzić
z zewnętrznej płomienistej formy, po czym były one zasysane na nich jakiś test. Wszyscy potwierdzają odniesione wrażenie,
do środka, gdzie znikały – „jak poruszająca się kula plazmy że widziany z niewielkiej odległości obiekt ten nie wyglądał na

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 21


materialny, z kolei z daleka mógłby być wzięty za płonący reprezentować żadnego naturalnego zjawiska i w dużym
samolot, jednak druga i trzecia kula pozbawiły ich tych stopniu pasują do hipotezy UFO oraz tajnych wojskowych
złudzeń. Wszyscy byli zgodni, że było to coś, czego nigdy prób z pojazdami kosmicznymi lub bronią elektromagne-
dotąd nie widzieli. Niektórzy określili to jako „zwiastun końca tyczną.
świata”. Bardzo interesujące są relacje świadków na temat wnętrza
Obu policjantów, którzy obserwowali to zjawisko, we- bazy łączności z amerykańskimi łodziami podwodnymi (US
zwano nazajutrz w miejsce położone w połowie drogi do VLF submarine communication base) położonej na Półwys-
Paraburdoo (tamtejsi mieszkańcy również widzieli ogniste pie Exmouth. W miejscu głównego nadajnika (Tx) znajduje
kule, które leciały na północ od nich) w odległości około 50 się bardzo wysoka centralna antena, zwana „Wieżą Zero”
kilometrów na południe od Tom Price. Po odpowiednim („Tower Zero”), umieszczona na szczycie niewielkiego pagó-
pouczeniu przez swoich przełożonych policjanci zgodnie od- rka i otoczona jedenastoma mniejszymi wieżami rozmiesz-
mawiali później jakiejkolwiek rozmowy na temat zdarzeń czonymi w równych odstępach, z których każda ma około 300
tamtego wieczora, nawet ze swoimi przyjaciółmi z Tom Price. metrów wysokości. Każda z tych wież połączona jest drutem
W rezultacie zaczęli czuć się wyobcowani, zwłaszcza że antenowym tworzącym zespół trzech koncentrycznych, koło-
mieszkańcy miasteczka zaczęli odwracać się do nich plecami. wych pętli o średnicy ponad 2,5 kilometra. Wieża Zero
Jeden z nich przyznał później, że chętnie powiedziałby, co to pokryta jest drewnianą/azbestową osłoną tworzącą bardzo
było, lecz kazano mu trzymać gębę na kłódkę. Ostatecznie wysokie prostokątne pudło i jest wyposażona w dwuosobową
było to coś, dla czego nie warto było ryzykować pracy i życia. windę poruszającą się w jej wnętrzu. Wierzchołek wewnętrz-
Mieszkańcy Tom Price mówili o tym wydarzeniu przez nej anteny jest zamknięty w obszernym pudle-kontenerze.
wiele dni, zaś wystąpienie w tej sprawie w telewizji w Perth Zespół antenowy składa się z ogromnej liczby miedzia-
spotkało się z kpinami i osobom, które o nim opowiadały, nych rur i wykonanych z drutów „gruntowych przeciwwag”
przytknięto etykietkę pomyleńców. zakopanych w ziemi pod całym kompleksem.
Zauważono, że kule przyleciały z kierunku „amerykańs- Wejście do podziemnego tunelu prowadzi do obszernej
kiej bazy telekomunikacyjnej” na Półwyspie Exmouth, poza (co najmniej trzypiętrowej) sekcji podziemnej mieszczącej się
tym było powszechnie wiadomo, że mimo wcześniejszych u podstawy Wieży Zero. Znajdują się tu jakby „wnętrzności”
komunikatów prasowych utrzymują- gigantycznego „radia tranzystorowe-
cych, że „baza ta została opuszczona Te ogniste kule zdają się go” z olbrzymią, o dużej wydajności,
przez siły USA i zwrócona rządowi nie reprezentować żadnego cewką z miedzianego drutu mierzą-
australijskiemu”, w Exmouth wciąż cą 15 metrów długości i 4,6 metra
widuje się wielu Amerykanów, któ- naturalnego zjawiska średnicy – całość spoczywa na drew-
rzy nadal mieszkają i pracują w bazie i w dużym stopniu pasują do nianych ramach wykonanych z twar-
(i tak jest do dzisiaj, tj. roku 1997). hipotezy UFO oraz tajnych dego drewna drzewa Jarrah (Eucaly-
Wielu ludzi podejrzewa, że w bazie ptus marginata) połączonych drew-
tej znajduje się podziemny kom- wojskowych prób z pojazdami nianymi śrubami! Poszczególne sek-
pleks, który obsługuje potężny sys- kosmicznymi lub bronią cje wyłożone są stalową, nierdzewną
tem naziemnych anten. elektromagnetyczną. blachą. Niewykluczone że są jeszcze
Później dowiedziano się, że poło- niżej położone sekcje, pod miedzia-
żona trochę dalej na północny na cewką, których nie oglądały jesz-
wschód elektrownia Dampier została wyłączona z sieci w cza- cze oczy postronnych świadków.
sie incydentu z ognistymi kulami z powodu ogromnych prze- Baza ma własną elektrownię, prawdopodobnie napędzaną
pięć występujących na liniach wysokiego napięcia. gazem wydobywanym z szybów wywierconych w pobliżu
Stali mieszkańcy tego regionu często widują jasne światła, i sięgających naturalnych pokładów gazu ziemnego.
które czasami nawet im towarzyszą podczas jazdy drogami Chociaż Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych
przebiegającymi w pobliżu wybrzeża i przez tereny sąsiadują- przekazała ostatnio tę bazę pod kontrolę Marynarki Wojen-
ce z bazą Exmouth. Twierdzą, że światła te poruszają się, nej Australii, nadal pozostaje w niej duża liczba amerykańs-
zarówno powoli, jak i szybko, wysoko i nisko, i często kich „konsultantów”, którzy mieszkają w pobliskim Exmouth.
zmieniają kurs. Drewniane ramy i miedziana cewka w Wieży Zero zostały
Zaobserwowano też rozbłyski bardzo jasnego białego zainstalowane w roku 1968 po opuszczeniu bazy przez zespoły
światła dobiegające z niezamieszkałego buszu z miejsca poło- budowlane.
żonego w niewielkiej odległości na wschód od Tom Price. Baza ta przekazuje rzekomo wiadomości radiowe do łodzi
Z lat 1973-1994 pochodzi wiele relacji mówiących o obser- podwodnych na częstotliwościach VLF (Very Low Frequency
wacjach ognistych kul lecących z Exmouth na wschód i dalej – bardzo niska częstotliwość) i ELF (Extremely Low Frequ-
w kierunku Wielkiej Piaszczystej Pustyni. ency – szczególnie niska częstotliwość), jednak podany przez
świadków opis podziemnych drewnianych ram i gigantycznej
TESTOWANIE ŚCIŚLE TAJNYCH BRONI ORAZ INNE cewki demaskuje ten kamuflaż. Opis ten doskonale pasuje do
SCENARIUSZE skonstruowanego przez Teslę przekaźnika energii o nazwie
Wygląda na to, że przypadek z Tom Price ma związek „Tesla’s Wardenclyffe, Long Island, Magnifying Energy
z amerykańskimi bazami. Jest możliwe, że na terytorium Transmitter” i jego wcześniejszej wersji z Colorado Springs.
Australii USA lub jakiś inny rząd testuje systemy broni Drewniana konstrukcja jest konieczna ze względu na bardzo
elektromagnetycznych wysokiej mocy lub że jest to przejaw wysokie napięcia i częstotliwości (możliwe że rzędu częstot-
zainteresowania NOLi amerykańską bazą w Exmouth. liwości mikrofalowych), aby powstrzymać indukowaną w cew-
Regularny przelot trzech kolejnych powolnych kul ognis- ce elektrostatyczną falę od wyładowania – cewka ta nie jest
tych, które w końcu gwałtownie przyspieszają, charakteryzu- wcale potrzebna do pracy z bardzo niskimi (VLF) lub szcze-
jący się równymi interwałami czasowymi i tą samą niską gólnie niskimi częstotliwościami (ELF).
trajektorią, nie może być skutkiem przelotu normalnego Tesla już w roku 1908 twierdził, że przy pomocy takiego
meteoru lub szeregu bolidów. Te ogniste kule zdają się nie urządzenia jak to z Long Island potrafi uderzyć w dowolne

22 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


miasto na antypodach potężnym impulsem elektromagnety- Wstrząsy ustały na początku października 1970 roku, lecz
cznym przekazanym w czasie milisekund, który „wytworzy w roku następnym wystąpiły ponownie. Pojedyncze wstrząsy
eksplozję równoważną lub nawet potężniejszą od salwy bocz- występowały każdego roku poczynając od roku 1970. Okres
nej wszystkich pancerników na świecie” (czyli potężnej mocy, między końcem marca i początkiem października jest jedy-
zbliżonej do tej, jaka jest wyzwalana podczas wybuchu jąd- nym, w czasie którego można w tym rejonie wykonywać
rowego). jakiekolwiek prace polowe, bowiem od listopada do lutego
Jak z tego wynika, baza w Exmouth wyposażona jest panują tu upały o temperaturach dochodzących do plus 50
w „teslowskie” lub „skalarne” systemy broni elektromag- stopni Celsjusza.
netycznej, które są aktywne od roku 1969, co odpowiada W latach 1972-1973 Aquitaine wywierciła dwa strategicz-
okresowi, w którym na wschód od bazy, na Wielkiej Piasz- ne szyby (oba suche – ropy nie znaleziono), po czym zrezyg-
czystej Pustyni, pojawiać się zaczęły liczne dowody w postaci nowała z licencji na prowadzenie poszukiwań. Jej doroczne
śladów po trzęsieniach ziemi o zasięgu do 10 km, które sprawozdania z lat 1966-1973 winny być dostępne w Biblio-
wyglądają jak szachownica i odpowiadają trzęsieniom o sile tece Wydziału Górnictwa Zachodniej Australii w Perth, jed-
od 3 do 5 stopni w skali Richtera. nak z jakichś względów widnieją w spisie dokumentów pouf-
nych. Żadna kopia tych dokumentów nie pozostała w Perth
UPORZĄDKOWANE TRZĘSIENIA – są one trzymane pod kluczem w Canberrze w biurach
W roku 1965 wykonano zdjęcia topograficzne tej części AGSO (dawnego Departamentu Bogactw Naturalnych – Bu-
Wielkiej Piaszczystej Pustyni (co jest niezwykłą praktyką reau of Mineral Resources; w skrócie BMR). W trakcie
w Australii) z dużej wysokości, za które zapłacił rząd USA. swoich badań na terenie Zachodniej Australii nigdy więcej
Dlaczego? nie spotkałem się z takim przypadkiem.
W roku 1965 francuska spółka naftowa Aquitaine Oil W roku 1973 BMR opublikował raport na temat dziwnej
(obecnie ELF Aquitaine) uzyskała pozwolenie na poszukiwa- serii nowych trzęsień ziemi we wschodniej części Wielkiej
nie ropy naftowej w najbardziej odosobnionych i trudno Piaszczystej Pustyni. Raport zawierał błędną mapę lokalizacji
dostępnych terenach Australii. Canberra pokryła nawet poło- epicentrów – najwyraźniej chodziło o ukrycie dziwnego, regu-
wę kosztów poszukiwań, aby wnieść larnego rozkładu tych trzęsień na
w ten sposób swój udział w badanie ...jeśli weźmiemy pod uwagę obszarze siatki o oczkach wielkości
odległych terenów. Żadna inna zna- dziesięciu kilometrów kwadrato-
na mi tego typu firma nigdy nie brała
kilka obserwacji ognistych kul wych, ciągnącej się na długości 80
się za takie zadania – szczególnie za wygenerowanych i wysłanych kilometrów i o szerokości 70 kilo-
badanie słabo rokujących terenów z Exmouth... na wschód ku metrów, przy środkowej serii wstrzą-
o marnych warunkach geologicz- Wielkiej Piaszczystej Pustyni, sów oddalonych od siebie co dwa
nych, zwłaszcza że wiele terenów kilometry i rozmieszczonych wzdłuż
znacznie łatwiej dostępnych i o dużo dojdziemy do wniosku, że dwóch linii tworzących najwidocz-
lepszych warunkach geologicznych tych terenów Australii użyto niej „celowniczy” krzyż.
czekało na akwizycję i badania. do testowania diabolicznych W roku 1996 dane o miejscu
Aquitaine zabrała się do badań epicentrów pochodzące z Obserwa-
w roku 1967 i prowadziła je metoda- broni elektromagnetycznych torium Sejsmicznego Mundaring po-
mi aeromagnetycznymi, grawitacyj- o niezwykłej mocy. wadzonego przez AGSO w sposób
nymi, sejsmicznymi i elektromagne- oczywisty wykazały regularny chara-
tycznymi za pomocą fal VLF i ELF. kter ich lokalizacji. Dokładność
(Te elektromagnetyczne techniki były w owym czasie mało określenia ich miejsc wynosiła 10 km. Inne miejsca lokalizacji
znane i niezwykłe, zwłaszcza w poszukiwaniach ropy naftowej). dużego nasilenia trzęsień mają chaotyczny, eliptyczny charak-
W latach 1968-1969 na Wielką Piaszczystą Pustynię przerzu- ter, epicentra są rozmieszczone statystycznie wokół punktu
cono drogą powietrzną jednostkę Australijskiej Żandarmerii centralnego – nie są to wzory w postaci regularnej siatki
Wojskowej wraz z jej samochodami terenowymi typu 4WD Jeep, rozłożonej na pustyni. Trzęsienia te nie powstały w wyniku
aby otoczyć i przenieść do Broome wędrowną grupę kilkuset sejsmicznych eksplozji!
Aborygenów. Teren oznakowano tablicami z napisem „osobom Ślady trzęsień ziemi na Wielkiej Piaszczystej Pustyni ciąg-
nieupoważnionym wstęp wzbroniony”, poza tym żandarmeria ną się niemal dokładnie na wschód od bazy Exmouth i, co
strzegła wszystkich dróg dojazdowych do pustyni. Ogłoszono, że ciekawe, leżą na wielkim kole przebiegającym przez północny
te środki zapobiegawcze wynikają z konieczności wykonania całej biegun i siostrzaną dla Exmouth bazę transmisyjną położoną
serii testów z brytyjskimi rakietami typu Blue Streak oraz w Cutler w stanie Maine na północno-wschodnim wybrzeżu
europejskimi czterostopniowymi rakietami służącymi do wynosze- USA, w pobliżu granicy z Kanadą.
nia satelitów na orbitę z Woomera w Południowej Australii. Ich Tak więc, jeśli weźmiemy pod uwagę kilka obserwacji
tor miał przebiegać nad Wielką Piaszczystą Pustynią i Broome. ognistych kul wygenerowanych i wysłanych z Exmouth (o
(Jedną z nich umieścili nawet na orbicie na początku roku 1970 których doniesienia pojawiły się w latach 1973-1994) na
a drugą w roku 1971). Potem zarówno brytyjski program wschód ku Wielkiej Piaszczystej Pustyni, dojdziemy do wnios-
rakietowy, jak i europejski program kosmiczny zostały w dosyć ku, że tych terenów Australii użyto do testowania diabolicz-
tajemniczych okolicznościach nieoczekiwanie zarzucone. nych broni elektromagnetycznych o niezwykłej mocy.
W roku 1970 Aquitaine nie wykonywała już żadnych prac Zgęstki energii elektromagnetycznej mogły być wystrzeli-
polowych. Pod koniec marca 1970 roku we wschodniej części wane z Exmouth i sterowane lub detonowane z Cutler i/lub
Wielkiej Piaszczystej Pustyni wystąpiła seria skoncentrowa- globalnej sieci amerykańskich stacji transmitujących na ce-
nych trzęsień ziemi o mocy od 3 do 5 stopni w skali Richtera. lach położonych na obszarze poligonu na Wielkiej Piaszczys-
(Należy tu podkreślić, że od roku 1900 nie odnotowano na tej Pustyni w celu wywoływania trzęsień ziemi w regionie
tym terenie żadnych trzęsień ziemi, czyli od momentu za- dotąd całkowicie od nich wolnym.
instalowania w Zachodniej Australii sejsmografów. Nie ma
również o nich żadnej wzmianki w podaniach Aborygenów). dokończenie na stronie 31

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 23


W niniejszym artykule występują liczne odniesienia do badań na zwierzętach. Pragniemy
podkreślić, że Nexus nie usprawiedliwia ani nie popiera tego rodzaju doświadczeń.
Wydawca

ŚRODKI WSPOMAGAJĄCE, KONSERWUJĄCE ORAZ UTRWALACZE


TKANKOWE W SZCZEPIONKACH

Adjuwanty to S zczepionki zawierają szereg substancji, które można podzielić na następują-


ce grupy:
1. Mikroorganizmy, bakterie lub wirusy, które powodują, jak sądzimy, okreś-
chemiczne lone choroby infekcyjne i którym szczepionka ma zapobiegać. Są to białka całych
komórek lub po prostu białka zniszczonych otoczek komórek, zwane antygenami.
substancje 2. Substancje chemiczne, które mają wzmagać odpowiedź immunologiczną
na szczepionkę, zwane środkami wspomagającymi lub adjuwantami.
dodawane do 3. Substancje chemiczne działające jako środki konserwujące (konserwanty)
i utrwalacze tkankowe, które mają hamować wszelkie dalsze reakcje oraz psucie
szczepionek w celu się (rozkład lub namnażanie) żywych lub atenuowanych (lub zabitych) biologicz-
nych składników szczepionki.
pobudzania lub Wszystkie te składniki szczepionki są toksyczne, przy czym ich toksyczność
w różnych partiach szczepionki może być inna.
zwiększania reakcji W niniejszym artykule będzie mowa o adjuwantach (środkach wspomagają-
cych), ich spodziewanej roli oraz reakcjach na nie (działaniach ubocznych).
immunologicznej ADJUWANTY
organizmu, jednak Produkcja przeciwciał jest pożądaną reakcją immunologiczną na szczepionki
i proces ten jest wzmacniany poprzez dodawanie do szczepionek określonych
wiele z nich substancji. Nazywa się je środkami wspomagającymi – adjuwantami (od łacińs-
kiego słowa adiuvare, które oznacza „pomagać”).
wywołuje szereg Chemiczna natura środków wspomagających, sposób ich działania i reakcje
na nie (działania uboczne) są wysoce zmienne. Według Gupty i innych (1993)
niebezpiecznych niektóre ze skutków ubocznych mogą być przypisane niecelowej stymulacji
różnych mechanizmów systemu immunologicznego, podczas gdy inne mogą
efektów ubocznych. odzwierciedlać mniej lub bardziej spodziewane niepożądane działania spowodo-
wane przez reakcje farmakologiczne.
Istnieje kilka typów adjuwantów. Najpowszechniej stosowanymi obecnie
środkami wspomagającymi w preparatach przeznaczonych dla ludzi są: wodoro-
tlenek glinu, fosforan glinu i fosforan wapnia. Istnieje jeszcze szereg innych
adjuwantów opartych na emulsjach olejowych, produktach uzyskanych z bakterii
(ich syntetycznych pochodnych jak również liposomów) lub bakterii gramujem-
nych, endotoksynach, kwasach tłuszczowych, aminach alifatycznych, parafinie
Część 1 i olejach roślinnych. Ostatnio brane są również pod uwagę do stosowania
w szczepionkach przeznaczonych dla ludzi: monofosforyl lipidu A, ISCOMs
z Quil-A oraz Syntex adjuvant formulation (SAF) zawierające pochodne treony-
lu lub dwupeptyd muramylu.
Chemicznie adjuwanty są bardzo różnorodną grupą związków, które mają
Dr Viera Scheibner jedną wspólną cechę: wzmacniają reakcję immunologiczną organizmu. Różnią
się między sobą bardzo co do sposobu, w jaki wpływają na system immunologicz-
Copyright  2000
ny, oraz tym, jak poważne są ich działania uboczne wynikające z nadmiernej
aktywacji systemu immunologicznego.
178 Govetts Leap Road Chedid (1985) opisał sposób działania środków wspomagających jako: tworzenie
Blackheath, NSW 2785 depotu (porcji leku o przedłużonym działaniu) antygenu wolno uwalnianego
Australia w miejscu szczepienia; przedstawienie antygenu komórkom „immunokompetent-
nym” i wytwarzanie różnych limfokin (interleukin i czynnika martwicy nowotworów).
tel.: +61 (0)2 4787 8203 Wybór któregokolwiek z tych adjuwantów odzwierciedla kompromis między
fax: +61 (0)2 4787 8988 wymaganiami wspomagania i akceptowanym możliwie niskim poziomem działań
ubocznych.

24 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Odkrycie adjuwantów datuje się na lata 1925-1926, kiedy Patologiczne reakcje na środki wspomagające Freunda
to cytowany przez Guptę i innych (1993) Ramon wykazał, rozpoczynają się w miejscu wstrzyknięcia jako łagodne
że reakcja antytoksyny na tężec i dyfteryt została zwięk- zaczerwienienie i opuchlizna, a następnie martwica tkanki,
szona dzięki wstrzyknięciu tych szczepionek razem z innymi intensywne zapalenie oraz zwykłe przejście do tworzenia
ziarniniakowatych uszkodzeń. Mogą powstać blizny i rop-
składnikami, takimi jak agar, tapioka, lecytyna, olej skrobio-
wy, saponiny a nawet okruszki chleba. nie. Reakcje obserwowane po podaniu pełnego środka
Termin adjuwant zaczęto stosować w odniesieniu do wspomagającego są na ogół o wiele bardziej ekstensywne
każdego materiału, który może zwiększyć humoralną i ko- niż przy niekompletnym. Najwcześniejsza reakcja komór-
mórkową odpowiedź immunologiczną na antygen. W szcze- kowa jest polimorfonuklearna, następnie zmienia się w mo-
pionkach konwencjonalnych środki wspomagające stosuje nomorfonuklearną, a później obejmuje plazmocyty. Emul-
się, aby wywołać wczesną, silną i długotrwałą reakcję im- sja środka wspomagającego może być szeroko rozsiana
munologiczną. Nowo opracowane, oczyszczone podjednos- w różnych organach w zależności od drogi szczepienia
tki lub syntetyczne szczepionki, w których stosuje się bio- z rozwojem ziarniniakowatych uszkodzeń w oddalonych
syntetyki, rekombinanty i inną nowoczesną technologię, są miejscach. Różne mikroorganizmy gramujemne mogą wy-
słabymi wyzwalaczami reakcji immunologicznej i do jej kazywać nasilające się działanie adjuwanta, podobnie jak
skutecznego wywołania wymagają użycia adjuwantów. ma to miejsce w przypadku prątków.
Stosowanie środków wspomagających umożliwia stoso- Najwcześniej emulsje olejowe jako adjuwanty zastosował
wanie mniejszej ilości antygenu, aby uzyskać wymaganą Friedwald w szczepionce przeciw grypie (1944), a zaraz
reakcję immunologiczną, co redukuje koszty produkcji potem Henle i Henle (1945). Po uzyskaniu przez nich
szczepionki. Poza nielicznymi wyjątkami adjuwanty są obce obiecujących wyników eksperymentów przeprowadzonych
dla ciała i powodują działania uboczne. na zwierzętach Salk (1951) przystąpił do badań z tego typu
środkami wspomagającymi na żołnierzach pod auspicjami
Emulsje olejowe Komitetu Epidemiologicznego Sił Zbrojnych USA. Zasto-
W latach 1960-tych stosowane jako środek wspomagają- sował wysoko oczyszczony olej mineralny i opracował oczy-
cy preparaty wody zemulsyfikowanej w oleju mineralnym szczony środek emulgujący Arlacel A, który był wolny od
i wody zemulsyfikowanej w oleju substancji toksycznych takich jak
roślinnym wydawały się szczególnie Poza nielicznymi wyjątkami kwas olejowy powodujący jałowe
obiecujące w dostarczaniu wysokiej ropnie w miejscu wstrzyknięcia,
„odporności” o długim okresie
adjuwanty są obce dla a następnie podawał szczepionkę
trwania (Hilleman, 1966). Rozwój ciała i powodują działania drogą mięśniową.
środków wspomagających Freunda uboczne. Następnie Miller i inni donieśli
był następstwem badań nad gruź- w roku 1956 o swoim niepowodze-
licą. Kilku badaczy stwierdziło, że niu wspomagania przeciwciał i re-
reakcje immunologiczne u zwierząt na różne antygeny były akcji ochronnej na typy 3, 4 i 7 szczepionek przeciwko
wzmocnione przez wprowadzenie do organizmu zwierzęcia adenowirusom w oleju mineralnym jako środku wspomaga-
żywych Mycobacterium tuberculosis (prątków gruźlicy). jącym, w porównaniu ze szczepionką w roztworze wodnym.
W obecności Mycobacterium uzyskano reakcję typu opóź- Nie publikowane badania wykazały konieczność zastosowa-
nionego, przenoszoną z leukocytami. Freund dokonał po- nia odpowiedniej minimalnej ilości antygenu, aby wyzwolić
miarów wpływ oleju mineralnego na powodowanie nad- reakcje przeciwciał na preparaty w postaci emulsji.
wrażliwości opóźnionego typu na zabite prątki. Stwierdził Salk i inni (1953) zastosował środek wspomagający
wyraźny wzrost w reakcji wiązania dopełniacza przeciwciała, Freunda do szczepionki przeciwko poliomyelitis (polio),
jak również w opóźnionej reakcji nadwrażliwości. a następnie przeprowadził szerokie testowanie szczepionki
Środek wspomagający Freunda stanowi emulsję wody z zabitych nie oczyszczonych, jak również oczyszczonych
w oleju wodnego antygenu w parafinie (oleju mineralnym) wirusów polio u zwierząt i ludzi, przy czym reakcje u ludzi
o niskim ciężarze właściwym i niskiej lepkości. Jako środki uznano za mało znaczące.
emulgujące ogólnie stosowane są Drakeol 6VR i Arlacel Grayston i inni (1964) donieśli o bardzo obiecujących
A (mannide monooleate). wynikach uzyskanych ze szczepionką przeciwko jaglicy,
Są dwa środki wspomagające Freunda: niekompletne w której jako adjuwanta użyto oleju. Jednak szczepionka
i kompletne. Niekompletne środki wspomagające Freunda przeciw jaglicy utraciła swoje znaczenie, ponieważ, jak
zawierają emulsję wody w oleju bez prątków, natomiast wykazał Dolin i inni (1997), w ciągu 37 lat badań prowadzo-
kompletne – te same związki, ale z dodatkiem 5 mg nych w pewnej wiosce w okolicach Sahary wystąpił wyraźny
wysuszonych, zabitych przy pomocy podwyższonej tempera- spadek występowania tej choroby – był on ściśle związany
tury, Mycobacterium tuberculosis lub związków kwasu mas- z poprawą warunków sanitarnych, dostawą wody, edukacją
łowego. oraz dostępem do opieki zdrowotnej. Według Dolina i in-
Mechanizm działania środków wspomagających Freun- nych (1997) spadek zachorowań na jaglicę występował bez
da jest związany z trzema następującymi zjawiskami: jakiejkolwiek specyficznej interwencji mającej na celu zwal-
1. Umieszczenie porcji antygenu w formie stałej w miej- czanie tej choroby.
scu wstrzyknięcia umożliwia stopniowe i stałe jego uwal- Alergeny występujące w środku wspomagającym Freun-
nianie w celu stymulowania przeciwciał. da wymagają specjalnej uwagi, ponieważ mogą być niebez-
2. Zapewnienie środka przenoszenia dla zemulsyfiko- pieczne. Niebezpieczeństwo obejmuje przedawkowanie, na
wanego antygenu przez system limfatyczny do oddalonych przykład natychmiastowe wprowadzenie do organizmu wra-
miejsc, takich jak węzły limfatyczne i śledziona, gdzie mogą żliwych osób większej niż tolerowana ilości odpowiednio
powstać nowe ogniska tworzenia przeciwciał. zemulsyfikowanej szczepionki lub rozkład emulsji z uwol-
3. Tworzenie i akumulowanie serii komórek mononuk- nieniem do organizmu całej lub części zawartych w niej
learnych, które są właściwe dla produkcji przeciwciał lokal- alergenów w ciągu krótkiego czasu. Długoterminowo opóź-
nie i w miejscach oddalonych. niona reakcja obejmuje rozwój guzków, cyst oraz jałowych

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 25


ropni wymagających cięcia chirurgicznego. Jest również Fosforan wapnia stosowany był jako adjuwant w równo-
prawdopodobne, że niektóre stosowane alergeny, takie jak czesnych szczepieniach przeciwko dyfterytowi, kokluszowi,
kurz domowy lub pleśń, mogą działać jak prątki, wspomaga- tężcowi, polio, gruźlicy, żółtej febrze, odrze i zapaleniu
jąc reakcję zapalną. Takie reakcje były redukowane z uży- wątroby B, również z alergenami (Coursaget i inni, 1986).
ciem prawidłowo testowanych i standaryzowanych reagin. Korzyści ze stosowania tego środka wspomagającego upat-
Trzeba także wziąć pod uwagę, że do pierwszych za- rywano w fakcie, że jest on normalnym składnikiem ciała
stosowań środków wspomagających Freunda doszło w cza- i jest lepiej tolerowany i absorbowany od innych adjuwan-
sie, gdy współczesne koncepcje bezpieczeństwa nie istniały. tów. Wyłapuje on bardzo skutecznie antygeny i umożliwia
I rzeczywiście, w niektórych krajach, z USA włącznie, powolne uwalnianie się antygenu. Wytwarza ponadto duże
adjuwanty z olejem mineralnym nie były zatwierdzone do ilości przeciwciał typu IgG i znacznie mniejsze – przeciwciał
stosowania u ludzi. typu IgE (reaginowych).

Składniki mineralne Produkty bakteryjne


Najczęściej stosowanymi mineralnymi adjuwantami Jak wiadomo, mikroorganizmy w infekcjach bakteryj-
w szczepionkach dla ludzi są fosforan aluminium i zasada nych, podawanie szczepionek zawierających całe zabite
aluminiowa (ałun). Innym tego typu środkiem wspomagają- bakterie, a także pewne produkty metaboliczne oraz skład-
cym używanym w wielu szczepionkach jest fosforan wapnia. niki różnych mikroorganizmów wywołują jako odpowiedź
Zaobserwowano też, że antygenowość toksyn zwiększają powstawanie przeciwciał i działają jako immunostymulanty.
także takie sole mineralne metali, jak azotan ceru, siarczan Dodanie takich mikroorganizmów i substancji do szczepio-
cynku, koloidalny wodorotlenek żelazowy i chlorek wapnia, nek zwiększa reakcję immunologiczną na inne antygeny
jednak najlepsze wyniki daje ałun. znajdujące się w takich szczepionkach. Najczęściej stosowa-
Ałun był stosowany ponad 70 lat temu przez Glenny’ego nymi mikroorganizmami w całości lub w częściach są Bor-
i innych (1926), którzy odkryli, że zawiesina precypitatu detella pertussis, składnik o nazwie p40 uzyskiwany z Coryne-
toksyny dyfterytu w ałunie ma znacznie wyższą immunogen- bacterium, toksyna cholery i prątki.
ność niż płynna anatoksyna.
Chociaż wiele raportów stwierdzało że szczepionki z ału- • Składniki Bordetella pertussis
nem jako adjuwantem nie są lepsze od czystych szczepionek Zabite Bordetella pertussis (pałeczka krztuśca) dają silny
(Aprile i Wardlaw, 1966), zastosowanie ałunu jako środka efekt wspomagający w stosunku do toksyn dyfterytu i tężca
wspomagającego jest obecnie dob- w szczepionkach DPT. Jest jednak
rze określone. Najczęściej stosowa- Mimo... sprzecznych wiele uznanych i dobrze opisanych
ny jest roztwór antygenu zmieszany reakcji na nie, takich jak konwulsje,
z wodorotlenkiem aluminium lub wyników, związki kurcze u niemowląt, epilepsja, syn-
fosforanem aluminium w warun- aluminiowe są ogólnie drom nagłej śmierci niemowląt
kach kontrolowanych. Takie szcze- stosowane jako środki (SIDS), syndrom Reya, syndrom
pionki nazywa się obecnie jako Guillian-Barre’a, poprzeczne zapa-
wspomagane aluminium. Są one je-
wspomagające w szczepionce lenie rdzenia i ataksja mózgowa.
dnak trudne do produkcji w fizyko- DPT (dyfteryt-koklusz-tężec). Nie trzeba wspominać, że istnienie
chemicznie powtarzalny sposób, co związku przyczynowego między
powoduje, że poszczególne serie tej tym adjuwantem i tymi objawami
samej szczepionki różnią się od siebie. Także stopień absor- jest często (jeśli nawet nie zawsze) poddawane w wątpliwość
bcji antygenu przez żel fosforanu aluminium i wodorotlenek i na ogół uważane za „przypadkowe”.
aluminium jest zmienny. Aby zminimalizować zmienność Paradoksalnie, w jednym przypadku niemowlęcia z syn-
i uniknąć braku powtarzalności, w roku 1988 (Gupta i inni, dromem potrząsanego dziecka, u którego powstał krwotok
1993) jako standard wybrano specyficzne przygotowanie podtwardówkowy i siatkówkowy spowodowany kokluszem,
wodorotlenku aluminium (Alhydrogel). lekarze oskarżyli ojca o spowodowanie tych obrażeń i upar-
Środki wspomagające aluminium pozwalają na powolne cie zaprzeczali, że koklusz może powodować i powoduje
uwalnianie antygenu przedłużając czas interakcji między takie krwotoki, zapominając, że przede wszystkim właśnie
antygenem i komórkami przedstawiającymi antygen a lim- to jest podstawowa przyczyna, dla której szczepionka kok-
focytami. Jednak w niektórych badaniach potencja wspoma- luszowa została opracowana. Takie niszczycielskie działanie
ganych szczepionek kokluszu była wyższa niż czystych szcze- jest spowodowane przez toksynę kokluszową, czynnik po-
pionek kokluszowych, podczas gdy w innych nie stwierdzo- wodujący chorobę (koklusz jest chorobą spowodowaną
no żadnego efektu. Miano aglutynowe surowicy po zastoso- przez toksyny), stosowaną jako aktywny składnik we wszyst-
waniu wspomaganych szczepionek kokluszu było wyższe niż kich szczepionkach kokluszowych zawierających całe komó-
przy szczepieniu czystymi szczepionkami, przy jednoczes- rki lub w bezkomórkowych (Pittman, 1984).
nym braku różnicy w odniesieniu do ochrony przeciwko Gupta i inni (1993) stwierdzili że PT jest zbyt toksyczny
chorobie (Butler i inni, 1962). Mimo tych sprzecznych żeby podawać go ludziom, ale chemicznie detoksyfikowany
wyników, związki aluminiowe są ogólnie stosowane jako lub genetycznie nieaktywny PT może nie wytwarzać działań
środki wspomagające w szczepionce DPT (dyfteryt-koklusz- wspomagających porównywalnych z nienaruszonym PT.
tężec). Po ich podaniu donoszono o reakcjach nadwrażliwo-
ści, co może być związane z szeregiem czynników, jednym • P40 pochodzące z Corynebacterium
z których jest wytwarzanie IgE razem z przeciwciałami IgG. P40 jest frakcją cząstkową wyizolowaną z Corynebac-
Sugeruje się, aby zamiast związków aluminium stosować terium granulosum (maczugowiec ziarenkowaty) składającą
polimeryzowane toksyny, takie jak tzw. oczyszczone al- się z peptydoglikanu błony komórkowej związanego z gliko-
dehydem glutarowym toksyny tężca i dyfterytu. Są one proteinami. U zwierząt wykazuje szereg takich działań, jak
stosowane w połączeniu ze szczepionką kokluszową inak- stymulacja systemu siateczkowo-śródbłonkowego, wzmaga-
tywowaną aldehydem glutarowym. nie fagocytozy i aktywacja makrofagów.

26 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


P40 znosi immunosupresję spowodowaną przez leki ISCOMs są stosowane jedynie w szczepionkach wete-
i zwiększa niespecyficzną oporność na bakteryjne, wiruso- rynaryjnych, częściowo ze względu na ich działanie hemo-
we, grzybicze i pasożytnicze infekcje. Indukuje tworzenie lityczne i pewne reakcje miejscowe, które odzwierciedlają
IL-2, czynnika martwicy nowotworów i interferonu alfa aktywność detergentową cząsteczki Quil-A.
i gamma (Bizzini i inni, 1992). W badaniach klinicznych
stwierdzono, że P40 jest skuteczny w leczeniu powracają- Inne środki wspomagające: skwalen
cych infekcji układu oddechowego i układu płciowo-moczo- Skwalen jest polimerem organicznym z niektórymi dete-
wego. Twierdzi się, że alergeny sprzężone z P40 są pomocne rminantami antygenowymi, które mogą być wspólne z in-
w odczulaniu pacjentów alergicznych bez żadnych skutków nymi polimerami organicznymi działającymi jako immunos-
ubocznych. tymulatory. Był stosowany w eksperymentalnych szczepion-
kach od 1987 roku (Asa i inni, 2000) i w eksperymentalnych
• Liposacharydy (LPS) szczepionkach podawanych dużej ilości uczestników wojny
LPS jest środkiem wspomagającym, zarówno dla odpor- w Zatoce. Obejmuje to też tych, którzy nie brali udziału
ności humoralnej, jak i komórkowej. Zwiększa reakcję w działaniach, ale otrzymali te same szczepionki.
immunologiczną, zarówno na antygeny białkowe, jak i poli- Działanie wspomagające niejonowego bloku kopolimera
sacharydowe. Jest zbyt toksyczny i gorączkotwórczy, nawet środków powierzchniowo czynnych zostało zademonstrowa-
w znikomych dawkach, aby mógł być stosowany jako środek ne, gdy podano je z dwuprocentową emulsją skwalenu
wspomagający u ludzi. w wodzie. Adjuwant ten spowodował jednak kaskadę reak-
cji zwanych „syndromem wojny w Zatoce”, które stwier-
• Prątki i ich składniki dzono u żołnierzy biorących w niej udział. Symptomy, jakie
Jest rzeczą interesującą, że prątki i ich składniki były u nich odkryto, obejmowały zapalenie stawów, bóle tkanki
zgodnie z pierwotnymi ustaleniami zbyt toksyczne, aby je łącznej, powiększenie węzłów chłonnych, wysypki uczule-
stosować jako adjuwanty u ludzi. Wskutek wysiłków pod- niowe, uczulenie na światło w postaci wysypki, wysypki
jętych w celu ich detoksyfikacji opracowano jednak N-acetyl w okolicy jarzmowej, chroniczne zmęczenie, chroniczne
muranyl-L-analyl-D-isoglutaminę lub dwupeptyd muranylu bóle głowy, nienormalną utratę włosów ciała, nie ulegające
(MDP). Podany bez antygenu zwiększa niespecyficzną od- leczeniu ubytki skóry, owrzodzenia aftowe, zawroty głowy,
porność przeciwko infekcjom bakteryjnym, grzybiczym, pa- osłabienie, utratę pamięci, napady, zmiany nastroju, prob-
sożytniczym i wirusowym, a nawet przeciwko pewnym gu- lemy neuropsychiatryczne, uszkodzenia tarczycy, anemię,
zom (McLaughlin i inni, 1980). Jednak MDP są potencjal- podwyższone OB, systemowy liszaj rumieniowaty, stward-
nie gorączkotwórcze (możliwe że dzięki temu mogą mieć nienie rozsiane, ALS (stwardnienie zanikowe boczne), ze-
skuteczne działanie przeciwko określonym guzom – komen- spół Raynauda, syndrom Sjörgena, chroniczną biegunkę,
tarz autorki) i ich działanie nie jest całkowicie zrozumiałe, nocne pocenie i stany podgorączkowe.
w związku z czym nie są zaakceptowane do stosowania Ta długa lista reakcji wskazuje, jak wielkie szkody powo-
u ludzi. dują szczepionki, szczególnie gdy ich działanie jest wspoma-
gane przez bardzo silne „środki zwiększające reakcję im-
• Toksyna cholery munologiczną”, takie jak skwalen i inne adjuwanty. Inte-
Główną wadą toksyny cholery jako śluzówkowego śro- resujące jest, że osoby zajmujące się szczepionkami z zasady
dka wspomagającego jest właściwa jej toksyczność. uważają, że takie problemy są niewytłumaczalne i że wy-
stępują po podaniu szczepionek przypadkowo. Ponieważ
Liposomy podanie większości szczepionek rzeczywistym (i potencjal-
Liposomy są cząstkami składającymi się z koncentrycz- nym) uczestnikom wojny w Zatoce jest dobrze udokumen-
nych błon lipidowych zawierających fosfolipidy i inne lipidy towane (w rzeczywistości weterani oświadczają, że podano
w konfiguracji dwóch warstw oddzielonych przez komory im o wiele więcej, niż odnotowano w ich aktach), przytoczo-
wodne. Były stosowane pozajelitowo u ludzi jako nośniki na lista zaobserwowanych reakcji obciąża dodatkowo od-
biologicznie aktywnych substancji (Gregoriadis, 1976) i są powiedzialnością szczepionki jako czynnik, który spowodo-
uważane za bezpieczne. wał te problemy. I
dokończenie w następnym numerze
Kompleksy immunostymulujące (ISCOMs)
O autorce:
ISCOMs (DeVries i inni, 1978; Morein i inni, 1990;
Viera Scheibner jest emerytowanym doktorem nauk przyrod-
Lovgren i inni, 1991) reprezentują ciekawe podejście do
niczych. W czasie swojej kariery naukowej napisała trzy książki
stymulacji humoralnej i komórkowej reakcji immunologicz-
i opublikowała około dziewięćdziesiąt artykułów w liczących się
nej przeciwko antygenom amfipatycznym. Jest to stosun-
czasopismach naukowych. Od połowy lat osiemdziesiątych,
kowo stabilny, ale nie kowalentnie związany, kompleks
kiedy to przyczyniła się do rozwoju techniki monitorowania
saponinowego związku wspomagającego Quil-A, choleste-
oddechu dzieci, które wykazują czasami oznaki zatrzymania go
rolu i antygenu amfipatycznego w stosunku cząsteczkowym
na pewien czas (SIDS), prowadziła również intensywne badania
około 1:1:1. Spektrum antygenów kapsydu wirusa i amfi-
nad szczepionkami i ich wpływem na organizm dziecka. W roku
patycznych antygenów niewirusowych o istotnym znaczeniu
1993 wydała książkę na ten temat Vaccination: The Medical
dla szczepionek przeznaczonych dla ludzi, jakie zawiera
Assault on the Immune System (Szczepionki – atak medycyny na
ISCOMs, obejmuje grypę, odrę, wściekliznę, gp340 z wirusa
system immunologiczny), a w połowie roku 2000 następną
EB, gp120 z HIV, Plasmodium falciparum i Trypanosoma
Behavioural Problems in Childhood: Link to Vaccination (Prob-
cruzi.
lemy behawioralne u dzieci – związek z szczepieniami). Jest
Wykazano, że ISCOMs pobudzają cytotoksyczne lim-
często powoływana przez sąd jako biegły w sprawach dotyczą-
focyty T (CTL). Po podaniu doustnym niektóre typy CPL
cych uszkodzeń ciała mogących być następstwem szczepień,
są znajdowane w gruczołach limfatycznych krezki i w śle-
poza tym prowadzi regularne wykłady na ten temat.
dzionie, ponadto może zostać pobudzona specyficzna re-
akcja IgA. Przełożyła Elżbieta Pląskowska

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 27


NAUKA
WIEŚCI Z POGRANICZA NAUKI
WSTĘP DO STOSOWANEJ ENERGII ETERU
Dr Robert Adams
„Wydaje się, że nie ma powodów dla któ- W czasie wygłaszanych przez mnie od- peratury, należy podgrzewać ją dziesięć razy
rych silnik Adamsa nie miałby być szybko czytów było to jednym z najpoważniejszych dłużej. Ta potężna rozbieżność, nie licząc
wdrożony do zastosowań praktycznych”. cierni, jakie wbijali mi moi rówieśnicy. Zwyk- innych czynników, powoduje konieczność
Dr Harold Aspden, le niewielu uczestników odczytu wykazywało wykonywania żmudnych obliczeń, z których
Wydział Inżynierii Elektrycznej, poważniejsze zainteresowanie tym, co mówi- wszystkie są obarczone niemożliwymi do uni-
Uniwersytet Southampton, łem. Ci, którzy to robili, otrząsali się jakby ze knięcia błędami.
Wielka Brytania snu wraz z postępem mojego odczytu, po Skomplikowane i złożone ustalenie
czym powoli zaczynali przytakiwać i dyskret- współczynników ciepła właściwego, przewod-

W raz z zaprzężeniem energii eteru do


pracy za pośrednictwem technologii
opracowanej przez Adamsa, konieczne stało
nie uśmiechać się, zaprzestając zgłaszania
sprzeciwu, następnie przysłuchiwać się z wie-
lką uwagą i zainteresowaniem aż do końca
ności cieplnej, konwekcji, promieniowania,
absorpcji i strat na izolacji tworzą niezgodno-
ści, które do dzisiaj nie zostały rozwiązane.
się opisanie jej naukowych podstaw, zwłasz- odczytu, po którym pomruki nagle się nasila- Aby ostatecznie rozwiązać ten problem,
cza że jest ona niemal zupełnie nieznana ły i urastały do narastającego gwaru ożywio- na własny użytek, przystąpiłem do opracowa-
głównemu nurtowi nauk o elektryczności. nych dyskusji dobiegającego jeszcze przez nia wodnego kalorymetru, który pozwoliłby
Wszystko zaczęło się w roku 1969, kiedy długi czas z sali wykładowej po moim z niej na rezygnację z obliczeń i korzystanie wyłącz-
po raz pierwszy postanowiłem zastosować wyjściu. nie z pomiarów. (W przypadku kalorymetrii
stałe magnesy do zbudowania silnika ele- Takie wykłady, szczególnie te, po których na pomiarach można polegać, natomiast na
ktrycznego, który ignorowałby prawo Lenza, miała miejsce co najmniej godzinna sesja obliczeniach nie)! Do tego celu służy właśnie
a tym samym wymyślić elektryczne urzą- pytań i odpowiedzi, a takie właśnie należały wyżej wymieniony kalorymetr równoważny.
dzenie, które pracowałaby „w jedności” do większości, stanowiły dla mnie wielką W tym typie kalorymetru wodnego najis-
i w ten sposób ignorowało pewne ortodo- uciechę i mogę z satysfakcją stwierdzić, że totniejsza jest niewielka ilość wody i krótki
ksyjne prawa. nigdy nie były w odczuciu słuchaczy nudne. czas wykonania operacji. Jego unikalność po-
W ciągu wielu lat doświadczeń i studiów Chociaż droga, którą przeszedłem, była lega na tym, że jego część grzejna podgrzewa
prześledziłem dokonania innych pionierów długa i czasami ciernista, była jedną z najbar- wodę i miedź jednocześnie, i biorąc pod
na tym polu z innych krajów, którzy starali się dziej intrygujących. Nieraz udało mi się nawet uwagę, że testowany generator pracuje w za-
głównie teoretycznie uzasadniać swoje pomy- zadziwić samego siebie. Czerwone płachty kresie kilowatów, kalorymetr bardzo szybko
sły i hipotezy, nie zadając sobie zbytnio tru- przeistoczyły się w zielone światła, frustracja osiąga po jego włączeniu stan równowagi
du, aby sprawdzić je eksperymentalnie. Za- w nagrodę i ostatecznie w wielką satysfakcję. i pozostaje w nim aż do momentu wrzenia
wsze odnosiłem wrażenie, że starają się oni lub osiągnięcia jakiejkolwiek innej tempera-
postawić znak równości między swoimi po- Kalorymetr równowagi tury, na której nam zależy. Miedziane naczy-
mysłami i niezwykle długimi, wiodącymi do- Obecnie omówię sprawy dotyczące kalo- nie zawiera zaledwie 0,5 litra wody, która
nikąd, teoretycznymi obliczeniami prowadzo- rymetrów, które są istotnym narzędziem w tej dochodzi do punktu wrzenia w ciągu 2 minut.
nymi za pomocą równań opartych na nietyka- technologii, i to do tego stopnia, że śmiem Fakt, że całość tak szybko dochodzi do
lnych (i nieco już zestarzałych), wymyślonych nazywać je jedynym dokładnym środkiem równowagi daje pewność, że dokładność wy-
przez innych ludzi, prawach dotyczących ele- pozwalającym na pomiar mocy generowa- niku i wydajność urządzenia są takie, że
ktryczności i związanych z nią dziedzin. nej/przechwytywanej przez urządzenia wyko- straty na izolacji są w tym krótkim czasie tak
Zacząłem pracę spokojnie, stosując się rzystujące technologię Adamsa. Pomysł ten niewielkie, że można je pominąć.
do praw wszechświata i przyrody, i idąc tą zrodził się pod wpływem ogromnych trudno- Wynalezienie tego kalorymetru, pozwala
drogą dokonałem kilku własnych zadziwiają- ści z zastosowaniem empirycznej wiedzy do w ostatecznym efekcie na rezygnację z ob-
cych odkryć, które czasami wręcz przytłaczały tej technologii, jako że ortodoksyjne teo- liczeń, lecz umożliwia dokonanie pomiarów
mnie swoją doniosłością, i nadal wywierają rie/metody nie przedstawiają żadnej wartości jedynie trzech parametrów – masy, tempera-
na mnie wrażenie. przy projektowaniu, konstruowaniu lub tes- tury i czasu – które wykonuje się z użyciem
Wraz z upływem czasu odkrycia empirycz- towaniu tych maszyn. nowoczesnych metod pomiarowych o niezwy-
ne umocniły mnie na tyle, że mogłem sobie Koniec roku 1995 oraz rok 1996 zwias- kłej wręcz dokładności, co powoduje ostate-
pozwolić na wychylenie nosa ze swojej skorupy towały stworzenie udanego i wyrafinowanego cznie ogólną maksymalizację dokładności
i publiczne ogłoszenie swoich odkryć i wyni- Termo-Moto-Generatora Adamsa mającego osiąganych wyników pomiaru, jakich nigdy
ków eksperymentów – początkowo stosunko- o 1 kilowat większą moc i wydajność. W tym dotąd nie udawało się uzyskać.
wo nieśmiało. Okazało się to dla mnie zarów- samym okresie opracowałem i zbudowałem Obecnie przytoczę odkrycie, jakiego doko-
no korzystne, jak i niekorzystne, i ostatecznie różne typy kalorymetrów. nałem w roku 1996. Dotyczyło ono tego, że
zmusiło mnie do przygotowania się na bez- Jeden z nich, o którym mogę wspomnieć generator nie tylko pracuje „w jedności” i wy-
względne ataki, które miały wkrótce nadejść. jedynie pobieżnie, jako że jego opis znajduje dziela dodatkowo ogromną ilość energii cieplnej
To, co robiłem, stanowiło policzek dla się w teczce z napisem „Ściśle Tajne”, nosi w punkcie ładowania, ale zwiększa ją o ponad
każdej znanej mi szanującej się placówki nazwę „kalorymetru równoważnego”. Jeśli 600 procent. Ta energia nie ujawnia się w maszy-
naukowej. Dziesiątki inżynierów elektryków jednakowe masy miedzi i wody będziemy nie ani na wejściu! To ciepło można zmierzyć
i fizyków bombardowało mnie do znudzenia podgrzewali nad płomieniem przez jednako- dokładnie jedynie przy pomocy kalorymetru
dogmatami, takimi jak na przykład twier- wy okres czasu, temperatura miedzi wzrośnie i jest znane jako bezwatowa (bezprądowa) moc.
dzenie, że moje urządzenia zaprowadzą mnie dziesięć razy szybciej niż temperatura wody Aby zrozumieć to zjawisko, należy sięg-
na manowce. i aby doprowadzić wodę do tej samej tem- nąć do nauki o energii eteru stworzonej przez

28 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Teslę. Tesla już w roku 1889 opisał bez- redukcja prądu w zależności od parametrów z jego nieortodoksyjnej i niezwykłej zdolności
prądową moc. Oto cytat z książki Gerry’ego zastosowanego silnika. do szybkiej manifestacji znacznych ilości ene-
Vassilatosa Secrets of Cold War Technology Wmontowany w silnik kalorymetr równo- rgii eterycznej w jego trzech różnych miejs-
(Sekrety technologii Zimnej Wojny) wydanej wagi jest zasadniczym narzędziem pomiaro- cach.
przez Borderland Sciences Research Foun- wym, jako że dokonuje on pomiaru wyjścio- Układ statora z jego zdolnością do szyb-
dation (str. 38). wej mocy silnika. Pozostałe dwa objawy ciepl- kiego osiągania wysokich temperatur jest tak
ne są bardzo małe i praktycznie niewiele skonstruowany, aby obieg wodny mógł prze-
Frakcjonowanie prądów elektrycznych:
znaczące i można je łatwo opanować. jmować ciepło płynące z jego rdzeni.
Impulsy napięcia przemierzały wtórną
Technologia, na której oparty jest Silnik Drugim źródłem energii jest obciążanie
powierzchnię niczym pulsacje gazu pod ros-
Adamsa na eteryczną energię elektryczną, urządzenia jako generatora. Ciepło w ukła-
nącym naciskiem. Dopóki nie doszły do
dostarczyła w ciągu ostatniego dziesięciolecia dzie statora jest obecne bez względu na to,
wolnego końca cewki, te gazopodobne im-
innowacji, których kulminacja doprowadziła czy maszyna pracuje pod obciążeniem, czy na
pulsy raczej przepływały po powierzchni
do istotnych odkryć, miedzy innymi zastoso- „wolnych obrotach”. Kiedy jednak pracuje
miedzi niż przez nią. Tesla określał ten
wania pewnych materiałów, które nie są nor- pod obciążeniem, ilość ciepła w układzie
szczególny efekt mianem „efektu naskór-
malnie wykorzystywane w budowie ortodok- statora przyrasta gwałtownie i podczas całego
kowego” i wyładowanie w jego ramach bar-
syjnych maszyn elektrycznych, w wyniku cze- okresu pracy ma miejsce kontynuacja tego
dzo przypominało sposób, w jaki gazy za-
go doszło do wytworzenia mocy w postaci stanu.
chowują się przemieszczając się po powie-
ciepła wydzielanego w konstrukcjach typu Kolejnym, trzecim, źródłem eterycznej
rzchniach.
termo-moto-generatorów w stosunku mocy energii cieplnej jest mosfet (tranzystor polo-
Zrozumienie tej technologii Tesli jest nie- włożonej do uzyskanej, o jakim nam się nie wy typu metal-tlenek-półprzewodnik). Ciep-
możliwe bez znacznej wiedzy na temat eteru. śniło. ło to jest również ujarzmiane poprzez pod-
Należy odszukać i zanalizować dowody, które Istnieją obecnie „udowodnione” natural- grzewanie wody. Mosfet jest umieszczony
uzyskano eksperymentalnie i których jest już ne prawa odnoszące się do energii, które wewnątrz miedzianego pojemnika (lub raczej
obecnie wiele na całym świecie. Jest to rodzaj znoszą ortodoksyjne „założenia” establish- kalorymetru) w celach pomiarowych.
technologii możliwej do wytłumaczenia za mentu naukowego i sprowadzają je do rzędu Ogólna ilość ciepła pochodząca ze wszys-
pomocą dynamicznych analogii z gazem. przestarzałych. I chociaż trudno to zaakcep- tkich trzech źródeł może być osiem razy
Fakt, że zachodzi nawet częściowe usunięcie tować, mieszczą w sobie te, które zawarte są wyższa od energii wprowadzonej do układu.
elektronów z prądów eterycznych, dowodzi, w hipotezach tradycyjnie podawanych przy Unikalną metodą sukcesywnego przeka-
że jest to nowy rodzaj elektryczności, którego stołach bankietowych, przy których zasiada zywania ciepła z układu statora stanowi sys-
nie da się ująć w ramy obecnie obowiązują- teoria względności Einsteina, mechanika tem obiegu wody wewnątrz rdzeni statora, co
cych teorii. Ta nowa technologia zmieni kwantowa, prawa termodynamiki, prawo zapewnia jednocześnie chłodzenie statora
świat, w którym żyjemy, na niezwykłą skalę. Lenza, prawo Ohma i inne. i zapobiega przepaleniu się jego uzwojenia.
Aby zrozumieć sposób działania eterycz- Prawda wygląda tak, że w rezultacie tysię- Ma to ogromne znaczenie, jako że urządze-
nych sił Tesli, należy odrzucić pogląd, że cy godzin mozolnej pracy przy stołach labo- nie to pracuje „w jedności”, a wydzielające
elektrony to pracowite krasnoludki elektro- ratoryjnych i w warsztatach, za sprawą in- się ciepło rośnie w czasie. W ten sposób
statycznej energii, ponieważ w tej technologii tuicji i wiedzy empirycznej udowodniłem, że podgrzana woda cyrkuluje, pompowana
nie są już one nimi. te eteryczne energie manifestują się w punk- przez pompę elektryczną, która przepompo-
Rozważamy tu absolutnie inny rodzaj cie jedności/zero, poza którego dolną linią wuje ją do zbiornika/kalorymetru w celu do-
elektryczności, o zupełnie innych paramet- nie istnieje już żaden punkt odniesienia, konania pomiaru.
rach. W tym celu musimy opracować zupeł- z którego można by wyprowadzić jakikolwiek Oprócz unikalnej konstrukcji układu sta-
nie nowy sposób pomiaru wydajności urzą- z tak zwanych testów „sprawności”. tora zastosowano jeszcze odpowiednią kon-
dzeń wykorzystujących tę nową metodę, jako Zatem termin „sprawność” nie może być strukcję rotora, która została wynaleziona
że różnice między podejściem ortodoksyjnym stosowany w odniesieniu do maszyn eterycz- i udoskonalona w roku 1996. W procesie
i tym nowym są ogromne. nych, ponieważ jedynym sposobem obliczenia masowego wydzielania ciepła oprócz mag-
Mój Impulsowy Silnik Elektryczny Ada- „sprawności” wszechobecnego byłoby wykre- nesów, wymiarów i ich geometrycznego roz-
msa na prąd stały można skonstruować w ten ślenie skal o astronomicznych proporcjach, mieszczenia znaczenie mają także materiały,
sposób, że kolejne impulsy ładowania i roz- które kończyłyby się w wieczności i nieskoń- z których jest on wykonany, co wynika z jego
ładowania wytwarzają energię w takich iloś- czoności i absolutnie nie poddawały monito- struktury oraz konstrukcji statora i jego para-
ciach, że możliwe jest kontrolowanie kon- rowaniu, kontrolowaniu lub śledzeniu, pozo- metrów technicznych.
wencjonalnego przepływu prądu w postaci stając poza możliwościami ludzkiego rozumu. Urządzenie to stanowi przełom i jest
ruchu elektronów poprzez skomplikowaną Termin „sprawność” nie może być stoso- pierwszym tego typu na świecie, które dostar-
metalową siatkę zbudowaną z bardzo długie- wany w odniesieniu do energii eterycznej lub cza ekonomicznej, czystej i bezpiecznej siły.
go drutu stosowaną w układzie statora ze w naszym przypadku do wynalezionych lub W obecnej, domowej formie, posiada ono
względu na jego superluminancyjną pręd- stworzonych jej technicznych zastosowań, wspólny pojemnik na gorącą wodę, do które-
kość, przy której gazowy impuls przepływa po przy pomocy których ludzkości może się udać go dochodzi ona ze wszystkich trzech źródeł
powierzchni cewki. W rezultacie uzyskujemy ją opanować i zaprząc do pracy. Krótko wydzielania eterycznego ciepła.
silnik, który wymaga bardzo niewielkiej ilości mówiąc termin „sprawność” traci w obrębie
prądu o niewielkim napięciu, lecz dysponuje energii eterycznych jakiekolwiek znaczenie. Generowanie energii elektrycznej
znaczną mocą. Przeto niniejszym zgłaszam roszczenie do Rozważając wytwarzanie energii elektry-
Istnieje cały szereg parametrów, które oryginalnego odkrycia i uznania go za „pra- cznej i mając na uwadze kluczową rolę, jaką
należy brać pod uwagę, a które nie mają wo natury” oraz nazwanie go „prawem Ada- w sprawności urządzenia odgrywają takie
zastosowania w odniesieniu do konwencjona- msa”. Prawo Adamsa obejmuje również inne czynniki, jak temperatura i czas, powinniśmy
lnych silników na prąd stały. Są to parametry odkrycia, których dokonałem w odniesieniu zapytać najpierw: „w jaki sposób jest wy-
dotyczące impulsyjnie odpychającego chara- praw Ohma, Lenza i innych. twarzana energia elektryczna?”
kteru potencjału roboczego, oporów uzwoje- Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy
nia statora, ilości i rozmiaru drutu uzwojenia, Potrójny silnik-generator Adamsa na na początek rozprawić się z wpajanym nam
materiałów, z których wykonany jest silnik energię eteryczną od dziecka mitem głoszącym, że energię ele-
etc. Elektrostatyczny prąd o gazowym chara- Urządzenie to stanowi termiczny, impul- ktryczną wytwarzają maszyny elektromagne-
kterze przesuwa się po powierzchni drutu sowy, cicho-biegunowy, repulsyjny, samostar- tyczne. Tak zwane generatory prądu elek-
uzwojenia z prędkością superluminancyjną, tujący, reluktancyjny generator-silnik dużej trycznego wcale nie wytwarzają energii ele-
co jest przyczyną niesamowitego skoku, po- mocy o otwartym obwodzie magnetycznym. ktrycznej. Są to mechaniczne urządzenia,
zostawiającego wolniej poruszające się elek- Nazwa potrójnego silnika-generatora które za sprawą rotacyjnego pola działają
trony z tyłu, przez co możliwa jest znaczna Adamsa na energię eteryczną wywodzi się jak mechanizm tunelujący, czerpiąc energię

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 29


pola eterycznego z przestrzeni istniejącej Źródło mocy przyłożone do silnika elekt- wać nowy sposób rozumowania, a nie upierać
między statorem i rotorem, którą przekazują rycznego poszerza zawsze obecny w nim, się przy wciąż modnych wydumanych przez
następnie w formie znanej nam energii elekt- ukryty elektromagnetyczny strumień znajdu- ludzi „założeniach”.
rycznej. Energia ta jest obecna wszędzie (jest, jący się w materiałach metalicznych, to zna-
jak już uprzednio wyjaśniałem, wszechobec- czy w żelaznym rdzeniu i miedzianych uzwo- Pomiar mocy na wejściu
na), lecz aby ją ujarzmić, a nie wygenerować, jeniach. To nie dostarczana energia przyłożo- Jeśli chodzi o pomiar energii dostarczo-
maszyna musi być w ruchu. na do silnika tworzy pole indukcyjne, jak nej do silnika-generatora Adamsa – tam,
(Uwaga: w celu ułatwienia zrozumienia sądzą uczeni. W rzeczywistości magnetyczny gdzie powstaje problem zróżnicowania mię-
dalszych rozważań będę jednak używał w tym strumień już tam się znajduje, w naturalnym dzy ciepłem wytworzonym przez sekcje sil-
tekście słów „generować”, „wygenerowany” stanie, w układzie statora. Dostarczenie ene- nika a ciepłem wytworzonym przez sekcję
i „generator”, tak jak są one używane w kla- rgii do tego układu, po prostu „poszerza” generatora, szczególnie wtedy gdy silnik i ge-
sycznym rozumieniu). ukrytą, rezydującą w nim wewnętrzną ener- nerator stanowią zintegrowaną jednostkę
W silnikach elektrycznych mamy do czy- gię indukcyjną. – mamy do czynienia z kontrowersyjną sytua-
nienia z interesującą sytuacją, w której stosu- Ta poszerzona energia indukcyjna dosta- cją w kwestii, jak najlepiej obliczyć wyniki
jemy zmagazynowaną lub „wygenerowaną” rcza w połączeniu z energią wychwytywaną pomiarów, jeśli pomiary są wykonywane ka-
siłę elektryczną do dostarczania siły napędo- w szczelinie powietrznej istniejącej między lorymetrycznie. W rzeczywistości mierzenie
wej na wykonywanie pracy mechanicznej. rotorem i statorami siły napędowej silnika. ilości ciepła wytworzonego przez każdą z sek-
Mimo to silnik również zależy do energii Nigdy nie wyjaśniono w dostateczny sposób cji z osobna jest bezzasadne.
eterycznej z powietrznej szczeliny urządzenia wielkiej roli, jaką odgrywają te dwa źródła Kilka lat temu postanowiłem zrezygno-
wytwarzającego siłę obrotową. siły. Źródła te przez ponad 100 lat umykały wać z prób różnicowania obu pomiarów i po-
Z powyższego jasno wynika, że gdyby nie głównemu nurtowi nauki, jeśli chodzi o ich łożyć w ten sposób kres niepotrzebnym, pra-
istniał eter, jak chciałby tego newtonowski kluczową rolę w budowie silników elektrycz- cochłonnym, złożonym obliczeniom, na rzecz
establishment, wówczas nie byłoby siły etery- nych, i to tłumaczy, dlaczego przez cały ten mierzenia ogólnej energii cieplnej oraz trak-
cznej i w rezultacie nie mógłby działać żaden czas nie zdołano ich ulepszyć. towania wszelkiego ciepła, które nie zostało
silnik elektryczny ani generator prądu, ponie- Znaczenie, jakie mają te dwie siły, wyma- ujarzmione, jako dodatkowej straty dodawa-
waż nie byłoby żadnego oddziaływania na ga dalszych badań, zwłaszcza jeśli chodzi nej do wszystkich pozostałych strat.
odległość, żadnych linii sił, żadnych pól mag- o ich rolę w magnetyzmie i indukcyjności Jest to w pełni uzasadnione z tego powo-
netycznych, a co za tym idzie, nie istniałby związanej z silnikami elektrycznymi. Parame- du, że wszelkie straty nie mają w tej techno-
żaden wszechświat. try konstrukcji wynikające z tych dwóch sił logii jakichkolwiek konsekwencji, jako że ma-
wyraźnie przewyższają znaczenie strat wyni- szyna działa w wymiarze popularnie znanym
Translokacja gradientu potencjału do kających z I2R. i określanym w kołach naukowych jako
silnika To doprawdy niezwykłe, że inżynierowie „punkt zerowy”, czyli w sytuacji, gdy genero-
Translokacja gradientu potencjału do na- elektrycy i naukowcy minionego wieku nowo- wana energia jest „nieskończona”, przy stop-
ładowanej masy elementu obwodu i impulso- czesnej techniki są wciąż uczeni, aby wyko- niowo rosnącej w czasie mocy, czego dowodzi
we przekazanie go do silnika powoduje ampli- rzystywać darmową energię elektromagnety- wykres kalorymetryczny.
fikację wewnętrznej, magnetycznej, zintegro- czną do niszczenia jej źródła, poprzez pod- To urządzenie znajduje się w sytuacji,
wanej, naładowanej masy i na moment hamuje łączanie tych „pochodzących z epoki kamie- w której wytwarzane jest wysokie ciśnienie
lub wręcz całkowicie blokuje przepływ elektro- nia łupanego” silników do sieci energetycznej pary napędzającej turbinę, która generuje
nów, zapobiegając w ten sposób przepływowi i źródeł zasilania bateryjnego. W ten brutalny darmową energię elektryczną pozwalającą
prądu. Nazywa się to okresem relaksacji masy sposób marnuje się codziennie miliony mega- napędzać następny silnik-generator Adamsa
elementu obwodu, to znaczy, w naszym przy- watów energii na całym świecie. Nic nie wytwarzający kolejną ilość ciepła i tak dalej...
padku, statorów silnika i ich uzwojeń. Oprócz usprawiedliwia dalszego przedłużania tego Ten rodzaj dowodu, przynajmniej w mo-
impulsu siły są jeszcze dwie inne metody monstrualnego marnotrawstwa. Wszystkie im rozumieniu nauki, stanowi jedyną meto-
wywołania określonego opóźnienia czasowe- ziemskie elektrownie zasilane kopalnymi pa- dę, przy pomocy której można wykazać i udo-
go, czyli zahamowania przepływu prądu w ele- liwami i energią jądrową można by zamknąć wodnić, poza wszelką wątpliwość, naruszenie
mencie statora: (1) zastosowanie domieszko- w ciągu trzech lat. prawa zachowania energii.
wego drutu w uzwojeniu (obecnie trudne do Nie od rzeczy będzie odesłanie w tym
osiągnięcia) i (2) budowa statora z zastosowa- Definiowanie nowych urządzeń miejscu czytelnika do zamieszczonego poni-
niem świętej geometrii, to znaczy geometrii pi energetycznych żej komentarza autorstwa znanego na świecie
i phi opartej na zasadzie złotego podziału. Zdefiniowanie pojęcia „jedności”, „punk- naukowca z dziedziny stosowanej energii ete-
Kolektor stanie się wówczas wtórną bate- tu zerowego”, „powyżej jedności” oraz in- rycznej, dra Petera Lindemanna z USA, jaki
rią używaną w konwencjonalny sposób do nych terminów stosowanych w opisie działa- wyraził on w swoim skierowanym do mnie
wzmocnienia ładunku bez wpływu na pierwo- nia nowych urządzeń energetycznych stanowi liście z 16 października 1999 roku:
tne źródło. To dostarczane przez zewnętrzny nie lada problem, lecz nie jest to wina ludzi
ładunek wzmocnienie jest darmowe i uzyski- takich jak my, zajmujących się nową ener- Dziękuję bardzo za przesłanie mi swoich
wane w taki sposób, że pierwotne źródło nie getyką. To wina fałszywych nauk i zniewole- ostatnich prac. Jeśli chodzi o mnie, to uważam,
jest nadwyrężane, jak to ma miejsce w kon- nia umysłów w zakresie metod stosowanych że jest to najlepszy materiał, jaki kiedykolwiek
wencjonalnych silnikach, które są nadweręża- do testowania sprawności wysoce niewydaj- widziałem. Pańskie udokumentowanie narusze-
ne przez wynikową wysoką temperaturę i bar- nych, konwencjonalnych maszyn elektrycz- nia prawa Ohma ma wręcz monumentalny cha-
dzo niską wydajność. Mówiąc wprost, ich rola nych. rakter! Brawo! Także pańska elokwentna obrona
sprowadza się do niszczenia własnego źródła Nie uznaję definicji „ponad 100 procent siebie i innych z tej dziedziny jest mistrzowska.
gradientu potencjału (różnicy napięć) sprawności” lub „ponad jedność”. Nie może Mówi pan jak urodzony przywódca.
i w ostateczności samozniszczenia. być czegoś takiego jak „ponad jedność”, jako Teraz, kiedy już pan wie, że prawo Ohma
Wiele materiałów cechuje zamknięta że całość wszechświata jest jednością. Ozna- działa tylko w wąskim zakresie i że kiedy wy-
w nich energia, zwłaszcza metale. Potencjał cza to, że adaptowanie „procedur testowania jdziemy poza jego granice, zawodzi ono jako
energii magnetycznej w tych materiałach jest wydajności” konwencjonalnych maszyn elek- użyteczne narzędzie do dokładnego przewidy-
wszechobecny i energia, którą opisuję jako trycznych do testowania nowych urządzeń wania zachowania konkretnego zestawu urzą-
znajdującą się wewnątrz elektrycznych silników, energetycznych, można określić jedynie jako dzeń, takich jak pańskie, z pewnością lepiej
okazuje się grać ważną rolę wspólnie z energią, „dziwaczne” i stwierdzić, że są one do tego doceni pan to, co już kiedyś oświadczyłem, że,
którą uzyskujemy ze szczeliny powietrznej celu zupełnie bezużyteczne. tak naprawdę, nie wiemy, jak wyglądają rzeczy-
między sekcjami rotora i statora. Zasada ta Zawsze gdy mamy do czynienia z nowymi wiste ekwiwalenty między pracą prądu elekt-
stosuje się w jednakowym stopniu do silników urządzeniami energetycznymi i pomiarem rycznego wyrażoną w postaci watogodzin, pra-
elektrycznych, jak i generatorów prądu. ich prawdziwej sprawności, należy zastoso- cą wykonywaną przez energię cieplną wyrażoną

30 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


w postaci BTU (British Thermal Unit – ilość czanej i uzyskiwanej na wyjściu dla każdego funtów = 107 dyna-centymetrów). Waty są zde-
ciepła potrzebna do ogrzania funta wody rodzaju energii osobno. W ten sposób pańskie finiowane jako „dżule na sekundę” lub jako
o 1 stopień Fahrenheita – przyp. red.) i pracą urządzenie błyszczy jak latarnia wskazująca no- „woltoampery”. Wynika z tego, że dżul jest
mechaniczną wyrażoną w jednostkach stopa- we horyzonty. Rodzi ono również następujące także równy „watosekundzie”. Skoro „prąd”
funt. A skoro nie wiemy, jak naprawdę wy- pytanie: „Skoro odzyskujemy całość wkładu ele- i „opór” są obliczane zgodnie z prawem Ohma,
glądają te ekwiwalenty, to i nie potrafimy ob- ktrycznego, który dostarczyliśmy maszynie, watosekunda nie może być traktowana jako
liczać konwersji między tymi jednostkami miar! skąd bierze się ciepło i energia mechaniczna?” jednostka pracy prądu elektrycznego, można ją
Doprawdy nie wiem, czy można bardziej eks- Takie spojrzenie na to zagadnienie ucina wszel- traktować jedynie jako jednostkę pracy mecha-
presyjnie wyrazić tę prawdę! kie nadzieje na znalezienie wyjaśnienia w ra- nicznej. Bez prawa Ohma nie da się określić
mach pojęć „konwersji” i „sprawności” pierw- „pracy” wykonanej w maszynie elektrycznej,
W dalszej części listu dr Lindemann
szego prawa termodynamiki. chyba że odwołamy się do kalorymetrii. Wtedy,
pisze:
Rzeczywista sprawność pańskiego urządze- i tylko wtedy, da się zmierzyć wszystko i pozbyć
Jest inny sposób traktowania „sprawności” nia jest nie znana, ponieważ dowodzi ona, że się obliczeń, co właśnie pan czyni, i jest to
pańskiej maszyny. Pańska maszyna odzyskuje nic jest zamieniane w coś. Energetyczne od- absolutnie poprawne!
całość elektrycznego wkładu, a ponadto wy- działywania biorą się po prostu z eteru, „zni- Peter A. Lindemann
twarza energię mechaniczną i cieplną. Ponieważ kąd”, z „antyprzestrzeni”, z „punktu zero”, jak- Borderland Sciences Research Foundation
do tego urządzenia nie dostarczono żadnej pra- kolwiek byśmy to nazwali. Prawda jest taka, że (PO Box 220, Bayside CA 95524, USA)
cy mechanicznej ani ciepła, zatem ich wartości wciąż nie wiemy, jak najlepiej to robić.
pojawiające się na wyjściu reprezentują procent To, co możemy mierzyć, to: Dalsze informacje na temat Technologii
zysku, którego wartość jest nieskończona w po- 1) Napięcie (różnica potencjału), Adamsa można uzyskać od samego Roberta
równaniu do wartości włożonej równej zeru 2) Temperaturę (różnica termiczna), Adamsa, pisząc lub dzwoniąc pod adres:
– jest to więcej, niż trzeba, aby nieodwołalnie 3) Masę (ciężar lub atomowa objętość), Aethmogen Technologies
obalić konwencjonalne tłumaczenia! To wręcz 4) Odległość (długość), New Energy Scientists
spektakularne! Pan uzyskuje rzeczywistą pracę 5) Czas (okres trwania). 91 Domain Road
z eteru! Iloczyn temperatury i masy daje nam jedno- Whakatane, Bay of Plenty
Ponieważ w rzeczywistości nie znamy elekt- stkę pracy w kaloriach lub BTU. Iloczyn odległo- Nowa Zelandia
rycznego ekwiwalentu mechanicznego ciepła ści i masy daje nam jednostki „pracy” w postaci Tel./fax: +64 (0)7 308 8484
w realnych jednostkach, wydaje się, że najlep- stopa-funt lub dyna-centymetr, co można rów- Strona internetowa:
szym rozwiązaniem jest pomiar energii dostar- nież wyrazić w dżulach (1 dżul = 0,7375 stopa- www.aethmogen.com

JASNE NIEBO – CZYŻBY TESTY SUPERTAJNYCH BRONI?


dokończenie ze strony 23 zamordowania australijskiego premiera, nie musiałyby zbyt
Można sprawdzić na globusie, że wielkie koło przechodzą- daleko szukać.
ce przez bieguny geograficzne i Exmouth przebiega także Jest jeszcze przypadek dwóch młodych pracowników fer-
przez następujące miejsca: Hong Kong, Thule (amerykańska my hodowli bydła, którzy kilka lat temu zginęli w bardzo
baza na Grenlandii), Cutler w stanie Maine, Arecibo w Puer- tajemniczych okolicznościach na Wielkiej Piaszczystej Pustyni
to Rico, Tucumán w Argentynie oraz antarktyczne bazy – dokładnie w miejscu siatki sejsmicznej założonej przez
Stanów Zjednoczonych Palmer i Amundsen-Scott. Taki ciąg Aquitaine Oil i jednocześnie wewnątrz obszaru „poligonu
baz pozawala na doskonałe pokrycie ich zasięgiem całej testowego trzęsień” zlokalizowanego na tej pustyni.
planety. Już najwyższy czas, aby Australijczycy zrobili coś w tej
Co jest warte podkreślenia, baza w Puerto Rico znajduje sprawie, jako że staliśmy się gospodarzami kraju, w którym
się dokładnie na antypodach bazy w Exmouth i oba miejsca są założono system broni, który zabija potajemnie nie tylko
znane z pojawiania się nad nimi UFO, szczególnie Arecibo, Australijczyków, ale, co bardzo prawdopodobne, zabił już
gdzie, jak podejrzewam, obserwacje dotyczą głównie „UFO” dziesiątki tysięcy ludzi w innych krajach świata.
w postaci atmosferycznych emisji świetlnej energii Tesli po- Podsumowując, należy stwierdzić, że wyjaśnienie aspek-
chodzących z prób i działań prowadzonych przez obie bazy tów nauki zajmującej się elektromagnetycznymi broniami
broni elektromagnetycznych. wywołującymi trzęsienia ziemi i stosowania jej na naszej
W przypadku opisanych tu poszukiwań można dopatrzyć planecie przez Rosjan, Japończyków i Amerykanów musi
się wielu zadziwiających zbiegów okoliczności. Weźmy na poczekać do następnego artykułu z tej serii. I
przykład przypadek Harolda E. Holta, premiera Australii ciąg dalszy w następnym numerze
w okresie od 26 stycznia 1966 do 19 grudnia 1967 roku, który
zniknął pewnej niedzieli w trakcie pływania w oceanie – podo- O autorze:
bno po zwierzeniu się rodzinie i bliskim kolegom w poprze- Harry Mason jest urodzonym w Wielkiej Brytanii geologiem
dzających wypadek dniach, że odkrył coś na temat USA, ich i geofizykiem zamieszkałym obecnie w Perth w Zachodniej
działalności tutaj i ich przyszłych zamiarów, co głęboko go Australii. W czasie swojej trzydziestoletniej pracy zawodowej
uraziło i zaniepokoiło. Miał zamiar wystąpić z tą sprawą na obejmującej badania złóż mineralnych odwiedził wiele miejsc na
forum rządowym i parlamentarnym, ale zanim zdołał to świecie, w tym Alaskę, Indie, Norwegię, Meksyk, Maroko i Su-
uczynić, zaginął w tajemniczych okolicznościach. dan. Posiada rozległe doświadczenie w zakresie badań geologi-
Plotki mówiące, że był to mord dokonany przez CIA, atak cznych, tworzenia geologicznych map, geofizyki, geochemii,
rekinów lub porwanie przeprowadzone przez chińską łódź zdalnego wykrywania złóż, komputerowych technik odwzorowa-
podwodną przez wiele lat co jakiś czas odżywały na łamy wczych, a także badań sejsmicznych i elektromagnetycznych.
prasy i innych mediów. Ostatnio pojawiły się nawet pogłoski Specjalizuje się w geologii i eksploracji zasobów mineralnych
mówiące, że Holt ma się dobrze i żyje w... Chinach. Wschodnich Pół Złotodajnych położonych w Zachodniej Austra-
Baza łączności zlokalizowana na półwyspie Exmouth nosi lii. Ostatnio sporo czasu poświęca na opracowywanie ekspertyz
obecnie nazwę Stacji Łączności Marynarki Wojennej imienia dotyczących tajemniczych zjawisk naturalnego i sztucznego po-
Harolda T. Holta (Harold E. Holt Naval Communication chodzenie występujących na australijskim outbacku.
Station). Gdyby australijska policja federalna lub ASIO/ASIS
chciały rozwikłać tajemnicę zniknięcia i prawdopodobnego Przełożył Jerzy Florczykowski

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 31


HIPOTEZA

J eśli w wypadku guza łagodnego nie ma problemu z jego zlikwidowaniem, to przy


nowotworach złośliwych sprawa jest o wiele poważniejsza i bardziej skomplikowana.
Według opinii nauki proces rozwoju nowotworów złośliwych jest wieloetapowy.
Istnieje wiele teorii, jednak nie są one spójne i nie wyjaśniają wszystkich czynników
w sposób logiczny i udokumentowany. W dalszym ciągu przyczyny występowania
Istnieje wiele teorii znacznej większości nowotworów u człowieka nie są znane. Mimo szeroko zakrojonych
na całym świecie badań onkologicznych lekarze nie potrafią powiedzieć, dlaczego
wyjaśniających normalna komórka wyłamuje się nagle spod kontroli organizmu i rozpoczyna nienormal-
ny wzrost oznaczający powstawanie groźnego nowotworu.
naturę i przyczyny Moja hipoteza zakłada, że w procesie transformacji komórki normalnej w nowotworo-
wą biorą udział bakterie. Przypuszczenie, że rak może być wywoływany przez drobno-
raka, jednak żadna ustroje, wyraził Francuz Bernard Peyrilhe po raz pierwszy w roku 1775. Peyrilhe
wstrzyknął kilka kropli płynu pobranego z piersi chorej na raka kobiety pod skórę swojego
psa. W miejscu wstrzyknięcia powstało silne zapalenie. Pojawiły się również inne objawy
z nich nie czyni chorobowe. Dalsze obserwacje zostały udaremnione przez służącego Peyrilhe’a, który nie
mogąc dłużej znieść cierpień zwierzęcia, uśmiercił go. Na podstawie doświadczenia
tego w tak z psem, Peryilhe przedstawił teorię, że rak jest wywoływany przez czynnik infekcyjny.
W połowie XIX wieku rozpoczęła się wielka era bakteriologii. Coraz to nowa
kompleksowy bakteria trafiała pod obiektyw stale ulepszanych mikroskopów. Zatriumfowała wiara
w postęp i żywiono nadzieje, że naukowcy w krótkim czasie znajdą specyficzny czynnik
i trafny sposób, wywołujący raka. Wierzono, że wkrótce po odkryciu „mikroba raka” zostanie wynalezio-
ny również odpowiedni lek. Ciągle napływały zwycięskie meldunki od pochopnych
jak przedstawiona naukowców. Znajdowano w tkance raka nieznane przedtem bakterie, które – jak
przypuszczano – mogły być sprawcami choroby. Stale jednak okazywało się, że nie były to
tu koncepcja, bakterie rakotwórcze, ale infekcje dodatkowe. Teoria o bakteryjnym pochodzeniu raka
potykała się o fakt, że rak nie jest zakaźny. Nigdy bowiem ani lekarz, ani pielęgniarka nie
która zrodziła się, zarazili się nowotworem od chorego. Stąd nasunął się oczywisty wniosek, że rak nie jest
wywoływany przez bakterie. Powoli coraz mocniej ugruntowywał się dogmat, że jest to
jak większość fakt nie do zbicia. Pogląd ten panuje do dzisiaj.
Mam nadzieję, że uda mi się przekonać Państwa, że to właśnie bakterie są przyczyną
wielkich odkryć, powstawania nowotworów, a fakt, że lekarz i pielęgniarka nie zarazili się, niczego nie
przesądza.
Przed przystąpieniem do wyjaśniania mojej hipotezy pragnę zaznaczyć, że białka
z przypadkowej wszystkich organizmów składają się z takich samych aminokwasów, a kwasy nukleinowe
– z takich samych nukleotydów. Nawet układ (sekwencja) monomerów w tych poli-
obserwacji. merach, choć odmienny w każdym gatunku, wykazują podobieństwa, nawet gdy porów-
nujemy organizmy tak odległe pokrewieństwem jak człowiek i bakteria.
Uzasadniając moją hipotezę, opiszę drogę, jaką musi przejść bakteria od momentu
wniknięcia do organizmu do zainicjowania procesu nowotworzenia. Wiek chorego
powyżej 50-60 roku życia z dużymi niedoborami witaminowymi i w związku z tym ze
znacznie osłabionym układem immunologicznym, jest czynnikiem sprzyjającym atakom
Część 2 bakterii.
W podręczniku biologii przeczytałem, że liczne rośliny są gospodarzami bakterii,
które powodują powstawanie guzów rakowych. Bakterie te wnikają do tkanek roślin
przez miejsca zranień i stymulują nadmierne rozrastanie się komórek gospodarza,
wskutek czego powstają guzowate narośla. Bakterie te (rhizobium) wnikają do komórek
Dr Zbigniew Wiśniewski korzeni i stymulują powstawanie brodawek korzeniowych, stanowiących pewnego rodza-
Copyright  1998 ju nieszkodliwe guzy nowotworowe.
Zaczerpnięto z 4 rozdziału książki Bakterie przedostają się do organizmu roślinnego przez naturalne otwory – najczęś-
Odkryłem tajemnicę raka ciej szparki oddechowe, znamiona słupka itd., albo przez miejsca zranione. W prze-
(książkę tę można nabyć wysyłkowo za pośrednictwem strzeniach międzykomórkowych znajdują dostateczną ilość pożywienia dla rozwoju
naszej redakcji – patrz wkładka w środku numeru) i rozmnażania się, a rozprzestrzeniają się między komórkami najprawdopodobniej dzięki
specjalnemu enzymowi rozpuszczającemu blaszki komórkowe. Bakterie wydzielają
Kontakt z autorem: również toksyny, które przenikają do komórek roślinnych powodując ich śmierć,
Box 35 a jeszcze inne dostają się do głębszych tkanek powodując zakażenie całego organizmu.
71-376 Szczecin-11
Najważniejszą rolę w ochronie roślin przed zakażeniem stanowią fitoncydy działające
tel. (091) 4526052
bakterio-, wiruso- oraz grzybobójczo. Komórki roślin są otoczone trudno przenikalną

32 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Stały ruch rzęsek nabłonka wypycha wdychane bakterie w kierun-
ku gardła, gdzie zostają połknięte dostając się do przewodu
pokarmowego. Część bakterii przesuwa się jednak do płuc, gdzie
poprzez kapilary dostają się one bezpośrednio do układu krwio-
nośnego.
3. Przez układ pokarmowy: błony śluzowe są barierami, które
mechanicznie chronią organizm przed inwazją bakterii. Gruba
warstwa śluzu wydzielana przez ściany przewodu pokarmowego
wychwytuje bakterie, zapobiegając tym samym ich rozprzestrze-
Rys. 8. Brodawki korzeniowe nianiu się. W żołądku większość organizmów zostaje zabita przez
sok żołądkowy, niektóre jednak, chronione przez szczątki pokar-
warstwą błonnika, a powierzchnia roślin jest często osłonięta mu lub odporne otoczki, mogą się przedostać do jelita cienkiego,
ciałami o konsystencji wosków. Stwierdzono, że rośliny rozwijają- gdzie przez błony komórkowe kosmków jelitowych, dostają się do
ce się w dobrych warunkach, dostatecznie zaopatrzone w pokarm układu limfatycznego a następnie do krwi.
azotowy w postaci azotanów, są oporne na zakażenia.
Identycznie jest z naszymi narządami wewnętrznymi. Mając
trochę wyobraźni możemy porównać korzeń do ludzkiego ciała,
a każdą gałązkę do poszczególnych organów. Zakładamy, że
proces starzenia się organizmu przebiega równocześnie we wszys-
tkich układach ciała ludzkiego. Poprzednio pokazałem Państwu zdrowe chore
rozwój choroby na pojedynczych narządach, obecnie chciałbym to Rys. 10. Kosmki jelitowe
uczynić przedstawiając ten proces w szerszym zakresie.
Z powyższego rysunku można wnioskować, że bakteria bez
problemów dostaje się do układu limfatycznego oraz krwionoś-
nego. W jaki sposób bakteria może ominąć bariery układu
immunologicznego?
Układ immunologiczny ma za zadanie niszczyć drobnoustro-
je, które przedostaną się przez pierwszą linię obrony. Kanał,
którym limfa przepływa do krwi, jest tak kręty i o tak małym
przekroju, a szybkość limfy tak minimalna, że pozwala to na
fagocytozę (niszczenie) bakterii przez krwinki białe. Skupiska
połączonych ze sobą naczyń limfatycznych noszą nazwę węzłów.
20 lat 40 lat 60 lat W nich powstają limfocyty i osadzają się bakterie, co zapobiega
Rys. 9. Rozwój chorób na narządach wewnętrznych przedostawaniu się bakterii do krwi. Czasami mogą one przejść
przez pierwszy węzeł, lecz zaraz są wychwytywane w drugim lub
Oczywiście rysunki te nie oddają wiernie budowy i rozmiesz- trzecim.
czenia narządów. Chcę jedynie wykazać pewną koncepcję mojego Jednak przy dużej inwazji bakterie mogą zapełnić wszystkie
myślenia, mając na uwadze fakt, że człowiek zaczyna się starzeć węzły limfatyczne i dostać się do krwi. Nawet w takich wypadkach
po ukończeniu 35-40 lat. Wiadomo, że proces od powstania węzły limfatyczne są nadal pożyteczne, gdyż opóźniają rozprze-
pierwszych komórek nowotworowych do utworzenia się nowo- strzenianie się infekcji, dając organizmowi czas na zmobilizowa-
tworu trwa na ogół od 10-20 lat, dlatego większość zachorowań nie dużej ilości białych ciałek krwi do walki z napastnikami.
następuje po ukończeniu 50-60 lat. Dlatego też podczas bólu gardła szyjne węzły limfatyczne są
We wszystkich publikacjach dotyczących rozwoju raka świat spuchnięte. Jeżeli organizm starszego człowieka jest wyczerpany
nauki traktuje komórki ciała ludzkiego jednakowo – nie biorąc wskutek braku witamin, to oczywiste, że wykazuje znacznie
absolutnie pod uwagę wieku pacjenta. Nie jest ważne dla badaczy, mniejszą odporność na inwazję bakterii.
czy pacjent ma 30, czy 60 lat. Jest to – moim zdaniem – zasad- Również w układzie krwionośnym bakterie mogą przetrwać
niczy błąd w rozumowaniu. Proces starzenia się, zarówno roślin, atak przeciwciał, ponieważ świat drobnoustrojów cechuje wielka
jak i przedmiotów użytkowych np. spodni czy butów, jest wszech- elastyczność. Na działanie obronne człowieka i wynajdywanie
obecny. Spodnie i buty wyglądają zupełnie inaczej po wieloletnim różnych leków, szczególnie antybiotyków, świat mikroorganiz-
użytkowaniu, niż wtedy gdy były nowe. Wyświechtane, przetarte mów odpowiada z niesłychaną pomysłowością.
na siedzeniu i kolanach spodnie oraz rozdeptane buty, z przetar- Są takie bakterie i wirusy, jak np. prątki i wirus HIV, które
tymi zelówkami, pękającymi brzegami, nadają się do wyrzucenia sfagocytowane, czyli pochłonięte przez komórki żerne, np. przez
lub do naprawienia zależnie od wielkości szkód. makrofagi, przeżywają w ich wnętrzu i wędrując razem z nimi po
Identycznie jest z naszymi narządami wewnętrznymi. One różnych obszarach tkanek zakażają je z chwilą, kiedy makrofag
również się zużywają, ale w sposób bezobjawowy, a efektem tego umiera.
jest również osłabienie układu obronnego. Osłabiony organizm Są takie mikroorganizmy, które ukrywają się w trudno dostęp-
z łatwością atakuje bakteria. Opiszmy jej drogę do wnętrza nych miejscach, np. w komórkach nerwowych. Inne odgradzają
komórki. się od ciał odpornościowych, tworząc bardzo odporne na ich
Aby zapoczątkować cykl podziału, bakteria musi: działanie cysty. Na przykład pałeczka ropy błękitnej Pseudomonas
• dostać się do ciała ludzkiego, aeruginosa zamyka się w bezpostaciowej masie złożonej z poli-
• ominąć układ obronny, sacharydów, tłuszczów i białek. Niektóre bakterie, takie jak
• przedostać się do wnętrza komórki. gronkowce i paciorkowce, mają zdolność otaczania się białkami
Bakterie dostają się do ciała ludzkiego trzema drogami: gospodarza. Dlatego choroby pasożytnicze i pewne infekcje bak-
1. Przez skórę: pierwszą linią obrony organizmu przed drob- teryjne stają się nieraz przewlekłymi schorzeniami.
noustrojami chorobotwórczymi jest powierzchnia skóry. Bakterie Krańcowa forma ukrywania się, którą wykształciły niektóre
mogą dostać się do układu krwionośnego w przypadku jej wirusy, np. zapalenia wątroby typu B, to wbudowywanie własnego
zranienia. DNA do genomu gospodarza.
2. Przez układ oddechowy: w górnych drogach układu od- Widać wyraźnie, że bakteria nie ma problemu z przedo-
dechowego znajduje się bariera ochronna w postaci nabłonka. staniem się w pobliże komórki – na przykład wątroby. W jaki

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 33


sposób może jednak dostać się do jej wnętrza przez błonę białaczkę. W 79 operacjach usuniętych nowotworów nie wykryto
komórkową? Mycoplasma. Mikroorganizmy te występowały natomiast nagminnie
U człowieka komórkę chronią błony, które nie tylko są we krwi oraz w szpiku kostnym pacjentów z białaczką.
mechanicznymi barierami, ale stanowią również wysoko wyspec- Wszystkie wykryte dotąd gatunki mycoplasma muszą mieć
jalizowany aparat umożliwiający selektywne przepuszczanie okre- w środowisku znaczną ilość cholesterolu, a stary człowiek posiada
ślonych cząsteczek ze środowiska zewnętrznego do komórki go wielokrotnie w nadmiarze. Brak ściany komórkowej czyni je
i z wnętrza komórki na zewnątrz. Wybiórczość błon cytoplaz- niewrażliwymi na penicylinę, cykloserynę i wszystkie antybiotyki
matycznych zapewnia komórce dopływ takiej ilości składników, interferujące z biosyntezą ściany. Stwierdzono doświadczalnie, że
jakie są potrzebne do jej życia. Wszystkie zjawiska związane u człowieka mycoplasma wywołują zapalenie płuc, pęcherza mo-
z przenikaniem cząsteczek przez błony komórkowe nazywamy czowego i infekcję jamy ustnej.
transportem aktywnym. Na tej drodze mogą przechodzić okreś- Komórka bakteryjna mycoplasma jest bardzo mała – nie
lone substancje do komórki i być z niej wydalane. Aktywny przekracza 0,2 µm, a jej objętość sięga zaledwie 0,008 µm3,
transport może zachodzić tylko przez istniejące drobniutkie pory podczas gdy pory błony komórkowej mają średnicę 7 µm (!),
wielkości około 7 µm. kiedy komórka jest młoda i silna. Wielokrotnie większe są
Cząsteczki tłuszczów i białek tworzące błonę nie są ze sobą oczywiście pory błony komórkowej u starego człowieka
chemicznie powiązane. O ich ścisłym przyleganiu do siebie stano- Bakterie nie mają problemów z dostaniem się do wnętrza
wią przede wszystkim siły przyciągania elektrostatycznego – siły komórki 50- lub 60-letniego gospodarza tymi dwiema drogami.
van der Waalsa. Ponadto, co groźniejsze, niektóre jady produkowane przez pałe-
Błona komórkowa jest strukturą tak ważną, że w przypadku czkę okrężnicy powodują lizę (pękanie) komórek, uszkadzając ich
jej uszkodzenia natychmiast uruchamia się aparat regeneracyjny błony komórkowe (np. wycinają w niej pory, przez które wydo-
i nowa błonka zabliźnia powstałą rankę. Kiedy przetniemy błonę stają się jony warunkujące prawidłowy przebieg procesów meta-
i wypuścimy kropelkę protoplazmy do wody, otoczy się ona bolicznych).
natychmiast błoną wtórną. Dzieje się tak jednak wtedy, gdy Jak więc widać, bakteria nie ma trudności z przedostaniem się
organizm jest względnie młody. do wnętrza komórki. Gdy już w niej jest, tkwi tam i czeka – na co?
Co ciekawe, mimo nieustannego przepływu materii przez Na rozpoczęcie procesu podziału komórkowego.
błonę skład chemiczny cytoplazmy oraz ciśnienie osmotyczne Przypuszczalny przebieg procesu transformacji komórki nor-
w komórce są stałe, charakterystyczne dla danego gatunku, malnej w nowotworową. Oto, co pisze T. Ścibor-Rylska na temat
niezależne od otaczającego środowiska. podziałów komórkowych:
Przewodzenie pokarmu przez błonę komórkową jest dwoja- ...Znamy dwa rodzaje podziałów komórkowych: mitoza – po-
kiego rodzaju: bierne – bez nakładu energii – oraz czynne, czyli dział somatyczny, i mejoza – podział generatywny. Różne są cele obu
tak zwany transport aktywny. podziałów. Celem mitozy jest przekazanie po dwa genomy każdej
T. Ścibor-Rylska ...Aktywne przenoszenie substancji przez błonę z dwóch komórek potomnych. Mejoza zaś ma na celu rozdzielenie
jest realizowane na kilka sposobów. Drobniejsze cząsteczki oraz jony zawartej w jądrze diploidalnym substancji dziedzicznej na dwa
są przenoszone bez zmiany struktury błony przy pomocy tzw. nośników, genomy (bynajmniej nie identyczne) i skierowanie każdego z nich do
które na ogół są białkami. Makrocząsteczki, agregaty cząsteczek, kulki oddzielnej komórki (gamety). Mitoza jest podziałem somatycznym
tłuszczu czasem całe mikroskopijne organizmy są wprowadzane do (cielesnym), mejoza zaś płciowym. Dzięki mitozie, każda komórka
wnętrza komórki (lub wydalane) za pomocą tworzonych ad hoc ciała istoty żywej niesie w jądrze informację o całości organizmu.
wypukleń albo wypustek błony (endo- i egzocytoza). Popatrzmy, jak przebiega faza podziału komórkowego zwane-
Endocytoza polega na czynnym uwypukleniu (tworzeniu fałdu) go mitozą, gdyż ten podział nas interesuje.
błony albo wgłębieniu (tworzeniu jamki), tak aby obce ciało było Niezmiernie istotną rolę podczas podziału komórki, w roz-
otoczone (oblane) cytoplazmą. Rozróżnia się dwa rodzaje endocyto- dzielaniu i rozchodzeniu się chromosomów do przeciwległych
zy: pinocytozę i fagocytozę. biegunów odgrywają centriole. Są to małe, samoreprodukujące
Zjawiska pinocytozy – wchłanianie przez komórkę kropli tłusz- się (tak jak bakterie), parzyste, cylindryczne ciałka, nie otoczone
czu i grudek innych pokarmów – obserwowano wielokrotnie u ko- błoną elementarną. Każda centriola ma postać pustego wewnątrz
mórek roślinnych i zwierzęcych. walca, w którego ścianach znajduje się 9 zorientowanych równo-
legle do osi długiej grup włókienek, po 3 mikrotubule w każdej
grupie. Mikrotubula składa się z 13 mikrowłókienek. Centriole są
z reguły ustawione osiami prostopadle względem siebie.
Profazę, czyli fazę wstępną podziału komórki, charaktery-
zują zmiany fizykochemiczne zachodzące w jej cytoplazmie.
Dokoła centrioli pojawia się promieniowanie, zwane astrosferą,
a następnie dokonuje się podział na dwa ośrodki komórkowe,
Rys. 11. Pinocytoza
przy równoczesnym rozejściu się centrioli. Mitozy, w czasie
Również niektóre bakterie otoczone białkiem gospodarza których figura achromatyczna i wrzeciono powstają przy udziale
mogą przedostać się do wnętrza komórki na drodze pinocytozy. centrioli, nazwano (bardzo ciekawie) astralnymi lub amfias-
Ze względu na proces starzenia się organizmu, również błony tralnymi.
komórkowe tracą powoli swoje właściwości. Słabną siły przyciąga-
nia elektrostatycznego spowodowane niejednokrotnie atakiem bakteria wrzeciona
jonów dodatnich wytwarzanych przez żyły wodne, a w efekcie
powiększają się pory, przez które bardzo mała bakteria może
swobodnie przedostać się do wnętrza komórki. Jaka to może być
bakteria?
E. Bäumler: ...Mycoplasma są to bakterie-pigmeje, malutkie
żyjątka stojące na pograniczu bakterii i wirusów. Mycoplasma mają
budowę znacznie bardziej skomplikowaną niż wirusy. Posiadają Rys. 12. Początek podziału komórkowego
własny układ enzymatyczny. Ich osłonki białkowe są grubsze. Te
mikroby-karzełki występują pod różnymi postaciami. Centriole odpychają się z dość dużą szybkością, póki nie
Zespół doktora Gericka zajmował się izolowaniem Mycoplas- osiągną dwóch biegunów komórki. Między nimi tworzy się wrze-
ma, zarówno z nowotworów, jak i z krwi pacjentów chorych na ciono podziałowe złożone z białkowych włókienek. Wrzeciona

34 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


tworzą jak gdyby dwa stożki stykające się rozszerzonymi pod- Plazmidy (DNA) niezależnie od tego, czy są koniugacyjne, czy
stawami na równiku komórki i zwężające się ku końcom, czyli nie, nadają na ogół komórkom pewne nowe cechy. Wreszcie
biegunom, w pobliżu centrioli. Stwierdzono, że ich włókienka są plazmidy (DNA) decydują o zdolności niektórych bakterii do
zbudowane z białka jednego rodzaju i zawierają niewielkie ilości zakażania roślin i ludzi.
RNA. Niektóre włókienka wrzeciona są przytwierdzone do chro- Jeśli plazmid (DNA) zaraża komórki roślinne, jest dla mnie
mosomów i ciągną je w kierunku biegunów. oczywiste, że czyni to samo również wewnątrz komórki ludzkiej,
Podczas podziału komórki włókienka najpierw wydłużają się, szczególnie gdy w jądrze zanika błona i wyróżnicowują się
a następnie skracają, lecz nie stają się przy tym ani cieńsze, ani chromosomy. Istnieją dowody doświadczalne wskazujące, że plaz-
grubsze. Wnioskuje się, że zmiana ich długości następuje nie mid (DNA) bakterii ulega wbudowaniu do chromosomu biorcy
wskutek rozciągania się lub kurczenia, lecz przez dobudowywanie wiążąc się z nim kowalencyjnie. Brak jest jednoznacznych danych
– włączanie nowych materiałów bądź eliminowanie części białka doświadczalnych wyjaśniających dalsze losy wbudowanego DNA.
tworzącego włókienka. Mając na względzie powyższe informacje, kontynuuję opis
C.A Villee ...Dzięki znakowaniu zmieniających się długości podziału komórkowego, zatrzymanego na etapie rozchodzenia
włókienek wrzeciona przez „przypalanie” pewnego fragmentu za się centrioli.
pomocą promieni ultrafioletowych udało się zaobserwować, że Teraz zaczyna się „taniec chromosomów”, ale już ze śmiertel-
oznakowana w ten sposób plamka przesuwa się od punktu w po- nym wrogiem plazmidem (DNA) bakterii przyczepionym do
bliżu równika w kierunku bieguna i ostatecznie znika przy końcu białka włókienka, do centrioli lub do któregokolwiek chromo-
włókienka. Pozwala to przypuszczać, że materiał białkowy włókien- somu! Wszystkie chromosomy podążają ku równikowi wrzeciona
ka jest włączony na równiku i przemieszcza się do bieguna, gdzie jest podziałowego, gdzie ustawiają się równo w płaszczyźnie rów-
eliminowany. nikowej, zaś podwójne ramiona chromosomów wystają na boki.
Przerwijmy na chwilę podział komórki. Gdy patrzymy z góry, widzimy coś w rodzaju gwiazdy. Stąd nazwa
C.A Villee: ...Jest zatem coś (!), co rozprzestrzenia się w komór- tej figury: „gwiazda macierzysta”.
ce i inicjuje replikację chromosomów, co więcej, czynnik ten może T. Ścibor-Rylska: ...Mechanizmu ruchów chromosomów dotąd
stymulować każde jądro powodując jego wejście w fazę S niezależnie nie znamy. Istnieje wiele hipotez i teorii, ale żadna z nich nie jest
od tego, czy osiągnęło ono „gotowość” do przejścia w tę fazę, czy też dostatecznie udokumentowana. Niektóre czynią odpowiedzialne za
nie. Tym sygnałem inicjującym replikację chromosomów może być ruch samo wrzeciono podziałowe (ciągnięcie, odpychanie, ślizganie
jakaś specyficzna cząsteczka bądź też jakaś swoista zmiana w środo- się bierne chromosomów), inne – centriole oraz pozostałe chromo-
wisku wewnętrznym komórki. somy. Są także teorie elektryczne, hydrodynamiczne itd.
Zatem jakiś czynnik stymuluje kondensację chromosomów,
bakteria
nawet wówczas gdy nie są one jeszcze gotowe do tego procesu.
Czynnik ten działa we wszystkich rodzinach komórek, nawet
gdy są to komórki zwierząt o dalekim pokrewieństwie. Dziwne
są to stwierdzenia – co to jest to coś! Czyżby to była bakteria?
Lub jej DNA?
W bakterii występują autonomiczne DNA zwane plazmidami
o własnym zapisie informacji genetycznej. Doświadczenia wyka-
zały, iż bakterie często zawierają po kilka różnych plazmidów
(DNA).
W.J.H. Kunicki-Goldfinger: ...Czynnik F był pierwszym od-
krytym plazmidem. Jest to podwójna helisa DNA o długości około Rys. 13. Ostatnia faza podziału komórkowego z bakterią
30 µm zamknięta kolisto i wewnątrz komórki związana z błoną
cytplazmatyczną. Jest to twór półautonomiczny, replikujący się Po chwili każdy chromosom się replikuje i dwa potomne
niezależnie i niekoniecznie synchronicznie z chromosomem bakterii. ciałka zaczynają się odpychać. Każdy z nich rozpoczyna wędrów-
Podlega on jednak kontroli pośredniej ze strony komórki bakteryj- kę do innego bieguna. Tym razem droga chromosomu zbliżona
nej. Plazmid (DNA) koduje pewną ilość informacji genetycznej. jest do linii prostej. W linii prostej między dwoma oddalającymi
Dotyczy ona przede wszystkim syntezy i tworzenia plazmidów płcio- się od siebie grupami chromosomów uwidaczniają się znowu
wych, regulacji i inicjacji własnej replikacji. pasemka karioplazmy – jest to tzw. wrzeciono wtórne.
Należy podkreślić, iż bakterie często zawierają po kilka różnych Dodam przy okazji, że cierpiący na chorobę Downa mają
plazmidów w swoich komórkach. W czasie koniugacji nie przekazu- w jądrach swoich komórek po 47 chromosomów, a powinno ich
ją jednak plazmidu (DNA) biorcy, ale część lub nawet całość być 46. Dodatkowy 47 chromosom jest przyłączony do 21 lub 23
chromosomu. Integracja, czyli włączanie DNA chromosomu bak- pary. Moim zdaniem, dodatkowy chromosom u chorych na
teryjnego, zajść może w jednym z wielu miejsc rozmieszczonych Downa, to prawdopodobnie chromosom bakteryjny, który dostał
wzdłuż chromosomu. Dziś znamy ich wiele. Występowanie ich okaza- się do komórki w początkowej fazie życia płodowego lub w zarod-
ło się bowiem powszechne u większości badanych pod tym względem ku, doprowadzając w efekcie do powstania trwałej zmiany genety-
bakterii. cznej. Podobnie stwierdzono, że u 80 procent ludzi chorych na
Co groźniejsze, plazmidy (DNA) wykryto u ponad połowy białaczkę szpiku występują anomalie; jeden z chromosomów w 21
zbadanych szczepów Enterobacteriaceae, niemal u 100% Pseudo- albo 22 parze jest przepołowiony. Dla mnie to oczywisty dowód
monas, a także u laseczek gronkowców, Rhizobium, Rhodospiril- integracji plazmidu (DNA). Wracam do podziału.
laceae, sinic i wielu innych grup bakterii. Gdy grupy chromosomów znajdują się na biegunach, zbijają
Wszystkie poznane dotąd plazmidy (DNA) są niezależnymi się w kulę jednocześnie otaczając się błoną komórkową, ale już ze
jednostkami replikacji, tzw. replikonami. Badacze nie wykluczają śmiertelnym wrogiem w środku! Plazmid (DNA) bakterii z właś-
możliwości istnienia plazmidów zbudowanych z RNA. ciwą sobie agresywnością doprowadza do samoistnego wbudowa-
Plazmidy można podzielić na dwie grupy: infekcyjne, które nia się w DNA gospodarza i w tym momencie tworzy się jedna
mogą same przechodzić z jednych bakterii na drugie, i plazmidy lub dwie komórki nowotworu złośliwego!
nieinfekcyjne, korzystające w przechodzeniu na inne bakterie Jąderka, to kuliste ciała występujące w jądrze. Jąderka zanika-
z pośrednictwa wirusów lub innych plazmidów infekcyjnych. ją, kiedy komórka przygotowuje się do podziału, a potem poja-
Wśród plazmidów infekcyjnych są takie, które tkwią w cytoplaz- wiają się ponownie. Jeżeli zniszczy się jąderko, podziały komór-
mie i replikują się w sposób niezależny od chromosomu bakteryj- kowe zostaną zahamowane. Jest więc dla mnie oczywiste, że
nego. jąderko nie zostaje zniszczone przez bakterię, gdyż inaczej nie

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 35


nastąpiłby podział komórki. Przy przekształcaniu komórki ludz- z bakterii umieszczono w cytoplazmie, która pochodziła z or-
kiej w nowotworową biorą więc udział: centriole oraz jąderko. ganizmu człowieka, jądro to osiągało wyższy stopień rozwoju.
Być może plazmid (DNA) bakterii niszczy jednak jąderko i two- Czas trwania podziału komórkowego bywa bardzo różny,
rzy coś w jego rodzaju. zależnie od gatunku. I tak na przykład u różnych gatunków
Wnioski są następujące: bakterii podział zachodzi w 10-15 minut, w korzeniu fasoli około
• Przy mitotycznym podziale komórkowym somatycznej ko- 4 godzin, a u człowieka 20 godzin.
mórki ludzkiej i równoczesnym podziale bakterii, te rozdzielone E. Bäumler: ...Bakterie rosnące na pożywkach w dogodnych
bakterie wraz z chromosomami ustawiają się na przeciwległych warunkach temperatury, pożywienia, dopływu tlenu itp. dzielą się
biegunach. zachowując określony rytm wzrostu. Ze względu na to, że dzielą się
• W chwili kiedy zostaje utworzona błona jądrowa, tworząc wszystkie komórki, liczba ich podwaja się w pewnych określonych
jądro, bakteria już się tam znajduje, czyli w samym centrum odstępach czasu. Ogólna liczba bakterii wzrasta w postępie geomet-
dowodzenia. rycznym, tzn. jedna bakteria daje dwie, dwie bakterie dają cztery itd.
• Moim zdaniem, swoją obecnością plazmid (DNA) wprowa- Komórki nowotworowe hodowane w odpowiednich pożywkach za-
dza zmianę genetyczną komórki, która przekształca się w komór- chowują się analogicznie!! Podobnie jak we wzroście komórek
kę nowotworową! bakteryjnych, tak i we wzroście komórek nowotworowych stwierdza
Jest to komórka ludzka zmutowana przez bakterię, a człowiek się pełną zadziwiającą regularność. Ciągle powstają nowe generacje
jest jej żywicielem! komórek o podwójnej liczebności w porównaniu do generacji rodzi-
Świat nauki (nr 5, 1995), artykuł „Genetyczne podstawy raka”, cielskich.
autorzy W.K. Cavenee i R.L. White: To stwierdzenie chyba przesądza sprawę, nie sądzicie Pań-
W rzeczywistości dysponujemy dziś przekonującymi dowodami stwo?
na to, że nowotwory złośliwe wywodzą się w zasadzie z pojedynczej Argument następny, popatrzmy, co na temat DNA piszą inni:
komórki, dramatycznie przekształconej w wyniku zmian w jej mate- H. von Ditfurth: ...można bowiem do frakcji rybosomowej
riale genetycznym. pochodzącej na przykład z wątroby królika dodać kwasy nukleinowe
Wielokrotnie badania dowiodły niezbicie, że każdy przejaw (ściślej DNA) ryby, bakterii lub ptaka. Rybosomy „rozumieją”
życia komórki wymaga skoordynowanego działania jej wszystkich zawartą w DNA informację, nie mają żadnych trudności w prze-
podukładów – zniszczenie jednego z nich przerywa procesy tłumaczeniu i w każdym przypadku natychmiast rozpoczynają pro-
życiowe całości. Zmiana w środowisku powoduje zazwyczaj prze- dukcję białek zgodnych z danym programem. Taki rezultat dowodzi
budowę (przystosowanie się do nowych warunków) nie jednego, nie tylko uniwersalności kodu genetycznego, lecz zarazem wymienio-
a wszystkich układów. W związku z tym podam Państwu kilka ne już zdolności rybosomów do podporządkowania się każdemu
argumentów potwierdzających moją hipotezę. nieomal programowi kwasu nukleinowego [...] gdy do frakcji rybo-
C.A. Villee: ...Bakterie rozmnażają się zwykle bezpłciowo po- somowej człowieka dostaje się DNA jądra komórkowego jeżowca,
przez podział komórki na dwie części. Kiedyś uważano, że proces ten owe ludzkie rybosomy zaczynają natychmiast wytwarzać białka
jest zwykłym rozszczepianiem komórki na dwie komórki potomne. jeżowca, a wśród nich również takie, które u człowieka w ogóle nie
Nowsze metody badania pozwoliły jednak stwierdzić, iż jądro występują.
bakterii zawiera twory bardzo zbliżone strukturą do chromosomów Wniosek oczywisty, że rybosomy wypełniając polecenia zmie-
roślin wyższych i zwierząt oraz że podział komórki bakteryjnej jest nionego DNA jądra biorą posłusznie udział w tworzeniu następ-
typowym podziałem mitotycznym podobnym do mitozy występującej nych komórek nowotworowych.
u form wyższych. R. Klimek: ...Zidentyfikowano wiele różnych typów aberracji
Czyż to stwierdzenie C.A. Villee’a nie potwierdza mojej chromosomalnych w komórkach większości nowotworów, chociaż
hipotezy? A te nieznane twory to plazmidy (DNA)! Jeśli więc to tylko niewielka ich ilość cechuje się swoistym powiązaniem z okreś-
bakteria, nazwijmy ją X, rozpoczyna podział zmutowanej nowo- lonymi nowotworami (np. chłoniak Burkitta, przewlekła białaczka
tworowo komórki bakteryjnej, to oczywiście wszystkie następne szpikowa, rodzinnie występująca retinoblastoma). Nie brak jednak
komórki nowotworowe będą niczym innym, jak replikacjami dowodów, że zmiany te są następstwem, a nie przyczyną procesów
genetycznymi bakterii X. nowotworowych... ponieważ rozrostom nowotworowym zwykle towa-
Idźmy dalej. W przypadku komórek zdrowych, gdy wychodzą rzyszy różnie nasilony naciek zapalny.
nowe rozkazy z jądra, wszystkie układy oczywiście posłusznie Ten naciek zapalny to atak bakteryjny.
wykonują polecenia. Wspomnijmy jeszcze o dodatkowym elemencie:
E. Bäumler: ...Komórki nowotworowe są zanarchizowane. Nie R. Klimek: ...Komórki nowotworowe powstają z normalnych
uwzględniają praw bytu ani komórek siostrzanych, ani normalnych komórek somatycznych w dwóch fazach. Pierwsza faza to nie-
komórek sąsiadujących. Dzielą się bez umiaru, wnikają w obcą odwracalne uszkodzenie oddychania. Tak jak istnieje wiele odległych
tkankę. Wykorzystując krwiobieg i układ limfatyczny, tworzą prze- przyczyn dżumy – gorąco, insekty, szczury, lecz tylko jedna właściwa
rzuty w odrębnych okolicach ciała. Zachowują się wrogo i agresyw- przyczyna – zarazek dżumy, tak również istnieją niezliczone przy-
nie. Wymienione właściwości są wspólne dla komórek wszystkich czyny raka – smoła, promieniowanie, arsen, ciśnienie, uretan,
rodzajów nowotworów i znaczą je piętnem najgroźniejszych gwał- piasek, lecz tylko jedna przyczyna, do której wszystkie inne prowa-
cicieli biologicznej wspólnoty ustroju. dzą, nieodwracalne uszkodzenie oddychania.
Tak jak wspólne jest pochodzenie bakterii Procaryota tak W komórce istnieją drobne organelle zwane mitochondriami,
również ich potomstwa. które mają grzebienie służące do oddychania. Na przykład mito-
E. Bäumler ...Komórki nowotworowe stają się z biegiem czasu chondria komórek mięśnia sercowego człowieka mają bardzo
coraz mniej podobne do komórek macierzystych. Tracą wiele cech dużo grzebieni i wykazują intensywniejsze zużywanie tlenu niż
charakterystycznych dla komórek, z których powstały. Prymityw- mitochondria komórek wątroby o rzadko rozmieszczonych grze-
nieją, „odróżnicowują się” – jak powiadają naukowcy. Jest to bieniach.
odwrotny proces do procesu różnicowania się, który rozpoczyna się Natomiast pewne robaki pasożytujące w jelitach, oddychające
wkrótce po zapłodnieniu jaja. głównie beztlenowo mają mitochondria zupełnie bez grzebieni.
Komórki ludzkie to Eucaryota, a bakteryjne Procaryota. Jest Wnosimy stąd, że enzymy oddychania tlenowego są ulokowane
dla mnie oczywiste, że komórki bakteryjne mnożąc się według w grzebieniach mitochondrii.
swojego prymitywnego kodu, wracają jednocześnie do form pros- Zobaczmy, co na temat mitochondriów piszą inni.
tszych. U niektórych komórek nowotworowych zakres przemiany E. Bäumler: ...Mitochondria są to malutkie, kuliste lub pałecz-
w formę prymitywną jest tak znaczny, że patolog nie umie kowate twory, gromadzą się zawsze w tych miejscach komórki,
powiedzieć, z jakiego narządu pochodzą. Natomiast gdy jądra w których procesy przemiany materii są najbardziej intensywne. Są

36 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


one w pewnym sensie siłowniami we wnętrzu komórki – biorą udział nisku pierwotnym, a wzrost dotyczy tylko przerzutów. Wreszcie przy-
w procesie utleniania, tzn. oddychania komórkowego. padki samowyleczenia w większości dotyczą właśnie tych najzłośliw-
Niektóre substancje chemiczne, jak również promienie, mogą szych guzów.
uszkadzać te malutkie siłownie i zawarte w nich niezbędne do procesu Podam Państwu jeszcze jeden przykład. Komórki nowotworo-
oddychania komórkowego enzymy. Hamując utlenianie w komórce we są o wiele bardziej wrażliwe na działanie ciepła niż komórki
powodują one przestawienie procesów utleniania na procesy fer- normalne. W doświadczeniach in vitro niemiecki onkolog H.
mentacji. Niemiecki biochemik i laureat Nagrody Nobla Otto Vollmar wykazał już w 1941 roku, że temperatura od 40 do 42
Warburg, a także jego szkoła, widzieli w tego rodzaju procesie stopni Celsjusza uszkadza tkankę nowotworową, nie uszkadza
główną przyczynę przemiany komórki normalnej w nowotworową. jednak tkanki zdrowej. Jak pisałem wcześniej, 95 procent bakterii
Teorii Warburga nie uznało wielu naukowców okazało się ginie w temperaturze od 37 do 40 stopni Celsjusza. Być może te
bowiem, że nie wszystkie komórki nowotworowe zdobywają energię najzjadliwsze, przyczyniające się do powstania nowotworów złoś-
dzięki procesom fermentacyjnym, chociaż tak bywa w przypadku liwych, potrzebują do ich zlikwidowania wyższej temperatury od
większości nowotworów. Ponadto stwierdzono, że komórki wielu 40 do 42 stopni Celsjusza. Dla mnie to kolejny dowód na to, że to
złośliwych nowotworów mają nie uszkodzone mitochondria. właśnie bakterie są przyczyną raka.
Moim zdaniem, mitochondria niekoniecznie muszą być Wniosek wypływa taki, że organizm podnosząc temperaturę
uszkodzone. Jeśli podział komórkowy następuje zgodnie z nowym likwiduje początkowe stadium rozwoju komórek nowotworo-
kodem genetycznym, po prostu wykonują polecenia wysłanie wych. W Vademecum często spotyka się sformułowania: „gorącz-
z jądra. ka niejasnego pochodzenia”. Mamy odpowiedź, dlaczego się tak
Wiadomo, że jądro jest konieczne przede wszystkim do syntezy dzieje.
kwasów nukleinowych i białek, warunkujących wzrost i rozmnaża- Większość bakterii dzieli się drogą prostego podziału poprze-
nie się komórki. Jądro nie posiada jednak enzymów oddechowych. cznego, którego wynikiem jest powstanie dwóch jednakowych
Proces wytwarzania energii zachodzi w nim w sposób beztlenowy. komórek siostrzanych, przy czym w czasie całego procesu za-
C.A Villee: ...bakterie podobnie jak inne organizmy zawierają chowana jest symetria względem obu osi komórki, podłużnej
mnóstwo enzymów warunkujących, regulujących procesy przemiany i poprzecznej. Bakterie mogą się również reprodukować przez
materii [...] większość bakterii wykorzystuje tlen w atmosferycznym pączkowanie, które znacznie się różni od podziału prostego. Być
procesie oddychania, inne bakterie mogą żyć i rozmnażać się bez może właśnie ten podział jest przyczyną tak szybkiego mnożenia
dostępu tlenu cząsteczkowego, uzyskując energię w wyniku prze- się. Świadczą o tym formy nowotworów złośliwych.
kształcenia węglowodanów i aminokwasów. Inne natomiast roz- Istnieją również grupy bakterii o odmiennej morfologii i in-
wijają się równie dobrze w obecności tlenu, jak i przy jego braku. nych cechach różniących je od bakterii właściwych. U wielu z nich
Idźmy dalej: brak symetrii w budowie ciała, występują odmienne niż u bakterii
E. Bäumler: ...Przeciwnicy teorii Warburga zadali trudne pyta- właściwych organelle, (których rola nie zawsze jest jasna), zacho-
nie: jak można wytłumaczyć, że defekt w plazmie komórkowej, dzą mało poznane procesy metaboliczne oraz nieznany jest proces
jakim jest uszkodzenie mitochondriów, jest dziedziczone, tzn. prze- rozmnażania się. W licznych przypadkach form wykrytych w bez-
kazywane na komórki potomne. Tego rodzaju przenoszenie defektu pośrednich preparatach nie udało się przenieść w warunki labora-
znajdujących się w cytoplazmie organelli było nie do pomyślenia bez toryjne. Być może właśnie te bakterie tworzą mutacje genetyczne.
współdziałania znajdujących się w jądrze komórkowym chromo- Prawdopodobnie nigdy nie będzie naukowego potwierdzenia
somów, nosicieli substancji dziedzicznych, głównych aktorów proce- mojej hipotezy. Jest to technicznie niewykonalne, ponieważ po-
su podziału komórki. dział komórek nowotworów złośliwych następuje w organizmie
Po pierwsze, jak wykazałem wyżej, w procesie rakotwórczym człowieka żywego. Natomiast opisane wyżej procesy przekształ-
nie zawsze muszą być zniszczone mitochondria. Zależy to od cenia komórek ludzkich w nowotworowe są moim zdaniem
rodzaju bakterii, a więc w następnych zmutowanych komórkach logicznie spójne, poparte stwierdzeniami poważnych lekarzy,
bakteryjnych mogą one występować w nie zmienionej postaci, biologów i bakteriologów z dużym doświadczeniem w badaniu
mając możliwość przystosowania się do zaistniałych warunków. tajemnicy raka. Sądzę, że tajemnicę tę mógł odkryć wyłącznie
Po drugie, jeśli mitochondria zostały uszkodzone przez inne człowiek bez wykształcenia lekarskiego, z umysłem nie skażonym
bakterie umieszczone poza jądrem, a komórka dzieli się niezależ- medycznymi dogmatami.
nie od mitochondriów wypełniając rozkaz jądra, to uszkodzenie Dodam jeszcze, że gdyby przyczyną zmutowania komórek
to będzie automatycznie przekazane do komórek następnych! ludzkich był czynnik zewnętrzny, taki jak: arsen, benzopiren czy
R. Klimek: ...Najbardziej znane złośliwe guzy człowieka to: inny związek chemiczny, to w dalszym ciągu byłyby to komórki
czerniak (melanoma), kosmówczak (chorionepithelioma) i mesop- ludzkie, a więc podział musiałby się zakończyć za 49 razem. Jeśli
lastoma vitelinum. Wszystkie one w miarę wzrostu szybko ulegają tak nie jest, to wniosek oczywisty, że tylko bakterie mogą być
martwicy, co wskazuje na bardzo złe przystosowanie do warunków przyczyną powstawania komórek nowotworowych – nic innego.
ustroju. Często mamy w tych przypadkach do czynienia z guzami Na początku lat dziewięćdziesiątych badacze stwierdzili, że ko-
prawie całkowicie obumarłymi, z których tylko obrzeżne obszary mórka raka produkuje enzym, tzw. telomerazę, a inne komórki (z
stanowią żywe, gwałtownie mnożące się komórki. Znane są nawet wyjątkiem komórek spermy) jej nie produkują. Każda normalna
przypadki w których chorionepitelioma całkowicie obumiera w og- komórka ma określoną ilość „pasemek” telomeraz, które traci po
kolejnych podziałach. Gdy zabraknie tych „sznureczków” – ko-
mórka przestaje się dzielić, gwałtownie starzeje się i umiera. Dr
Calvin Harley z uniwersytetu Hamilton (USA) odkrył właśnie tę
przyczynę nieśmiertelności komórek rakowych.
Na koniec pragnę dodać, że tak zwane guzy łagodne, porów-
nywane przeze mnie do martwicy, mogą być spowodowane przez
bakterie, których cykl podziałów jest znacznie wolniejszy od
bakterii agresywnych i może trwać nawet do kilku dni. O bak-
teriach tych, Helicobacter pylori wspomniałem, opisując wrzody
żołądka. Podział ten znacznie wolniejszy od agresywnego, jest
także łatwiejszy do opanowania przez siły obronne człowieka.
Wielu Czytelników być może zapyta teraz, jaki jest mecha-
nizm powstawania nowotworów u ludzi młodych czy dzieci. I
ciąg dalszy w następnym numerze

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 37


W roku 1937 grupa amerykańskich biznesmenów złożyła jej propozycję kon-
traktu. Ich adwokat, Ralph Saft, przedstawił jego projekt jej adwokatowi,
Charlesowi McGaugheyowi, którego poślubiła w tym samym roku.
„Proponuje się utworzenie fundacji (kierowanej przez Rene Caisse) związanej
nazwą z Essiaciem lub nazwiskiem Caisse, zgromadzenie miliona dolarów z prze-
znaczeniem na budowę kliniki oraz jej wyposażenie, wypłaty 50 000 dolarów rocznej
Historia Rene pensji oraz procentów od dochodów ze sprzedaży Essiaca, a także jednorazowej
wypłaty w kwocie 200 000 dolarów”.
Caisse i jej Rene podejrzewała, że celem tej grupy będzie ciągnięcie dużych zysków
z Essiaca i odrzuciła tę ofertę. Wiedziała, że któregoś dnia otrzyma tę właściwą.
ziołowego W międzyczasie przez Bracebridge przelewał się nieprzerwany strumień lekarzy
z USA i Kanady, którzy obserwowali pacjentów, rozmawiali z nimi, przeglądali
preparatu, Essiaca, księgi z opisami przypadków, a czasem zostawiali nawet swoje opinie.
Dr Emma Carson przybyła do Bracebridge z Kalifornii w roku 1937 i zanim
będącego zmarła na atak serca, zdążyła jeszcze spisać pięciostronicowy raport.
„Zdecydowanie postanowiłam nie kierować się w swojej ocenie uprzedze-
skutecznym niem” – napisała. – „Ogromna większość pacjentów pani Caisse dotarła do
niej po operacjach, naświetleniach, prześwietleniach i innych zabiegach, które
remedium na raka okazały się nieskuteczne, i określona została jako przypadki nieuleczalne lub
beznadziejne. Postęp w leczeniu, uzyskiwane rezultaty oraz szybkość poprawy
pokazuje, że zdrowia okazały się absolutnie zdumiewające. Należy je zobaczyć samemu, aby
się o tym przekonać. Moje wątpliwości nie zmalały ani nie ustąpiły pod wpływem
w leczeniu ludzi nadziei i wiary samych pacjentów i ich rodzin, ale po przeanalizowaniu, po-
równaniu i podsumowaniu danych oraz po zapoznaniu się z historiami chorób
często nad pacjentów. Gdy tu przybyłam, zamierzałam zostać przez 12 godzin, a zostałam
24 dni. Sprawdziłam wyniki uzyskane na 400 pacjentach”. W swojej konkluzji
ich zdrowie dr Carson stwierdziła, że „środek na raka Rene Caisse jest poza wszelkimi
wątpliwościami skuteczny”.
przedkładane są Dr Benjamin Leslie Guyatt, dziekan Wydziału Anatomii na Uniwersytecie
w Toronto i jednocześnie częsty gość w Bracebridge, napisał: „W większości
ambicje lekarzy przypadków wypaczone tkanki wracały do normy, zaś ból ustępował. Łagodzenie
bólu ma tu szczególne znaczenie, jako że jest on w tych przypadkach bardzo trudny
i chęć zysku. do opanowania. Po sprawdzeniu autentycznych przypadków raka odkryto, że
w większości tych najbardziej skomplikowanych udawało się błyskawicznie po-
wstrzymać krwawienia, otwarte rany na wargach i piersiach poddawały się leczeniu,
rak szyjki macicy, odbytu i pęcherza zanikał, a pacjenci z rozpoznanym przez
uznanych lekarzy rakiem żołądka wracali do normalnej aktywności. Jestem przeko-
nany, że byłem w tej klinice świadkiem leczenia przywracającego zdrowie poprzez
Część 2 niszczenie tkanek raka oraz dostarczanie czegoś, co poprawia psychiczne na-
stawienie do życia i ułatwia przywracanie funkcji fizjologicznych”.
(dokończenie) Dr Richard Leonardo, koroner z Rochester, był specjalistą od raka i opub-
likował na jego temat wiele prac. Często podróżował do Europy, aby zapoznawać
się tam z najnowszymi osiągnięciami z zakresu chirurgii. Jego wizyta w klinice
została odnotowana w lokalnej gazecie.
Sheila Snow Fraser „Był wielkim, prostodusznym człowiekiem” – wspomina Rene – „bardzo
sceptycznym i mówiącym bez ogródek. Oświadczył, że nie wierzy w mój środek, lecz
Carrol Allen po rozmowach z pacjentami dodał: «Zawdzięczają pani wiele dobrego, jest to
Copyright  1977 jednak wpływ pani osobowości i nadziei, którą im pani oferuje». Nie spieszył się
rozmawiając z pacjentami i innymi lekarzami. Tuż przed odjazdem siadł na mojej
kanapie i stukając palcami o jej bok, powiedział: «No, z pomocą Boga, ma to pani!
Jednak profesjonalna medycyna nie pozwoli pani zrobić mi tego. Studiowałem
Artykuł pochodzi z magazynu medycynę siedem lat, napisałem wiele książek». Powiedział, że jeśli mój prosty,
Homemaker’s Magazine podskórny zastrzyk zostałby zaakceptowany, musiałby wrócić do domu, podrzeć
lipiec-sierpień 1977 swoje książki i wyrzucić instrumenty chirurgiczne. Cieszyłam się, że wywarłam na
nim wrażenie, ponieważ gdy tu przyjechał, był pełen wątpliwości”.

38 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Stojąc w obliczu jesiennej elekcji oraz po następnej lawi- kto leczy raka, zobowiązany jest do dostarczenia próbek
nie listów od Rene i jej pacjentów, premier Mitchell Hepburn preparatu, podania jego składu na piśmie oraz wszelkich
spotkał się z nią w lipcu 1937 roku, po czym oświadczył prasie: informacji związanych z jego stosowaniem. Za niepodporząd-
„Jestem pełen poparcia dla pracy pani Caisse i zrobię kowanie się tej ustawie groziła grzywna w wysokości do 2 500
wszystko co w mojej mocy, aby jej pomóc”. dolarów lub sześć miesięcy więzienia.
Gdyby okazało się to konieczne, obiecał nawet zatwierdzić Jeden z paragrafów ustawy był z punktu widzenia Rene
w Parlamencie ustawę legalizującą jej praktykę. szczególnie przykry. Mówił on, że chociaż członkowie Komisji
„Reszta obowiązku należy do przedstawicieli medycyny” będą musieli przyrzec, że nie ujawnią nikomu powierzonej im
– odnotowano jego słowa w gazetach. tajemnicy, to jednak nie będzie można pociągnąć ich do
„Muszą oni teraz zatwierdzić lub odrzucić żądanie pani odpowiedzialności prawnej, jeśli to uczynią.
Caisse. Nie sądzę, aby odważyli się go nie zaakceptować”. Rene powiadomiła swoich pacjentów, że ostatniego maja
Frank Kelly, poseł z okręgu Muskoka, wydrukował plaka- zamyka klinikę i że otworzy ją ponownie tylko na wniosek
ty wyborcze, na których widniało zdjęcie Rene oraz jej cytat premiera.
mówiący o stanowczym zapewnieniu premiera Hepburna, iż Nowa fala listów zalała biura Ministra Zdrowia oraz
ustawa zezwalająca jej na legalne prowadzenie kliniki będzie premiera Ontario.
zatwierdzona przez Parlament jesienią. „Proszę, bardzo proszę Pana o pomoc w ponownym
Liberałowie wygrali wybory i w marcu 1938 roku złożono otwarciu kliniki pani Caisse, to dla mnie sprawa życia lub
pod przewodnictwem Franka Kelly’ego projekt ustawy ze- śmierci” – argumentowano w większości z nich.
zwalający Rene Caisse na praktykowanie medycyny na tere- Kobieta pisząca ten błagalny list chorowała na raka żołąd-
nie Ontario w celu leczenia raka. Aby zezwolić na zaprezen- ka. Od dwóch miesięcy, tj. od czasu rozpoczęcia kuracji
towanie prywatnego projektu ustawy w Parlamencie z ominię- Essiaciem, czuła się lepiej, powrócił jej apetyt, jednak teraz,
ciem wymaganych zasad, zawieszono na ten czas obowiązują- jak pisze, klinika jest pełna ludzi, których Rene boi się leczyć.
ce normalnie przepisy, rozpoczynając tym samym zagorzałą Pod naciskiem opinii publicznej premier Hepburn oraz
debatę. Projekt wspierała petycja podpisana przez 55 000 minister Kirby poprosili Rene o ponowne otwarcie kliniki,
osób, wśród których było wielu le- obiecując, że w stosunku do niej
karzy. Parlament Ontario odrzucił nowa ustawa nie będzie egzekwo-
Harold J. Kirby, który zastąpił wana.
dra Faulknera na stanowisku Mini- jednak prośbę Rene o zgodę Pod koniec 1938 roku powołano
stra Zdrowia w Ontario, powiadomił na prowadzenie przez nią komisję składającą się z sześciu leka-
o zaproponowanym przez siebie praktyki lekarskiej, rzy pod przewodnictwem Justice
projekcie ustawy powołującej Komi- J.G. Gillanders, która rozpoczęła
sję do Badania Środków na Raka, uzasadniając swoją odmowę swoją pracę na początku 1939 roku.
upierając się przy tym, że tylko taka tym, że to zezwolenie Jej członkami zostali: R.C. Wallace
komisja powinna podjąć decyzję równałoby się jednocześnie z Kingston, R.E. Valin z Ottawy,
w sprawie Essiaca. E.A. Collins z Copper Cliff, W.J.
W międzyczasie postanowiono,
uznaniu jej preparatu za Callahan i George S. Young z To-
że Rene może kontynuować swoją skuteczny środek na raka. ronto.
działalność. Kilkuosobowa część Komisji zo-
Adwokat Rene Caisse, Don Car- stała wysłana do Bracebridge, aby
rick, zaprotestował, oświadczając, że „pacjenci i ich rodziny przeprowadzić rozmowy z pacjentami oraz przeanalizować
skarżą się, iż lekarze odmawiają wydawania im pisemnych dokumenty kliniki. Towarzyszył jej dr B. L. Guyatt, gorący
zaświadczeń stwierdzających raka, i że jest to wynikiem spisku zwolennik Rene.
zorganizowanego przez koła medyczne”. Na początku marca 1939 roku w hotelu Royal York
Oskarżenie to zostało przywitane przez posłów okrzykami: w Toronto rozpoczęło się publiczne przesłuchanie. Rene
„nieprawda!”, „hańba!”. wynajęła salę balową, aby zmieścić w niej 387 przybyłych ją
Jeden z obecnych na sali pacjentów podtrzymał je jednak, wesprzeć pacjentów, jednak do przesłuchania Komisja wy-
mówiąc: „Chociaż moja matka miała raka, to trzech lekarzy brała tylko 49.
odmówiło wydania jej zaświadczenia na piśmie dla pani Oryginalna transkrypcja z pracy Komisji zaginęła z miejs-
Caisse, stwierdzając diagnozę jedynie ustnie”. cowego archiwum, jednak Rene zachowała fotokopie stron
Pięćdziesięciu siedzących na galerii pacjentów przywitało 1243 do 1410 dotyczące Essiaca (do oceny Komisji dostar-
to wystąpienie z takim aplauzem, że prowadzący obrady czono 18 eksperymentalnych środków).
David Croll zagroził im usunięciem ich a sali. Transkrypcja odtwarza dramat, jaki się wówczas rozgry-
Dr M.T. Armstrong, przedstawiciel Liberałów z okręgu wał. Pacjentów Rene przesłuchiwano jednego za drugim.
Parry Sound, powstał z poparciem dla projektu Franka „Gdyby nie Essiac i pani Caisse, już bym dawno był
Kelly’ego: „Nie wiem, czy to jest skuteczne, czy nie, niemniej pochowany” – brzmiało często powtarzające się zeznanie.
widziałem ludzi, którym Rene Caisse pomogła. Rozmawiałem „Mój lekarz uznał mnie za straconego” – wielu z nich
też praktycznie z każdym lekarzem w Parlamencie i nie zapewniało Komisję.
spotkałem nikogo, kto by był jej przeciwny”. John Thornbury zeznał, że u jego żony, Klary, badania
24 marca 1938 roku Parlament Ontario odrzucił jednak rentgenowskie wykazały prawdopodobieństwo raka żołądka
prośbę Rene o zgodę na prowadzenie przez nią praktyki i że ważąc 32 kg była tak osłabiona, iż do kliniki w Bracebrid-
lekarskiej, uzasadniając swoją odmowę tym, że to zezwolenie ge musiano ją donieść. Obecna na sali pani Thornbury
równałoby się jednocześnie uznaniu jej preparatu za skutecz- dodała, że waży teraz 48,5 kg i że bez problemu wykonuje
ny środek na raka. wszystkie czynności. (Kobieta ta zmarła w roku 1975 w wieku
Projekt ustawy Ministra Zdrowia powołujący Komisję do 91 lat).
Badania Środków na Raka został zatwierdzony w kwietniu Anna Bonar, u której rak macicy i jelita grubego zostały
i jako ustawa wszedł w życie 1 czerwca. Mówił on, że każdy, rozpoznane na podstawie biopsji przez dra E.R. Shannona ze

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 39


szpitala Św. Michała, zeznała, że po naświetlaniu rak rozprze- Valin (członek Komisji): „Jeśli ma pani rzeczywiście leka-
strzenił się i jej ręka spuchła do podwójnych rozmiarów rstwo na raka, czemu nie podzieli się pani nim z całym
nabierając czarnego koloru. Straciwszy 35 kg wagi, zdecydo- światem?”
wała się na operację, jednak w ostatniej chwili zmieniła Murphy: „Żeby znowu robiono doświadczenia na świn-
zdanie i udała się do Bracebridge. Po czterech miesiącach kach morskich i myszach, jak to już było w przeszłości,
stosowania Essiaca odzyskała pełnię władzy w ręce i z po- a później stwierdzono, że Essiac jest nieskuteczny? Idąc tą
wrotem przybrała na wadze 35 kg. drogą zabrnęlibyśmy tylko w ślepy zaułek, podczas gdy wiado-
John Tynon poinformował, że rak jelita grubego oraz mo jest, że olbrzymia liczba ludzi jest zadowolona z osiąg-
odbytu stwierdzony został u niego przez czterech lekarzy: niętych wyników”.
dra J. McDonalda z Huntsville, dra Petera McGibbona, Young (członek Komisji): „Chciałbym być dobrze zro-
dra Frazera Greiga z Bracebridge i dra A. Ardagha z Oril- zumiany. O ile dobrze rozumiem, pani Caisse odmawia
lia. Guz przebił ścianę pęcherza i dwukrotnie trafiał na w obecnej chwili używania jej preparatu przez kogokolwiek
salę operacyjną, w sumie tylko po to, aby dowiedzieć się, innego i chciałaby utrzymać ten stan rzeczy w przyszłości?”
że nic więcej nie da się dla niego zrobić. W cztery lata po Murphy: „Dokładnie tak”.
kuracji u pani Caisse przytył 17 kg i cieszył się dobrym Przewodniczący: „Powiedzmy, że wydam pozytywną opi-
zdrowiem. nię i złożę pod nią swój podpis, a później okaże się, że jest to
Komisja z uporem kwestionowała jednak słuszność rozpo- tylko zwykła woda, a uzyskane efekty są natury czysto psycho-
znań lekarskich przedstawianych przez pacjentów. Również logicznej, czy nie będę wtedy wyglądał głupio? A jeśli są tam
część lekarzy w listach kierowanych do Kandyjskiego Stowa- jakieś szkodliwe substancje, to tym bardziej wyglądałbym
rzyszenia Lekarzy i Chirurgów odwoływała swoje wcześniej głupio”.
stwierdzone na piśmie diagnozy. Zakładając, że jest to wynik Valin: „Leczyć raka oznacza praktykować medycynę. Pani
czyjegoś nacisku, adwokat Rene, Edward Murphy, powie- Caisse rzeczywiście jest uprzywilejowana. Nie sądzę, żeby
dział: w jakiejkolwiek innej prowincji w tym kraju wolno byłoby jej
„Skoro ta sprawa [rozpoznania choroby] jest prowadzona prowadzić klinikę i leczyć w niej pacjentów... Chcielibyśmy
tak niedbale, należałoby powołać kontynuować pracę naszej Komisji,
następną komisję, aby to wyjaśnić. Straciwszy 35 kg wagi, mając w przyszłości nieco kontroli
Jeśli mówi się pacjentom, że mają nad przypadkami prowadzonymi
raka, to muszą być oni pewni, że tak zdecydowała się na operację, przez panią Caisse. Chcielibyśmy,
właśnie jest”. jednak w ostatniej chwili aby pacjenci mogli być widywani
W czasie pracy Komisji pacjenci zmieniła zdanie i udała się przez wybranych członków Komisji,
opowiadali o okropnych przeżyciach którzy dokonywaliby ich komplekso-
będących następstwem poparzeń od- do Bracebridge. Po czterech wego badania, sprawdzali słuszność
niesionych w wyniku naświetleń. miesiącach stosowania diagnozy, prowadzili obserwację,
Prawie każdy z nich zeznał, że leka- Essiaca odzyskała pełnię a po upływie pewnego czasu sporzą-
rze dawali im zaledwie parę miesięcy dzali dokładne sprawozdanie. Uwa-
życia. Wielu trafiło do Rene z powo-
władzy w ręce i z powrotem żamy, iż powinniśmy kontynuować
du nawrotu choroby, mimo przeby- przybrała na wadze 35 kg. nasze obserwacje w przyszłości, i to
tych wcześniej operacji i naświetleń. jest właśnie powodem, dla którego
Jako dowód przytaczano zeznania potrzebujemy receptury”.
lekarzy. Oto jedno z nich: „Przy samym zakończeniu żołądka W grudniu 1939 Komisja do Badania Środków na Raka
stwierdzono odmienną masę; RTG wykazuje jej bardzo szy- ogłosiła swój tymczasowy raport. W podsumowaniu stwier-
bki przyrost – za szybki do usunięcia. [Pacjent ten] będzie dziła, że w przypadkach, w których rozpoznania dokonano
prawdopodobnie wymagał otwarcia między żołądkiem i jelita- poprzez biopsję, w jednym nastąpiło wyleczenie a w dwóch
mi w celu przedłużenia życia”. widoczna poprawa; przy rozpoznaniu RTG również wystąpiło
To oświadczenie zostało następnie potwierdzone przez jedno całkowite wyleczenie i dwie poprawy. W rozpoznaniach
dra G.O. Dowsleya w liście wysłanym do syna pacjenta. klinicznych zanotowano dwa pozytywne przypadki oraz cztery
Pacjent nie zgodził się na operację i zaczął przyjmować poprawy. Według Komisji trzy diagnozy były błędne, dziesięć
Essiac. Kolejne badanie przyniosło następującą opinię dra spornych, a cztery niepewne. Zaakceptowano jedenaście. Pięć
Dowsleya: „Dla porównania, obecne RTG wykazuje bardzo innych przypadków zaliczono na poczet wcześniejszego lecze-
widoczną poprawę w stosunku do prześwietleń wykonanych nia za pomocą naświetlań. Anna Bonar, której po naświet-
jakiś czas temu”. laniu groziła amputacja ręki, była wściekła, kiedy dowiedziała
Dr Guyatt zeznał: „Z satysfakcją stwierdzam, że pacjenci się, że według Komisji swoje wyleczenie zawdzięcza właśnie
widziani przez mnie w Bracebridge z całą pewnością osiągali naświetlaniu.
bardzo wiele”. Podkreślając, że ma stosunkowo długą pra- ”Według naszej opinii załączone dowody nie prowadzą do
ktykę lekarską, oznajmił, że widziane tam przypadki raka konkluzji potwierdzającej dobroczynne działanie Essiaca jako
były bona fide (prawdziwe). „Nie powiedziałbym, że Es- leku na raka” – brzmiał końcowy werdykt Komisji. – „Jeśli
siaciem można całkowicie wyleczyć” – dodał – „ponieważ jednak pani Caisse zażyczy sobie w przyszłości poddać swój
w przypadku raka bycie wyleczonym oznacza 25 lat bez preparat badaniom, załączając również jako dowód jego skład
nawrotu choroby”. wraz z próbkami, wówczas Komisja z całą przyjemnością
Tuż przed zakończeniem przesłuchań przewodniczący podejmie się jego zbadania na wcześniej określonych warun-
Komisji zauważył: „Pani [pielęgniarka] Caisse chciałaby, kach”.
abyśmy zatwierdzili jej specyfik na podstawie przypadków Gazety przytoczyły również komentarz Rene na temat
chorób pacjentów, nie informując jednak Komisji, co on końcowej decyzji Komisji:
zawiera, ani nie uzasadniając, jak i dlaczego działa, czy „Komisja nie traktowała za wyleczenie Essiaciem takich
tak?” przypadków, w których wcześniej zastosowano inny rodzaj
Murphy (adwokt Rene): „Tak”. terapii. Jestem zmuszona do leczenia wielu pacjentów przysy-

40 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


łanych do mnie przez lekarzy, gdy już wszystko, co oferuje choć trochę gwarancji, że użyje tego środka do [klinicznego]
współczesna medycyna, okazuje się nieskuteczne. Nie leczenia raka, dałabym mu jego recepturę.
wolno mi zajmować się chorymi bez oficjalnej diagnozy Ponieważ nie mogli dać mi takiej gwarancji, uznałam, że nie
lekarskiej i w większości przypadków lekarze nie chcą jej wiedząc, czego używam, nie będą w stanie mi tego zabronić.
wydawać, jeśli nie mają pewności, że już nic nie da się I dlatego nie ujawniłam swojej tajemnicy.
zrobić”.
Mimo wszystko, biorąc pod uwagę surowe warunki Komi- I dalej w liście pisze:
sji, Rene uważała, że wypadła dobrze. W końcu na 18 różnych
preparatów dostarczonych do oceny jedynie jej otrzymał Mam człowieka, pana Schwartza z Oshawy, który zadzwonił
kredyt zaufania. do mnie w niedzielę. Powiedział, że od czasu, gdy osiem lat temu
„Nie zdradzę jego receptury, dopóki świat medyczny nie leczył się u mnie na raka kręgosłupa, nadal jest w doskonałym
uzna na podstawie wyleczonych przeze mnie przypadków, że zdrowiu. Teraz mam przypadek kobiety z North Bay z rakiem
Essiac ma wpływ na leczenie raka” – oświadczyła Rene. piersi i przerzutami pod ramieniem. Już traciła władzę w ręce.
– „Jeśli to uczyni, podzielę się swoją tajemnicą z całym Główny guz w piersi jest już zlokalizowany i zaczyna się zmniej-
światem”. szać. Pacjentka może obecnie całkiem swobodnie poruszać ręką,
Po raporcie Komisji uzyskanie przez pacjentów pisemnej nie czuje bólu, jest jednak przestraszona, gdyż zakazano mi
diagnozy wymaganej przez Rene okazywało się często trudne dalszego leczenia.
lub wprost niemożliwe do osiągnięcia. Chociaż Rene nigdy Cieszę się, że gdy dr McPhedran wysłał do mnie policjanta,
nie była oskarżona o naruszanie Ustawy Kirby’ego, w roku aby mnie aresztował, nie miałam zbyt wielu pacjentów, którym
1942 zamknęła klinikę w obawie przed uwięzieniem. Będąc musiałabym odmówić. Swoją klinikę zamknęłam wiele lat temu,
na skraju wyczerpania nerwowego przeniosła się wraz z mę- lecz chorzy przychodzą do mnie do domu, błagając o pomoc,
żem do North Bay, by po jego śmierci w roku 1948 wrócić i nie mogę im odmówić. Teraz cała odpowiedzialność spada na
z powrotem do Bracebridge. kręgi medyczne. Muszę odmawiać pacjentom. Drze Brown,
W roku 1952 otrzymała kilka pilnych listów z Rzymu od proszę nie współczuć mi, lecz tym wszystkim, którzy nie mogą
Godfreya A.P.V. Winter Baumgartena, który prosił ją w nich skorzystać z dobrodziejstwa Essiaca jako leku na raka.
o zajęcie się Ewą Peron, żoną dyktatora Argentyny. Pani
Peron miała udać się na spotkanie z nią pod nazwiskiem W styczniu 1959 roku dr M.B. Dymond, minister zdrowia
Evelyn Paro do Duluth w stanie Michigan. Rene powiedziała prowincji Ontario, zapewnił R.J. Boyera, posła do Parlamen-
nam, że nigdy tam nie pojechała. tu z okręgu Bracebridge, mówiąc:
W archiwum Ontaryjskiego De- W roku 1952 [Rene] „Dr McPhedran zapewnił mnie, że
partamentu Zdrowia znajdują się lis- Stowarzyszenie nie będzie podejmo-
ty wskazujące, że w latach pięćdzie- otrzymała kilka pilnych listów wało żadnych kroków bez uprzed-
siątych Rene wciąż przyjmowała nie- z Rzymu od Godfreya A.P.V. niego kontaktu ze mną lub moim
wielką ilość pacjentów w swoim do- Winter Baumgartena, który zastępcą. Wywnioskowałem także,
mu i że ta działalność była dyskret- że mają oni nadzieję, iż do kontroli
nie obserwowana przez Departa-
prosił ją w nich o zajęcie działalności Pani Caisse wystarczy
ment Zdrowia. się Ewą Peron, żoną sama obserwacja i że sankcje prawne
29 maja 1958 roku sekretarz Ko- dyktatora Argentyny. wobec niej nie będą konieczne”.
misji ds. Raka, C.C. Telfer, w liście W roku 1959 Ralph Daigh, wi-
do Ministra Zdrowia prowincji On- ceprezes i dyrektor ds. wydawni-
tario, dra Mackinnona Phillipsa, doniósł: „Na zebraniu Komi- czych Fawcett Publications z Nowego Jorku przedstawił
sji odczytano list Pani Caisse, pielęgniarki z Bracebridge, Rene lekarzom z Brusch Medical Center w Cambridge
która wiele lat temu odmówiła wyjawienia receptury prepara- w USA. Rene zaczęła tam pracować pod kontrolą 18 le-
tu, którego wciąż używa, lecząc nim raka. Komisja nie uważa, karzy, lecząc nieuleczalnie chorych na raka oraz dokonując
aby należało w związku z tym podejmować jakąkolwiek akcję, testów na myszach.
niemniej informuje pana na wypadek, gdyby chciał Pan Lena Burcell, pacjentka dra Charlesa Bruscha cierpiąca
powiadomić o tym także Stowarzyszenie [Lekarzy i Chirur- na raka piersi z przerzutami na płuca oraz wysiękami w opłuc-
gów]”. nej wykazała zadziwiającą poprawę. Znacznie poprawiły się
Listy od pacjentów i zwolenników Rene kierowane do jej możliwości oddychania i ustał też wysięk w opłucnej, co
premiera Leslie Frosta odniosły we wrześniu 1958 roku jest istotne, ponieważ przed rozpoczęciem leczenia Essiaciem
skutek w postaci jego pisma do niej: „Sprawy potoczyłyby się był on ciągły.
znacznie szybciej, gdyby mogła Pani skontaktować się z drem John Cronin miał nieoperacyjnego raka prawego płuca,
W.G. Brownem, zastępcą Ministra Zdrowia, i przekazała diagnoza była poparta biopsją. „W lipcu 1959 roku, po
poprzez niego Komisji szczegóły dotyczące Pani metody siedmiu tygodniowych zabiegach, zarówno ból w klatce pier-
leczenia, aby mogła ona dokonać jej dokładnej analizy”. siowej, jak i brak oddechu zanikły. Pacjent mógł teraz wspi-
W październiku 1958 roku Rene wysłała długi list do dra nać się po schodach bez widocznego wysiłku i wrócił także do
Browna, w którym napisała między innymi: ulubionego hobby – pływania”.
Russel McCassey miał raka komórkowego prawego poli-
Otrzymałam list od premiera Leslie Frosta, w którym sugeruje czka stwierdzonego przez biopsję. Po czterech tygodniach
mi on spotkanie z Panem w sprawie Essiaca, mojego preparatu na stosowania Essiaca chora tkanka zmieniła kolor z czerwonej
raka. Dr McPhedran ze Stowarzyszenia Lekarzy wydał mi zakaz na jasnoróżową, zmniejszając przy tym zdecydowanie swój
leczenia, pojmując błędnie, że praktykuję medycynę. Leczę ludzi, rozmiar, zaobserwowano także zanikanie centralnego otworu
aby przekonać świat medyczny o korzyściach, które mogą osiąg- owrzodzenia rakowego. Pod koniec września (pacjent zaczął
nąć pacjenci przyjmując Essiac. przyjmować Essiac w sierpniu) chora tkanka była całkowicie
20 lat temu powiedziałam drowi Bantingowi, drowi Nob- wyleczona. Pozostała jedynie mała blizna w miejscu, w którym
le’owi i drowi B.T. McGhiemu, że gdyby świat medyczny dał mi dokonano biopsji.

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 41


Dr Charles McClure, szef badań, oraz dr Charles Brusch zdecydowanie spadła i Rene wróciła do Bracebridge, za-
podsumowali po trzech miesiącach wyniki badań: chowując swój sekret, i jednocześnie do punktu wyjścia.
Po powrocie do Bracebridge przeprowadziła się do mniej-
U myszy (Essiac) wykazał zdecydowany zanik mas oraz szego domu.
zdecydowaną zmianę w budowie komórek. Klinicznie, u pacjen- „Straciłam na zawsze nadzieję, że moja praca będzie
tów cierpiących na patologicznie udowodnionego raka, redukuje kiedykolwiek doceniona, i po przeprowadzce wyrzuciłam na
ból oraz powoduje zahamowanie przyrostu (guza). Pacjenci przy- śmietnik 27 000 ampułek z Essiaciem” – powiedziała. Myśl
brali na wadze i wykazują poprawę ogólnego stanu zdrowia. o 27 000 ampułek z preparatem, który prawdopodobnie leczy,
Te trwające tylko trzy miesiące testy oraz dowód Rene Caisse zmroziła nas.
w postaci wielu pacjentów, którym pomogła w czasie minionych W roku 1973 zdecydowała się na następny krok. Napisała
25 lat, przekonał lekarzy z Brusch Medical Center, że Essiac ma do Sloan-Kettering, przypominając o wcześniejszych zainte-
zasługi w leczeniu raka. resowaniach Essiaciem dra Merkera. Dr Chester Stock, wice-
Lekarze nie twierdzą, że Essiac może wyleczyć całkowicie, prezes i zarazem dyrektor ds. administracyjnych i naukowych
lecz są przekonani, że przynosi pożytek. Jest całkowicie nietok- wyraził zgodę na rozpoczęcie testów na myszach po uzyskaniu
syczny i jest podawany zarówno doustnie, jak i domięśniowo. od Rene preparatu.
Przez następne trzy lata Rene wysyłała wymagany mate-
Podczas pobytu Rene w Brusch Medical Center dr riał, który stosowano na myszach z komórkami rakowymi
McClure rozesłał kwestionariusze do niektórych jej byłych pochodzenia zwierzęcego. Rene była przekonana, że będą to
pacjentów. Otrzymał zadziwiającą ilość odpowiedzi, wszystkie ludzkie komórki raka i zaczęła być podejrzliwa co do metod
w pełni potwierdzone: oraz wyników badań. Coraz bardziej przekonana, że serum
Norman Thompson – leczony 20 lat temu. Bez nawrotów. nie było przygotowywane według jej wskazówek oraz że
Żyjący i zdrowy w roku 1959. niezadowalające wyniki badań w rzeczywistości nie pochodzi-
Clara Thornbury – leczona 22 lata temu. Żyjąca i zdrowa, ły z laboratorium Sloan-Kettering, w roku 1976 odmówiła
wiek 75 lat (pacjentka zmarła w roku 1975 w wieku 91 lat). wysyłania im dalszego materiału oraz zerwała umowę z drem
D.H. Laundry – leczona 11 lat Stockiem.
temu. Wiek 78 lat w roku 1959. „Te trwające tylko trzy Podczas naszej wizyty w Sloan-
Nellie McVittie – leczona 23 lata miesiące testy oraz dowód Kettering dr Stock wyjaśnił, że my-
temu. Wiek 65 lat w roku 1959. szy zaszczepione rakiem pochodze-
Nadal koresponduje z Rene. Rene Caisse w postaci wielu nia ludzkiego muszą być uprzednio
Wilson Hame – leczony 31 lat pacjentów, którym pomogła bardzo napromieniowane, dlatego
temu. Nadal żyje (w roku 1976). w czasie minionych 25 lat, też rezultaty badań bywają często
John McNee – leczony 30 lat nieprzekonywające. Na przestrzeni
temu. Wiek 91 lat w roku 1959. przekonał lekarzy z Brusch lat Sloan-Kettering przetestował
Jack Finley – leczony 20 lat te- Medical Center, że Essiac ma 30 000 złożonych i od 75 000 do
mu. Wiek 60 lat w roku 1959. zasługi w leczeniu raka”. 100 000 naturalnych substancji. Wy-
Lizzie Ward – leczona 14 lat te- niki z zastosowaniem Essiaca nie
mu. Wiek 43 lata w roku 1959. były zachęcające i według dra Stocka
H. Stewart – leczona 17 lat temu. Wiek 76 lat w roku 1959 wynikało to z określonych różnic między badanymi gatun-
roku. kami. Nie wykluczył jednak, że Essiac mógłby być skuteczny
Eliza Veitch – leczona 18 lat temu. Wiek 76 lat w roku w przypadku raka u ludzi.
1959. Materiał, który Rene mu wysłała miał 25 lat i tylko jedno
Fred Walker – leczony 20 lat temu. Wiek 72 lata w roku zioło było użyte w testach z myszami w postaci zastrzyku.
1976. Rene nigdy nie wysłała mu kompletnej receptury ani też
Kilku wcześniejszych pacjentów Rene koresponduje z nią pozostałych składników.
do dziś. W lutym tego roku dr Stock powiedział przedstawicielom
Dr Philip Merker z Memorial Sloan-Kettering Cancer naszego pisma, że gdyby Rene podała mu pełną recepturę
Center (jeden z najbardziej prestiżowych instytutów badaw- preparatu, mógłby zastosować go w postaci zastrzyku oraz
czych na świecie) dokonując porównania wyników badań doustnie, a następnie kontynuować badania w przyszłości.
i testów przeprowadzonych w jego laboratorium na myszach, Odmowa ze strony Rene była natychmiastowa i mimo
zauważył wyraźne zmiany patologiczne u tych, którym nie naszego ponaglania jej w czasie następnych kilku tygodni, nie
podawano Essiaca. Zarówno dr Merker, jak i National Can- zmieniła zdania. Uważała za bezcelowe kontynuowanie badań
cer Institute byli bardzo zainteresowani testowaniem Essiaca, na myszach. Chciała, aby Essiac podawać ludziom lub przy-
lecz upierali się przy przekazaniu im jego receptury. Odmowa najmniej zwierzętom z ludzkimi komórkami raka. Poza tym
Rene spowodowała łatwe do przewidzenia zakończenie. nie wierzyła, że Sloan-Kettering mógłby przygotować od-
Prace w Brusch Center dobiegły końca, gdy laboratorium powiedni materiał:
dostarczające myszy z zaszczepionymi ludzkimi komórkami „Ostatnim razem zamrozili go” – powiedziała z pre-
raka oraz dokonujące autopsji przysłało następujące pismo: tensjami. – „Równie dobrze mogliby wstrzykiwać wodę de-
„Z oczywistych względów nie możemy wysłać raportu we stylowaną”.
wcześniej sprecyzowanym zarysie. Z przykrością informujemy W kwestii przekazania im receptury oświadczyła, że jest to
również, że z powodu trudności technicznych nie będziemy całkowicie wykluczone.
mogli kontynuować naszej współpracy również w przyszłości”. W marcu tego roku byliśmy przekonani, że jeśli nie
Rene czuła, że określone koła wywarły nacisk na laborato- znajdziemy jakiegoś wyjścia z tej sytuacji, to Essiac zostanie
rium, aby zakończyło z nią współpracę. utracony na zawsze.
Gdy Amerykańskie Towarzystwo Medyczne (American Rene chciała opatentować go (jak to już uczyniła z tablet-
Medical Association) zakazało lekarzom stosowania nie za- kami, które od lat stosowała do leczenia prostaty), jednak
aprobowanych przez nie środków, ilość chorych do badań z powodu słabego zdrowia było wprost niemożliwe rozpo-

42 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


częcie przez nią działań związanych z patentem oraz prze- — Zapisałam go pewnym ludziom w swoim testamencie
brnięcie przez gąszcz administracyjnych przepisów. Aby uzys- — odrzekła, dodając, że osoby te są wpływowe i mają władzę.
kać zezwolenie na nowy lek wydawane przez Wydział Ochro- — Będą w stanie coś zrobić.
ny Zdrowia przy Ministerstwie Zdrowia, należy przeprowa- — Czy ci „pewni ludzie” wiedzą o tym „spadku” i czy
dzić intensywne badania toksykologiczne oraz testy na zwie- zdają sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka ciąży na nich
rzętach – proces ten zajmuje zazwyczaj około 5 lat. Ponadto w związku z Essiaciem?
Państwowy Instytut Raka (National Cancer Institute) jest — O niczym nie wiedzą — odparła Rene.
upoważniony do rozpoczęcia dokładnie kontrolowanych tes- Zasugerowaliśmy jej wobec tego, aby ich natychmiast
tów klinicznych na pacjentach, jeśli istnieje pewność, że o tym powiadomiła i puściła w ruch koło maszyny biuro-
badany środek jest nietoksyczny. W nadziei, że uda nam się kratycznej. Jeśli Essiac może rzeczywiście pomóc chorym na
przyspieszyć proces przejścia Essiaca przez biurokratyczną raka, dotychczasowa strata czasu jest wprost niewybaczalna.
dżunglę w drodze do rejestracji, unikając zarazem straty Powiedziała, że pomyśli o tym.
czasu, zaoferowaliśmy ustanowienie zarządu reprezentujące-
O
go Rene we wszystkich interesach z rządem, Instytutem Raka
lub firmami farmaceutycznymi. Rene wyglądała na zachwyco- Opowieść o Essiacu jest tragiczna i pełna gorzkiej ironii.
ną tym pomysłem i wysunęła nawet kilka sugestii. Początkowo, zwykła, ziołowa mieszanka, której tajemnicą
Wspólnie naszkicowaliśmy ogólny zarys projektu i przed- podzielił się Indianin, rozumiejąc, że dobrodziejstwo Stwórcy
stawiliśmy go Rene, uzupełniając go później jej uwagami, po należy do wszystkich, w rękach bardziej wyrafinowanych (i
czym przekazaliśmy go firmie prawniczej w celu nadania mu rzekomo bardziej „cywilizowanych”) healerów stał się celem
ostatecznej formy. Tłumacząc z języka prawniczego stwierdza obrzydliwej walki o posiadanie i władzę.
się w nim, że Rene mogłaby udostępnić Essiac na następują- Być może lekarstwo na raka leży gdzieś w przeszłości,
cych warunkach: Essiac pozostaje pod jej kontrolą i nad- w zapomnianej przez nas pokorze i niewinności.
zorem do końca życia, a po jej śmierci przejdzie pod kontrolę Być może pewnego dnia Indianie znów wskrzeszą tajem-
zarządu; zarząd użyje wszystkich swoich sił, aby go opaten- nicę swoich mędrców i jeszcze raz podzielą się nią z nami.
tować; kompletna receptura Essiaca będzie przechowywana Być może ta historia posłuży jako swoisty „katalizator”.
w sejfie otwieranym jedynie w obecności Rene lub osoby Jeśli tak, będzie to znaczyło, z nasz wysiłek nie był da-
przez nią wskazanej oraz prezesa zarządu; zarząd dokona remny. I
wszelkich starań, aby doprowadzić do oficjalnego uznania
Essiaca oraz rozpoczęcia badań pod kontrolą Rene, a także Przełożył Krzysztof Klemczak
prowadzić będzie negocjacje kontraktów w jej imieniu. Konsultacja medyczna dr n. med. Janina Zaremba
W chłodny marcowy dzień przyjechaliśmy pełni nadziei
z towarzyszącym nam adwokatem do Bracebridge. Od wydawcy:
Jak zawsze obwieszona biżuterią Rene przywitała nas Artykuł po raz pierwszy ukazał się w lipcowo-sierpniowym
uprzejmie, aby po chwili zacząć wyrażać swoje obawy w sto- numerze Homemaker’s Magazine z 1977 roku. W tymże samym
sunku do zarządu. Zapewniliśmy ją, że oprócz niej żaden jego roku, rok przed swoją śmiercią, Rene Caisse przekazała recep-
członek nie będzie odnosił najmniejszych korzyści finanso- turę Essiaca kanadyjskiej firmie Resperin Corporation.
wych i że może wyznaczyć kogo chce na swojego doradcę.
Ponieważ nikt z jej rodziny nie nadawał się do tego, za- Podziękowanie:
proponowaliśmy, że może mógłby to być dr Charles Brusch Agencja Nolpress s.c. dziękuje firmie P.P.H.U. „VOL-MAL”,
lub jego syn (wykładowca medycyny na Harvardzie), gdyby która jest oficjalnym dystrybutorem Essiaca na Polskę, za udo-
któryś z nich się zgodził. Rene zdawała sobie sprawę, że musi stępnienie przekładu tego artykułu. Osoby zainteresowane naby-
ujawnić recepturę, zanim będzie ją można opatentować, ciem tego preparatu prosimy o bezpośredni kontakt z firmą
dlatego też wciąż zachowywała rezerwę. „VOL-MAL”:
P.P.H.U. „VOL-MAL”
Zaproponowała, abyśmy się czegoś napili i porosiła nas ul. Okólna 81A
o przygotowanie drinków. Szperając w kuchni i w lodówce 42-200 Częstochowa
w poszukiwaniu daiquiri, odkryliśmy małą brązową butelkę ze tel.: (034) 3610042, (090) 670610
słowem Essiac nabazgranym na plastrze. Słoik z czymś, co lub
wyglądało jak herbata, lecz miało napis zioła, stał sobie ul. Piotrkowska 29
w najlepsze obok daiquiri. 42-200 Częstochowa
Atmosfera była jak na pogrzebie i rozmowa nie kleiła się,
była sztuczna. Jeden przez drugiego przekonywaliśmy ją
– wierząc w to gorąco – że z powodu jej nieprzejednanych
podejrzeń straciła w przeszłości wiele okazji. Prędzej czy
później, musi komuś zaufać, gdyż inaczej Essiac zostanie
stracony dla „cierpiącej ludzkości”, której tak bardzo chciała
pomóc. Wewnętrznie czuliśmy jednak, że nasza sprawa i Es-
siac są stracone. Żegnając się z nami, Rene obiecała przemyś-
leć wszystko jeszcze raz.
Po dwóch dniach zadzwoniła, aby powiedzieć nam, że nie
zgadza się z projektem powołania zarządu. Parę dni później
zawiadomiła nas, że chociaż dr Brusch zapewnił ją, że jego
syn byłby rad zostać jej doradcą w zarządzie, to jednak wciąż
nie chce przekazać receptury adwokatowi, aby mógł on
rozpocząć działania związane z patentem.
— Co się stanie z Essiaciem? — zapytaliśmy najbardziej
taktownie, jak to możliwe — gdy pani umrze?

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 43


KONTROWERSYJNY EPIZOD DZIEWIĘTNASTOWIECZNEJ ARCHEOLOGII

M oje teoretyczne podejście do archeologii oparte jest na Puranach, historycz-


nych tekstach starożytnych Indii, które cofają istnienie człowieka w czasie
znacznie dalej, niż mogłaby to zaakceptować większość archeologów (Cremo,
Krzemienne 1999). Dlatego też zaintrygowała mnie informacja o nienaturalnie starych kamien-
nych narzędziach odkrytych w XIX wieku przez portugalskiego archeologa Carlosa
narzędzia Ribeiro.
Czytając prace amerykańskiego geologa J.D. Whitneya (1880), który infor-
znalezione w XIX mował o dowodach istnienia trzeciorzędowego człowieka w Kalifornii, natknąłem
się na wzmianki o znalezieniu przez Ribeiro krzemiennych narzędzi w mioceńskich
wieku przez formacjach niedaleko Lizbony. Trzeciorzęd to starszy okres ery kenozoicznej,
podzielony na epoki geologiczne: pliocen, miocen, oligocen, eocen i paleocen,
portugalskiego trwający od około 65 do 2 milionów lat temu. Miocen trwał od około 25 do
5 milionów lat temu. Zgodnie z obecnymi szacunkami współczesny pod względem
geologa Carlosa anatomicznym człowiek powstał około 100 000 do 150 000 lat temu, a najstarsze
hominidy, przodkowie człowieka, około 4 milionów lat temu.
Ribeiro Jakiś czas później ponownie zetknąłem się z nazwiskiem Ribeiro, tym razem
w wydanej w roku 1957 książce Fossil Men (Skamieniali ludzie) autorstwa Boule’a
w warstwach ziemi i Vallois, którzy potraktowali jednak ten temat zdawkowo. Boule i Vallois
doprowadzili mnie jednak do wydanej w roku 1883 Le Préhistorique (Prehistoria)
pochodzących Gabriela de Mortilleta, który złożył pozytywną relację z odkryć Ribeiro. Dzięki
bibliografii zamieszczonej w dziele Mortilleta dotarłem do oryginalnego raportu
z miocenu Ribeiro. Korzystając ze zgromadzonego materiału opisałem odkrycia Ribeiro i ich
przyjęcie w Zakazanej Archeologii (Forbidden Archaeology).
dowodzą, że Kiedy dowiedziałem się, że doroczny zjazd Europejskiego Stowarzyszenia
Archeologów (European Association of Archaeologists) odbędzie się w roku
współczesny 2000 w Lizbonie, zgłosiłem do sekcji historii archeologii referat na temat prac
Ribeiro. Do tej pory opierałem się wyłącznie na źródłach pisanych. Jednak
człowiek pojawił w związku z moim nowym badaniem odwiedziłem Muzeum Geologiczne w Li-
zbonie, gdzie zbadałem kolekcję znalezionych przez niego przedmiotów. Ar-
się na Ziemi tefakty te były przechowywane w miejscu nie eksponowanym, pod gablotą,
w której wystawiono bardziej konwencjonalne przedmioty z Epoki Kamiennej.
znacznie wcześniej, Po tygodniu badań i fotografowania artefaktów, udałem się do biblioteki In-
stytutu Geologii i Górnictwa w Alfragide, aby zapoznać się z osobistymi no-
niż głosi to główny tatkami i dokumentami Ribeiro, następnie odwiedziłem kilka stanowisk, na któ-
rych znalazł on swoje okazy.
nurt nauki. Na konferencji archeologicznej w Lizbonie przedstawiłem odkrycia Ribeiro jako
przykład pokazujący, jak współczesna archeologia traktuje fakty nie pasujące do
powszechnie akceptowanych poglądów. Trzeba wiedzieć, że dla większości współ-
czesnych studentów archeologii Ribeiro i jego odkrycia zupełnie nie istnieją.
Należałoby sięgnąć do podręczników wydanych 40 i więcej lat temu, aby znaleźć
jakąkolwiek wzmiankę o nim. Czy prace Ribeiro rzeczywiście zasłużyły sobie na
kompletne zapomnienie? Nie sądzę.

HISTORIA ODKRYĆ RIBEIRO


Michael A. Cremo W roku 1857 Ribeiro mianowano dyrektorem Portugalskiej Komisji Geologicz-
Copyright  2000 nej i wybrano do Portugalskiej Akademii Nauk. W roku 1860 dowiedział się on
o krzemieniach noszących ślady obróbki dokonanej przez człowieka znalezionych
Wydział Historii i Filozofii Nauki w trzeciorzędowych pokładach położonych między Carregado i Alemquer, dwoma
Instytut Bhaktivedanta miasteczkami leżącymi w basenie rzeki Tag, około 35-40 kilometrów na północny
9701 Venice Boulevard #5 wschód od Lizbony. Ribeiro podjął własne badania i w wielu miejscach znalazł
Los Angeles, CA 90034, USA „wewnątrz pokładów odłupki obrobionego krzemienia i kwarcytu”.
Ribeiro stanął przed dylematem. Badania geologiczne tego rejonu wskazywały,
www.mcremo.com że pokłady wapienia pochodzą z trzeciorzędu, lecz czuł (1837a:97), że musi się
podporządkować dominującej wtedy teorii mówiącej, że człowiek pojawił się

44 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


dopiero w czwartorzędzie. (Czwartorzęd jest najmłodszym może być zwodniczy, ale co najważniejsze i rozstrzygające,
okresem geologicznym, podzielonym na epoki: plejstocen w dobrze widocznych podstawach uderzenia i silnie roz-
i holocen – i trwa od około 2 milionów lat do dziś). W związku winiętych sęczkach odbicia”.
z tym Ribeiro przypisał warstwy zawierające krzemienne Leland W. Patterson (1983), ekspert w odróżnianiu ar-
narzędzia to czwartorzędu (Ribeiro, 1866; Ribeiro i Delgado, tefaktów (przedmiotów sztucznie wytworzonych) od naturo-
1867). faktów (przedmiotów powstałych w sposób naturalny), uważa,
Geolodzy z innych krajów byli po zapoznaniu się z mapa- że sęczek odbicia jest najważniejszą oznaką umyślnej obróbki
mi i towarzyszącymi im raportami zakłopotani. Francuski krzemiennego odłupka. Niektóre okazy Ribeiro nosiły oprócz
geolog E. de Verneuil zwrócił się 27 maja 1867 roku do podstaw uderzenia i sęczków odbicia ślady równoległego
Ribeiro z prośbą o wyjaśnienie, które odczytano następnie 17 odbijania kilku długich odłupków, co nie mogłoby powstać
czerwca na spotkaniu Francuskiego Towarzystwa Geologicz- pod wpływem przypadkowego działania sił natury.
nego i opublikowano w jego biuletynie (Ribeiro, 1867). 16 De Mortillet (1883:99-100) zauważa dalej: „Wiele z oka-
lipca Verneuil ponownie napisał do Ribeiro, sprzeciwiając się zów miało po tej samej stronie co sęczek odbicia wklęsłości ze
przypisaniu przez niego portugalskich formacji do czwar- śladami i fragmentami przywartego piaskowca, co potwierdza
torzędu i upierając się, że muszą być one trzeciorzędowe. ich pochodzenie z tej warstwy geologicznej”. Inaczej mówiąc,
W tym samym roku Ribeiro dowiedział się, że znany nie mogły się one dostać do mioceńskich pokładów w później-
badacz Abbé Louis Bourgeois znalazł kamienne narzędzia szym okresie.
w trzeciorzędowych warstwach we Francji i że to odkrycie
potwierdziły uznane autorytety (de Mortillet, 1883:85). W na- OCZYSZCZENIE RIBEIRO Z PODEJRZEŃ
stępstwie krytyki Verneuila i odkryć Bourgeois Ribeiro poin- W roku 1880 Ribeiro był sekretarzem generalnym zor-
formował o znalezieniu wykonanych przez człowieka narzędzi ganizowanego w Lizbonie Międzynarodowego Kongresu Pa-
w mioceńskich formacjach w Portuga- leoantropologii i Archeologii. Mimo
lii (Ribeiro, 1871, 1873a:98). licznych obowiązków związanych z or-
Oznaczenie przez Ribeiro wieku ganizacją tego spotkania i niedomagań
zawierających narzędzia formacji zdrowotnych przedstawił kolejny ra-
w dolinie Tagu niedaleko Lizbony jest port na temat swoich artefaktów
z punktu widzenia współczesnej geolo- i przedstawił dalsze okazy „wydobyte
gii prawidłowe. Na oficjalnych portu- z mioceńskich pokładów” (Ribeiro,
galskich mapach geologicznych miejs- 1884:86).
ca odkryć Ribeiro datowane są na W swoim raporcie „L’homme ter-
okres od wczesnego do środkowego tiaire en Portugal” („Trzeciorzędowy
miocenu (Zbyszewski i Ferreira, człowiek w Portugalii”) stwierdza, co
1966:9-11). następuje (1884:88):
W roku 1871 Ribeiro przedstawił „Obrobione krzemienie znaleziono
członkom Portugalskiej Akademii Na- w pokładach w następujących warun-
uk w Lizbonie kolekcję krzemiennych kach:
i kwarcytowych narzędzi, włącznie (1) Znaleziono je jako integralne
z pochodzącymi z trzeciorzędowych fo- części pokładów.
rmacji w dolinie Tagu, i opublikował (2) Mają ostre, dobrze zachowane
na ich temat rozprawę naukową (Ribe- krawędzie świadczące o tym, że nie były
iro, 1871). Na opisanych w niej narzę- przemieszczane na większe odległości.
dziach widać było nie tylko ślady ude- (3) Pokryte są patyną podobną
rzeń, sęczki odbicia i obrobione krawę- w kolorze do skał tworzących warstwę,
Carlos Ribeiro (1813-1882), przewodniczący
dzie, ale również ślady używania. Portugalskiej Komisji Geologicznej w roku 1857 w której je znaleziono”.
W roku 1872 na Międzynarodo- Szczególnie istotny jest tu drugi
wym Kongresie Paleoantropologii i Archeologii w Brukseli punkt. Niektórzy geolodzy twierdzili, że krzemienne narzę-
Ribeiro przedstawił kolejny raport o swoich odkryciach i za- dzia mogły się dostać do mioceńskich pokładów za sprawą
prezentował dalsze okazy, głównie zaostrzone odłupki. A.W. powodzi i przepływających przez ten teren strumieni. Według
Frank, kustosz działu Antyków i Etnografii Muzeum Brytyjs- tej opinii czwartorzędowe narzędzia krzemienne mogły się
kiego oświadczył, że niektóre z okazów noszą wyraźne ślady dostać w głąb mioceńskich warstw przez naturalne szczeliny
celowego działania. w skale i ulec tam zacementowaniu, nabierając z czasem
Pokaz mioceńskich krzemieni Ribeiro zrobił duże wraże- koloru od otaczającej je skały (Quatrefages, 1884:95). Gdyby
nie, ale pozostał kontrowersyjny. Na Wystawie Paryskiej jednak krzemienie były transportowane w ten sposób, ich
w roku 1878 Ribeiro wystawił okazy trzeciorzędowych narzę- ostre krawędzie uległyby najprawdopodobniej zniszczeniu, co
dzi krzemiennych w galerii antropologii. De Mortillet od- nie miało w tym przypadku miejsca.
wiedził wystawę Ribeiro i po starannym zbadaniu okazów Kongres wyznaczył specjalną komisję złożoną z nauko-
orzekł, że noszą one niepodważalne ślady ludzkiej pracy. wców mającą za zadanie bezpośrednie zbadanie tych narzędzi
De Mortillet wspólnie ze swoim przyjacielem i współ- oraz stanowisk, z których je pobrano. Członkowie komisji
pracownikiem, Emilem Cartailhaciem, z entuzjazmem pre- wsiedli o godzinie 6 rano 22 września 1880 roku do specjal-
zentowali innym archeologom okazy Ribeiro i wszyscy oni nego pociągu i udali się z Lizbony na północ. Wysiadłszy
wydali taką samą opinię: krzemienie zostały niewątpliwie w Carregado, ruszyli dalej na północ do wioski Otta i 2 kilo-
obrobione przez człowieka. Cartailhac sfotografował okazy, metry na północny wschód od niej dotarli do południowych
a de Mortillet zamieścił je później w swoim Musée Préhisto- zboczy wzgórza zwanego Monte Redondo. Następnie rozeszli
rique (Muzeum prehistoryczne) (G. i A. de Mortillet, 1881). się do różnych jarów w poszukiwaniu krzemieni.
De Mortillet (1883:99) pisze: „Umyślne działanie jest Sekretarz komsji, Paul Choffat, (1884a:63) doniósł
bardzo dobrze widoczne, nie tylko w ogólnym kształcie, który później Kongresowi: „Z wielu odłupków krzemienia i rdzeni

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 45


wydobytych na oczach członków komisji ze środka warstwy cych luźno na ziemi (1889:530). Powiedział, że wiele z nich
jeden uznano za nie budzący żadnych wątpliwości efekt „niewątpliwie pochodziło z trzeciorzędu i zostało w naturalny
celowego działania”. Był to okaz znaleziony in situ przez sposób oddzielonych od leżącej niżej warstwy przez czynniki
Bellucciego. Choffat odnotował wtedy, że Bellucci znalazł na atmosferyczne” (1889:529).
powierzchni [ziemi] inne krzemienie z niekwestionowanymi W dyskusji, jaka się wywiązała po wystąpieniu Delgado, de
śladami obróbki. Wyglądały na mioceńskie narzędzia, które Mortillet powiedział, że jego zdaniem fakt, że Delgado nie
wydobyły z konglomeratów mioceńskich czynniki atmo- udało się znaleźć obrobionych krzemieni podczas czterech
sferyczne. wykopalisk, nie jest aż tak istotny. Zwrócił uwagę, że nawet
Zdając dokładną relację z wyprawy do Otta i znaczącego w miejscach tak bogatych w artefakty jak Chelles i St Acheul
odkrycia Bellucciego, de Mortillet pisze (1883:102): we Francji można przekopać wiele metrów sześciennych
osadu i nie znaleźć żadnego krzemienia noszącego ślady
Członkowie Kongresu przybyli do Otta, miejscowości leżącej obróbki (Delgado, 1899:532).
w miejscu ogromnej, słodkowodnej formacji. Było to dno staro- W wydanej w roku 1905 dla upamiętnienia Ribeiro książ-
żytnego jeziora z piaskiem i gliną pośrodku i z piaskiem i skałami ce Delgado nadal dystansował się od wniosków swojego
na brzegach. Właśnie na brzegach jeziora, które zalewało kiedyś nieżyjącego współpracownika (1905:33-34). Pod wpływem
Monte Redondo, inteligentne istoty zostawiły swoje narzędzia. To odkrycia pitekantropa (Pithecanthropus erectus) na Jawie
tu dokonano uwieńczonych sukcesem poszukiwań. w latach 1891-1893 zakwestionował jego odkrycia. Małpoluda
Utalentowany badacz z Umbrii, pan Bellucci, odkrył in situ pitekantropa znaleziono bez jakichkolwiek narzędzi w for-
krzemień noszący niekwestionowane ślady celowej obróbki. macjach, które naukowcy uznali za powstałe na samym końcu
Przed wydobyciem pokazał go biorącym udział w wyprawie trzeciorzędu. Delgado wywnioskował, że to wyklucza moż-
uczonym. Krzemień był tak mocno osadzony w skale, że musiał liwość istnienia w trzeciorzędzie gdziekolwiek na świecie ludzi
użyć młotka, żeby go z niej wydobyć. Niewątpliwie pochodzi podobnych do nas. Stwierdził też, że odkrycie pitekantropa
z tego samego okresu, co otaczający go pokład. Nie leżał płasko wyklucza możliwość znalezienia podobnego przodka człowie-
na powierzchni, gdzie mógłby być zacementowany o wiele ka w europejskim trzeciorzędzie. Uważał, że należy szukać go
później, ale w dolnej stronie występu, poniżej którego był obszar w południowo-wschodniej Azji.
wymyty przez erozję. Nie można żądać lepszego dowodu po- W roku 1942 Henri Breuil i G. Zbyszewski z Portugalskiej
twierdzającego położenie krzemienia w warstwie. Służby Geologicznej ponownie zbadali artefakty zgromadzo-
ne przez Ribeiro. Stwierdzili, że część z nich nie zdradza
Badania fauny i flory obszaru wokół Monte Redondo żadnych śladów celowego działania człowieka. Co więcej, nie
wskazują, że występujące tam formacje mogą być przypisane do akceptując trzeciorzędowego pochodzenia pozostałych, prze-
tortońskiego piętra późnego mioce- klasyfikowali je jako identyczne
nu (de Mortillet, 1883:102). Niektóre Najwyraźniej sztuczny z uznanymi wytworami plejstocenu
współczesne autorytety uważają, że i holocenu, takimi jak klaktoński,
konglomerat z Otta pochodzi z bur- charakter okazu był poza lewaluaski, mustierski, górnopaleoli-
dygalskiego piętra wczesnego mioce- dyskusją, lecz jego wiek tyczny, mezolityczny i neolityczny
nu (Antunes i in., 1980:139). Po został określony raczej (Zbyszewski i Ferreira, 1966:85-86;
zakończeniu ekspedycji członkowie Breuil i Zbyszewski, 1942).
komisji dyskutowali nad artefaktami
na podstawie jego formy niż Oto przykład takiego przeklasyfi-
Ribeiro i zgodzili się co autentycznoś- pochodzenia geologicznego. kowania. Ribeiro (1871:14) opisał
ci znalezisk (Choffat, 1884b:92-93). pewne narzędzie z jasnobrązowego
Ogólnie rzecz biorąc, nie ma is- krzemienia, jedno z wielu wydoby-
totnych powodów, dla których odkrycia Ribeiro nie miałyby tych z dolnomioceńskich formacji tworzących wzgórze Mur-
być traktowane poważnie nawet dzisiaj. Mamy bowiem w jego ganheira. Miało obrobione krawędzie, z których dwie zbiegały
osobie zawodowego geologa, dyrektora Portugalskiej Komisji się tworząc szpic noszący ślady zużycia. Bezpośrednio na
Geologicznej. Odkryte przez niego w mioceńskich warstwach narzędziu widnieje napis „15.IV.1869 1.5 km N da Bemposta”
krzemienne narzędzia przypominają wyglądem uznawane ty- oznaczający, że artefakt znaleziono 15 kwietnia 1869 roku
py i prezentują cechy, które współcześni specjaliści od obró- półtora kilometra na północ od Bemposty, miejscowości
bki kamienia uznają za ślady obróbki przez człowieka. Aby położonej na południe niedaleko wzgórza Murganheira. Na
rozwiązać ten kontrowersyjny problem, kongres czołowych nowej etykiecie sporządzonej przez Portugalską Służbę Geo-
europejskich archeologów i antropologów wysłał na teren logiczną podczas przeklasyfikowania artefakt opisano jako
jednego ze stanowisk Ribeiro komisję mającą przeprowadzić pochodzące z górnego paleolitu krzemienne narzędzie znale-
własne badania. W końcu jeden z członków komisji odnajduje zione przez Ribeiro na Murganheira niedaleko Alemquer.
na oczach kilku innych jej członków w mioceńskim pokładzie Najwyraźniej sztuczny charakter okazu był poza dyskusją, lecz
wykonane ręką człowieka narzędzie. jego wiek został określony raczej na podstawie jego formy niż
pochodzenia geologicznego. Górny paleolit odnosi się do
ODEJŚCIE OKRYĆ RIBEIRO W NIEPAMIĘĆ późnego plejstocenu, kiedy to ludzie podobni do współczes-
Carlos Ribeiro zmarł w roku 1882 roku. W roku 1889 jego nych wytwarzali dość zaawansowane kamienne narzędzia.
współpracownik, Joaquim Fillipe Nery Delgado, przeprowa- Jakiś czas po przeklasyfikowaniu zbiorów Ribeiro artefak-
dził nowe poszukiwania na Monte Redondo. Znalezione ty te usunięto z wystawy w Muzeum Geologicznym w Liz-
artefakty przedstawił na X Międzynarodowym Kongresie bonie. Ribeiro zaczął popadać wraz ze swoimi artefaktami
Paleoantropologii i Archeologii. w zapomnienie, ale bliski jest już dzień, kiedy z niego
Podczas prowadzonych przezeń wykopalisk nie znaleziono powróci.
artefaktów noszących ślady ludzkiej działalności. Delgado
(1889:530) stwierdził w związku z tym, że nie udało mu się tak KONFLIKT MIĘDZY FAKTEM I TEORIĄ
jak Ribeiro odkryć obrobionych krzemieni w twardej skale. Historia odkryć Ribeiro ukazuje skomplikowane, wza-
Widział jednak ślady ludzkiej obróbki na krzemieniach leżą- jemne zależności interpretacyjne między archeologią i geolo-

46 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


gią a teoriami ewolucji. W XIX wieku, mimo iż większość Taka możliwość nie jest obecnie popularna, jak to widać
europejskich archeologów pracowała opierając się o ramy w krytycznym przeglądzie dowodów najwcześniejszego zasie-
czasowe ewolucji, odstępy czasowe między etapami ewolucji dlenia Europy przez człowieka (Roebroeks i Van Kolfs-
nie były jeszcze ustalone, głównie z powodu braku szczątków choten, 1995). Podstawowym założeniem książki złożonej
kostnych we właściwych kontekstach geologicznych. Ta płyn- z referatów wygłoszonych na konferencji naukowej dotyczącej
ność ram ewolucji pozwalała archeologom rozważać istnienie pierwszego zasiedlenia Europy, która odbyła się w Tautavel
człowieka w trzeciorzędzie. we Francji w roku 1993, jest popieranie krótszej chronologii
Ten stan rzeczy zmienił się w ostatniej dekadzie XIX z solidnymi dowodami, w której początek zasiedlania przypa-
wieku. Wraz z odkryciem pitekantropa darwiniści zaczęli da na środkowy plejstocen, to jest na około 500 000 lat wstecz.
usztywniać ramy ewolucji człowieka wiodącej od pitekantropa Inne odkrycia wskazujące na dłuższą chronologię, sięgającą
na przełomie pliocenu i plejstocenu do mającego taką budo- być może nawet do wczesnego plejstocenu (1,8-2 miliona lat
wę jak my człowieka późnego plejstocenu. Nie zostawiało to temu), są wspominane przez autorów, chociaż wśród autorów
miejsca na trzeciorzędowego człowieka gdziekolwiek na świe- referatów z Tautavel panuje zgoda, że dowody na to są
cie i kierowało wzrok naukowców na południowo-wschodnią mocno wątpliwe. Stanowiska i artefakty są mimo to wspo-
Azję jako miejsce poszukiwań trzeciorzędowych przodków minane i nie są całkowicie odrzucone. Wydawcy i autorzy
pitekantropa. Odkrycia Ribeiro straciły znaczenie i stopniowo poszczególnych rozdziałów mówią tylko, że w wielu przy-
zniknęły z rozważań na temat początków człowieka. padkach konieczne jest staranniejsze potwierdzenie wieku
Sto lat później ten stan rzeczy uległ pewnej zmianie. stanowisk i sztucznego charakteru artefaktów.
Obecnie Afryka uważana jest za miejsce, gdzie pojawiły się Przy tak liberalnym podejściu artefakty Ribeiro powinny
pierwsze hominidy. Przez jakiś czas najwcześniejsze narzędzia być wspomniane w rozdziale o Półwyspie Iberyjskim (Raposo
były datowane najdalej na wczesny i Santonja, 1995). W rozdziale tym
plejstocen. Ale w ostatnich latach ar- autorzy sugerują, że najstarsze narzę-
cheolodzy jeszcze raz cofnęli początek dzia kamienne w Portugalii to wczes-
produkcji kamiennych narzędzi – aż noplejstoceńskie otoczakowe wytwory
do trzeciorzędu. Oldowańskie narzę- udokumentowane przez Breuila i Zby-
dzia zostały znalezione w Gonie szewskiego (1942-1945). Raposo i San-
w Etiopii w plioceńskich warstwach tonja (1995:13) poddają w wątpliwość
(Semaw i in., 1997). Narzędzia te, zna- datowanie stanowisk z tymi wytwora-
lezione w ogromnej liczbie i zaskakują- mi, konkludując, że „nie są w stanie
co przemyślnie wykonane, mają od 2,5 udowodnić ponad wszelką wątpliwość
do 2,6 miliona lat. Możemy więc ocze- jakiejkolwiek obecności człowieka we
kiwać znalezienia jeszcze starszych, wczesnym plejstocenie”. Najważniej-
trzeciorzędowych narzędzi. sze jest jednak to, że chociaż wytwory
Konwencjonalni kandydaci na trze- opisane przez Breuila i Zbyszewskiego
ciorzędowego kamieniarza obejmują nie są uznawane, to są przynajmniej
najwcześniejszych Homo lub któregoś znane. To samo dotyczy innych kont-
z australopiteków (Steele, 1999:25). Są rowersyjnych stanowisk wskazujących
jednak inne możliwości. Odciski stóp, na możliwość obecności człowieka we
opisane jako anatomicznie identyczne wczesnym plejstocenie na Półwyspie
z współczesnymi, znaleziono w plio- Iberyjskim. Raposo i Santonja nie
ceńskich popiołach wulkanicznych da- uznają ich, ale przyjmują do wiadomo-
towanych na 3,7 mln lat w Laetoli ści ich istnienie, dając tym samym
w Tanzanii (M. Leakey, 1979). Jest To krzemienne narzędzie Carlos Ribeiro znalazł współczesnym archeologom możliwość
nawet dowód na istnienie wytwórców w mioceńskich formacjach w Espinhaço de Cão przeprowadzenia dalszych badań, któ-
w Portugalii.
narzędzi bliżej Półwyspu Iberyjskiego re umożliwiłyby dokładniejsze datowa-
w późnym trzeciorzędzie, w Maroku (Onoratini i in., 1990). nie znalezisk lub potwierdziły sztuczny charakter znalezio-
W kamieniołomie Ben Souda opodal Fezu znaleziono ka- nych tam kamiennych obiektów. Odkrycia Ribeiro zasługują
mienne narzędzia w saissiańskich formacjach, które od dawna na takie same traktowanie.
były uważane za plioceńskie. Zauważając podobieństwo na- Takiemu podejściu można zarzucić jedynie to, że podczas
rzędzi z Ben Souda do acheulańskich ze środkowoplejstoceń- gdy są powody, aby wierzyć w przypuszczalne wczesnoplejs-
skich formacji w Cuvette de Sidi Abderrahman w rejonie toceńskie lub nawet późnoplioceńskie zasiedlenie Europy, nie
Casablanki, Onoratini (1990:330) zdecydował się uznać część ma żadnego, aby popierać mioceńskie. Jest jednak wiele
saissiańskich formacji zawierających narzędzia z Ben Souda dowodów mogących dać kontekst, w którym odkrycia Ribeiro
również jako środkowoplejstoceńskie (powtarzając tym sa- miałyby sens.
mym początkową pomyłkę Ribeiro). Inna możliwość zasługu- Istnieją doniesienia o znalezieniu mioceńskich narzędzi
jąca na rozważenie mówi, że już w trzeciorzędzie w Maroku krzemiennych w Puy de Boudieu niedaleko Aurillac w depar-
występowały narzędzia podobnego typu jak znalezione w St tamencie Cantal w Masywie Centralnym we Francji (Ver-
Acheul. worn, 1905). Narzędzia te znaleziono w warstwach aluwial-
Należy tu zauważyć, że szczątki szkieletu odpowiadają- nych piasków, kamieni i zwietrzałej kredy, razem ze skamie-
cego anatomicznie współczesnemu człowiekowi były znaj- niałościami typowej mioceńskiej fauny, włącznie z Dinot-
dowane w warstwach trzeciorzędowych (plioceńskich) we herium giganteum, Mastodon longirostris, Rhinocerus schleier-
Włoszech w Castenedolo (Ragazzoni, 1880; Sergi, 1884; macheri i Hipparion gracile. Warstwy zawierające narzędzia
Cremo i Thompson, 1993:422-432) i w Savonie (de Mortillet, były przykryte wylewami bazaltu (Verworn, 1905:17).
1883:70; Issel, 1868; Cremo i Thompson, 1993:433-435). Verworn był bardzo ostrożny w identyfikowaniu swoich
Może to być jeszcze jeden powód, aby rozważyć możliwość znalezisk jako będących wytworem rąk ludzkich. Podsumo-
istnienia trzeciorzędowych twórców narzędzi w Portugalii. wując swoją metodologię, (1905:29) powiedział:

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 47


Przypuśćmy, że znajduję w interglacjalnej warstwie krzemień, Nie wszystkie dowody na istnienie trzeciorzędowego Ho-
na którym widać wyraźny sęczek odbicia, ale żadnych innych mo pochodzą z XIX wieku. K.N. Prasad (1982:101) z Biura
śladów celowej pracy. W tym przypadku miałbym wątpliwości, Badań Geologicznych Indii (Geological Survey of India)
czy mam przed sobą dzieło rąk ludzkich, czy też nie. Przypuśćmy opisał „słabo, jednostronnie obrobione otoczakowe kamienne
z kolei, że znajduję tam krzemień, na którego jednej stronie widać narzędzie służące jako ręczna siekiera wydobyte z warstw
wszystkie typowe ślady odbicia, a na drugiej negatywy po dwóch, późnomioceńsko-plioceńskich (9-10 milionów lat temu)
trzech, czterech lub więcej odłupkach odbitych w tym samym w Haritalyangar w Himachal Pradesh w Indiach”. Dodaje
kierunku. Przypuśćmy ponadto, że jedna z krawędzi wykazuje ponadto (1982:102): „Narzędzie wydobyto in situ podczas
ślady usuwania licznych małych, równoległych odłupków i że ponownych pomiarów następstwa warstw w celu oszacowania
wszystkie bez wyjątku były usunięte po tej samej stronie krawę- ich miąższości. Starannie sprawdzono i potwierdzono po-
dzi. Przypuśćmy też, że wszystkie pozostałe krawędzie są ostre, chodzenie artefaktu, aby wykluczyć możliwość jego pocho-
bez śladów uderzeń czy turlania. Wtedy mogę powiedzieć z cał- dzenia z młodszych warstw”. Opisując samo narzędzie, Pra-
kowitą pewnością: to jest narzędzie wykonane ręką człowieka. sad mówi (1982:102): „Kwarcytowy artefakt w kształcie serca
(90 x 70 mm) wykonano niewątpliwie z otoczaka, którego
Verworn znalazł około 200 okazów spełniających powyż- część grzbietowa nosi ślady niestarannego odłupywania... Na
sze kryteria, a niektóre z nich nosiły ponadto na krawędziach części brzusznej resztki warstwy zewnętrznej widoczne są
roboczych ślady używania. tylko na końcach. Zgrubne odłupywanie miało na celu ufor-
Podobnych odkryć dokonano w różnych miejscach na mowanie tnącej krawędzi. Widoczne są ślady po odłupkach
całym świecie. Należą do nich mioceńskie narzędzia kamien- na bocznych krawędziach po brzusznej stronie”. Prasad kon-
ne z Birmy (Noetling, 1894), narzędzia i artystycznie rzeź- kluduje (1982:103): „Niewykluczone że wytwarzanie kamien-
bione kości zwierzęce pochodzące z miocenu znalezione nych narzędzi rozpoczęło się już w późnym miocenie i roz-
w Turcji (Calvert, 1874), nacinane i rzeźbione kości zwierząt winęło w stratygraficznym okresie obejmującym piętro
z miocenu z Europy (Garrigou i Filhol, 1868; von Dücker, Astian-Villafranchian”.
1873), mioceńskie narzędzia kamienne z Europy (Bourgeois,
1873), narzędzia i ludzkie szczątki kostne pochodzące z mio- PRZYWRÓCENIE DO ŁASK RIBEIRO
cenu z Kalifornii (Whitney, 1880) i ludzki szkielet z miocenu Odkrycia Ribeiro i inne dowody na istnienie człowieka
z Francji (de Mortillet, 1883:72). Rozszerzony przegląd ta- w trzeciorzędzie znalezione przez europejskich archeologów
kich dowodów ze wszystkich okresów trzeciorzędu z różnych i geologów są obecnie przypisywane (o ile w ogóle się o nich
stron świata przedstawili Cremo i Thompson (1993). dyskutuje) nieuniknionym pomyłkom popełnionym przez nie-
Większość z tych dowodów, podobnie jak odkrycia Ribei- doświadczonych adeptów młodej dyscypliny naukowej.
ro, zniknęła z rozważań archeologów, ponieważ nie pasowała Możliwe jest również, że niektóre z tych odkryć są praw-
do ewolucji człowieka opartej na pitekantropie (Cremo, dziwe i jako niewygodne zostały usunięte z normalnej dysputy
w opracowaniu). wspólnoty archeologów, którzy przyjęli, być może przedwcze-
Na przykład wpływowy paleoantropolog z Instytutu śnie, ewolucyjny paradygmat umiejscawiający początek wy-
Smithsona, William H. Holmes, (1899:424) odrzucił odkrycia twarzania kamiennych narzędzi w plejstocenie.
J.D. Whitneya z kalifornijskiej kopalni złota, mówiąc: „Być Ponieważ jednak ten początek zaczyna ponownie sięgać
może gdyby profesor Whitney w pełni doceniał historię trzeciorzędu, być może powinniśmy powstrzymać się przed
ludzkiej ewolucji, tak jak jest dzisiaj rozumiana, zawahałby się ostatecznym osądzaniem odkryć Ribeiro. Kawałki archeo-
przed ogłoszeniem sformułowanych przez siebie wniosków, logicznej układanki, które dzisiaj nie pasują do uzgodnionego
mimo narzucającego się szeregu dowodów, z którymi się obrazu, mogą znaleźć swoje miejsce, gdy zmieni się sam
zetknął”. obraz.
Holmes (1899:470) odwoływał się szczególnie do odkrycia Jako historyk archeologii uważam, że odkrycia Ribeiro
Człowieka Jawajskiego (pitekantrop), sugerując, że dowody warto uwzględnić w dyskusji na temat najwcześniejszego
Whitneya powinny być odrzucone, ponieważ: „wskazują, że zasiedlenia Europy przez człowieka. Miło mi, że Muzeum
rasa ludzka jest starsza o co najmniej połowę od odkrytego Geologiczne w Lizbonie ponownie rozważa wystawienie zna-
przez Dubois pitekantropa, który może być uważany jedynie lezisk Ribeiro. Zachęcam również do nowych poszukiwań na
za pierwotną formę człowieka”. Monte Redondo i w innych miejscach. I

O autorze:
Michael A. Cremo jest badaczem sekcji Historii i Filozofii Nauki
Instytutu Bhaktivedanta będącego naukowym ramieniem Między-
narodowego Towarzystwa Świadomości Kriszny. Inspirację do swo-
ich badań w zakresie historii archeologii czerpie ze spisanych sansk-
rytem starożytnych tekstów hinduskich, spośród których na szcze-
gólną uwagę zasługują Purany oraz zapisy mówiące o trwającej od
milionów lat obecności ludzi na Ziemi. Jest autorem opublikowanej
w roku 1998 książki Forbidden Archaeology Impact (Reakcja na
„Zakazaną archeologię”), która stanowi omówienie i podsumowanie
reakcji środowiska naukowego na napisaną przezeń wspólnie z Ri-
chardem L. Thomsonem i wydaną w roku 1993 Zakazaną archeologię
(Forbidden Archaeology). Bywa częstym gościem oraz prelegentem
na różnego rodzaju zjazdach archeologicznych. Często też bywa
zapraszany do udziału w programach radiowych i telewizyjnych
poświęconych historii ludzkości i archeologii.
Michael A. Cremo bada formacje geologiczne na Monte Redondo
w Portugalii, miejscu jednego z odkryć Carlosa Ribeiro. Przełożył Michał Berski

48 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


C zy jesteśmy sami we wszechświecie? To prawdopodobnie jedno z najważniejszych
pytań oczekujących na odpowiedź, lecz współczesna nauka zdaje się ociągać z jej
udzieleniem. Jest niemal pewne, że w innych regionach wszechświata istnieje życie.
Problem tkwi jedynie w tym, jak daleko od nas się znajduje i na jakim jest stopniu
rozwoju, i bynajmniej nie chodzi tu wcale o stopień rozwoju technologicznego. To, co
naprawdę byłoby potraktowane jako namacalny dowód istnienia pozaziemskiej cywiliza-
cji, która jest na podobnym do naszego poziomie rozwoju technologicznego lub być może
Milczenie kosmosu trochę wyższym, to możliwość wymiany pozdrowień: „Cześć! Jak się macie?” Kontakt
twarzą w twarz nie byłby konieczny – wystarczyłaby świadomość, że nie jesteśmy sami.
niekoniecznie Mając to właśnie na względzie NASA wdrożyła program skierowany na skanowanie
kosmosu w poszukiwaniu inteligentnego życia, mając nadzieję na uchwycenie sygnału
musi oznaczać pochodzącego od cywilizacji stojącej na podobnym do naszego stopniu rozwoju techno-
logicznego. Program ten nosił nazwę SETI (Search for Extra-Terrestrial Intelligence
brak sygnałów – Poszukiwanie Pozaziemskiej Cywilizacji).
Przez pewien czas zdawało się, że zarówno rząd Stanów Zjednoczonych, jak
pochodzących i społeczność naukowa są gotowe do zmierzenia się z tą wielką prawdą, wkrótce jednak
okazało się, że tak nie jest. Po wielu latach wstępnych badań i planowania w roku 1991
od istot przystąpiono w końcu do rzeczywistych poszukiwań pozaziemskiej cywilizacji, jednak rok
później amerykański Kongres wycofał się z finansowania tego projektu.
pozaziemskich,
POCZĄTKI SETI
ale brak Program SETI wystartował w roku 1959 wraz z opublikowaniem pewnego artykułu
w magazynie Nature. Dwaj fizycy z Cornell, Giuseppi Cocconi i Philip Morrison,
stosownej wiedzy zaproponowali przedsięwzięcie, które pozwoliłoby ustalić obecność życia pozaziemskie-
go. W tym celu miano przeprowadzić obserwacje nieba radioteleskopem dostrojonym do
i niedoskonałości pasma mikrofal o częstotliwości od 3 do 30 GHz. Takie przedsięwzięcie było już jednak
planowane przez młodego astronoma, obecnie sławnego Franka Drake’a, który wiosną
naszej technologii, 1960 roku skanował w obserwatorium w Zachodniej Wirginii gwiazdy podobne do Słońca
w poszukiwaniu oznak życia pozaziemskiego stosując do tego celu antenę talerzową
a także stosowania o średnicy 85 stóp (25,5 m). Drake wysunął hipotezę, że mieszkająca gdzieś w kosmosie
bardziej zaawansowana cywilizacja pozaziemska powinna wysyłać sygnały, aby zwrócić na
przez nas siebie naszą (lub kogokolwiek innego) uwagę. Najbardziej do tego celu nadawała się jego
zdaniem pewna częstotliwość – 21 cm (1,4 MHz), czyli neutralne pasmo wodoru. Mimo
niewłaściwych skanowania przez pewien czas nieba na tej częstotliwości młody astronom nic nie znalazł
i po pewnym czasie zakończył swój Projekt Ozma, jak nazwał to przedsięwzięcie.
narzędzi. Pierwsze sponsorowane przez rząd zadanie typu SETI podjęto nie w Ameryce, lecz
w Związku Radzieckim. W latach sześćdziesiątych XX wieku Rosjanie założyli stacje
wyposażone w wielokierunkowe anteny, aby wsłuchiwać się w niebo w poszukiwaniu
sygnałów, które mogłyby pochodzić z inteligentnego źródła. Podczas gdy Drake stosował
system anten ściśle ukierunkowanych, rosyjski system był zdolny do przechwytywania
sygnałów płynących ze wszystkich kierunków. Strategia ta miała jednak tę wadę, że
w przypadku przechwycenia sygnału nie byłoby wiadomo, skąd on przybył. Z drugiej
strony jej zaletą było to, że rosyjskim astronomom nie można było zarzucić, iż szukają
w złym kierunku!
Gavin Dingley Aż do początku lat siedemdziesiątych XX wieku rząd Stanów Zjednoczonych nie
traktował poważnie poszukiwań radiosygnałów pochodzących do inteligentnych istot
Copyright  2000
żyjących w kosmosie. Pierwszego kroku dokonano w Ośrodku Badawczym NASA Ames
(NASA Ames Research Center) w Mountain View w Kalifornii, gdzie podjęto się
Sunningdale
opracowania wielu zagadnień technicznych związanych z tym zagadnieniem. Skom-
Manningford Bruce
pletowano zespół specjalistów z zewnątrz, w skład którego wszedł między innymi
Near Pewsey, Wiltshire SN9 6JL
Bernard Oliver, pracownik firmy Hewlett-Packard, który był w tym czasie na urlopie.
Wielka Brytania
Jego zadaniem było opracowanie szczegółowego raportu znanego pod nazwą Project
tel.: +44 (0) 1672 562808 Cyclops. Pod koniec lat siedemdziesiątych minionego wieku w prace dotyczące zagad-
gavin.dingley@astra.ukf.net nień związanych z SETI zaangażowane były zespoły Ośrodka Badawczego NASA Ames
i Laboratorium Napędu Odrzutowego (Jet Propulsion Laboratory; w skrócie JPL)

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 49


w Pasadenie w Kalifornii. W Ames skoncentrowano się na finansowany głównie ze środków prywatnych, prowadzi do dzisiaj
badaniu tysiąca przypominających Słońce gwiazd pod kątem poszukiwanie inteligentnych form życia we wszechświecie.
możliwości istnienia wokół nich inteligentnych form życia. Był to Kontynuując strategię zastosowaną w Ames, Projekt Feniks
program podobny do oryginalnych prac Drake’a prowadzonych (Project Phoenix) koncentruje się na poszukiwaniach ukierun-
pod nazwą Projekt Ozma. Nazywano je „ukierunkowanymi po- kowanych skanując gwiazdy podobne do Słońca. Były również
szukiwaniami” realizowanymi przy zastosowaniu czułej aparatury inne projekty typu SETI, prowadzone jak gdyby w tle głównego
zdolnej do wykrycia słabych i sporadycznych sygnałów. Z kolei przedsięwzięcia rządowego, takie jak na przykład SERENDIP
w JPL skoncentrowano się na sukcesywnym omiataniu nieba we (Search for Extraterrestrial Radio Emissions from Nearby Deve-
wszystkich kierunkach. loped Intelligent Populations – Poszukiwanie Pozaziemskich
Aż do roku 1988 nic się nie działo – dopiero po całym Emisji Radiowych Pochodzących od Pobliskich Rozwiniętych,
dziesięcioleciu badań, w roku 1991, Główna Kwatera NASA Inteligentnych Populacji), który jest realizowany od roku 1979.
otrzymała polecenie rozpoczęcia skanowania kosmosu w po- Przedsięwzięcie to przetrwało dzięki „wpleceniu” prowadzonych
szukiwaniu inteligentnych form życia. Niestety, rok później Kon- przez nie badań w rutynowe badania radioastronomiczne, głów-
gres zablokował fundusze na ten cel! Wydaje się dziwne, że po nie za pośrednictwem obserwatorium w Arecibo (jak to pokazano
tylu latach przygotowywania technologii rząd USA wstrzymuje na przykład w filmie Kontakt).
nagle finansowanie zadania i to na samym progu jego realizacji. Są również przedsięwzięcia, w ramach których jest prowadzo-
Może kryje się za tym coś, czego na pierwszy rzut oka nie widać? ny nasłuch na diametralnie różnym paśmie elektromagnetycz-
Na początku lat dziewięćdziesiątych spotkałem pewnego czło- nego spektrum. OSETI (Optical Search for Extraterrestrial Intel-
wieka, który utrzymywał, że jest byłym oficerem KGB, którego ligence – Optyczne Poszukiwanie Pozaziemskiej Inteligencji)
zadaniem była infiltracja supertajnej amerykańskiej agencji wy- skanuje niebo w poszukiwaniu sygnałów laserowych pochodzą-
wiadowczej NSA (National Security Agency – Agencja Bez- cych z kosmosu. W jednym z bardziej znaczących przedsięwzięć,
pieczeństwa Narodowego). Służąc swojemu rodzinnemu krajowi, COSETI (Columbus Optical SETI – Optyczne SETI Kolumba),
Związku Radzieckiego, zajmował się oceną metod analizy syg- wykorzystuje się teleskop o średnicy 10 cali (25,4 cm) wyposażony
nałów stosowanych przez NSA. Od momentu upadku Związku w czuły optyczny przetwornik dostosowany do monitorowania,
Radzieckiego nie ma już zwierzchników i uważa, że może mówić zarówno pulsujących wiązek, jak i ciągłych, modulowanych trans-
swobodnie na ten temat. Twierdzi, że SETI było jedynie przy- misji. Zwolennicy tej opcji (Optycznego SETI) uważają, że jest
krywką znacznie bardziej tajemniczego programu. Podobnie jak ona lepsza, ponieważ pozwala na wysyłanie większych mocy przez
wystrzelenie Sputnika nie było niczym innym jak tylko próbą, za hipotetyczne istoty pozaziemskie starające się nawiązać kontakt.
którą krył się program jądrowych broni rakietowych, SETI stano- Ten aspekt SETI był najwidoczniej ukryty w oryginalnym projek-
wiło kamuflaż dla programu budowy systemu podsłuchu nieprzyja- cie Bernarda Olivera pod nazwą Cyclops, ale i tym razem
ciela. Ma to sens, jako że metody uży- Rosjanie, a konkretnie Szwarcman
wane do obu celów są bardzo podobne. ...SETI było jedynie i Bieskin, byli pod tym względem pie-
Do zrealizowania zadań SETI po- rwsi.
trzebny jest system umożliwiający ska- przykrywką znacznie bardziej Są również zespoły starające się
nowanie z wysoką rozdzielczością sze- tajemniczego programu... zachęcić społeczeństwo do zaangażo-
rokiego pasma częstotliwości. Oprócz stanowiło kamuflaż dla wania się w to zagadnienie. Jednym
tego musi on być zdolny do wykrywa- z nich jest grupa o nazwie SETI@Ho-
nia obecności inteligentnych transmi- programu budowy systemu me, w ramach której każdy może po-
sji. Ten ostatni wymóg jest realizowany podsłuchu nieprzyjaciela. móc poprzez ściągnięcie z tego miejsca
przez zastosowanie skomplikowanych w Internecie wygaszacza ekranu, który
algorytmów, jakich używa się do łama- analizuje dane z ostatnich obserwacji
nia szyfrów, opartych na matematycznej teorii prawdopodobieńs- radioteleskopowych. W czasie bezczynności komputera, wyga-
twa. Kolejny wymóg dotyczy zdolności do wyłapywania bardzo szacz „poszukuje życia w otchłani kosmosu”. Z kolei SETI
słabych sygnałów mocno wplecionych w szum. Opisany wyżej League koncentruje się bardziej na technicznych aspektach pro-
system to nic innego jak system doskonałego podsłuchu dający gramu SETI.
posiadającemu go rządowi wielką przewagę nad innymi rządami. A oto coś dla sfrustrowanego radioamatora, który pragnie
Program SETI stanowił doskonałą przykrywkę i usprawied- prawdziwego DX (nie wtajemniczonym wyjaśniam, że DX stano-
liwienie dla zaangażowania najlepszych specjalistów w kraju wi standardowe oznakowanie potwierdzenia nawiązania kontaktu
z zakresu inżynierii radiowej, matematyki i systemów komputero- radiowego na dużą odległość). Należy wbudować sobie pewne
wych. Był dobrym sposobem na pozyskanie społecznego poparcia urządzenie i załadować odpowiednie oprogramowanie i można
dla pompowania w to zadanie dużych środków finansowych, udawać Obserwatorium Arecibo w miniaturze. Istnieje plan
z kolei stworzone w jego ramach rozwiązania można było przeno- połączenia przy pomocy Internetu wszystkich ministacji SETI
sić do innych zastosowań. i utworzenia z nich jednej, potężnej, globalnej anteny.
Jedyne, na czym zależało rządowi, to technologia. Co więcej, Powyższy opis jest jedynie krótkim przeglądem ruchu SETI.
odkrycie inteligentnych form życia we wszechświecie byłoby Istnieje jeszcze wiele innych przedsięwzięć, o których nie wspo-
nawet dla niego pewną niedogodnością i dlatego zatrzymano mniałem. Nauka zdąża ku celowi, który będzie miał wielki wpływ
dalsze finansowanie tego zadania. na losy ludzkości, ku czemuś, co każdy człowiek bez trudu doceni.
Jak ta sprawa wygląda jednak dzisiaj? W sytuacji kiedy nie ma Smutne w tym jest jednak to, że wszystkie te wysiłki mogą iść
już ZSRR, czy są jakieś zastosowania dla tej technologii? Od- w złym kierunku, zwłaszcza w świetle możliwości, że cel osiąg-
powiedź brzmi: Tak! Teraz to my, społeczeństwo, staliśmy się nięto już dawno temu – przed około 150 laty!
wrogiem. To właśnie nasze komunikaty są teraz podsłuchiwane
środkami opracowanymi w ramach programu SETI. PODSTAWOWE PROBLEMY ZWIĄZANE Z SETI
Są dwa główne kierunki, w których mogą być prowadzone
DZISIEJSZE PRZEDSIĘWZIĘCIA W RODZAJU SETI poszukiwania SETI. Pierwszy zakłada istnienie technologicznie
Po wstrzymaniu finansowania tylko naukowcy mogli prowa- rozwiniętej cywilizacji, podobnej do naszej, która rozwinęła sys-
dzić dalej próby. W tym celu stworzyli Instytut SETI, który, tem bazującej na prawach elektromagnetycznych telekomunika-

50 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


cji, tak jak to się stało w naszym przypadku. Jeśli tak się ma i wodoru, jak to ma miejsce w naszym przypadku – są pod-
właśnie sprawa, to istoty pozaziemskie zamieszkujące w promie- stawowym budulcem, z którego zbudowana jest większość form
niu 70 lat świetlnych od nas odbierają w tej chwili naszą pierwszą życia w kosmosie.
transmisję telewizyjną. Z drugiej strony, uważa się, że dowolna
cywilizacja zaawansowanych technologicznie istot pozaziemskich WCZESNE KONTAKTY Z INNYMI WYMIARAMI?
będzie również emitowała, w masowej skali, podobne sygnały Jak już była o tym mowa wcześniej, porozumiewanie się
radiowe, które będą oznaką istnienia obcej inteligencji. z istotami pozaziemskimi mogło mieć miejsce już ponad sto
Drugi kierunek zakłada, że gdzieś tam są istoty bardziej pięćdziesiąt lat temu, u progu współczesnego rozwoju elektro-
technologicznie zaawansowane od nas, które wysyłają bez przerwy magnetyzmu.
sygnał, chcąc zwrócić na siebie naszą uwagę. To drugie podejście Pierwszym systemem porozumiewania się wykorzystującym
ma więcej zwolenników, ponieważ w tym przypadku istoty poza- zjawiska elektromagnetyczne był system Samuela Morse’a wyna-
ziemskie transmitowałyby potężny sygnał w naszym kierunku, tak leziony przezeń w latach trzydziestych XIX wieku i zademonst-
go modulując, żeby przekazywał jakąś prostą wiadomość, którą rowany w roku 1844, który przeszedł do historii jako telegraf.
bylibyśmy zdolni zrozumieć. Właśnie z tego powodu większość W oryginalnym wydaniu bateria i klucz Morse’a na stacji nadaw-
przedsięwzięć typu SETI jest dostosowana do drugiego założenia. czej uaktywniały elektromechaniczny przetwornik na drugim
Jednym z problemów, jakie się tu wyłaniają, to konieczność końcu linii, na stacji odbiorczej – cały przekaz był transmitowany
bliskiego położenia tej cywilizacji, bowiem w przeciwnym przypa- wzdłuż długiego drutu łączącego stację nadawczą i odbiorczą.
dku mogliby nie otrzymać odpowiedzi. Wynika to ze skończonej Następnie dodano jeszcze jeden drut, powrotny, przyłączony do
prędkości światła, która na Ziemi wystarcza do globalnego poro- drugiego bieguna elektromechanicznego urządzenia przenoszący
zumiewania się, lecz jest za mała do pokonywania bezkresnych prąd z powrotem do stacji nadawczej, po czym oba kable
przestrzeni kosmosu – te 300 000 km/s sprawia, że przekaz będzie zakopano w ziemi.
biegł niezwykle długo. Na przykład na wymianę przekazów Niedługo potem odkryto, że równie dobrze poradzić sobie
z istotami zamieszkującymi najbliższą nam gwiazdę Proxima można bez kabla powrotnego, stosując zamiast niego ziemię.
Centauri potrzeba byłoby ponad osiem W tym nowym systemie używano tylko
lat! Czy bardziej zaawansowana cywili- Kiedy operatorzy telegrafów jednego kabla, zaś obwód był zamknię-
zacja mogłaby odkryć pola lub fale wracali do pracy przy nich ty przy pomocy metalowych prętów
przemieszczające się szybciej od świat- zagłębionych w ziemię (uziemionych).
ła? Jeśli tak, miałaby znacznie większą po nocnym odpoczynku, System ten określano jako „z ziemnym
szansę na doczekanie się odpowiedzi. okazywało się nieraz, że ich powrotem”. Natychmiast po jego za-
Prędkość światła ma jeszcze jedną urządzenia zarejestrowały stosowaniu ujawniły się niesamowite
wadę: jeśli transmisja, która dotarła do wyładowania, tak potężne, że telegrafi-
nas, pochodzi z odległego systemu sło- podczas ich nieobecności ści zaczęli narzekać na wielkie, grube,
necznego, wówczas istnieje możliwość, urywki jakichś zdań i dziwne błękitne iskry przeskakujące między
że ci, którzy ją wysłali, już dawno nie wzory geometryczne. stykami. Ostatecznie ustalono, że sto-
istnieją! Fale elektromagnetyczne sowanie baterii nie ma sensu i sieci
uczyniły świat mniejszym, lecz jedno- telegraficzne zaczęły pracować w opar-
cześnie ukazują ogrom wszechświata, zarówno w kategoriach ciu o moc zawartą w ziemi.
odległości, jak i czasu. W roku 1849 Alexander Bain wynalazł pierwszy, dobrze
Kolejne założenie przedsięwzięć typu SETI dotyczy definicji wszystkim znany chemiczny rejestrator, który mógł za pomocą
pozaziemskiej cywilizacji. Wypatrywanie transmisji mikrofalowej środków chemicznych odbierać, rejestrować i drukować napływa-
zawierającej w swojej treści liczby pierwsze świadczy o bardzo jące doń transmisje. Wiele przedsiębiorstw szybko zastąpiło swoje
ograniczonych kryteriach inteligencji. Po pierwsze, nie wszystkie dawne elektromechaniczne urządzenia tym nowym, bardziej czu-
formy życia muszą mieć charakter biologiczny – mogą one nawet łym przyrządem. W związku z jego niskim poborem prądu
nie istnieć w naszej czasoprzestrzeni. Jednak gdyby istniały, urządzenia te jeszcze lepiej sprawowały się wykorzystując do
założenie, że wysyłałyby w swoim przekazie liczby pierwsze, zasilania naturalną elektryczność pochodzącą z ziemi. Kiedy
oznaczałoby, że spodziewamy się u nich bardzo podobnej do operatorzy telegrafów wracali do pracy przy nich po nocnym
naszej psychiki. A kto powiedział, że ich rozwój technologiczny odpoczynku, okazywało się nieraz, że ich urządzenia zarejest-
poszedł drogą elektromagnetyczną? Krótko mówiąc, zakładamy rowały podczas ich nieobecności urywki jakichś zdań i dziwne
że oni szukają... ludzi. wzory geometryczne. Czyżby był to przejaw ówczesnego kontaktu
Jak dotąd nie udało się nam nic znaleźć dlatego, że mocno z cywilizacją pozaziemską lub pozawymiarową?
ograniczyliśmy się w swoich poszukiwaniach, i to jeszcze przed ich
rozpoczęciem! Aby zwiększyć szansę znalezienia innych form BLISKIE SPOTKANIE NIKOLI TESLI
inteligentnego życia, konieczne jest rozszerzenie naszych moż- Dr Nicola Tesla, mało znany wynalazca systemu prądu zmien-
liwości. nego, poświęcał wiele czasu badaniu elektrycznej, wysokonapię-
W trakcie prowadzenia badań nad plazmą w Laboratorium ciowej i wysokoczęstotliwościowej struktury planet. W trakcie
Promieniowania Berkeley, sławny fizyk, specjalista w dziedzinie tych badań, które prowadził w swoim ośrodku badawczym w Co-
fizyki kwantowej, David Bohm, dokonał zadziwiającego odkrycia. lorado Springs, zauważył, że jego przyrządy odbierają jakieś
Okazało się, że w pewnych warunkach elektronom i jonom, dziwne sygnały. Oto, co sam napisał na ten temat:
z których składa się plazma, udawało się spontanicznie organizo-
wać w jeden „żywy organizm”. Podobnie jak pewne stworzenia Nigdy nie zapomnę pierwszego odczucia, jakiego doznałem,
z rodzaju ameb, ten (plazmatyczny) organizm potrafił otoczyć kiedy zdałem sobie sprawę, że zaobserwowałem coś o nieobliczal-
i zniszczyć każde obce ciało, które znalazło się w jego sąsiedztwie. nych konsekwencjach dla ludzkości. Poczułem się, jakbym był
Bohm nazwał te plazmowe twory „plazmonami”. obecny przy narodzinach nowej gałęzi wiedzy, lub objawieniu
Biorąc pod uwagę fakt, że plazma jest najpowszechniejszą wielkiej prawdy...
formą materii występującą we wszechświecie, logiczne byłoby Pierwsze obserwacje, jakich dokonałem, przeraziły mnie, ale
przyjęcie, że to plazmony – a nie życie oparte na związkach węgla w sensie pozytywnym, jako że było w nich coś tajemniczego, wręcz

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 51


nadnaturalnego. Była noc i byłem sam w laboratorium, lecz w owym ryczne zakrzywienie czasoprzestrzeni. Jeśli zakrzywienie czaso-
czasie te zakłócenia nie wydawały mi się być sygnałami kont- przestrzeni przybiera postać falową, to jest to fala grawitacyjna.
rolowanymi w sposób inteligentny. Zmiany, jakie zauważyłem, miały Podczas gdy fale elektromagnetyczne występują w przestrzeni
charakter periodyczny i przy takiej ich liczbie i porządku nie po- trójwymiarowej (i czasie), fale grawitacyjne występują w prze-
trafiłem przypisać ich jakiejkolwiek znanej mi przyczynie. strzeni pięciowymiarowej, co powoduje, że mają naturę nadprzes-
Znałem, oczywiście, tego rodzaju elektryczne zakłócenia będące trzenną. Einstein twierdził jednak, że przemieszczają się najpraw-
dziełem Słońca, takie jak zorza polarna i ziemskie prądy, i zastana- dopodobniej z prędkością światła, czyli z prędkością 300 000
wiałem się, czy nie były one czasem spowodowane którymkolwiek km/s, co oznacza, że nic się nie zyskuje na prędkości w przypadku
z tych czynników. Rodzaj eksperymentów, jakich dokonywałem, użycia jako nośnika fal grawitacyjnych zamiast fal elektromag-
wykluczał możliwość spowodowania tych zmian przez zakłócenia netycznych.
atmosferyczne, jak to próbowali niektórzy pospiesznie wytłumaczyć. Oficjalnie nikomu nie udało się odkryć tych fal, tym niemniej
Dopiero jakiś czas potem przyszło mi do głowy, że zakłócenia, nadal trwają prace nad skonstruowaniem ich detektorów w opar-
które zaobserwowałem, mogą być przejawem czyjejś inteligencji. ciu o ustalenia ogólnej teorii względności. Są tacy, którzy stworzy-
Chociaż nie potrafiłem odkryć ich znaczenia, nie mogłem oprzeć się li własne teorie i co za tym idzie – własne detektory. Utrzymują
wrażeniu, że nie są one dziełem przypadku. Coraz bardziej narasta też, że udało się im odebrać przekazy z innych światów.
we mnie przekonanie, że stałem się pierwszym człowiekiem, które-
mu dane było usłyszeć pozdrowienia przekazywane przez jedną T. TOWNSEND BROWN I ELEKTROGRAWITACJA
z planet drugiej planecie. Za tymi sygnałami elektrycznymi krył się Thomas Townsend Brown przeszedł do historii przede wszyst-
sens... kim jako badacz napędu antygrawitacyjnego. Był tym, który
znalazł związek między grawitacją i siłą elektryczną, bazując na
Tesla zajmował się badaniem pewnego rodzaju radia, bardzo zwykłym elektrycznym kondensatorze. Jeszcze przed uzyskaniem
różniącego się od tego, jakiego używamy dzisiaj. Nasze współ- świadectwa ukończenia szkoły średniej zbudował niewielkie urzą-
czesne radia robią użytek z elektromagnetycznych fal poprzecz- dzenie, które zmniejszało swoją wagę, kiedy do jego końców
nych, które rozchodzą się w powietrzu – tę samą technologię podłączano wysokie napięcie. Było to pierwsze z całego szeregu
stosuje SETI do skanowania wszechświata w poszukiwaniu syg- urządzeń elektrograwitacyjnych, przy pomocy których można było
nałów pochodzących od inteligentnych istot pozaziemskich. Fale w praktyce udowodnić słuszność zunifikowanej teorii pola, zgod-
elektromagnetyczne stosowane w systemie Tesli były falami po- nie z którą elektromagnetyzm i grawitacja są ze sobą powiązane.
dłużnymi i rozchodziły się w Ziemi oraz plazmowej warstwie W czasie studiów w Caltechu Brown wysunął hipotezę o ist-
atmosfery, czyli w jonosferze. I to właśnie przy zastosowaniu tych nieniu formy promieniowania kompletnie różniącego się od
ostatnich, a nie typu stosowanego w SETI, udało się przechwycić poprzecznych fal elektromagnetycznych. Nazwał je „energią ra-
sygnały nie pochodzące z ludzkich źródeł. diacyjną” i sądził, że jest ona obecna w całym wszechświecie i ma
Wydarzenie to nie dawało Tesli spokoju aż do końca życia naturę grawitacyjną, ale jak dotąd nie udało się jej wykryć przy
i odegrało rolę w jego ostatnim publicznie ujawnionym wyna- pomocy jakichkolwiek przyrządów.
lazku. Mimo iż większość życia spędził na badaniu natury wyso- Teoria Browna została bardzo szybko spopularyzowana przez
kiego napięcia, prądów o wysokiej częstotliwości, głównie pod kilka miejscowych gazet. Uzyskawszy wcześniej negatywną opinię
kątem możliwości bezprzewodowego przekazywania elektryczno- ze strony swoich wykładowców w odniesieniu do swoich prac nad
ści, pod koniec lat trzydziestych zmienił kierunek swoich zaintere- zredukowaniem ciężaru przy pomocy wysokich napięć, nowy
sowań i rozpoczął badanie prądów stałych o wysokim napięciu. kierunek jego badań również nie cieszył się ich uznaniem. Oświa-
Planował przekazywanie prądu w formie wiązek cząsteczek – po- dczono mu, że tego rodzaju fale nie są możliwe ponieważ, gdyby
mysł ten doczekał się realizacji dopiero pod koniec lat osiem- były, oznaczałoby to, że grawitacja jest dwubiegunowa, to znaczy
dziesiątych XX wieku w ramach programu tak zwanych Gwiezd- że mogłaby, zarówno przyciągać, jak i odpychać.
nych Wojen, czyli Strategicznej Inicjatywy Obronnej (Strategic Brown nie miał żadnego wsparcia dla swoich badań do chwili
Defense Initiative; w skrócie SDI). Podczas gdy jego dotych- wstąpienia na Uniwersytet Dennisona, gdzie spotkał dra Alfreda
czasowy system przekazywania wysokich napięć ograniczał się do Biefelda, który był jednym z nielicznych kolegów Einsteina jeszcze
Ziemi, celem jego nowego systemu była transmisja energii na ze Szwajcarii i którego bardzo interesował problem grawitacji.
inne planety! Wysunął pomysł, zgodnie z którym taka zmodulo- Kiedy Brown opisał mu swoje badania nad zmniejszaniem ciężaru
wana ludzkim głosem wiązka mogłaby posłużyć jako narzędzie wysokonapięciowych kondensatorów, Biefeld był szczęśliwy mo-
porozumiewania się z inteligentnymi istotami mieszkającymi na gąc pomóc młodemu fizykowi w jego poszukiwaniach.
pobliskich planetach. Biefeld już wcześniej, po przestudiowaniu prac Michaela
O ile mi wiadomo, Tesli nigdy nie udało się zrealizować tych Faradaya, zwanego „Ojcem Elektryczności”, rozważał możliwość
planów. Klimat polityczny tamtych czasów, który doprowadził występowania efektów grawitacyjnych w naładowanych konden-
w rezultacie do wybuchu drugiej wojny światowej, zrodził nieby- satorach elektrycznych. Niewiele osób wie, że Faraday, już w cza-
wałą ksenofobię. Brytyjczycy oświadczyli, że są w posiadaniu sach wiktoriańskich, wygłosił następujące zdanie: „Pojemność
nowej broni – „promienia śmierci” – wynalezionej przez ich elektryczna jest dla grawitacji tym, czym jest indukcyjność dla
rodaka H. Grindella Matthewsa. W odpowiedzi na to oświad- magnetyzmu”. Jest faktem dobrze znanym, że przepływ prądu
czenie Rosjanie oznajmili wszem wobec, że też posiadają tego przez cewkę lub przewodnik powoduje powstanie wokół nich
typu broń, zaś jej wynalazcą jest towarzysz Grammaczikow. pola magnetycznego. W rzeczywistości induktor (nazwa tech-
Będąc amerykańskim patriotą, Tesla powiadomił świat o dokona- niczna cewki lub przewodnika) może magazynować energię elekt-
niu podobnego wynalazku. Od tego momentu urządzenie Tesli ryczną w wygenerowanym polu magnetycznym. Kondensator
przeznaczone do pokojowego porozumiewania się zyskało przy- elektryczny jest wykonany z dwóch metalicznych płytek oddzielo-
domek generatora „promieni śmierci”. nych od siebie izolatorem, zwanym też „dielektrykiem”. Kiedy do
płytek przyłożymy potencjał elektryczny, molekuły dielektryka
DETEKTORY FAL GRAWITACYJNYCH ustawiają się zgodnie z kierunkiem linii pola elektrycznego.
W ramach ogólnej teorii względności dr Albert Einstein Jeśli Farady ma rację, to energia zmagazynowana w kon-
znalazł rozwiązanie opisujące nowy rodzaj fal: fale grawitacyjne. densatorze ma formę pola grawitacyjnego, podobnie jak ma to
Ogólna teoria względności opisuje siłę grawitacji jako geomet- miejsce w przypadku magnetycznego pola induktora.

52 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Brown zauważył, że taki efekt ma miejsce jedynie w na- energia, którą wykryto, występowała właśnie w tych częstotliwoś-
stępujących warunkach: ciach, oraz że bazaltowe i granitowe skały zamieniały w jakiś
1. Czynnik K dielektryka (jego zdolność do magazynowania sposób energię na potencjał prądu stałego. Proces ten jest dobrze
energii) musi być wysoki (rzędu 2000 lub wyższy). znany w elektronice i nosi nazwę „rektyfikacji”, tak więc wewnęt-
2. Gęstość dielektryka musi być wysoka (rzędu 10 g/cm3 lub rzne struktury tych skał mogą w sposób naturalny realizować ten
większa). sam proces. Poddane badaniom skały ze Wschodniego Wybrzeża
3. Przyłożone do płytek kondensatora napięcie musi być różniły się od tych z Kalifornii (chodzi o różnice w ich składzie)
wysokie (rzędu 100 000 V). i Brown doszedł do wniosku, że różniące się od siebie składem
Brown odkrył również, że siła generowana przez naładowany i budową skały dostrojone są do innych zakresów energii o częs-
kondensator jest skierowana w kierunku płytki dodatniej, to totliwościach radiowych. Ponieważ poszczególne zakresy fal ule-
znaczy, że zmniejszenie ciężaru występuje tylko wtedy gdy dodat- gają różnym fluktuacjom, stąd oczywisty wniosek, że wariacje
nia płytka jest u góry w stosunku do płytki ujemnej. Kiedy płytka samowzbudnego potencjału dwóch różnych rodzajów skał rów-
ujemna jest u góry, następuje przyrost wagi. Biefeld i Brown nież będą inne.
pracowali razem, badając to, co później nazwano „efektem Od roku 1950 Brown skoncentrował swoje wysiłki na roz-
Biefelda-Browna”. winięciu efektu Biefelda-Browna, w celu zastosowania go w lot-
W roku 1930 Brown wstąpił do Marynarki Wojennej Stanów nictwie. Dopiero w roku 1970 Brown wrócił do badania napięć
Zjednoczonych, gdzie dostał przydział do Laboratoriów Badaw- powstających w skałach i kontynuował je aż do swojej śmierci
czych Marynarki (Naval Research Laboratories) w Waszyng- w roku 1985.
tonie. Mając wolną rękę, nadal prowadził badania nad efektem Na podstawie wyżej opisanych badań można stwierdzić, że
Biefelda-Browna. W czasie prób przydatności różnych substancji zjawisko ma charakter grawitacyjny i manifestuje się w postaci
jako dielektryka odkrył dziwne zjawisko. prądu o wysokiej częstotliwości. Brown wywnioskował, że energia
Jedną z cech charakterystycznych dielektryka jest jego opór, ta ma charakter energii radiacyjnej – hipotezę tę wysunął jeszcze
czyli to, jak dobrym jest izolatorem. Jeśli oporność nie jest w Caltechu. Energia ta jest radiacją grawitacyjną o wysokiej
wystarczająco duża, dany materiał jest odrzucany jako nieprzyda- częstotliwości, która jest stale emitowana przez obiekty astro-
tny. Zazwyczaj mamy do czynienia ze stałą wartością oporności, nomiczne znajdujące się w kosmosie. Podczas gdy proste materia-
tymczasem Brown odkrył, że oporność niektórych materiałów ły dielektryczne o wysokim współczynniku K przechwytują ją
zmienia się w czasie. W tajnym raporcie marynarki zatytułowa- i zamieniają bezpośrednio na energię elektryczną, bardziej skom-
nym „Anomalie w zachowaniu potężnych dielektryków o wyso- plikowane dielektryki, takie jak skały granitowe i bazaltowe,
kim współczynniku K” Brown opisał, w jaki sposób oporność zamieniają ją na prąd stały. Nie tylko to ma tu miejsce, w rzeczy-
niektórych materiałów zmienia się, a nawet pokrywa się z dzien- wistości skały te są dostrojone jedynie do pewnego ułamka
nymi zmianami syderycznymi (zależny- ogólnej ilości wypromieniowywanej
mi od słońca). Zauważył również, że ...zwykła bryłka bazaltu energii, obecnej w całym wszechświe-
niektóre materiały spontanicznie wy- cie. Oznacza to, że zwykła bryłka baza-
twarzają gwałtowne erupcje promie- stanowi naturalny odbiornik ltu stanowi naturalny odbiornik fal
niowania radiowego, którego amplitu- fal grawitacyjnych AM, grawitacyjnych AM, dostrojony jedy-
da jest funkcją współczynnika K. Od- dostrojony jedynie do kilku nie do kilku określonych „stacji radio-
krył również, że wiele skał granitowych wych”!
i bazaltowych jest elektrycznie spolary- określonych „stacji Wygląda na to, że Brown nigdy nie
zowana, co znaczy, że zachowują się radiowych”! przeanalizował sygnałów o wysokiej
one jak ogniwa elektryczne lub akumu- częstotliwości, aby sprawdzić, czy nie
latory. Skały te miały różnicę potenc- pochodzą one z inteligentnego źródła.
jałów dochodzącą do 700 mV, zaś amplituda zmieniała się Tym niemniej w roku 1953 zgłosił wniosek patentowy, w którym
zgodnie z syderycznymi cyklami słonecznymi. W tym przypadku opisuje system inteligentnego porozumiewania się przy pomocy
podatność skał na takie zmiany również zależała od współczyn- modulowanej radiacji grawitacyjnej. We wniosku tym Brown
nika K i masy. To właśnie ta ostatnia własność zasugerowała, że opisuje, w jaki sposób przekształcić normalny radiowy aparat
to zjawisko ma charakter grawitacyjny. nadawczy o dużej mocy w aparat nadawczy fal grawitacyjnych
W roku 1937 w Pensylwanii działała sponsorowana przez oparty na zasadzie elektrograwitacji. Modyfikacje dotyczą jedynie
marynarkę stacja monitorowania tego rodzaju zmian samowzbu- anteny nadawczej, zaś całość układu elektronicznego pozostaje
dzonego potencjału w skałach. Zauważono, że istnieje znaczący nie zmieniona. Podstawa dużej cewki jest połączona z wyjściem
związek między fazami Księżyca i wspomnianymi zmianami po- przetwornika wysokiej mocy w ten sposób, że energia radiowych
tencjału, co jeszcze bardziej umocniło przypuszczenie o grawita- częstotliwości dopływa z jednego końca. Drugi koniec cewki jest
cyjnej naturze tego zjawiska. Kolejna taka stacja działała w roku połączony elektrycznie ze sferyczną masą przewodzącą prąd
1939 w Ohio i odnotowała takie same zjawiska, co stacja w Pen- i posiadającą dużą gęstość. Masa ta spełnia funkcję izotropowego
sylwanii. Wyciągnięto więc wniosek, że efekt ten musi mieć kondensatora i w ten sposób powstaje obwód zestrojony z cewką.
wspólne, zewnętrzne źródło. Obie stacje badawcze usytuowano W czasie działania sferyczna masa o dużej gęstości elektryzuje się
w zamkniętych komorach w celu wyeliminowania zewnętrznych (nie następuje jednak odpływ energii poprzez wyładowanie koro-
zakłóceń elektromagnetycznych. Ogromne granitowe i bazaltowe nowe) wysokonapięciową i wysokoczęstotliwościową elektrycz-
bloki podłączono do czułych przyrządów rejestrujących, które nością. Wysokie napięcie i potężna izotropowa pojemność dają
śledziły wszelkie zmiany potencjału. Druga wojna światowa prze- wynikowo działanie elektrograwitacyjne, dzięki temu z masy
rwała aż do roku 1944 badania nad tym zjawiskiem. o dużej gęstości i izotropowej pojemności emitowane są fale
Po wojnie Brown założył jeszcze jedną stację, lecz tym razem grawitacyjne o tej samej częstotliwości co dostarczana z przetwor-
na Zachodnim Wybrzeżu, w Kalifornii. Okazało się, że przebieg nika z jednego końca energia.
zjawiska nie jest taki sam, jak na Wschodnim Wybrzeżu, tym Brown sugeruje, aby tę sferyczną masę produkować z ołowiu,
niemniej udało mu się wyjaśnić te różnice. Stwierdził, że w wyniku ponieważ materiał ten ma dużą gęstość i jest dobrym przewod-
napięć o częstotliwości radiowej, które odkryto w mniej złożo- nikiem elektryczności. W celu uniknięcia elektromagnetycznej
nych materiałach dielektrycznych, takich jak dwutlenek tytanu, radiacji, całe urządzenie powinno być zamknięte wewnątrz dużej

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 53


komory wykutej na przykład w zboczu góry. Podobny zestaw służy rzecz biorąc niższe częstotliwości mają większe natężenie od
do odbioru transmisji – antena odbiorcza jest zastąpiona takim częstotliwości wyższych. Jeśli spojrzymy na to w kategoriach
samym urządzeniem jak w przypadku anteny nadawczej. Co jest światła białego (które składa się ze wszystkich częstotliwości
godne uwagi, opisany we wniosku patentowym Browna zestaw widma widzialnego), wówczas ujrzymy to jako światło o lekko
bardzo przypomina układ, jakiego używał Tesla w Colorado różowym kolorze i z tego względu dźwięk typu 1/f jest często
Springs, przy pomocy którego, odbierał rzekomo sygnały od określany jako „dźwięk różowy”.
pozaziemskiej cywilizacji. Hodowanec wysunął również hipotezę, że wszechświat jest
Na większości prac Browna łapę położył rząd USA. Są wypełniony tym promieniowaniem i że wykryte izotropowe mik-
one przechowywane w technicznej bibliotece bazy lotniczej rofalowe promieniowanie tła, uważane za echo „Wielkiego Wy-
Wright-Petterson, jednak członkowie rodziny posiadają jego buchu” (które jest podobne do dźwięku 1/f), jest w rzeczywistości
notatki i podjęli działania zmierzające do udostępnienia ich emisją fal grawitacyjnych. Stwierdził, że instrumenty wychwy-
społeczeństwu. tujące te sygnały w rzeczywistości odbierały promieniowanie
grawitacyjne, a nie elektromagnetyczną energię pochodzącą z po-
DETEKTOR FAL GRAWITACYJNYCH HODOWANECA czątku wszechświata.
Podobne badania do prac T.T. Browna prowadził nic o nich W czasie badań prowadzonych przy pomocy swojego urządze-
nie wiedząc Gregory Hodowanec. Opracowując nową, bardzo nia Hodowanec odkrył, że położone w Drodze Mlecznej Auriga
czułą wagę zauważył lekkie wahania ciężaru używanych przez i Perseusz są źródłem wielu naturalnych, niezwykłych audiosyg-
siebie wzorcowych odważników. Zakładając, że jest to związane nałów. Stwierdził, że szumy tła są modulowane przy przechodze-
z obwodem, który skonstruował, postanowił przeciwdziałać tym niu przez liczne obiekty astronomiczne, które rzucają cień na te
nienormalnym wahaniom. Po pewnym okresie eksperymentów emisje. Oznacza to, że po demodulacji, usłyszymy coś, co re-
metodą prób i błędów odkrył, że tym niezwykłym wahaniom wagi prezentuje ruch planet, gwiazd i galaktyk. Znaczna część promie-
przeciwdziała skromny kondensator umieszczony w prawej strony niowania wysokiej częstotliwości jest generowana przez procesy
obwodu. Tym niemniej problem pozostał: w jaki sposób konden- astronomiczne, takie jak powstawanie gwiazd typu supernowa,
sator może generować sygnał znoszący te dziwne wahania ciężaru erupcje gwiezdne, a nawet ruchy tektoniczne na pobliskich
wzorcowych odważników? planetach.
W trakcie dalszych badań Hodowanec ustalił, że jego układ Nie minęło dużo czasu, gdy w trakcie skanowania nieba przy
ważący nie był błędny, nie były również błędne odważniki. Odkrył, pomocy detektora fal grawitacyjnych Hodowanec odebrał sygnały
że ziemskie pole grawitacyjne nie jest stałe, lecz podlega fluktuac- nienaturalnego pochodzenia. Pewnego wieczoru przez osiem
jom, czasami bardzo gwałtownym. System ważenia, który skon- minut odbierał ciąg jednakowo uszeregowanych impulsów, które
struował, był tak czuły, że wychwytywał je w postaci zmiany wagi przypominały kod litery „S” w alfabecie Morse’a. Po określeniu
odważników wzorcowych. Wywniosko- pochodzenia tych sygnałów, spróbował
wał, że prosty kondensator potrafi wy- ...w trakcie skanowania nieba nawiązać kontakt przy zastosowaniu
łapywać te grawitacyjne sygnały i za- przy pomocy detektora fal konwencjonalnych środków (aparatu
mieniać je na impulsy elektryczne. nadawczego Morse’a). Ku swemu
Po dokonaniu tego odkrycia przy- grawitacyjnych Hodowanec ogromnemu zdziwieniu przy pomocy
stąpił do budowy wykrywacza grawita- odebrał sygnały swojego detektora fal grawitacyjnych
cyjnego, w którym zastosował nowo- nienaturalnego pochodzenia. uzyskał odpowiedź składającą się
czesne części elektroniczne. Wiedział, z przypadkowych sygnałów Morse’a,
że jakikolwiek efekt indukowany w których można było wyróżnić litery
w kondensatorze da w wyniku prąd przemieszczenia i w związku E, I, T, M, A, N, R, K i S. W czasie kolejnej transmisji nadał
tym obwód, który skonstruował, był prostym wzmacniaczem sekwencję zawierającą litery, które odebrał, uzupełnioną o litery
konwertującym prąd na napięcie. Obwód ten został podłączony G i D. W końcu był w stanie prowadzić niemal składną konwersa-
do czujnika w postaci kondensatora, zaś wyjście podłączono do cję z pozaziemska cywilizacją, z którą udało mu się nawiązać
standardowego wzmacniacza napięciowego, który połączono kontakt. Co warte podkreślenia, zauważył, że taki kontakt można
z kolei z głośnikiem. Sygnały odbierane przez ten prosty obwód uzyskać jedynie z pewnych kierunków. Ponadto na podstawie
były podobne do pieśni wielorybów. Jest to jednak tylko podo- wieloletniego doświadczenia z kodem Morse’a, odkrył, że trans-
bieństwo i nie należy z tego wyciągać żadnych wniosków. Wy- misje nie miały charakteru syntetycznego – pozaziemska cywiliza-
glądało na to, że to stosunkowo proste urządzenie odbierało cja używała klucza Morse’a i można było zorientować się, że za
jakieś bardzo dziwne, ale posiadające określoną strukturę, audio- przekazem kryła się więcej niż jedna i ta sama istota!
sygnały. Wygląda więc na to, że we wszechświecie krąży wiele sygnałów
Hodowanec stwierdził, że jego urządzenie odbiera mono- grawitacyjnych. Wiele z nich ma charakter naturalny i wysoką
polowe fale grawitacyjne różniące się od kwadropolowych fal częstotliwość. Sygnały te są modulowane przez ruchy ciał niebies-
opisanych w ogólnej teorii względności Einsteina. Podczas gdy kich, takich jak gwiazdy, galaktyki, a nawet planety, jednak wśród
prędkość teoretycznych fal grawitacyjnych Einsteina była ograni- tych naturalnych sygnałów mogą znajdować się też transmisje
czona do prędkości światła, monopolowe fale opisane przez pochodzące od pozaziemskich cywilizacji.
Hodowaneca mogły dotrzeć do dowolnego punktu przestrzeni Nie jest zupełnie pewne, czy sygnały odebrane przez Browna
w ciągu jednej sekundy Plancka (10-44 sekundy). Stwierdził rów- i Hodowaneca mają charakter grawitacyjny. Nawet sam Town-
nież, że jego aparatura elektroniczna odbierała to grawitacyjne send Brown stwierdził, że dowody wskazują na taką hipotezę, lecz
promieniowanie przez długi czas, lecz miała błąd o wielkości temat pozostawał w jego umyśle wciąż nie rozstrzygnięty. Nadal
równej 1/f dźwięku, czyli o wielkości natężenia odwrotnie propor- jeszcze jest do odkrycia wiele energii i radiacji.
cjonalnego do częstotliwości dźwięku. Podobnie ma się sprawa, Czymś, na co zwrócono również uwagę, jest „energia orgonu”
gdy radio nie jest dokładnie dostrojone do stacji, co daje wrażenie odkryta przez dra Wilhelma Reicha. Wydaje się, że to ten sam
dźwięku szybko płynącej wody (szumu). Jednak dźwięk 1/f ma rodzaj energii, która w kulturze Dalekiego Wschodu znana jest
głębszy ton, przypominający raczej łamiące się fale morskie. jako prana, chi oraz od lub „siła odylliczna”, którą odkrył baron
Technicznie jest to określane jako spektrum przypadkowych Karl von Reichenbach. Co ciekawe, zasadniczą częścią urządze-
częstotliwości o równie przypadkowym natężeniu, lecz ogólnie nia Reicha służącego do wykrywania orgonu był kondensator!

54 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


Energia ta jest bardzo silnie związana z ożywioną materią i z tego sobie przerwę na lunch, zostawiając biosensor skierowany w ja-
względu często bywa określana jako „siła witalna” – energia, kimś przypadkowym kierunku. Ku jego zdziwieniu wyjście audio
która odróżnia materię ożywioną od nieożywionej. obwodu biosensora zaczęło gwałtownie świergotać, co dowodziło
Dobrze znany badacz orgonu, Trevor Constable, przeprowa- wykrycia jakichś mitogenicznych lub biodynamicznych sygnałów.
dził szerokie badania w dziedzinie wpływu orgonu na zmiany Po usilnych poszukiwaniach Lawrence wywnioskował, że sygnały
pogody i wysunął przypuszczenie (potwierdzone później ekspery- nadbiegają z przestrzeni kosmicznej i pochodzą ze źródła o cha-
mentalnie), że wiele UFO to w rzeczywistości żywe istoty. Poszedł rakterze inteligentnym.
jeszcze dalej, twierdząc, że orgonem można manipulować i kształ- Początkowo wdawało mu się, że pochodzą z Wielkiej Nie-
tować go, jako że podlega on podstawowym prawom. Jeśli ma on dźwiedzicy, lecz po dalszych poszukiwaniach doszedł do wniosku,
rację, może to oznaczać stworzenie nowej dziedziny techniki że prawdopodobnie napłynęły z galaktycznego równika. Wy-
bazującej na sile życiowej. Tego rodzaju dziedzina opisywana jest wnioskował również, że sygnały te nie były skierowane w stronę
jako „biodynamika” (chociaż Constable poszedł dalej i określił ją Ziemi, lecz stanowiły okruch informacji wymienianych przez
jako „inżynierię eteryczną”) i stanowi rzeczywisty punkt styku stowarzyszone cywilizacje. Jeśli chodzi o kod sygnałów, Lawrence
między fizyką i biologią, czyli biofizykę. Czy można opracować był przekonany, że nie miały one formy języka. Odniósł wrażenie,
system porozumiewania się bazujący na zasadach biodynamiki? że mają charakter graficzny i postanowił odwzorować je przy
pomocy cyfrowych spektrogramów utworzonych w oparciu o oś-
POROZUMIEWANIE BIODYNAMICZNE miobitową skalę szarości. Te graficzne sygnały odebrano przy
W roku 1962 urodzony na Śląsku inżynier George Lawrence zastosowaniu bardzo nowoczesnych biodynamicznych przetwor-
z Korporacji Naukowo-Kosmicznej z siedzibą w Los Angeles ników zbudowanych z wyprodukowanych z ogromną starannością
poszukując sposobów na zwiększenie odporności na uszkodzenia syntetycznych substancji biochemicznych.
części pocisków postanowił zastosować w elektronicznych czuj- Jak dotąd nie udało się ustalić tożsamości George’a Law-
nikach materiał biologiczny. Jego początkowe poszukiwania do- rence’a, głównie dlatego, że był to pseudonim, pod którym
prowadziły go do prac Alexandra Gurwitscha, jednego z pionie- ukrywał się autor tych badań, który w połowie lat siedemdziesią-
rów badań siły witalnej. Gurwitsch wykazał, że komórki od- tych opisał je w kilku pismach poświęconych elektronice. Jedyne,
działują na siebie podczas procesu mitozy, co doprowadziło go do co o nim wiemy, to to, że pracował dla wielu agencji rządowych
stworzenia teorii, zgodnie z którą komórki porozumiewają się ze rygorystycznie przestrzegających środków ostrożności. Badania
sobą przy pomocy czegoś, co nazwał „promieniami mitogenicz- biodynamiczne stanowiły produkt uboczny prac, jakie prowadził
nymi”. będąc u nich na służbie. Co ciekawe, agencje te były mocno
Lawrence przejrzał również prace Cleve’a Backstera, spec- zaangażowane w zadania realizowane przez NASA, w czasie gdy
jalisty od wariografii, który badał psychogalwaniczne reakcje pracowała ona nad programem SETI.
roślin. Do monitorowania fizjologicznych czynności roślin Backs- Istnieje wiele rodzajów energii wciąż jeszcze nie odkrytych,
ter zastosował aparaturę podobną do wariografu i udało mu się a mimo to staramy się opracować jednolitą teorię pola, bazując
odkryć zdumiewające zjawiska. Jedną z najbardziej zadziwiają- na kilku rodzajach energii, jakie znamy. W przeszłości dokonano
cych zdolności rośliny jest jej umiejętność wykrywania swojego wielu odkryć, które mogłyby przybliżyć nas do prawdy, jednak
mordercy! Lawrence zastosował oryginalny obwód Backstera główny nurt nauki zignorował je niemal wszystkie.
jako punkt wyjścia do swoich badań nad biologicznymi sen- Ludzkość posiadła obszerną wiedzę i umiejętność kontroli sił
sorami. Udało mu się ustalić, że biologiczne przetworniki są elektromagnetycznych, jest jednak wielką naiwnością sądzenie, że
zdolne do wykrywania zmian całego wachlarza parametrów śro- stanowią one jedyny środek umożliwiający łączność i że wszystkie
dowiska, w tym magnetyzmu, temperatury i wilgotności. pozostałe cywilizacje musiały pójść tą samą drogą rozwoju. Musi-
Podczas gdy Backster do zapisu reakcji stosował pisak graficz- my również pamiętać, że równolegle do naszego istnieją jeszcze
ny, Lawrence zamienił go na audiooscylator o kontrolowanym inne wymiary, z którymi także można by się skontaktować,
napięciu, którego wysokość tonu zmieniała się zgodnie z bio- niekoniecznie spoglądając w górę. Musimy otworzyć swoje umys-
logicznymi zmianami. Ostatecznie system galwanicznej reakcji ły i zadać pytanie: „Jest tam kto?” I
Backstera Lawrence zastąpił piezoelektronicznymi miernikami,
które zapewniały lepszą stabilność i większą czułość. Pierwszymi O autorze:
biodynamicznymi przetwornikami były próbki roślin włączone do Gavin Dingley jest inżynierem elektronikiem zajmującym się
obwodu i utrzymywane w kąpieli o kontrolowanej temperaturze. zawodowo badaniami. Już w czasie pobytu w college’u poddawał
Idąc dalej w swoich poszukiwaniach, Lawrence opracował w wątpliwość tak zwane „prawa natury”, w szczególności te, które
sensor składający się z dwóch małych płatków kryształu kwarcu odnoszą się do elektromagnetyzmu. Bardzo szczegółowo studiował
połączonych ze sobą przy pomocy specjalnych materiałów organi- prace Nikoli Tesli i jego głównym celem jest opracowanie technologii
cznych. Wszystkie badane przetworniki były umieszczane w klatce opartych na zawartych w nich zasadach.
Faradaya, którą wkładano następnie do rury podobnej do telesko- Przełożył Jerzy Florczykowski
pu bez soczewek wyposażonej w aparaturę obserwacyjną. Wszyst-
kie badania prowadzono w czymś, co Lawrence określił mianem Bibliografia:
obszarów „głębokiego elektromagnetycznego odosobnienia”, któ- • T. Townsend Brown, „Electrogravitational Communication System”
re były całkowicie odizolowane od wpływu niemal wszelkich pól („Elektrograwitacyjny System Łączności”), Patent USA nr 719767 wydany
elektromagnetycznych, co pozwalało uniknąć błędnych odczytów. w październiku 1956 roku.
• G. Cocconi i P. Morrison, „Searching for Interstellar Communications”
Podczas jednego z testów Lawrence nakierował nowo opraco- („W poszukiwaniu międzygwiezdnych przekazów”), Nature, 184:844-846,
wany biosensor na drzewo rosnące w pewnym oddaleniu, które 1959.
było podłączone do zdalnie sterowanej baterii. Kiedy obwód • „Three Nations Seek Diabolic Ray” („Poszukiwanie «Diabelskich Pro-
zamknięto, prąd popłynął poprzez drzewo i zaczął je stymulować. mieni» przez trzy narody”), New York Times, 28 maj 1924.
Przez cały czas monitorowano wyjście biosensora w oczekiwaniu • Jonathan Eisen (pod redakcją), Suppressed Inventions and Other Dis-
coveries (Utajnione wynalazki i inne odkrycia), Auckland Institute of
dramatycznych zmian. I rzeczywiście po stymulacji drzewa na
Technology Press, Auckland, 1994.
wyjściu biosensora wystąpiły zmiany. Wskazuje to na pewien • Nicola Tesla, „Talking with the planets” („Rozmowy z planetami”),
rodzaj porozumiewania się drzewa z biosensorem za pomocą Collier’s Weekly, 9 luty 1901.
promieni mitogenicznych. W pewnym momencie Lawrence zrobił • Gerry Vassilatos, Lost Science (Utracona wiedza), AUP, USA, 1999.

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 55


OSTATNI WYWIAD Disneya. Niektórzy ludzie, którzy nie wierzą szerzenie nieufności do obcych istot. Czy
DRA MICHAELA WOLFA w UFO, nie wierzą również, że człowiek był zgadza się pan z opiniami dotyczącymi tych
już na Księżycu. brutalnych porwań i jaki jest pana pogląd
Paola Harris
PH: Czy procesy wytoczone przez Pete- na sprawę ich przyjazności lub wrogości?
Włoska dziennikarka i badaczka zjawiska ra Gerstena z CAUS [Citizens Against MW: Negatywnych wzięć jest niewiele.
UFO, Paola Harris, wiele razy przeprowadzała UFO Secrecy – Obywatele Przeciwko Ta- Nowa książka Johna Macka [Passport to the
wywiady z drem Michaelem Wolfem. Poniżej jemnicy w sprawie UFO] mają wpływ na Cosmos – Paszport do kosmosu], którą właś-
zamieszczamy ostatni z nich, przeprowadzony inteligencką część społeczności? nie od niego otrzymałem, podkreśla proces
8 marca 2000 roku. Dr Michael Wolf zmarł po MW: Nie. Nie uważa się ich za coś transformacji większości ofiar – zarówno
długiej chorobie 18 września 2000 roku. poważnego. jednorazowych, jak i wielokrotnych – wzięć
Dr Wolf ustanowił na rzecz swojego syna PH: Narasta liczba doniesień o obser- przez obce istoty. To prawda, było trochę
niedochodową fundację o nazwie The Daniel wacjach niesamowicie wielkich, trójkątnych nieco sfuszerowanych wzięć dokonanych
Wolf Memorial Foundation for Children (Fun- pojazdów, w tym nad Belgią i Phoenix przez ludzi przebranych za obce istoty lub
dacja na Rzecz Dzieci imienia Daniela Wolfa), w stanie Arizona. Są również doniesienia przez obce istoty ubrane w ludzkie mun-
która prowadzi charytatywną działalność do policji w tej sprawie z Illinois. Co może pan dury. Są też siły wrogo usposobione do
chwili obecnej. powiedzieć na temat miejsca pochodzenia obcych istot, które usiłują zdezorientować
Tych, którzy nie zetknęli się jeszcze z jego tych trójkątnych pojazdów? Co się kryje za ludzi w kwestii wzięć. Wzięcia z udziałem
osobą, informuję, że był on wieloletnim pra- ich manifestacjami? I kto nimi kieruje? personelu wojskowego nie są aż tak liczne,
cownikiem tajnych agencji wywiadowczych MW: Mogę powiedzieć, że te bardzo jak się niektórym wydaje.
i wojskowych. duże z całą pewnością nie są pilotowane PH: No dobrze, ale jak oni to robią?
Wydawca przez ludzi. Być może są jakieś ekspery- Czy są to klony obcych istot, czy też ich
mentalne, trójkątne samoloty, lecz z całą holograficzne obrazy?
Paola Harris: Narasta przekonanie, że pewnością nie są one bezgłośne. Jeszcze MW: Bardziej przypominają holografi-
społeczeństwo jest stopniowo przygotowy- daleko nam do opanowania napędu grawi- czne obrazy. Znam kilka przypadków,
wane do ujawnienia informacji na temat UFO tacyjnego, przynajmniej tak to wygląda z te- w których wzięci przesuwali ręce przez te,
i istot pozaziemskich. Jak pan uważa, czy to go, co wiem na ten temat. Upłynie jeszcze tak zwane, obce istoty, które wcale nimi nie
przekonanie jest uzasadnione? I czy społe- wiele lat, zanim zdołamy zduplikować UFO. były. Czasami widywali potem mundur
czeństwo jest gotowe na poznanie prawdy? Przynajmniej na to wskazuje moja wiedza. i człowieka. Najwyraźniej popełniono błędy
Dr Michael Wolf: To prawda, ponieważ PH: Co sądzi pan o Illinois? Czy słyszał w programie holograficznym.
grupa, której nadal jestem doradcą, wyko- pan o tym przypadku? PH: Społeczeństwo chciałoby znać pań-
rzystuje The Learning Channel i Discovery MW: Doniesienia napływają zewsząd. skie zdanie w sprawie ich przyjazności lub
Channel do oswajania ludzi z możliwością, Światła z Phoenix były olbrzymie i mieliśmy wrogości.
że nie jesteśmy sami. Jak wiadomo, te dwa w ich przypadku do czynienia z oczywistym MW: Większość jest przyjazna. Czasami
kanały telewizyjne nie zajmują się propago- kamuflażem. Powiedzieli: „O tak, stawialiś- ktoś z nich przedostaje się przez barierę
waniem fikcji. Jestem o tym przekonany. my flary”. Flary spadają, a te światła z Pho- obcych istot, lecz potem zwykle nie wraca,
Wszystko opiera się na faktach. enix nie spadały. Postawili flary, aby zmylić zwłaszcza kiedy już zostanie rozpoznany
PH: Czy uważa pan, że społeczeństwo ludzi. i zidentyfikowany. Kiedy ich tajne programy
jest na to przygotowane? PH: Ufolodzy sprzeczają się w kwestii zostają rozpoznane i zidentyfikowane, do-
MW: Niektórzy tak, inni nie. Ludzie rzekomo życzliwego bądź wrogiego charak- stają zakaz powrotu tutaj.
którzy uważają, że są pępkiem wszechświata teru obcych istot, sugerując niejednokrot- PH: Kto o tym decyduje? My czy przy-
nigdy nie zmienią swoich poglądów, przy- nie, że za wieloma brutalnymi porwaniami jazne nam obce istoty?
najmniej do chwili, gdy jeden z pojazdów stoją ludzie związani z Czarnymi Operac- MW: Przyjazne! [Śmieje się.] Nie są aż
UFO nie wyląduje na ich podwórku. Ale jami (Black Ops) i że ich celem jest wznie- takie słodkie, niemniej nie starają się nega-
i wtedy powiedzą, że to może być dzieło canie wśród społeczeństwa przerażenia oraz tywnie oddziaływać. Nieprzyjazne mogą

56 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


czasami przenikać i właśnie ich działania podległymi tylko jednej „rzeczywistości”. PH: Dziękuję za rozmowę i życzę panu
uwypuklają negatywnie nastawieni do ob- Proszę przeczytać tę księgę i odczytać z niej zdrowia.
cych istot ufolodzy. Spośród niezliczonej prawdę... (Źródło: Paola Harris, paolaharris@hotmail.com)
liczby gatunków jest ich w kosmosie, na PH: Co pan sądzi o przejściu do „piątego
szczęście, zaledwie kilka. John Mack jest wymiaru”, o czym mówią wierzenia rdzennych DR WEN HO LEE I TAJNE
moim zdaniem jednym z najlepszych eks- mieszkańców Ameryki – z „czwartego świata BADANIA MIĘDZYWYMIAROWYCH
pertów w tej materii. Całkowicie się z nim do piątego”? Czy jest to świat oświecenia? PORTALI
zgadzam, z kolei on zgodził się po lekturze MW: To raczej przenośnia, a nie piąty
mojej książki ze mną. Podaje wszystko tak, świat w dosłownym tego słowa znaczeniu. Dr Richard Boylan
jak to naprawdę jest. Nie interpretuje da- Chodzi mi o to, że tak naprawdę nie znamy
nych, zbiera ich ogromne ilości. Powiada, że
tak zwane „negatywne” wzięcia stanowią
nawet „czwartego wymiaru”. Potrafimy
wprowadzić czwarty wymiar do matematyki
N iniejsza historia przekracza wszelkie
wyobrażenia tego, co zwykliśmy
uważać za rzeczywistość. Ponieważ zaawan-
jedną dziesiątą procenta całości. Są tacy, i fizyki. Jest ich wiele, co najmniej jedenaście.
sowane badania i rozwój technologii uzys-
którzy rozmyślnie błędnie to interpretują, PH: Czy nadal zamierza pan wystąpić
kanych od obcych istot trwają od pięćdzie-
to znaczy ci, którzy mają negatywne na- na konferencji Star Knowledge (Gwiezdna
sięciu lat i są poza zasięgiem opinii publicz-
stawienie do obcych istot, i wszyscy wiemy, Wiedza) w Atlancie, która odbędzie się
nej, powszechne przekonania na temat te-
kim oni są. Ludzie ci piszą w swoich książ- 5 maja? Jeśli tak, jaki będzie temat pańs-
go, co jest rzeczywistością, są przestarzałe
kach, że Szaraki mają charakter robotów, kiego wystąpienia?
prawie o pięć dekad i pozostają w tyle za
podczas gdy w rzeczywistości żaden Szarak MW: Nie. Będę bardzo zajęty pracą nad
rzeczywistymi osiągnięciami nauki.
nie jest robotem, chyba że stanowi holo- „programami oświecenia”, w ramach któ-
Aby zrozumieć tę historię, trzeba za-
graficzny obraz generowany przez ludzi. rych chcemy uświadomić ludziom, że więk-
akceptować fakt, że rząd nie jest zbyt uczci-
Następne pytanie! szość cywilizacji tylko odwiedza nas, tak jak
wy w podawaniu wiadomości, którymi ka-
PH: Czy mógłby pan wypowiedzieć się turyści, zaś ci zainteresowani... powiedziałby
rmi media. Trzeba ponadto zdać sobie spra-
szerzej na temat dwojakiej natury człowieka nawet, że większość z nich, mają jakieś plany
wę z tego, że rząd stosuje termin „nuklear-
i jak pan widzi to w odniesieniu do pro- w stosunku do nas, których celem jest nasze
ne tajemnice” jako swego rodzaju nazwę
roctw Indian Hopi mówiących o losie naszej „dobro”. Nie chcą, abyśmy doprowadzili
kodową dla wszelkiego rodzaju tajnych te-
planety, który ma się dopełnić w roku 2012? siebie do samozniszczenia. Pracuję nad The
chnologii, takich jak napęd antygrawitacyj-
MW: Nie sądzę, byśmy mieli się tym Bright White Light Quartet (Kwartet jasnego
ny oraz psychotroniczne urządzenia do wy-
martwić. Cały świat powoli dowie się, że nie białego światła). Poza tym jestem chory.
wierania wpływu na odległość, a nie tylko
jesteśmy sami. Są dwa kanały telewizji kab- PH: Słyszeliśmy, że cierpi pan na wiele
do broni jądrowej.
lowej, Discovery Channel i The Learning dolegliwości i komplikacji. Czy chce pan,
Pewien były konsultant NSA (National
Channel, które nigdy nie podają niczego, co aby ci, którzy sympatyzują z panem, od-
Security Agency – Agencja Bezpieczństwa
byłoby zmyślone. Discovery zajmuje się od- prawili modlitwę i poprosili o światło
Narodowego), który okazał się w przeszło-
krywaniem prawdy, a The Learning Channel w pańskiej intencji?
ści osobą wiarygodną, poinformował mnie,
edukacją. Pokazują one pozytywne dowody MW: Już je otrzymuję i jestem za nie
że rządowym naukowcom z „Nuklearnego”
na temat istnienia interwencji obcych istot bardzo wdzięczny. Proszę nie zapominać, że
Laboratorium Los Alamos w Nowym Mek-
w nasze sprawy i starają się trzymać nas przez 48 lat, od dziesiątego roku życia,
syku udało się wygenerować holograficzny
z dala od takich proroctw. Proroctwa nie są byłem wystawiony na oddziaływanie toksy-
portal. Użyli go oni do podróży przez czaso-
pisane na płytach kamiennych i człowiek cznych substancji. Stanowiło to nieodłączny
przestrzeń i prawdopodobnie do innych wy-
może je zmieniać. atrybut mojej pracy, podobnie jak w przypa-
miarów, gdzie widzieli inny świat. To, co
PH: Co pan ma na myśli, mówiąc, że dku tych... tej grupy ze Strefy 51, która
tam zobaczyli, zarówno ich przeraziło, jak
człowiek może je zmienić? domaga się zbiorowego procesu z powodu
i zaintrygowało. Niestety, nie podał żadnych
MW: Dlaczego pani zdaniem Bóg dał szkód odniesionych podczas pracy w „czar-
dalszych szczegółów.
człowiekowi „wolną wolę”, a nie uczynił nas nych programach”.
Badania te są następstwem wcześniej-
szego sukcesu odniesionego podczas taj-
nych rządowych badań dotyczących czasu
i teleportacji. Fizyk z Los Alamos, Robert
Lazar, opowiedział o rządowym przedsię-
wzięciu badawczym dotyczącym podróży
w czasie pod kryptonimem Project Galileo,
o którym dowiedział się, kiedy jeszcze pra-
cował w Sektorze S-4 położonym na połu-
dnie od Strefy 51.
Mój informator z NSA potwierdził, że
rządowi udało się zakończyć badania doty-
czące podróży w czasie, przy czym dodał, że
jego zdaniem jest to niebezpieczna metoda.
Pewne sukcesy osiągnięto również podczas
badań nad teleportacją prowadzonych
w Lawrence Livermore/Sandia National
Laboratories w Kalifornii.
Niektóre rasy pozaziemskie używają po-
rtali własnej konstrukcji do odwiedzania
Ziemi. Obecnie rządowi USA, zawsze ską-
piącemu na kopiowanie technologii obcych
istot, udało się stworzyć własny, prymitywny
model.
Dr Wen Ho Lee, znany specjalista
Dr Michael Wolf w towarzystwie Paoli Harris w dziedzinie techniki jądrowej, jest jednym

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 57


z uczonych, który pracował w ramach tego da nie wypłynęła na światło dzienne, ogar- pójść i czy wolno im pójść. Niektórzy ludzie,
przedsięwzięcia. nia mnie wściekłość i robię, co się da, aby ją to znaczy te dusze, nie chciały mnie słuchać.
Jak zapewne państwo sobie przypomi- ujawnić. I właśnie ją państwu przekazuję. Inne słuchały, siedząc i przyglądając się mi.
nają, dr Lee został oskarżony przez rząd (Źródło: Dr Richard Boylan, 2 październik 2000, Widziałam ludzi... istoty, które zmarły bar-
o przekopiowanie „nuklearnych tajemnic” PO Box 22310, Sacramento, CA 95822, USA, tel.: dzo dawno temu, chodziły w kółko zagubio-
Stanów Zjednoczonych na nie zabezpieczo- +1 (916) 422 7479 (PDT); e-mail: ‹drboylan@jps. ne... siedziały... czekały. Niektóre nie miały
ną taśmę komputerową. W nie skrępowanym net›, strona internetowa: ‹www.jps.net//drboy- pojęcia, na co czekają. Niektóre twierdziły,
pod względem zabezpieczeń środowisku lan/› i ‹http://DrRichBoylanReports.listbot.com/›) że czekają na świętego Piotra, który ma
naukowców pracujących w laboratoriach Los przyjść i je zabrać. Inne mówiły, że czekają
Alamos kierowanych przez Uniwersytet Ka- DZIEWIĘĆ DNI W PRZESTRZENI na Jezusa, który ma przyjść i wskrzesić ich
lifornijski, nawykłym do nieformalnej wymia- MIĘDZY ŚWIATAMI ciała. Były w stanie zawieszenia. Niektóre
ny informacji z kolegami, tego rodzaju „lap- Rayelan Allan słuchały tego, co mówię, i postępowały zgo-
susy z zabezpieczeniami” miały charakter dnie z tym, co im powiedziałem. Kiedy już
wręcz masowy. Gdyby oskarżyć wszystkich
naukowców z LANL (Los Alamos National
Laboratories – Narodowe Laboratoria Los
P rowadzący program typu talk-show
Talk America Dave Alan doznał roz-
ległego wylewu do pnia mózgu, jaki niemal
uniosły się do góry i zniknęły w innym
wymiarze, odczuwałem spływającą na mnie
ich wdzięczność. Słyszałem ich dziękczynne
Alamos), którzy omijali w podobny sposób zawsze kończy się śmiercią... i przeżył! głosy. Mówiły, że widzą światłość i słyszą
reguły dotyczące zabezpieczeń, Los Alamos Przez 9 dni, w czasie gdy jego ciało głosy. Dziękowały mi za to, że je uwolniłem.
szybko stałoby się wymarłym miastem. spoczywało na łóżku podłączone do apara- Dave twierdzi, że nigdy nie był w ża-
Dlaczego więc zwrócono uwagę na Wen tury utrzymującej je przy życiu, Dave Alan dnym tunelu. Twierdzi, że jego ciało nigdy
Ho Lee i niezgodnie z konstytucją ukarano błąkał się wokół szpitala i rozmawiał z lu- nie zamarło – aparatura cały czas utrzymy-
dziewięciomiesięcznym więzieniem bez dźmi, którzy zmarli, lecz z jakichś powodów wała je przy życiu – niemniej przez 9 dni
zgody na wypuszczenie za kaucją i znie- wciąż przebywali przy powierzchni Ziemi. przebywał „między światami” przy wejściu
sławiono w mediach? Co takiego wie on na — Bali się pójść dalej — powiedział do tunelu, który prowadzi do innych wymia-
temat tajemnicy portalu, że rząd zdecydo- później Dave. rów. Tam właśnie zebrały się wszystkie du-
wał się na zastosowanie tak ostrych środ- Dave spędził ten czas na rozmowach sze, które bały się opuścić Ziemię. Wygląda
ków, aby go uciszyć i zdyskredytować? z każdą z tych dusz. Udało mu się pomóc na to, że Bóg posłał Dave’a, aby pomógł im
Ostatnio wszczęto postępowanie ugodo- im w przeniesieniu się z tego świata do znaleźć drogę do domu.
we między rządem Stanów Zjednoczonych następnego. Kiedy już zakończył wysyłkę Dave twierdzi, że czasami miał uczucie,
i drem Wen Ho Lee, w ramach którego ludzi do Boga, powrócił do swojego ciała że jest gdzie indziej, nie na Ziemi, w czymś,
odstąpiono od 58 zarzutów o ciężkie prze- i się ocknął. co wyglądało jak prywatny dom, i że wraca
stępstwa, co więcej, sędzia James Parker Większość ludzi, którzy doznają rozleg- tam do zdrowia. W jednej ze ścian otworzy-
przeprosił dra Lee za niezgodne z etyką łego wylewu do pnia mózgu, nie wychodzi ły się małe drzwi. „Dwie małe... istoty wzro-
sądową zachowanie rządu, które „wprowa- z tego. 87 procent tych, którym udaje się stu około 60 centymetrów, dwie kobiety
dziło w zakłopotanie cały naród”. przeżyć, jest sparaliżowana od pasa w dół. o indonezyjskim wyglądzie” przeszły przez
Mój informator, były pracownik NSA, Większość traci zdolność mowy i pozostają drzwi, zeszły po ścianie i pojawiły się przy
podkreśla, że postępowanie ugodowe było u nich trwałe uszkodzenia mózgu. jego łóżku.
możliwe, ponieważ dr Lee, podobnie jak Dave nie doznał żadnych uszkodzeń Były bardzo przyjazne i cały czas mówiły
wielu innych, którzy pracują w obszarze zdolności mentalnych. Zmienił mu się głos, mu, że nic mu nie będzie. Wykonywały
określanym jako „narodowe bezpieczeńst- lecz powodem tego nie był wylew. Uszko- normalne, typowe dla pielęgniarek, czynno-
wo”, załatwił sobie kartę „wyjścia z wiezie- dzenie głosu było wynikiem wpływu prze- ści, w czasie gdy go uzdrawiały i obdarzały
nia na wolność”. Naukowcy z tego resortu wodów, które utrzymywały go przy życiu. światłem i miłością. Kąpały go, słały łóżko,
zabezpieczają się zwykle przechowując Musiano wykonać tracheotomię. Lekarz mierzyły temperaturę – wykonywały wszyst-
w zabezpieczonych skrytkach lub u zaufa- twierdzi, że za kilka miesięcy odzyska swój kie czynności, jakie normalnie wykonują
nych przyjaciół wstydliwe dla rządu infor- normalny głos. Jego lewa ręka i noga są pielęgniarki.
macje z poleceniem udostępnienia ich pra- sparaliżowane, lecz każdego dnia następuje Opowiada, że w pokoju były kwiaty i że
sie w przypadku, gdyby coś się im stało. poprawa, kończyny powracają do normy. był w stanie porozumiewać się z nimi. Twie-
Stworzenie klimatu, w którym niemoż- Spodziewany jest pełny powrót do zdrowia. rdzi, że kiedy poprosił kwiat, żeby przesunął
liwe było dalsze trzymanie go w więzieniu Czy jednak wróci kiedykolwiek do stanu się w lewo, ten spełnił jego prośbę. Potem
w charakterze kozła ofiarnego, stało się sprzed wylewu, czy będzie taki sam? poprosił go, aby przesunął się w przeciwną
zasługą jego rodziny, licznych przyjaciół Dave twierdzi, że jego przeżycia z „mię- stronę i kwiat znowu spełnił jego prośbę.
i amerykańskiej społeczności azjatyckiego dzyświata” były tak niezwykłe, że wciąż Twierdzi, że cały czas myślał o swoich dzie-
pochodzenia. jeszcze je trawi. Planuje napisać książkę, ciach, że chciał, aby były razem z nim
ponieważ wie, że poza ziemskim istnieje i oglądały taniec kwiatów, jaki wykonały
Postscriptum jeszcze wiele innych wymiarów, wie także, one na jego prośbę.
Ludzie stojący za tą sprawą nie chcieli, że z całą pewnością nie jesteśmy tylko Mógł wychodzić z domu i spacerować
abyście państwo poznali tę historię. Kiedy naszym ciałem! nad jeziorem. Mówi, że ilekroć się tam
mój informator, były pracownik NSA, prze- — Jesteśmy duchem i nasz duch jest udawał, zawsze w powietrzu roztaczała się
słał mi ją pocztą elektroniczną, ktoś złamał zbyt silny, aby dać się usidlić w ciele! energia, ale inna od słonecznej. Spotkał tam
jego wyszukany szyfr i wprowadził doń wi- — twierdzi. — W trakcie swoich przeżyć istoty, które mogły zmieniać kształt i stawać
rusa, który zablokował mój serwer dokład- dowiedziałem się, że wokół szpitali krąży się dowolnym stworzeniem lub zwierzęciem
nie na jego wiadomości i spowodował, że wielu zmarłych. Są oni przywiązani do Zie- – czymkolwiek chciały. Twierdzi, że dokony-
nie została ona przezeń przyjęta. W wyniku mi i nie zdają sobie sprawy z istnienia wały tego na jego oczach, ponieważ chciały,
tej blokady przestałem otrzymywać napły- jakiejkolwiek innej, duchowej świadomości. aby zrozumiał, że jesteśmy czymś więcej niż
wającą do mnie pocztę elektroniczną. Dwa Kiedy umierają, są zagubieni. Nie wiedzą, tylko ciałem. Dave nie boi się już śmierci.
dni zajęło mi usunięcie przy pomocy wyna- co się dzieje. Nie rozumieją tego. Nikt, Obecnie rozgląda się za pisarzem, spec-
jętego specjalisty obejście zamrażającego nigdy nie powiedział im, czego mają się jalistą od opowieści o duchach, który po-
wirusa. Jestem zrównoważonym dziennika- spodziewać. Siedzą tam sobie... zastanawia- mógłby mu napisać książkę, która, jak mu
rzem, ale kiedy „oni” starają się, aby praw- jąc się bez końca, gdzie pójść, czy potrafią oświadczono, stanie się bestsellerem. Po-

58 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001


wiedziano mu również, że nie umarł, ponie- W POPRZEDNICH NUMERACH „NEXUSA” matydy; Blaski i cienie teorii HIV, cz. 3 (dokoń-
waż jest przed nim jeszcze mnóstwo pracy. czenie); Transmutacje nuklearnych odpadów;
Podzielenie się wrażeniami z tego, co mu UWAGA: Poniższe numery można zakupić bezpo- W królestwie władców pierścienia, cz. 2 (dokoń-
średnio z naszej redakcji za pomocą przekazu za-
się przydarzyło w ciągu 9 dni pobytu „mię- czenie); Zapowiedź klęsk żywiołowych w latach
mieszczonego w środku numeru! Numerów 1, 2, 3, 2000-2001; Ukryte elementy w muzyce i dźwię-
dzy światami”, da ludziom nadzieję, że kie- 4, 5 i 6 już nie posiadamy. Informacje o nich można
dy umrą, będzie na nich czekał inny świat. kach; Tajemnice pochodzenia człowieka; UFO
uzyskać dzwoniąc do naszej redakcji pod numer a bezpieczeństwo narodowe.
Na początku lat dziewięćdziesiątych Da- (085) 6535511.
ve był jednym z prowadzących jedyny radio-
Nr 12 (4/2000), cena 7,00 zł
wy talk-show, który omawiał sprawy doty- Nr 7 (5/1999), cena 7,00 zł Narkotyki i polityka, cz. 2 (dokończenie); Pułapki
czące Nowego Porządku Świata (New Kontrola umysłów i Nowy Porządek Świata; Ban- Światowej Organizacji Handlu, cz. 1; Produkty
World Order) i erozji wolności w Stanach ki centralne i prywatna kontrola pieniądza, cz. sojowe – obietnice i zagrożenia; Elektryczny mo-
Zjednoczonych. Jego gośćmi byli przywód- 2 (dokończenie); Zanieczyszczenia szczepionek; tor E.V. Graya; Blaski i cienie psychiatrii; Nie-
cy ruchów o charakterze policyjnym, kon- Technologia genu terminacyjnego; Przekaźnik zwykłe wynalazki Tony’ego Cuthberta; Neoast-
stytucjonaliści, obrońcy prawa do posiada- energii Ziemi; Gwiezdny ogień – złoto bogów, cz. rologia; Pamięć wdrukowana; „Rurociągi na Eu-
1; Młot i wahadło, cz. 2 (dokończenie); Bliskie ropie oraz UFO nad stacją „Mir” i poligonem
nia broni oraz badacze przestępstw i korup-
spotkanie z ludźmi w czerni, cz. 2 (dokończenie); Bajkonur; Supertajne badania prowadzone przez
cji w rządzie. Stwórcy Skrzydeł, cz. 2. Monsanto i „zasiewanie” Ameryki.
Osoby pragnące dowiedzieć się, jaki był
Dave przed wylewem, mogą ściągnąć z In- Nr 8 (6/1999), cena 7,00 zł Nr 13 (5/2000), cena 8,00 zł
ternetu artykuł napisany na jego temat Chemiczne smugi – trucizna spadająca z nieba; Pułapki Światowej Organizacji Handlu, cz. 2 (do-
wkrótce po wylewie, który znajduje się pod Zasłona dymna nad śmieciami; Pokarm dla skóry; kończenie); Międzynarodowy Kompleks Narkoty-
adresem: ‹www.egroups.com/message/Ru- Tajemnice generatora Rife’a, cz. 1; Od pamięci kowy, cz. 1; Przyczyna choroby Alzheimera; Czy
Mills/296›. wody do biologii numerycznej; Gwiezdny ogień drobnoustroje są rzeczywiście przyczyną chorób?;
Można też posłuchać New Dave Alan – złoto bogów, cz. 2; Antarktyda – zaginiona Silnik Johna Bediniego napędzany energią pró-
(Nowego Dave’a Alana) w sieci Talk Ameri- Atlantyda?, cz. 1; Podróż do wiedzy o życiu po żni; Homeopatia i bioenergoterapia; Koewolucja;
śmierci; Stwórcy Skrzydeł, cz. 3 (dokończenie). Tajemnica spontanicznego zapłonu ludzi; Kolejny
ca Radio Network: ‹www.talkamerica.com›.
Dave jest na antenie w sieci #2 od ponie- rzekomy świadek katastrofy w Roswell; Starożyt-
Nr 9 (1/2000), cena 7,00 zł ne miasto pod kalifornijską Doliną Śmierci.
działku do piątku między godziną 19 i 20
Kontrola umysłów z powietrza; Budowa Wielkiej
czasu pacyficznego (Pacific Daylight Time; Piramidy w Gizie; Blaski i cienie teorii HIV, cz. 1; Nr 14 (6/2000), cena 8,00 zł
w skrócie PDT) oraz w niedzielę między 22 Tajemnice generatora Rife’a, cz. 2 (dokończenie); Międzynarodowy Kompleks Narkotykowy, cz.
i północą czasu PDT. Transmutacja rtęci w złoto; Gwiezdny ogień – zło- 2 (dokończenie); Środki masowego przekazu i ich
(Źródło: Rayelan Allan, za pośrednictwem Ru to bogów, cz. 3 (dokończenie); Antarktyda – zagi- okrucieństwa; Śmiercionośne dźwięki; Rafinowa-
Mills, Rumor Mill News Agency, 24 wrzesień niona Atlantyda?, cz. 2 (dokończenie); Kontakty ny cukier – najsłodsza trucizna; Jak kontroluję
2000, e-mail: ‹rumills@mindspring.com›) z obcymi istotami w „Zgromadzeniu”, cz. 1; Staro- grawitację; Starożytne wojny atomowe, cz. 1;
żytne pojazdy latające. Śmieszny pieniądz; Uzdrowienia przez obce isto-
ty; Nowe informacje na temat Stwórców Skrzydeł.
Nr 10 (2/2000), cena 7,00 zł
C.T.N. i D.U. „CRYSTAL” Sieć szpiegowska Echelon, cz. 1; Sposób na astmę; Nr 15 (1/2001), cena 8,00 zł
w Poznaniu Blaski i cienie teorii HIV, cz. 2; Ogniwo Joe’ego Korporacja Narkotyki; Promienie rentgenowskie
– akumulator energii orgonalnej; Jednolita Teoria i ich związek z rakiem i chorobami serca; Tajem-
Materii; W królestwie władców pierścienia, cz. 1; nica raka, cz. 1; Essiac – remedium na raka, cz. 1;
Prowadzi kursy: Noc czerwonego nieba; Kontakty z obcymi is- Wysokowydajny obwód zbierający Collowaya; No-
totami w „Zgromadzeniu”, cz. 2 (dokończenie);
podstawowy i II stopnia Nowy francuski raport w sprawie UFO i obrony.
wa teoria grawitacji; Teoria rozszerzającej się
Ziemi; Starożytne wojny atomowe, cz. 2 (dokoń-
przygotowujące do zaistnienia czenie); Antygrawitacja i generator efektu Searla;
w Czwartym Wymiarze Nr 11 (3/2000), cena 7,00 zł Fatimagate!; Odkrycie starożytnej świątyni pod
Sieć szpiegowska Echelon, cz. 2 (dokończenie); jeziorem Titicaca; Syryjskie ruiny zmuszają do
Narkotyki i polityka, cz. 1; Gaston Naessens i so- rewizji poglądów na początki cywilizacji miast.

Informacja i zapisy:
tel. 061-661 44 33 i 0609-264 763
60-247 Poznań, ul. Cybulskiego 13a
Inter-Spider
www.crystal.digisign-studio.net/ Internet Service Provider
ul. Żuławskiego 10/3
31-145 Kraków
AURA-AKTYWATOR tel./fax: (0-12) 632 26 28
BISCH’a do nauki widzenia http://www.ispid.com.pl/
energii duchowych i AURY e-mail: biuro@ispid.com.pl
wokół ludzi w warunkach domowych oraz Oferujemy na konkurencyjnych warunkach dostęp do Internetu poprzez
synchronizacji półkulowej, energetyzacji łącza komutowane i dzierżawione. Wiele dodatkowych możliwości bez dodat-
i terapii antystresowej. Działa na zasadzie kowych opłat (samodzielna aktualizacja WWW, kilka kont pocztowych na
patrzenia przez specjalne filtry. Polecany
jednym adresie, liczniki odwiedzin i in.).
przez Międzynarodowe Stowarzyszenie
Auryczne. Cena: 127,40 zł wraz z broszurą Prowadzimy sprzedaż modemów, wykonujemy instalacje sieci oraz ser-
i kosztem przesyłki. ZAMÓWIENIA werów sieci lokalnych lub Internetowych.
pisemne lub telefoniczne w godz. 8-20: Jako krajowy dystrybutor firmy SuSE oferujemy także znaną i cenioną
Telefon (0-71) 319-61-91 (pon.-sob.). dystrybucję Linuxa tejże firmy (SuSE–Linux) – bogaty wybór oprogramowania
FIRMA „CYBERNETON”, BRZEG (w pakiecie 6 CD + podręcznik 400 str.) za niewygórowaną cenę (200,00 zł).
DOLNY, ul. SŁOWACKIEGO 18 lok. 1
Także oprogramowanie dla Linuxa – LinuxCAD, VariCAD i in.
kod: 56-120. Katalog wysyłamy bezpłatnie.

MARZEC-KWIECIEŃ 2001 NEXUS • 59


LISTY DO REDAKCJI
Szanowny Panie Redaktorze! kowej czy satelitarnej, która u nas jest wspa- urządzenie, które może lub nawet ma być w wyni-
Właśnie siedziałem sobie niałą, chrupiącą bułeczką na śniadanie, ku spełnianych przez nie funkcji ŻYCIOWO dla
miło przed komputerem i pi- w Szwecji zaś, zgodnie tezami tamtejszych nas WAŻNE!
sałem artykuł (nie zamówiony przez Pana) dla naukowców, od lat gotuje rozmawiającym Będę wdzięczny za zamieszczenie tego listu
pańskiego pisma o... globalnie to ujmując, prob- ich spragnione nowości mózgi! [...] w „Listach” – może ktoś będzie mógł skorzystać. I
lemie rezonansu i jego wpływie na nasze życie Elektrosmog zabija. I to nie jest pogląd Serdecznie pozdrawiam
i zdrowie (prześlę go panu, jak tylko będzie goto- tylko jakiejś niewielkiej grupki oszalałych Tomek LaGie, Kobylniki Małe
wy), kiedy to moja żona przyniosła mi najnowszy new ageowców, blokersów czy willowców.
numer „Nexusa”, nr 1 (15), styczeń-luty 2001. To fakt. Dziękuję za interesujący list. Z braku
Odłożyłem pracę i zabrałem się za lekturę, którą Najlepszym zabezpieczeniem przed elek- miejsca spróbuję odnieść się tylko do Pańs-
po godzinie zakończyłem – przeczytałem bowiem trosmogiem jest naturalny rezonans naszego kiego postulatu w sprawie reklamy. Nieste-
wszystko od dechy do dechy. Zawsze tak robię. ciała. Naturalny rezonans naszej Matki Zie- ty, nie ma żadnej możliwości, abyśmy za-
W końcu, co jak co, ale „Nexusa” czyta się całego! mi, który niczym kokonem zabezpiecza całe jmowali jakiekolwiek stanowisko w sprawie
Na 32-giej stronie zamieścił Pan reklamę Me- ziemskie życie – wraz z naszym – przed tego, co się reklamuje na naszych łamach,
cosa firmy MedTronik GmbH w Polsce rozprowa- życiowo szkodliwymi falami, ich życiowo a to z tej prostej przyczyny, że nie czuję się
dzanego przez firmę ProMora z Suchego Lasu. szkodliwymi częstotliwościami oraz życio- kompetentny w dokonywaniu oceny, czy
I tak sobie od razu pomyślałem, że reklama to wo szkodliwymi informacjami, które w nich dany produkt spełnia obietnice zawarte
z jednej strony bardzo dobra rzecz, z innej jednak samych lub/oraz na nich są przesyłane. Nie- w reklamie, czy nie. Aby coś takiego robić,
nie najlepsza. Szczególnie w takim piśmie jak stety, nasza ludzka działalność tu na Ziemi należałoby oferowany produkt zlecać do
„Nexus”. Dlaczego?! Ponieważ bardzo łatwo mo- spowodowała, że w obecnych warunkach zbadania jakiemuś laboratorium lub same-
że wprowadzić w błąd – człowiek wierzy intuicyj- pole to nie ma żadnych szans nas ochraniać mu stworzyć odpowiednie laboratorium.
nie, że w piśmie takim jak „Nexus” – w końcu to czy w jakikolwiek inny sposób zabezpieczać: Nie muszę chyba wyjaśniać, że byłoby to
nie jest „Express Wieczorny” czy „Bild Zeitung” wszystkie urządzenia elektryczne, które ota- absurdalne działanie, chociażby ze wzglę-
– reklamy będą, a może nawet są, wyjątkowe. czają nas na co dzień szczelnym murem, dów finansowych. Jedyne, co można w tej
Tzn., że reklamują wyjątkowe towary: świece Ho- rodzaj konstrukcji murów naszych domów sytuacji zrobić, to prosić o opinię osoby,
pi najlepszych producentów, generatory wytwa- i biur, w których żyjemy i pracujemy, nasze które dany produkt zakupiły i przetestowały
rzane w oparciu o najnowsze i najlepsze techno- samochody, nasze ubrania, słowem prawie na sobie. Nic więcej zrobić się nie da. Poza
logie, dostęp do Internetu rzeczywiście na znako- wszystko niszczy naturalny ziemski rezo- tym, co zrobić, jeśli pięciu użytkowników
mitych warunkach; aktywatory aury, które rzeczy- nans, wprowadzając na jego miejsce swój wypowie się negatywnie, a pięciu pozytyw-
wiście działają i z aurą rzeczywiście mają wiele własny. I to najczęściej szkodliwy. Na szczę- nie. Jak go wówczas potraktować? Wiadomo
wspólnego... itd., itp. ście, znaleźli się wśród nas ludzie, którzy przecież, że oczekiwania ludzi się różne, że
Być może moje podejście jest subiektywnie wy- poświęcili całe swoje życie tym zagadnie- często oczekują oni więcej lub czego innego,
jątkowe i nie reprezentuje nawet najmniejszej niom konstruując wiele wspaniałych urzą- niż oferuje reklama, i później mają preten-
części czytelników „Nexusa”, ale czy taką sytuację dzeń kieszonkowych przewracających rezo- sje, te oczekiwania nie zostały spełnione.
rzeczywiście aż tak trudno sobie wyobrazić?! I co nansowi Ziemi jego naturalną zabezpiecza- Jako przykład przytoczę prostą analogię.
się dzieje wtenczas, kiedy jednak okazuje się, jąco-ochraniającą wartość [...] Wydawca reklamuje swoją nową książkę ja-
że po zakupieniu towaru reklamowanego, nie spe- Ostatnio na polskim rynku pokazał się w sprze- ko zawierającą nowe rewelacyjne informacje
łnia on nawet najmniejszych naszych oczekiwań?! daży Mecos – kieszonkowy generator ERG (Erd- na jakiś temat. Kupują ją dwie osoby, z któ-
Albo nawet nie może ich spełnić, ponieważ od Rezonanz-Generator), u nas nazwany generato- rych jedna nic nie wie na dany temat, a dru-
dawna są na rynku światowym inne, lepsze roz- rem mikromagnetycznych rezonansów Szumana. ga ma ogromną wiedzę w dziedzinie, której
wiązania, o których niestety nikt – nawet „Nexus” Niestety, producent generatora, MedTronik ona dotyczy. Pierwsza jest zachwycona po
– nie informuje?! Cóż wtenczas zrobić?! Może GmbH z Niemiec wykorzystuje do ochrony ludz- jej przeczytaniu, bo dowiedziała się wielu
warto byłoby w „Nexusie” założyć odrębny dział kiego życia (ciała) przed elektrosmogiem stalą nowych rzeczy, natomiast druga rozczaro-
poświęcony dobrej reklamie dobrych produktów?! częstotliwość 7,83 lub 8 Hz, co oczywiście ochra- wana, ponieważ wszystko to już wiedziała
A może nawet bardzo dobrych?! Może czytelnicy nia nas przed nim, lecz działanie takie nie jest z innych źródeł. Czy to znaczy, że wydawca
mogliby nadsyłać takie informacje nieodpłatnie?! rozwiązaniem optymalnym. Optymalne rozwią- ją oszukał. Oczywiście, że nie.
Może chętnie dzieliliby się informacjami, które zanie oferuje tylko i wyłącznie TESLAR, podobne Proszę nie domagać się od nas, abyśmy
posiadają?! Może... Ale wróćmy do naszego Me- urządzenie, które zabezpiecza nas jednak przed pełnili rolę Biura Ochrony Konsumenta. Je-
cosa. falami Tesli, a nie falami Hertza. Różnica jest dyne, co moglibyśmy zrobić, to stworzyć na
Oto niewielki fragment artykułu, który właśnie zasadnicza: Teslar nie tylko wzmacnia nasze wła- przykład kącik, w którym ludzie ocenialiby
dla Pana piszę: sne pole magnetyczne generując swoją skalarną, zakupione przez siebie produkty za pośred-
[...] Jest bardzo wiele rodzajów fal, lecz ja pod wpływem stałej informacji wypadkowej od- nictwem zamieszczanych u nas reklam. Zna-
zajmę się tylko ich dwoma rodzajami: falami czytanej z Pętli Moebiusa bez jednej przerwy jąc wylewność ludzi, sądzę jednak, że nie
Hertza i falami Tesli. Jedne z nich nas naj- zmieniającą się w falę, ale przede wszystkim dopa- miałby on racji bytu z braku listów, poza
częściej codziennie zabijają, drugie mogłyby sowuje go do każdego otoczenia, w którym się tym jaką mielibyśmy gwarancję, że list napi-
nas przed tymi pierwszymi codziennie właśnie znaleźliśmy, podczas gdy Szuman w prze- sała osoba, która rzeczywiście zakupiła dany
ochraniać, gdyby... Gdybyśmy tylko tego ciwieństwie, jak gdyby tylko zagłusza swoim włas- produkt i się zawiodła, a nie na przykład
zapragnęli! Ale ponadto, gdybyśmy byli nym silnym polem wszelkiego rodzaju zakłócenia konkurent chcący wykosić z rynku za na-
świadomi zagrożeń wynikających z działa- elektromagnetyczne, na które w naszym codzien- szym pośrednictwem swojego rywala. Przed
nia tych pierwszych. Niestety, nikt nie uczy nym życiu natrafimy. Warto o tym wiedzieć zamieszczeniem każdego takiego listu mu-
nas w szkołach ani na uniwersytetach o elek- również z innego względu: generator Szumana sielibyśmy sprawdzić u reklamodawcy, czy
trosmogu. Nikt też nie informuje nas oficjal- zakłóca zakłócenia magnetyzmu ziemskiego swoim jego autor rzeczywiście zakupił u niego dany
nie o chorobach, jakie może on powodować. własnym polem elektromagnetycznym o, co pod- produkt etc...
Jest nawet gorzej: większość rodzimych, or- kreślam, przychylnej naszemu życiu i zdrowiu Biorąc pod uwagę znikomą ilość reklam
todoksyjnych naukowców twierdzi, że goto- częstotliwości, w przeciwieństwie do tego Teslar zamieszczanych na naszych łamach i brak
wanie (podgrzewanie) mleka dla niemowląt spowija nasze ciało rodzajem kokonu bezpieczeńst- jak dotąd listów od osób, które uważają, że
w mikrofalówce jest jednym z najwspanial- wa, w którym nasze ciało ma możliwość wysyłania zostały oszukane, uważam badanie rzetelno-
szych osiągnięć naszej XXI-wiecznej, ludz- swojego własnego sygnału o swojej naturalnej ści reklam za niecelowe.
kiej techniki, oczywiście najzdrowsze z naj- ziemskiej częstotliwości. Jest oczywiście więcej róż- Niestety, mam tylko dwie ręce, a doba ma
zdrowszych, kiedy w Szwajcarii i Kanadzie nic, ale o nich proszę przeczytać w moim artykule, tylko 24 godziny i proszę mi wierzyć, nie
zakazano urzędowo używania mikrofalówek który, mam nadzieję, już niedługo wyląduje na jestem w stanie robić nic więcej ponad to, co
w szpitalach oraz przez karmiące piersią Pana biurku. Uważam, że warto o tym wszystkim robię.
matki, nie wspominając o telefonii komór- wiedzieć, zanim kupi się cokolwiek, w szczególności Ryszard Z. Fiejtek

60 • NEXUS MARZEC-KWIECIEŃ 2001