IPINASA NI: Mieshell B.

Racaza
IPINASA KAY: Dr. Elleine Rose A. Oliva
ASIGNATURA: Filipino 407 – Kontemporaryong Pag-aaral ng Panitikan
MGA TEORYANG PAMPANITIKAN AT MGA URI NITO
Mga teoryang pampanitikan - ang mga teorya ng panitikan ay may iba’t ibang
paliwanag ang mga kritiko at makata patungkol sa mga nasabing teorya ng
panitikan.
1. Arkitaypal - ang layunin ng panitikan ay ipakita ang mga mahahalagang
bahagi ng akda sa pamamagitan ng mga simbolo. Ngunit hindi bastabasta masusuri ang mga simbolismo sa akda.
2. Bayograpikal - ang teoryang ito ay patungkol sa may-akda ng mga akdang
pampanitikan, siya ang nagsusulat o sumusulat ng mga akdang
pampanitikan na ating nababasa magpasahanggang ngayon. Ang teoryang
ito ay tumutukoy sa bakgrawnd ng may akda sa kanyang
sinulat na akda,
makababasa tayo ng ilang mga pangyayaring nangyari sa tunay na buhay ng
may-akda upang mas mapaganda pa nito ang paghubog sa kanyang sinulat
na akda. Kakikitaan din ito ng pilosopiya ng may akda sa dahilang
kababasaan ito ng kanyang pananaw patungkol sa mga bagay na nais niyang
ihatid sa mga mambabasa.
3. Dekonstruksyon - ito ay teoryang pampanitikan na pwede mong baguhin ang
katapusan at pwede ka ring magdagdag ng mga tauhan, ngunit hindi mo
pwedeng buhayin ang mga namatay na sa akda.
4. Eksistensyalismo - hinahanapan ng katibayan ang kahalagahan ng
personalidad ng tao at binibigyang halaga ang kapangyarihan ng kapasyahan
laban sa katwiran.
5. Feminismo - ito ay tumutukoy sa kalakasan at sa kakayahan ng tauhang babae
sa isang kuwento o akda. Maaaring ilantad din anng mga de kahong mga
imahe ng mga babae sa akda. Layon nitong labanan ang anumang
diskriminasyon, ekploytasiyon, at opersayon sa mga kababaihan. Mga sikat
na manunulat na sina Lualhati Bautista, Genoveva Edroza Matute, Elynia
Ruth S. Mabanglo atbp.
6. Feminismo-Markismo - ang layunin ng panitikan ay ilantad ang iba’t ibang
paraan ng kababaihan sa pagtugon sa suliraning kanyang kinakaharap. Isang
halimbawa nito ay ang pagkilala sa prostitusyon bilang tuwirang tugon sa
suliraning dinaranas sa halip na ito’y kasamaan at suliranin sa lipunan.
7. Formalismo - ang pagpapaliwanag sa anyo ng akda ang tanging layunin ng
pagsusuri; samakatwid, ang pisikal na katangian ng akda ang pinakabuod ng
teoryang formalismo. ang tunguhin ng teoryang ito ay matukoy ang:
nilalaman, kaanyuan, o kayarian, paraan ng pagkakasulat ng akda.
8. Historikal - ang teoryang ito ay patungkol sa pinagmulan at pag-unlad ng wikang
ginamit sa mga akdang pampanitikan. Kakikitaan ang mga akda ng mga
pagbabago sa paggamit ng mga salitang naaayon sa panahon at sa kultura
na may kinalaman sa mga pagbabagong nagaganap sa ating bayan, kasama

Klasisismo . puno ng misteryo at hiwaga at kung minsan ay walang kabuluhan) ng bisyon ng mundo.inuuwa ang akda batay sa kalagayan ng mga tauhan. kabutihan. Layon ay katotohanan. 14. Imahismo . 15. edukasyon. Dito nakapaloob ang mga tauhang bida at kontrabida. May suliranin ang bida at ang gumagawa nito ay ang kontrabida. ekonomiya. at kagandahan.tumutukoy sa mga kwenotng base sa isang kulturang pinaghanguan ng kwento o tula. Moralistiko – sinusuri o tumatalakay sa pagpapahalagang ginamit. babalikwas ito upang madapi ang nangaaping lakas. Samakatuwid kung ano ang nais iparating ni Rizal ay siya ring nais niyang ipaabot sa kanyang mga tagatangkilik. eksaktong paglalarawan o pagbibigay anyo sa mga ideya. Ito ay ang sinulat ng mga dakilang manunulat. Marsismo . disiplina at kaayusang nakapaloob sa isang akda. Nagpapatalas ito sa pandama ng mga mambabasa. Mga halimbawa nito ay ang MARS CITY. 12. mahirap at mayaman. matalino at mangmang. Ang layuninin ng panitikan ay iparating ni Asiong Salonga ang nais niyang ipaabot sa mga tao gamit ang tuwirang panitikan. Malinaw. 10. sa mga tauhan nito.Ito ay ang makabagong pananaw na may radikal na pagkakaiba sa mga naisulat na hindi magiging larawan lamang ng realidad ang sining kundi interpretasyon (kung minsan ay hindi maunawaan. FUSE BOX. katulad ng kahirapan at kawalan ng katarungan. di padadaig ang naaping tauhan. marangal. 11. Pinahahalagahan ang moralidad. duwag at matapang. 17.nakatutulong nang malaki sa teoryang ito ay ang mga larawang-diwa o imahe sa ikagaganda ng akda. Hinahanapan ang akda ng patunay ng mga naglalabasang lakas sa pagitan ng mahina at malakas. 9.rito ang mga pagbabagong nagaganap sa ating lipunan. Naturalismo . Humanismo . Sa teoryang ito. Ipinakikita rin ang epekto ng kapangitan ng kalagayan. ngunit mayroong sapat lamang. pinaniniwalaan na ang tao ang sukatan ng lahat ng bagay kaya’t kailangang maipagkaloob sa kanya ang kalayaan sa pagpapahayag sa saloobin sa pagpapasya.pinahahalagahan ang katwiran at pagsusuri. Ito'y naghari sa panahon ng amerikano. payak. Tumutukoy ito sa mga salitang kapag binanggit sa akda ay nag-iiwan ng malinaw at tiyak na larawan sa isipan ng mambabasa.Ang mga akdang nagbibigay-diin sa teoryang ito ay nagpapakita ng mga pangyayaring nakatutulong ang mga piling salita at mga pahayag upang pangibabawin ito. POSPORO. at may hangganan. Kultural . obhetibo. magkakasunud-sunod. Modernismo . Naniniwala ang mga humanista na sibilisado ang mga taong nakapag-aaral dahil kinikilala ang kultura.walang halong simbolismo at walang halong kalokohan at hindi kailangan ng malalimang pagsusuri at pag-unawa. Pisikal .sa pag-aaral at pagsusuri ng akda sa pananaw na ito. agrikultura at higit sa lahat ang ating pananampalataya. 13. matimpi. walang labis at kulang. 16.naipahahayag ang kalinawan sa mga imaheng biswal. Ito'y isa sa mga namamayagpag sa kasalukuyan. .

pagpapahalaga sa dignidad hindi sa mga karangyaan at paimbabaw na kasiyahan at kahandaan magmahal sa babae/lalakeng nagaangkin ng kapuri-puri at magagandang katangian. 20. 21. .ang teoryang pampanitikang umusbong sa Europe noong ikalawang hati ng ikalabingwalong dantaon. anumang bagay at lipunan ayon sa mga realista. paninidigan. Sosyolohikal . Karaniwang nakapokus ito sa pakgsang sosyo-pulitikal kalayaan. ay dapat maging makatotohanan ang paglalarawan o paglalahad. Sikolohikal – makikita ang takno ng isip ng may-akda antas ng buhay. inspirasyon at kagandahan. pinaniniwalaan. 22. ang pang aapi sa mga mahihirap at pagturing dito na mababang uri. Kung ang mga babae ay may feminismo. Sa kuwentong “TATA SELO” ni Rogelio Sikat ay masasalamin ang aktwal na pangyayari sa lipunan. ito naman ang teorya ng mga homosexual. pagmamahal sa kalayaan ay sa lupang sinilangan.ang teorayng sosyolohikal ay may paksang nagbibigay ng kaapihang dinanas ng tauhan sa kwento. ang akda rin sy nsgiging salamin sa mga tunay na nangyayari sa lipunan. Nagpapamalas ang romantisismo ng pag-ibig sa kalikasan.18.Ipinaglalaban ng teoryang realismo ang katotohanan kaysa kagandahan. pinahahalagahan at ang tumatakbo sa isipan at kamalayan ng may-akda. 19. paniniwala sa taglay na kabutihan ng tao. Realismo . Kasalungat ng romantisismo ang klasismo sapagkat ang higit na pinahahalagahan ng romantisismo ay ang damdamin at guniguni. at katarungan para sa mga naapi. Romantisismo . paghahangad ng espiritwalidad at hindi mga bagay na materyal. Teoryang Queer – ang layunin ng panitikan ay iangat at pagpantayin sa paningin ng lipunan sa mga homosexual. Sinumang tao.