You are on page 1of 8

VRETENASTE PREE

Openita podjela vretenastih prea:


a) Prema dovoenju energije zamanjaku
1 Vretenaste rune pree
2 Vretenaste tarne (frikcijske) pree
3 Vretenaste hidrauline pree
4 Vretenaste elektrine pree

zamanjak
navojno
vreteno
matica
malj
okvir
poprena
greda

E Kuk = E Ktranslacije + E Krotacije , kinetika energija = radna mo


IP 2
, I P = r 2 dm ,
2
0
r

Kinetika energija rotacije: E K =

nesamokoni navoj je
puno vei od kuta trenja .

kut uspona ja 1012.


moe biti i trovojna.

Ek =

2
v2
(mmalja + mvretena + mzamanjaka ) + (I Pzamanjaka + I Pvretena )
2
2

v = 0 .4 0 .6 m s

80 tm [800kJ]200tm [2000k] 400tm [4000kJ] 630tm [6300kJ] 1000tm [10000kJ]


b) Prema nainu kako se pokree zamanjak:
1 Pree s cikliki pokretanim zamanjakom
2 Pree sa stalno rotirajuim zamanjakom
PREE SA STALNO ROTIRAJUIM ZAMANJAKOM

zamanjak
EM, pogon
plosnatim
remenjem

Spojnica
(lamela)

Radijalnoaksijalni leaj
Hidraulini
cilindri vraaju
vreteno u poetni
poloaj

EK zamanjaka je priblino deset puta vea od najvee potrebe za radom deformiranja.


sile
F

put malja

VRETENASTE (FRIKCIJSKE) TARNE PREE

v=

2 r n
, obodna brzina
60

v
-

Sile: 300kN, 500kN, 1600kN, 2500kN, 4000kN


E 6570 %
Sila koja djeluje na obradak rasporeena je po itavoj prei. Uslijed toga dolazi i

do elastine deformacije samog stroja. Rad uloen u elastinu deformaciju stroja nazivamo
opruni rad. Opruni rad je praktino nepovratno izgubljena energija.

sila

I hod

II hod
FII

RAD
OBLIKOVANJA

FI

OPRUNI RAD

FI

put malja
PUT
OBLIKOV
ANJA

OPRUNI PUT MALJA

FIII

III hod

FII

Dobre strane tarnih prea:


- Jednostavnost konstrukcije
- Imaju dinamiko djelovanje,
- Ne djeluju na okolinu udarcima,
- Jednostavna regulacija intenziteta udarca,
- Lako podesiv ritam rada ( u raspoloivim granicama),
- Ne zahtijevaju dodatne instalacije,
- Ne zahtijevaju velike temelje,
- Relativno su jeftine,
- Lako i jednostavno odravanje,
- Velike su trajnosti.
Nedostaci tarnih prea:
- Kratki put tlaenja,
- Samo za jednu centralno poloenu gravuru (pri max. sili),
- Nije poeljan ekscentrini udarac,
- Zbog sporosti nisu pogodne za toplo oblikovanje izradaka male mase,
- Intenzivno troenje tarne obloge,
Primjena:
- U toploj i hladnoj obradi (oblikovanju) preteno u ukovnjima jednostavnijih izradaka u
manjim serijama.

VRETENASTE HIDRAULINE PREE


-

Rjeenje A:
regulator

dobava

hidroakumulator

spremite
tekuine, odljev
protusmjerni
ventil
M
crpka

Rjeenje B:

Rjeenje C:

Tablica za rjeenje C:
Nazivna
sila / max.,
MN
31,5/63
40/80
50/100
56/112
63/125
80/160
100/200
125/250

I.

Promjer
vretena =
hod malja,
mm
560
630
710
750
800
900
1000
1120

Ekin max
(radna mo),
kJ
800
1120
1600
1900
2360
3150
4500
6300

hodovi/min.

radni stol,
mm

elektromotor,
kW

12

1270x1700

350

masa
stroja, t
315
610
920

2240x3350

1550

1780

STROJEVI SA ZAGARANTIRANOM SILOM

MEHANIKE PREE
Gruba podjela mehanikih prea:
1) Mehanike pree za masivno oblikovanje
2) Mehanike pree za oblikovanje lima
3) Ostale mehanike pree
Dijelovi mehanike pree:
Remen

EM

Zupanici

Konica

Koljenasto
vratilo
Spojka

Zamanjak

Inercijski blok

Ureaj za
uravnoteenje
Malj

Ureaj za osiguranje od
preoptereenja

Ureaj za
upravljanje
Okvir pree
Donja greda

=0,35-0,55

Ekscentarska prea je vrsta mehanike pree koja na svom vratilu ima dodatak mase
ekscentrino postavljen na os rotacije.

r
r

- Ekscentarsko vratilo, malj s malim hodom

- Koljenasto vratilo

IZVEDBA MEHANIZMA MALJA

180O
KGP

90O

N
0O

KDP

hN

Fst

Fst sila tlaenja malja,


FN nazivna (nominalna) najvea dozvoljena
sila,
h hod malja,
hN nazivni put malja, onaj put malja kod
kojeg je dozvoljena najvea sila pree,
N kut pod kojim stoji ekscentarskokoljenasto vratilo kada se malj nalazi na
poetku hN.

Vrijedi:
Fst sin N
=
FN
sin

Sve mehanike pree projektiraju se za tono odreenu namjenu: kovanje, odrezivanje, opa
namjena, hladno istiskivanje, duboko vuenje.
N= 10 - kovanje,
N= 20 - odrezivanje,
N= 30 - opa namjena,
N= 45 - hladno istiskivanje,
N= 75 - duboko vuenje.

Fst/FN
1

0,5

Dozvoljeno podruje sile


0

30

60

90

120

150

180

Prednosti mehanikih prea:


- Gotovo za sve vrste izradaka i obrade kako u toplom tako i u hladnom stanju,
- Visok energetski korisni stupanj djelovanja,
- Velika tonost i preciznost izradaka,
- Jednostavna konstrukcija i izvedba,
- Velika proizvodnost,
- Pogodne za ukljuivanje u automatizirane proizvodne jedinice,
- Velika trajnost,
- Jednostavno odravanje.
Nedostaci mehanikih prea:
- Najskuplji strojevi,
- Trae struno posluivanje.