You are on page 1of 20

Opgeruimd leven met adhd

Praktische organiseertips en -strategieën
Judith Kolberg en Kathleen Nadeau

U ITGEVERIJ N I EUW E Z IJDS

Oorspronkelijke titel: add-Friendly ways to Organize your Life, published by
arrangement with Paterson Marsh Ltd and the Taylor and Francis Group
llc, Londen.
Eerste oplage maart 2007
Tweede oplage september 2007
Derde oplage november 2008
Vierde oplage april 2010
Vijfde oplage oktober 2012
Uitgegeven door: Uitgeverij Nieuwezijds, Amsterdam
Vertaling: Jan Willem Reitsma, Haarlem
Zetwerk: Holland Graphics, Amsterdam
Omslag: Studio Jan de Boer, Amsterdam
Alle productaf beeldingen in dit boek zijn afkomstig van Viking Direct
kantoorartikelen.
Copyright © 2002, 2007, 2008, 2010, 2012, Judith Kolberg en Kathleen
Nadeau
Nederlandse vertaling © 2007, 2008, 2010, 2012, Uitgeverij Nieuwezijds
isbn 978 90 5712 244 6
nur 770

Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk van de Forest Stewardship Council (fsc) mag dragen. Bij dit papier is
het zeker dat de productie niet tot bosvernietiging heeft geleid.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt
door middel van druk, fotokopie, microfi lm, geluidsband, elektronisch of
op welke andere wijze ook en evenmin in een retrieval system worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Hoewel dit boek met veel zorg is samengesteld, aanvaarden schrijver(s)
noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele
fouten en/of onvolkomenheden in dit boek.

Woord vooraf

D

e dag dat het manuscript van Opgeruimd leven met adhd arriveerde, had ik net een uur doorgebracht met John, een behoorlijk goed aangepaste, professioneel geslaagde volwassen man
bij wie in zijn vroege jeugd adhd werd geconstateerd. Ook bij een
van zijn broers was adhd geconstateerd. Ondanks zijn strijd met
adhd was John erin geslaagd om zijn opleiding af te maken, te trouwen, twee kinderen te krijgen en in het bedrijf van zijn vader te gaan
werken. Op zijn 31ste is John gelukkig en tevreden met zijn leven.
Vanwege zijn aandoening gebruikt hij nog steeds medicatie, met
goed resultaat. Hij volgt met tussenpozen therapie bij mij, waarin
we het vooral hebben over zijn werk, zijn gezin en de levensvragen
die zich voordoen.
John omschrijft zichzelf als een productief en redelijk goed aangepast lid van de samenleving. Maar, zoals hij zelf opmerkt, buitenstaanders kunnen misschien niet tussen de regels van zijn leven
door lezen. Op zijn werk en thuis is hij een chronische chaoot. Hij
vindt het ontzettend moeilijk om dingen af te ronden zonder zich te
laten afleiden. Hij vindt het bijna onmogelijk om eenvoudige, noodzakelijke dingen te doen zoals huishoudelijke klusjes en op tijd op
zijn werk komen. Zijn huwelijk staat vaak onder hoogspanning door
zijn onvermogen om zich tijdens een gesprek te concentreren of
tegemoet te komen aan de wensen van zijn vrouw. Als hij iets ontdekt wat zijn belangstelling prikkelt, schuift hij alle andere dingen
opzij.
Tijdens onze laatste afspraak hebben John en ik, waarschijnlijk
voor de vijfde keer, het grootste deel van het uur gesproken over me-

vi

opgeruimd leven met adhd

thodes om zijn werkkamer en zijn spullen zo goed mogelijk te organiseren. Hoewel we een aantal organisatietechnieken en -strategieën hadden uitgeprobeerd, waarvan vele aanvankelijk met succes,
vond John het enorm moeilijk om consequent op de goede weg te
blijven. De technieken waren doeltreffend, maar de mate van zelfbeheersing die ervoor nodig was, kon John domweg niet opbrengen.
Dus die dag besloten we op zoek te gaan naar nieuwe strategieën die
beter aansloten bij de chronische aard van zijn adhd.
adhd is een aandoening die mensen op verschillende, maar blijvende manieren gedurende hun hele leven treft. Er is nog steeds
weinig literatuur over deze aandoening bij volwassenen – of over
wat deze aandoening tijdens de kindertijd voor effect op de volwassenheid heeft – vergeleken met het vele onderzoek dat naar adhd
in het algemeen is gedaan. Toch is men het erover eens dat de belangrijkste adhd-symptomen een significante minderheid van de
volwassenen treffen. Bij deze mensen veroorzaakt de aandoening
een spanningsveld tussen de verwachtingen van de samenleving
enerzijds en hun vermogen om aan die verwachtingen te voldoen
anderzijds.
adhd onderscheidt zich van andere aandoeningen tijdens de volwassenheid en kan op een betrouwbare manier worden vastgesteld
en effectief worden behandeld. Uiteindelijk kost deze aandoening
de samenleving een hoop geld als volwassenen niet in staat zijn om
de overgang te maken naar een functioneel leven of zelfs als, zoals
bij John, de aandoening hun leven en huwelijk ontwricht. We erkennen dat de behandeling van de symptomen en gevolgen van adhd
multidisciplinair en levenslang moet worden volgehouden. Hoewel
de ernst van de symptomen en de gevolgen ervan per persoon verschillen, bestaat er geen behandeling die de aandoening volledig
kan laten verdwijnen, vooral door de hoge eisen die onze samenleving tegenwoordig aan mensen stelt.
In Opgeruimd leven met adhd bieden Judith Kolberg en Kathleen
Nadeau een aantal praktische en logische richtlijnen die theoretisch
en wetenschappelijk verenigbaar zijn met adhd. Om te beginnen
maken ze de lezer duidelijk wat adhd inhoudt en vertellen ze over
de venijnige manieren waarop deze aandoening een rem zet op het
vermogen om in het dagelijks leven dingen te ontwikkelen, in stand
te houden en te organiseren. Ze bieden een kader voor interventies
die rekening houden met de beperkingen die voortvloeien uit deze
aandoening en overeenstemmen met de huidige wetenschappelijke
inzichten. Ten slotte is hun model verenigbaar met wat we op dit
moment weten over adhd en biedt het de doelgroep strategieën om

woord vooraf

vii

consequente en voorspelbare zelfregulering in alle aspecten van
hun dagelijks leven te verhogen.
adhd is niet zozeer een concentratieprobleem, maar een zelfreguleringsprobleem dat belemmeringen veroorzaakt in het dagelijks
leven, met name op het gebied van planning, organisatie en doorzetten. Kolberg en Nadeau onderkennen de problemen die optreden
bij mensen met adhd als ze activiteiten ondernemen die ze geestdodend, inspannend of oninteressant vinden en die ze niet noodzakelijkerwijs uit vrije keus verrichten. Ze begrijpen dat onmiddellijke,
voorspelbare, veelvuldige en betekenisvolle ondersteuning noodzakelijk is.
Ik zal Opgeruimd leven met adhd toevoegen aan mijn zeer korte
lijstje van aanbevolen zelfhulpboeken voor volwassenen met adhd
die het roer in eigen hand willen en kunnen nemen en meer uit
hun leven willen halen. Het is een boek waar ik vaak naar zal
verwijzen.
Sam Goldstein

Voorwoord

H

et heeft lang geduurd voor dit boek af was en het komt rijkelijk
laat om te voorzien in de behoefte van volwassenen met een aandachtstekortstoornis (met of zonder hyperactiviteit) (adhd of add).
Dit is een van de weinige boeken die zich direct en uitsluitend bezighouden met het grootste probleem waarvoor volwassen adhd’ers
zich geplaatst zien: het probleem van de ongeorganiseerdheid.
Omdat aanvankelijk het idee bestond dat adhd een stoornis bij
kinderen was, die zich bovendien vooral bij jongens voordeed, ging
de aandacht sterk uit naar de jongensproblemen die werden veroorzaakt door een aandachtstekortstoornis: moeite om stil te zitten,
rustig te blijven of zich te concentreren. Het grootste probleem was
om ervoor te zorgen dat kinderen (vooral jongens) met adhd gewoon
bleven zitten, luisterden en zich gedroegen (zich beheersten).
Met het verstrijken der jaren is onze kennis van adhd toegenomen. Er zijn nieuwe inzichten ontstaan. We weten inmiddels dat
adhd ook veel meisjes en vrouwen treft en dat vrouwen vaak met
andere problemen worstelen dan mannen. We weten ook dat adhd
een stoornis is waar je niet overheen groeit. Het gaat niet weg, het
ontwikkelt zich alleen maar als we ouder worden. Terwijl kinderen
met adhd zich ontwikkelen tot jongvolwassenen en doorgroeien, is
de verwachting niet langer dat ze gewoon ‘stilzitten en luisteren’. Ze
moeten ‘hun leven in eigen hand nemen’. Daarvoor moeten ze leren
hoe je dingen organiseert.
Georganiseerd zijn is nog nooit zo belangrijk geweest. We moeten onze tijd, onze spullen en onze leef- en werkomgeving ordenen.
Anders worden we overspoeld door de stroom van berichten uit de

x

opgeruimd leven met adhd

buitenwereld. Wij ontvangen tegenwoordig in een maand meer post
dan onze ouders vroeger in een jaar en meer post in een jaar dan
onze grootouders in hun hele leven. Om nog maar te zwijgen van de
boodschappen op de voicemail of e-mail. En de stroom neemt nog
steeds in omvang toe. We kunnen door de alomtegenwoordigheid
van pinautomaten inmiddels zo gemakkelijk bij ons geld komen,
dat je steeds meer zelfbeheersing moet opbrengen om impulsaankopen binnen de perken te houden. De enorme hoeveelheid papier
en spullen die in ons leven verschijnt en die moet worden georganiseerd, is een grote uitdaging, zelfs voor mensen die geen adhd
hebben.
Vanwege het toegenomen aantal ingewikkelde keuzes dat we in
het dagelijks leven moeten maken, zijn goede besluitvaardigheden
van levensbelang en is het goed indelen van je tijd een must. Papieren of plastic tas? Obligaties of aandelen? De ene crèche of de
andere? Elke keer opnieuw moeten we een keuze maken uit een
groeiend aantal aanbiedingen. En wie aarzelt, verliest. Uitstel kan
ertoe leiden dat je verdwaald raakt in stapels beslissingen, papieren,
rommel en stress. Zelfs de tijd is veranderd. Iedereen is het erover
eens dat er domweg minder tijd lijkt te zijn.
Supermarkten en benzinestations die langer en vaker open zijn,
soms zelfs op zondag of ’s nachts, hebben het natuurlijke ritme uit
onze 24-uurscyclus gehaald. Vroeger bestond er een cultureel bepaald dagritme, waarbij veel faciliteiten ’s avonds en in het weekend niet beschikbaar waren. We aten regelmatig en op een redelijk
vaststaand tijdstip. Maar tegenwoordig hebben we veel meer keuzemogelijkheden gekregen, waardoor we actiever moeten plannen en
prioriteiten moeten stellen. We kunnen elk uur van de dag, van de
week en zelfs van het weekend eten, winkelen, tanken of geld uit
de muur halen. We zijn gedwongen om zelf patronen te creëren om
niet te vervallen in ongeplande chaos.
Ook het arbeidsproces heeft ingrijpende veranderingen ondergaan die hard aankomen bij volwassenen met adhd. Veel eeuwenoud ambachtelijk, fysiek werk is overgenomen door machines, waardoor er allerlei banen zijn gecreëerd in de dienstverlening, communicatie en technologie – banen waarvoor minder lichamelijke
activiteit nodig is en meer geestelijke concentratie, meer langdurige
aandacht voor details en waarvoor meer informatie moet worden
gerangschikt en geordend.
Verreweg de meeste volwassenen forensen niet alleen naar hun
werk, maar zijn ook nog eens tweeverdieners, waardoor er geen
partner thuisblijft die het huishouden en de activiteiten van de ver-

xi

voorwoord

schillende gezinsleden kan coördineren en organiseren terwijl de
ander zich op zijn of haar werk richt. Bij elkaar leiden deze factoren
ertoe dat er ongekend hoge eisen worden gesteld aan volwassenen
met adhd. Er staat vooral veel druk op vrouwen, van wie verwacht
wordt dat ze hun huis, kinderen en leven op orde hebben, ongeacht
de andere eisen die er aan hen gesteld worden.
Terwijl de inzichten in adhd groeien, is ook ons inzicht in organisatie toegenomen. De erkenning van leerverschillen en -stoornissen, de aandacht voor variabel concentratievermogen, en nieuwe
inzichten in leervormen hebben allemaal bijgedragen aan organisatieadviezen en -methodes voor mensen met adhd die effectiever
zijn dan ooit. In dit boek zullen wij – Judith Kolberg, een professional organizer die gespecialiseerd is in de behoeften van volwassen
adhd’ers, en Kathleen Nadeau, een bekende autoriteit op het gebied
van adhd – ons gezamenlijk op een eenvoudige, directe manier
buigen over de problemen waarmee volwassen adhd’ers te maken
krijgen.
Hoewel er diverse boeken over organiseren bestaan, houden die
zich geen van alle specifiek bezig met de problemen en dilemma’s
van volwassen adhd’ers. We hopen dat onze lezers zullen merken
dat dit boek ze helpt om hun leven te organiseren en ze in staat stelt
om hun energie te richten op hun sterke punten, in plaats van te
stranden in de chaos van alledag.

Dankbetuiging
Judith Kolberg
Ik zou mijn dank willen uitspreken voor de bijdrage van mijn medeschrijfster, Kathleen Nadeau. Kathleens toewijding aan mensen met
adhd is enorm en haar voornemen om dit boek te publiceren, bleef
overeind toen ik bijna alle hoop had opgegeven. Mensen met adhd
mogen trots zijn op haar talent en vasthoudendheid. Mijn dank gaat
uit naar Penny Walker, die hielp om het manuscript te organiseren
en de illustratoren Stephen Sweny en Stephanie Troncalli. Ook dank
aan de National Study Group on Chronic Disorganization voor het
professionele kader waarin kan worden gediscussieerd over adhd
en organisatietheorie. Ik ben dank verschuldigd aan al mijn adhdcliënten voor wat ze mij over de echte wereld hebben geleerd. Ik heb
ook waardering voor de inzichten van Sari Solden en Sandra Fel-

xii

opgeruimd leven met adhd

ton en van de vele schrijvers die weten wat een enorme opgave het
organiseren is voor mensen met adhd. Dank aan de vrouwen van
EcoColors en Annemarie Poyo dat ze mij er zo mooi lieten uitzien.
Ten slotte een dankwoord voor George Zimmar, Hope Breeman en
Barbara Michaluk dat ze ingrepen en de teugels in handen namen
om deze uitgave te maken tot het boek dat er altijd al in zat.

Kathleen Nadeau
Ten eerste mijn dank aan de vele volwassen adhd’ers aan wie ik in
de loop van de jaren therapie heb gegeven. Ze hebben me veel geleerd door mij te vertellen over hun worstelingen en overwinningen
terwijl ze trachtten hun leven in eigen hand te nemen. Veel dank
voor Judith Kolberg voor haar vele suggesties, inzichten en creatieve organisatieoplossingen, om nog te zwijgen van haar geduld en
vastberadenheid om dit project af te krijgen. Dank ook aan Hope
Breeman en George Zimmar van Brunner-Routledge voor hun enthousiasme en geduld, omdat dit boek op een hoogst ongebruikelijke manier tot stand is gekomen. Zoals altijd, dank aan Barbara
Michaluk, met wie ik voor meerdere boeken heb samengewerkt en
die er dankzij haar diepgaand inzicht in adhd in slaagt om boeken
te maken waar mensen met adhd echt wat aan hebben. Ten slotte
een dikke knuffel voor alle leden van mijn hoogst boeiende, zeer
aandachtsgestoorde familie, van wie ik bijna alles heb geleerd wat ik
nu weet over succes bereiken met adhd.

Inhoud

Deel 1 Een beginnetje maken
1
2
3

adhd-vriendelijk organiseren: een andere kijk op
organiseren
adhd-vriendelijke strategieën die gebruikmaken van
je adhd
Structuur en steun: een kader scheppen voor succes

1

3
9
19

Deel 2 adhd onder controle krijgen

35

4
5
6
7
8

37
47
61
71

Stroomlijnen en vereenvoudigen: complicaties tegengaan
adhd-beslissingsdilemma’s
S-a-a-i: omgaan met prikkelhonger en hyperconcentratie
Beginnen bij het begin: prioriteiten leren stellen
Uit het oog, uit het hart (uito-uitha): onthouden om te
onthouden

Deel 3 Dingen organiseren
9
10
11
12

Overvoering tegengaan
chaos
Sprokkelsyndroom
De garage van David

81
95
97
111
125
141

xiv

opgeruimd leven met adhd

Deel 4 Tijd indelen

147

13
14
15
16

Time-out
Overbezetting tegengaan
‘Tijd zat’-denken
Het land van de haast

149
169
181
189

Deel 5 Papieren organiseren

203

17 Opbergvrees
18 De papiervoorraadblues
19 Financiën

205
217
231

Deel 6 Tot slot

245

20 Organisatieoplossingen in praktijk brengen

247

Deel 7 Hulpbronnen

253

Index
Over de auteurs

259
267

Deel 1
Een beginnetje maken

1

adhd-vriendelijk
organiseren: een andere kijk
op organiseren

I

n de beleving van veel volwassenen met adhd is het leven overdonderend en chaotisch. Hun huis ligt vol rommel, de was en
afwas worden niet gedaan, ongelezen kranten en tijdschriften stapelen zich op. Hun auto ligt vol troep en de kasten bevatten een ratjetoe aan spullen: kleren die naar de stomerij moeten, verdwaalde
sportschoenen en half opgegeten, opgedroogd eten. De uren vliegen
voorbij zonder dat ze het merken. Rekeningen en belangrijke brieven liggen bedolven onder stapels papier. Ze staan om de haverklap
rood. Hun creditcard wordt tot aan zijn limiet gebruikt. Ze krijgen
vaak boetes voor te laat betalen. Ze sturen hun belastingaangifte
te laat op. En als ze een poging ondernemen om de boel op orde te
brengen, verschijnt hun rommel als bij toverslag opnieuw, binnen
een paar minuten nadat ze hebben opgeruimd.
Als jij een volwassen adhd’er bent die moeite heeft om dingen
te organiseren, is dit boek speciaal voor jou geschreven. Aan andere
boeken over organiseren heb je vaak niet zoveel omdat die methodes niet speciaal zijn toegespitst op mensen met adhd. Misschien
zijn de adviezen daarin te gedetailleerd. Zo raden sommige boeken
over organiseren je aan om een gecompliceerd archiefsysteem voor
je papieren op te zetten, terwijl de meeste adhd’ers allang blij zouden zijn als ze het blad van de eettafel weer eens konden zien. Of
deze boeken gaan ervan uit dat de lezer in staat is om zijn huis of
kantoor met de adviezen uit een boek zelf weer op orde te krijgen,
zonder steun van andere mensen.
Waarschijnlijk heb je in het verleden al meerdere keren geprobeerd om ‘alles te organiseren’ – je hebt boeken over organiseren

4

opgeruimd leven met adhd

gekocht, agenda’s, software en elektronische snufjes aangeschaft
– maar tot nu toe heeft niets geholpen. Je begint telkens vol goede
moed, maar merkt dat elk nieuw organisatiesysteem al gauw in de
soep loopt. Dat betekent niet dat organiseren te hoog gegrepen voor
je is, maar wel dat je behoefte hebt aan een aanpak die is toegespitst
op je adhd. En dat biedt dit boek: manieren om opgeruimd te leven
met adhd. In dit boek zul je verhalen lezen over volwassenen met
adhd, over de organisatiedilemma’s waar zij voor hebben gestaan
en de adhd-vriendelijke benaderingen waar ze baat bij hebben gehad. Misschien kun jij daar ook je voordeel mee doen.

In welk opzicht verschilt dit boek van andere boeken?
• Het is geschreven door twee deskundigen: een adhd-deskundige, Kathleen Nadeau, en een deskundige op organisatiegebied,
Judith Kolberg.
• De tips en gereedschappen in dit boek zijn speciaal gericht op
volwassenen met adhd.
• Niet alleen is ons advies adhd-vriendelijk, ook het formaat van
het boek is dat, met duidelijke koppen, vet gedrukte hoofdstuktitels, een leesbaar lettertype, een heldere opmaak en een toegankelijke schrijfstijl.

Kathleen Nadeau
Problemen op het gebied van planning en organisatie zijn de lastigste opgaven voor volwassen adhd’ers. Dat geldt met name voor
vrouwen, omdat van hen verwacht wordt dat ze niet alleen zichzelf
organiseren, maar ook hun gezin.
Jaren geleden drong het tot me door dat de meeste organisatiehulpmiddelen en -trainingen geen succes zijn bij veel volwassenen
met adhd. Bij lezingen over tijdsindeling of -organisatie die een
hele dag duren, moet je bijvoorbeeld zes tot acht uur achter elkaar
aandachtig kunnen luisteren. Dat is voor veel mensen al een hele
opgave, maar voor volwassen adhd’ers is het zo goed als onmogelijk.
Ook gaan de meeste boeken en lezingen over organiseren ervan uit
dat je in staat bent om hun organisatieadviezen zelfstandig, zonder
structuur of steun van anderen, in praktijk te brengen. Ze zeggen
dat je het ‘gewoon moet doen’. Als het zo eenvoudig was, hadden

1 | adhd-vriendelijk organiseren

5

volwassen adhd’ers al jaren geleden hun leven op orde gebracht!
Nog afgezien van die onrealistische verwachtingen: veel organisatiemethodes zijn totaal ongeschikt voor volwassen adhd’ers. Iemand met een garage die er uitziet als een vuilstortplaats of een
eettafel die constant verscholen gaat onder stapels papier, is niet gebaat bij gedetailleerd advies over administratie- of archiefsystemen.
Andere organisatiesystemen houden geen rekening met adhdobstakels zoals inconsequentie en vergeetachtigheid. Zo zijn papieren en elektronische agenda’s erg populaire hulpmiddelen. Ze zijn
inderdaad een uitkomst voor veel mensen en kunnen ook volwassen adhd’ers goede diensten bewijzen. Maar zonder strategie om
te compenseren voor de inconsequentie en vergeetachtigheid die zo
vaak met adhd gepaard gaan, kun je deze hulpmiddelen niet effectief gebruiken.
Om goed gebruik te kunnen maken van een agenda, moet je
eerst leren hoe je die consequent gebruikt: hoe je informatie over
werkschema’s en opdrachten dagelijks in de agenda invoert en de
agenda de hele dag door regelmatig raadpleegt. Zelfs volwassenen
met adhd die deze informatie invoeren en hun agenda dagelijks
raadplegen, moeten strategieën ontwikkelen om hun agenda altijd
bij de hand te hebben en te zorgen dat ze hem niet op de verkeerde
plaats opbergen of zoekmaken. Standaardcursussen over het gebruik van agenda’s houden zich niet eens met deze allereenvoudigste adhd-problemen bezig.
Na een reeks mislukte pogingen om de teugels van je leven in
handen te nemen, kreeg je misschien het idee dat het onbegonnen
werk is. Maar het is heel goed mogelijk dat het probleem vooral ligt
in de benaderingen die je hebt geprobeerd. In dit boek zullen we
je helpen om beter inzicht te krijgen in jezelf en in de invloed die
adhd op je leven heeft, zodat je geslaagde strategieën kunt ontwikkelen voor het aanpakken van de organisatieklussen in je leven. De
sleutels tot adhd-vriendelijk succes bij het organiseren zijn:
• Strategieën (adhd-vriendelijke strategieën, uiteraard!)
• Steun
• Structuur
We komen in dit boek steeds weer terug op deze drie S-en bij de
beschrijving van adhd-vriendelijke vormen van organiseren.

6

opgeruimd leven met adhd

Judith Kolberg
Het verschil tussen de organisatiebehoeften van mensen zonder
adhd en die van mensen met adhd werd me volkomen duidelijk
toen ik Olivia begon te helpen met organiseren. Wat ontzettend
leerzaam! Olivia is een minitornado, een draaikolk van bungelende
handtassen, volle boodschappentassen, autosleutels en losse vellen papier. Olivia is altijd in beweging, deels omdat ze altijd te laat
komt en haast heeft. Ze danst naar de telefoon om die op te nemen,
maakt een pirouette om iets naar haar kinderen te roepen, maakt
een hand vrij om de hond te aaien en doet in een moeite door de
deur open. Haar bureau en eettafel zijn bedolven onder ongeopende
post, kranten en losse papieren. ‘Ik heb de neiging om spontaan
tot chaos te vervallen’, legt ze uit. Dat is echt zo. Ik zie hoe ze een
leeg stuk aanrecht in een mum van tijd weet te veranderen in een
chaotische bende.
Ik ben een goed professional organizer. Olivia is een geslaagde
zakenvrouw. Met geduld en een positieve benadering denk ik dat we
Olivia’s leven weer op de rails kunnen krijgen. Maar bij Olivia lijken
maar weinig methodes aan te slaan die ik bij andere volwassenen
heb toegepast. Ik probeer haar papieren in archiefmappen met titels
te stoppen en die keurig op te stapelen in haar vakje ‘ingekomen
post’. Maar Olivia kan niets terugvinden. Twee weken later is haar
bureau opnieuw bedolven onder bergen papier. Ik leer haar het motto ‘Alles heeft zijn eigen plaats’ terwijl we dingen opbergen en puin
proberen te ruimen. Maar deze benadering wordt belemmerd door
haar vergeetachtigheid. Ze laat haar mobieltje ergens liggen en kan
de riem van de hond niet vinden. We werken aan haar tijdsindeling.
Olivia stemt erin toe om samen met mij haar week op papier vooruit
te plannen. Haar plannen ontaarden echter in een reeks semi-noodgevallen en onvoorziene verrassingen.
Uiteindelijk vertelde Olivia dat ze een aandachtstekortstoornis
heeft. Aanvankelijk was ik ervan overtuigd dat zelfs een organische
stoornis als adhd, met een neurologische oorzaak, uiteindelijk zou
moeten buigen voor de logica van de standaard organisatiebenaderingen. Maar wat ik leerde, was dat deze standaardbenaderingen bij
Olivia niets zouden uithalen en bij veel andere adhd’ers evenmin.
Ik zal je vertellen wat wél werkte. In plaats van de papieren op te
bergen in ouderwetse beige archiefmappen die in een archiefkast
werden verzameld, kochten we een kleurig melkkrat en bevestigden
daar zwenkwielen aan. Daarin zetten we archiefmappen in allerlei

1 | adhd-vriendelijk organiseren

7

kleuren met letters op de labels. In plaats van een heleboel archiefmappen te gebruiken, verdeelden we haar papieren in een paar simpele categorieën. Alles was duidelijk zichtbaar en gemakkelijk terug
te vinden. Olivia maakte er een gewoonte van om elke dag een klein
beetje op te bergen in plaats van de stapels te laten uitgroeien tot
een huizenhoge, angstaanjagende papierberg. Vervolgens schoof ze
het archiefkrat doodleuk onder de eettafel.
We bevrijdden de eettafel van de tonnen reclamedrukwerk waar
hij onder gebukt ging. Dat deden we door Olivia’s lievelingsmuziek
op te zetten en haar te koppelen aan een ‘zooigezel’. Olivia’s zooigezel – gewoon een vriendin van haar, iemand die haar niet bekritiseerde – gaf haar morele steun, bood een helpende hand en hield
haar zo bij de les. Om haar vergeetachtigheid een beetje tegen te
gaan, plakten we een beetje lacherig geheugensteuntjes op logische
plekken zoals de deur, de badkamerspiegel en het dashboardkastje van de auto. En we leerden om realistischer te zijn. Misschien
was Olivia er nog niet aan toe om een hele week ineens te plannen.
We planden van dag tot dag, totdat ze doorkreeg hoe ze haar tijd
op een realistische manier kon indelen. Toen stapten we over op
weekplanning.
Veel methodes die in dit boek worden aangeraden, zijn ontwikkeld in mijn begeleiding van Olivia en andere adhd’ers. Ze
bestrijden de organisatieproblemen waar adhd’ers mee kampen:
afleidbaarheid, wisselende concentratie, hyperconcentratie en problemen met prikkels. Je hebt gewoon een andere invalshoek nodig,
eentje met meer creativiteit, meer steun en structuur en minder
zelfkritiek!
Je leven organiseren is een kwestie van maatwerk. Hoewel alle
strategieën die we beschrijven, zijn ontwikkeld voor de volwassen
adhd’er, zal niet elke benadering die we in dit boek voorstellen,
goed bij jou passen.
Begin met het allereenvoudigste en belangrijkste idee voor het
adhd-vriendelijk organiseren van je leven:
Vecht niet tegen je adhd. Maak gebruik van je adhd om
greep op je leven te krijgen.

In de volgende hoofdstukken gaan we je leren hoe je dat doet.

8

opgeruimd leven met adhd

Samenvatting


De gangbare organisatiemethodes werken vaak niet bij volwassen
adhd’ers.
Effectieve organisatietechnieken helpen je om te compenseren voor
adhd-problemen zoals vergeetachtigheid, afleidbaarheid en moeite
met tijd indelen.
De drie S-en – strategieën, structuur en steun – zijn de sleutel tot geslaagd organiseren voor adhd’ers.
De beste organisatiestrategie is gebruikmaken van je adhd in plaats
van er tegen te vechten.