You are on page 1of 27

OTOMOTV ANA VE YAN SANAY

SEKTRN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI


Ticarete konu olan tm rnler iin iki temel snflandrma sistemi kullanlmaktadr. Detayl
veriler iin Armonize Mal Tanm ve Kodlama Sistemi (The Harmonized Commodity
Description and Coding Systems) ksaca Armonize Sistem kullanlrken, toplulatrlm
veriler iin ise Uluslararas Standart Ticaret Snflamas (SITC Rev.3, Standart
International Trade Classification) kullanlmaktadr.
Otomotiv Sektr, Standart Uluslararas Ticari Snflandrmaya (SITC) gre 78. blmde
tanmlanmtr. SITC snflandrlmasnn detaylarna Trkiye statistik Kurumunun Web
Sitesinden ulalabilir.
Armonize Sistem gre Gmrk Tarife statistik Pozisyon Kodlar (G.T..P) esas alnarak
oluturulan otomotiv sektr rn tanmlar ise aadaki verilmektedir.

GTP Kodu: rn tanm


Ana Sanayi;
8701: Traktrler
8702: otobs, minibs, midibs
8703: Binek otomobiller
8704: Kamyon, kamyonet
Yan Sanayi;
4011: Kauuktan yeni d lastikler:
4012: Kauuktan srt geirilmi veya kullanlm d lastikler
4013: Kauuktan i lastikler:
401699: 87.01 ila 87.05 pozisyonlarndaki motorlu aralar iin kauuk paralar
681320: Amyant ieren fren balatalar
681381: Amyant iermeyen fren balatalar
7007: Emniyet camlar
700910 : Dikiz aynalar
8407: ten yanmal motorlar
8408 : Dizel ve yar dizel motorlar
8409: Motorlarn aksam ve paralar
841330: ten yanmal pistonlu motorlar iin yakt, ya veya soutma pompalar
841520 : Klimalar
842123, 842131: Filtreler
8482 : Bilyal rulmanlar
8483 : Transmisyon milleri ve kranklar
8484 : Contalar
8507 : Akler
8511: Ateleme cihazlar
8512: Aydnlatma ve iaret cihazlar
8706 : 87.01 ila 87.05 Pozisyonlarnda yer alan motorlu tatlar iin asiler
8707: 87.01 ila 87.05 Pozisyonlarnda yer alan motorlu tatlarn karoserileri
870810: Tamponlar ve bunlarn aksam ve paralar
Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

870821: Emniyet kemerleri


870829: Karoseri aksam
870830: Frenler ve servo - frenler ve bunlarn aksam ve paralar
870840: Vites kutular ve bunlarn aksam ve paralar
870850: Diferansiyelli hareket ettirici akslar
870870:Tekerlekler ve bunlarn aksam, para ve aksesuar
870880: Suspansiyon sistemleri ve bunlarn aksam ve paralar (amortisrler dahil)
870891: Radyatrler ve bunlarn aksam ve paralar
870892: Egzoz susturucular ve egzoz borular; bunlarn aksam ve paralar
870894: Direksiyon simitleri, direksiyon kolonlar ve direksiyon kutular
870895: Hava ile imeli hava yastklar
870899:Dier aksam ve paralar
9104:Tatlarn alet tablolar iin saatler
940120: Motorlu tatlarda kullanlan trden oturmaya mahsus mobilyalar

OTOMOTV ANA SANAY


Trkiyede retim
Oto ana ve yan sanayi, gnmzde Trkiye imalat sanayinin lokomotif sektrlerinden
biridir. Oto ana ve yan sanayi ayn zamanda savunma sanayi ve gemi ina sanayinin de
altyapsn oluturmaktadr. Gnmzde Trkiye, Avrupadaki en byk hafif ticari ara
reticisi ve ikinci en byk otobs reticisidir.
Otomotiv ana ve yan sanayi ihracat 2010 ylnda toplam ihracatn %15,8sini, 2011 ylnda
ise toplam ihracatn %15,6sn oluturmutur. Otomotiv sektr ihracatta sektr
sralamasnda 2011 ylnda da birinci srada yer almtr. Otomotiv ana ve yan sanayiinin
toplam imalat sanayi iindeki pay yaklak %5 civarndadr. Otomotiv ana sanayinde
47.000, yan sanayiinde ise 203.000 olmak zere yaklak 250.000 kiinin istihdam edildii
ve bu saynn datm, pazarlama ve sat alarnda alanlar ile birlikte 400.000 kii
olduu tahmin edilmektedir.
Trkiyede tat aralar sanayi retime 1950lerin ortalarnda balam, retim 1960larn
ortalarnda hz kazanmtr. 1950li yllarda baz prototip aralarn retilmesinden sonra, ilk
montaj hatt 1954te orduya jip ve kamyonet temini iin kurulmutur (Trk Willys Overland
Limited). 1955te ilk ticari kamyon montaj TOE-Trk Otomotiv Endstrisi tarafndan
gerekletirilmitir. 1963te ilk yerli otobs montajna Otobs Karoseri A..de MAGRUS
marka otobslerin montaj ile balanmtr. 1966da otomotiv sanayi kendi modellerinin
montajna da balamtr. O dnemlerin otomobili ANADOL imdi bir nostaljidir. Bunu
takip eden yl iinde, binek otomobil reten montaj fabrikalar (Tofa-Fiat, OyakRenault, ) imalata balamtr. ki byk otomobil reticisi TOFA ve OYAK-RENAULT,
talyan ve Fransz lisanslaryla 1971de imalat hatlarn kurmulardr. 1968 ylnda
Otomarsan-Otobs Karoseri ve Motorlu Aralar A. 0302 serisi otobslerin retimine
balamtr. 1999 ylnda zgn tasarm Trkiyede gelitirilen kamyonlarn spanya,
Portekiz ve ngiltereye ihracat devam etmitir. Son yllarda ise Japon ve Gney Koreli
otomobil reticileri Trkiyede ortak giriimler balatmlardr. Otomobilde byk Trk
otomotiv reticileri, lisanslar altnda retim yaptklar Batl otomotiv reticilerinin dnya
retim merkezi olma yolunda ilerlemektedirler.
Bugn 13 firma binek otomobil, otobs, kamyon, kamyonet, minibs ve midibs gibi eitli
aralarn retimini yapmaktadr. Bahse konu 13 firmann kapasitesi yaklak 1,5 milyon
adet/yldr.
Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

Binek otomobil reten be firma vardr (Renault, Tofa (Fiat), Toyota, Hyundai, Honda).
On firma kamyon ve kamyonet retmektedir (Anadolu Isuzu, BMC, (Chrysler), Hyundai
Karsan M.A.N., Mercedes-Benz, Ford Otosan, Otokar, Temsa).
Dokuz firma otobs ve minibs imal etmektedir (Isuzu, BMC, Karsan, Mercedes-Benz,
Hyundai, Otokar, Ford Otosan, Temsa, M.A.N.)
Otomotiv Sanayi reticileri
Firma
Yeri
Anadolu Isuzu O.S.
Kocaeli
B.M.C.
zmir
Ford Otosan
Eskiehir, Kocaeli
Honda
Gebze/Kocaeli
Hyundai Assan
Kocaeli
Karsan
Bursa
M.A.N.
Ankara
M. Benz
stanbul/Aksaray
Otokar
Sakarya
O. Renault
Bursa
Temsa
Adana
Tofa
Bursa
Toyota
Sakarya
Kaynak: Otomotiv Sanayicileri Dernei (OSD)

rnler
Kamyon, kamyonet, minibs
Kamyon, kamyonet, otobs, minibs, midibs
Kamyon, kamyonet, minibs
Binek otomobil
Binek otomobil, kamyonet, minibs
Kamyon, kamyonet, minibs, midibs
Kamyon, otobs
Kamyon, otobs
Kamyonet, minibs, midibs
Binek otomobil
Kamyon, kamyonet, otobs, midibs
Binek otomobil, kamyonet
Binek otomobil

Sektrde bulunan ana ve yan sanayi kurulular genellikle Marmara Blgesinde


yerlemitir. Bursada iki byk otomobil fabrikasnn ve iki adet Organize Sanayi
Blgesinin bulunmas nedeniyle otomotiv sanayi zellikle bu ilde younlamtr. Otomotiv
sanayi reticilerinin 3 adedi Kocaelinde, 3 adedi Bursada, 2 adedi Sakaryada, birer
tanesi de stanbul, zmir, Ankara ve Eskiehirdedir. Adanada otobs retim ve yan sanayi
bulunmaktadr.
Trk Otomotiv Sanayinin mevcut motorlu ara retim kapasitesi 2012 yl itibaryla
1.638.000 adet/yldr.
Hafif aralarn (otomobil, kamyonet ve minibs) toplam kurulu retim kapasitesi 2012 yl
iin 1.502.950 adet/yldr.
Kamyonlarn toplam kurulu retim kapasiteleri 2012 yl iin 62.200 adet/yldr.
Otobs retiminde bulunan 5 firma mevcuttur. Bu firmalarn toplam kurulu retim
kapasiteleri 2012 yl iin 11.100 adet/yldr.
Midibslerin toplam kurulu retim kapasiteleri 2012 yl iin 6.750 adet/yldr.
Traktr retimi yapan 5 adet firma mevcuttur. byk zel sektr firmas (TUMOSAN,
Trk Traktr ve Hattat Tarm) Trk tarm traktrleri pazarnda lider konumdadr . Traktr
firmalarnn toplam kurulu kapasiteleri 2012 yl iin 55.000 adet/yldr.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

Ara retimi (adet)


2007
634.883
34.544
391.737
6.946
21.999
9.305
1.099.414

Binek otomobil
Kamyon
Kamyonet
Otobs
Minibs
Midibs
Toplam
Kaynak : OSD

2008
621.567
36.800
449.434
7.581
21.123
10.605
1.171.917

2009
510.931
8.246
330.044
5.931
11.829
2.624
869.605

2010
603.394
23.671
442.408
5.268
16.978
2.658
1.094.557

2010

2011

2011
639.734
37.396
479.110
6.907
22.475
3.509
1.189.131

Traktr retimi (adet)


rn

Traktr

2007

33.518

2008

24.807

2009

14.861

30.425

45.506

Kaynak:OSD

2008 ylnn son eyreinde ABDde balayan finansal kriz, hzla yaylarak kresel bir
nitelik kazanm ve ou pazarda talep dklne neden olmutur. Trk otomotiv sanayi
de bu krizden etkilenmi, 2008 yl retimi 1,171 milyon adet seviyesinde gereklemitir.
2009 ylnda ihracat iptalleri ve i pazar daralmas nedeniyle ara retimi 884 bin adet
olmutur. retimde en byk d ticari ara pazarnda yaanmtr.
Ancak 2010 ylnda toplam retim yzde 26 artla 1.095 bin adede ykselmi, otomobil
retimi ise yzde 18 artla 603 bin adet olmutur. retimdeki art 2011 ylnda da devam
etmi olup, 2011 ylnda toplam retim % 9 artla 1.189.131 adet; otomobil retimi ise % 6
artla 639.734 adet olarak gereklemitir. hracat ve yurt ii pazardaki arta bal olarak
2011 ylnda retim kk kamyonda % 39, byk kamyonda % 60, minibs ve midibste
% 32, otobste %31 ve kamyonette yzde %8 orannda artmtr. Traktr retimi ise % 50
orannda artarak 45.506 adet olmutur.
Firma Baznda Ara retimi (adet)
Anadolu Isuzu
BMC
Ford Otosan
Honda Trkiye
Hyundai Assan
Karsan
MAN Trkiye
Mercedes-Benz Trk
Otokar
Oyak Renault
Temsa
Tofa-Fiat
Toyota
Toplam
Kaynak: OSD

2007
7.842
10.369
286.356
23.663
90.190
9.720
2.069
19.014
2.534
263.656
9.328
212.493
161.516
1.099.414

2008
10.007
8.736
268.761
50.073
81.590
11.230
1.696
20.800
3.023
286.695
10.542
267.436
126.521
1.147.110

2009
1.817
3.167
173.456
18.274
48.652
8.313
1.544
6.492
2.560
277.572
2.414
94.179
72.264
869.605

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

2010
3.292
3.342
242.070
20.305
77.000
24.719
1.132
14.480
2.236
307.083
3.367
312.245
83.286
1.094.557

2011
4.324
3.724
295.850
12.341
90.231
22.146
1.610
21.362
3.062
330.994
4.060
307.788
91.639
1.189.131

2011 ylnda 330.994 adet ara retimiyle, Oyak Renault Trkiyede en fazla ara reten
firmadr. kinci byk ara reticisi Tofa 2011 ylnda 307.788 adet ara retmitir.
nc byk ara reticisi Ford Otosan ise 2011 ylnda 295.850 adet ara retmitir.
Trkiye Ara Park (adet)
2007
2008
Binek oto.
6,472,404
6,800,105
Kamyon
729,285
744,951
Kamyonet
1,901,350
2,064,809
Otobs
195,344
192,715
Minibs
377,665
386,272
Traktr
1,315,317
1,362,774
Toplam
10,991,366
13,765,395
Kaynak: Trkiye statistik Kurumu (TK)

2009
7,056,945
734,327
2,190,750
201,292
384,348
1,364,199
14,260,979

2010
7,498,086
727,158
2,381,865
207,903
386,502
1,398,559
15,023,323

2011
8,113,111
728,458
2,611,104
219,906
389,435
1,466,208
16,089,528

Trkiyede, 2011 ylnda 8,1 milyon adeti binek otomobil olmak zere toplam motorlu
aralar park 16,090 milyon adede ulamtr.

OTOMOTV YAN SANAY


Trkiye Oto Yan Sanayi Geliimi
1960l yllarda tm paralar ana sanayi retici firmalar iinde retilirken, kapasitelerin
artmas ve yan sanayideki yatrmlarn gelimesiyle birlikte sektrde nemi ve arl
bulunan yan sanayi olumutur. Trkiye oto yan sanayi 1964 ylnda karlan Montaj
Sanayi Talimatyla tam anlamyla korumaya alnmtr. Ana sanayide yerli yzde orannn
artrlmas mecburiyeti ile yan sanayimizin giderek glenmesi ve gelimesi salanmtr.
Ana reticilerin teknik ve ekonomik destei ile kurulan ve gelien yan sanayi bugn kendi
alannda nemli bir potansiyel gstermektedir. Yan sanayide AB firmalarnn arl daha
da fazladr. Yan sanayide lisans ve ortak yatrm kurmak suretiyle faaliyet gsteren
yaklak 200 yabanc firma bulunmaktadr.
Trkiyede otomotiv yan sanayi, otomotiv sanayindeki gelimelerin sonucunda hzla
gelimitir. Trk otomotiv yan sanayi yksek kapasitesi, geni rn yelpazesi ve yksek
standartlaryla otomotiv sanayine ve 16,1 milyon adet olan Trkiye tat aralar parkna
para salamaktadr. Ayrca ihracat potansiyeli yksek bir sektrdr.

Trkiyede Otomotiv Yan Sanayinde Mevcut Durum


Trk otomotiv ana sanayiinde faaliyette bulunan firmalar, 1120 oto yan sanayi firmas ile
dorudan almaktadr. Trkiyede 4000 adet yan sanayi firmas mevcuttur.
Otomotiv yan sanayii, mamul retim kapasitesi, mamul eitlilii ve ulat standartlar
itibariyle, lkemizde imal edilen tat aralar iin gerekli olan yedek paralarn en az %
85ini karlayabilecek dzeye erimitir. Bu paralar:

Komple motor ve motor paralar


Aktarma organlar
Fren sistemleri ve paralar
Hidrolik ve haval aksamlar
Sspansiyon paralar
Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

Emniyet aksamlar
Kauuk ve lastik paralar
asi aksam ve paralar
Dvme ve dkm paralar
Elektrik ekipmanlar ve aydnlatma sistemleri
Akler
Oto camlar
Koltuklar

Trk otomotiv ana ve yan sanayi, bata Bursa olmak zere Marmara Blgesinde
younlamtr. ki byk otomobil fabrikasnn Bursada bulunmas ve iki adet Organize
Sanayi Blgesinin kurulmu olmas otomotiv sanayiinin zellikle bu ilde younlamasna
neden olmutur. Endstrinin youn olduu dier ehirler stanbul, zmir, Kocaeli, Ankara,
Konya, Adana ve Manisa olarak sralanmaktadr.
Trkiyenin eitli yerlerinde dank bir ekilde faaliyet gsteren ve otomotiv sektrne
para reten TAYSAD (Tat Aralar Yan Sanayicileri Dernei) mensubu 291 yeden 59u
bir araya gelerek, sorunlarnn zmn salamak zere ortak giriim grubu oluturmu
ve TOSBu (TAYSAD Organize Sanayi Blgesi) kurmulardr. TOSB, Otomotiv Sektrne
para reten yerli ve yabanc sermayeli tm firmalarn, Trkiyede gerekletirecekleri
yatrmlar iin setikleri en nemli merkez zelliini tamaktadr. Blgede, halen 56 ye
retim faaliyetinde bulunmakta ve 8.900 kiiye istihdam salanmaktadr.
Sektrdeki bilgi birikimi, tecrbe, geni rn yelpazesi, yksek ihracat potansiyeli ve
Trkiyenin corafi avantajlarndan dolay, oto yan sanayi sektr yabanc yatrmclar
kendine ekmektedir. u anda otomotiv yan sanayinde 200 yabanc sermaye ortakl
bulunmaktadr Dnyadaki byk irketlerin pek ou Trk firmalaryla ortak yatrmlar
yapmlardr.
Oto yan sanayi kalite belgelendirmeleri iin youn abalar sarf etmektedir. TAYSAD
yelerinin yarya yakn ISO 9000 Serisi kalite belgelerine sahiptirler. Trk oto yan
sanayicileri Avrupa Kalite dllerinde (European Quality Award) Trk firmalarnn ncleri
olmulardr. Oto lastii imalats BRSA, 1996da Avrupa Kalite dln alan ilk Trk
firmas olmutur. Daha sonra BEKSA, 1997de KOB dalnda Avrupa Kalite dln
almtr. 1987de kurulmu olan BEKSA, lastiklerde kullanlan elik kuaklar ve yksek
basn hortumlar iin hortum telleri retmektedir. 2003 ylnda, dnyann ikinci en byk
otomotiv sistemleri reticisi Bosch Grubuna ait Bosch San. ve Tic. A Bursa Fabrikas,
dnyann kurumsal mkemmellik alannda en saygn dlleri arasnda yer alan Avrupa
Kalite Byk dl'n kazanmtr. Bosch San. ve Tic. A enjektr, enjektr gvdesi, rayl
sistemler iin enjektr retmektedir. Bosch Bursa fabrikas 2008 ylnda ayn dl ikinci
kez alan tek Trk firmas olmutur.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

TRKYE'NN DI TCARET
Otomotiv Ana Sanayi hracat
Otomotiv ana sanayi ihracat 2011 ylnda bir nceki yla gre % 11,2 artarak 11,9 milyar
dolar olarak gereklemitir.
Trkiye 2011'de 503.634 adet binek otomobil, 273.783 adet kamyon-kamyonet ve 11.695
adet otobs-minibs-midibs ihra etmitir. Otomobil, kamyon ve otobslerin ihra
deerleri srasyla 6,5 milyar dolar, 4 milyar dolar ve 1 milyar dolar olmutur.
Otomotiv Ana Sanayi hracat (Adet; Deer: 1000 ABD $)
rnler
Binek
otomobil
KamyonKamyonet
OtobsMinibsMidibs
Traktr

2009

2010

2011

Adet

Deer

Adet

Deer

Adet

Deer

457.497

6.086.488

485.721

6.210.110

503.634

6.485.583

162.354

2.298.057

251.956

3.333.338

273.783

3.963.695

11.166

1.033.178

10.728

849.897

11.695

1.043.879

12.705

259.547

14.020

271.158

16.183

369.679

10.664.503

805.295

11.862.836

Toplam
643.722 9.667.270 762.425
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

2011 yl itibariyle balca ihra pazarlar Fransa, talya, Almanya, ngiltere, Rusya
Federasyonu, spanya ve A.B.D.dir.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

Oto Ana Sanayi hracatnda lk 20 lke (1000 ABD $)


lke

2009

2010

lke

2010

2011

Fransa

2.638.205

1.940.501

Fransa

1.940.501

1.954.546

talya

1.413.051

1.644.411

talya

1.644.411

1.663.642

Almanya

807.211

1.062.911

Almanya

1.062.911

1.029.820

ngiltere

656.773

937.101

ngiltere

937.101

847.021

spanya

300.573

593.936

Rusya
Federasyonu

462.410

691.563

Rusya
Federasyonu

186.558

462.410

spanya

593.936

629.340

srail

138.889

344.898

A.B.D.

336.308

511.774

Cezayir

278.728

339.373

Belika

275.919

506.384

A.B.D.

473.879

336.308

Hollanda

222.900

432.374

Belika

444.251

275.919

Slovenya

164.400

415.351

Polonya

170.016

243.846

srail

344.898

319.629

Hollanda

121.037

222.900

Cezayir

339.373

316.622

sve

86.340

172.130

Polonya

243.846

233.973

ek
Cumhuriyeti

92.247

170.102

sve

172.130

225.260

Slovenya

433.121

164.400

Avusturya

116.818

163.277

Portekiz

68.486

132.847

ek
Cumhuriyeti

170.102

143.705

Romanya

85.911

117.677

Romanya

117.677

119.914

Avusturya

93.150

116.818

svire

105.273

109.362

svire

61.045

105.273

Brezilya

43.826

103.187

Msr

44.920

78.268

Ukrayna

66.208

102.047

Dierleri

1.082.872

1.202.466

Dierleri

1.303.546

1.344.035

Toplam

9.677.270

10.664.503

Toplam

10.664.503

11.862.836

Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

Otomotiv Yan Sanayi hracat


Bir motorlu tat, farkl yap, malzeme ve teknoloji ile retilen ve zgn yntemlerle ve
birbiri ile uyumlu olarak bir araya getirilen 5.000 dolaynda paradan olumaktadr. Bu
paralarn retiminde demir ve elik, hafif metaller, plastik ve lastik, boya ve benzeri
kimyasal maddeler ile cam kullanlmaktadr. Paralarn byk blm yan sanayide
retilmekte ve ana sanayi bunlar montaj yolu ile birletirmek suretiyle tat aracn
retmektedir.
Bu nedenle motorlu tat aralar imalat sanayii, demir-elik sanayii bata olmak zere
hafif metaller, plastik, lastik ve cam sanayii gibi ham madde reten sanayii ile dorudan

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

iliki iindedir. Pazardaki youn rekabet nedeni ile her geen gn deien rn
teknolojilerinin gerektirdii yeni malzeme ve teknikler tat aralar sanayii ile ham madde
sanayi arasnda ok yakn ibirliinin kurulmasn gerektirmektedir.
Otomotiv sanayii kurulduu yllardan beri dnya otomotiv sanayii ile yakn bir entegrasyon
iindedir. 1970li yllarda lisans alarak Teknik birlii ile balayan retim ibirlii, 1980li
yllarn ortasndan sonra giderek artan yabanc sermaye katlm ile Ekonomik birliine
dnmtr.
1990 ylna kadar geen sre iinde, lkemizde imal edilen her trl motorlu ara, otomotiv
yan sanayiinin gelimesini de salamtr. Kapasite art yannda rekabet iin teknoloji
yenileme ve Ar-Ge almalar 1990l yllardan itibaren byk hz kazanmtr. Bu yllarda
ada retim teknikleri, youn eitim programlar ile uygulamaya geirilmi ve zellikle
kalite ynetim sistemleri kurularak, firmalar uluslararas kurulular tarafndan
belgelendirilmitir.
Trkiye oto yan sanayinde 90l yllara kadar baz mamuller dndaki tm paralar gnn
teknolojisine uygun yatrmlar ile retilmi, retilen milyonlarca arata yerli katk oran %
90lar am, yan sanayiimiz bu ekilde ithal ikame grevini baar ile tamamlamtr.
1990l yllardan sonra, ana sanayideki yeni model ara yatrmlarna paralel olarak yan
sanayide de ok nemli yabanc ortaklklar ve byk yatrmlar gerekletirilmitir.
Trkiyenin oto yan sanayi ihracat, dnya ihracat ile karlatrldnda 1993 ylna kadar
kk lekte gereklemitir. Son 10 ylda sektr byk abalarla ihra potansiyelini
artrmtr. hracatn istikrarl hale gelmesinde Trkiyedeki retimin uluslararas sanayi ve
ticaretle entegrasyonundaki baar dikkate deer bir gelimedir. Artk birok firmamz
Trkiyede retilen dnya aralarnda ortak tasarmc olarak yer almaktadr.
Yan sanayi bugne kadar srdrd geliimini, gerek dorudan yurt dndaki reticilere
ve gerek yenileme pazarna ihracatn arttrarak devam ettirmitir. Yan sanayiinin AB
pazarna ynelik ihracatnn daha da geliecei tahmin edilmektedir.
Trkiyenin oto yan sanayi ihracat 1997 ylnda 896 milyon dolar iken 2008 ylnda 7 milyar
dolara ulamtr. Kresel krizden etkilenen sektr 2009 ylnda nceki yln ayn dnemine
gre %30 azalarak 5 milyar dolar olmutur. 2010 ylnda ise canlanan sektr ihracatn 6.5
milyar dolara ykseltmitir. Sz konusu ykseli 2011 ylnda da devam etmi olup, bir
nceki yla gre %26,4 artarak 8,3 milyar dolara ulamtr. hracat yaplan balca
paralar motor aksam ve paralar, d ve i lastikler, montaj karoseri aksam, jantlar,
kauuk paralar, transmisyon mili, frenler ve servo frenlerdir. Aslnda, Trkiye halihazrda
paralar halinde pek ok otomobil, otobs ve kamyon ihra etmektedir.
Oto yan sanayinin ihracatnda bata gelen ehirler srasyla Bursa, stanbul, Kocaeli ve
zmirdir.
Oto yan sanayi rnleri dnyann pek ok lkesine ihra edilmektedir. Balca ihra
pazarlar Almanya, Fransa, talya, ngiltere, Romanya, ran, Rusya Federasyonu, spanya
Belika, ABD ve Polonyadr. 2011 ylnda oto yan sanayi ihracatnn yaklak %70i bata
Almanya, talya, Fransa ve ngiltere olmak zere AB lkelerine yaplmtr. Trk firmalar,
OPEL, VW, FORD, GM gibi pek ok Batl reticiye para salamaktadrlar.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

Otomotiv Yan Sanayi hracat (1000 ABD $)


rnler
Motor Aksam ve Paralar
D ve Lastikler
Montaj Karoseri Aksam
Jant ve Tekerlek Aksam
Motorlu Tatlar iin Kauuk Paralar
Dizel-Yar Dizel Motorlar
Transmisyon Mili, Yatak, Kovan
Fren ve Servo Frenler
Akmlatrler ve Aksam-Paralar
Debriyaj ve Aksam-Paralar
Farlar ve aret Cihazlar
Amortisrler
Motorlu Tatlarda Oturmaya Mahsus Mobilyalar
Emniyet Kemerleri
Filtreler
Bilyal Rulmanlar
Akslar
Oto Camlar
Hava Yastklar
ten Yanmal Motorlar
Radyatrler
Ateleme Cihazlar
Vites Kutular
Kara Tatlar iin Karoserleri
Egzozlar, Susturucular ve Egzoz Borular
Tamponlar ve Paralar
Direksiyon Simitleri, Kolonlar, Kutular
Motorlarn Yakt, Ya, Soutma Pompalar
Klimalar
Metal Tabakal Contalar, Conta Takim ve Gruplar
Dikiz Aynalar
Fren Balatalar (8708.30 GTPindekiler hari)
Kara Tatlar iin Motorlu asiler
Motorlu Aralarn Alet Tablolar in Saatler
Dier Aksam ve Paralar
Toplam
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

2009
858.885
825.321
496.581
279.586
323.560
166.351
151.370
130.035
147.601
119.029
92.169
77.173
72.013
57.016
70.047
64.545
48.064
54.497
53.306
34.201
42.166
34.726
25.992
39.240
33.332
29.175
23.907
14.702
10.110
13.496
8.318
2.354
294
194
581.909
4.981.266

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

2010
1.103.525
997.204
563.485
458.176
413.980
270.456
213.190
187.548
185.099
153.561
116.320
114.950
113.989
94.898
87.310
85.490
73.120
68.294
64.527
51.102
49.462
49.029
43.745
42.306
41.571
39.327
37.432
22.083
18.436
17.873
10.346
3.766
493
156
750.915
6.543.163

2011
1.413.449
1.382.799
691.482
632.329
495.110
240.092
273.997
244.573
227.564
166.723
142.017
131.636
143.119
103.834
103.849
116.062
108.707
78.248
74.025
54.461
53.013
86.970
56.155
52.958
60.276
39.194
62.142
26.384
20.354
21.746
13.800
4.866
385
184
947.034
8.269.539

10

Oto Yan Sanayi hracatnda lk 20 lke (1000 ABD $)


lke

2009

2010

2010

2011

1.080.256

1.460.994

1.460.994

2.113.422

Romanya

339.373

531.350

Fransa

528.526

616.844

Fransa

474.101

528.526

ngiltere

471.319

561.277

talya

385.775

472.028

talya

472.028

558.915

ngiltere

334.172

471.319

Romanya

531.350

543.474

ran

193.453

235.811

ran

235.811

316.688

94.648

212.526

spanya

208.833

256.562

160.637

208.833

A.B.D.

212.526

254.222

89.711

198.477

Belika

164.873

217.992

Belika

143.333

164.873

Rusya
Federasyonu

198.477

215.642

Polonya

151.661

158.610

Polonya

158.610

184.532

Msr

74.730

100.138

Brezilya

96.997.

154.618

Brezilya

72.070

96.997

Hollanda

91.359

132.090

Hollanda

59.037

91.359

Irak

90.014

115.219

Irak

71.089

90.014

ek
Cumhuriyeti

66.566

93.036

Avusturya

56.673

66.592

Avusturya

66.592

90.266

ek
Cumhuriyeti

43.573

66.566

Msr

100.138

88.793

Cezayir

54.497

60.640

Arjantin

52.446

82.275

Suudi
Arabistan

43.517

56.735

Suudi
Arabistan

56.735

79.199

Arjantin

27.064

52.446

Hindistan

43.513

76.172

Dierleri

1.031.886

1.218.319

Dierleri

1.235.446

1.518.291

Toplam

4.981.265

6.543.163

Toplam

6.543.163

8.269.539

Almanya

A.B.D.
spanya
Rusya
Federasyonu

lke
Almanya

Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

Otomotiv Ana Sanayi thalat


Otomotiv ana sanayi ithalat 2010 ylnda 490.755 adet, 2011 ylnda ise 591.858 adet
olarak gereklemitir. En fazla ithal edilen ara cinsi, otomobil ve kamyon - kamyonettir.
Otomotiv ana sanayi ithalat arlkl olarak AB lkeleri, Japonya ve Gney Koreden
gereklemektedir.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

11

Oto Ana Sanayi thalat (Adet; Deer: 1000 ABD $)


Ara Cinsi

2009

2010

2011

Adet
262.163

Deer
4.266.673

Adet
431.604

Deer
6.821.774

Adet
501.275

Deer
8.477.193

20.085

405.140

36.647

784.208

52.775

1.279.594

Otobs-Minibs-Midibs

1.916

207.085

4.948

166.638

6.956

267.119

Traktrler

5.396

202.700

17.556

724.837

30.852

1.223.230

Toplam
289.560 5.081.599
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

490.755

8.497.458

591.858

11.247.137

Binek Otomobil
Kamyon-Kamyonet

Oto Ana Sanayi thalatnda lk 20 lke (1000 ABD $)


lkeler

2009

2010

2010

2011

1.655.990

2.879.414

Almanya

2.879.414

3.895.480

spanya

742.979

1.121.134

spanya

1.121.134

1.299.988

Fransa

403.234

672.226

Fransa

672.226

898.611

Gney Kore

355.061

511.863

Gney Kore

511.863

732.431

Japonya

254.835

478.639

ngiltere

467.206

569.849

ngiltere

264.956

467.206

talya

370.258

537.213

Polonya

180.755

374.422

Polonya

374.422

533.701

talya

193.164

370.258

Japonya

478.639

472.672

Hollanda

129.355

260.939

Hollanda

260.939

373.694

Romanya

83.127

197.340

Belika

182.932

266.984

Belika

110.191

182.932

Romanya

197.340

249.915

Tayland

127.269

162.673

Meksika

154.491

243.205

Meksika

97.883

154.491

Tayland

162.673

194.943

56.123

138.955

ek
Cumhuriyeti

99.133

180.489

49.944

99.133

A.B.D.

70.431

145.731

Hindistan

77.133

78.112

Hindistan

78.112

131.511

A.B.D.

57.650

70.431

Slovak
Cumhur.

138.955

125.609

Avusturya

31.782

61.198

sve

49.871

94.229

Fas

18.527

50.771

Avusturya

61.198

83.337

in

24.421

50.722

in

50.722

65.428

1.167.210

114.609

115.489

152.108

8.497.458.

11.247.137

Almanya

Slovak
Cumhur.
ek
Cumhuriyeti

Dier

Genel
5.081.599
8.497.478
Toplam
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

lkeler

Dier
Genel
Toplam

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

12

Otomotiv Yan Sanayi thalat


Trkiyenin oto yan sanayi ithalat 2009 ylnda 8,1 milyar dolar, 2010 ylnda 10,5 milyar
dolar ve 2011 ylnda da 12,7 milyar dolar olarak gereklemitir. thalat yaplan balca
paralar dizel ve yar dizel motorlar, vites kutular, i-d lastikler, montaj karoseri aksam,
motor aksam ve paralar, ve akslar ile transmisyon aksamdr. Yeni modellerin birok
paras ithal edilmektedir. Trkiyenin ithalat yapt balca lkeler Fransa, Almanya,
talya, ngiltere, Polonya ve Japonyadr.
Oto Yan Sanayi thalat (1000 ABD $)
rnler
Dizel-Yar Dizel Motorlar
Vites Kutular
D ve Lastikler
Montaj Karoseri Aksam
Dier Aksam ve Paralar
Motor Aksam ve Paralar
Akslar
Transmisyon Mili, Yatak, Kovan
Fren ve Servo Frenler
ten Yanmal Motorlar
Bilyal Rulmanlar
Direksiyon Simitleri, Kolonlar, Kutular
Akmlatrler ve Aksam-Paralar
Ateleme Cihazlar
Farlar ve aret Cihazlar
Motorlarn Yakt, Ya, Soutma
Pompalar
Filtreler
Debriyaj ve Aksam-Paralar
Amortisrler
Hava Yastklar
Jant ve Tekerlek Aksam
Motorlu Tatlar iin Kauuk Paralar
Radyatrler
Egzoslar, Susturucular ve Egzos
Borular
Tamponlar ve Paralar
Metal Tabakali Contalar, Conta Takim
ve Gruplar
Oto Camlar
Emniyet Kemerleri
Dikiz Aynalar
Fren Balatalar (8708.30 GTPindekiler
hari)
Kara Tatlar iin Karoserileri
Klimalar
Motorlu Tatlarda Oturmaya Mahsus
Mobilyalar
Motorlu Aralarn Alet Tablolar in
Saatler
Kara Tatlar iin Motorlu asiler
Toplam
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

2009
1.519.465
587.830
478.122
824.992
430.784
543.483
239.363
452.766
389.732
424.754
245.756
204.049
140.116
157.887
166.426

2010
2.088.210
862.304
654.076
846.424
651.266
653.297
424.570
532.453
505.452
434.508
347.275
245.803
187.421
201.164
226.327

2011
2.662.027
1.092.582
881.189
808.090
801.797
784.521
624.582
618.570
564.597
451.884
420.872
285.464
275.231
247.677
246.024

119.230

188.329

216.326

151.765
114.209
103.100
137.102
106.394
102.143
117.476

177.898
162.642
144.345
157.319
134.137
128.839
137.366

200.262
194.069
180.018
170.776
156.874
156.805
154.427

51.295

58.320

77.642

55.372

56.983

71.791

41.282

65.998

70.662

36.062
43.143
25.959

48.368
46.139
36.164

51.859
47.559
41.903

22.931

26.801

34.135

12.684
4.060

4.530
9.891

24.472
19.596

11.078

14.604

17.930

255

6.024

6.062

234
8.061.316

841
10.466.103

1.967
12.660.258

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

13

Oto Yan Sanayi thalatnda lk 20 lke (1000 ABD $)


lkeler

2009

2010

Almanya

1.431.582

1.987.230

Fransa

1.695.231

talya

2010

2011

Almanya

1.987.230

2.689.332

1.735.285

Fransa

1.735.285

1.711.566

730.673

1.004.993

ngiltere

956.118

1.179.028

ngiltere

717.003

956.118

talya

1.004.993

1.159.386

in

391.479

621.070

Polonya

574.834

813.449

Japonya

445.732

613.465

in

621.070

810.143

Polonya

462.793

574.834

Japonya

613.465

703.081

spanya

427.401

537.264

spanya

537.264

623.786

Gney Kore

286.541

480.264

Gney Kore

480.264

547.994

ek
Cumhuriyeti

345.414

358.575

ek
Cumhuriyeti

358.575

445.300

A.B.D.

213.342

242.056

A.B.D.

242.056

296.349

Hindistan

67.689

219.732

Hindistan

219.732

287.165

Romanya

132.073

217.878

Romanya

217.878

262.705

Macaristan

62.123

86.681

Macaristan

86.681

100.828

Tayvan

51.012

70.702

Slovak
Cumhur.

61.243

89.815

sve

52.261

63.201

Tayvan

70.702

87.750

Slovak
Cumhur.

38.273

61.243

sve

63.201

84.639

Hollanda

42.080

50.666

Finlandiya

37.628

74.884

Tayland

31.832

47.955

Brezilya

43.765

56.949

Brezilya

33.378

43.765

Hollanda

50.666

56.635

403.394

493.115

503.443

579.465

8.061.316

10.466.103

10.466.103

12.660.258

Dier
Toplam

lkeler

Dier
Toplam

Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

14

DNYA OTO ANA VE YAN SANAY TCARET


Dnya retimi
Otomotiv Sanayi 1900l yllarn banda kurulmutur. Dnya otomotiv sanayiinde 1910
ylndan itibaren Ford tarafndan ABDde temelleri atlan seri imalat ABD ve d pazarlarda
etkilerini srdrm ve geni bir pazar, ucuz ve vasfsz bir iiliin olduu bir ortamda
gelimitir. 1970li yllarda yaanan kriz seri imalata dayal ABD ve Avrupal reticilerin
rekabet gcn sarsmtr. Japonya bu yllarda yn retimi ile maliyet ve kalitede nemli
gelimeler salayarak uluslararas rekabette ilk sraya ykselmitir. Japonyann bu
baars ABD ve Avrupal reticilerde sarsnt yaratmtr.
1980li yllarda, dnya otomotiv sektr, Japonya, Kuzey Amerika ve Avrupadaki geni
piyasalarn belli bir doyuma ulamas ve Japonlarn tasarm ve retim tekniklerinde
gsterdikleri gelime sonucu daha fazla retim avantajn yakalamas ve yeni teknolojileri
gelitirmesi ile yeniden yaplanma srecine girmitir.
Dnya otomotiv retimi 2010 ylnda, 2009 ylna gre yzde 26 orannda artarak 77,9
milyon adede ulamtr. 2010 yl motorlu ara retimi AB (27 lke)de 2009 ylna gre
yzde 11,9 orannda artarak 17,1 milyon adet olmu ve ABnin Dnya otomotiv
retimindeki pay yzde 25,5 dzeyinde gereklemitir. AB (Yeni yeler)nin 2010 yl
otomotiv retimi 2009 ylna gre yzde 7,5 gibi nemli bir oranda artarak 3,3 milyon
adede ykselmitir.
Dnya otomotiv retimi 2010 ylnda, Amerika blgesinde 2009 ylna gre 32,5 orannda
art gstermitir. Blge retiminden pay alan NAFTA lkelerinde toplam retim 2010
ylnda %38,7 orannda artarak 12,2 milyon adet, Gney Amerika lkelerinde ise %18,1lik
artla 4,5 milyon adede ulamtr. Asya-Pasifik blgesinde de 2010 yl retim miktarlar
%28,8 orannda aratarak toplamda 41 milyon adede ulamtr.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

15

Dnya Motorlu Ara retimi (1000 adet)


Deiim ( %)
2009-2010
AVRUPA
17.056
19.823
+16,2
-AB 27 lke
15.290
17.102
+11,9
-AB 15 lke
12.243
13.826
+12,9
-AB yeni lkeler
3.047
3.276
+7,5
-Dier Avrupa
896
1.626
+81,4
-Trkiye
870
1.095
+25,9
12.562
16.641
+32,5
AMERKA
-NAFTA
8.783
12.178
+38,7
-Gney Amerika
3.779
4.464
+18,1
31.760
40.901
+28,8
ASYA-PASFK
in
13.791
18.265
+32,4
Japonya
7.934
9.626
+21,3
Gney Kore
3.513
4.272
+21,6
Hindistan
2.642
3.537
+33,9
ran
1.394
1.599
+14,7
Tayland
999
1.645
+64,6
Dier Asya lkeleri
1.487
1.957
+31,6
413
493
+19,3
AFRKA
Genel Toplam
61.792
77.858
+26,0
Kaynak:OICA (Organisation Internationale Des Constructeurs D'automobiles - International Organization of
Motor Vehicle Manufacturers)
lkeler

2009

2010

Dnya retiminde lk 10 Firma (2010)


irket

Toplam

Pay
(%)

Sra

Binek Otomobil

Binek Oto Sra

Pay
(%)

Toyota

8.557.351

11,0

7.267.535

12,0

GM

8.476.192

10,9

6.266.959

10,4

VW

7.341.065

9,4

7.120.532

11,8

Hyundai

5.764.918

7,4

5.247.339

8,7

Ford

4.988.031

6,4

2.958.507

4,9

Nissan

3.982.162

5,1

3.142.126

5,2

Honda

3.643.057

4,7

3.592.113

6,0

PSA

3.605.524

4,6

3.214.810

5,3

Suzuki

2.892.945

3,7

2.503.436

4,1

2.716.286

10

3,5

2.395.876

10

4,0

Renault
Kaynak:OICA

retimde ilk be firma Toyota, GM, Volkswagen, Hyundai ve Ford olup, bu firmalar toplam
retimin %45.1ini gerekletirmilerdir. kinci be firmann toplam retim ierisindeki pay
ise %21.6dr. Binek otomobilde ilk 3 firma; Toyota (%12 pay), VW (%11,8 pay)ve GM
(%10,4 pay)dr. Hafif ticari arata ilk 3 firma; GM (%16,4 pay) Ford (%14,7 pay) ve
Chrysler (%9,2 pay)dr. Ar ticari arata ilk 3 firma; Isuzu (%12,9 pay), Daimler AG (%8,7
pay) ve Toyota (%5,8 pay)dr. Otobs retiminde ilk 3 firma ise srasyla; Hyundai (%23,9
pay), Daimler AG (%11,7 pay) ve Fiat (%7,4 pay)dr.
Firmalarn bir ksm tm ara gruplarnda retim yaparken, bazlar belirli rn gruplarnda
younlamlardr. Bu durum daha dk retim yapan firmalarda daha belirgindir. Dnya
retimi ierisinde ilk 10 sray alan reticiden 4 adeti Japon, 3 adeti AB, 2 Adeti ABD, biri
ise Kore firmasdr.
Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

16

Dnya otomobil retimi, Dnya motorlu ara retimi iinde %75,1 oran ile en byk paya
sahiptir. 2010 yl dnya otomobil retiminde Asya-Pasifik blgesi birinci srada olup, bunu
Avrupa Birlii lkeleri izlemektedir.
Pazarlama kanallar asndan Almanya, Fransa, talya ve ngiltere gibi lkeler
incelendiinde, ana sanayi firmalarnn ounlukla belirli yan sanayi firmalarndan rn
aldklar ve retimi aksatmamak iin mevcut yan sanayi firmalar ile ok sk balantlar
olduu grlmektedir. Ana sanayi firmalar yan sanayi firmalarnn kendilerine yakn
almalarn ve teknolojik gelimeyi yakndan takip etmelerini arzu etmektedirler.
Dnya Otomobil retimi (1000 adet)
lkeler
AVRUPA
-AB 27 lke
-AB 15 lke
-AB yeni lkeler
-Dier Avrupa
-Trkiye
AMERKA
-NAFTA
-Gney Amerika
ASYA-PASFK
in
Japonya
Gney Kore
Hindistan
ran
Malezya
Dier Asya
lkeleri
AFRKA
Genel Toplam
Kaynak:OICA

15.247
13.989
11.038
2.951
747
511
6.954
3.961
2.993
25.290
10.384
6.862
3.158
2.175
1.171
447

17.266
15.284
12.139
3.145
1.379
603
8.477
5.090
3.387
32.389
13.897
8.307
3.866
2.815
1.367
523

Deiim ( %)
2009-2010
+13,2
+9,3
+10,0
+6,6
+84,6
+18,1
+21,9
+28,5
+ 13,2
+28,1
+ 33,8
+21,1
+22,4
+ 29,4
+16,8
+16,9

1.093

1.614

+ 47,7

282
47.773

346
58.479

+22,9
+22,4

2009

2010

Son yllarda dnya otomotiv sektrnde teknolojik gelimeler sonucu retimde byk
oranda younlama olmu, birleme, satn alma veya ortaklk yolu ile irket saysnn
azalmas sonucu bu younluk giderek artm ve bylece sektrde ar kapasite ve rekabet
hkm srmeye balamtr. Dnya ihracatnda, Trkiye otomotiv ana ve yan sanayi
sektrnn pay %1,3 civarndadr.
Dnya otomotiv ana ve yan sanayi ihracatnn %85ini Almanya, Japonya, ABD, Kanada,
Fransa, Belika, spanya, Gney Kore, ngiltere, Meksika, talya, sve ve in
gereklemektedir.
Avrupa piyasasndaki en byk retici drt lke Almanya, Fransa, ngiltere, spanya ve
talyadr. Toplam Avrupa Otomotiv sanayi retiminin %75ini bu drt lke
gerekletirmektedir. byk ABDli otomotiv reticisi i piyasann %70ten fazlasn
ellerinde tutmaktadr. ABD, otomotiv ihracatnn %0,5ini Avrupa Birliine
gerekletirmektedir. Japonya otomotiv sektrnn Avrupa Birliine olan ihracat 1960l
yllarda balam ve 1970li yllarda artmtr. 1975 ylndan sonra baz Avrupa lkeleri

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

17

Japonyadan otomotiv ithalatna kstlama getirmilerdir. Bunu izleyen yllarda, bu


uygulamaya, dier Avrupa lkeleri de katlmtr.
Dnya zerinde eitli marka ve modelde yaplan retime paralel olarak tketici
tercihlerindeki farkllk lkeler arasnda ticaretteki engellerin kaldrlma abas motorlu ara
reticilerinin sadece kendi lke pazarn deil tm Dnyay bir pazar olarak kabul etmeleri
lkelerin otomotiv sektr d ticaretinde nemli rol oynamaktadr.
Avrupa lkelerinin otomotiv rnleri ticareti arlkl olarak kendi aralarnda yaplmaktadr.
rnein Almanyann toplam ithalatnn yzde 70ten fazlas Avrupa Birlii lkelerinden
yaplmaktadr. 2010 ylnda in ara satlarnda ABD'yi geerek dnyann en byk
otomotiv pazar olma unvann ele geirmitir. in'de 2010 ylndaki toplam ara
satlarnn yaklak yzde 30'unu yerli markalar, kalan ksmn inli ve yabanc irketlerin
ortak retimi ya da ithal edilen aralardan olumutur.

Dnya thalat
Dnya Binek Oto thalat 1000 ABD $)
(GTP: 8703)
LKELER
2008
A.B.D.
127.934.961
Almanya
43.711.836
Fransa
36.803.577
ngiltere
36.493.248
.H.C.
14.060.035
talya
34.656.487
Belika
28.603.644
Kanada
25.399.129
Avustralya
12.507.092
spanya
22.187.402
Rusya Federasyonu
30.266.002
Suudi Arabistan
9.016.862
Hollanda
10.979.200
svire
8.378.197
Brezilya
5.342.624
Avusturya
8.518.728
Trkiye
4.554.327
sve
6.146.437
Meksika
8.342.302
Japonya
6.796.331
B.A.E
11.033.277
Polonya
8.005.272
Portekiz
4.527.605
Arjantin
3.874.735
Dierleri
121.270.849
Toplam
629.410.159
Kaynak: International Trade Center - Trademap

2009
82.234.154
38.991.294
30.481.068
25.842.601
14.367.865
29.673.592
22.679.477
17.072.740
9.252.914
12.921.726
8.513.847
7.449.232
8.462.158
7.175.804
5.466.423
7.312.286
4.266.788
4.528.917
4.755.050
4.583.680
3.529.955
5.119.179
3.416.090
2.513.581
75.576.298
436.186.719

2010
116.768.040
35.208.871
31.166.550
30.506.846
28.921.282
28.048.487
24.619.577
22.321.127
14.300.094
11.608.908
11.391.580
10.639.867
9.762.579
8.965.339
8.304.981
7.909.001
6.821.775
6.643.896
6.461.172
6.443.005
6.330.776
5.526.963
4.689.061
4.482.705
96.089.620
543.932.102

Dnya binek otomobil ithalat 2010 ylnda 544 milyar Dolar olarak gereklemitir. En
fazla binek oto ithal eden lkeler ABD, Almanya, Fransa, ngiltere, HC, talya, Belika,
Kanada, Avustralya, spanya ve Rusya Federasyonu olarak sralanmaktadr.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

18

Dnya Ticari Ara (Kamyon-Kamyonet-Otobs-Minibs) thalat 1000 ABD $)


(GTP: 8702, 8704)
Kamyon-Kamyonet
A.B.D
Kanada
Avustralya
Fransa
Almanya
ngiltere
Belika
talya
Endonezya
ili
Suudi Arabistan
Meksika
Nijerya
Brezilya
Hollanda
Cezayir
Polonya
Rusya Federasyonu
.H.C.
spanya
Fransa
Dier
Toplam

2008
11.726.187
8.695.702
5.317.021
7.538.249
7.034.920
6.161.552
3.963.874
4.475.838
1.850.200
1.659.544
2.280.743
3.205.486
589.132
1.175.695
3.045.380
1.385.236
2.413.744
4.240.856
726.316
2.738.453
7.538.249
47.466.070
126.030.654

2009
7.942.878
7.554.350
3.392.316
4.108.009
3.848.038
2.764.480
2.534.776
2.716.030
1.209.865
912.307
1.627.896
1.879.048
1.117.109
1.396.654
1.513.223
1.465.590
899.158
590.292
699.020
746.097
4.108.009
24.725.549
72.730.378

2010
11.770.057
11.237.837
5.351.679
5.161.702
5.093.026
4.722.457
2.916.745
2.770.523
2.494.479
2.183.718
2.123.292
2.088.938
2.016.841
1.977.519
1.895.159
1.303.573
1.278.368
1.231.684
1.195.166
1.103.236
5.161.702
32.248.657
99.980.938

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

19

Otobs-Minibs
2008
Nijerya
778.841
Fransa
889.372
Kanada
716.516
Almanya
631.698
ili
342.501
talya
455.314
A.B.D.
729.811
Tayland
299.933
sve
273.822
Suudi Arabistan
250.838
B.A.E.
875.903
G. Afrika Cumhuriyeti
361.575
Norve
262.282
Peru
230.111
Cezayir
313.477
.H.C.
89.553
ngiltere
391.684
Filipinler
190.175
Avustralya
243.617
Hong Kong
61.629
Avusturya
188.004
Rusya Federasyonu
356.460
svire
306.758
Danimarka
204.710
Trkiye
320.658
Dier
6.951.788
Toplam
16.717.030
Kaynak: International Trade Center - Trademap

2009
1.222.851
982.321
571.712
518.614
251.084
383.654
579.963
282.054
245.768
245.619
584.783
246.120
218.411
155.118
255.921
82.794
277.558
191.453
165.301
95.202
173.272
98.803
206.685
125.658
207.086
4.951.717
13.319.522

2010
1.085.233
770.150
619.322
525.970
488.346
467.710
463.449
457.962
419.112
364.016
355.728
326.251
304.562
276.026
247.772
232.462
225.873
222.807
213.112
201.341
199.957
188.682
181.817
167.210
166.638
4.622.911
13.794.419

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

20

Dnya Motorlu Ara Yan Sanayi rnleri thalat (1000 ABD $)


lkeler
2008
A.B.D.
94.457.664
Almanya
74.729.781
.H.C.
35.664.986
Kanada
34.891.312
Meksika
27.493.703
Fransa
37.224.115
ngiltere
33.402.247
spanya
29.523.223
Belika
25.606.630
talya
22.483.718
Japonya
15.831.207
Rusya Federasyonu
13.464.083
Brezilya
12.219.564
Polonya
14.656.140
Gney Kore
10.729.125
Hollanda
14.566.134
ek Cumhuriyeti
11.617.201
Tayland
8.310.188
Avustralya
10.581.455
sve
13.584.999
Trkiye
11.730.199
Avusturya
11.892.406
Dierleri
146.810.884
Toplam
711.470.964
Kaynak: International Trade Center - Trademap

2009
67.472.027
55.708.657
35.561.866
26.330.692
21.239.081
26.375.016
21.145.272
21.885.328
17.585.326
15.837.573
10.205.813
7.267.369
8.793.433
10.535.326
8.645.878
9.703.833
9.510.771
6.634.501
8.190.898
7.499.197
7.939.258
8.140.444
117.183.075
529.390.634

2010
95.274.711
67.243.412
48.218.741
34.514.326
30.301.062
30.222.884
27.866.480
23.997.951
20.058.144
17.702.920
14.049.806
13.772.185
12.557.306
12.398.789
11.532.980
11.510.029
11.273.310
11.225.771
10.649.614
10.567.772
10.301.172
9.857.450
141.316.481
676.413.296

Dnya motorlu ara yan sanayi rnleri ithalatnda nemli paya sahip olan ABD, Almanya,
in Halk Cumhuriyeti, Kanada, Meksika, Fransa, ngiltere, spanya, Belika, talya,
Japonya, Rusya Federasyonu, Brezilya, Polonya, Gney Kore, Hollanda, ek
Cumhuriyeti, Tayland, Avustralya, sve ve Avusturya lkemiz asndan nemli hedef
pazarlar olarak grlmektedir.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

21

Dnya hracat
Dnya Binek Otomobil hracat (1000 ABD $)GTP: 8703)
lkeler
2008
Almanya
140.158.091
Japonya
115.440.406
A.B.D.
50.707.065
Kanada
32.589.236
Gney Kore
31.287.529
ngiltere
28.300.940
spanya
30.146.638
Belika
30.932.445
Meksika
21.606.731
Fransa
27.747.372
ek Cumhuriyeti
10.863.019
Slovakya
10.904.086
Polonya
9.941.774
talya
10.759.165
Tayland
5.228.187
Trkiye
7.474.402
sve
8.445.156
Hindistan
2.219.825
Brezilya
4.915.737
Macaristan
6.760.917
G. Afrika Cumhuriyeti
4.535.552
Dierleri
45.446.601
Toplam
636.410.874
Kaynak: International Trade Center - Trademap

2009
102.420.301
62.268.308
28.360.355
23.342.860
22.399.196
18.494.629
26.087.218
23.989.150
15.103.251
19.901.642
10.596.240
7.617.371
9.671.791
7.946.500
4.090.824
6.087.492
4.369.096
2.940.806
3.244.911
3.932.818
3.062.471
29.111.633
435.038.863

2010
128.670.928
90.379.365
39.297.753
36.901.004
31.774.133
26.489.533
26.011.192
23.487.899
23.091.138
21.088.981
12.489.973
9.210.850
8.812.619
8.539.845
7.027.645
6.210.283
5.318.697
4.510.553
4.416.140
4.150.902
4.116.935
34.305.772
556.302.140

Dnya Ticari Ara (Kamyon-Kamyonet-Otobs-Minibs) hracat (1000 ABD $,


(GTP: 8702, 8704)
Kamyon-Kamyonet
A.B.D.
Meksika
Japonya
Almanya
Tayland
spanya
talya
Fransa
Trkiye
.H.C.
Arjantin
ngiltere
Belika
Gney Kore
Hollanda
Brezilya
Avusturya
Polonya
G. Afrika Cumhuriyeti
Beyaz Rusya
Dier

2008
12.745.065
7.298.608
12.053.741
14.542.120
5.451.594
7.455.794
6.731.082
5.407.577
5.165.627
3.714.495
1.878.105
3.882.507
3.699.242
2.230.882
3.451.771
2.175.963
2.375.424
2.210.086
1.602.615
991.979
12.508.898

2009
9.769.478
6.515.504
6.558.696
6.525.382
3.538.739
3.475.047
3.052.805
3.067.374
2.302.847
2.144.005
1.465.154
1.734.685
1.819.363
1.791.441
1.754.675
962.004
1.453.959
1.279.981
853.583
410.948
6.517.154

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

2010
13.199.627
10.465.155
10.279.241
8.849.216
5.843.977
4.798.470
4.240.167
3.434.944
3.333.497
2.480.686
2.479.805
2.345.541
2.296.201
2.178.088
1.935.564
1.686.894
1.629.782
1.474.395
1.169.223
813.335
6.800.029

22

Toplam
117.573.175
Otobs-Minibs
2008
Japonya
3.278.615
Almanya
1.978.066
.H.C.
1.081.671
Polonya
1.166.022
Gney Kore
965.855
Trkiye
1.442.568
A.B.D.
972.744
ek Cumhuriyeti
660.448
Belika
627.391
Hindistan
290.941
Brezilya
247.746
Kanada
427.015
Fransa
379.814
Hollanda
392.274
spanya
417.886
Arjantin
187.424
G. Afrika Cumhuriyeti
148.795
Antigua and Barbuda
2.351
Beyaz Rusya
119.197
sve
212.634
ngiltere
164.632
talya
176.164
Finlandiya
147.990
Portekiz
132.444
Danimarka
18.495
Dier
1.547.194
Toplam
9.762.793
Kaynak: International Trade Center - Trademap

66.992.824
2009
1.985.939
1.587.635
638.118
1.141.301
779.841
1.033.178
629.325
543.365
508.463
123.645
218.856
356.883
303.204
280.827
227.367
120.724
250.460
87.215
58.298
127.473
94.080
142.211
82.348
76.963
17.587
868.644
10.685.624

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

91.733.837
2010
2.756.036
1.375.178
1.036.593
1.012.694
960.073
850.601
706.348
442.272
421.340
299.388
293.204
275.065
242.745
219.485
207.312
184.293
153.837
135.823
131.612
121.886
103.884
92.529
81.096
79.095
56.525
1.049.275
13.210.938

23

Dnya Motorlu Ara Yan Sanayi rnleri hracat (1000 ABD $)


lkeler
2008
Almanya
108.378.909
Japonya
73.771.197
A.B.D.
66.638.447
.H.C.
46.383.384
Fransa
43.640.410
Gney Kore
24.359.603
talya
35.136.107
Meksika
22.489.561
spanya
23.315.083
Polonya
19.741.707
ek Cumhuriyeti
18.687.282
ngiltere
20.807.892
Kanada
18.617.447
Belika
19.018.207
Avusturya
13.968.508
Tayland
10.327.121
Macaristan
13.426.351
sve
12.814.233
Brezilya
10.880.384
Hollanda
10.684.657
Singapur
8.153.824
Tayvan
6.303.103
Slovakya
7.021.026
Trkiye
6.711.081
Romanya
4.701.257
Dierleri
56.911.903
Toplam
702.888.684
Kaynak: International Trade Center Trademap

2009
78.141.585
58.350.954
50.314.793
37.579.647
32.344.351
22.055.042
23.251.598
16.983.293
17.007.980
14.751.104
14.398.178
14.547.135
12.499.205
13.445.550
10.811.259
8.109.635
9.609.240
7.375.889
6.943.028
8.180.660
6.720.789
5.454.370
5.293.234
4.922.775
4.123.175
42.156.407
525.370.876

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

2010
98.395.897
82.276.543
67.787.130
52.406.334
37.307.922
31.914.029
27.770.447
25.658.417
19.394.690
17.631.763
17.216.585
17.065.777
16.927.268
14.881.804
12.897.023
11.640.921
11.546.711
10.511.185
9.792.840
9.427.467
7.628.569
7.221.132
6.993.150
6.447.180
5.430.145
52.917.951
679.088.880

24

OTO ANA VE YAN SANAY FUARLARI


Yurtd Fuarlar
2012 ylnda milli dzeyde itirak edilecek yurtd oto ana ve yan sanayi fuarlar tarih
aralklarna gre aada sralanmtr.
Otomotiv Ana ve Yan Sanayi 2012 Yl Fuarlar
Fuar Ad
IAA Hannover 2012
Uluslararas Ticari
Ara Ve Yan Sanayi
Fuar
Saudi International
Motor Show SIMS
2012
Automechanika
Middle East
International SIA 2012
Motor Show
Autoexpotehnica
8.INTERAUTOUluslararas Otomotiv
Ve Yan Sanayi Fuar
MIMS Powered By
Automechanika
Moscow 2012
7.IZB Uluslar Aras
Otomotiv Tedarikileri
Fuar
Badat Otomotiv Yan
Sanayi Ve
Aksesuarlar Fuar
7. Lagos International
Motor Show 2012

Tarih

Fuar Konusu

ehir

lke

20-29 Eyll 2012

Otobs, Kamyon, Tr,


Ara Gvde Ve
Aksesuarlar

Hannover

Almanya

3-7 Kasm 2012

Otomobil Ticari
Aralar Para Ve
Aksesuarlar Test Ve
l Cihazlar

Cidde

S. Arabistan

22-24 Mays 2010

Otomotiv

Dubai

B.A.E

23-27 Mays 2012

Otomotiv

Kiev

Ukrayna

07-10 Kasm 2012

Otomotiv

Bkre

Romanya

29 Austos-01 Eyll
2012

Otomotiv Ana Ve Yan


San.

Moskova

Rusya Fed.

01 Austos 2010

Otomotiv Ve Yan
Sanayi

Moskova

Rusya Fed.

10-12 Ekim 2012

Otomotiv Yan Sanayi

Wolfsburg

Almanya

Badat

Irak

Lagos

Nijerya

Poznan

Polonya

Birmingham

ngiltere

18-21 Nisan 2012

21-24 Nisan 2012

Automotive
12-15 Nisan 2012
Technology Fair 2012
The Commercial
24-26 Nisan 2012
Vehicle Show 2012
Kaynak: T.C. Ekonomi Bakanl Bilgi Sistemi

Otomotiv, Otomotiv
Yan Sanayi ve Ticari
Aralar
Otomotiv, Otomotiv
Yan Sanayi, Yedek
para, Aksesuar Ve
Servis Ekipmanlar
Otomotiv, Yedek
Para
Ticari Ara, Otomotiv,
Yedek Para

Yurtii Fuarlar
Otomotiv ana ve yan sanayi ile ilgili olarak yurtiinde 2012 yl boyunca 18 adet fuar
dzenlenmesi planlanmtr. Sz konusu fuarlar ile ilgili detayl bilgi edinmek iin Trkiye
Odalar ve Borsalar Birlii - TOBBun resmi internet sitesi olan http://www.fuarrehberi.org.tr
web sitesi ziyaret edilebilir.

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

25

Trkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanl, 2012

26