Problem (Süreç) Analizi Araçları

1. Sebep- Sonuç Diyagramı
Verilen bir sonuç (problem) ile bu sonucu etkileyen etkenler (sebepler) arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılır. “Ishikawa diyagramı” veya “Balık Kılçığı diyagramı” olarak da bilinir. Problemin temelinde yatan sebepleri bulmak için yapısal bir yaklaşım sunar.

Sebep - Sonuç Diyagramı
Ana Neden Alt Neden Sonuç Omurga
veya

Problem

Ne Zaman Sebep Sonuç Diyagramı Kullanılır?
• Bir problemin temel sebeplerini bulmak için kullanılır. • Bu sebepleri gruplamak ve öncelik sırasına dizmek için yapısal bir yöntem sunar. • Problem çözme sürecini daha düzenli hale getirir. • Tartışmanın doğru odaklanmasını ve amacından sapmamasını sağlar.

Nasıl Hazırlanır?
1. Analiz edilecek problem/süreç belirlenir 2. Ana sebep/etkenler belirlenir (ana kılçıklar) 3. Alt sebepler belirlenir 4. Belirlenen sebepler gözden geçirilir 5. Gözlem ve veriler yardımıyla kritik sebepler belirlenir 6. Diyagram üzerine gerekli bilgiler yazılır

1. Analiz Edilecek Problem Belirlenir
• “Sonuçlar” olumlu (hedefler gibi) veya olumsuz (problemler gibi) olabilir. • Sonuç kısa tanımıyla bir kutu içine alıp diyagramın sağına yerleştirilir.

Problem, hedef, amaç vs.
sırası (Ders sırasında öğrencilerin gü ltü yapması koridorlarda gürültü yapması)

Sonucu Etkileyen Sebepler Ana Başlıklar Altında Sıralanır
Başlangıç noktası olarak 3M + 1Đ olarak bilinen Malzeme / Makine / Metot / Đnsan ana başlıkları kullanılabilir.

Đnsan

Malzeme
Sonuç
veya

Problem

Metod

Makina

Alt Sebepler Belirlenir
• “Niçin? Nasıl? Kim?” gibi sorular sorularak veya beyin fırtınası tekniği kullanılarak fikirler (ana ve alt sebepler) oluşturulur. • Ana sebeplerden başlanıp, alt sebeplere inilir. (Tümden gelim)

ÖRNEK. Ders sırasında koridorda gürültü …
Đnsan, personel, Yönetim, öğretmenler kadro Malzeme, politikalar, Öğrenciler düzenlemeler

Sonuç & Problem

Binada Gürültü
Kurallar, ders programları Metodlar prosedürler Bina yapısı, dinlenme çalışma alanları Makine fabrika, aletler

Belirlenen Sebepler Gözden Geçirilir
• Hangi sebepler bu çalışmada tekrar tekrar karşınıza çıkıyor? • Bu sebepler sıralanır ve en etkili olanları seçilir. Bu aşamada veriye ihtiyaç olabilir.

Kritik Sebepler Belirlenir
• Sebepler öncelik sırasına göre sıralanır. • Öncelikli/kritik olan sebepler daire içine alınır. • Öneri üretme aşamasına geçilir

Diyagram Üzerine Gerekli Bilgiler Yazılır
Bu bilgiler şunlardır : Diyagramı oluşturan

* takımın ismi * tarih

* üyelerin isimleri * iyileştirme konusu

Örnek: Karne Hazırlanmasında Gecikme
Đnsan
Yeni personel Adaletsiz iş yükü Bilgisayar kullanımında yetersizlik

Bilgi Sistemi
Öğretmenlerden notların geç gelmesi Yazılımla ilgili sorunlar Not girişlerinde gecikmeler

Zamanlama hataları
rin de

Kağıt-kartuş yetersizliği Mekan yetersizliği

Karnelerde Gecikme
Bilgisayar arızaları

S sa ına rk v m ta al rih ar le

Ders programlarındaki gecikmeler

Yavaş-arızali yazıcılar

Metot

Makina, cihaz, mekan

Takım Çalışması - 3
Tekniğ belirlediğ 1. Daha önce Nominal Grup Tekniği ile belirlediğiniz ve takı çözmeye verdiğ iç takım olarak çözmeye karar verdiğiniz sorun için bir sebep-sonuç diyagramı hazırlayı sebep-sonuç diyagramı hazırlayın. baş klarla başlayı aç 2. Önce uygun ana başlıklarla başlayıp soruna yol açan olası tartış ışarak fırtınası tüm olası sebepleri tartışarak (veya beyin fırtınası baş altı yerleştirin. yöntemi ile) belirleyin ve ilgili başlık altına yerleştirin. baş 3. Gerekirse yeni bir ana başlık koyabilirsiniz. alışı ışın aş iç 4. En etkili sebepleri belirlemeye çalışın (Bu aşama için normalde verilerden yararlanmak gerekebilir). iç iyileş 5. Daha sonra bu etkili sebepler için iyileştirme önerileri hazı aşaması geçilecektir. hazırlama aşamasına geçilecektir.

2. Đlişkiler Diyagramı
Karmaşık durumlarda sebepler / etkenler / problemler arasındaki mantıksal ilişkiyi belirlemeyi amaçlayan bir tekniktir.
A E B

D

C

Etkenlerin Belirlenmesi
1. Üzerinde çalışılıp, ilişkileri incelenecek olan etkenler belirlenir. 2. Etkenler, açık ve kısa bir şekilde ifade edilerek tek tek tahtaya yazılır. 3. Her etken tek tek ele alınarak, diğer etkenleri nasıl ve ne kadar etkilediği tartışılır.

Etkenlerin Belirlenmesi
4. A etkeninin B etkenini etkilediğini, A etkeninden B etkenine bir ok çizerek belirtiriz. 5. Etkenlerin hepsi incelendikten sonra, her etkene giren ve her etkenden çıkan ok sayısı hesaplanır. 6. Sonuçlar diyagramın üzerine yazılır.

Etkenlerin Sınıflandırılması
7. Giren ok sayısı, çıkan ok sayısından büyük olan etkenler, en çok etkilenen etkenlerdir (gösterge - indicator). 8. Çıkan ok sayısı, giren ok sayısından büyük olan etkenler en çok etkileyen etkenlerdir (sürücü - driver). 9. Probleme yol açan sebepleri tespit ederken “etkileyen (sürücü) etkenleri” başlangıç noktası olarak almalıyız.

Takım Çalışması - 4
1. Sebep-sonuç analizinde listelediğiniz sebeplerden sizce sonuç üzerinde en etkili olan 7-8 tanesini seçin. 2. Bu sebepler arasındaki ilişkileri tartışarak bir ilişkiler diyagramı hazırlayın. 3. Bu diyagramdan yararlanarak sürücü ve gösterge sebepleri ortaya çıkarın ve çözüm önerileri üretirken sürücü sebepleri öncelikli olarak ortadan kaldırmayı hedefleyin.