You are on page 1of 2

Koeficijent prianjanja i klizanja

Kao to je pokazano, kretanje toka uslovljeno je savlaivanjem odreenih otpora,


a to znai obezbijeenjem odgovarajue vrijednosti vune, odno propulzivne sile X M:
Ostvarivanje ove tangentne reakcije zavisi od kretaa i tla, tj. od njihovog uzajamnog
dejstva. U naelu, ovaj mehanizam je veoma sloen, ak i za posmatrani sluaj krutog tla.
Uzajamno dejstvo kretaa i tla, meutim, moe veoma lako da se ocjenjuje, pomou tzv.
koeficijenta prianjanja, koji se definie u obliku:

(13)
tj. kao odnos vune sile i odgovarajue normalne reakcije. Ovako definisan koeficijent
prianjanja predstavlja u sutini mjeru vrstoe kontakta kretaa i tla, ili mjeru
odupiranja kretaa.
Oigledno je da koeficijent prianjanja zavisi i od veliine XT. Drugim rijeima, s
obzirom da je XT = RT, ovako definisan koeficijent prianjanja zavisi od otpora kretanju.
Pod svim ostalim jednakim uslovima, S direktno zavisi od RT.
S druge strane, meutim, maksimalne vrijednosti koeficijenta prianjanja zavise od
vrste kretaa i vrste tla, odnosno od njihovog meusobnog dejstva. Na taj nain su
ograniene i maksimalne mogunosti ostvarivanja vune sile, odnosno propulzije vozila.
Uslovi prianjanja, dakle, ograniavaju maksimalne otpore koje vozilo moe da
savlauje,a time i perfomanse vozila.
Maksimalna vrijednost koeficijenta prianjanja oznaava se sa , tako da je
Smax=.
Na osnovu toga neposredno slijedi da je
(14)
to predstavlja osnovnu zakonitost kotrljanja pogonskog toka sa stanovita ostvarivanja
propulzije.
Maksimalne vrijednosti koeficijenta prianjanja, koje se obino kratko zovu samo
koeficijent prianjanja, zavise, kao to je naglaeno, od vrste kretaa i vrste i stanja tla po
kome se kreta kotrlja. One mogu da se odrede samo ekesperimentalnim putem. Do sada
je ovakvih eksperimenata obavljeno veoma mnogo. U tabeli T 1 dat je prikaz prosjenih
vrijednosti koefijenata prianjanja za uobiajene pneumatike i gusjenice i vie
karakteristinih tla.

Tabela T 1.
Vrsta i stanje tla
Asfalt, suh
Asfalt, mokar
Beton, suh
Beton, mokar
Drvena kocka
Suh utaban put, glinasto tijelo
Suh utaban put, pjeano tlo
Livada, pokoena, vlana
Livada, nekoena, vlana
Strnjika, suha, glinasto tlo
Strnjika, vlana, glinasto tlo
Strnjika, pjeano tlo
Oranica
Pijesak, vlaan
Pijesak, suh
Zemljani put lo, blato
Utaban put u snijegu

Toak
0,70 0,80
0,40 0,60
0,80 0, 90
0,75 0,90
0,80 0,90
0,80
0.70
0,70
0,50
0,70
0,60
0,60
0,30 0,50
0,40 0,60
0,30 0,40
0,10
0,20 0,40

Gusjenica

1,0
1,10
1,20
0,70 0,85
0,80 0,90
0,50 0,70
0,70 0,90
0,60 0,80
0,50
0,40
0,30 0,50
0,60