ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑΣ KAI ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΔΟΜΕΤΡΙΑΣ

Η Καρδιοπνευμονική Δοκιμασία Κοπώσεως
(ή Καρδιοαναπνευστική Δοκιμασία Κοπώσεως ή Εργοσπιρομετρία) –
Cardiopulmonary Exercise Testing (CPET)
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως (ΚΑΔΚ) διερευνά
την απόκριση στην άσκηση μιας αλυσίδας οργάνων και
συστημάτων: αναπνευστικού, καρδιαγγειακού, αιμοποιητικού, περιφερικής μικροκυκλοφορίας, μυοσκελετικού και νευρικού συστήματος. Η εκτίμηση της λειτουργικότητας των διαφόρων οργάνων στην ηρεμία, τις περισσότερες φορές δεν
αρκεί για τη διάγνωση και την εκτίμηση της πρόγνωσης μιας
νόσου και τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Σε μία πλήρη
καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως σε εργομετρικό
ποδήλατο (κυκλοεργόμετρο) ή κυλιόμενο τάπητα περιλαμβάνονται:
1. Εργοσπιρομετρία ήτοι μέτρηση μεταβολικών παραμέτρων
κατά την άσκηση (κατανάλωση οξυγόνου, αποβολή
διοξειδίου του άνθρακος, εισπνευστική-εκπνευστική ροή,
κλπ.)
2. Οξυμετρία καθόλη τη διάρκεια της δοκιμασίας
3. Ηλεκτροκαρδιογράφημα καθόλη τη διάρκεια της δοκιμασίας
4. Σπιρομέτρηση πριν και μετά τη δοκιμασία
5. Έλεγχος αναπνευστικών μυών ήτοι μέγιστη εισπνευστικήεκπνευστική πίεση (σε ειδικές περιπτώσεις)
6. Αξιολόγηση καμπύλης ροής-όγκου προ, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση
7. Αέρια αίματος (σε ειδικές περιπτώσεις)
Στην κλινική πράξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διάγνωση, την εκτίμηση της αναπηρίας, την εκτίμηση της
ικανότητας για άσκηση, την εκτίμηση της βαρύτητας και την πρόγνωση διαφόρων νοσημάτων, αλλά και την
αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της φαρμακευτικής αγωγής.
Η εξέλιξη της τεχνολογίας και της πληροφορικής κατά την τελευταία δεκαετία κατέστησαν την
καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως (ΚΑΔΚ) εύκολη στη χρήση. Έτσι, η ΚΑΔΚ είναι πλέον χρήσιμη σε
ευρύ φάσμα κλινικών καταστάσεων. Η χρησιμότητα της δοκιμασίας αφορά όλα τα στάδια κάθε νόσου,
συμπεριλαμβανομένων της διαγνώσεως, της εκτιμήσεως της σοβαρότητας, της εξελίξεως της νόσου, της
προγνώσεως και της ανταποκρίσεως στη θεραπεία.
Πρακτικά, είναι μια εξέταση που απαντάει σε ειδικά ερωτήματα που προκύπτουν μετά από μια βασική
κλινική και παρακλινική εκτίμηση (ιστορικό, φυσική εξέταση, ακτινογραφία θώρακος, σπιρομέτρηση, ΗΚΓ,
υπερηχογράφημα καρδίας). Τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών πρέπει να συνυπολογίζονται και να
συνεκτιμώνται στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων της ΚΑΔΚ.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Κατά την διάρκεια της ΚΑΔΚ, τέσσερις είναι οι βασικές παράμετροι που μετρώνται:
1. Η κατανάλωση οξυγόνου (VO 2 )
2. Η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακος (VCO 2 )
3. Ο κατά λεπτό εκπνεόμενος όγκος αέρα (VE: Volume Expenditure), και
4. H καρδιακή συχνότητα (HR)
από τις οποίες, μέσω εξισώσεων (αυτόματα από τον υπολογιστή) προκύπτει πληθώρα παραμέτρων που
χρησιμοποιούνται στην αξιολόγηση της ΚΑΔΚ καθώς και πληθώρα συσχετίσεων (με τη μορφή γραφικών
παραστάσεων) αυτών των παραμέτρων μεταξύ τους.
Η μέτρηση του VO 2 και του VCO 2 απαιτεί τη μέτρηση των συγκεντρώσεων του οξυγόνου και του διοξειδίου
του άνθρακος στον εισπνεόμενο και εκπνεόμενο από τον ασθενή αέρα, σε συνδυασμό με τη μέτρηση της ροής
και του όγκου του εκπνεόμενου αέρα.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΣ
Αγνώστου αιτιολογίας
ελάττωση της ικανότητας
για άσκηση

Τόσο σε ασθενείς όσο και σε αθλητές, παχύσαρκους, έγκυες κλπ.

Δύσπνοια προσπαθείας
αγνώστου αιτιολογίας






Πνευμονική νόσος
Καρδιακή νόσος
Μεταβολική μυοπάθεια (σύνδρομο Mc Ardle)
Ψυχολογικοί παράγοντες (Νευρώσεις, Διαταραχές πανικού)
Παχυσαρκία
Κακή φυσική κατάσταση (Deconditioning)

Εκτίμηση ασθενών με
αναπνευστικά νοσήματα





Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
Χρόνια Διάμεση πνευμονοπάθεια
Πνευμονική Υπέρταση
Ασκησιογενές άσθμα
Κυστική ίνωση

Εκτίμηση ασθενών με
καρδιαγγειακά νοσήματα

Ειδικές εφαρμογές της
καρδιοαναπνευστικής
δοκιμασίας κοπώσεως

Κυρίως ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και στεφανιαία νόσο

• Προεγχειρητική εκτίμηση κινδύνου του ασθενούς
• Εκτίμηση ασθενών πριν και μετά τη μεταμόσχευση καρδιάς ή
πνευμόνων
• Προγράμματα καρδιοαναπνευστικής αποκατάστασης
• Εκτίμηση της αναπηρίας (συντάξεις, αποζημιώσεις επί μονίμων
σωματικών βλαβών κλπ.)

ΥΓΙΕΙΣ
Αθλητική εργομετρία

2. Καθορισμός βέλτιστης έντασης της
άσκησης (προπονητικό παράθυρο)
με βάση την καρδιακή συχνότητα
(HR), τον αναερόβιο ουδό (AT), τη
VO 2maχ κ.α.
3. Μέτρηση βασικού μεταβολικού
ρυθμού (ΒΜΡ) για ακριβή
διατροφικό σχεδιασμό

ΠΑΧΥΣΑΡΚΟΙ

ΑΘΛΗΤΕΣ

1. Εν σειρά εξετάσεις για τον έλεγχο
της αποτελεσματικότητας
προπονητικών προγραμμάτων (σε
συνεργασία με εργοφυσιολόγο)

Κλινική καρδιολογία
4. Διαφορική διάγνωση αθλητικής
καρδιάς από μυοκαρδιοπάθειες

1. Μέτρηση βασικού μεταβολικού ρυθμού
(ΒΜΡ) για το σχεδιασμό διατροφικούδιαιτητικού πλάνου
2. Σχεδιασμός εξατομικευμένου
προγράμματος άσκησης
3. Καθορισμός βέλτιστου αθλήματος για το
κάθε άτομο με βάση την καρδιακή
συχνότητα (HR), τον αναερόβιο ουδό (AT),
τη VO 2maχ κ.α.
4. Εν σειρά εξετάσεις για τον μεταβολικό,
καρδιαγγειακό και αναπνευστικό δυναμικό
έλεγχο της αποτελεσματικότητας των
διαιτητικών-προπονητικών προγραμμάτων

5. Προαθλητικός έλεγχος

1) Εκτίμηση της ανοχής στην κόπωση και διερεύνηση αδιάγνωστης μείωσης της ικανότητας για
άσκηση
Η εκτίμηση της πνευμονικής και καρδιακής λειτουργίας στην ηρεμία, που γίνεται με διάφορες εξετάσεις, δεν
μπορεί να προβλέψει αξιόπιστα την απόδοση του καρδιαγγειακού και αναπνευστικού συστήματος στην
κόπωση, κυρίως σε άτομα με καρδιοαναπνευστικά νοσήματα.
Η ΚΑΔΚ όμως ανιχνεύει τους βασικούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς (διαχωρισμός αναπνευστικής και
καρδιακής αιτιολογίας περιορισμού της ικανότητας για άσκηση), σε υπόβαθρο μικτών νοσημάτων.
• Ποσοτικοποιεί τους παράγοντες που περιορίζουν την άσκηση.
• Συμβάλλει στην πρώιμη διάγνωση διαφόρων καταστάσεων (π.χ. ισχαιμίας μυοκαρδίου).
• Προσφέρει μια αντικειμενική εκτίμηση των δεικτών απόδοσης και των συμπτωμάτων κοπώσεως για την
παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

2) Δύσπνοια προσπαθείας αγνώστου αιτιολογίας
Η δύσπνοια προσπαθείας αγνώστου αιτιολογίας είναι μια κλινική οντότητα, στην οποία ο βασικός
λειτουργικός έλεγχος της καρδιάς και των πνευμόνων δεν αναδεικνύει κάποια παθολογική κατάσταση που να
δικαιολογεί τα συμπτώματα του ασθενούς. Η ΚΑΔΚ είναι μια εξέταση πολύ χρήσιμη στη διαφοροδιάγνωση
αυτού του συνδρόμου, αφού μ' αυτήν ανευρίσκονται τα αίτια της δύσπνοιας, που μπορεί να είναι:
• Πνευμονική νόσος
• Καρδιακή νόσος
• Μεταβολική μυοπάθεια (σύνδρομο McArdle)
• Ψυχολογικοί παράγοντες (π.χ. αγχώδης νεύρωση, διαταραχές πανικού)
• Παχυσαρκία
• Κακή φυσική κατάσταση
Μια φυσιολογική ΚΑΔΚ μπορεί να καθησυχάσει τον ασθενή και να περιορίσει περαιτέρω διερεύνηση.

3) Εκτίμηση ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα
α) Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
Η ΚΑΔΚ είναι χρήσιμο διαγνωστικό εργαλείο στη διάγνωση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο ανταπόκρισης
στη θεραπεία ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, διότι:
• Επιτρέπει τον αντικειμενικό προσδιορισμό της ικανότητας για άσκηση (VO2peak).
• Ερμηνεύει την αιτία των συμπτωμάτων που περιορίζουν την ανοχή στην κόπωση, ειδικά όταν τα
συμπτώματα είναι δυσανάλογα με τα αποτελέσματα του λειτουργικού ελέγχου των πνευμόνων στην
ηρεμία.
• Εκτιμά ποσοτικά τον περιορισμό της ικανότητας για άσκηση και αναδεικνύει τη συνύπαρξη τυχόν
άλλων παραγόντων που συνεισφέρουν στη μειωμένη ικανότητα για άσκηση (π.χ. ισχαιμία
μυοκαρδίου).
• Εκτιμά το μέγεθος της υποξαιμίας και της κατανομής του οξυγόνου στην άσκηση.
• Συμβάλλει στην αντικειμενική εκτίμηση θεραπευτικών παρεμβάσεων (CΡΑΡ, βρογχοδιασταλτικά,
προγράμματα άσκησης) ιδίως αν αυτή δεν μπορεί να γίνει με τις κλασσικές μεθόδους ελέγχου των
αναπνευστικών λειτουργιών. Οι θεραπευτικές αυτές παρεμβάσεις αποσκοπούν στη βελτίωση του
τρόπου αναπνοής και στη μείωση της υπερδιάτασης των πνευμόνων με άμεσο αποτέλεσμα την ύφεση
του αισθήματος δύσπνοιας και καλύτερη ανοχή στην κόπωση.
β) Διάμεση πνευμονοπάθεια
Η ΚΑΔΚ είναι αποτελεσματική:
• Στην πρώιμη ανίχνευση πρώιμων διαταραχών ανταλλαγής αερίων του πνεύμονος, που δεν
εμφανίζονται στις συνήθεις εξετάσεις.
• Στη συνολική εκτίμηση της ανταλλαγής των αερίων στους πνεύμονες κατά την άσκηση, που είναι
σημαντική για την έγκαιρη διάγνωση, την ακριβή εκτίμηση της βαρύτητας και την παρακολούθηση των
θεραπευτικών παρεμβάσεων.
• Τέλος, όπως και στην ΧΑΠ, ανιχνεύει το μέγεθος της υποξαιμίας και αναδεικνύει τη συνύπαρξη και
άλλων περιοριστικών για την άσκηση παραγόντων.
Δεν υπάρχει ομοφωνία απόψεων για το αν και με ποια κριτήρια η ΚΑΔΚ έχει προγνωστική σημασία στις
διάμεσες πνευμονοπάθειες και είναι προς το παρόν ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα, το οποίο χρειάζεται
περαιτέρω διερεύνηση.
γ) Χρόνια Πνευμονική Υπέρταση
Στη χρόνια πνευμονική υπέρταση, η VO 2max είναι ένας δείκτης της βαρύτητας και έχει δειχθεί ότι είναι
χαμηλότερος όσο πιο υψηλή είναι η πνευμονική αγγειακή αντίσταση και όσο χαμηλότερος ο καρδιακός
δείκτης.
Επίσης, μια τροποποιημένη ΚΑΔΚ (χρησιμοποιώντας οξυγόνο 100% με ειδική μάσκα) συμβάλλει στη
διάγνωση ύπαρξης ανοιχτού ωοειδούς τρήματος με διαφυγή από τις δεξιές κοιλότητες προς τα αριστερά
(σύνδρομο Eisenmenger).
Η διενέργεια δοκιμασίας κοπώσεως σε ασθενείς με πνευμονική υπέρταση χρειάζεται μεγάλη προσοχή
λόγω της μεγάλης θνητότητας που παρατηρείται, ιδίως στους ασθενείς με πρωτοπαθή πνευμονική υπέρταση.
Έτσι, αν υπάρχει ιστορικό ανακοπής, αρρυθμίας, και/ ή δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας, η δοκιμασία
κοπώσεως δεν πρέπει να γίνεται.
Σε μελέτες που έχουν γίνει, έχει δειχθεί ότι οι αιμοδυναμικές μετρήσεις στην ηρεμία έχουν καλή
συσχέτιση με τις παραμέτρους που μετρούνται κατά την κόπωση. Έτσι, οι μετρήσεις αυτές στην ηρεμία
αποτελούν τη συνήθη τακτική παρακολούθησης της πορείας και της ανταπόκρισης στη χορηγηθείσα αγωγή
αυτών των ασθενών και η διενέργεια ΚΑΔΚ σε κάθε τέτοιον ασθενή πρέπει να γίνεται μετά από προσεκτική
εκτίμηση της σχέσης κινδύνου/ οφέλους.

δ) Άσθμα από άσκηση (ασκησιογενές άσθμα)
Ο βρογχόσπασμος που προκαλείται κατά την άσκηση είναι μια ξεχωριστή κατηγορία πνευμονοπάθειας, κατά
την οποία παρατηρείται βρογχόσπασμος, όταν αυξάνεται ο αερισμός του ασθενούς, όπως συμβαίνει κατά την
άσκηση.
Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στη διάγνωση της νόσου.
Διενεργείται έλεγχος των πνευμονικών λειτουργιών (σπιρομέτρηση) πριν την κόπωση και κατόπιν διενεργείται
μέγιστη δοκιμασία κοπώσεως και γίνεται σπιρομέτρηση 1, 3, 5, 7, 10 και 15 λεπτά μετά την κόπωση. Αν
υπάρχει πτώση του FEV 1 σε σχέση με το FEV 1 πριν την κόπωση, τίθεται η διάγνωση της νόσου. Ένα αρνητικό
αποτέλεσμα στην ΚΑΔΚ δεν αποκλείει τη διάγνωση της νόσου.
ε) Κυστική Ίνωση
Η κυστική ίνωση είναι μια νόσος, για των οποία η ΚΑΔΚ έχει προσφάτως υιοθετηθεί ως ένα εργαλείο
προγνώσεως και αντιμετωπίσεώς της με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

4) Εκτίμηση ασθενών με καρδιαγγειακά νοσήματα
Η ΚΑΔΚ είναι μία εξέταση που μας δίνει τη δυνατότητα να διακρίνουμε, αν τα αίτια του περιορισμού της
ικανότητας για άσκηση είναι πνευμονικά ή καρδιακά. Πολλές φορές, κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς,
συνυπάρχουν καρδιακά και πνευμονικά νοσήματα. Στην περίπτωση αυτή, η δοκιμασία θα δείξει ποιο από τα
δύο είναι ο περιοριστικός παράγων.
Ποικιλία εργομετρικών πρωτοκόλλων έχει χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της ισχαιμίας του
μυοκαρδίου λόγω στεφανιαίας νόσου, που είναι και η πρώτη και περισσότερο μελετημένη ένδειξη της ΚΑΔΚ
στη διάγνωση νοσημάτων του καρδιαγγειακού.
Επίσης, με την ΚΑΔΚ μπορούμε να διαγνώσουμε αρχόμενες νόσους του καρδιαγγειακού (π.χ.
μυοκαρδιοπάθεια διατατική ή ισχαιμική), αλλά με μόνον μία δοκιμασία είναι δύσκολη η διαφοροδιάγνωση
της αρχόμενης καρδιοπάθειας από την έλλειψη φυσικής κατάστασης, γιατί οι διαταραχές που
παρατηρούνται είναι παρόμοιες. Λύση στο πρόβλημα αυτό δίνει η επανάληψη της δοκιμασίας μετά από
εφαρμογή προγράμματος άσκησης, οπότε διαπιστώνεται ποιες από τις διαταραχές που επαρατηρούντο
αρχικώς στην κόπωση είναι αναστρέψιμες.
Η ΚΑΔΚ είναι το αντικειμενικό κριτήριο, το οποίο χρησιμοποιείται για να αποφασισθεί αν κάποιος ασθενής
υποψήφιος για μεταμόσχευση καρδιάς θα υποβληθεί τελικά σε μεταμόσχευση. Ως κριτικό όριο έχει
καθιερωθεί η μέγιστη κατανάλωση οξυγόνου VO 2max <14mL/kg/min. Σε μελέτες που έχουν διενεργηθεί, έχει
δειχθεί ότι VO 2max <50% του αναμενόμενου είναι ο πιο σημαντικός παράγων κινδύνου για την επιβίωση
ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια.
Επίσης, έχει δειχθεί με αναδρομικές μελέτες ότι το VO 2max είναι ο καλύτερος προγνωστικός δείκτης σε
ασθενείς με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ κερδίζει συνεχώς έδαφος και το αναπνευστικό ισοδύναμο του
CO 2 (VE/VCO 2 ).
 Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι η νόσος του καρδιαγγειακού συστήματος, στην οποία η ΚΑΔΚ έχει την
ευρύτερη εφαρμογή και μάλιστα τείνει να καθιερωθεί ως εξέταση ρουτίνας για όλους τους
ασθενείς που διερευνώνται ή θεραπεύονται για καρδιακή ανεπάρκεια.

5) Ειδικές εφαρμογές της καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κοπώσεως
• Προεγχειρητική εκτίμηση κινδύνου (διεγχειρητικού-μετεγχειρητικού) του ασθενούς
• Εκτίμηση ασθενών πριν και μετά από μεταμόσχευση καρδιάς ή πνευμόνων
• Προγράμματα καρδιοαναπνευστικής αποκατάστασης
• Εκτίμηση αναπηρίας
• Μέτρηση Βασικού Μεταβολικού Ρυθμού (ΒΜΡ)
• Αθλητική εργομετρία

α) Προεγχειρητική εκτίμηση
Η ΚΑΔΚ είναι μια εξέταση που βοηθάει πολύ στην προεγχειρητική εκτίμηση και στην πρόβλεψη του
μετεγχειρητικού κινδύνου ασθενών που πρόκειται να υποβληθούν σε επέμβαση που απαιτεί θωρακοτομή ή
άλλη βαριά αγγειοχειρουργική επέμβαση (βλ. πίνακα παρακάτω).
Ο προσδιορισμός του VO 2peak και η έκφρασή του ως % ποσοστό του προβλεπόμενου είναι ένας χρήσιμος
δείκτης για την πρόβλεψη μετεγχειρητικών επιπλοκών σε αυτούς τους ασθενείς.
Έτσι, VO 2peak < 50-60% του προβλεπομένου σχετίζεται με υψηλή θνητότητα και εμφάνιση επιπλοκών μετά
από επέμβαση αφαίρεσης τμήματος ή όλου του πνεύμονος.
Οι επεμβάσεις στις οποίες κυρίως χρησιμοποιείται η ΚΑΔΚ ως δείκτης πρόβλεψης της πορείας των
ασθενών, είναι οι επεμβάσεις αφαίρεσης τμήματος ή όλου του πνεύμονος (λόγω καρκίνου ή πνευμονικού
εμφυσήματος), οι βαριές αγγειοχειρουργικές επεμβάσεις και οι επεμβάσεις βαριατρικής χειρουργικής στη
νοσογόνο παχυσαρκία.
β) Εκτίμηση για μεταμόσχευση πνευμόνων ή καρδιάς-πνευμόνων
Τα τελευταία χρόνια, η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στον τομέα των μεταμοσχεύσεων, έχει καταστήσει τη
μεταμόσχευση καρδιάς, πνευμόνων ή καρδιάς-πνευμόνων σωτήρια επιλογή για ολοένα και περισσότερους με
τελικού σταδίου καρδιακή ή πνευμονική νόσο.

Όπου CPX: ΚΑΔΚ, ΑΤ: αναερόβιος ουδός, Ve/VO 2 : αναπνευστικό ισοδύναμο του Ο 2 , ICU: ΜΕΘ, HDU(High Depedency Unit):
ΜΑΦ, Ward: τμήμα, CVS mortality: καρδιαγγειακή θνησιμότητα
(Paul Older, Adrian Hall, Raymond Hader et al. Cardiopulmonary Exercise Testing as a Screening Test for Perioperative
Management of Major Surgery in the Elderly. Chest 1999;116;355-362)

Η ΚΑΔΚ είναι χρήσιμο εργαλείο για την εκτίμηση και την παρακολούθηση των ασθενών αυτών, τόσο πριν όσο
και μετά τη μεταμόσχευση.
Όσον αφορά στη μεταμόσχευση καρδιάς, η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως αποτελεί
αποδεδειγμένο κριτήριο, για το ποιοι ασθενείς θα υποβληθούν σε μεταμόσχευση. Συγκεκριμένα, σε ασθενείς
που έχουν ένδειξη για μεταμόσχευση καρδιάς, το κριτήριο για το αν θα υποβληθούν σε μεταμόσχευση είναι
αν η VO 2max είναι μικρότερη από 14 mL/kg/min.
Για τη μεταμόσχευση πνευμόνων και τη συνδυασμένη μεταμόσχευση καρδιάς-πνευμόνων, τα στοιχεία
είναι λιγότερα και δεν υπάρχει ομοφωνία για το πώς οι δείκτες της πνευμονικής λειτουργίας στην άσκηση θα
υποβοηθήσουν τη βασιζόμενη στην κλινική εικόνα απόφαση για μεταμόσχευση.
Παρά τη θεαματική βελτίωση στην ποιότητα ζωής, στις δοκιμασίες αναπνευστικής λειτουργίας και στις
αιμοδυναμικές μετρήσεις, παραμένει και μετά τη μεταμόσχευση ένας αρκετά σημαντικός περιορισμός στην
άσκηση (VO 2max περίπου 45-55% του αναμενόμενου), ο οποίος αποδίδεται σε δυσλειτουργία στην περιφέρεια
(μύες και περιφερική κυκλοφορία).
Επίσης, είναι αξιοσημείωτο ότι ο περιορισμός αυτός στην άσκηση είναι παρόμοιος, είτε έχει γίνει
μεταμόσχευση ενός είτε και των δύο πνευμόνων είτε καρδιάς και πνευμόνων.
γ) Οδηγίες για άσκηση και καρδιακή-πνευμονική αποκατάσταση
Τα προγράμματα αποκατάστασης αποτελούν σημαντικό μέρος της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης ενός
ασθενούς με ΧΑΠ, καρδιακή ανεπάρκεια ή άλλο χρόνιο πνευμονικό ή καρδιακό νόσημα. Η ΚΑΔΚ είναι
απαραίτητη πριν την έναρξη οποιουδήποτε προγράμματος αποκατάστασης, αφ' ενός για να πιστοποιήσει
ότι ο ασθενής μπορεί να ασκηθεί με ασφάλεια (εμφάνιση αρρυθμιών, πτώση κορεσμού αιμοσφαιρίνης)
και αφ' ετέρου να προσδιορίσει την ακριβή ένταση στην οποία θα ασκείται ο ασθενής.
Επίσης, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, η δοκιμασία προσφέρει μια αντικειμενική και
συγκρίσιμη καταγραφή της βελτίωσης ή όχι της ανοχής στην κόπωση.
δ) Εκτίμηση της ανικανότητας-αναπηρίας
Τα τελευταία έτη γίνεται συνεχώς πιο επιτακτική η ανάγκη για εξεύρεση μιας διαγνωστικής δοκιμασίας, που
να διαπιστώνει με ακρίβεια και αντικειμενικότητα τον βαθμό αναπηρίας ενός ασθενούς. Έχει γίνει κατανοητό
ότι με τις καρδιοαναπνευστικές εξετάσεις σε ΗΡΕΜΙΑ δεν είναι δυνατή η ακριβής πρόβλεψη της λειτουργικής
αναπηρίας (ικανότητας για εργασία) στα πλαίσια του περιορισμού της ικανότητας για άσκηση σε ασθενείς με
αναπνευστικά νοσήματα και η προσοχή έχει στραφεί προς τον διευρυμένο ρόλο της ΚΑΔΚ στην εκτίμηση της
αναπηρίας. Η ΚΑΔΚ είναι μια διαγνωστική εξέταση, η οποία δρα συμπληρωματικά με την εξέταση της καρδιάς
και των πνευμόνων στην ηρεμία, για τον ακριβή προσδιορισμό του αιτίου και του βαθμού της αναπηρίας.
ε) Μέτρηση Βασικού Μεταβολικού Ρυθμού (ΒΜΡ)
Ο ΒΜΡ είναι η ελάχιστη ποσότητα θερμίδων που απαιτούνται για τη διατήρηση της ζωής σε ένα άτομο που
τελεί εν ηρεμία ή απλούστερα το ποσό ενέργειας που χρειάζεται το σώμα στη υποθετική περίπτωση που το
άτομο κοιμάται όλο το 24ωρο. Παράγοντες που επηρεάζουν το μεταβολισμό είναι:
1. Ηλικία: οι νέοι έχουν υψηλότερο ΒΜΡ από τους ηλικιωμένους λόγω μεγαλύτερης μυϊκής μάζας.
2. Ύψος: οι ψηλοί, αδύνατοι άνθρωποι έχουν συνήθως υψηλότερο ΒΜΡ.
3. Ανάπτυξη: τα παιδιά και οι έγκυες έχουν υψηλότερο ΒΜΡ.
4. Σύσταση σώματος: όσο μεγαλύτερη μυϊκή μάζα, τόσο υψηλότερος ΒΜΡ ενώ όσο περισσότερο λίπος
τόσο χαμηλότερος ΒΜΡ.
5. Πυρετός: αυξάνει το ΒΜΡ.
6. Στρες: οι ορμόνες του στρες όπως η αδρεναλίνη αυξάνουν το ΒΜΡ.
7. Θερμοκρασία περιβάλλοντος: τόσο το κρύο, όσο και η ζέστη αυξάνουν το μεταβολισμό.
8. Νηστεία/Απίσχναση: δραματικά μειώνουν το ΒΜΡ.
9. Υποθρεψία: μειώνει το ΒΜΡ.
10. Θυροξίνη: είναι ένας από τους κύριους ρυθμιστές του ΒΜΡ στον άνθρωπο. Οι αυξημένες ποσότητες
αυτής αυξάνουν το ΒΜΡ. (Αυτός είναι και ο λόγος που πρέπει να αποκλειστεί ο υπερ- ή
υποθυρεοειδισμός πριν τη συνταγογράφηση υποθερμιδικής δίαιτας.

Κατά τη μέτρηση του ΒΜΡ με το μηχάνημα της ΚΑΔΚ στην ηρεμία (περίπου 10-15 λεπτά) μετρώνται η
κατανάλωση Ο 2 , η αποβολή CO 2 , το αναπνευστικό πηλίκο (RQ), δηλαδή το πηλίκο ανταλλαγής των αερίων.
Μ’αυτούς τους δείκτες μπορούμε με μεγάλη ακρίβεια να αποκτήσουμε μια λεπτομερή εικόνα των
μεταβολικών διεργασιών του σώματος στην ηρεμία και να σχεδιάσουμε έτσι ένα αποτελεσματικό και
εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφικής διαχείρισης, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακών
επιπλοκών κατά τη διάρκεια υποθερμιδικών διαιτολογικών προγραμμάτων.
στ) Αθλητική εργομετρία
Η ΚΑΔΚ είναι πλέον μια καλά μελετημένη και καταξιωμένη μέθοδος εκτίμησης του επιπέδου φυσικής
κατάστασης των αθλητών. Επίσης χρησιμεύει σαν οδηγός με τα στοιχεία που παρέχει για τη συνταγογράφηση
προγραμμάτων προπόνησης. Οι ολυμπιακές αρχές πολλών χωρών συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ
χρησιμοποιούν την ΚΑΔΚ σε διάφορα αθλήματα όπως: ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλεϊ, τένις, κολύμβηση,
στίβος, άρση βαρών, κωπηλασία, ποδηλασία κλπ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως (ΚΑΔΚ) μέχρι προσφάτως ήταν μια πολύ εξειδικευμένη εξέταση.
Με την εξέλιξη της τεχνολογίας όμως την τελευταία δεκαετία έχει μπει σε ευρεία κλινική χρήση στον τομέα
της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.
Η ΚΑΔΚ μας προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της φυσιολογίας (ή της παθοφυσιολογίας στους
ασθενείς) πληθώρας συστημάτων του ανθρωπίνου σώματος όπως το καρδιαγγειακό, το αναπνευστικό, το
αιμοποιητικό, το μυοσκελετικό, την περιφερική κυκλοφορία και το νευρικό.
Κατά την διάρκεια μιας μεγίστης δοκιμασίας κοπώσεως σε κυλιόμενο τάπητα ή εργομετρικό ποδήλατο
(κυκλοεργόμετρο) καταγράφονται η κατανάλωση οξυγόνου (VO 2 ), η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακος
(VCO 2 ), ο κατά λεπτό εκπνεόμενος όγκος αέρα (VE), οι 12 απαγωγές του ΗΚΓ, η αρτηριακή πίεση και η
οξυμετρία σφυγμού.
Στο επίπεδο του γενικού ιατρού, παθολόγου, παιδιάτρου, πνευμονολόγου, νευρολόγου έχει διάφορες
ενδείξεις όπως:
• Τον αποκλεισμό οργανικής πάθησης σε δύσπνοια προσπαθείας μετά από έναν αρνητικό βασικό έλεγχο
• Την εκτίμηση της ανικανότητας στον τομέα της εργασίας
• Την αξιολόγηση της επίδρασης ενός προγράμματος άσκησης ή αποκατάστασης
• Τη διάγνωση βρογχόσπασμου που προκαλείται με την άσκηση
Γενικά η ΚΑΔΚ μπορεί με συστηματικό και αντικειμενικό τρόπο:
• Να ξεχωρίσει την αιτία των συμπτωμάτων (καρδιακά ή αναπνευστικά ή άλλα)
• Να βαθμολογήσει την σοβαρότητα της λειτουργικής ανικανότητας
• Να προσδιορίσει την εξέλιξη μιας νόσου
• Να βοηθήσει στην συνταγογράφηση ενός προγράμματος άσκησης ή αποκατάστασης.
• Να εκτιμήσει την επίδραση της θεραπείας (χειρουργική ή φαρμακευτική ή πρόγραμμα άσκησης ή
συμπεριφορική σε νευροψυχιατρικές διαταραχές).
Συμπερασματικά η ΚΑΔΚ είναι ένα αξιόπιστο εργαλείο, εύκολο στην χρήση και πρέπει να εφαρμόζεται στην
κλινική πράξη, στον αθλητισμό και στην αποκατάσταση.
ABSTRACT
Until recently, cardiopulmonary exercise testing (CPX or CPET) was a highly specialized procedure but due to
recent technological advances it has progressed from the research laboratory and now is in clinical use, even in
the field of primary health care. Exercise testing provides a comprehensive functional assessment that helps to
quantitate and differentiate the disorders of such diverse organ systems as heart, lung, blood vessels and
nervous system. The procedure involves measuring oxygen uptake (VO 2 ), carbon dioxide output (VCO 2 ),
minute ventilation (VE), monitoring of the 12 lead ECG, blood pressure and pulse oximetry (SpO 2 ) during a
maximal symptom-limited incremental exercise test on the cycle ergometer or treadmill. At a primary care

level it has indications such as assessment of dyspnea (helping in exclusion or not of an organic cause), exercise
disability, measuring the benefits of an exercise program and diagnose exercise induced bronchospasm.
Generally CPX can be used to systematically address limiting symptoms and their origins whether cardiac or
ventilatory, objectively grade the severity of functional capacity, determine the progressive nature of the
illness, develop a prescription for exercise training and rehabilitation and access the response to medical or
surgical management. Cardiopulmonary exercise testing is thus a reliable, easier to use and useful tool and
should be used in clinical medicine, in sports and in rehabilitation.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ για περαιτέρω μελέτη
1. American Thoracic Society; American College of Chest Physicians, ATS/ACCP Statement on
Cardiopulmonary Exercise Testing. Am J Respir Crit Care Med 2003; 167:211–277.
2. ERS Task Force on Standardization of Clinical Exercise Testing, Clinical exercise testing with reference to
lung diseases: indications, standardization and interpretation strategies. Eur Respir J 1997; 10: 2662–2689.
3. Roca J, Whipp BJ, eds. Clinical Exercise Testing. Eur Respir Mon 1997;
4. Wasserman K, Hansen JE, Sue DY, Stringer W, Whipp BJ, eds. Principles of Exercise Testing and
th
Interpretation, 4 Edn. Philadelphia, Lea & Febiger, 2004.
5. Whipp BJ, Davis JA, Torres F, Wasserman K. A test to determine the parameters of aerobic function during
exercise. J Appl Physiol 1981; 50: 217–221.
6. Cooper BC, Storer TW. Exercise testing and interpretation. A practical approach. Ed. Cambridge Univ.
st
Press 1 edition. 2001
7. Curfman G. D., Hillis L. D. A New Look at Cardiac Exercise Testing N Engl J Med 2003; 348:775-776
8. Weissman IM, Zeballos RJ. Cardiopulmonary exercise testing. Pulm. Crit. Care Update 1995, 11:1-9
9. Gallagher CG. Exercise limitation and clinical exercise testing in chronic obstructive pulmonary disease.
Clin Chest Med 1994; 15: 305–326.
η
10. Νανάς Σ. Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως στην κλινική πράξη. Εκδόσεις Ζεβελεκάκη. 1
έκδοση 2004

Αναγνωστόπουλος Σωτήρης MD, MHCS, MESC, MHSEER
Γενικός Κλινικός Καρδιολόγος
Ειδικός Εργοσπιρομετρίας και Συνταγογράφησης Άσκησης
Ειδικός Kαρδιολόγος Aποκατάστασης
Επιστημονικός υπεύθυνος της CARDIOCARE
Τ. βοηθός καρδιολογικής κλινικής ΠΑΓΝΗ
info@cardiocare.gr
www.cardiocare.gr
www.vimeo.com/cardiocare
www.scribd.com/kardiologikifrontida
www.facebook.com/cardiocare.gr