You are on page 1of 27

STAROVLAKO-RAKA

VISIJA

POLOAJ
Nalazi se izmeu srpsko-

bosanskohercegovake granice na zapadu do


Ibra i Kopaonikih planina na istoku i od
gornjeg dela toka Zapadne Morave, uzvodno
od Ovarsko-kablarske klisure na severu do
granice Srbije sa Crnom Gorom na jugozapadu
i jugu pokrajine Kosova i Metohije.

Peterska visoravan
Peterska visoravan(poznata i samo kaoPeter) je

krakavisoravan(nadmorska visinaod 1150-1250m)


ujugozapadnojSrbiji,jugoistonoodSjenice,
aseverozapadnoodTutina. Peterska visoravan je izvorite
treseta koji svojim bio-potencijalom spada u
nakvalitetnijitreset, kako u Evropi, tako i u svetu. Bogata
jesuvatimaza ispau ovaca (kraj je poznat po proizvodima koji
dolaze odpetersko-sjenikih ovacailipetersko-tutinskih
ovaca, poputpeterskog sira). Peterska visoravan sadri
iPetersko polje(nadmorska visina od 1150m), povrine od 63
km. Peterska visoravan sadri mnogeponornice, od kojih je
najveaBorovtica. Stanovnitvo ineBonjaciiSrbi, a ima i
netoAlbanacana krajnjem istoku oblasti (premaKosmetu).
ArheoloziMuzeja Rassu 2013. pronali ostatke staroslovenskih
hramova na peterskoj visoravni

Polimlje
Polimljemse nazivajuoblastikoje se nalaze u slivu rekeLima. Poto je

Polimlje geografska regija ija je okosnica jedna reka, razni delovi


Polimlja se nalaze u sklopu drugih oblasti, u ovom
sluajuSandakaiStarog Vlaha, a manjim delom iRake oblasti. U
Polimlje spadaju sve oneoptinekroz koje protie reka Lim. Polimlje se
deli na Gornje i Donje u pravcu sjever-jug. Donje (sjeverno) Polimlje
odgovarasrpskimoptinama kroz koje protie Lim, a Gornje (juno)
Polimljecrnogorskim. Centri ove oblasti
suPriboj,Prijepolje,Brodarevo,Bijelo Polje,Berane,Andrijevica,Plav. U
pogledu geografskih oblasti, Polimlje obuhvata zapadne, june i
jugoistone delove Sandaka (prua se pravcem severozapad-jugoistok
u odnosu na Sandak, koji se prua pravcem istok-zapad). Donje Polimlje
obuhvata june delove Starog Vlaha. Polimlje se na severu granii
saZlatiborom(granica je rekaUvac), na istoku saRakom oblau(na
granici se nalaziSjenica), na jugu sacrnogorskim Brdima, na
jugozapadu ivino saStarom Hercegovinom(Pljevlja), a na zapadu
saoptinom Rudo, Donjim Polimljem, odnosno sa irom regijomPodrinja.

Reka Lim kroz Priboj

Stari Vlah
Stari Vlahjeistorijskaigeografskaoblast na jugozapaduSrbije. Obuhvata oblasti

sjeverno od rijekeLimai istono odDrine, u slivuMoraviceiUvcasjeverno


odSjenice.
Na zapadu se Stari Vlah granii saBosnom, na jugozapadu saHercegovinom, na
jugoistoku saRakom oblau, na istoku saumadijom, a na sjeveru
saKolubarskom oblau.
Stari Vlah je administrativno rasporeen u okvirimaZlatiborskogiMoravikog
okruga. Obuhvata optinePriboj,Prijepolje,Novu
Varo,ajetinu,Uice,AriljeiIvanjicu, kao i dijeloveoptine Sjenice.
Stari Vlah je planinska regija, pa se stanovnitvo bavi uglavnomstoarstvom. Otuda
i vodi ime vlahje bio naziv za stoara. Oblast je bogata vodom. U regiji se razvija
seoskiturizam. Na Starom Vlahu se nalaze masiviZlatiboraiZlatara. Oni odreuju
podjelu Starog Vlaha na Zlatiborski Stari Vlah (obuhvata Zlatibor), Moraviki Stari
Vlah (obuhvata sliv Moravice) i Zlatarski Stari Vlah (obuhvata Zlatar).
itava ova oblast je bogata kulturno-istorijskim znamenitostima. Jedna od
najpoznatijih jemanastir Mileevakod Prijepolja.

Planina Golija u Starom Vlahu

Raka oblast
Raka OblastiliRaka(kao celapegija)

jegeografskaoblastujugozapadnojSrbijikoja
je ime dobila poistoimenoj reci. Sve do
poetkadvadesetog veka, a umnogome i
kasnije, ovaj prostor je
uevropskojliteraturibio poznat pod imenom
Raka ili Stara Raka. Kasnije se za deo
ove regije ustalio i nazivSandak. Na prostoru
Rake oblasti se zaelasrpska dravnaideja i
nastala prva
srpskadravnaorganizacijapodknezomVlasti
mirom(9. vek).

Ibarski Kolain
Ibarski Kolainje naziv za oblast koja se prostire uz rekuIbar, na severuKosova i

Metohijei na juguRake oblasti. Najvee mesto u Ibarskom Kolainu jeZubin Potok,


a vea sela suUgljare,Zupe,Gazivode,eevo,Velji Breg,Brnjak,OklaceiRibarie.
Stanovnitvo iz Oklaca je mahom naseljavano iz Crne Gore, mesta Kui. Iz Oklaca i
Brnjaka su se ljudi uglavnom selili u Smederevo, Kraljevo ili Kragujevac. Oklace ima
zaseoke Stanie, Jankovie, Kovaevie, Dobrie...
U doliniIbra, na prostoru Ibarskog Kolaina, krajem ezdesetih i poetkom
sedamdesetih godina 20. veka izgraena je brana i formirana akumulacijaJezero
Gazivodeu okviruSistema Ibar - Lepenac, koji je trebalo da snabdeva kosovsku
kotlinu vodom kojom bi se navodnjavala polja sve doUroevca. Drugi deo Sistema,
jezeroLepenacnije realizovan, ali su kanali ovog sistema bili izgraeni sve
doPritine. Vodom iz Jezera Gazivode snabdevaju se Zubin Potok,Kosovska
Mitrovica,Zvean,Vuitrni okolna naselja. Njegovom izgradnjom raseljena su srpska
sela u dolini Ibra, odRibariadoZubinog Potoka. Od onda je poelo intenzivnije
iseljavanje naroda Ibarskog Kolaina.
Za Ibarski Kolain ranije se upotrebljavao naziv Stari Kolain. Stanovnici Ibarskog
Kolaina zovu seKolainci. Najpoznatiji Kolainac je pisacGrigorije Boovi, roen u
seluPridvorica, blizu Zubinog Potoka. Najstarija kola u ovome kraju osnovana je pre
150 godina uManastiru Duboki Potok.

Zlatiborski kraj
Zlatiborski kraj se nalazi juno od Uica i severno od Nove

Varoi. Zlatibor i Zlatar ubrajaju se u turistiki najposeenije


planine u naoj zemlji. ZlatiborjeplaninauSrbijikoja se
prostire na povrini od oko 1000km, dugaka je 55km, a
iroka i do 20 km. Prua se pravcemsjeverozapad-jugoistok.
NajviivrhjeTornik(1496m). Zlatibor se prostire izmeu 43
31' N i 43 51' N, i izmeu 19 28' E i 19 56' E. Poznato je
ljetovalite i zimovalite, kao i klimatsko ljeilite. Zlatibor se
nalazi na sjeverom dijelu oblastiStari Vlah, granine oblasti
izmeuRake,HercegovineiPolimlja. Obuhvata predjele
trioptineRepublike Srbije:ajetinui jedan deooptine
Uice(Kremanska oblast) severni Zlatibor i jedan manji
deooptine Nove Varoi(Murtenika oblast) juni Zlatibor.
Administrativni centar Zlatibora jevaroicaajetina.

Dragaevo
Dragaevoje oblast u zapadnojSrbijioiviena

planinamaOvar,Jelica,emerno, Troglav i
Golubac. Oblast zauzima povrinu od 661 km,
a najvei deo oblasti (454 km) pripadaoptini
Luani. Ostatak pripada
optinamaaak,Kraljevo,Ivanjica,AriljeiPo
ega.
Kroz Dragaevo protiu
rekeBjelica,MoravicaiZapadna Morava.

Prirodne odlike
Starovlako-raka visija je izgraena od

krenjakih vodopropustivih i sedimentnih i


magmatskih vododrivih stena koje
uslovljavaju pojavu brojnih izvora, vrela,
poroka i reka.
Specifinost reljefu daju planine Zvijezda,
Tara, Zlatibor, Zlatar, Pobijenik, Javor, Jelica,
Muanj, emerno, Rogozna i Golija.

Zlatibor

Javor

Reljef
Kotline: Novopazarska, Sjenika, Ivanjika,

Prijepoljska, Pribojska, Tutinska i Negbinska.


Kraka polja: Petersko i Kotam
Peine: Uaka, Tubia, Potpeka i Hadi
Prodanova

Uaka peina

Tutin

Vode
Znaajne reke: Ibar, Lim, Uvac, Veliki Rzav,

Mali Rzav, Golijska Moravica, Studenica, Raka


i etinja. Lim i Uvac su pregraeni pa su
stvorena prostrana i duboka vetaka jezera
Potpeko, Radoinjsko, Zlatarsko i Sjeniko.

Radoinjsko jezero i kanjon reke


Uvac

Zlatarsko jezero

Klima
Klima u niim delovima je umereno-

kontinentalna, u srednjim otro-kontinentalna


koja ka najviim planinama dobija oblike
planinske klime. Odlikuje se suvim i toplim
letima, dugim i snegom bogatim zimama i
godinjom koliinom padavina izmeu 800 i
1000mm. Po klimatskim ekstremima
najpoznatija je okolina Sjenice. Pojedinih
zimskih dana temperatura vazduha se sputa
do -30 stepeni. Apsolutni minimum
temperature vazduha u blizini Sjenice je
zabeleen 26.01.2006. i iznosi -39 stepeni
Celzijusa.