You are on page 1of 38

გალაკტიონ ტაბიძე

მიმავალი საქართველო
მარხავდნენ სხვანაირი დამარხვით. პროცესია შევიდა ხეებით დაბურულ
სასაფლაოში. ქვებზე ჩამომსხდარი შავებში მოსილი ქალები მუხლმოყრილნი
ქვითინებდნენ და მათი ლანდები გამჭვირვალედ ეცემოდნენ ქვებს. მხურვალე
ჰაერიდან ბალახებზე მისრიალებდა დიდი ფრინველის ლანდი.
- ხეები გაზრდილან, - ჩაილაკარაკა იოველმა, - ყვავილებიც ბლომადაა. ეეჰ, რა
საჭიროა ყოველივე ეს. ზედმეტია ეს სურნელოვანი ბალახებიც, ეს
გვირგვინებიც ზედმეტია.
ახალგაზრდა ქალმა არაფერი უპასუხა. მის სახეზე ათამაშებული ახალგაზრდა
სისხლის მოძრაობა ებრძოდა გარეგან გამომეტყველებას.
მოვიდენ სასაფლაოზე ბავშვები. მათ მოიტანეს ყვავილები.
- შევურიგდეთ ყოველივე ამას?
- ეს ხომ მხოლოდ კოშმარია?
- უნდა შევურიგდეთ კოშმარს.
- მაშ სიმართლე? სადაა სიმართლე?
- აი სიმართლე, - მიუთითა ქალმა მიცვალებულისაკენ.
- კარგი სიმართლე კია.
- ეხლა არავის აშინებს ასეთი სიმართლე, - მხრების აწევით სთქვა ქალმა და
შავებში მოსილი ქალებისაკენ მიიხედა.
შავებში მოსილი ქალები კი ამბობდნენ:
- ჩვენ ეკლესია გვინდა, ჩვენ წირვა-ლოცვა გვინდა.
მაგრამ ერთი ახალგაზრდა ქალი ამბობდა:
- თქვენ შეშლილები ხართ, - არ არის ღმერთი, არ არის ანგელოზები,
არავისთვის საჭირო არაა ეკლესია, გაიგეთ ეს, შეიგნეთ.

შავებში მოსილი ქალები სიბრალულის გრძნობით შესცქეროდნენ ქალს.
ქალ-ვაჟმა ერთმანეთს გადახედეს და განზე გასწიეს: ქალი ლაპარაკობდა
რუსულად.
- ილაპარაკეთ, თუ შეიძლება ქართულად, - ჩაილაპარაკა ვაჟმა.
- ისედაც ბევრს ვლაპარაკობ. მგონი შეგაწყინე თავი.
- კარგი. რამდენიც არ უნდა ილაპარაკო, მე ყოველთვის ცოტა მგონია.
- რა სისულელეა. ნუთუ თქვენ შეგიძლიათ ეხლა ლაპარაკი
გულდამშვიდებით? შეგიძლიათ ასეთი საუბრის მოსმენა? განა ასეთი დროა?
- სხვაგან არა: თქვენ ყოველთვის სიამოვნებით გიგდებთ ყურს.
- ეე, სისულელეა.
- დაგიგდებთ ყურს მთელი დღე, მთელი ღამე, თვე, წელიწადი. ილაპარაკეთ,
ოღონდ ილაპარაკეთ ქართულად (ტირის).

გურიის მთები
წინ, მეეტლევ!
ეგ ცხენები გააქანე, გააქანე!
მსურს, რომ ერთხელ კიდევ ვნახო გაზაფხული მთები მწვანე,
მსურს, რომ დაფნით გადავხლართო მძიმე ფიქრთა ოკეანე!..
წამიყვანე!
მთები! როგორ შვენით მათზე გაზაფხულის ბუჩქ-ფოთოლი!
როგორ შვენის ველზე ნამი, გამჭირვალე, როგორც ბროლი!
ცა ისეა მოწმენდილი, ცა ისეა შეუმკრთალი,
რომ ანგელოზს დაინახავს მოდარაჯე კაცის თვალი.
კიპარისი ისე ღელავს, ისე ღელავს, ისე ღელავს,
ისე ტოკავს, ისე ტოკავს, როცა ქარი გადათელავს…
წყარო კლდეში მოჩუხჩუხე, წვეთანკარა, ვით ცის ვნება,
დაფნის ბუჩქთა მწვანე ჩარჩოს ეომება, ეხეთქება.
და ჩანჩქერი მთით ნასხლეტი, დაფლეთილი დილის სხივით,
ძირს ეშვება და იფრქვევა და გადადის რძის ქაფივით.
ვდგევარ მთაზე… და სიჩუმის იდუმალი მესმის ენა,
და მიტაცებს სწრაფი ფრთებით პოეტური აღმაფრენა.
ვხედავს სურებს, ვხედავ დაფნარს, ვხედავ მდუმარ ნასაკირალს,
ვხედავ სოფლებს სიცოცხლისას, განახლების თვალით მზირალს.
ჩუმად! ვიღაც მღერის მთაზე… რა ძალაა ამ ტკბილ ხმაში!..
არსად ისე არ მღერიან, როგორც აქ, ამ ქვეყანაში,
არსად, არსად არ არსებობს ბრძოლის ჟინი, ბრძოლის ქარი,
არსად ისე არ გადმოხეთქს უმანკობის ნიაღვარი,
და არსად, მთელ ქვეყანაზე არ ჰკოცნიან ისე ვნებით,
ისე ცეცხლით, ისე ჟინით და იმგვარი გატაცებით,
ვერსად ისე ვერვინ გაგვხვევს გამოუცნობ ცეცხლის ტბაში,
როგორც ლერწამქალწულები - აქ, ამ წარმტაც ქვეყანაში!
და, მეეტლევ, თუ მათ ალერსს ვერ ვეღირსე, გეთაყვანე,
საალერსოდ ისევ მიწვევს გაზაფხულის მთები მწვანე…
მაშ, გარეკე ეგ ცხენები, სადმე შორს, შორს წამიყვანე,
გამაქანე,
გამაქანე!

ყრუ საუკუნეს მითხარი. თამაშს თუ ბრძოლას უნდები დროთა ცქერით გართული? ბრბო მიუსიეს სავანაროლას. გააჩაღებდა ცეცხლს ბოტიჩელი. იცოდეს ყველამ. ჯვარების დარად ხელაღმართული. . კალნელეათი შორეულ ველებს და ემბრანტებით – იესოს ცხედარს. ბედო. რომ სილამაზე ადგას ყოველთვის იდუმალ ნეტარს. შენი ნებით თუ ქადაგით მწველი ხმათ დაბლა სცემდა მარმარილოებს. აძლევდა თავის უკვდავ ტილოებს.

რომელიც მარად მზეებრ გვინათ. იმდროიდან დაწყებული დღემდე როს გათენდა.ჰიმნი ქართულ ანბანს შენ. ცხრაასხუთი. შენ სიძველის გმოსავს ნელი ხავსი. სერზე აველ. მთაწმინდაზე შევდეგ ოცდაექვსი საუკუნის შემდეგ. მარადისი სიახლე გაქვს ორბის... .. მზით ანთებულ ზემდეგ. არამედ მზით ამოენთე ბრწყინვად ოცდაექვსი საუკუნის წინად. ოქტომბერი. ქვაზე ჭრილი ხარ ჩუქურთმის მსგავსი დიდის გზნებით ასე იყავ სავსე ოცდაექვსი საუკუნის წინად.. ომი. ჩემს ახლოს დგას კაცთ ახალი ტომი. არა გუშინ გაჩნდი თვალის ჩინად. ხელთ უპყრია ლექსთა ჩვენთა ტომი ოცდაექვსი საუკუნის შემდეგ.

შრომას ერთგულს. შენით მღერდა მომღერალი ვეფხვის.. ქალიშვილი შენით მღერდა ჩონგურს. შენ სიმები მოგაქვს ჩემი ქნარის. ეს შრიალი იყო მრავალ ვერხვის ოცდაექვსი საუკუნის წინად.. შენ ჯერ უშლელს . სევდიანის და როდესმე ობლის გულმხურვალე. უდარებლად მცოდნე ლექსის ხერხის.. ცხარეს. გაშვენებდა ახლის წინამორბედს ოცდაექვსი საუკუნის წინად. შენ შეჰხარი თავისუფალ მხარეს. ხარ აღმდგენი ქალაქის თუ სოფლის ოცდაექვსი საუკუნის შემდეგ. თავდადებულს..ხვეულები გრეხილების ორფის. ოცდაექვსი საუკუნის შემდეგ. როგორც ზრუნვა მშობლის.

აწ სულ სხვა ხარ. რა იყო და რაა ახალ ბრწყინვად ოცდაექვსი საუკუნის წინად. კვლავ გვინათე. როგორც ეხლა გვინათ..მაშინ ჰგავდი კოკორს.. როგორც ოცდაექვსი საუკუნის წინად. . არ იმგვარი. 1947წ. ოცდაექვსი საუკუნის შემდეგ.

მაგრამ ცხოვრება არაა სრული. მადლობელი ვარ. ვით ძველი გროში... დავტოვო ფიქრი ამაზე. ნაზი. შეიძლებოდა. სიბნელე. უდაბურებად იქცა სოფელი.. 1910 . ვით შეიძლება იქნე ლამაზი.. მცირე ბედისაც ვარ მადლობელი. გესლი. ოფელია! ტკბილი ნანა სულს უთხარი. მონასტერში. რომ ასეთ დროში მცირე ბედისაც ვარ მადლობელი. როცა სიტლანქე მოდის მგმობელი. ნუ გაოცდები. წადი. დამაშვრალი სული.. ვარ კმაყოფილი! ჰამლეტის ქნარით ამაოა მთლად ცხოვრება. ოფელია!. მქონოდა სული კეთილი. სუნთქვა რად გამოძნელე. ბოროტო. შორს მტვერი. დროა. გული მონასტერში მოასვენე! მაშ. როგორც დობილი..*** ქვეყანა გაცვდა. დრტვინვის წუთისოფელია. შორს მიწა! – ის ცის უარმყოფელია. წადი მონასტერში. წადი. წადი მონასტერში. მონასტერში. დემონიური ცეცხლის პროფილი.. საშინელება. მცირე ბედისაც ვარ კმაყოფილი. შორს. უბედობა ხატს აჩვენე.

მეწვევა ჩემი იდუმალი მეორე სახე. . ყველგან. მარტოობის საშინელ ჟამად.იდუმალი მეორე სახე შუაღამისას. გამოუცნობი მღელვარებით ვდგავართ პირისპირ: მშვიდი სიცოცხლე რა ამაოდ მე განვიზრახე. მსურს არ დამსდევდეს იდუმალი სახე მხილების და ვიყო ერთი. მსურს უსაზღვრო თავისუფლება. თვალწინ მეშლება დღეთ წარსულთა მწუხარე რიგი და უნაყოფო ჩემსა ბრძოლას მაგონებს იგი. რომ ჩემს მახლობლად არ სუფევდეს წამების ღმერთი. მუდამ მსურს ვიყო ერთი. და მსურს მე ამ დროს.

წყევლით შენაჩვენები. წევხარ ცივ სამარეში და არც სულს უხარია. ძახილს ვინ დაიჯერებს? ვერავინ განუგეშებს საოცრების უბეში. ზევით თუ სამარეში. როგორც ბედის ტრიალი. ჩამავალ მზით ნაფერი. ცივ და მიუსაფარი მდუმარების გარეშე. წევხარ ცივ სამარეში. ვერ ვნახე ვერაფერი. როგორც ღამის ზმანება. შეშლილი სახეების ჩონჩხიანი ტყეებით უსულდგმულო დღეები რბიან. არც შვება-სიზმარია! ეხლა კი სამარეა შენი განსასვენები! რომელი სცნობს შენს სახეს. მხოლოდ ნისლის თარეშში. მიიჩქარიან! სიზმარიან ჩვენებით . სამუდამო მხარეში მხოლოდ სიმწუხარეა! ცეცხლი არ კრთის თვალებში.ლურჯა ცხენები როგორც ნისლის ნამქერი. ელვარებდა ნაპირი სამუდამო მხარეში! არ ჩანდა შენაპირი.ჩემი ლურჯა ცხენებით ჩემთან მოესვენებით! ყველანი აქ არიან! იჩქარიან წამები. სძინავთ ბნელ ხვეულებში გამოუცნობ ქიმერებს! მხოლოდ შუქთა კამარა ვერაფერმა დაფარა: მშრალ რიცხვების ამარა უდაბნოში ღელდება! შეშლილი სახეების ჩონჩხიანი ტყეებით უსულდგმულო დღეები ჩნდება და ქვესკნელდება. ჩქარი გრგვინვა-გრიალით ქრიან ლურჯა ცხენები! ყვავილნი არ არიან. მდუმარების გარეშე და სიცივის თარეშში. ჩქარი გრგვინვა-გრიალით ქრიან ლურჯა ცხენები! 1915 . ვით სულის ხმოვანება ლოცვის სიმხურვალეში. გაქრა ვნება-წამება. მე კი არ მენანება: ცრემლით არ ინამება სამუდამო ბალიში. ვით ცეცხლის ხეტიალი. როგორც ზღვის ხეტიალი. როგორც ბედის ტრიალი. სამუდამო მხარეში. ან ვინ იტყვის შენს სახელს? ვინ გაიგებს შენს ძახილს.

არ მოაკლდება სიტყვა საუბრო. ბაგე – ატმებად გადაპობილი. მე არ მასვენებს ბაიის ბგერა და ანგელოსთა ნაზი პროფილი. მას არ მოსწყინდა ყოფნა მზიურის. თვალები უფრო გადაირია.. გაოცდა უფრო. და მუსიკალურ უვერტიურას მასმენდა მისთვის. სახლში მოსვლას მთხოვს წვიმის წვეთები და ქარიშხალი. დავიწყებულ სიმს გულში ატოკებს ქვითინი მწყრალი. დალალი ქერა. .. ის კი ფიქრობდა – რანაირია. გარეთ თოვს და წვიმს. სახლში მოსვლას მთხოვს წვიმის წვეთები და ქარიშხალი. გარეთ წვიმს და თოვს. რისთვის მეძახით. ვეფერებოდი სავარძელს სახით. ვიგონებ ჟამს. როს სიყმაწვილის დროს ხორცშეუსხმელი მიყვარდა ქალი. გაოცდა უფრო გაოცდა უფრო. თვალები ლურჯი.*** გარეთ წვიმს და თოვს.

ამბობდნენ: ამურებს ვერ დაემალები.ღელავდნენ. ერთს თქვენგანს ეკუთვნის სულ ჩემი წიგნები. პირველი და დიდი გენია ვიქნები.. ძვირფასო ქალებო.. ნეტავი დამათრო მის ბროლის თითებით. ვარდებში ღელავდნენ ლამაზი ქალები. არ მოგერიდებით. მათ უყვართ ჩურჩული და მიეთმოეთი. თუნდ იყო პირველი და დიდი პოეტი. .

უხმო ღიმილით ვუახლოვდები. მითხარ. ეს ყველაფერი ხომ ისევ გახსოვს? სადა ხარ ეხლა? კვლავ მარტოდმარტო რიონის პირას ვდგავარ მოკლული. წარსულო დროო.. მწარე ღიმილით.გახოვს? გახსოვს. გაჰქრა ჟამი ნეტარი. არ გთხოვს არაფერს. წარვიდა. იგივ ღამეა. გადავლებოდა ტბებს და ხშირ ტყეებს და გამჭირვალე იყო ეთერი? რიონის ზვირთი როგორ არხევდა ცის ელვარებას გულში ჩანაქსოვს. როგორ გვიყვარდა ჩვენ ერთმანეთი.. იგივ ნათელი. თიბათვის თეთრ ღამეებში. ოღონდ მითხარი. მე ვივიწყებდი მთელ დედამიწას შენს ნაზ ალერსში. ოდეს ნათელი მთვარის.. რძისფერი.. შენს ტკბილ ჩურჩულში. ახლა სიყვარულს გული აღარ გთხოვს. და მეკუმშება ტანჯვებით გული. დრო – რომელიც არ განმეორდება! . ხომ გახსოვს? მე აღტაცებით ვმღეროდი მაშინ და სიყმაწვილე თრთოდა ჩემს გულში. მაგრამ მშორდება დრო – რომელსაც სულს ვერ დაავიწყებ.

როცა ახლოა მზე შემოდგომის. ცამეტჯერ უნდა მოვიკლა თავი! გაივლის კიდევ ცამეტი წელი. მოახლოვდება გზა ოცდაექვსი. .ცამეტი წლის ხარ ცამეტი წლის ხარ და შენი ტყვეა ჭაღარა გულის ზმანება ავი. ატირდება დრო და ჩემი ლექსი. ოჰ. მოცელავს მაღალ ზამბახებს ცელი. ჩააწყვეთ რიგში ცამეტი ტყვია. როგორ მიდის ახალგაზრდობა – დაუნდობელი სურვილი ლომის! და ყოველივე როგორ ნაზდება.

ცხენთა შეჯიბრებაზე . სულს სწყურია საზღვარი. რამდენი ქარავანი.ჩემთვის არაფერია. ჩემთვის ყველაფერია ისევ ლურჯა ცხენები.ისევ ლურჯა ცხენები! აჰა! შორით მოისმის ქვეყნიური გუგუნი. რამდენი დაცხრება შურიანი თვალები. ცოდვით გადაბუგული. წვეთი სისხლის არ არის ჩემში არაქართული. ელვა ელვას გაეკრა.მცნობელი მღვრიე უდაბნოეთის. ჰე.ეფემერა ცხენთა შეჯიბრებაზე ჩემი ლურჯა ცხენები ჰქროდნენ ეფემერული და ფერადი ქარებით. ვწუხვარ: ერთადერთი ვარ და ზეცაზე სწერია ჩემი გზა და ახალი ლალის კართაგენები. ძაფი ნერვის არ არის ჩემში არაპოეტის. გაიშლება . ღამეები ველური დაიტვირთონ წამებით. უკანასკნელ ძებნათა სევდიანი საზღვარი. რომ მარად იმარჯვებენ იდუმალი მშვენებით ლექსთა შეჯიბრებაზე . ღამე მთვარეს მოებას. ო. მთებზე გადამართული.მხოლოდ ინტეგრალები. როგორც უსაზღვროებას. მაგრამ ვერ ვიხსენები გაფრენილი პირველი წყების ნიაგარებით. ქაოსში დაკარგულს ქარი დამედევნება ძახილით: გალაკტიონ! და ძნელია მიგნება. როგორც ღუმელი. გაქრა. იყვნენ საუკუნენი. იქ უკვდავი მაგიის მარმარილო იქნება. დაელეკა ცას ღვარი. ისევ ეფემერული. ბედი . კიდეები შეშლილი. . სადაც ახლა ჯვარია და გვიანი მტევნები.ქროლვის გარეშე . სულს სწყურია საზღვარი.

არსაიდან. როგორც წმინდა ემბაზი. ლურჯა ცხენებო! 1922 . როგორც უხვი მემკვიდრე.არაქვეყნურ დარდით გადამწვარისა. ვისვრი სავსე პეშვებით ფანტასტიურ მკვლელობებს და ოცნებას მკათათვის. მომავალში წყევლით გადავეშვები.სთქვი. ყოველმხრივ სივრცე იყოს. წარსულში. შველა კი . ლანდი . რომ ძეგლები ავმართო მღვრიე მშვენებათათვის. დაისერა მსოფლიო გამოუცნობ წყლულებით. თქვენ შეხედეთ: პირველი ჩნდება მერიდიანი. დამრჩეს ეს საიდუმლო. რას ნიშნავს ზენიტზე მდგარი შორი პალმები? წინ! იმ უსაზღვრობაში მწუხარებას აიტან. ჩემებრ დიდ საიდუმლოს მე იქ მივესალმები. მძიმე ქვების ქუსლებით დავეყრდნობი პოლიუსს. ცხენთა შეჯიბრებაზე! ცხენთა შეჯიბრებაზე! ცხენთა შეჯიბრებაზე გასწით. დე. უბრალო ხმებისთვის არასდროს არ მეცალა. ნეტავ ჯოჯოხეთისა დარდმა გამიყოლიოს. იყოს მზეთა ორგია და მაგია მთვარისა. ო. ეფემერა მომექცეს. ვეძებ ისევ დაღუპვას და დავცინი სიბერეს. კოშკებს სიზმარეთისას ნისლი გადაეცალა და იქ მიექანება სული განწირულებით. თამაშის თუ ბრძოლის ვიყო ცქერით გართული. როგორც ღამეს ენებოს. როცა ქარი მოსკდება და ცას შეემუქრება. შემოდგომის ქარვებმა გზები გადამიფერეს. ვიყო ამ ღრიანცელში მარად ხელაღმართული. სადაც ვარდებს ბაღისას მაისობა უქრება. წარსულს სწყდება ფოთლების წყება იმედიანი.

სწორედ დღეს ხარ ბედნიერი. ვინა თქვა შენი მიუსაფრობა? არა. სწორედ დღეს შენ დაიბადე. დიდი ხნის წინათ. ტკბილი გქონდეს მგზავრობა.. აღარ დაგემდურება არც მიწიერი. ბედი სხვა არსად არის. შენ სივრცეებმა დაგიბინადრეს შენ უკვდავების ხარ ბინადარი. მიდიხარ.. რაც დავიწყება გულმა არ ჰგუბოს... მიდიხარ.. მიდიხარ. თითქოს ზღვის კარად თივას თიბავდე. არც ზეციერი. სხვა ბინა მარად იყოს ზღაპარი. ვინა თქვა შენი გრდაცვალება? არა. მიდიხარ. შენ ჰპოვე თავშესაფარი. შენს ბედს ბევრი ინატრებს.. ვინა თქვა შენი უბედურება? არა.. მშვენიერს.*** ეს იყო წინათ. მაინც მოვიდა ვიღაც გვირგვინით და შენს უბრალოს ამშვენებს კუბოს.. ისე მიგაქვს წვალება. .

მათ ხსოვნას ქვეყანა სანთლებად აინთებს.. დროშები.. დროშები ჩქარა! დიდება.დროშები ჩქარა გათენდა. დროშები ჩქარა! 1917 . დროშები ჩქარა! თავისუფლება სულს ისე მოსწყურდა. ვინც თავი გასწირა. ვინც კიდევ გვაბრძოლებს იმედით..წყარო ანკარა. დროშები ჩქარა! დიდება ხალხისთვის წამებულ რაინდებს. ვით დაჭრილ ირმების გუნდს ..... ცეცხლის მზე აენთო.. აცურდა.. შეერთდით! დროშები. შეერთდით.. ვინც სისხლი დაღვარა. ვინც მედგრად დახვდება მტრის რისხვა-მუქარას.. გათენდა! შეერთდით..

საღამო ნელდება და კვდება ვარდები.. რომელსაც აზიის ცით გადაუარეთ. ღრუბელი ფერადი და ალვა ტანადი. მშვიდობით. დიდება და ძეგლო.ანგელოზს ეჭირა გრძელი პერგამენტი ანგელოზს ეჭირა გრძელი პერგანეტი.. მშვიდობით! ამაოდ დაგენდე. მშვიდობით. მშვიდობით. მშვიდობით!. ამაოდ დაგენდე. ელვარე საღამოვ ალმას საყურეთა! ბაგეთა ლოცვაო. 1917 . მშვიდობით მარადის! ქარვათა მორევში დაეშვა ფარდები – საღამო კანკალებს შიშით და რიდობით. ანგელოზს ეჭირა გრძელი პერგანეტი და ფოთლებს ისროდა სიფითრე ბარათის.. ნახაზი საგანთა უარით.. ოჰ! როგორ გაფითრდა ციურთა თანადი ოცნება. ოდესმე! გრაალის კოშკები. ლიდიის სამრეკვლო შენს ფეხქვეშ დაიმსხვრა და გლოვა მომესმა. და ჩვენ ერთმანეთი ამაოდ გვინდოდა.. უთუოდ მახსენებ ოდესმე. მწუხარე თვალებით მიწას დაჰყურებდა.

ხეები. მინდვრები. ის ეხლავ ხედავს და აღარ უცდის თავისუფლების მებრძოლ გენიას. ჭალები. . სასტიკი. განთიადიდან განთიადამდის დგას – გარინდება მან დაივალა. მდინარე. იგი აქ არის ამ გამთენიას. მას გაზაფხული ვარდის ღილებით რთავს. და სივრცეებში თანაბრად იგი შეშლილია და წინასწარმთქმელი. უეცრად მოვიდა შავებით სხვა ბავშვი შორეულ დაბიდან. დღეები. მის წინ ქუჩაზე გაილანდება მთელი მდინარე დემონსტრანტების. მისთვის ერთია – ეს ყვავილები ნამდვილი არის თუ ხელოვნური. მწუხარე ფერხულში ჩავებით და თვალი ცრემლებმა დაბინდა. ბავშვობის დღეები. ტყეები.ბავშვობის დღეები გაფრინდა ბავშვობი დღეები. ის ლაპარაკობს დროთ საზღვარს იქით დენონიური. ხმელი. ხელში უჭირავს რა თავის ქალა. მასში მიმავალთ ის ხელებს უწვდის. მაგრამ როს ნისლი გაიფანტება და ჟამი მოვა ალთა დანთების. ცათამდე ადის. მოწიწება არ აქვს მონური. 1915 ბაღთან ძეგლია ბაღთან ძეგლია. ბალახი.

ო. ამნაირ გრძნობას ხომ შეუძლია დაიმორჩილოს მთელი ხმელეთი. ამ სიტყვებს იქით რამდენი რამე ვერ აგიხსნიათ ვერც ჩუმი ცრემლით... შეხვედრა განა ასე გველოდა? თქვენ გაიხსენეთ.ახსნა ღამეს ელვარე დღე შეუცვლია თქვენი თვალების ღრმა სიბნელეთი. შეხვედრა ენას ვერ შეუქია. ერთს გაიმეტებთ: მე გთხოვთ. გაიხსენეთ. გაიხსენეთ. მომკალით! ყოფნა მაინც შუქია თქვენზე აღმართულ სადღეგრძელოთა.. არის ამ ქვეყნად სიკვდილი ქალით. ვერც ლალის ჭიქით. ო.. არის ამქვეყნად დაგვიანება – მაგრამ ამდენ ხნით? მაგრამ ასეთი? არის ამ ქვეყნად ვერხვი და სვია. რისთვის მიყვარხარ? მე არ მაქვს ნება? მაგნაირ გულით და სინაზეთი. მომკალით! . ამ რევორველშიც არის რვა ტყვია.

დასწვით. მიწად მუხლმოყრილი გრაალს შევედრები. 1917 . მძაფრი ქარტეხილი მას ნუ შეეხება. ხანმა უნდობარმა გზა რომ შეეღება. ბოროტი გველის მსხვერპლი ხარ.მონაზონ ქალს ოფელიას გმართებს ტირილი და ცრემლთა ფრქვევა. მზეო თიბათვისა. ადამ. დილა გაუთენე ისევ ციურიდან. მზეო თიბათვისა. ევა. სული მოუვლინე ისევ შენმიერი. სტიროდე. 1911 *** მზეო თიბათვისა. ამას გევედრები. ღმერთი თარეშობს შურისძიების! სტიროდე. ევა. იგი ვინც მიყვარდა დიდი სიყვარულით. ტანჯვა-განსაცდელში თვალნი მიურიდენ. სტიროდე. ფრთებით დაიფარე – ამას გევედრები. გმართებს ტირილი და ცრემლთა ფრქვევა. მსხვერპლი! სევდათ იცვალა თრთოლა ციების. დასდაგეთ ოცნების ფერფლი. უხვად მოიტანა სისხლი და ცხედრები. ადამ. სული უმანკოთა მიეც შვენიერი. სტიროდე.

სასაფლაონი სარკოფაგიდან დგება მუმია. და საუკუნეთ რიგს თვლის მუმია: მზიანი დღეა თუ სამუმია. ახლაა მტვერი. როს მხურვალება ქვიშაზე კვნესის უნდა. არ შეუძლია მტვერი არ იყოს. რომ საუკუნეთ რიგი გარიყოს. არ შეუძლია იყოს პირფერი. ის იყო მეფე. უნდა სამარე ჰპოვოს რამზესის. ორქიდეები ეცემა ნილოსს. . ჰაერი ლურჯი აბრეშუმია. რა სიჩუმეა. რომ სული არ მიისილოს.

. მათ. შეერეოდა ცოცხალთ ძახილი და მკვდართა მოთქმა უკანასკნელი. და შუაში კი სიცარიელედ ჩაბნელებული უფსკრული შავი ბნელი თვალივით იცქირებოდა. ზარის მწარე ხმით მათ ვეძახოდი. დიდხანს ვისმენდი გუგუნს.. რომ ყველას გაღვიძებოდა. ვისაც სძინავდა ცივ სამარეში. მათ მოვუხმობდი სასოწარკვეთით. 1914 . ფრთხილად დავრეკე მთვლემარე ზარი.. ვით ის ქვეყანსა და ეს სოფელი.. ვით ორი სული.. მსურდა. და დიდხანს. ვინც ამაოდ მომიწოდებდა. კუბოს ფიცრებზე ძვლების რახუნით.. ვინც აქ დარჩა. ვინაც მიყვარდა ან პატივს ვცემდი ჩემს განუსაზღვრელ სიმწუხარეში.... ერთმანეთისთვის მიუწვდომელი. დაცინვა იყო.. მაგრამ ამაოდ მოვუწოდებდი მათ.. და ქვესკნელიდან თითქო ამავ დროს მიცვალებულთა რეკავდა ზარი.. და ეძახოდა მათ. რომელთ სწამდათ ყოფნის ზღაპარი.ორი ზარი ღამით მივედი სასაფლაოზე და ვინახულე ძველი ტაძარი. რომელთაც სწამდათ ქვეყნად სიცოცხლე და დღეს საფლავის ფარავდათ ლოდი. სამარადჟამოდ დაუნახავი. და დიდხანს. მკვდართა გუგუნით თრთოდა ქვესკნელი. ფრთხილად ავედი ძველ სამრეკლოზე.. და ორი ზარის საბედისწერო.. დიდხანს ზარი ჰგოდებდა.

თითქო მწკრივი ღეროა.. ვკოცნი მე შენს დალალებს.რა დროს რომანსეროა გაცრეცილ და მტვერიან ცას სინათლე კლებია. მღერენ რომანსეროებს.. ყვავილებზე მღერიან. მაგრამ რა მეკოცნება? 1923 . რა დროს ყვავილებია? ცაზე ვხედავ წეროებს. რა დროს რომანსეროა? წყარო ხევში ვალალებს: გაჰქრა გიჟი ოცნება.

ვინაც ააშენა და ცით დაამშვენა დიდი ნიკორწმინდა. როგორც მინდა. რა მხნე. ჟღერს ქვის ჰარმონია – დარობს რამდი დარი. სიზმრის გეგონება. რა ნიჭმა ააგო. სიბრძნით გამოჰკვეთა მძლავრი ნიკორწმინდა. სვეტთა შეკონება. რა მდიდარი. მკვიდრად ააშენა. ვინაც გამოჰკვეთა. ნეტა ვინ აზიდა. ან როგორ აზიდა. რა მადლმა ააგო სვეტი – ნიკორწმინდა! . რა ხელმა აზიდა მაღლა ნიკორწმინდა! რა განძი გვქონია. ქარგით დამქარგავი ნაზი შუქურთმებით. კარგად გამოჰკვეთა. გზნებით დამკარგავი გრძნეულ ჩუქურთმებით. ნეტა ვინ ააგო. ჩემთვის დიდებული სხივი გამობრწყინდა.ქებათა ქება ნიკორწმინდას მაქვს მკერდს მიდებული ქნარი. აქ რომ თაღებია. ისე ნაგებია.

დრომ მას დიადემა კრძალვით შეუხვია. რომ გრძნობით აანთო და წლებს გადაანდო ნათლად ნიკორწმინდა! ხვეულთ დიადება ვხედავ – რა უხვია. შიგ მიჰკარგ-მოჰკარგა გზნება – ნიკორწმინდა! მკვეთრი და მოქნილი ხაზთა დასრულება არის ამოდქმნილი ნატვრის ასრულება. სათნოდ აღერილი. ხაზებში ანთია ცეცხლი მისარქმელი: ნეტა ვინ აანთო. გშვენის. ცამდის აღერილი. ეს ის სიმკვეთრეა. ნიკორწმინდა! . და როცა მოჰქარგა. ვით დიადია თორმეტი სარკმელი.ვგრძნობ. ეს ის სიმდიდრეა. რაითაც მკვიდრია ძეგლი – ნიკორწმინდა! შენის სულმნათისად ასვლა ეროვანი: ყელი გუმბათისა მაღალღეროვანი. ნებით აღერილი. ნეტა ვინ მოჰქარგა.

ხალხის ხელოვნება – ბრწყინავს საქართველოს ქებად ნიკორწმინდა! 1947 . კიდევ ფრთები გვინდა.მზერა ქართულია სივრცის დაუნჯებით. უახლესი. მძლავრი ხელოვნება. თვალი გართულია ფრთიან ფასკუნჯებით: ფრთები. ფრთები გინდა. გინდა დაეუფლო სივრცეს ნიკორწმინდა! შენ ფრთამოღუღუნეს ჟამთა სიმაღლეზე. ჩვენი საუკუნე გიცავს.

ღამე არ უცვლება. რა თქმა უნდა. ღამის მეეტლე რომ ვეღარ დაატია. გულში მწუხარებამ ღამე გაათია… მაინც არ მასვენებს მწარე სინანული – რომელი საათია? რომელი საათია? ვდგევარ ფანჯარასთან. მთელი შემოდგომა თავზე დამათია.რომელი საათია ახლა. ღვინის საათია!” ასე იძლეოდა პასუხს შეკითხვაზე – რომელი საათია? 1914 . შეიძლება? რომელი საათია? რომელი საათია? სამის. ძლიერ გვიანაა. ახლა მხოლდ სამი იყოს. არის მესამედი. შეიძლება. როგორ მოხდა. რომელი საათია? რომელი საათია? ღმერთო. მაინც წყვდიადია. აღარ გათენდება ღამე საზიზღარი! რომელი საათია? რომელი საათია? იყო შარლ ბოდლერი: “მწარე და ძვირფასი თრობის საათია. მაგრამ გაიხედავ. წვიმა მოსისხარი თითქოს შეუწყვეტი კუპრის ნაკადია. ისევ ნერვიულად რეკავს ტელეფონი. კივის სადგირიდან ზარი მეცამეტე – რომელი საათია? რომელი საათია? ფიქრში გახვეულა ბნელი დერეფანი.

. მთვრალი ვარ შენით.მთვრალია ყოფნით. მთვრალია ცეცხლით ვარდების ფენით ტრიალებს ჟინი. მთვრალია ცეცხლით და მაინც ღვინით ჰგონიათ მთვრალი. მთვრალია ლხინი. პოეტის ახლოს გედება ალი. შოპენი. ოცნებას შვენი. გიცქერის მკრთალი. ვერდი და პაგანინი. ვით ლოცვა შენი. იგი. პარტერი. ცოტა სიყვარულს და ღერ პაპიროსს. თქვენ გინდათ გახდეთ მილიარდელი. *** თქვენ გენატრებათ ლოჟა. მთვრალია ყოფნით. უსახლო. მე კი ვარჩევდი გზას უნაპიროს.

ერთგავარ მიიტანს ამ სახის ლოცვისთვის ზმანებამტკივანი: გზაელებს . არ არის! დაჰქრიან უდაბნოს ქარები. თებერვალს უხმობენ. ვეწვევი განდეგილ მამათა „უმანკო ჩასახვის“ სავანეს.. რომანზე ისვენებს შანდალი.მგოსანი სასახლის. წმინდაო.სასახლის მდივანი. იქ შავი თოვლივით დამათოვს ჭვარტლი და ბურუსი თავანის. სამრეკლოს ჯვარიდან ყვავები! და ვიცი ღელვაა საგანი. ხელთათმანს .. არ არის. წმინდაო მაცხოვარ! გრიგალთა სადაურ შებერვას მისდევენ ფოთლების შვავები. სიმკაცრით შემხედავს საშვენი თვალები შეკრული კამარის: ჯვარს ეცვი. ამ ივლისს გადირეკს ნოემბრის ბაღები. თუ გინდა! საშველი არ არის. მტანჯავენ და ვიცი: გახსოვარ! სამრეკლოს ანგრევენ ზარები.. სასახლის ჩაქრება ჭაღები. რომანში .შეშლილი სკვითელი.. 1917 .შემოდგომა „უმანკო ჩასახვის“ მამათა სავანეში ამ მაისს. ამ ივნისს. დარჩება აუზთან სანდალი და ძველი ფოთლები ყვითელი.. მხურვალე ვნებები გამივლის. თებერვალს.. როდესაც ღამეა უკუნი და ჩემი მდუმარე საკანი და ცეცხლის მფარველი გუგუნი.

ცხარე დენდები. ლონდონის ბირჟა. აღიგვება ეს სისაძაგლე. ამერიკა. კამარილიას დანდობილი მეფეთ სასახლე. მაგრამ სულ მალე. . არის სტერლინგი. არის სტინესი. როკფელერი. გაბედითება. სიტყვიერ ომში ინგრევიან პარლამენტები. იქ კი ღიმილის და ზრდილობის მთელი ბაზარი. დიპლომატები და ელჩები. როგორ გამძაფრდა ეს ორგია უზარმაზარი. გემებს იზიდავს ინდოეთის ავლა-დიდება.სულ მალე არის მორგანი. უმძლავრესი და ურკინესი.

მკვლელი! . ხვალ უსათუოდ გელის დახვრეტა. ყელამდე სისხლში მიდის ფეხები. შენ გახარებს. რომ მოკვდა ყველა. რომ სისხლის მიზეზი ხარ და თანა გდევს ხალხის გოდება. შენ სამარემდე მიხვალ ცხედრებით. შენი ბრძოლის საგანი. რომ მუხლებამდე სისხლის მორევი გსვრის და მშობლიურ ცხედრებს ეხები. რა თქმა უნდა.ეს არის შენი წოდება. მაგრამ სისხლი მწარდება. შენ ბოროტება ხარ უმტკიცესი. ყველამ იგრძნო. ო. რომ აღარ დგანან ძველი კაკლები. ო. კმაყოფილი ხარ მათი მორევით.სისხლი საშინელია . მოღუშულია შენი საკანი. იუდა! სისხლი არასდროს არ დაწყნარდება! იმედი. შენი სახელი მათ მიუეცრათ მხეცი! . . და ყველა გიცქერს მუნჯი ყვედრებით. სისხლი იძახის: მკვლელი. მოულოდნელმა ქარმა ახვეტა. შენგნით არავის არ უნდა შველა. ცხედრები მუდამ სდუმანო.იგრძნო უეცრად.არც მეტი და არც ნაკლები.

სად არის ჩემთვის სამაგიერო? საბედნიერო სად არის სული? ვით სამოთხიდან ალიგიერი. იებით. და თუ როგორმე ისევ გათენდაღამენათევი და ნამთვრალევი. ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია და შორეული ცის სილაჟვარდე შემოიღამებს მთის ნაპრალები. მე ჯოჯოხეთით ვარ დაფარული! . ვედრებით განაოცები. როგორც პეპელა. დასტკბი ყმაწვილურ ბედის დაღლილ ხელებით წამებულ სახით! შეხედე! დასტკბი! ჩემი თვალები. და მაშინ ვიტყვი: აჰა! მოვედი გედი დაჭრილი ოცნების ბაღით! შეხედე.ღამენათები და ნამთვრალევი სავსეა ცრემლთა შურისძიებით! დასტკბი! ასეა ყველა მგოსნები? შენს მოლოდინში ასეა ყველა? სული. შენს ფერხთ ქვეშ კვდება. შემოიჭრება სიონში სხივი და თეთრ ოლარებს ააელვარებს. მზეო მარიამ! როგორც ნაწვიმარ სილაში ვარდი. დაღლილ ქალივით მივალ ხატებთან! ღამენათევი და ნამთვრალევი მე მივეყრდნობი სალოცავ კარებს.სილაჟვარდე ანუ ვარდი სილაში დედაო ღვთისავ. წინათ რომ ფეთქდნენ ცვრებით.

ჩემი ცხოვრების გზა სიზმარია და შორეული ცის სილაჟვარდე! 1917 . განსასვენებელ ზიარებაზე ჩემთან არ მოვა შენი ხსენება! დავიკრეფ ხელებს და გრიგალივით გამაქანებენ სწრაფი ცხენები! ღამენათევი და ნამთვრალები ჩემს სამარეში ჩავესვენები.და როცა ბედით დაწყევლილ გზაზე სიკვდილის ლანდი მომეჩვენება. მზეო მარიამ! როგორც ნაწვიმარ სილაში ვარდი. დედაო ღვთისავ.

შეუცნობ დედას და მამას გოდებს წამებით ადამიანი. ორკესტრი მარად იგლოვებს ამას. მას დირიჟორობს თვითონ სატანა.სატანა. უნდობელია მისი გენია. მას დირიჟორობს თვითონ სატანა.. გრიალი გააქვს მსოფლიო ორკესტრს. ჯერ დედამიწას არ მოსმენია მსოფლიოს ბაგეთ ასე გოდება. გრგვინავს ორკესტრი. პირველი. ყოველ გულს ნამავს შხამიან ნესტრით. მიაქვთ ორკესტრი ძლიერად ორკეცს ორატორიებს.. დირიჟორი მსოფლიო ორკესტრისა მიწიდან თითქოს ალი ავარდა და კაელიოც ზეცას ეხება. გრგვინავს ორკესტრი. . სულს ხორციელის ეხება დანა. მძაფრი და შხამიანი. არც შებრალება.. მთაზე ატანა. უცებ სატანამ გაინავარდა და შორი მეხი მეხს ეტეხება. არც შეცოდება.. სუსტი.

ნუთუ არვინ არს. მატარებლისგან როს მიმიღია ან თანაგრძნობა. რა საჭიროა ახლა გოდება. ვინც სხვებს აცილებს. როგორც ლავა. მახრჩობს გრძნობები. გემშვიდობები სამარადისოდ. სამარადისოდ გემშვიდობები! ნეტავ ასეთი რად მერგო ბედი. ვიცი. დროა ჩასვლისა. ყოველჟამს ვკარგო თითო იმედი. აჰა.უკანასკნელი მატარებელი ცხოვრების ეტლის სადარებელი საცაა გავა მატერებელი. ან შეცოდება? მატარებელი თვლემს. პოეტის მეტი? 1937 . ამ წასვლას რაც ეწოდება. მივდევ ვაგონებს. მატარებელი ხუთ წუთში გავა. მატარებელი ხუთ წუთში გავა. მიემგზავრება იმედი ჩემი ბედის ვარსკვლავის სადარებელი. გამოსალმების ხელოვნებისთვის. დაიძრა რკინის ბორბლები.

შავი წიგნი შუა წყდება. დღეს ეს წიგნი არვინ იცის.. მას იქით კი კაცის გრძნობა და გონება ვერას წვდება. აირჩიე ერთი კვალი!" შავი წიგნი არ თავდება. კაცის ხელი.ხელოვნება ვის უნახავს შავი წიგნი. ის ამბორი. რომ არ იყოს ხელოვნება"!. და ჟამთ მტვერით იფარება წიგნი ცის და დედამიწის. და ჰა.. მაგრამ ჩემში საუბრობდა მეორე ხმა. რას იშვიათ თუ მისწვდება კაცის გული. ხმა ფარული: "ხელოვნება . დიდხანს ვწერდი. დიდხანს მწვავდა შთაგონების ცეცხლი მწვავე..ეს ოქროა მიწის გულში დამარხული..ის ალერსი.. რომ არ აჩნდეს მწარე გესლი. დაწერილი სისხლის წვეთით.. 1909 . და ვფიქრობდი: ჩემს შავს წიგნში თუ არს-მეთქი რამ ისეთი. ვთქვი: "სხვას რას აქვს ფასი ქვეყნად. არის წმინდა პოეზია და მუსიკა არის შორი. ვწერდი ვნებით. მაგრამ ქვეყნად არ არსებობს .. წიგნი წითელ ასოებით. ვწერდი ჟინით. მას ზღვა ფარავს შეუცვლელი. აირჩიე მათგან ერთი. ხელოვნება მარგალიტს ჰგავს. იგი დავათავე. და მომწყინდა იგი მცნება. რომ არ აჩნდეს სისხლის წვეთი? და მეწვია შემდეგ ეჭვი. დაწერილი სასოებით? გადიარეს გრიგალებმა. არის საღვთო ბილიკები ამ სივრცისკენ მიმავალი.