REPUBLIKA HRVATSKA

I DOMOVINSKI RAT 1990.-1995.
DOKUMENTI
Knjiga 15.
DOKUMENTI VOJNE
PROVENIJENCIJE
“REPUBLIKE SRPSKE KRAJINE”
(siječanj – travanj 1995.)

REPUBLIKA HRVATSKA I DOMOVINSKI RAT 1990.-1995. – DOKUMENTI
KNJIGA 15.
Nakladnik:
Hrvatski memorijalno-dokumentacijski centar Domovinskog rata – Zagreb
Za nakladnika:
Dr. sc. Ante Nazor
Recenzenti:
Dr. sc. Miroslav Akmadža
Dr. sc. Davor Marijan
Urednici:
Ilija Vučur, prof.
Mate Rupić, prof.
Suradnici:
Julija Barunčić Pletikosić, prof.
Ivan Brigović, prof.
Dr. sc. Ana Holjevac Tuković
Željka Križe, prof.
Mr. sc. Anđela Ljubas
Josipa Maras Kraljević, prof.
Natko Martinić Jerčić, prof.
Petar Mijić, prof.
Ivan Radoš, prof.
Dr. sc. Slaven Ružić
Dr. sc. Janja Sekula
Domagoj Štefančić, prof.
Lektorica:
Julija Barunčić Pletikosić, prof.
Izrada kazala:
Željka Križe, prof.
Prijepis:
Enisa Čamdžić Martinić
Priprema za tisak:
Kolumna d.o.o.
Tisak:
Znanje d.o.o.
Naklada:
500 primjeraka

REPUBLIKA HRVATSKA
I DOMOVINSKI RAT 1990.-1995.
DOKUMENTI
Knjiga 15.

DOKUMENTI VOJNE
PROVENIJENCIJE
“REPUBLIKE SRPSKE KRAJINE”
(siječanj – travanj 1995.)

Zagreb, veljača 2014.

SADRŽAJ

Predgovor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
Kratice . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

11.

12.
13.

1995., početak, [Knin] – Prijedlog Plana uporabe Srpske vojske Krajine u sukobu
s Oružanim snagama Republike Hrvatske . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
[1995., početak], Knin – Obavijest ministra obrane RSK Ministarstvu odbrane
SRJ o problemima oko mjesta i uloge Ministarstva odbrane RSK u obrambenom
sustavu, nedostatku financijskih sredstava te nezadovoljavajućoj kadrovskoj popunjenosti . 20
1995., siječanj 2., [Petrinja] – Zapovijed Komande 39. korpusa SVK za djelovanje
postrojbi korpusa na ličkom ratištu u sklopu Komande “Pauk” u napadu na bihaćko
područje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
1995., siječanj 2., Petrinja – Obavještajna informacija Komande 39. korpusa SVK
o mogućem napadu hrvatskih snaga na okupirani teritorij RH, problemima pobunjenih
Srba sa snagama UN-a, te o stanju u 5. korpusu ABiH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
1995., siječanj 3., Knin – Zahtjev Ministarstva obrane RSK Vladi RSK da se formira
komisija za rješavanje zahtjeva Predstavništva Srba Gorskog kotara iz Beograda . . . . . . . . . 26
1995., siječanj 3., [Petrinja] – Izvješće Komande 31. pbr Komandi 39. korpusa SVK
o brojčanom stanju pripadnika postrojbe na ličkom ratištu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
1995., siječanj 3., [Pakrac] – Obavijest potpukovnika SVK Steve Harambašića Komandi
18. korpusa SVK o rješavanju problema s UNPROFOR-om u vezi rasporeda hrvatskih
snaga na crti razgraničenja na širem pakračkom području . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
1995., siječanj 4., Glina – Obavještajna informacija Komande 24. pbr SVK o mogućem
djelovanju hrvatskih snaga u istočnoj Slavoniji, pokretu hrvatskih snaga na smjeru
Livno – Grahovo – Glamoč, te stanju na bihaćkom području . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
1995., siječanj 6., [Gorjevac] – Obavijest Komande 15. pbr VRS podređenim
postrojbama o trenutnoj situaciji na bojištu te razlozima zastoja u napadnoj akciji
na zaštićenu zonu Bihać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
1995., siječanj 8., Kostajnica – Informacija 26. pbr SVK podređenim postrojbama
o vojnom i političkom djelovanju i planovima hrvatskog vodstva, djelovanju i planovima
muslimanskog vodstva u BiH, odnosima međunarodne zajednice prema Srbima, te o
mnogobrojnim problemima u RSK i SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
1995., siječanj 9., [Borovo Selo] – Izvješće načelnika obavještajne službe Komande
11. korpusa SVK zapovjedniku Glavnog štaba SVK o stranačkoj aktivnosti u zoni
odgovornosti Korpusa, problemima s Vojnim odsjekom u Vukovaru, o samostalnim
vojno-stranačkim jedinicama te kadrovskim problemima u obavještajnoj službi Korpusa . . 39
1995., siječanj 11., Petrinja – Izvješće “pomoćnika komandanta za moralno vaspitanje”
Komandi 31. pbr SVK o stradalim pripadnicima brigade u minskim poljima od 1991.
do 1994. godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
1995., siječanj 14., Rujevac – Obavještajna informacija Komande 33. pbr SVK
podređenim postrojbama o saznanjima u vezi namjera Hrvatske dobivenih od
Generalštaba Vojske Jugoslavije i Vojske Republike Srpske . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
V

14. 1995., siječanj 14., [Petrinja] – Izvješće Komande 31. pbr Komandi 39. korpusa SVK
o stanju u jedinicama, stanju morala, obučenosti, mobilizacijskoj spremnosti, te planu
smjene dijelova postrojbi koje su u upotrebi izvan zone odgovornosti Korpusa . . . . . . . . . . 45
15. 1995., siječanj 17., [Okučani] – Informacija Komande 18. korpusa SVK podčinjenim
postrojbama o razlozima pristanka RSK na otvaranje autoceste Zagreb-Beograd i
skidanja obilježja RSK na dionici koja prolazi kroz RSK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
16. 1995., siječanj 19., Knin – Izvješće Resora državne bezbjednosti MUP-a RSK
Glavnom štabu SVK o aktivnostima HV-a u zapadnoj Slavoniji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
17. 1995., siječanj 19., Cerovljani – Informacija Komande 26. pbr SVK podređenim
postrojbama o lošem stanju morala kod pripadnika SVK i pokazateljima borbene
spremnosti postrojba u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
18. 1995., siječanj 19., Donji Hrastovac – Izvješće Komande 2. bataljona Komandi
26. pbr SVK o stanju borbene spremnosti u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
19. 1995., siječanj 19., [Banja Luka] – Telegram Ratka Mladića Glavnom štabu SVK
o masovnoj mobilizaciji u Hrvatskoj te upućivanju vojske i tehnike na područje Livna
te na velebitsko–gospićko područje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
20. 1995., siječanj 24., Okučani – Poziv Komande 18. korpusa SVK na sjednicu Ratnog
savjeta radi prikupljanja sredstava za opremu vojnika Korpusa te određivanja visine
doprinosa za vojsku od osoba zaposlenih pri UNPROFOR-u i onih koji im iznajmljuju
objekte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
21. 1995., siječanj 25., Knin – Zapovijed Milana Čeleketića, zapovjednika SVK,
i Rade Tanjge, ministra obrane RSK, o preustroju vojnih tijela SVK, reorganizaciji
uprava MO i poslova vezanih uz mobilizacije i vojne obveze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
22. 1995., siječanj 25., [Knin] – Izvješće Ministarstva odbrane RSK o opskrbi SVK
gorivom i mazivom tijekom 1994. godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
23. 1995., siječanj 27., Knin – Izvješće Odeljenja bezbednosti Glavnog štaba SVK
predsjedniku RSK o stavovima i raspoloženju većine stanovništva na okupiranom
području Dalmacije u vezi odluke RH da ne produži mandat UNPROFOR-u,
stavovima oko Gospodarskog sporazuma s RH te nezadovoljstvu pripadnika
7. korpusa SVK zbog kašnjenja i neisplate plaća . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
24. 1995., siječanj 27., Knin – Izvješće Ministarstva odbrane RSK o radu Odjeljenja
za financije i budžet u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
25. 1995., siječanj 27., Glina – Informacija Komande 39. korpusa SVK podređenim
postrojbama o napadu pripadnika 5. korpusa ABiH na položaje 31. pbr pri čemu
je došlo do stradavanja pojedinih njezinih pripadnika, te akciji protiv pripadnika
33. pbr zbog šverca s pripadnicima ABiH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
26. 1995., siječanj 29., [Petrinja] – Izvješće pripadnika SVK o odlasku vojnika 31. pbr
SVK na bihaćko bojište, gdje su stradali u sukobu sa snagama 5. K ABiH . . . . . . . . . . . . . . 67
27. 1995., siječanj 30., Knin – Izvješće Komande 7. korpusa Glavnom štabu SVK
o borbenoj spremnosti 7. korpusa u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
28. 1995., siječanj 30., Glina – Informacija Komande 24. pbr SVK podređenim
postrojbama o stavovima političkog vodstva RSK u vezi najavljenog otkazivanja
mandata UNPROFOR-a od strane RH, te o odbacivanju plana Z-4 jer smatraju
da bi RSK sveo na status autonomije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
29. 1995., siječanj 31., [Banja Luka] – Iz izvješća Glavnog štaba VRS predsjedniku RS
i podređenim postrojbama o borbama na glamočkom, bihaćko-krupskom i grahovskom
bojištu, te odluci da se pojača pritisak na Bihać dovođenjem svježih snaga . . . . . . . . . . . . 100
30. [1995., siječanj], [Knin] – Izvješće Ministarstva odbrane RSK o radu Vojno
privrednog sektora u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .101
31. [1995., siječanj], Vojnić – Izvješće o radu Uprave Kordun Ministarstva odbrane
RSK u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
VI

32. [1995., siječanj], Volinja – Izvješće Mješovitog artiljerijskog diviziona Komandi
26. pbr SVK o borbenoj spremnosti u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
33. 1995., veljača 1., Vojnić – Zapovijed Komande 1. bataljona 11. pb SVK podređenim
postrojbama za povećanje broja osmatračnica, minobacačkih, protuzrakoplovnih
i topničkih posada u stalnoj spremnosti na prednjem kraju obrane zbog pojačane
aktivnosti HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
34. 1995., veljača 1., Korenica – Izvješće Komande 15. korpusa Glavnom štabu SVK
o uspjesima 5. korpusa ABiH u borbama protiv snaga 2. krajiškog korpusa VRS
i Taktičke grupe-1 SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
35. 1995., veljača 3., Kostajnica – Obavijest Komande 31. pbr SVK podređenim
postrojbama o pogibiji pripadnika brigade u sukobu s pripadnicima 5. korpusa ABiH
kod sela Bugar te švercu cigaretama pripadnika 33. pbr SVK s pripadnicima ABiH . . . . . 123
36. 1995., veljača 6., Knin – Mišljenje Ministarstva odbrane RSK upućeno Vladi RSK
o posljedicama odluke GŠ SVK o proglašenju neposredne ratne opasnosti u prosincu
1994. godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
37. 1995., veljača 6., [Bunić] – Izvješće Komande 18. pbr Komandi 15. korpusa SVK
o popuni brigade za vrijeme mobilizacije krajem 1994. godine, obučenosti zapovjednog
kadra, starosnoj strukturi, socijalnom sastavu te brzini provođenja mobilizacije . . . . . . . 127
38. 1995., veljača 6., Borovo Selo – Izvješće Komande 11. korpusa Glavnom štabu
SVK o privremenoj predaji 4 borbena zrakoplova operativnoj grupi “Pauk” koja
je napadala zaštićenu zonu Bihać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
39. 1995., veljača 6., [Knin] – Protestno pismo Glavnog štaba SVK Zapovjedništvu
UNPROFOR-a zbog svakodnevne povrede zračnog prostora RSK od strane zrakoplova
NATO-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
40. 1995., veljača 6., [Vukovar] – Zahtjev Poslaničkog kluba Srpske radikalne stranke
zapovjedniku Glavnog štaba SVK za smjenu zapovjednika Baranjske divizije zbog
toga što je na području Baranje suspendirao institucije civilne vlasti . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
41. 1995., veljača 6., [Vukovar] – Zahtjev Poslaničkog kluba Srpske radikalne stranke
zapovjedniku Glavnog štaba SVK za smjenu zapovjednika Baranjske divizije zbog
toga što je na području Baranje suspendirao institucije civilne vlasti . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
42. 1995., veljača 7., Knin – Izvješće Ministarstva odbrane RSK Vladi RSK o učincima
opće mobilizacije u studenom 1994. te posljedicama na funkcioniranje RSK . . . . . . . . . . 135
43. 1995., veljača 7 ., Knin – Izvješće Ministarstva odbrane RSK Vladi RSK o radu
u 1994. Godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
44. 1995., veljača 9., Vukovar – Izvješće Komande vojnog odseka Vukovar zapovjedniku
11. korpusa SVK o borbenoj spremnosti u 1994. godini . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
45. 1995., veljača 9., Stara Gradiška – Obavijest Udruženja boraca RSK ministru obrane
RSK o 13.000 dragovoljaca koje bi Udruženje boraca Republike Srbije i Udruženje
s Kosova i Metohije uputilo u RSK u slučaju napada HV-a na RSK . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
46. 1995., veljača 10., [Knin] – Izvod iz izlaganja predsjednika RSK Milana Martića
o borbenoj spremnosti u SVK, koji Glavni štab SVK dostavlja zapovjedništvima
korpusa i značajnijim časnicima u SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
47. 1995., veljača 11 ., Vrhovine – Zahtjev 50. pbr Komandi 15. korpusa SVK za
odobrenje 12 profesionalnih ugovora za održavanje tehnike tenkovske čete skrivene
nakon Zagrebačkog sporazuma iz ožujka 1994. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
48. 1995., veljača 12., Knin – Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama
za popunu ratnih jedinica sanitetskim kadrom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
49. 1995., veljača 13., Knin – Zapovijed Komande 7. korpusa SVK podređenim
postrojbama za obranu i protunapad u slučaju napada HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
VII

50. 1995., veljača 14., Knin – Obavijest Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama
o vojno-političkoj situaciji u RSK, prijetnjama Hrvatske otkazivanjem mandata
snagama UNPROFOR-a, odluci Skupštine RSK da zamrzne pregovore s Hrvatskom
oko ekonomskih pitanja, razlozima odbijanja plana Z-4 te obećanju predsjednika
RSK Milana Martića o poboljšanju materijalnog položaja pripadnika SVK . . . . . . . . . . . . 175
51. 1995., veljača 14., Knin – Odgovor Ministarstva odbrane RSK Udruženju boraca
RSK u vezi prijema dragovoljaca iz Srbije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176
52. 1995., veljača 15., Knin – Zamolba Ministarstva odbrane RSK Generalštabu Vojske
Jugoslavije za donaciju armiranobetonskih elemenata za izradu skloništa i bunkera
te minsko-eksplozivnih sredstava . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
53. 1995., veljača 15., Knin – Odluka Ministarstva odbrane RSK o uređenju prostora
RSK za obranu, izgradnju zaštitnih objekata, uređenju prvih linija, skloništa za zaštitu
vojnih zrakoplova te uređenju komunikacija i objekata veze između vojnih postrojbi . . . . 178
54. 1995., veljača 15., Okučani – Obavijest Komande 18. korpusa SVK predsjednicima
skupština općina o vojnopolitičkoj situaciji u zapadnoj Slavoniji, sa zaključkom o
povijesnoj prilici za osnivanje jedinstvene srpske države i obranu “tradicionalnih
srpskih prostora” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
55. 1995., veljača 16., Knin – Službena zabilješka sa sastanka ministra obrane RSK
sa zapovjednicima UNPROFOR-a na kojem je razmatrana situacija oko Bihaća . . . . . . . 181
56. 1995., veljača 16., Knin – Službena zabilješka o sastanku predstavnika Ministarstava
odbrane RSK i RS o pitanjima suradnje te razmjeni naoružanja i materijalnih sredstava . . 184
57. 1995., veljača 17., Knin – Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama za
održavanje savjetovanja o borbenoj obuci te informacija o stanju i problemima u
borbenoj obuci u 1994. godini i smjernice rješavanja takvih problema u 1995. godini . . . 186
58. 1995., veljača 17., Oštrelj – Petrovac – Poziv na sastanak Komande operativne grupe
“Pauk” zapovjednicima korpusa i predstavnicima GŠ VRS i SVK radi analize zastoja
u napadu na zaštićenu zonu Bihać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
59. 1995., veljača 18., Knin – Službena zabilješka o posjetu ministra obrane RSK Obrovcu
i susretu s predsjednikom SO Obrovac, pomoćnikom zapovjednika za pozadinu
7. korpusa SVK i zapovjednikom 4. lake brigade SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
60. 1995., veljača 18., Knin – Službena zabilješka o sastanku ministra obrane RSK
s članovima Vojnog suda u Kninu te kadrovskim i materijalnim problemima vojnog
sudstva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
61. 1995., veljača 18., Knin – Službena zabilješka o razgovoru ministra obrane RSK
s predstavnicima Instituta za strateške studije iz Grčke, pri čemu je ministar obrane
upoznao goste s vojnopolitičkom situacijom u RSK te zatražio pomoć Grčke za
školovanje zapovjednog kadra SVK i nabavu naoružanja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
62. 1995., veljača 18., Knin – Zamolba Glavnog štaba SVK Komandi operativne grupe
“Pauk” za povratak 4 borbena zrakoplova koje su preuzeli iz zračne luke u Borovu
Selu kako bi se pripremili za borbeno djelovanje u slučaju napada HV-a . . . . . . . . . . . . . . 201
63. 1995., veljača 18., Knin – Obavijest Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama
o proceduri za odobrenje izvanrednih letova zrakoplovima UN-a te mjestima kontrole
tereta i putnika tih zrakoplova . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
64. 1995., veljača 19., [Knin] – Prijedlog načelnika Operativno nastavnog organa
Glavnog štaba SVK načelniku štaba o donošenju plana obrane RSK i problemima
do kojih je dolazilo jer on nije bio donesen na vrijeme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
65. 1995., veljača 19., [Knin] – Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama
da postupe po zaključcima i zadacima s izlaganja o borbenoj spremnosti u SVK za
1994. godinu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
66. 1995., veljača 20., Knin – Službena bilješka sa sastanka ministra obrane RSK s vođom
pregovaračkog tima UN-a na kojem se razgovaralo o problemima oko razminiranja
željezničke pruge kroz zapadnu Slavoniju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217
VIII

67. 1995., veljača 20., Knin – Službena bilješka sa sastanka ministra obrane RSK s vođom
promatračke misije UN-a na kojem se razgovaralo o humanitarnoj krizi u Bihaću zbog
nemogućnosti dostave humanitarne pomoći koju su zaustavile snage Fikreta Abdića . . . . . 219
68. 1995., veljača 22., [Kistanje] – Zapovijed Komande 2. pbr SVK podređenim
postrojbama da u vezi odluke Skupštine RSK o proglašenju stanja neposredne ratne
opasnosti ne poduzimaju nikakve posebne mjere . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
69. 1995., veljača 22., Knin – Pismo Glavnog štaba SVK Generalštabu Vojske Jugoslavije
u vezi pomoći oko prikupljanja dragovoljaca za SVK iz Jugoslavije u očekivanju napada
HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222
70. 1995., veljača 22., Knin – Obavijest Glavnog štaba SVK svim podređenim postrojbama
da nisu prikupljena sredstva za isplatu plaća vojnika za siječanj 1995. Godine . . . . . . . . . . 223
71. 1995., veljača 22., Korenica – Izvješće Komande 15. korpusa SVK o zaključcima
iz analize borbene obučenosti podređenih postrojba u 1994. godini te zadacima u vezi
uočenih nepravilnosti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224
72. 1995., veljača 23., [Beograd] – Odgovor Generalštaba Vojske Jugoslavije na zahtjev
Glavnog štaba SVK za upućivanje dragovoljaca iz Srbije u SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
73. 1995., veljača 23., Knin – Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama
za inženjerijsko osiguranje razminiranja autoceste, dalekovoda i naftovoda u skladu s
odredbama Zagrebačkog sporazuma s RH iz ožujka 1994. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228
74. 1995., veljača 24., Drvar – Iz izvješća Glavnog štaba VRS Predsjedniku Republike
Srpske o borbama oko Bihaća, na livanjskom bojištu i u zaleđu Dubrovnika . . . . . . . . . . . 229
75. 1995., veljača 24., [Glina] – Informacija 24. pbr SVK podređenim postrojbama
o napadu pripadnika 5. korpusa ABiH na položaje njihovog 1. bataljona i kukavičluka
pripadnika bataljuna koji su ostavili svoje ranjenike . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
76. 1995., veljača 26., Knin – Izvješće Odelenja bezbednosti Glavnom štabu SVK
o razgovoru Borislava Mikelića, predsjednika Vlade RSK, i Rade Tanjge, ministra
obrane RSK, te njihovom sukobu s predsjednikom RSK Milanom Martićem . . . . . . . . . . 232
77. 1995., veljača 27., Drvar – Iz izvješća Glavnog štaba VRS Predsjedniku Republike
Srpske o borbama oko Bihaća i na livanjskom bojištu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
78. 1995., veljača 28., Knin – Zapovijed Glavnog štaba SVK za osiguranje prijevoza
tehničko-materijalnih sredstava iz Jugoslavije u RSK za potrebe 44. raketne brigade . . . . 234
79. 1995., veljača, [Knin] – Zapovijed Milana Martića, predsjednika RSK, za upotrebu
SVK u slučaju napadne akcije HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
80. [1995., veljača], Knin – Rješenje MUP-a RSK o osnivanju Uprave specijalnih jedinica
u MUP-u RSK, te zadacima i sastavu specijalnih jedinica MUP-a RSK . . . . . . . . . . . . . . 249
81. 1995., ožujak 1., Petrinja – Zahtjev SO Petrinja Ministarstvu odbrane RSK da
analizira događaje na ratištu u Zapadnoj Bosni gdje je petrinjska brigada imala velike
gubitke, te odgovori na pitanja o gubitku teritorija od 1992. do 1994. Godine . . . . . . . . . 251
82. 1995., ožujak 3., Knin – Izvješće Resora državne bezbjednosti zapovjedniku Glavnog
štaba SVK o aktivnostima, mobilizaciji i obuci snaga HV-a s ciljem oslobađanja
okupiranih područja Hrvatske, u čemu će im pomoći NATO, a što potvrđuju izvješća
UNPROFOR-a, te predstojećem napadu postrojbi ABiH na položaje bosanskih Srba
duž cijele crte bojišnice i stanju u postrojbama SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253
83. 1995., ožujak 3., Knin – Zahtjev Ministarstva odbrane RSK Generalštabu Vojske
Jugoslavije za dodjelu sredstava za raketne sustave . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
84. 1995., ožujak 3., [Okučani] – Izvješće Komande 18. korpusa SVK Komandi 54. pbr
o zaključcima s referiranja o borbenoj spremnosti SVK u 1994., na kojem je zaključeno
da je ona zbog brojnih problema stagnirala u odnosu na ubrzani rast borbene spremnosti
HV-a, te zadacima koje treba provesti kako bi se borbena spremnost SVK povećala
tijekom 1995. godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255
IX

85. 1995., ožujak 4., [Knin] – Zamolba Glavnog štaba SVK Ministarstvu odbrane RSK
za poduzimanje potrebnih mjera oko prikupljanja dragovoljaca na teritoriju SRJ
i njihovog angažiranja za popunu postrojbi SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
86. 1995., ožujak 4 ., [Knin] – Izvješće rukovodioca Kontrolne komisije zapovjedniku
Glavnog štaba SVK o borbenoj spremnosti postrojbi u 7., 15., 21. i 39. korpusu SVK,
brojnim problemima te mjerama koje treba poduzeti kako bi se njihova borbena
spremnost podigla na višu razinu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266
87. 1995., ožujak 4., Okučani – Telegram podrške pripadnika 18. korpusa SVK
zahtjevu predsjednika RSK Milana Martića, da se Borislav Mikelić razriješi dužnosti
predsjednika Vlade RSK, u kojem se ističu teški uvjeti života i nefunkcioniranje sustava
vlasti na području zapadne Slavonije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272
88. 1995., ožujak 8., [Knin] – Izvješće Odjeljenja bezbjednosti zapovjedniku GŠ SVK
s operativnim saznanjima o inkriminirajućim radnjama u kojima je sudjelovao ministar
obrane RSK Rade Tanjga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
89. 1995., ožujak 8., [Pale] – Zapovijed Vrhovne komande OS Republike Srpske
podređenim korpusima za daljnje borbeno djelovanje s podacima o organizaciji
i jačini snaga ABiH, HVO-a i HV-a na području Bosne i Hercegovine i njihovim
namjerama za nastavak rata te, u skladu s tim, napadnim i obrambenim zadaćama
postrojbi VRS u idućem razdoblju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276
90. 1995., ožujak 8., [Banja Luka] – Zapovijed Komande 1. lbr VRS podčinjenim
postrojbama za obranu i aktivna bojna djelovanja u skladu s namjerama ABiH i
HVO-a potpomognutih HV-om, da presijeku Koridor i ovladaju Bosanskom
Posavinom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285
91. 1995., ožujak 9., [Knin] – Zapovijed GŠ SVK podčinjenim korpusima da njihove
postrojbe u slučaju povlačenja snaga UNPROFOR-a ponovno zaposjednu teritorij
koji su morale napustiti u skladu sa Zagrebačkim sporazumom iz ožujka 1994. godine . . 292
92. 1995., ožujak 9., Glina – Izvješće Komande 24. pbr Komandi 39. korpusa SVK
o predanim količinama streljiva, goriva, opreme, maziva i financijskih sredstava
za potrebe operacije “Pauk” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293
93. 1995., ožujak 10., [Okučani] – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podčinjenim
postrojbama da u slučaju povlačenja snaga UNPROFOR-a ponovno zaposjednu
teritorij koji su morale napustiti u skladu sa Zagrebačkim sporazumom iz ožujka
1994. godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
94. 1995., ožujak 10., [Petrinja] – Izvješće Komande 31. pbr Komandi 39. korpusa SVK
o sudjelovanju pripadnika i postrojbi brigade u napadima na zaštićenu zonu Bihaća
u sklopu operacije “Pauk” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296
95. 1995., ožujak 13., [Knin] – Izvješće Organa RZ i PZO GŠ SVK načelniku Glavnog
štaba SVK o operaciji “Sprečiti dotur” kojoj je cilj zaustaviti dopremanje pomoći
iz Hrvatske zračnim putem 5. korpusu ABiH na području Cazinske krajine . . . . . . . . . . 300
96. 1995., ožujak 13., [Petrinja] – Obavijest Komande 39. korpusa SVK podređenim
postrojbama o nesuglasicama na sjednicama Skupštine RSK održanim početkom ožujka,
te stavu vojnog vrha u vezi s obrambenom sposobnošću SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302
97. 1995., ožujak 13., [Knin] – Zapovijed GŠ SVK za bolju pripremu za bojna djelovanja
s ciljem smanjenja gubitaka, povećanja motiviranosti pripadnika i uklanjanja brojnih
problema u postrojbama 21. i 39. korpusa SVK koje sudjeluju u napadima na zaštićenu
zonu Bihaća u sklopu operacije “Pauk” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
98. 1995., ožujak 14., [Knin] – Obavijest GŠ SVK podčinjenim postrojbama, MUP-u RSK,
RZ-u i PZO-u VRS, RZ-u i PZO-u VJ i oficiru za vezu s UN-om o zabrani svih letova
u zračnom prostoru RSK bez prethodne najave i odobrenja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
X

99. 1995., ožujak 14., [Knin] – Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove
GŠ SVK o vojnim procjenama SAD-a da Hrvati i Bošnjaci ne mogu nanijeti nikakav
ozbiljniji poraz Srbima na bilo kojem dijelu bojišnice, produženju mandata
UNPROFOR-a u Hrvatskoj, događajima na području Cazinske krajine i ubojstvu
zapovjednika HVO-a Vlade Šantića u Bihaću, te razmještaju, mobilizaciji, aktivnostima
i izbijanju snaga HV-a na Dinaru odakle imaju odličan pregled područja Vrlike i Knina . . 307
100. 1995., ožujak 15., [Knin] – Zapovijed vrhovnog zapovjednika SVK, predsjednika RSK
Milana Martića, Ministarstvu odbrane RSK i Glavnom štabu SVK za prikupljanje
dragovoljaca i vojnih obveznika s teritorija RSK na području SRJ, njihovo dovođenje,
opremanje, obuku i raspoređivanje u postrojbe SVK s ciljem jačanja obrane
teritorijalnog integriteta RSK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
101. 1995., ožujak 15., [Knin] – Zapovijed GŠ SVK podčinjenim korpusima za
prikupljanje viška naoružanja, streljiva i materijalno-tehničkih sredstava u svojim
zonama odgovornosti, da bi se opremio veliki broj dragovoljaca čiji se dolazak očekuje
iz “svih srpskih zemalja” i inozemstva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312
102. 1995., ožujak 15., Glina – Zapovijed Komande 39. korpusa SVK podčinjenim
postrojbama da formiraju Komandu TG-39, u sustavu zapovijedanja izravno vezanu
za Komandu “Pauk”, s ciljem učinkovitijeg zapovijedanja postrojbama korpusa koje
sudjeluju u napadima na zaštićenu zonu Bihać u sklopu operacije “Pauk” . . . . . . . . . . . . 313
103. 1995., ožujak 15., [Knin] – Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove
GŠ SVK o mišljenju britanskog Ministarstva obrane o “jugoslavenskoj krizi”, pritisku
međunarodne zajednice na Slobodana Miloševića da prizna Hrvatsku i BiH u
AVNOJ-evskim granicama, produženju mandata UNPROFOR-a u Hrvatskoj,
hrvatsko-bošnjačkim odnosima u BiH, planovima ABiH za napad na Bosansku Posavinu
te mobilizaciji, razmještaju i aktivnostima HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314
104. 1995., ožujak 16., [Knin] – Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove
GŠ SVK o pritisku zapadnih diplomatskih krugova na Srbe da priznaju Hrvatsku i BiH
u AVNOJ-evskim granicama, produženju mandata UNPROFOR-a u Hrvatskoj,
pripremama za napadna djelovanja 5. korpusa ABiH te o mobilizaciji i aktivnostima
HV-a i HVO-a s ciljem napada na RSK i RS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316
105. 1995., ožujak 16., [Okučani] – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK Komandi
Bataljona za intervenciju za prikupljanje viška naoružanja, streljiva i materijalnotehničkih sredstava kako bi se opremio veliki broj dragovoljaca čiji se dolazak očekuje
na područje RSK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319
106. 1995., ožujak 17., [Knin] – Informacija GŠ SVK načelniku Generalštaba VJ, generalpukovniku Momčilu Perišiću, u kojoj mu se zahvaljuje na podršci i dosad pruženoj
pomoći SVK te se ističu teškoće i otpor na koje nailazi GŠ SVK od strane MO i Vlade
RSK u pokušaju osiguranja egzistencijalnog minimuma pripadnicima SVK . . . . . . . . . . . 320
107. 1995., ožujak 18., [Knin] – Izvješće Odelenja bezbednosti GŠ SVK Upravi bezbednosti
GŠ VJ s operativnim saznanjima o inkriminirajućim radnjama u kojima je sudjelovao
ministar obrane RSK Rade Tanjga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
108. 1995., ožujak 18., [Petrinja] – Izvješće Organa bezbednosti Komande 31. pbr
Odseku bezbednosti 39. korpusa SVK o sigurnosnoj situaciji u zoni odgovornosti
brigade, molbi paroha Dragana Glumca da mu se pomogne raščistiti ostatke srušene
crkve Sv. Spiridona i pojačanom iseljavanju stanovništva s područja Petrinje u SRJ i
druge zemlje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
109. 1995., ožujak 18., [Petrinja] – Zapovijed Komande 31. pbr SVK podčinjenim
postrojbama da, prema zapovijedi Komande 39. korpusa SVK, u slučaju povlačenja
snaga UNPROFOR-a ponovno zaposjednu položaje koje su držale prije potpisivanja
Zagrebačkog sporazuma u ožujku 1994. godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
XI

110. 1995., ožujak 19., [Knin] – Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove
GŠ SVK o opredijeljenosti SAD-a za mirno rješenje sukoba u Hrvatskoj i BiH,
produženju mandata UNPROFOR-a u Hrvatskoj, mobilizaciji, razmještaju i
aktivnostima HV-a, sukobu pristaša Fikreta Abdića i 5. korpusa ABiH na području
Cazinske krajine, snazi i razmještaju HVO-a na području Bihaća i ubojstvu zapovjednika
HVO-a Bihać, generala Vlade Šantića, od strane pripadnika 5. korpusa ABiH . . . . . . . . . 326
111. 1995., ožujak 21. , [Knin] – Informacija GŠ SVK Komandi 39. korpusa SVK s
planom prevoženja ekipe za rakete iz sastava VJ od Beograda do Čerkezovca i natrag . . . . 329
112. 1995., ožujak 26., [Knin] – Izvješće zapovjednika Glavnog štaba SVK,
general-potpukovnika Milana Čeleketića, o borbenoj spremnosti SVK, temeljeno
na uvidu Kontrolne komisije GŠ-a prilikom obilaska postrojbi iz sastava 7., 15., 21.
i 39. korpusa, u kojem se zaključuje da je borbena spremnost postrojbi SVK opterećena
brojnim problemima i propustima u organizaciji obrane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330
113. 1995., ožujak 26., [Knin] – Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove
GŠ SVK o jačem grupiranju snaga HV-a na Dinari i Svilaji, predstojećem hrvatskom
napadu na RSK s područja Miljevačkog platoa i planu Francuske i Engleske da SRJ
prizna Hrvatsku i BiH u AVNOJ-evskim granicama u zamjenu za ukidanje sankcija . . . . 332
114. 1995., ožujak 26., [Šopot] – Zapovijed 3. pbr 7. korpusa SVK podčinjenim
postrojbama da formiraju streljački vod koji će, zajedno s drugim postrojbama SVK,
biti angažiran u čišćenju planine Dinare od snaga HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334
115. 1995., ožujak 27., [Okučani] – Informacija Komande 18. korpusa SVK podčinjenoj
54. pbr o prijedlogu Boutrosa Boutrosa Ghalija oko novog mandata mirovnih snaga
na području bivše Jugoslavije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335
116. 1995., ožujak 28., [Knin] – Zapovijed GŠ SVK podčinjenim korpusima za podizanje
stupnja borbene spremnosti zbog mogućeg hrvatskog napada na RSK . . . . . . . . . . . . . . . 337
117. 1995., ožujak 29., [Jasenovac] – Zapovijed 98. pbr 18. korpusa SVK podčinjenim
postrojbama da poduzmu sve potrebne mjere kako bi se spriječili incidenti na autocesti
i provokacije putnika od strane pripadnika 18. korpusa SVK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
118. 1995., ožujak 30., [Okučani] – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podčinjenim
postrojbama za otklanjanje propusta i povećanje sigurnosti na crti razdvajanja, autocesti
i u zoni odgovornosti Korpusa zbog učestalog ubacivanja i subverzivnog djelovanja
hrvatskih snaga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340
119. 1995., travanj 3., Bunić – Zapovijed Komande 18. pbr SVK podređenim postrojbama
za kontrolu teritorija i čuvanje objekata od posebnog značaja, kontrolu kretanja pripadnika
UNPROFOR-a te građana srpske nacionalnosti koji dolaze sa slobodnog teritorija
Hrvatske . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341
120. 1995., travanj 4., [Okučani] – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podređenim
postrojbama da samo vojna policija smije oduzimati gorivo, mazivo i ostalu robu
koja je stigla švercom sa slobodnog teritorija Republike Hrvatske . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343
121. 1995., travanj 5., Knin – Službena zabilješka ministra obrane RSK kojom zabranjuje
rad Komisije za kontrolu materijalno-financijskog poslovanja Ministarstva odbrane RSK,
te nalaže pečaćenje materijalno-financijske dokumentacije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344
122. 1995., travanj 5., [Knin] – Informacija Odelenja bezbednosti Glavnom štabu SVK
o sukobu predsjednika RSK Milana Martića i ministra obrane RSK Rade Tanjge u vezi
kontrole materijalno-financijskog poslovanja Ministarstva . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .345
123. 1995., travanj 5., [Okučani] – Informacija Komande 18. korpusa SVK podređenim
postrojbama o raspodjeli zaplijenjene robe koja je bila predmet nedozvoljene trgovine . . . 347
124. 1995., travanj 9., Glina – Zamolba Komande 24. pbr SVK Centru za zaštitu od požara
u Glini za donaciju pogonskog goriva koje Centar dobiva od UNPROFOR-a . . . . . . . . . 348
XII

125. 1995., travanj 9., [Petrinja] – Zapisnik Vojne policije Komande 39. korpusa SVK
o uzimanju izjave od Predraga Januzovića o švercu goriva iz Nove Gradiške . . . . . . . . . . . 349
126. 1995., travanj 10., [Knin] – Izvješće Glavnog štaba SVK predsjedniku Srbije Slobodanu
Miloševiću, predsjedniku RSK Milanu Martiću i načelniku Generalštaba VJ Momčilu
Perišiću o aktivnostima hrvatskih snaga, stanju u Zapadnoj Bosni, stanju morala u
postrojbama SVK, te kadrovskoj problematici i odnosima s UNPROFOR-om u prvom
tromjesečju 1995. Godine . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351
127. 1995., travanj 12., [Knin] – Zahtjev Glavnog štaba SVK MUP-u RSK za pojačano
osiguravanje objekata veze i radara na planini Plješevici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356
128. 1995., travanj 13., Petrinja – Obavještajna informacija Komande 31. pbr SVK
podređenim postrojbama o mogućim smjerovima djelovanja HV-a na području Like
i Bosanske Posavine te novom mandatu UNPROFOR-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357
129. 1995., travanj 13., Glina – Zapovijed Komande 24. pbr SVK zapovjedništvima
postrojbi koje su na bojištima u Bosni i Hercegovini, da se najoštrije kazni svaka pljačka
i uništavanje imovine koju počine njihovi pripadnici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359
130. 1995., travanj 17., Knin – Izvješće Resora državne bezbjednosti MUP-a RSK Glavnom
štabu SVK o saznanjima u vezi produženja mandata UNPROFOR-a u RH, te povratku
Veljka Džakule i njegovih pristaša u strukture vlasti u zapadnoj Slavoniji . . . . . . . . . . . . . 360
131. 1995., travanj 18., Knin – Zapovijed Ministarstva odbrane RSK za obavljanje priprema
i pozivanje vojnih obveznika koji se nalaze na teritoriju SRJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362
132. 1995., travanj 19., [Petrova Gora] – Izvješće Komande operativne grupe “Pauk”
glavnim štabovima SVK i VRS o snažnom protunapadu 5. korpusa ABiH na smjeru
Vrnograča te nedostatku goriva za tenkove i topničkog streljiva za uspješan protunapad . . 363
133. 1995., travanj 20., [Glina] – Izvješće Komande 24. pbr Komandi 39. korpusa SVK
o kontraobavještajnoj procjeni stanja na području djelovanja brigade . . . . . . . . . . . . . . . . 365
134. 1995., travanj 20., [Okučani] – Izvješće Komande 54. pbr Komandi 18. korpusa SVK
o popunjenosti postrojbi časničkim i dočasničkim kadrom te ocjeni osposobljenosti
i kvalitete rada pojedinaca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368
135. 1995., travanj 20., Vukovar – Iz izvješća Komande 11. korpusa SVK Glavnom štabu
SVK o stanju u zoni odgovornosti Korpusa, borbenoj spremnosti, paravojnim
postrojbama i kriminalnim radnjama te kadrovskim problemima . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369
136. 1995., travanj 21., [Okučani] – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podređenim
postrojbama za sprječavanje nedozvoljene trgovine svih vrsta robe na području zapadne
Slavonije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
137. 1995., travanj 21., [Široka Rijeka] – Zapovijed Komande 21. graničnog odreda SVK
za slanje vojnika na bihaćko ratište u sklopu Operativne grupe “Pauk” . . . . . . . . . . . . . . . 374
138. 1995., travanj 22., [Okučani] – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podređenim
postrojbama da izvrše pripreme za podizanje borbene spremnosti zbog razmještaja
pristiglih postrojbi HV-a u zoni odgovornosti Korpusa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375
139. 1995., travanj 22., [Petrinja] – Čestitka Komande 39. korpusa SVK podređenim
postrojbama povodom Uskrsa sa željom da im se ispuni “vekovna težnja za jedinstvenom
srpskom državom” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376
140. 1995., travanj 24., Dvor na Uni – Zapovijed Komande 33. pbr SVK o zabrani
napuštanja teritorija RSK svim vojnim i radnim obveznicima i pripadnicima Civilne
zaštite te izdavanja odobrenja za odlazak i kontakte pripadnika SVK s rodbinom na
autocesti u zapadnoj Slavoniji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
141. 1995., travanj 26., Korenica – Izvješće načelnika oklopno mehaniziranih jedinica
Komandi 15. korpusa SVK o kontroli stanja u tenkovskoj četi 70. pbr . . . . . . . . . . . . . . . 379
142. 1995., travanj 27., Okučani – Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podređenim
postrojbama za pojačanje mjera borbene spremnosti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381
XIII

143. 1995., travanj 27., [Petrova Gora] – Redovno borbeno izvješće Komande Operativne
grupe “Pauk” Glavnom štabu SVK o borbama na ratištu oko Bihaća . . . . . . . . . . . . . . . . 382
144. 1995., travanj 29., Okučani – Obavijest Komande 18. korpusa SVK podređenim
postrojbama o ubojstvu pripadnika 54. pbr SVK i incidentima koji su potom uslijedili
na autocesti kod Nove Gradiške . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383
145. 1995., travanj 29., Knin – Izvješće operativnog dežurstva Glavnom štabu SVK o
incidentu na autocesti kod Nove Gradiške, stavljanju svih postrojbi 18. korpusa SVK
u stanje pune borbene spremnosti te novostima u zonama odgovornosti ostalih korpusa . 385
146. 1995., travanj 29., Okučani – Izvješće Komande 18. map-a Komandi 18. korpusa
SVK o posjetu predsjednika RSK Milana Martića i zapovjednika Glavnog štaba SVK
Milana Čeleketića zapadnoj Slavoniji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387
147. 1995., travanj 29., Knin – Izvješće Glavnog štaba SVK Upravi bezbednosti Generalštaba
VJ o događajima na autocesti kod Nove Gradiške, razmjeni taoca, zapovijedi predsjednika
RSK Milana Martića da se zatvori autocesta, te procjeni da navedeni incident neće izazvati
ekscese većih razmjera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388
148. 1995., travanj 29., Okučani – Izvješće Komande 54. pbr Komandi 18. korpusa SVK
o događajima na autocesti kod Nove Gradiške . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389
149. 1995., travanj 30., Okučani – Izvješće Komande 18. korpusa Glavnom štabu SVK
o sastanku s predstavnicima UNPROFOR-a u vezi događaja na autocesti kod Nove
Gradiške . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391
150. 1995., travanj, Knin – Procjena Komande 7. korpusa SVK o planu popunjavanja
postrojbi i mogućnostima mobilizacije u zoni odgovornosti Korpusa uslijed mogućih
vojnih djelovanja HV-a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393
151. 1995., travanj, Knin – Prijedlog pitanja i mogućih tema za razmatranje na Vrhovnom
savetu odbrane RSK upućen ministru obrane RSK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395
Kazalo imena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399
Kazalo mjesta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403

XIV

PREDGOVOR

D

okumenti vojne provenijencije “Republike Srpske Krajine” (siječanj-travanj 1995.)
petnaesta su knjiga u seriji koju je pod naslovom “Republika Hrvatska i Domovinski
rat 1990.-1995. – Dokumenti” od 2007. počeo objavljivati Hrvatski memorijalnodokumentacijski centar Domovinskog rata (dalje Centar). U knjizi su, kronološkim
slijedom s potrebnim znanstvenim aparatom, predstavljeni dokumenti iz arhivskog
gradiva “Republike Srpske Krajine” (RSK), koji se čuvaju u Centru i drugim arhivskim
ustanovama u Republici Hrvatskoj. Svi navedeni dokumenti prepisani su, a njihovi originali
ili preslike originala u posjedu su Centra. Prilikom prijepisa dokumenata izvršene su nužne
transkripcije radi njihove bolje čitljivosti. Veći zahvati u tekstu naznačeni su stavljanjem
teksta u uglatu zagradu, a u bilješkama je upozoreno na dijelove dokumenta koji su u
izvorniku oštećeni ili izostavljeni. Jednako tako, radi boljeg razumijevanja, u bilješkama
su navedena imena ili prezimena sudionika koja se ne spominju u dokumentu ili podaci o
drugim dokumentima i literaturi u kojima se spominje isti događaj. Dakako, dokumenti u
knjizi pokazuju stajališta njihovih stvaratelja i zahtijevaju posebnu kritičku raščlambu koja
bi ukazala na neobjektivno i netočno navedene, katkad čak i besmislene podatke u njima.
Primjerice, da je Vatikan “najveći neprijatelj Srba”, a da su Hrvati samo “prljavi izvršioci
monstruoznih planova njihova jezuitskog reda” (dok. 10).
Početkom 1995. napravljen je prijedlog “Plana uporabe Srpske vojske Krajine” u
očekivanom sukobu s Oružanim snagama Republike Hrvatske, jer je “zbog novonastale
vojno-političke situacije”, postojeći “Plan uporabe SVK” koji je stupio na snagu krajem
1993., postao “neadekvatan”, pa ga je trebalo “postaviti na realnije osnove i u više varijanti”
(dok. 1). U Planu je istaknuta “izuzetna potreba za težišnom orijentacijom na varijanti
upotrebe koja se bazira na mogućnostima SVK bez značajnijeg oslanjanja na pomoć Vojske
Jugoslavije i Vojske Republike Srpske”, što “ne isključuje i varijante u kojima bi se odbrana
RSK ostvarivala u sadejstvu i kroz zajedničko učešće u borbenim dejstvima sa VJ i VRS”.
Stoga je Plan upotrebe napravljen u tri varijante. Jedna, “prema postojećem Planu upotrebe,
koji uvažava obaveze Vojske Jugoslavije (VJ) po Vensovom planu”, predviđa “angažovanje
jedinica VRS na prostoru RSK”. Druga, prema autorima Plana najvažnija, planira “upotrebu
SVK bez većeg oslanjanja na VJ i VRS”, a treća varijanta predvidjela je “realnu moguću
upotrebu VJ i VRS, kao pomoć SVK u agresiji Hrvatske vojske sa radikalnim ciljem”.
Dotadašnji Plan upotrebe bio je osmišljen kao “Plan za odbranu srpskih zemalja (SRJ,
RS, RSK)” i predviđao je značajno sudjelovanje VJ i VRS u slučaju napada hrvatskih snaga
na “RSK”, no u uvjetima kakvi su bili početkom 1995. to nije bilo realno očekivati. Glavna
zamjerka dotadašnjem Planu bila je što je “raspored i grupisanje snaga SVK imalo linijski
karakter, tako da su raspoložive snage posele položaje u dodiru sa neprijateljem, a brigade,
korpusi i GŠ SVK nisu raspolagali sa snagama, koje bi posedale dubinu teritorije”. Uz to što
je onemogućilo izvođenje obrane po dubini i izvršavanje bilo kakvog manevra snagama po
1

liniji bojišta i dubini, kao najveća slabost postojećeg rasporeda i grupiranja snaga navedena
je i mala mogućnost izvođenja aktivnih djelovanja. Kao problem navedena je i “vidna fizička
nepovezanost između jedinica SVK (odvojenost 11. i 18. K)”, uvjetovana odvojenošću
istočne Slavonije od ostalih dijelova “RSK”. Naglašena je potreba za “makar minimalnim
rezervama” s kojima bi se moglo utjecati na tijek borbenih djelovanja. Novi Plan predviđao
je obranu “teritorija i integriteta RSK”, ali i aktivno djelovanje te protuudar, s “težištem na
prekidanju veze i komuniciranja Gorskog kotara i Dalmacije”.
U Planu se navodi da bi “ukupan odnos u ljudstvu” između HV-a i SVK bio “1,4:1
u korist HV (100.000 : 69.000 vojnika)” te da “odnos u tenkovima iznosi također 1,4:1
(425:301), a u oklopnim transporterima 2:1 (223:111)”. U minobacačima od 60 do 120
mm navodi se odnos 1:0,3 u korist SVK, a HV “najveću prednost ima kod PAR 6,5:1 i kod
haubica 155 – 5,5:1” te “značajnu prednost kod vbr 2,6:1 i, u istom iznosu, kod topova 130
mm”. U Planu je navedeno da bi rat s HV-om mogao trajati 25-35 dana, u dvije etape, a
izračunato je što bi SVK trebala imati za 30 dana rata, a što joj trenutno nedostaje (za OMJ,
topništvo i pješačko naoružanje).
Potrebe za streljivom za svoje oružane snage “RSK” je pokušala riješiti i pokretanjem
vlastite proizvodnje. Tako dokumenti u ovoj knjizi pokazuju da je početkom 1994. godine
u MOL-u (Teslingrad) i TVIK-u (Knin) počela serijska proizvodnja mina 120 mm, te da je
ukupno u prethodnoj godini isporučeno oko 10.000 komada, iako se proizvodnja odvijala
vrlo otežano i uz angažiranje svega 30% proizvodnih kapaciteta (dok. 29). Kao posebna
inovacija naveden je “prototip raketnog sistema za lansiranje avio bombi od 100 do 250 kg,
koje je razvilo i proizvelo DP BANIJAMETAL – Dvor na Uni, u saradnji sa Vazduhoplovnotehničkim opitnim centrom /VOC/ i Vazduhoplovno-tehničkim institutom, uz suglasnost i
finansijsku podršku MO RSK”. Razvoj i proizvodnja trajali su tri i pol mjeseca, a ispitivanja
s probnim gađanjem izvršena su na poligonu Slunj. Sistem raketnog lansera avio bombi
namijenjen je za neutralizacije i uništavanje važnih i većih ciljeva na daljinama do 85 km.
Postojeći, jedini lansirni uređaj s postoljem s 3 lansirne rampe, bio je smješten na vozilu
TAM-150 i nalazio se u 39. K/21. K (bojnu grupu sačinjavale su avio bombe od 100 do 250
kg i raketni motori grad 122) (dok. 29).
Početkom 1995. “Ministarstvo odbrane RSK” uputilo je informaciju Ministarstvu
odbrane SRJ u Beogradu, naglasivši da “MO RSK bez pomoći saveznog Ministarstva
odbrane i Generalštaba Vojske Jugoslavije nije u stanju mnogo da učini” (dok. 2). Činjenicu
da je SVK bila ovisna o pomoći Jugoslavije, odnosno Srbije, potvrđuje i “Informacija GŠ
SVK načelniku Generalštaba VJ, general-pukovniku Momčilu Perišiću, iz ožujka 1995.,
u kojoj mu se zahvaljuje na podršci i dosad pruženoj pomoći SVK” (dok. 105). Suradnja
vodstva Srba iz “RSK”, RS i SRJ nastavljena je i u prvoj polovici 1995. godine. O tome
svjedoči i “Izvješće Glavnog štaba SVK Slobodanu Miloševiću, Milanu Martiću i Momčilu
Perišiću” iz travnja 1995., o aktivnostima hrvatskih snaga, stanju u zapadnoj Bosni, stanju
morala u jedinicama, kadrovskoj problematici i odnosima s UNPROFOR-om u prvom
tromjesečju 1995. godine (dok. 125).
Uz gubitak teritorija u “RSK”, nezadovoljstvo stanovnika “RSK” izazivali su gubici u
ljudstvu u borbama na području BiH. O tome govori i “Zahtjev Skupštine općine Petrinja
Ministarstvu odbrane RSK” početkom ožujka 1995. za raščlambom događaja na ratištu
u Zapadnoj Bosni, gdje je petrinjska brigada imala velike gubitke (od studenog 1994. do
veljače 1995. brigada je imala 5 poginulih i 26 nestalih pripadnika) (dok. 80).
2

U jednom Izvješću, između ostaloga, navodi se da je od “01. 01. do 10. 04. 1995. godine
SVK imala 41 poginulog, 39 ranjenih i 28 nestalih”, uglavnom u jedinicama angažiranim
u BiH po planu “Pauk”. Upozorava se na loše sigurnosno stanje “u jedinicama SVK i na
području RSK”, kojem “doprinosi i nefunkcionisanje vojnih sudova i civilnog pravosuđa
koje ne preduzima represivne mere prema nosiocima neprijateljske delatnosti, kriminala,
šverca i dr.” (dok. 125).
Dokumenti pokazuju da je u oblasti obrane “RSK” najznačajniju poziciju imao Vrhovni
savet odbrane, čiji su članovi prema Ustavu: “Predsednik Republike, Predsednik Vlade,
Komandant Vojske, Ministar odbrane i Ministar unutrašnjih poslova”. Kao glavni problem
u djelovanju “Ministarstva odbrane RSK”, uz nedostatak financijskih sredstava, naveden je
nedovoljan broj stanovništva sposobnog za popunu “i vojne i radne obaveze”, te “izdužen
položaj teritorije i ‘dvostruki obuhvat’ od strane neprijatelja, koji zahtevaju izuzetno
naprezanje od sastava SVK i velik broj v/o (vojnih osoba) na linijama razdvajanja, fronta i
dodira” (dok. 2).
Nedostatak ljudstva za potrebe SVK, koji je nastao i iseljavanjem stanovništva s prostora
RSK, o čemu svjedoče i dokumenti u ovoj knjizi (dok. 107), pokušao se nadoknaditi
“Zapovješću za prikupljanje dobrovoljaca i vojnih obveznika s teritorija RSK na području
SRJ, njihovo dovođenje, opremanje, obuku i raspoređivanje u postrojbe SVK s ciljem
ojačanja obrane teritorijalnog integriteta RSK” (dok. 99). Istodobno se navodi da su
“mnogi kadrovi podlegli agresivnoj propagandi RH i napustili RSK i ‘snašli se’ u Srbiji ili
inostranstvu, te da su mnogi uplašeni i ne smeju da se vrate”.
Probleme s kojima se suočavalo “Ministarstvo odbrane RSK” ilustrira i činjenica da je
mjesečna plaća boraca u ratnoj jedinici, koja iznosi “100 dinara”, u prosjeku bila manja “od
ukupnih primanja čistačice (bez radnog staža) u državnim organima RSK”, te zaključak da
mnogim vojnicima nije osigurana redovna zamjena, a povremeno čak ni “svi redovni obroci
ishrane”, te da nose “poderane uniforme i obuće”. Nestašica materijalno-tehničkih sredstava
u “RSK” očituje se i u podatku da u jedinicama SVK ima 10, 20 ili čak 30 % (ovisno o
dokumentu) vojnika koji se “nalaze na položaju u civilnoj odeći i obući” te da “nedostatak
odeće i obuće čini veliki problem svim nivoima komandovanja jer ih nisu u stanju da reše”
(dok. 81).
Prema podacima iz izvješća, financijsko stanje u “MO RSK” krajem 1994. bilo je takvo da
je moglo zadovoljiti samo 20 % stvarnih potreba odbrane, što je dovelo do “značajnog pada
nivoa svih vrsta materijalnih rezervi, kao bitnog preduslova za pouzdano funkcionisanje
odbrambenog sistema RSK, posebno rezervi hrane, goriva i municije kao 3 ključna faktora
odbrane” (dok. 29). U siječnju 1995. je navedeno da je “zbog specifičnog geostrateškog
položaja RSK” neophodno stvoriti rezervu ključnih artikala prehrane za najmanje 3 mjeseca
rata, a da trenutne rezerve “iznose u prosjeku 10 dana, a nekih osnovnih artikala, kao što
je brašno, svega 2 dana”. Kao primjer je naveden i podatak da “SVK u svom sastavu ima
oko 5000 borbenih i neborbenih vozila”, što za samo jedno punjenje rezervoara iznosi oko
600.000 l D-2, a da su trenutne “zalihe pogonskog goriva dovoljne za jedan dan vođenja
rata”. Situacija se nije promijenila ni početkom veljače (dok. 42). Nestašica goriva bila je
tolika da je Vojna policija imala “problem privođenja okrivljenika i svjedoka” (dok. 59). U
prilog zaključku o lošem financijskom stanju govori i usporedba da je po jednom vojniku
SVK (uvažavajući prikazano brojno stanje SVK) utrošeno 1,2 dinara na dan, a da se u Vojsci
Jugoslavije (koja “nema” ratnih djelovanja i mobilizaciju) troši 5 dinara po danu (dok. 42).
3

O razini morala u SVK govori podatak o “velikom broju dezertera”, o “čestim
pojavama krađa i profiterstva koje postojeći vojni i civilni pravosudni organi nisu u stanju
sankcionisati” (dok. 10), o “švercu s muslimanima i pripadnicima 5. korpusa” (dok. 10) i o
“švercu u zapadnoj Slavoniji nakon otvaranja autoceste” (dok. 23, 124). Čak se navodi da
“kriminal poprima atribute kolektivnog”, te da je to “prema mišljenju stručnjaka, za jedan
narod opasnije od kuge” (dok. 10). Na razinu morala utjecala je i činjenica da “ekonomski
status boraca i njihovih familija nije riješen, da privreda slabo i malo radi, a da je sve veći
broj ljudi koji odjednom raspolažu ogromnim novcem i moći, iako se do jučer za njih nije
znalo” (dok. 16). Niska razina morala dijela pripadnika SVK očituje se u “Informaciji 24.
pješadijske brigade SVK” u kojoj se upozorava na kukavičluk, jer se “već nekoliko puta
ranjeni i nemoćni borci ostavljaju na milost i nemilost neprijatelju”, a radi opravdavanja se
izmišljaju podaci o napadima neprijateljskih snaga u znatno većem broju od onoga koji je
bio na terenu (dok. 74). Stradavanje pripadnika SVK u vlastitim minskim poljima pokazuje
nedostatak discipline. Primjerice, u 31. pbr SVK od 1991. do 1994. “od minskih eksplozija
stradalo je 67 v/o (19 poginulih i 49 ranjenih)” (dok. 12). O razini discipline, ali i obučenosti
i rukovanja naoružanjem, govori podatak iz Glavnog štaba SVK da je SVK u 1994. godini
imala 777 izbačenih iz borbe, a da je od toga oko 60 % izbačeno izvan sudjelovanja u borbi
(“od 264 poginula, u borbi je poginuo 91 ili 34%, van borbenih dejstava 173 ili 66%, a od
ukupno 108 povređenih u 1994. samo je u borbenim dejstvima 4 povređeno ili 3,6%, a van
borbenih dejstava 104 ili oko 96%) (dok. 56).
No, “usprkos svemu”, vjerovalo se da se “moral ipak održao na jednom pozitivnom
nivou” te da je “pored svih objektivnih i subjektivnih teškoća spremnost za izvršenje
zadataka na zadovoljavajućem nivou” (dok. 16, 31). Tomu u prilog govori i podatak o
uspješno provedenoj mobilizaciji 19. studenoga 1994., u kojoj je “planirano i pozvano
38.620 v/o, a odazvalo se 35.665 v/o ili 92%”. Nije se odazvalo “2955 v/o ili 8%”, a kao
razlozi neodazivanja navedeni su: “239 bolesnih, 1323 odsutni i nepoznata adresa, 864
neopravdano, 529 su ostali razlozi” (dok. 41).
Dokumenti u knjizi pokazuju da je SVK na temelju prikupljenih obavještajnih podataka
očekivala napad HV-a na zapadnu Slavoniju u prvoj polovici siječnja (dok. 8), te u drugoj
polovici ožujka na cijelom području “RSK” (dok. 4). Prema planovima obrane 7. korpusa
SVK može se zaključiti da je SVK napad Hrvatske vojske na Knin očekivala iz smjera Drniša
i Sinja, odnosno Vrlike (dok. 48). Jednako tako, dokumenti potvrđuju da je djelovanje
hrvatskih snaga na Dinari i pokretanje operacije “Zima ‘94” (krajem studenoga 1994.)
prouzročilo zastoj u napadnoj akciji srpskih snaga na Bihać, jer se dio postrojbi SVK i VRS
morao prebaciti prema Grahovu i Glamoču (dok. 9).
U “Direktivi o upotrebi Srpske vojske Krajine” iz veljače 1995. procijenjeno je da “HV
ima mirnodopsko brojno stanje oko 60.000 vojnika, podoficira i oficira sa mogućnošću
narastanja snaga do oko 150.000, da je vojska organizovana u 3 vida, od čega Kopnena
vojska čini okosnicu, da od sredstava raspolaže sa oko: 450 tenkova, oko 150 drugih
oklopnih sredstava, oko 1100 art. oruđa, oko 80 oruđa za protuoklopnu borbu, oko 600
oruđa za protuzračnu obranu, oko 8 lansera za rakete zemlja-zemlja, 2 eskadrile borbenih
aviona, 2 eskadrile helikoptera MI-8 i MI-24, da je Ratna mornarica organizovana u
flotu i raspolaže sa 2 raketne topovnjače, 2 raketna čamca i naoružanim gliserima”. Prema
Direktivi, očekivalo se da će HV napasti na “RSK” s “do 4 operativne grupe jačine 3-5
gardijskih brigada, 1 laka jurišna brigada, 1 samostalna gardijska bojna, 12 brigada HV (rez.
sastava), 2 samostalne bojne HV i 2-3 domobranske pukovnije, sa oko 35.000 ljudi, 150
4

tenkova, 70-80 oklopnih transportera, 2 art. brigade i 1 raketni divizion zemlja-zemlja”, da
bi s “ostalim snagama organizovao i izvodio odbrambenu operaciju sa težištem u Istočnoj
Slavoniji, prostoru Sisak, Karlovac, Zagreb i Ravnim kotarima”, a da bi “vazduhoplovnu
podršku vršio sa oko 20 borbenih aviona, 5 borbenih helikoptera MI-24, 12 transportnih
helikoptera MI-8 i izvesnim brojem aviona AN-2”. Procijenjeno je da bi agresija Republike
Hrvatske na “RSK” vjerojatno bila izvedena u tri faze: “Prva faza – psihološka operacija;
Druga faza – odbrambena operacija sa aktivnim dejstvima sa ograničenim ciljem; i Treća
faza – napadna operacija sa radikalnim ciljem” (dok. 78).
Uz informacije o mogućim datumima napada hrvatskih snaga, u knjizi se navode
i dobivene obavještajne informacije iz “stranih” izvora, koje govore o snazi i mogućnosti
Hrvatske da napadne “RSK”. Primjerice, u siječnju 1995. UNPROFOR je procijenio da
Hrvatska “ne raspolaže adekvatnim vojnim snagama da jednovremeno izvodi ofanzivna
dejstva prema svim sektorima (UNPA zonama), jer bi se pojačavanje vojnih efektiva prema
eventualno izabranom sektoru direktno odrazilo na postizanje vojnih ciljeva prema ostalim
sektorima” (dok. 13). Jednako tako, i obavještajne informacije “Odjeljenja za obavještajne
poslove GŠ SVK” iz sredine ožujka 1995. govorile su da “prema američkim vojnim
procenama, bez obzira na trenutnu opremljenost i brojno stanje hrvatske i muslimanske
strane u sukobu, ne postoje nikakvi ozbiljniji pokazatelji da bi te dve strane imale realnu
šansu da nanesu ozbiljniji poraz srpskoj strani na bilo kom delu fronta, niti postoje ikakve
garancije da bi se političkim sredstvima mogla uspešno sprečavati Srpska protivofanziva,
koja sigurno ne bi izostala”. Ipak, potvrđeno je da su snage HV-a izbile na planinu Dinaru,
odakle imaju odličan pregled područja Vrlike i Knina (dok. 98).
O hrvatskim i bošnjačko-muslimanskim snagama u BiH govori “Direktiva Vrhovne
komande oružanih snaga Republike Srpske” iz ožujka 1995. godine (dok. 89). U njoj se
navodi da je “tzv. ABiH organizovana u 6 korpusa (112 brigada i 45 samostalnih bataljona
– diviziona), brojnog stanja oko 270.000 vojnika, da raspolaže sa oko 120 tenkova, 80
oklopnih transportera, 340 artiljerijskih oruđa, 90 VBR-ova, 230 LRL, 1800 minobacača,
450 PAT-ova, 700 PAM-ova, 200 PAR (‘Stinger ili Strela 2M’), 370 POR, 16 transportnih
helikoptera i 17 sportsko-poljoprivrednih aviona”.
Za HVO se navodi da “ni jedan vojnički cilj nije u mogućnosti da ostvari bez direktnog
učešća i podrške HV”, a da je organiziran “u 4 zborna područja (4 gardijske br, 32
domobranske pukovnije i 4 samostalna bataljona – diviziona), brojnog stanja oko 60.000
vojnika, da raspolaže sa oko 70 tenkova, 40 oklopnih transportera, 140 artiljerijskih oruđa,
30 VBR-ova, 750 minobacača, 270 PAT-ova, 60 PAR (‘Stinger i Strela 2M’), 200 POR i 12
transportnih helikoptera”.
Uz to, procijenjeno je da će HV nastaviti s djelovanjem na grahovskom i glamočkom
pravcu u slučaju “ocene da nije moguća mirna reintegracija RSK u sastav NDH, a sa ciljem da
Kninsku krajinu odsecanjem dovedu u nepovoljan operativni položaj”. Također, u Direktivi
je planirano da će “komanda Drinskog korpusa, za slučaj odlaska snaga UNPROFOR-a
iz Žepe i Srebrenice, isplanirati operaciju pod nazivom ‘Jadar’, sa zadatkom razbijanja i
uništenja muslimanskih snaga u ovim enklavama i definitivnog oslobađanja Podrinja”.
Također, planirano je “do polovine marta 1995. godine, u dogovoru sa komandom HK
i SRK, isplanirati operaciju ‘Zvijezda – 95’ sa zadatkom oslobađanja srpskih prostora u
enklavi Goražde i svođenja enklave na veličinu zaštićene zone od 3 km od centra grada, kao
i definitivnog vojničkog poraza muslimanskih OS i otklanjanja bilo kakve mogućnosti za
spajanje sa snagama na Igmanu i Bjelašnici”.
5

Osim toga, navedeno je da “u dogovoru sa HK i 1. gmtbr, do polovine marta 1995.
godine treba isplanirati operaciju pod nazivom ‘Lukavac-95’ za vraćanje izgubljenih položaja
na Igmanu, Bjelašnici i Treskavici, i stvoriti uslove za produžetak napada ka Ivan sedlu”.
Navodi se i da “na s/z i j/z delu ratišta (u rejonu Vogošća i Trnova) u stalnoj gotovosti treba
imati po jedan gotov bataljon za brzu intervenciju na ugroženim pravcima i kao nosioce
b/d u z/o korpusa”, te da “strategijsku operaciju ‘Prozor-95’ treba realizovati po završetku
operacija ‘Sadejstvo-95’, ‘Zvijezda-95’ i ‘Lukavac-95’” (dok. 89).
Dokumenti pokazuju da je na unutarnjopolitičkom planu u “RSK” prijepor izazvalo
otvaranje autoceste u zapadnoj Slavoniji, koja je prolazila UNPA zonom, odnosno
okupiranim dijelom RH. Iako je autocestom stizala roba i gorivo iz SRJ, bez koje “RSK”
dugoročno nije mogla opstati, Srbe na tom području i njihovo vodstvo smetao je uvjet da
na toj dionici ne mogu imati oznake “RSK” i “državnu zastavu” (dok. 15). Jednako tako,
ni “pregovori o ekonomskim pitanjima sa RH, otvaranje auto-puta, naftovoda i najavljeno
otvaranje željezničkog saobraćaja kroz RSK nisu naišle na odobravanje stanovništva”, jer
se to shvaćalo kao “politika mirnog povratka Krajine u sastav Hrvatske, koju je vodio
predsjednik Vlade RSK Borislav Mikelić po direktivama S. Miloševića” (dok. 23).
Prema obavještajnim podacima “Odelenja bezbednosti Glavnog štaba SVK”, najavljeno
otkazivanje mandata UNPROFOR-a na području, kako se u dokumentu navodi, “bivše
Hrvatske”, izazvalo je “znatno uznemirenje i strah među stanovništvom i borcima u RSK”.
Prevladavao je strah da se u novom srpsko-hrvatskom ratu “RSK neće moći oduprijeti novom
napadu HV zbog lošeg rukovodstva u Krajini i stanja u Vojsci”, a pomoć sa strane se nije
očekivala “u meri koja bi zadovoljavala” (dok. 23). Početkom siječnja 1995. međunarodna
zajednica ponudila je “Plan Z-4” za političko rješenje sukoba u Hrvatskoj, koji je Srbima na
području Hrvatske na kojem su imali apsolutnu većinu stanovništva jamčio najviša etnička
prava, gotovo državu u državu, no vodstvo “RSK” je taj plan odbilo. Vodstvo “RSK” nije
htjelo pristati ni na kakvu ponuđenu autonomiju, nego samo na samostalnu državu, o čemu
svjedoče i dokumenti u ovoj knjizi (dok. 27).
Prema podacima “Udruženja boraca RSK” iz veljače 1995., u slučaju napada HV-a
na “RSK”, Udruženje boraca Republike Srbije i Udruženje s Kosova i Metohije uputili
bi u pomoć “RSK” oko 13.000 dragovoljaca (dok. 44). “Predsjednik RSK” Milan Martić
sudjelovao je 10. veljače 1995. u Kninu na “referisanju o borbenoj gotovosti SVK”, kojim
je “rukovodio Komandant GŠ SVK” general-major Milan Čeleketić. Martić je poručio
“starešinama SVK” da se u 1995. godini očekuje “agresija hrvatske vojske” koju SVK mora
dočekati spremna, jer će to biti “presudna bitka, ne samo za RSK, nego za celokupan srpski
narod”. Pritom je zaključio: “Rat između RH i RSK mora se završiti pobedom jedne i
porazom druge strane. Dok se to ne desi, rat se neće i ne može završiti.” Poručio je da će “ako
situacija bude zahtevala svekoliki srpski narod braniti Krajinu” te da je “hrana, municija i
ljudstvo, kao pomoć za SVK garantovana”, a da će “pružanje pomoći ići tako da se SRJ
otvoreno ne uključi u rat”. Najavio je da će se u slučaju hrvatskog napada “dejstvovati po
čitavom prostoru Hrvatske”, jer SVK nitko ne može “sprečiti da tuče po Zagrebu, Osijeku,
Vinkovcima, Zadru, Karlovcu, Splitu...”. Uvjeren je da “Hrvatska može biti rasečena i
time bi sa njom rasčistili za sva vremena”, te da bi “u slučaju pobede SVK bilo gotovo sa
Hrvatskom”, i da je to za “RSK” “najkraći put za međunarodno priznanje i ujedinjenje u
jedinstvenu srpsku državu” (dok. 45). Na kraju “referisanja” zaključeno je da je “u 1994.
godini rast borbene gotovosti rastao sporije i stagnirao u odnosu na ubrzani rast borbene
gotovosti Hrvatske vojske, da su zaostajanja karakteristična u opremanju savremenim
6

borbenim sistemima, posebno u artiljeriji velikog dometa i avijaciji”, da je “u odnosu na
potrebe i opasnosti kojima je izložena RSK borbena gotovost na nivou koji garantuje uspeh
samo uz krajnje naprezanje i korišćenje svih raspoloživih mogućnosti SVK i resursa države”,
da popunjenost SVK “starešinskim kadrom, posebno aktivnim podoficirima i oficirima
iznosi samo 26%” te da “broj vanrednih događaja (275) i broj izbačenih iz borbe bez učešća
u borbenim dejstvima (493 ili 63% od ukupnog broja izbačenih) krajnje negativno utiče
na ocenu stanja morala u SVK” (dok. 64). Istodobno je donesena “Odluka o proglašenju
stanja neposredne ratne opasnosti u Republici Srpskoj Krajini” (dok. 64).
Dokumenti navedeni u ovoj knjizi pokazuju da je političko i vojno vodstvo “RSK”
odbilo “Plan Z-4” jer “se svodi na to da je RSK sastavni dio RH” i da “RSK” ne može
dobiti ništa više od autonomije (dok. 49). Ono je i dalje isticalo da je “RSK tradicionalni
srpski prostor”, da “sadašnje generacije imaju istorijsku šansu i odgovornost da konačno reše
srpsko nacionalno pitanje”, da će “ono biti rešeno formiranjem jedinstvene srpske države”,
te da “ako se ova prilika propusti, sledeća se verovatno neće više ukazati” (dok. 53). O
nastavku politike stvaranja države u kojoj će živjeti svi Srbi, svjedoči i čestitka “Komande
39. korpusa SVK” povodom Uskrsa 1995., u kojoj se navodi da se “ovogodišnji praznik
Hristovog vaskrsenja dočekuje sa iskrenom željom i nadom da on za Srpski narod RSK i RS
bude početak mira, ispunjenja vekovnih težnji za jedinstvenom Srpskom državom” (dok.
138). O svim važnijim događajima ili mogućim ugrozama, primjerice u slučaju “masovne
mobilizacije u Hrvatskoj” obavijest je istodobno išla Glavnom štabu Vojske Republike
Srpske, “Glavnom štabu Srpske vojske Krajine” i Generalštabu Vojske Jugoslavije (dok. 19).
Među dokumentima u ovoj knjizi, zanimljiv je prijepis razgovora s predstavnicima
Instituta za strateške studije iz Grčke, 18. veljače 1995., u kojem je navedeno da je “RSK
organizovala kompletan narod za odbranu” te da “radnu obavezu izvršavaju i žene i
omladina mlađe dobi”. Kao prednost SVK u slučaju novog sukoba s HV-om, istaknuto je da
“Hrvati dobro znaju da je ovo srpska zemlja i da će Tuđman naći malo ljudi koji su spremni
izgubiti glavu zbog tuđe zemlje, da on ima i plaćenike, kojima pokušava nadomjestiti svoje
nedostatke, te da ne može imati više od 50.000 ljudi da napadne Krajinu”. Spomenuti
podaci u koliziji su s podacima iz prije navedenoga Plana.
Predstavnici Grčke navodno bi bili radosni da “Krajinska vojska postigne uspjehe što se
tiče rata”, jer “Grci imaju interes da se na ovim prostorima situacija završi u srpsku korist”,
te da bi na obuku kadeta u Grčku mogli ići kadeti iz “RSK”, ali samo “kao vojni kadeti
iz SRJ, što se može vrlo lako učiniti”. Glede nabavke oružja, jedan od njih ponudio se za
posrednika jer ima “dobre privatne kontakte sa privatnim firmama koje prodaju oružje”
(dok. 60).
Između ostaloga, dokumenti u ovoj knjizi pokazuju da je došlo do sukoba Borislava
Mikelića, predsjednika “Vlade RSK” i Rade Tanjge, ministra obrane, s predsjednikom
“RSK” Milanom Martićem, da postoje određene kriminalne aktivnosti te da ishod toga
sukoba ovisi o vojnim i političkim vlastima u Beogradu (dok. 75), da je srpska strana
kršila odredbe Zagrebačkog sporazuma o razoružanju i da je određeno teško naoružanje
i oklopništvo držala skriveno (primjerice, dio tehnike Tenkovske čete, “sakriven u reonu
1. pb., 50. pb, 15. korpsua SVK) (dok. 46), te da je bilo incidenata “nekih ljudi iz RSK”
prema pripadnicima UNPROFOR-a i da su nestajali automobili UNPROFOR-a, posebice
u sektoru Sjever (dok. 54). U dokumentima u knjizi spominje se i ubojstvo zapovjednika
HVO-a u Bihaću Vlade Šantića, od strane pripadnika 5. korpusa ABiH (dok. 98, 109), koje
7

je prijetilo pogoršanju odnosa između Hrvata i Bošnjaka-muslimana na području Cazinske
krajine.
Dokumenti na kraju knjige govore o otvaranju autoceste kroz okupirano područje
zapadne Slavonije. Mogućnost da stanovnici s toga područja dođu na slobodni dio RH
dovela je do potencijalne opasnosti od sukoba. Jedan od incidenata bio je povod za
oslobodilačku operaciju Oružanih snaga RH u zapadnoj Slavoniji. U dokumentima “RSK”
navodi se “da je 28. travnja 1995. u 19.25 časova na benzinskoj pumpi ‘Slaven’ u Novoj
Gradišci sa tri uboda nožem usmrćen vojni obveznik na bolovanju Blagojević Nedeljka
Tihomir iz Smrtića (rođen 1970.)”, a da ga je ubio prognanik koji je do 1991. živio u
Gornjim Bogićevcima. Potom je brat pokojnika Mile Blagojević s grupom istomišljenika
krenuo k Dubovačkom nadvožnjaku i pored patrole MUP-a “sišao na autoput, nasilno
zaustavio dva vozila, Z-101 i RENO 4, i zarobio troje putnika koje su držali na nišanu sa
otkočenim puškama”. U međuvremenu su jedinice SVK zaposjele položaje u punoj borbenoj
spremnosti, a u večernjim satima 28. travnja 1995. sve jedinice 18. korpusa stavljene su u
stanje pune borbene spremnosti.
Oko 23,10 sati “u visini Donjih Okučana iz mraka su ispaljena 3-4 rafala” na kolonu
vozila koja su se kretala autocestom. Pritom su pogođena tri vozila (Audi, Golf i kombi).
Vozač Audija “ugasio je svetla i nastavio se kretati prema Novoj Gradišci”, a prema izveštaju
MUP-a Hrvatske u vozilu je ubijena jedna osoba”. U Golfu su se nalazile dvije osobe, a
jedna od njih je pogođena s “dva hica u glavu i podlegla povredama u bazi UNPROFOR-a
‘Pustara’, a druga je zadržana”. U kombiju je bilo osam osoba, od kojih su dvije odmah
usmrćene, a jedna je prilikom prevrtanja zadobila teške tjelesne povrede od kojih je
preminula. Jedna osoba prebačena je u bolnicu u Gradišku, tri su prošle bez većih povreda
(“ugruvane su”), a jedna bez povreda. Potom se Mile Blagojević povukao s autoceste i pustio
tri taoca, koji su odvedeni u KPD Stara Gradiška.
Sljedeći dan, 29. travnja 1995., oko 17,00 sati na prijelazu sela Dragalić razmijenjeno je
pet Hrvata koje je srpska strana držala kao taoce, za tijelo poginulog Tihomira Blagojevića.
Potom je, prema dogovoru s UNPROFOR-om, nakon ispunjenih zahtjeva hrvatske strane
autocesta trebala biti otvorena za promet, ali je “predsjednik RSK” Milan Martić naredio
da se ona do daljnjeg drži zatvorenom, “uz jako fizičko obezbedjenje”. Uz ubojstva i otmicu
civila na autocesti, to je bio neposredan povod za “Bljesak” – oslobodilačku operaciju
hrvatskih snaga u zapadnoj Slavoniji.
Urednici knjige

8

KRATICE

A BiH/ABiH/a BiH – Armija Bosne i
Hercegovine
AB – armirano betonski
ABHO – atomsko biološko-hemijska obrana
ABS – armirano-betonsko sklonište
ACG – auto-cestovno gorivo
AG – artiljerijska grupa
AG GP – artiljerijska grupa za praćenje
AG VBR – artiljerijska grupa višecjevnog bacača
raketa
AID – artiljerijski izviđački divizion
AP – automatska puška
AP – autonomna pokrajina
AP ZB – Autonomna pokrajina Zapadna Bosna
ARG – artiljerijska grupa
ARJ PVO – artiljerijsko-raketna jedinica
protivvazdušne odbrane
art. – artiljerija/artiljerijski
AVL – aktivno vojno lice
AVNOJ – Antifašističko vijeće narodnog
oslobođenja Jugoslavije
AVS – aktivna vojna služba
b/d – borbeno djelovanje
b/e – borbeni ešalon
B/G (b/g) – borbena gotovost
B/K (b/k) – borbeni komplet
b/p – borbeni poredak
Bat/bat – baterija
Bd – Baranjska divizija
BG – borbena grupa
BiH – Bosna i Hercegovina
BIN/bin – bataljon za intervenciju
BK/b.k. – borbeni komplet
BND – Bundesnachrichtendienst (Njemačka
obavještajna služba)
BOV – borbeno oklopno vozilo

br – brigada
br. – broj
BRK – bomba ručna kumulativna
BST/ BsT/ bst – bestrzajni top
bVOJIN – bataljon za vođenje, osmatranje,
javljanje i navođenje
cal. – kalibar
cca – circa (otprilike)
CIA – Central Intelligence Agency (Američka
obavještajna služba)
CL – civilno lice
CS – centralno skladište
CV – centar veze
CVOJ – centar za vođenje, osmatranje, javljanje
i navođenje
CVŠ – centar vojnih škola
CZ – civilna zaštita
Č (č)VP – četa vojne policije
č. – čas
čSR – četa srednjeg remonta
ČV – četa veze
DB – državna bezbednost
dipl. ecc. – diplomirani ekonomist
dipl. maš. inž – diplomirani mašinski
(strojarski) inžinjer
DK – Drinski korpus (VRS)
DM – Deutsche Mark (njemačka marka)
DOd – diverzantski odred
DORRF – dokumenta ratnog rasporeda i
formacije
dp – domobranska pukovnija
DP – državno poduzeće
dr. – doktor
dr. med. – doktor medicine
DT – državna tajna
DTG – diverzantsko-teroristička grupa
9

E/O – elektronsko osmatranje
EI – elektronsko izviđanje
elba – eskadrila lake borbene avijacije
EU – Europska Unija
FM – formacijsko mjesto
FnOb – financijsko obezbjeđenje
FnSl – financijska služba
g. – godina
g/p – granični prijelaz
g/s – glavne snage
gbr – gardijska brigada
gen. – general
gmtbr – gardijska motorizirana brigada
god. – godina
GOP – grupa za održavanje puteva
GP – građevinsko poduzeće
gpk – genral-pukovnik
GR – generalni remont
GrSl – građevinska služba
GS – Glavni stožer
GS HVO – Glavni stožer Hrvatskog vijeća
obrane
GŠ – Generalštab [Vojske Jugoslavije]
GŠ – Glavni štab [Srpske vojske Krajine]
GŠ SVK – Glavni štab Srpske vojske Krajine
GŠ VJ – Generalštab Vojske Jugoslavije
GŠ VRS – Glavni štab Vojske Republike Srpske
Had – haubički artiljerijski divizion
had – haubički divizijun
HD – helikopterski desant
HDZ – Hrvatska demokratska zajednica
He – helikopter
HK – Hercegovački korpus (VRS)
HOS – Hrvatske obavještajne službe
HR HB – Hrvatska Republika Herceg Bosna
HV – Hrvatska vojska
HVO – Hrvatsko vijeće obrane
IA i LBA – izviđačka i lovačko bombarderska
avijacija
IBK – Istočnobosanski korpus (VRS)
ID – izviđačko diverzantski/e
IDG – izviđačko-diverzantska grupa
IDOD – izviđačko-diverzantski odred
IG – izviđačka grupa
IKM – izmješteno komandno mjesto
10

InMS – intendantska materijalna sredstva
InOb – intendantsko obezbjeđenje
InSl – intendantska služba
INTSl – intendantska služba
inž. – inžinjerskog
IS – izvršni savjet
iv – izviđački vod
izvodj. – izviđačko odjeljenje
JK – jedinični karton
JNA – Jugoslavenska narodna armija
JORBAT – Jordanski bataljun
JP – javno poduzeće
JVP – jedinica vojne policije
K (k) – korpus
K POOd – korpusni protuoklopni odred
K./k. – kota
KAG – korpusna artiljerijska grupa
KAG ZP – korpusna artiljerijska grupa zbornog
područja
kap. – kapetan
kap. I. kl. – kapetan I. klase
KČ (kč) – komanda (komandir) čete
K-da/k-da – komanda
K-DANT/k-dant (k-t) – komandant
K-dir – komandir
KEBS – Konferencija Europske bezbjednosti i
suradnje
kg – kilogram
KGB – Komitet gosudarstvennoi bezupasnosti
(Komitet državne sigurnosti)
KK – Krajiški korpus
KKIC – Krajiški kulturno-informativni centar
km – kilometar
KM – komandno mjesto
KO – komandir odjeljenja
KOD – korpusno odjeljenje
kom – komandant
KoV – kopnena vojska
KPD – kazneno popravni dom
KŠRV – komandno štabna ratna vježba
KV (kv) – komandir voda
KVOD – komanda vojnog odjela
KVOD – korpusno vojno odjeljenje
KZ – kriptozaštita
l – litra

l/r – linija razdvajanja
lab PVO – laka artiljerijska baterija
protivvazdušne odbrane
larb PVO – laka artiljerijsko-raketna baterija
protivvazdušne odbrane
lard PVO – laki artiljerijski raketni divizion
protivvazdušne odbrane
larp – laki artiljerijski raketni puk
lav PVO – laki artiljerijski vod protivvazdušne
odbrane
LBA – lovačko-bombarderska avijacija
lbr – laka brigada
lpbr – laka pješadijska brigada
LRL – laki raketni lanser
m. – metar
M.P. – mjesto pečata
m/p – minsko polje
m/v – motorno vozilo
mab – mješovita artiljerijska baterija
mabr – mješovita artiljerijska brigada
MAD – mješoviti artiljerijski divizion
map – mješoviti artiljerijski puk
MB/mb – minobacač
MBv – minobacački vod
MCK – Međunarodni Crveni križ
mč – minobacačka četa
MEP – minsko eksplozivne prepreke
MER – ministarstvo energetike i rudarstva
MES/mes – minsko-eksplozivna sredstva
MF – materijalno-financijsko
MFP – materijalno-financijsko poslovanje
MFP – materijalno-financijski plan
ML – materijalni listovi
ML – mjerna letva
mm – milimetar
MNZ – međunarodna zajednica
MO – ministarstvo odbrane
MO RSK – Ministarstvo odbrane Republike
Srpske Krajine
MOL – Marko Orešković Lički Osik
MOS – muslimanske oružane snage
MP – minsko polje
mpoab – mješovita protuoklopna baterija
mpoap – mješoviti protuoklopni artiljerijski
puk

MS – materijalna sredstva
MS – minska sredstva
mtbr – motorizirana brigada
MTS – materijalno tehnička sredstva
MUP – ministarstvo unutrašnjih poslova
MV – moralno vaspitanje
mvABHO – motorna vozila za atomskohemijsko biološku odbranu
MZ – međunarodna zajednica
MZ – mjesna zajednica
N ARJ PVO – načelnik artiljerijsko-raketne
jedinice protivvazdušne odbrane
N ONO GŠ SVK – načelnik Operativno
nastavnog organa Glavnog štaba Srpske
vojske Krajine
n/l – na ličnost
NATO – North Atlantic Treaty Organisation
(Organizacija Sjevernoatlantskog ugovora)
NC – nastavni centar
ND – novi dinar
NDH – Nezavisna Država Hrvatska
NEPBAT – Nepalski bataljun
NGŠ SVK – Načelnik Glavnog štaba Srpske
vojske Krajine
NH – navali helikopter
NHB – nuklearno-hemijska borbena (sredstva)
NIK – Naftna industrija Krajine
NO AP ZB – Narodna obrana Autonomne
pokrajine Zapadna Bosna
NO ZB – Narodna obrana Zapadna Bosna
NOB – načelnik organa bezbednosti
NONO – načelnik operativno nastavnog
organa
NPP – nastavni plan i program
npr. – na primjer
NSnSl – načelnik sanitetske službe
NŠ – načelnik štaba
NŠ GS HVO – Načelnik stožera Glavnog
stožera Hrvatskog vijeća obrane
NŠ GŠ SVK – Načelnik štaba Glavnog štaba
Srpske vojske Krajine
NtSl – načelnik tehničke službe
NVLK – niža vojno liječnička komisija
NVO – nadogradnja vojne opreme
o. g. – ove godine
11

OB – organ bezbjednosti
OB GŠ SVK – Organ bezbjednosti Glavnog
štaba Srpske vojske Krajine
OC – obavještajni centar
OD – odred
Od VOD – odjeljenje vojnog odsjeka
OFS – organizacijsko formacijska struktura
OG – operativna grupa
OiO – osmatranje i obavješćivanje
okb – oklopna brigada
okb – oklopni bataljun
OM – oklopno – mehanizirana
OMJ – oklopno mehanizirana jedinica
ONO – operativno nastavni organ
ONO GŠ SVK – Operativno nastavni organ
Glavnog štaba Srpske vojske Krajine
OP – operativna grupa
or. – očekujući rajon
OS – oružane snage
OS RH – Oružane snage Republike Hrvatske
Osm – osmatračko mjesto
OT – oklopni transporter
OUN – Organizacija Ujedinjenih naroda
OV/u – oficir za vezu
OZ – operativna zona
p. – pješačka
p.č. – pješačka četa
p/a – putnički automobil
p/b – pješački bataljon
p/g – pogonsko gorivo
p/k – prednji kraj
p/n – protunapad
p/r – pun rezervoar
PA – protuavionska
PAM – protuavionski mitraljez
PAP – poluautomatska puška
PAR – protuavionska raketa
PAT – protuavionski top
pb – pješadijska brigada
PB/pb – pješadijski bataljun
pbr – pješadijska brigada
PBR/pbr – pješačka (pješadijska) brigada
PČ/pč – pješačka četa
pd – pješadijska divizija
PDB – protudiverzantska borba
12

PED – protuelektronsko djelovanje
PGZ – pionirska grupa za zaprečavanje
PINZ Snt – Pinzgauer sanitetski
PiP – plan i provedba
PK – poljoprivredni kombinat
PKM – pokretno komandno mjesto
PKM – pomoćnik komandanta za moral
PKM – pomoćno komandno mjesto
PkMv/PkMV – pomoćnik komandanta za
moralno vaspitanje
PkOBP – pomoćnik komandanta za
obavještajne poslove
PKPo/PkPo – pomoćnik komandanta za
pozadinu
pl. – planina
PNHB – protivnuklearno-hemijsko-biološka
PNHBOb – protivnuklearna hemijsko-biološka
odbrana
PNŠ z aONP – pomoćnik komandanta za
organizacijsko personalne poslove
PNŠ za ObP – pomoćnik načelnika štaba za
obavještajno bezbjednosne poslove
PNŠ za ONP – pomoćnik načelnika štaba za
operativno nastavne poslove
PoB – protuoklopna borba
POB (PoB) – pozadinska baza
pom. – pomoćnik
PoOb – pozadinsko obezbeđenje
POP – protuoklopni položaj
POR – protuoklopna raketa
POR – protuoklopni raspored
POR –promatrani rajon
Pov./pov. – povjerljivo
POVR – protuoklopna vođena raketa
ppuk. – potpukovnik
ppukovnik – potpukovnik
PPZ – protupožarna zaštita
PTT – pošta, telegraf, telefon
puk – pukovnik
PVL – profesionalno vojno lice
PVO – protuvazdušna o(d)brana
PVS – profesionalni vojni starješina
PVZ – protivvazdušna zaštita
PZ – poljoprivredna zadruga
R. – republika

r. – rijeka
r/d – rezervni dijelovi
r/o – radna obaveza
r/o – regruti obveznici
RB – ručni bacač
rbr – raketna brigada
RBR – ručni bacač raketa
rbr PVO – raketna brigada protivvazdušne
obrane
RČ – raketni čamac
rd – raketni divizion
rd PVO – raketni divizion protivvazdušne
obrane
RD RR – robne državne ratne rezerve
RDB – resor državne bezbednosti
red. – redni
rez. – rezervni
RF – ratna formacija
RH – Republika Hrvatska
RIK (RiK) – rukovođenje i komandovanje
RJ – ratna jedinica
RMr – radiomreža
RMR – ratne materijalne rezerve
RO – radna obaveza
RO – radna organizacija
RR – radio relejne
RR – ratne rezerve
RR – ratni raspored
RRB – radio relejni bataljon
RS – ratni raspored
RS – Republika Srpska
RSK – Republika Srpska Krajina
RT – raketna topovnjača
RU – radiouređaj
RV – ratno vazduhoplovstvo
RV i PVO – ratno vazduhoplovstvo i
protivvazdušna obrana
RVI – ratni vojni invalid
RVS – rezervni vojni starješina
RZ i PZO – ratno zrakoplovstvo i protuzračna
obrana
s. – selo
S. POV – strogo povjerljivo
sab – srednja artiljerijska baterija
SAD – Sjedinjene Američke Države

SB UN – Savjet bezbjednosti (Vijeće sigurnosti)
Ujedinjenih naroda
SbOb – saobraćajno obezbjeđenje
SbSl – saobraćajna služba
SCV – stacionarni centar veze
SDS – Srpska demokratska stranka
SFRJ – Socijalistička Federativna Republika
Jugoslavija
sgb – samostalna gardijska bojna
SJB – služba javne bezbednosti
Sk – skladište
Sk InMS – skladište intendantskog materijala
Sk Sm – skladište sanitetskog materijala
sl. – slično
smč – samostalna četa
SMO – služba ministarstva obrane
SNAP – Srpski nacionalni pokret
SnMS/SnMs – sanitetska materijalna sredstva
SNO – Srpska narodna obnova
SnOb – sanitetsko obezbeđenje
SnSl – sanitetska služba
SO – skupština općine
SOd (SOD) – samostalni odred
SOd “C” – Samostalni odred Caprag
SOS – strana obavještajna služba
SP/sp – strogo povjerljivo
SPC – Srpska pravoslavna crkva
SPS – Srpska partija socijalista
srb – samohodna raketna baterija
SRJ – Savezna Republika Jugoslavija
SRK – Sarajevsko-romanijski korpus
SRN – Savezna Republika N[j]emačka
SRS – Srpska radikalna stranka
ssrb PVO – srednja samohodna raketna baterija
protivvazdušne obrane
ssrp – srednji samohodni raketni puk
str. – strogo
str. pov. – strogo povjerljivo
str. pov. br. – strogo povjerljivo broj
SUP – Sekretarijat unutrašnjih poslova
SV – Srpska vojska
SVK – Srpska vojska Krajine
ŠC – školski centar
ŠRO – škola rezervnih oficira
ŠRV – štabna ratna vježba
13

T Sk pg/s – tehničko skladišna pogonska
sredstva
t. – tona
tad – tenkovski artiljerijski divizion
tč – tenkovska četa
TG – taktička grupa
TH/th – top haubica
thad – topnički artiljerijski divizion
TMS – tehničko materijalna sredstva
TO – teritorijalna obrana
TOb – tehničko obezbjeđenje
TreHE – transportno helikopterska eskadrila
TRZ – tehničko-remontni zavod
TSl – tehnička služba
tt. – trigonometrijska točka
TV – televizija
tv – tenkovski vod
TVIK – Tvornica vijaka Knin
tzv. – takozvani
UB – uprava bezbednosti
UKRBAT – Ukrajinski bataljun
UN – Ujedinjeni narodi
UN Pol – civilna policija Ujedinjenih naroda
UNCIVPOL – United Nations Civilian Police
(Civilna policija Ujedinjenih naroda)
UNCRO – United Nations Confidence
Restoration Operation in Croatia
(Operacija Ujedinjenih naroda za obnovu
povjerenja u Hrvatskoj)
UNFIK – United Nations Forces in Croatia
(Snage Ujedinjenih naroda u Hrvatskoj)
UNHCR – United Nations High
Commissioner for Refugees (Ured Visokog
povjerenika Ujedinjenih naroda za
izbjeglice)
UNPA – United Nations Protected Area
(Zaštićene zone Ujedinjenih naroda)
UNPF – United Nations Protection Force
(Zaštitne snage Ujedinjenih naroda)
UNPROFOR/Unprofor – United Nations
Protection Force (Zaštitne snage
Ujedinjenih naroda)
V i PVO – vazduhoplovstvo i protuvazdušna
obrana
14

V PVO VRS – vod protuvazdušne odbrane
Vojske Republike Srpske
v.r. – vlastitom rukom
v/o – vojni obveznik
VaP – vazdušni (zračni) prostor
Vbr (vbr) – vazduhoplovna brigada
VBR/vbr – višecijevni bacač raketa
VD – vanredni događaj
VD – vazdušni desant
VES – vojno-evidencijska specijalnost
ViM – vaspitanje i moral
VJ – Vojska Jugoslavije
VK – vojna kartoteka
Vod – vojni odsjek
VOD – vojno odjeljenje
VOJ – vazdušno osmatranje i javljanje
VOJIN – vođenje, osmatranje, javljanje i
navođenje
VOK – vojna oblasna komanda
VOS – vizualna osmatračka stanica
VP/VPo – vatreni položaj
VP – vojna policija
VP – vojna pošta
VPS – vojno-privredni sektor
VRDg – vanredni događaj
VRS – Vojska Republike Srpske
VSF – vojno stambeni fond
VSK – Vojska Srpske Krajine
VSO – Vrhovni savjet odbrane
VtMS – veterinarska materijalna sredstva
VTO – vojno-teritorijalni odsjek
VTO – vojno-teritorijalni organi
VtOb – veterinarsko obezbjeđenje
VTOd – vojno teritorijalni odred
VtSl – veterinarska služba
vVP – vod vojne policije
z-z – zemlja-zemlja
z/o – zona odgovornosti
zam. – zamjenik
Zap. – zapadni
zIk – zastavnik I. klase
ZP – zborno područje
ZZ – zemljani zaklon
ž/s – živa sila

1

1995., početak
[Knin]
Prijedlog Plana uporabe Srpske vojske Krajine u sukobu s Oružanim snagama Republike
Hrvatske
REFERISANJE VRHOVNOM KOMANDANTU
O PLANU UPOTREBE SVK
Uvodni deo:
Postojeći Plan upotrebe SVK stupio je na snagu krajem 1993. godine. Plan je pravljen
u skladu sa uslovima koji su karakterisali 1992. i 1993. godinu i na bazi predviđanja
razvoja vojno-političke situacije u 1994. godini. Razvoj događaja u bivšoj Republici BiH
i na prostorima RH učinio je jedan broj rešenja iz Plana upotrebe neadekvatnim. Iskustva
stečena kroz izvođenje borbenih dejstava u 1994. godini i problemi sa kojim smo se sretali
takođe, ukazuju na potrebu da Plan upotrebe postavimo na realnije osnove i da ga imamo u
više varijanti. Posebno je značajno da se ukaže na relativno brze promene do kojih dolazi ili
može doći u okruženju RSK, a od uticaja su na bezbednost RSK, a time i na upotrebu SVK.
Naše analize potenciraju izuzetnu potrebu da se težišno orijentišemo na varijantu Plana
upotrebe koji bazira na našim mogućnostima bez značajnijeg oslanjanja na pomoć VJ i
VRS.
Ta činjenica ne isključuje i varijante u kojima bi odbranu RSK ostvarivali u sadejstvu i kroz
zajedničko učešće u borbenim dejstvima sa VJ i VRS.
Polazimo od činjenice da ukoliko bi Plan upotrebe SVK zasnivali pretežno na pomoći i
učešću VRS i VJ, a da iz bilo kojih razloga planirana pomoć i učešće izostanu, da bi došlo do
teških posledica, posebno u početku agresije.
Polazeći od navedenog mi smo se odlučili za predlog da Plan upotrebe radimo u tri varijante.
Jedna varijanta je postojeći Plan upotrebe, koji uvažava obaveze VJ po Vensovom1 planu i
predviđa angažovanje jedinica VRS na prostoru RSK; Druga varijanta i po našem mišljenju
najvažnija, je izrada Plana upotrebe SVK bez većeg oslanjanja na VJ i VRS; Treća varijanta
treba da predvidi realnu moguću upotrebu VJ i VRS, kao pomoć SVK u agresiji Hrvatske
vojske sa radikalnim ciljem.
Dozvolite mi, gospodine Predsedniče, da iznesem predlog Plana upotrebe tako što bi prvo
dao kritičnu ocenu postojećeg Plana upotrebe, a zatim bi detaljnije obrazložio upotrebu
SVK po varijanti da vodimo rat bez većeg angažovanja i pomoći VJ i VRS. Na kraju, izneo
bi i varijantu odbrane, u kojoj bi SVK izvodila borbena dejstva uz realno moguće učešće VJ
i VRS.
1. KRITIČKI OSVRT NA POSTOJEĆI PLAN UPOTREBE SVK
Postojeći Plan upotrebe pravljen je kao Plan za odbranu srpskih zemalja (SRJ, RS, RSK).
On predviđa značajno učešće VJ i VRS. U sadašnjim uslovima nema realnih mogućnosti da
se u slučaju agresije na RSK planira upotreba, kako VJ, tako i delova VRS. Radi ilustracije
navodim da postojeći Plan predviđa učešće 8 brigada iz VRS u odbrani RSK, a to u
sadašnjim uslovima stvarno nije moguće.
1

Cyrus Vance.

15

Raspored i grupisanje snaga SVK po postojećem Planu imaju linijski karakter, tako da su
raspoložive snage posele položaje u dodiru sa neprijateljem. Brigade, korpusi i GŠ SVK ne
raspolažu sa snagama, koje bi posedale dubinu teritorije. Nedostatak ovih snaga dovodi
u pitanje mogućnosti borbe protiv vazdušnih i helikopterskih desanata i ubačenih grupa.
Postojeći raspored i grupisanje ne omogućava izvođenje odbrane po dubini i izvršavanje bilo
kakvog manevra snagama po frontu i dubini. Kao najveću slabost postojećeg rasporeda i
grupisanja jeste mala mogućnost izvođenja aktivnih dejstava.
Realizacija postojećeg Plana upotrebe zahteva da Glavni štab i komande korpusa raspolažu
sa makar minimalnim rezervama sa kojima bi mogli uticati na tok borbenih dejstava. Uz
sve navedeno vidna je fizička nepovezanost između naših jedinica (odvojenost 11. i 18. K).
2. VARIJANTA UPOTREBE SVK KADA NE BI MOGLO DOLAZITI
DO VEĆEG ANGAŽOVANJA VJ I VRS
Ova varijanta Plana upotrebe razrađena je kao osnovna, ali i kao okosnica za eventualno
angažovanje delova VJ i VRS.
Polazeći od procenjenog dejstva hrvatske vojske za varijantu kada bi SVK relativno
samostalno branila RSK, Glavni štab je formulisao SVK zadatak:
Izvršiti grupisanje po pravcima i objektima na teritoriji RSK, sa zadatkom: sprečiti
iznenadnu agresiju, upornom odbranom onemogućiti ovlađivanje vitalnim objektima na
teritoriji, sprečavajući dublje prodore na pravcima napada hrvatske vojske, u gotovosti, da
snažnim protivudarima, na posebnim pravcima, oslobodi okupirane teritorije i zauzme što
veći prostor teritorije Hrvatske nastanjene srpskim življem.
U izvođenju odbrane i protivudara sadejstvuju delovi VJ i VRS i dobrovoljački sastavi.
Operacionalizacija zadatka:
a) U agresiji sa ograničenim ciljem:
Snagama SVK na pravcima napada neprijatelja, odsudno braniti pravce i objekte, a na
izabranim pravcima preći glavnim snagama u napad i ovladati prostorom i objektima
od posebnog značaja za neprijatelja, u cilju osvajanja što većeg prostora i vraćanja ranije
zauzetih teritorija.
KM u rejonu Knina.
IKM u rejonu Petrova Gora.
b) U agresiji sa radikalnim ciljem:
Srpska vojska Krajine, uz maksimalno angažovanje svih resursa države, upornom odbranom
i aktivnim dejstvima, u sadejstvu sa delovima VRS i VJ sprečiti zauzimanje teritorije i
odbraniti integritet RSK.
Pripremiti i izvesti aktivna dejstva na prostoru Srednje Dalmacije, u međurečju r. Kupa i
Mrežnica i Istočne Slavonije. Težište imati na prekidanju veze i komuniciranja Gorskog
kotara i Dalmacije.
KM u rejonu Petrova Gora.
IKM u rejonu Knina.
Na osnovu navedenog zadatka Predlažem Odluku za upotrebu SVK:
U koordinaciji sa državnim organima i organizacijama i u sadejstvu sa jedinicama MUP
RSK, delovima VRS i VJ, odsudnom odbranom i primenom različitih oblika oružane borbe,
sprečiti razbijanje SVK, rasecanje i zauzimanje teritorije RSK, radi očuvanja teritorijalnog
integriteta.
16

a) U agresiji sa ograničenim ciljem:
U slučaju agresije HV na RSK odsudnom odbranom, na pravcima napada neprijatelja i
aktivnim dejstvima na ostalim pravcima, težišno u Istočnoj Slavoniji, Kordunu i Dalmaciji,
povratiti ranije izgubljene teritorije, sprečiti odsecanje manjih delova RSK, nanositi gubitke,
razvlačiti snage i nanošenjem artiljerijsko – raketnih udara po izabranim ciljevima, na
teritoriji RH delovati odvraćajuće na RH da odustane od agresije sa radikalnim ciljem, na
taj način očuvati teritorijalni integritet države, stvarajući uslove za dalje pregovore u smislu
priznavanja RSK.
b) U agresiji sa radikalnim ciljem:
U početnim dejstvima, odsudnom odbranom ne dozvoliti dublje prodore neprijatelja na
pravcima napada i rasecanje teritorije RSK, uz istovremeno angažovanje VJ u Istočnoj
Slavoniji i Zap. Sremu, naneti mu osetne gubitke, slomiti napad i stvoriti uslove za ofanzivna
dejstva.
Po preuzimanju inicijative, preći u ofanzivna dejstva u Istočnoj Slavoniji, na Kordunu i
Srednjoj Dalmaciji, izvršiti odsecanje delova teritorije RH na prostoru Istočne Slavonije,
Gorskog kotara i Srednje Dalmacije, čime spojiti snage SVK i RS, sprečiti komuniciranje
i veze sa centralnim delom RH i uredno snabdevanje Gorskog kotara i Dalmacije
i tako ometati dalju plansku upotrebu OS RH. Na ostalim prostorima izvoditi aktivna
odbrambena dejstva. Ovim stvoriti povoljne uslove za dalje i konačno rešenje pitanja
srpskog naroda. U slučaju krajnje nepovoljnog razvoja situacije na ratištu, nastaviti dejstva i
preći na odgovarajuće oblike oružane borbe i otpora.
Operaciju izvesti u dve etape:
– U prvoj etapi – odsudnom odbranom očuvati teritorijalni integritet RSK, sprečiti
iznenađenje i odsecanje delova teritorije, razvlačiti mu snage, nanositi gubitke i stvoriti
uslove za ofanzivna dejstva. Trajanje etape 15-20 dana.
– U drugoj etapi – po preuzimanju inicijative, ofanzivnim dejstvima i u sadejstvu sa
snagama VJ i VRS razbiti ustaške snage na pravcima napada na prostoru Istočne Slavonije,
Dalmacije, Gorskog kotara i stvoriti uslove za dalja ofanzivna dejstva u cilju uspostavljanja
kontrole i sprečavanja komuniciranja i snabdevanja OS i stanovništva RH na prostoru
Gorskog kotara i Dalmacije. Trajanje etape 10-15 dana.
Gotovost za I etapu odmah, a za drugu po otkrivanju sigurnih indikatora agresije sa
radikalnim ciljem HV na RSK.
Operativnim rasporedom grupisati snage po sledećem:
– Snage za odbranu,
– Snage za aktivna dejstva i ubacivanje,
– Snage za PDB,
– Snage za izvođenje udara po izabranim ciljevima,
– Snage za podršku i PVO,
– Snage za kontrolu teritorije, zaštitu objekata i borbu sa DTG i snage za odbranu
naseljenih    mjesta,
– Snage za brze intervencije i sprečavanje dezerterstva.
Osnovno KM u rejonu Knina, a IKM u rejonu Petrova Gora.

17

KARAKTERISTIKE ODLUKE I OBRAZLOŽENJE
Predložena odluka traži da se u slučaju agresije jednovremeno izvodi odbrana i pređe
u ofanzivna dejstva. Branili bi se na pravcima gde hrvatska vojska napada (u agresiji sa
ograničenim ciljem, na vrličkom pravcu i u Zapadnoj Slavoniji: u agresiji sa radikalnim
ciljem na slunjskom pravcu). U ofanzivna dejstva prešli bi na posebno izabranim pravcima
na kojima se ugrožavaju bitni interesi RH (ofanzivna dejstva 11. K na pravcu MirkovciŽupanja; napad OG sa prostora Korduna, preko Korane ka granici Hrvatske sa Slovenijom
i napad na dalmatinskom prostoru pravcima: Kakma-Biograd na moru i Čista Mala –
Vodice).
Stvaramo slobodne snage pregrupisavanjem postojećih i njihovim rasporedom po dubini,
čime rešavamo problem protivdesantne borbe, borbe sa ubačenim IDG i aktivnih dejstava
na nivou GŠ, korpusa i brigada.
Predložena Odluka traži odbranu gradova i većih naseljenih mjesta. Brigade će pristupiti
pripremi za odbranu odmah i pored utvrđivanja i zaprečavanja odrediće snage koje će
braniti naseljena mesta.
Po ovoj odluci predviđa se obrazovanje snaga za brze intervencije i sprečavanje dezerterstva.
Na ovo nas obavezuje iskustvo, posebno iz 1994. godine. Moramo početnim grupisanjem
obezbediti osnovu za izvođenje borbenih dejstava. Nije se pokazalo dobrim rešenjem da u
vreme otpočinjanja agresije vršimo veće manevre sa jednog prostora na drugi. Posebno su
velike teškoće ako se računa na prelociranje većih snaga sa prostora 11. K u zone drugih
naših korpusa.
Direktivom za upotrebu SVK konkretno se reguliše prikupljanje, priprema i upotreba
dobrovoljaca i dobrovoljačkih jedinica u borbi sa HV. Priprema dobrovoljaca je zadatak
koji se mora i pre agresije rešiti. Od strane VJ određen je prihvatni centar za dobrovoljce sa
teritorije SRJ, a ovde u RSK odredili smo Erdut i Brušku za prihvat dobrovoljaca i njihovu
pripremu za uključivanje u sastav SVK. Procenjujemo da bi u prvih deset dana rata mogli
prihvatiti i organizovati za borbu dobrovoljaca ekvivalenta 3 do 4 brigade.
Ukazujem na važnije karakteristike odnosa snaga po varijanti da SVK izvodi odbranu bez
većeg oslonca na VJ i VRS.
Ukupan odnos u ljudstvu bio bi 1,4:1 u korist HV (100.000:69.000). Odnos u tenkovima
iznosi takođe 1,4:1 (425:301); u oklopnim transporterima 2:1 (223:111); u minobacačima
od 60 do 120 mm odnos je 1:0,3 u našu korist. Najveću prednost HV ima kod PAR 6,5:1 i
kod haubica 155 – 5,5:1. Značajna prednost je i kod vbr 2,6:1. Takav odnos je i kod topova
130 mm.
Odnos snaga pod uslovima da raspolažemo potrebnom municijom omogućava realizaciju
predložene Odluke.
Plan upotrebe po varijanti da branimo RSK osloncem na sopstvene snage, podrazumeva
borbu za opstanak i najveće žrtve.
Za uspeh je neophodno da se za rat pripreme i sve druge snage države i društva. A to se ne
može postići, ako se hitno ne pripremi Plan odbrane RSK. Plan upotrebe je deo toga plana.
Planom odbrane treba obezbediti prelazak na ratni kolosek svih državnih i privrednih
organizacija.
Planom odbrane RSK moraju se regulisati obaveze svih nosilaca zadataka i naložiti njihove
pripreme za izvršavanje zadataka iz oblasti odbrane. Neophodno je preduzeti mere da se
hitno popravlja odnos vojnih obveznika prema vojnoj obavezi.
18

Upotreba SVK po predloženom Planu, bitno zavisi od obezbeđivanja municije i goriva.
Plan upotrebe predviđa da se prva etapa operacije izvodi u trajanju 15-20 dana, a druga 1015 dana. To znači da bi rat sa HV mogao potrajati 25-35 dana. Proračuni pokazuju da za
30 dana rata moramo imati:
a) Za OMJ: sleduje 4,5 b/k, a raspolažemo s 2,5 b/k. Nedostaje 2 b/k. Potrebe za gorivom
iznose 8 p/r, a raspolažemo sa 0,2 p/r. Nedostaje 7,8 p/r ili 2.400 tona goriva.
b) Artiljerija: Stanje art. municije je različito, zavisno od vrste oruđa. Najpovoljnije je kod
topova 76 mm B-1 (7,05 b/k) th 152 mm (8,73 b/k), haubice 122 mm D-20 (4,05 b/k) i
topovi 130 mm (5,32 b/k). Najslabija popuna je oruđa u četnim i bataljonskim vatrenim
grupama, u brigadnim artiljerijskim grupama i u KAG (kalibri 128 “OGANJ”).
Da bi obezbedili rezerve za 30 dana rata potreba je sledeća popuna: mb 82 mm 3 b/k; mb
120 mm 2,88 b/k; vbr-128 “Oganj” 2,13 b/k; haubice 105 mm 1,16 b/k; POVR 9M 14
0,74 b/k. Proračuni su izrađeni na bazi procena ciljeva i stvarne količine municije sa kojom
u ovom trenutku raspolažemo.
c) Pešadijsko naoružanje: U odnosu na količine koje sleduje (4,5 b/k) nedostaje za AP
3,336 b/k; za PAP i PM 2,95; za mitraljeze M-84 = 3,82 b/k; za PM 7,9 mm 3,75 b/k;
snajperi 2,27 b/k; broving 12,7 mm 2,59 b/k; bombe ručne 2,20 b/k.
U zaključku, mogao bih naglasiti:
U agresiji do koje bi došlo posle eventualnog povlačenja UNPROFOR-a, u uslovima kada
bi SVK branila RSK, bez pomoći VJ i VRS, na uspeh se može računati samo uz totalno
uključivanje u rat svih resursa naše države, uz prihvatanje velikih žrtava i uz spremnost da
se prilagođavamo i najtežim uslovima borbe za opstanak. Pri tome treba imati u vidu da
SVK ne može sama rešiti probleme, kao što su: spremnost vojnika i starešina da podnesu sve
teškoće koje rat nameće; obezbeđenje potrebnih MTS, a pre svega, municije, naoružanja,
opreme i slično. Postojeća vojno – politička situacija i ponašanje hrvatske vojske, traže visok
stepen borbene gotovosti, a to znači angažovanje relativno velikog broja vojnih obveznika
u sastavima SVK. Ali to ne odgovara potrebama privrede i njenim naporima da oživi
proizvodnju. Tu suprotnost moramo zajednički razrešiti na način koji ne sme ozbiljnije
narušiti borbenu gotovost SVK.
**
3. UKLJUČIVANJE VJ
Treću varijantu Plana, čini odbrana SVK, uz određeno angažovanje VJ, pre svega na prostoru
Baranje, Istočne Slavonije i Zapadnog Srema. Ona je razrađena u posebnom Aneksu koji će
se čuvati uz Plan upotrebe SVK.
ZAKLJUČCI I PREDLOZI
1. U sadašnje vreme i u neposrednoj budućnosti, ne postoje neophodni uslovi koji bi u
slučaju agresije HV na RSK omogućavali veće angažovanje VJ i VRS na našim prostorima.
2. Situacija zahteva da imamo takav Plan upotrebe u kome će za određeno vreme SVK
samo braniti RSK, bez neposredne pomoći VJ i SVK.2 Ova činjenica zahteva da pripreme
za odbranu usmerimo, pre svega, na povećanje sposobnosti SVK i pripremu države i njenih
organa za totalni rat.
2

Vjerojatno se misli na VRS, Vojsku Republike Srpske.

19

3. Potrebno je od VJ tražiti hitnu popunu sa ključnim MTS, naoružanjem i municijom.
Sa VRS treba zajednički razmatrati nastalu situaciju i dogovoriti saradnju i eventualno
sadejstvo.
PREDLOG ZADATAKA:
1. Odmah pristupiti izradi Plana odbrane RSK i njegovo usklađivanje sa potrebama Plana
upotrebe SVK.
2. Osloniti se na sopstvene mogućnosti u suprostavljanju agresiji HV i pripremiti se za
uspešno vođenje rata u najmanjem trajanju od 30 dana.
3. Odmah pristupiti organizovanom prikupljanju i pripremi dobrovoljaca u skladu sa
zadacima postavljenim Direktivom za upotrebu SVK.
***
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 13.
Ni jedan vojnički cilj

2

[1995., početak]
Knin
Obavijest ministra obrane RSK Ministarstvu odbrane SRJ o problemima oko mjesta i uloge
Ministarstva odbrane RSK u obrambenom sustavu, nedostatku financijskih sredstava te
nezadovoljavajućoj kadrovskoj popunjenosti
Predlog dela informacije 3
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA Službena tajna
MINISTARSTVO ODBRANE Strogo povjerljivo

Kabinet ministra

M i n i s t a r
Knin, ____________/95. god.
Informisanje Ministra odbrane SRJ.– Informacija br. 1. MINISTARSTVO ODBRANE SRJ

BEOGRAD

n/r m i n i s t r a
1. Mesto i uloga MO RSK u odbrambenom sistemu i pozicija MO u
odnosu na druge državne organe i institucije
Po postojećoj zakonskoj regulativi RSK Ministarstvo odbrane ima formalno pravni status
i poziciju uglavnom identičnu poziciji MO SRJ. Osnovna razlika sadrži se u ostvarivanju
i sprovođenju vojne obaveze. U SRJ za te poslove nadležan je Generalštab preko
3

Dopisano rukom.

20

vojnoteritorijalnih organa dok su u RSK poslovi ostvarivanja i sprovođenja vojne obaveze
dodatno, po Zakonu o SVK u nadležnosti MO i njegovih područnih organizacijskih
jedinica.
Stvarni status i položaj naša dva ministarstva zahvaljujući nizu objektivnih faktora i
okolnosti značajno se razlikuje.
U tom pogledu MO RSK pre svega zbog nemogućnosti popune odgovarajućim stručnim
kadrom još nije ostvarilo svoje zakonske nadležnosti iz oblasti inspekcijskih, nadzornih i
kontrolnih funkcija. S obzirom da po našem zakonu o odbrani inspekcija obuhvata i
pitanje organizovanja i funkcionisanja Vojske, a da Srpska Vojska Krajine takođe nema
razvijen nikakav inspekcijski organ, očigledno je da su i poslovi upravnog nadzora nad
funkcionisanjem odbrambenog sistema u RSK i poslovi držanja pod kontrolom borbene
gotovosti SVK izuzev samokontrole nezastupljeni. Sama činjenica o tome za sebe govori i o
nivou mogućih posledica.
U vezi sa tim MO RSK bez pomoći saveznog Ministarstva odbrane i Generalštaba Vojske
Jugoslavije nije u stanju mnogo da učini. Pošto ne postoji mogućnost zadovoljavajućeg
kadrovskog rešenja ovih problema u RSK, smatramo prihvatljivom i mogućnost da se
inspekcije MO SRJ i GŠ VJ neposredno angažuju u RSK ili da se inspekcijski poslovi iz
nadležnosti MO RSK i GŠ SVK obave mešovitim inspekcijama, po potrebi angažovanjem
kadrova i iz sastava MO i Vojske Republike Srpske.
Nedostatak kadrova ugrožava i druge funkcije MO RSK što u krajnjem negativno deluje
na ceo sistem odbrane. Na primer, priprema podzakonskih akata i drugih propisa iz oblasti
nadležnosti MO faktički je zaustavljena zbog nedostatka pravnika, a značajno su ograničene
mogućnosti vršenja upravnog nadzora u vezi sa sprovođenjem zakona, drugih propisa
i opštih akata u oblasti odbrane zemlje. Tako se, formalno pravna pozicija MO RSK u
odbrambenom sistemu praktično nedovoljno ostvaruje, čime su oslabljene funkcije MO a
time i njegova opšta uloga.
U RSK u oblasti odbrane zemlje najznačajniju poziciju ima Vrhovni savet odbrane. Po
Ustavu članovi VSO su: Predsednik Republike, Predsednik Vlade, Komandant Vojske,
Ministar odbrane i Ministar unutrašnjih poslova. VSO je nadležan da vodi politiku odbrane
zemlje, da u vanrednom stanju, stanju neposredne ratne opasnosti u ratnom stanju donosi
odluke koje su dužni izvršavati svi državni organi, da sam proglasi vanredno stanje, da
predloži Skupštini komandanta SVK.
Istovremeno predsednik Republike koji predsedava VSO za vreme ratnog stanja i
stanja neposredne ratne opasnosti ima značajnu nadležnost donošenja akata o pitanjima iz
nadležnosti Skupštine, ali pošto doneta akta po tom osnovu obavezno podnosi na potvrdu
Skupštini, a sa Vojskom komanduje u skladu sa odlukama VSO, očigledno je da su njegove
nadležnosti po odbrambenim poslovima značajno pod kontrolom Skupštine i VSO. Tako
faktički VSO zadržava najsnažniju poziciju u odbrambenom sistemu.
Pored inspekcijske funkcije koja još nije uspostavljena i funkcije ostvarivanja i sprovođenja
vojne obaveze, u odnosu prema Vojsci ministarstvo sprovodi i funkciju finansiranja, odnosno
raspoređivanja sredstava.
U tom pogledu zbog nestabilnih ratnih uslova privređivanja i priliva finansijskih sredstava
u budžet, zbog periodičnih oscilacija tekućih potreba Vojske nametnutih aktivnošću
neprijatelja, zbog neraspolaganja sa iole značajnim materijalnim rezervama i zbog činjenica
da moguća raspoloživa sredstva za potrebe odbrane ovom ministarstvu uglavnom do sada
nisu bila unapred poznata, čak ni za neki pristojniji kraći period recimo u trajanju od tri
21

meseca pa ni izraženo u nekoj čvrstoj valuti, onemogućeno je bilo kakvo čvršće planiranje
kao delatnost MO, što opet na svoj način utiče na njegovo dnevno funkcionisanje.
U RSK dakle stabilan dinar nije dovoljan uslov za plansku delatnost u oblasti finansiranja,
odnosno raspoređivanja sredstava za potrebe odbrane.
Mobilizacija Vojske zavisno od procenjenog stepena ugroženosti RSK automatski
ugrožava i ono malo privredne aktivnosti, pošto se Vojska popunjava oko 90% iz rezervnog
sastava. Zavisnost funkcionisanja privrednih aktivnosti od stepena mobilizacije na prostoru
RSK je izuzetno visoka pošto samo od 3% vojnih obveznika nije raspoređeno u Vojsku.
Svaka obilnija mobilizacija ograničava ili zaustavlja privrednu aktivnost u većini radnih
kolektiva čime se automatski ograničava priliv sredstava u budžet. Obimnija mobilizacija
i pojačana aktivnost Vojske donosi nove troškove i naglo prazni postojeće tanke rezerve
države delujući kao dvostruko negativna povratna sprega. Ovaj efekat ne bi se dešavao kada
bi broj radno sposobnog stanovništva i njegova kvalifikaciona struktura bili dovoljni da
obezbede popunu i vojne i radne obaveze, što u RSK nije slučaj. Izdužen položaj teritorije
i “dvostruki obuhvat” od strane neprijatelja zahtevaju izuzetno naprezanje od sastava SVK i
velik broj v/o na linijama razdvajanja, fronta i dodira.
U finansiranju odbrane inače prosečna raspoloživa masa sredstava kontinuirano je
nedovoljna za zadovoljavanje osnovnih potreba obezbeđenja: odeće i obuće vojnika,
održavanja ratne tehnike, snabdevanja municijom, gorivom i r/d i ishranom i platama
vojnika. Za vanredne troškove, kao što je npr. slučaj dovođenja aerodroma Udbina
u upotrebljivo stanje, nemoguće je unapred planirati bilo kakva sredstva. U takvim
okolnostima MO RSK ima tešku i nezavidnu ulogu podmirivanja dugovanja i pokrivanja
najugroženijih funkcija i hroničnih crnih rupa.
U RSK (što je u SRJ opšte nepoznata činjenica) “de jure” je na snazi ratno stanje
proglašeno 22. 01. 1993. g., dakle već dve godine dana. Inače ovde je ratno stanje “de fakto”
neprekidno od prvih neprijateljstava koja su započela 17. avgusta 1990. i (ovaj datum je SRJ
priznala kao početni za ostvarivanje prava vojnim osiguranicima).
Od vremena napuštanja prostora RSK od strane JNA, prinuđeni smo da na borbenim
položajima, linijama razdvajanja ili u pripravnosti u dubini teritorije držimo od 1/3 do
punog sastava SVK, jer RH unatoč Vensovom planu i potpisanim primirjima neprekidno
vrši mobilizacije, vojni pritisak i provokacije na granicama RSK, a povremeno i obimnije
napadne operacije.
Medijsko suprotstavljanje agresivnoj hrvatskoj propagandi koja je svojim RTV signalom
pokrila skoro celo područje RSK za amaterske sastave RT4 RSK još je neosvojiv cilj, što još
više otežava i usložava odbrambene poslove i položaj RSK u celini. Mnogi kadrovi podležući
takvoj agresivnoj propagandi RH napustili su RSK i “snašli se” u Srbiji ili inostranstvu, a
mnogi uplašeni ne smeju da se vrate.
Zbog nedovoljnih znanja i skoro nikakvog iskustva u organizovanju državne uprave i
činjenice da su uglavnom sve državne institucije stvarane od početka – “ab ovo”, često je
menjana organizacija i Ministarstva odbrane. I u ovom periodu vršimo novu reorganizaciju,
kao posledicu određenih razmimoilaženja oko vojne obaveze, naime, nepunu godinu od
kako su poslovi ostvarenja i sprovođenja vojne obaveze predati Uredbom predsednika
Republike Vojsci, odlukom Skupštine uredba nije potvrđena i isti poslovi vraćeni su u
nadležnost MO.
4

Radiotelevizija.

22

Inače RSK unatoč i “de jure” ratnom stanju funkcioniše po mirnodopskim propisima
(izuzev Vojske), što ima bitan negativan odraz na sistem odbrane pre svega u položaju
srpskog borca-vojnika SVK, dakle onoga čoveka koji na svojim plećima nosi najteže breme
u opstanku RSK.
Njegov položaj izuzetno je devalviran zbog čega se linije odbrane RSK neprekidno
osipaju i proređuju. Decembra 1994. g. za ceo mesec proveden u ratnoj jedinici podeljena je
nadoknada prosečno 100 dinara, što je u proseku manje od ukupnih primanja čistačice (bez
radnog staža) u državnim organima RSK! Da se na našim prvim linijama gine bez obzira
na primirja nepotrebno je naglašavati, kao i to da je tih 100 din. i još dva-tri puta toliko,
mnogo lakše i jednostavnije zaraditi na civilnim poslovima u pozadini bez opasnosti da se
izgubi glava. Šta to znači za gorući problem popunjenosti Vojske sasvim je jasno.
Činjenica da mnogim našim vojnicima ne obezbeđujemo redovno zamenu poderane
uniforme i obuće, a povremeno čak ni sve redovne obroke ishrane sasvim konkretno govori
o položaju MO i efikasnosti izvršenja njegove funkcije raspoređivanja sredstava za potrebe
odbrane.
Ministarstvo odbrane pokretalo je inicijativu da se za ratno stanje donese i odgovarajuća
primerena i neophodna ratna regulativa, međutim, za takvu regulativu ne postoji
odgovarajuća politička volja što je Skupština RSK pokazala odbacujući već donete ratne
uredbe iz oblasti pravosuđa.
2. Organizacija i kadrovska struktura MO i njihov uticaj na sprovođenje
uloge MO u odbrambenom sistemu RSK
Zakonom i propisima utvrđene poslove i funkcije organa državne uprave Ministarstvo
odbrane obavlja u meri postojećih objektivnih mogućnosti (kadrovskih i materijalnih)
Republike Srpske Krajine.
Stanje popunjenosti područnih organizacionih jedinica (gde je uglavnom preuzet kadar
od vojnoteritorijalnih organa JNA) je optimalno i kreće se oko 90%.
Popunjenost MO u sedištu prema postojećoj formaciji je krajnje nezadovoljavajuće. Za
PVL5 ono je manje od 20%, a za CL6 manje od 30%. Pojedine organizacijske jedinice u
sedištu su bez ijednog zaposlenog lica (Inspekcija odbrane, Odsek za statusna i kadrovska
pitanja, Tržišna i MF7 inspekcija) dok je popunjenost drugih organizacijskih jedinica manja
od 50%.
Najveći broj nedostajućeg kadra je visoke ili više stručne spreme čime su najviše
ugrožene funkcije MO koje se težišno obavljaju i koncentrisane su u sedištu ministarstva
(organizacione, kontrolne, nadzorne i inspekcijske).
U MO raspoređena su i zaposlena CL sa različitim statusnim rešenjima. Jedan deo (bivša
GL8 JNA) zadržao je status CL u VJ, jedan deo zaposlenih dobio je taj status posle prestanka
funkcionisanja JNA na određeno ili neodređeno vreme, a jedan (procentualno najveći deo)
ima status radnika zaposlenih u državnim organima RSK.
Osnovni problem statusa CL u VJ na službi u MO RSK i u SVK je što nemaju rešeno
penzijsko invalidsko osiguranje, odnosno ne teče im radni staž. S druge strane popuna
kadrom visoke i više stručne spreme uopšte, otežana je zbog odliva tih kadrova iz RSK.
5
6
7
8

Profesionalno vojno lice.
Civilno lice.
Materijalno financijska.
Građansko lice.

23

Popuna MO profesionalnim vojnim licima posebno je nezadovoljavajuća prvenstveno
zbog prioriteta koji je u tom pogledu razumljivo dat Vojsci.
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 4., kut. 2.

3

1995., siječanj 2.
[Petrinja]
Zapovijed Komande 39. korpusa SVK za djelovanje postrojbi korpusa na ličkom ratištu u
sklopu Komande “Pauk” u napadu na bihaćko područje
KOMANDA 39. KORPUSA

Str. pov. br. 78-1

02. 01. 1995. godine M.P.9
Smena jedinica na ratištu, dostavlja. K-di SOd “C”
S obzirom da nije ispoštovano naređenje za smenu jedinica po dogovoru:
N A R E Đ U J E M:
1. Na ratištu imati sledeće jedinice:
– Na ličkom delu jedinicu kompletnu daje 31. pbr, a MB četu SOd “C”.
– U rejonu Glinice
Komandu bataljona i 3 pč 33. pbr
jednu pč 31. pbr
jednu pč 24. pbr
Komandu i 3 pč sa pozadinskim elementima na Obljaju daje 24. pbr
Komanda 39. K organizuje IKM u s. Glinica.
– Jedinice u rejonu Rajnovca i to:
1 i 2 pč određuje 24. pbr
Jedinica za podršku ostaje kao do sada.
2. Smenu jedinica planiraju i organizuju komande brigada a potrebno gorivo za prevoženje
troše od PkPo 39. K.
3. Napominjem da je već naređeno da se isti broj ljudi smenjuje i da se od čete napravi
vod jer Komanda “PAUK” neće dozvoliti zamenu. Borci sa sobom moraju imati po 1 b/k
municije.
4. Smotru vrše k-danti – k-diri i najstrože se zabranjuje donošenje alkohola na ratište.
5. Komanda 24.pbr smenit će jedinicu iz 33. pbr u Rajnovcu, a jedinica iz 33. pbr premestiti
će se na ratište u sastavu svoje jedinice u Glinici gde je trebalo da se uvede.
6. Napominjem da se ovom zadatku treba krajnje odgovorno posvetiti.
7. Izvestite komandu 39. K o realizaciji ovog naređenja do 05. 01. 1995. g.
9

Prijemni pečat: VP 9144, SP Br. 2-1, 4. 1. 1995., Sisak-Caprag.

24

KOMANDANT
pukovnik
Žarko Gačić, [v.r.]
M.P.10
BD/NI
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 18.

4

1995., siječanj 2.
Petrinja
Obavještajna informacija Komande 39. korpusa SVK o mogućem napadu hrvatskih snaga
na okupirani teritorij RH, problemima pobunjenih Srba sa snagama UN-a, te o stanju u 5.
korpusu ABiH
KOMANDA 39. KORPUSA
Str. pov. br. 64-1
02. 01. 1995. godine
P e t r i nj a
Obaveštajna informacija.K-di: 24. 26. 33. pbr
31. pbr – aktom
U toku 30/31. 12. 1994. g. prikupljeni su sledeći obaveštajni podaci:
1. OS RH:
–– Prema nepotvrđenim podacima NDH je završila sve pripreme za napad na RSK
najverovatnije datum se poklapa sa 21. 01. 1993. g. kada je RSK napadnuta od strane
NDH posle tzv. “VENSOVOG PLANA”.
–– Jordanski punkt iz rejona sela Bobovac premešten zajedno sa tehnikom u Kutinu (razlog
nepoznat).
–– Komanda UNPROFOR-a u sektoru zapad (RSK) nije ispoštovala dogovor o obezbeđenju
auto-puta Zagreb-Beograd u rejonu Novske do N.11 Gradiške. Dobar deo puta je
nepokriven, a na račun obezbeđenja auto puta ukinute su neke dosadašnje osmatračnice
i kontrolne tačke što HV omogućava ubacivanje IDG posebno u reonu šume Prašnik.
2. Cazinska krajina
–– Potvrđeni su podaci da je specijalna jedinica MUP-a tzv. R BiH “LASTE” sa delom
specijalnih jedinica iz Travnika avionom prevežena u Bihać preko aerodroma Ćoralići.
Istim avionom stigla je grupa starešina koji su postavljeni na komandne dužnosti u 5.K.
–– U Pjanićima je K-da jedne brigade 5. K.
10
11

Okrugli pečat: Vojna pošta 9136, Glina.
Nove.

25

–– Fikret Abdić je naredio da se ne dozvoli snagama 5. K da se utvrde na linijama već da ih
stalnom vatrom tereti da se pomeraju.
–– Našim jedinicama u rejonu Glinice do sada se predalo 15 Izetbegovićevih12 vojnika koji
su poslati u sabirni logor Fikreta Abdića.
KOMANDANT
pukovnik
Žarko Gačić, [v.r.]
M.P.13 M.P.14
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 14.

5

1995., siječanj 3.
Knin
Zahtjev Ministarstva obrane RSK Vladi RSK da se formira komisija za rješavanje zahtjeva
Predstavništva Srba Gorskog kotara iz Beograda
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA VOJNA TAJNA
MINISTARSTVO ODBRANE POVERLJIVO
Pov. br. 8-1/95
Knin, 03.01.1995. godine
M.P.15
Formiranje komisije za utvrđivanje činjenica i
donošenja predloga Vladi RSK u vezi sa Zahtevom
Predsedništva Srba Gorskog Kotara
- T r a ž i Sekretarijat Vlade – Knin
Predstavništvo Srba Gorskog Kotara iz Beograda uputilo je Vladi RSK Zahtev za
nadoknadu sredstava na 21. DOd i predlog za rešavanje problema Srba izbeglih iz Gorskog
Kotara.
Uz navedeni Zahtev prezentirana je “finansijska” dokumentacija odnosno papiri iz interne
evidencije tog predstavništva Štaba odbrane Gorskog Kotara i komande 21. Dobrovoljačkog
DOd, čija se kopija br. 6. nalazi u arhivi MO.
U cilju sagledavanja činjeničnog stanja u vezi sa formiranjem navedenog odreda,
njegovim statusom u odnosu na 21. K SVK i SVK, stvarnim troškovima Predstavništva
Srba Gorskog Kotara i prirodom tih troškova – sredstava u odnosu na SVK i Vladu
RSK (sredstva po ugovoru ili sporazumu, humanitarna pomoć, pozajmice ili neki drugi
vid angažovanja sredstava), učešćem Vladinih lica i lica lokalnih organa vlasti i drugo, a
12
13
14
15

Alija.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9136, Glina.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 2978, primljen 2. 1. 1995. u 9,15; obrađen u 9,25; predan u 9,40.
Prijemni pečat: RSK, Sekretarijat Vlade, Knin, primljen 4. 1. 1994., org. jed. 06, br. 5-1/95.

26

s obzirom da navedeni akt Predstavništva Srba Gorskog Kotara može imati u krajnjem i
određene političke konotacije i posledice Ministarstvo odbrane predlaže Vladi formiranje
komisije iz naslova ovog akta.
Predlažemo da u sastav komisije uđu odgovorna lica iz GŠ SVK i 21. K SVK, lica iz
sastava MO, Sekretarijata Vlade, Ministarstva finansija, Ministarstva unutrašnjih poslova i
Ministarstva pravosuđa i uprave.
S obzirom da MO nema odgovarajuću inspekcije koje bi obradile ovakvu problematiku
a organizaciju i formaciju SVK utvrđuje Vrhovni savet odbrane (čl. 4. Zakona o SVK),
te da MO nema ovlašćenje da angažuje lica iz drugih i sebi ravnih državnih organa bez
odgovarajućeg zaključka Vlade molimo da se navedeno pitanje stavi na dnevni red jedne od
narednih sednica Vlade kako bi se u tom pogledu doneo odgovarajući zaključak.
Prilog16: Zahtev Predstavništva Srba Gorskog Kotara.
DPS/SN
za MINISTAR-a
p u k o v n i k
dr. Rade Tanjga,
M.P.17 […………, v.r.]18
DOSTAVLJENO:
1 x Sekretarijat Vlade
1 x Arhiva MO
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

6

1995., siječanj 3.
[Petrinja]
Izvješće Komande 31. pbr Komandi 39. korpusa SVK o brojčanom stanju pripadnika
postrojbe na ličkom ratištu

KOMANDA

31. PEŠADIJSKE BRIGADE

S. POV. Br. 13-2
03. 01. 1995.
Smena jedinica na ratištu,
izveštaj, dostavlja.- KOMANDI 39. KORPUSA
Na osnovu Vašeg Naređenja Str. pov. br. 78-1, od 02. 01. 1995. godine dostavljamo Vam
izveštaj po sledećem:
16
17
18

Prilog nije nađen uz izvornik.
Okrugli pečat: RSK, Ministarstvo odbrane, Knin.
Potpis je nečitak.

27

1. Vaša Naređenja o smenama jedinica na ratištu smo u potpunosti realizovali tako da sada
na:
–– Ličkom ratištu /s. Vaganac-Bugari/ imamo bataljon /K-da, odelenje veze, izviđačko
odelenje, dve pešadijske čete i pozadinski vod/ sa MBv-120 mm iz SOd “C”
UKUPNO: 211 v/o iz 31. pbr. i 23 v/o iz SOd “C”.
Smena je izvršena 01. 01. 1995. godine, uz dovođenje čete iz s. Rajnovac iz TG-4 u
sastav bataljona.
Ovu četu menjamo sa novom četom dana 05. 01. 1995. godine.
2. U s. Glinica u sastavu TG-4 imamo jednu pešadijsku četu jačine 83 v/o od 28. 12. 1994.
godine i istu menjamo 09. 01. 1995. godine.
3. Planski ćemo vršiti smene u navedenom periodu po sistemu 12 dana boravka na ratištu.
Dostaviti:
1. K-da 39. K
KOMANDANT
2. NŠ p u k o v n i k
M.P.19
Milorad Janković, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 8.

7

1995., siječanj 3.
[Pakrac]
Obavijest potpukovnika SVK Steve Harambašića Komandi 18. korpusa SVK o rješavanju
problema s UNPROFOR-om u vezi rasporeda hrvatskih snaga na crti razgraničenja na
širem pakračkom području
LOKALNA KOMISIJA
SEVERNI DEO
03. 01. 1995. god.
KOMANDI 18. KORPUSA
(na znanje)
Poštovani gospodine potpukovniče Anschus!
U vezi Vašeg usmenog predloga prezentiranog na sastanku dana 29. 12. 1994. godine,
dostavljamo Vam odgovor sledećeg sadržaja. Mi smo zainteresovani da se sve situacije na
severnom delu rešavaju sporazumno i u interesu svih strana, ali želimo ukazati na neke
činjenice koje moraju prethoditi rešenju koje ste predložili.
1.- Hrvatska strana mora pre toga ispoštovati sporazum o prekidu vatre i razdvajanju snaga,
te u čitavom severnom delu povući svoje snage do 1000 m kako je to jasno rečeno u točki
4 sporazuma.
19

Okrugli pečat: Komanda 31. pešadijske brigade.

28

2.- Mi želimo da se rešenja ne donose parcijalno /Lipik, cesta Pakrac – Požega/ već ukupno
na celom severnom delu.
3.- Neophodno je promeniti sporazum između hrvatske strane i UNPROFOR-a i potpuno
udaljiti hrvatsku policiju iza r. Šeovica u Lipiku.
4.- Posebno je zabrinjavajuće prisustvo redovne hrvatske vojske u zaleđu G.20 Šumetlice i
Kričaka.
Nedostatak želje hrvatske strane da povuče svoje snage u potpunosti otežava bilo kakva
rešenja, pa i ovo koje ste predložili Vi. Svako drugo rešenje UNPROFOR-a, poput onog za
Bukovčansku, samo će otežati situaciju na severnom delu.
PREDSEDNIK KOMISIJE
p o t p u k o v n i k
M.P.21 Stevo Harambašić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 18., kut. 56.

8

1995., siječanj 4.
Glina
Obavještajna informacija Komande 24. pbr SVK o mogućem djelovanju hrvatskih snaga u
istočnoj Slavoniji, pokretu hrvatskih snaga na smjeru Livno – Grahovo – Glamoč, te stanju
na bihaćkom području
VOJNA POŠTA
9136
SP Br. 64-3
04. 01. 1995. god.
GLINA
Obaveštajna informacija,
dostavlja.24, 26, 33. pbr telegramom
31. pbr aktom
U toku 02/03. 01. 1995. g. prikupljeni su sledeći obaveštajni podaci:
1. OS RH
–– Na prostoru Slavonije (ZP Osijek) upućeni su pozivi v/o za javljanje u matične ratne
jedinice. Rok javljanja je 04. 01. 1995. g. do 24,00 časova. Nisu nam poznate namere
neprijatelja na ovom delu ratišta mada postoji sumnja da HV planira insiniranje sukoba
oko auto-puta i da po toj osnovi potuži RSK kako bi obezbedila alibi za prekid započetog
mirovnog procesa.
20
21

Gornja.
Prijemni pečat: Vojna pošta 9162, pov. br. 1-4, 5. 1. 1995., Okučani.

29

–– U periodu od 01. 01. – 03. 01. 1995. g. registrovani su pokreti jedinica HV iz
unutrašnjosti u pravcu Livna radi angažovanja na pravcu prema Grahovu i Glamoču kao
i smena dela 7. gbr. Istovremeno ovaj manevar je najverovatnije iskorišten kao operativno
maskiranje za dovođenje jedinica na prostor Zapadne Slavonije sa verovatnim ciljem
pritiska na ovaj deo RSK. Ne isključuje se mogućnost da u periodu od 08.-14. 01. 1995.
g. ustaše napadnu Zapadnu Slavoniju.
2. Cazinska krajina
–– Zbog potpisanog primirja 5. K tzv. ABiH nastavlja sa pregrupisavanjem snaga
dovođenjem glavnine na pravac prema V.22 Kladuši sa verovatnim ciljem ponovnog
odbacivanja jedinica NO AP ZB sa prostora kojeg sad kontrolišu.
–– Okosnica 5. K 505 “V” mtbr je pretrpela značajne gubitke a posebno udarna snaga
te brigade 2. jurišni bataljon tzv. “TAJFENI”23. Sa sigurnošću možemo tvrditi da
razbijanjem ove brigade 5. K bi bio doveden u potpuno rasulo.
–– Na prostor pod kontrolom NO ZB vratio se najveći broj izbeglica tako da je izbeglički
kamp Batnoga potpuno ispražnjen a u kampu Turanj ima još oko 700 muslimana koji
odbijaju povratak. Isti se nadaju odobrenju za iselenje u treće zemlje.
KOMANDANT
pukovnik
Žarko Gačić, [v.r.]
M.P.24 M.P.25
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 14.

9

1995., siječanj 6.
[Gorjevac]
Obavijest Komande 15. pbr VRS podređenim postrojbama o trenutnoj situaciji na bojištu te
razlozima zastoja u napadnoj akciji na zaštićenu zonu Bihać
KOMANDA 15. pbr.
Pov. br. 2
06. 01. 1995. godine
Informacija o aktuelnim pitanjima
- Dostavlja KOMANDI – JEDINICI – II pb.
1. Kod boraca se ispredaju razne priče o Bihaću šta će biti i kako će biti. Operacija za Bihać
i slom 5. korpusa je u zastoju zbog ratišta na grahovskom-glamočkom pravcu. Dok se ovo
22
23
24
25

Velikoj.
Specijalna postrojba “Tajfun” koja je djelovala u sklopu 505. br. ABiH.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9136, Glina.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 3015, primljen 4. 1. 1995. u 20,25; obrađen u 20,35; predan u 20,54.

30

ratište smiri nastavlja se akcija za Bihać i slom 5 korpusa. Dakle, ne odustaje se od Bihaća.
Dostignuti položaji moraju se maksimalno čvrsto držati, posebno na pravcu naše brigade, jer
sa naših položaja najpozitivnije su šanse dalje za Bihać, zato se ne smijemo pomjeriti ni stope
nazad. Pucanje naše linije ne smije se dozvoliti po bilo koju cijenu, jer bi sve postignuto,
posebno naše uklinjenje totalno propalo, a da se ne govori kolike bi bile katastrofalne posljedice
proboja naše linije bilo gdje. U dosadašnjem oslobađanju teritorije najviše je postignuto na
pravcu dejstva naše brigade, na čemu nam je dato priznanje i to je jedan od elemenata koji nas
obavezuje na čvrsto držanje linije i spremnost za pokret naprijed.
2. Pojava samovoljnog napuštanja položaja, od strane pojedinaca, su sve učestalija pojava.
To izaziva slabljenje linije i češća ranjavanja i pogibije boraca. Odgovornost za naše gubitke
u prvom redu snose dezerteri i svi oni drugi koji izbjegavaju borbenu liniju, jer neprijatelj
dejstvuje upravo tamo gdje je slaba linija odbrane. Svi bjegunci ubuduće će se upućivati na
druga najteža ratišta i najstrožije biti kažnjeni za ranjavanje i pogibiju naših boraca jer su isti
neposredno odgovorni za ovo.
3. Svjesni smo situacije u kojoj se nalazimo vezano za čvrsto držanje dostignutih linija
odbrane, kao i izuzetno velikih problema oko odmaranja boraca i posjeta porodicama.
Omogućiće se kraće vrijeme oko 3-5 dana za odmaranje i posjeta porodicama za do
10% boraca u smjeni. Ali se prije toga moraju prikupiti svi bjegunci i drugo nedovoljno
angažovano ljudstvo brigade u prvom redu iz pozadine da se ojačaju borbene linije i
omogući brojnije odmaranje boraca sa prve borbene linije. Očekujemo povratak naše čete sa
grahovskog ratišta koja će se poslije kraćeg odmaranja uključiti i ojačati naš borbeni poredak
kao i odmaranje uvećanog broja boraca. O svim dogovorenim pojedinostima vezano za
odmaranje i posjete porodicama boraca bićete obavješteni preko starješina jedinica.
4. Vezano za omogućavanje odvoženja preostalog prikupljenog pokućstva za porodice
boraca, obezbjedićemo preko opštine, jer je to u njenoj nadležnosti, da se odveze preostali
dio i to samo ono što se odnosi na pokućstvo u prvom redu šporeti na drva, kauči, posteljina,
posuđe i druge stvari iz domena pokućstva, dok vožnja mašina, priključaka i drugih stvari
van pokućstva neće se dozvoliti. Dozvoliće se da po jedan borac iz voda bude u pratnji
stvari, da bi iste stigle na pravu adresu.
Pojedinačni zahtjevi i obraćanja, za izvoženje potrebne robe, se zabranjuju.
5. Glasine koje se čuju kod boraca da su linije naše odbrane na Grabežu slabe nisu tačne.
Priželjkivanje boraca kao i širenje glasina da će naša brigada preći na naše stare položaje u
Pritoci i drugim mjestima su neosnovani za sadašnju situaciju i od toga za sada nema ništa.
6. Na grahovskom ratištu postignuti su dobri uspjesi. Naša četa koja je još tamo na ratištu,
otišla je besprijekorno i tamo postigla vidne rezultate. Prvi su krenuli u napad, zarobili
petnestak ustaša, jedan VBR i određen broj drugih borbenih sredstava o čemu nemamo
pojedinosti. Obavješteni smo da je u svim akcijama koja je izvodila na pomenutom ratištu
služila za primjer drugima. Očekujemo povratak ove čete.
7. U provođenju dodatnih obaveza i naređenih zadataka tražimo odgovornost komandira
odjeljenja, komandira vodova i četa, komandanata bataljona i ostalog starješinskog kadra
posebno u čvrstom držanju odbrambene linije, zaštiti ljudskog života, provođenje rada i
discipline u jedinicama, doslednom provođenju odmaranja boraca i drugim pitanjima.
Sa ovom informacijom upoznati sve borce.
31

MP/VĐ
KOMANDANT
pukovnik
Ratko Škrbić, [v.r.]
Preslika, strojopis, latinica
Republika Hrvatska, Glavni stožer Hrvatske vojske, 1995.

10

1995., siječanj 8.
Kostajnica
Informacija 26. pbr SVK podređenim postrojbama o vojnom i političkom djelovanju
i planovima hrvatskog vodstva, djelovanju i planovima muslimanskog vodstva u BiH,
odnosima međunarodne zajednice prema Srbima, te o mnogobrojnim problemima u RSK
i SVK
VOJNA POŠTA 9139
KOSTAJNICA
Pov. br. 1841-2
Od 08. 01. 1995. god.
Informacija jedinicama,
dostavlja.- 5/3. pb
1. VOJNO POLITIČKA SITUACIJA U NEPOSREDNOM OKRUŽENJU:
Karakteristike:
– RH sa Franjom Tuđmanom i HDZ strankom na vlasti, nije se odrekla ratne opcije u
rešavanju pitanja reintegracije RSK u sastav RH.
– pred međunarodnom zajednicom i njenim forumima igra dvostruku ulogu, gdje želi da
se pokaže da je demokratska zemlja i da želi riješiti mirnim putem reintegraciju RSK i
uopšte pitanje Srba u RH. Dok s druge strane pred sopstvenom javnošću preko mas-medija,
izjavama pojedinih ekstremnih čelnika, održava ratne tenzije, da bi prikrili sopstvenu
nesposobnost.
– kroz forme svjetske organizacije, uspjeli su da dođu do usvajanja nekih rezolucija koje idu
njima u prilog.
– preko zemalja koje ih podržavaju iz Evrope i sa drugih kontinenata kao i mnogobrojnih
iseljenika u dijaspori, uspjeli su da obezbede solidnu financijsku potporu. Opremanje sa
savremenim sredstvima ratne tehnike, kao i pozitivnu propagandu preko uticajnih svjetskih
agencija.
– sa velikom poniznošću pokušavaju, sklapajući vojne sporazume i nudeći djelove svoje
teritorije da se dodvore NATO paktu, radi zaštite u ostvarivanju svojih ciljeva u odnosu na
RSK.
– stalnim grupisanjem i pregrupisavanjem, kao i učešćem u dejstvima po teritoriji RSK na
Dinari i po teritoriji RS, kao i stalnim oglašavanjem “Opće opasnosti” za mjesta duž granice
32

sa RSK, dokazuje da se samo na taj način mogu održati ratne tenzije i “domoljublje” kod
hrvatskog naroda, a samim tim i oni na vlasti.
– potpisom sporazuma sa RSK, čija je druga “ekonomska” faza upravo sada na početku
realizacije, (otvaranje autoputa i dr.) nije nikakva garancija da RH neće intervenisati protiv
RSK i da ga može prekinuti kad god zaželi.
– RH je osnovni pokretač, podstrekač i nosilac borbe za uništenje srpskog naroda na
prostoru RSK i šire, što joj je jedini i osnovni cilj.
– muslimani Alije Izetbegovića i Hrvatima iz BiH to je isti cilj, što kroz međusobnu saradnju,
naoružanje, labavu konfederaciju, svakodnevnim borbama protiv RSK i RS i pokušavaju.
– Alija Izetbegović preko podrške većine muslimanskih zemalja i Amerike uspeva da održava
ratnu tenziju na lažima (džihad) kao i Franjo Tuđman.
– zauzimanjem Velike Kladuše od strane pripadnika NO ZB Fikreta Abdića i dalje
nastavljanje međumuslimanskih borbi ukazuje da do mira na ovim područjima neće brzo
doći.
– nametanje planova kontakt-grupe u BiH i pritisci na Srbe da ih prihvate, kao i posjete
mnogih emisara mirotvoraca, nisu i neće dati željene rezultate, bez obzira na potpisano
primirje.
– svakodnevni preleti avijacije NATO, preko teritorije RSK radi kontrole vazdušnog
prostora iznad BiH, kao i gađanje po ciljevima u RSK, jasno pokazuje da je NATO na strani
protivnika srpskog naroda, kao i da se stavlja u ravnopravni položaj sa snagama UN
– većina pripadnika UNPROFOR-a je naklonjena Hrvatskoj i Muslimanskoj strani, dok
njihovi načelnici GŠ prave planove kako ih povući u slučaju opasnosti, ili kako ih učiniti
efikasnijim nego do sada
– potpisani sporazum o prekidu vatre u BiH odnosi se samo na muslimane ali ne i na HVO
koji zajedno sa HV napadaju i zauzimaju teritoriju RS, a samim tim upozoravaju i RSK.
2. Stanje u RSK
– RSK još u potpunosti nije saživjela kao organizovana država sa svim institucijama koje
jedna država treba da ima
– izabrani predstavnici političke vlasti, kroz svoje institucije nisu na visini zadataka i
vremenu u kom rade (ratno stanje) obzirom na međustranačke duele kako u parlamentu
tako i van njega u prvom redu kroz mas-medije, što kod običnog gradjanina i borca izaziva
zbunjenost.
– privredom i privrednim potencijalom RSK, što zbog objektivnog, što zbog subjektivnih
faktora nije u dovoljnoj meri omogućeno da svoj pravi doprinos u razvoju RSK
– rukovodstvo RSK želi da sve probleme sa susjedima rešava pregovorima i mirnim putem u
duhu očuvanja i opstanka srpskog naroda na ovom prostoru, i u državi koju on želi,
– prateći situaciju u neposrednom okruženju, grupisanje snaga duž cijele granice sa RSK,
sprovođenje mobilizacije u cijeloj Hrvatskoj, svakodnevne provokacije i pretnje, kao i
ponašanje i postupci muslimanskih snaga i atakovanje na dijelove RSK, rukovodstvo RSK
je moralo doneti odluku da se izvrši opšta mobilizacija vojske RSK, cilj mobilizacije je da se
spreči bilo kakvo iznenađenje i da se ustaše odvrate od pokušaja agresije, u čemu se i uspelo.
– današnja situacija i dalje zahteva držanje većeg dela ljudstva u jedinicama, dok se određeni
dio počeo da vraća u privredu a dosadašnja praksa je pokazala da se odbrana srpskog naroda
iz RSK i RS ne može odvojeno izvoditi, nego se mora raditi zajedno
– normativna akta koja regulišu pitanja RSK je proslavila svoju trogodišnjicu formiranja i
očuvanja teritorije
33

3.- Stanje morala u jedinicama RSK:
– jedan dio pripadnika SVK nije još shvatio da se srpstvo brani na cijeloj teritoriji RSK i
šire, tj. tamo gde je najveća ugroženost srpskog naroda.
– razbijanje shvatanja da će se RSK i srpski narod odbraniti samo ispred svoje kuće i da će
neko drugi braniti teritoriju je najveća zabluda, koju komande ali i političko rukovodstvo
zemlje moraju razbiti.
– svakom borcu mora da bude jasno, da niti imamo drugih boraca, niti druge teritorije i
upravo zbog toga moramo izdržati i biti uporni u odbrani naroda i teritorije
– praksa je pokazala da je moral, obučenost i čvrstoća odbrane daleko veća kod jedinica koje
su izvodile borbena dejstva nego kod onih koje su statične u čuvanju linija
– opštim stanjem u RSK, siromaštvom, nefunkcionisanjem proizvodnje uopšte
osiromašenosti boraca i njihovih porodica, dužina trajanja rata i mnoga druga sistemska
pitanja u državi, bitno utiču na slabljenje morala kod boraca. Na otklanjanju tih slabosti
moraju se angažovati sve strukture.
– na moral boraca bitno utiče sporo rešavanje statusnog pitanja, neizvesnost, nemogućnost
potpunog pozadinskog obezbeđenja, naročito intendantskog, financijskog, snabdevanja
gorivom, što je samo odraz ekonomskog stanja u državi, koje pojedinci često ne razumiju i
glavnu krizu bacaju na svoje komande,
– nejedinstven kriterijum u povratku školovanih starešina sa prostora RSK koje se negativno
odražava na one starešine koje su ostale celo vreme sa svojim jedinicama
– velik broj dezertera kod dijela jedinica veoma se negativno odrazila kod izvršavanja
borbenih zadataka, protiv čega se u narednom periodu na svim nivoima treba izboriti
– bez obzira na napred navedene objektivne i subjektivne slabosti, cijenimo da su borci
svjesni situacije u kojoj se nalazi i da će izvršiti svoje zadatke u odbrani srpskog naroda i
RSK.
4. Propusti i slabosti u izvođenju ranijih i sadašnjih borbenih dejstava.
U toku izvođenja ranijih i sadašnjih borbenih dejstava u kojima učestvuju naše jedinice
uočene su slabosti i propusti a što otežava izvršavanje dobijenih zadataka od pretpostavljene
Komande. Navodimo neke slabosti i propuste:
– Na ličkom dijelu ratišta deo jedinica iz 39. K je odbio da ide u napad zbog toga što im je
starješina saopštio da idu samo radi držanja linije.
– U rejonu s. Glinica dio vojnika pokušao je krasti (razne tehničke naprave, strojeve, dijelove
mašina itd.) u čemu ih je sprečila i zaustavila jedinica vojne policije. Bilo je i pokušaja
silovanja o čemu se još vodi istraga-postupak.
– Samovoljno su napuštane linije odbrane pri čemu se dovodi u pitanje izvršavanje zadataka
koje je dobila K-da 39. K i potčinjene jedinice
– Samovoljno se smjenjuju jedinice a da se o tome ne obavještava komanda 39. K (dio
izvidjača iz 26. pbr i 31. pbr, samostalna pč iz 31. pbr).
U okviru jedinica postoje još mnogi propusti i slabosti koji mogu bitno uticati na izvršavanje
borbenog zadatka jedinice i imati negativne posljedice, a mogli su se izbjeći i sprečiti
dodatnim angažovanjem odgovornih starješina.
Intenzivirati rad sa ljudima u cilju napretka u rukovođenju i komandovanju na svim
nivoima.
34

5. Primjeri odgovornosti i požrtvovanosti pripadnika SVK i 26. pbr
Dana 28. 12. 1994. godine pripadnici 5. pč iz Živaje za nesebično zalaganje, požrtvovanje,
ispoljenu samoinicijativnost i hrabrost predložili su komandantu 25. pb da: pohvali,
oda posebno priznanje, unapredi u viši čin, uruči novčanu nagradu ili nagradni odmor
komandira 5. pč poručnika Pralica Branka.
U potpisu ovog prijedloga su 34 borca 5. pč. U obrazloženju tog prijedloga borci navode
da se sa takvim komandirom može i mora izvršiti svaki zadatak. Nema većeg priznanja za
oficira nego kad ga njegovi borci i potčinjeni za ispoljene vrline i hrabrost izdižu na tron
časti.
Dana 27. 12. 1994. god. Načelniku SnSl u komandi 39. K dr. med. Đuro Kosjer, specijalista
opšte medicine (po činu potpukovnik) napisao je da ostaje na ratištu od 26. 12. 1994. god.
do 25. 01. 1995. jer mu nije teško za razliku od ljekara u domu zdravlja Petrinja koji ne
prihvataju saradnju sa SnSl Komande 39. K i komandantom 31. pbr a neki čak odbijaju
i mobilizacijski poziv, odnosno angažovanje u ratnim jedinicama. U svom pismenom
obračanju NSnSl 26. pbr dr. Đuro Kosjer se zahvaljujući dr. Kordiću i majoru SnSl Ljuština
Svetozaru iz 26. pbr na ispomoći i razumjevanju.
Ovo je još jedan primjer požrtvovanja i odanosti svom pozivu profesionalnih pripadnika
SVK.
6. Dana 04. 01. 1995. god. oko 20.00 časova u gostionici s. Crkveni Bok nakon prepirke
(svađe) izmedju pporučnika Vučenović Milenka, komandira 5./3. pbr i vojnika Cikota
Petra zbog nedolaska istog na dužnost u jedinicu, pporučnik Vučenović Milenko je izvršio
ubojstvo Cikota Petra u rejonu dvorišta gostionice.
Odmah po saznanju o VRDg26 na uviđaj je izašla ekipa komande 26. pbr i SJB Kostajnica.
Tijelo ubijenog Cikota Petra je preveženo u mrtvačnicu doma zdravlja Kostajnica, a
pporučnik Vučenović Milenko je priveden u SJB Kostajnica radi sprovođenja istražnog
postupka a nakon toga u istražni zatvor u Glinu. Detaljnije okolnosti VRDg bit će poznate
nakon sprovedenog istražnog postupka.
7. Dana 07. 01. 1995. godine došlo je do samoranjavanja vodnika Zorić Milana. Imenovani
je vršio demontažu eksplozivne naprave pri čemu je aktivirao detonator br. 8 uslijed čega
je povređena lijeva šaka. Prevezen je u bolnicu u Banja Luku gdje mu je nakon hirurške
intervencije amputirana lijeva šaka. Još i sada se nalazi u bolnici. Komanda 26. pbr je
zajedno sa rodbinom organizovala posjet ranjenom starješini.
8. Za vrijeme božićnih blagdana u zoni odgovornosti 39. K dogodilo se više nesretnih
slučajeva koji su primjerenijim i većim angažovanjem svih subjekata rukovođenja i
komandovanja mogli biti spriječeni.
U Dvoru na Uni u sveopštem raspoloženju i veselju za doček božića bačena je bomba od
koje je dvoje ljudi teže a jedan lekar lakše povređen.
Nešto prije 21.00 časova 07. 01. 1995. god. u Petrinji na punktu zvanom “Japan”, koji
drži 3/31. pbr, poslije kockanja i opijanja v/o Graorac Ljuban ubio je iz AP v/o Zgonjanin
Miroslava.
U rejonu Glinice 07. 01. 1995. god. u 11.30 časova nastradao je uslijed dejstva neprijatelja
v/o Rušić Slavko pripadnik 24. pbr. Zadobio je prostrelnu ranu kroz pluća.
26

Vanredni događaj.

35

Iz navedenih slučajeva vidimo očito je da su neki mogli biti spriječeni odnosno da je
uzrok nepažnja, neodgovornost, nedisciplina i pretjerano konzumiranje alkohola. Od više
nastradalih samo je jedan slučaj direktnog kontakta sa neprijateljem. Ove tragedije treba da
posluže kao posljednja upozorenja svim nadležnim subjektima rukovođenja i komandovanja
da radu sa ljudima posvete daleko veću pažnju.
Inertnost u radu odgovornih lica kao i neadekvatan odnos u radu sa ljudima na terenu i u
jedinicama polako donose krvavi danak a što je u korist naših neprijatelja.
9. Od komande 39. K dobili smo u toku 09. 01. 1995. god. još dve informacije koje vam
u cjelosti prosleđujemo:
Stanje morala u jedinicama 39. K:
U cjelini, stanje morala u jedinicama 39. K zadovoljava potrebe sadašnjih borbenih i
odbrambenih dejstava. Želeći da na viši nivo razumijevanja izdignemo potrebu jačanja i
izgradnje Srpske vojske, kao jednog od uslova opstanka Srba na našim vjekovnim prostorima;
ukazat ćemo na neke negativnosti u nekim jedinicama koje najdirektnije utiču na slabljenje
borbenog morala:
– Suviše česta, nekontrolisana i prekomjerna upotreba alkohola kod izvjesnog broja v/o u
jedinicama.
– Nedostatak profesionalnih kadrova za rad sa ljudima u nižim jedinicama i nepoštovanje
principa subordinacije (jednostarešinstva).
– Niz nedorečenosti i letargičnost aktualnih državnih institucija, od Skupštine RS na niže,
da zaokruže splet pravnih akata u radnji neophodnih za valjano funkcionisanje pravne
države, a time i vojne organizacije SV.
– Česte pojave krađe i profiterstva koje postojeći vojni i civilni pravosudni organi nisu
u stanju sankcionisati – kriminal poprima atribute kolektivnog što je, prema mišljenju
stručnjaka, za jedan narod opasnije od kuge.
Naznačene negativnosti u gotovo svim jedinicama egzistiraju neprekidno i direktno utiču
na eskalaciju niza problema što, između ostalog, rezultira i slabljenjem morala kod ljudi.
Punktovi – čitave ili upola srušene kuće na prednjem kraju odbrane i u dodiru sa
neprijateljem, gdje često boravi po 10 i više boraca, u crno su zavili mnoge majke na Baniji.
Zbog hladnoće, lažnog osjećaja sigurnosti ako nas je više, djelomične i pretjerane
alkoholiziranosti, te nesposobnosti mnogih ljudi u nižim jedinicama da komanduju i
odlučuju o ljudskim sudbinama; vojnici se zbijaju u veće grupe koje su – bez valjanog
stražarskog i borbenog obezbeđenja, lak plijen neprijatelja koji se ponaša kao ranjena zvijer.
Ovo se posebno odnosi na jedinice u dodiru sa snagama 5. K muslimanske vojske, kojih je
većina boraca opijena širenjem islama i otvoreno priznaju da su: na Alahovom putu, da je
to jedini ispravni put, te da ne žali umrijeti ukoliko sa sobom može povući bar tri Srbina.
U nekim našim jedinicama u dodiru sa 5. K muslimanske vojske, parola, odziv i lozinka
uopšte se ne evidentiraju u dnevne zapovesti jedinica, a negdje se uopšte i ne saopštavaju ili
su predmet “neukusnih” šala arogantnih pojedinaca.
Krađe u nekim jedinicama, prilikom izvođenja borbenih dejstava, eskalirale su do krajnjih
granica etike i morala u negativnom smislu, pa je sa najvišeg nivoa komandovanja bilo
neophodno poduzeti energične mjere.
Tako je npr. 20 pripadnika smč iz 31. pbr, koji su bili angažovani u akciji pomoći snagama
AP ZB u širem reonu Velike Kladuše, više bilo u sakupljanju “ratnog plijena” nego u
borbenim dejstvima.
36

Od njih 20 Komandant 39. K u disciplinskom postupku je izrekao disciplinske kazne
zatvora i to: jednom oficiru 180 dana, sedmorici v/o po 180 dana, trojici v/o po 120 dana i
dvojici v/o po 60 dana zatvora koje već izdržavaju u Gradiškoj.
Komandant 31. pbr izrekao je disciplinske mjere pritvora sedmorici v/o – u trajanju 20 do
30 dana.
Nekontrolisano šenlučenje – puškaranje prilikom odlaska ili povratka sa ratišta Krajinu košta
mnogo novca, a na SV RSK baca sjenku trome organizacije i nesposobnosti komandujućeg
kadra.
Sve iznesene pojave direktno ili indirektno dovode do opuštanja kod dijela boraca, što
rezultira kobnim ili nepotrebnim stradanjem ljudi.
Kada se kontaktira sa ljudima u jedinicama, intelektualniji među njima postavljaju goruća
životna pitanja na koja, bez dogovora sa viših nivoa komandovanja i vlasti, nažalost nismo
kadri dati jasne odgovore. Napominjemo samo značajnija pitanja:
– Zašto još ne rade vojni sudovi ili, zašto civilni sudovi ne rade po vojnim stvarima, ali
po uredbama o ratnom stanju, jer je više nego očito da civilno sudovanje ne zadovoljava
zahtjevima vremena i potrebama vojne organizacije?
– Zašto svi oficiri u RSK dok traje rat nemaju isti status i materijalna primanja? Komanduju
tri kategorije oficira (aktivni iz VJ, rezervni i oficiri po ugovoru), među kojima je mnogo
animoziteta – što pogoduje slabljenju morala uopšte.
– Mnogi smatraju da bi bilo korisno kada bi Srbija i Crna Gora administrativnim mjerama
prisilile sve Krajišnike da se vrate u Krajinu. Ovo se posebno odnosi na Srbiju. Izražava se i
bojazan da će, ukoliko Milošević27 Krajinu ugura u Hrvatsku, Srbi na Balkanu u narednih
50 godina doživjeti sudbinu sjevernoameričkih Indijanaca.
– Zbog čega na graničnom prelazu Mošćenica već nije uspostavljena klasična carinska
kontrola, a ne samo kontrolni punkt?
– Zbog čega Vlada RSK ne riješi pitanje upotrebe pruge Vojnić-Petrinja i ne riješi pitanje
čuvanja iste kao poslije 2. svjetskog rata?
Velike probleme koji se najdirektnije odražavaju na stanje morala u jedinicama donosi i
nemogućnost da se u pregovorima oko razmjene ratnih zarobljenika i isporuke mrtvih tijela
sa 5. K muslimanske vojske postigne dogovor. Tokom decembra 1994. godine u borbama sa
5. K muslimanske vojske iz 24. pbr poginula su dva i nestala 4 borca; iz 31. pbr poginula su
dva i zarobljen jedan borac, iz 39. IDO poginuo je jedan borac.
I pored iznesenih problema, cijenimo da su ogromna većina pripadnika SV RSK i građana
Banije isključivi u pogledu mogućnosti tzv. reintegracije Krajine u Hrvatsku. Tko bi igrao na
tu kartu – taj sigurno igra i na građanski rat među Srbima. Neki borci u jedinicama smatraju
da je moguć suživot sa Hrvatima i da se mogu vratiti oni koji RSK priznaju i prihvate
kao suverenu državu i svoju domovinu. Svaka druga mogućnost smatra se: nastavljanjem
genocidne politike koja se protiv Srba na ovim prostorima radi više od 200 godina; vodi
Srbe u egzodus sa naših vjekovnih prostora i gasi srpstvo uopšte, najvećim neprijateljem
Srba smatra se Vatikan, a Hrvati su samo prljavi izvršioci monstruoznih planova njihova
jezuitskog reda.
Ohrabruje svijest naših boraca i građana kao i njihovo opredjeljenje da ustraju u borbi za
slobodu i samostalnost RSK, odnosno za integraciju Krajine u Korpus srpstva na Balkanu,
27

Slobodan.

37

iako izvjestan dio kolebljivaca i defetista izražava sumnju u SVK i svakoga i vidi sveopštu
izdaju Srba i srpskih interesa.
Uočeni propusti i slabosti u jedinicama 39. K
Na osnovu izvještaja koji su se dogodili samo na novogodišnje i božićne praznike
konstatujemo tragičnu i poražavajuću činjenicu: Dvije osobe su smrtno stradale, a dvije na
sreću lakše ranjene. Da tragedija bude još veća, uzrok i povod ovim žalosnim događajima je
alkohol.
– pripadnik naše jedinice otvarao je vatru na vozilo UNPROFOR-a. Na pogubne posljedice
alkohola u našim jedinicama ukazivali smo i ranije što očito nije ozbiljno shvaćeno, a
navedeni događaji tu činjenicu i potvrđuju. Zbog toga, a u cilju preventivnog sprečavanja
nemilih dogadjaja ubuduće, a posebno za vrijeme Srpske nove godine preduzmite sledeće
mere:
– u svim jedinicama, od nivoa k-dira odelenja pa naviše, pratiti stanje v/o po pitanju
alkoholizma. Onemogućiti pijanstvo u jedinicama i ne dozvoliti da v/o u pijanom stanju
rukuju sa vatrenim oružjem.
– primopredaju dužnosti vršiti po pravilima službe u OS SRJ.
– zabraniti bilo kakvo kretanje civilnih lica po mjestima i zonama gdje im to nije dozvoljeno.
– zabraniti svako napuštanje borbenih položaja za vrijeme dužnosti.
U protivnom v/o koji to ne budu poštovali prijaviti vojnoj policiji.
– najstrožije zabraniti unošenje alkohola u kasarne, na položaje jedinica i pri smenjivanju
jedinica na položajima na ratištu. Dobili smo informaciju od komande “Pauk” da je uočen
ponovni šverc sa muslimanima pa čak i pripadnicima 5. K. Upoznati sve vojnike da onaj
ko se uhvati sva imovina mu se oduzima, a ovakve neslane gestove neki će platiti i životima.
Granicu izmedju RSK i Zapadne Bosne pored naših jedinica čuvaju i pripadnici TG-2 i
TG-3. Upozorite sve pripadnike svojih jedinica i preduzmite sve mere da se osujeti šverc i
alkoholizam.
Sa ovom informacijom upoznati celokupni sastav svojih jedinica kako na položajima tako i
na odmoru, odsustvu i bolovanju.
10. Iz štampe je izašao Informativni glasnik – list 26. pbr. Prvi broj dana 07. 01. 1995. god.
Slijedeći broj planiramo štampati do 07. 02. 1995. god. U cilju poboljšavanja kvaliteta i
broja priloga iz prvih linija i ovim putem pozivamo odgovorne na saradnju a takođe da
omoguće borcima saradnju sa uredništvom lista.
Ovu informaciju proraditi sa svim komandama bataljona-diviziona, komandirima četa,
vodova i odjeljenja, a izvodno koristiti u informisanju sa borcima uz pouke.
GM/BM POMOĆNIK KOMANDANTA
major
M.P.28 Grnović Milan, [v.r.]
DOSTAVITI:
– svim jedinicama
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 24.
28

Okrugli pečat: Vojna pošta 9139, Kostajnica.

38

11

1995., siječanj 9.
[Borovo Selo]
Izvješće načelnika obavještajne službe Komande 11. korpusa SVK zapovjedniku Glavnog
štaba SVK o stranačkoj aktivnosti u zoni odgovornosti Korpusa, problemima s Vojnim
odsjekom u Vukovaru, o samostalnim vojno-stranačkim jedinicama te kadrovskim
problemima u obavještajnoj službi Korpusa
MATERIJAL ZA REFERISANJE
K-dantu GŠ SVK 09. 01. 1995.
1. STRANAČKA AKTIVNOST U z/o29 11. K KOJA JE UPERENA PROTIV SVK I
KOJA IMA DIREKTNU REFLEKSIJU NA SVK
Atrofija stranaka u SRJ,30 naročito u Srbiji je evidentna. Ovo se naročito odnosi na Srpsku
radikalnu stranku. U parlamentu RSK podugo je prisutno nejedinstvo i stranačko rivalstvo.
Niti jedna stranka u RSK nema valjanu političku platformu oko koje bi se okupio narod.
Uviđajući svoju nemoć na političkom delovanju u SRJ, pojedini stranački lideri koriste tlo
RSK da bi reanimirali svoje prisustvo odn.31 aktivnost.
Tako SRS (Srpska radikalna stranka) počinje agresivnije delovanje najpre u Baranji.
Dana 09. 12. 1994. g. lider SRS, RADE LESKOVAC na TV Beli Manastir proziva K-danta
Bd32 na nedostojan način.
Nadalje SRS dana 15. 12. 1994. g. u Baranji pokušava formirat SNAP (srpski nacionalni
pokret) ali ne nalazi dovoljan broj svojih pristalica i ta akcija ne daje realne rezultate.
Aktivnost SRS se prenosi na istočnu Slavoniju i Zapadni Srem. Radikali okupljaju članove
SDS – Srpskih zemalja, SDS – Krajine i SNO (Srpske narodne obnove – Mirka Jovića) i
19. 12. 1994. g. u Vukovaru usvajaju i proglašavaju “VUKOVARSKU DEKLARACIJU”.
Istu pored stranaka potpisuje i predstavnik SPC (Srpske pravoslavne crkve), kao i ratni
K-danti Vukovara.
Deklaracija kao nova politička platforma nije bila praktična SPS (Srpskoj partiji socijalista)
niti trenutnoj političkoj strukturi tako da je postala svojina opozicije predvođene Radikalima.
Što se pak tiče sadržaja VUKOVARSKE DEKLARACIJE ona u sebi ne sadrži ništa štetno.
Međutim, nejasno je odkud opoziciji ideja da jednom deklaracijom stvori platformu svog
novog delovanja, odnosno sada se više ne pominje pravilnik i statut stranke već se osniva
nacionalno telo.
[S]NO, SNAP (Srpski nacionalni pokret) ni udružena opozicija okupljena oko Vukovarske
deklaracije nije se htela odreći svojih stranaka, već pronalaze nove metode rada preuzimanja
vlasti, prvenstveno u SV.
Sukob Radikala i K-de Bd traje podugo. Intenziviran je nakon opšte mobilizacije 19. 11.
1994. g. kada se deo članova SRS ne odaziva mobilizaciji. Oni se zakonito privode po
vojnoj policiji i tada stranka protestuje ali na neargumentovan i nedostojan način.
29
30
31
32

Zona odgovornosti.
Savezna Republika Jugoslavija.
Odnosno.
Baranjska divizija.

39

Napada se Bd ali u stvari napad ide na K-danta 11. K jer on ima najjaču stranku. Znaju
Radikali da onaj ko ima vojničku stranku ima i apsolutnu vlast.
Zahtevi za smenom K-danta Bd nisu utemeljeni na istini. Odluku o tome može doneti
K-dant 11. K ali isključivo ceneći vojničkim pravilima, a ne stranačkim zahtevima.
Cenimo da će se i dalje nastojati izmeniti nestranački sastav komandnog kadra i 11. K ali to
će sigurno imati nesagledive posledice po sistemu komandovanja i odbrane ove zone.
2. 
PROBLEMATIKA IZ SFERE RADA, ORGANIZOVANJA I DELOVANJA
VOJNOG ODSEKA VUKOVAR
Ovaj organ koji bi trebao biti u sastavu SVK već podugo živi i deluje kao samostalna i
otuđen vojni faktor. Problemi su vezani uz interes nekih lica koja su našla azil u tom organu,
pa se ne sme uopšte raspravljati o K-dantu tog odseka.
Kada se nije udovoljilo zahtevu da MIROLJUB VUJEVIĆ bude K-dant tada Vojni odsek
izlazi iz sastava SVK i prelazi u nadležnost MO.33 Ovo se nebi moglo desiti da su usaglašeni
stavovi GŠ – MO. No, odlukom određenih lica iz sfere politike i SVK ovom Vojnom odseku
je dozvoljeno formiranje “NACIONALNE BEZBEDNOSTI”.
Tim činom stvorena je paralelna služba a i latentno je ignorisana Služba bezbednosti 11. K.
Kome je “Nacionalna bezbednost” podnosi izveštaje nemamo saznanja, sa službom
bezbednosti SVK nema nikakovu saradnju. No imamo saznanja kako ta “Nacionalna
bezbednost” prikuplja novce na nezakonit način i to na prostoru SRJ.
Upozoravamo da će nezakoniti postupci nove “Nacionalne službe” najpre štetiti legalnoj
vojnoj bezbednosti SVK, dolaziće do sukoba, pa predlažemo da se jedna od ovih službi
rasformira. Ako GŠ nema poverenja u Službu bezbednosti 11. K, ako zatečeni oficirski
kadar nije dorastao zadacima tada je poštenije da mu se to i kaže.
Na ovom prostoru smo ostvarili valjanu saradnju sa Javnom i Državnom bezbednosti,
sarađujemo sa svim faktorima obrane, jedino, nova “Nacionalna bezbednost” nema potrebu
da ostvari saradnju sa nama. Imamo dosta pouzdana saznanja da sadašnji K-dant Vojnog
odseka u Vukovaru formira i svoju vojsku, jer ne prizna K-du Korpusa i generala Lončara.34
Ova vojska će sigurno biti stranačka, a ako i nebude javno takova, bit će “Ultra nacionalna”.
Ne treba se izgubiti sa uma da je Vujević imao “svoj bataljon” i da će ga ponovo lako skupiti.
Ovo je stvaranje paralelne komande i javno otkazivanje poslušnosti sadašnjem K-dantu
korpusa. Rezultati destruktivnog delovanja imat će za posledicu javašluk, bezakonje i
prolivanje “srpske krvi”. Ukazujemo na potrebu da se GŠ SVK odredi u odnosu na ovaj
problem.
3. OSTALE POJAVE KOJE NARUŠAVAJU b/g35 11. K.
U z/o 11. K. samostalno egzistira jedinica majora MEDIĆ SLOBODANA “Boce”. Ona
ima svoju zonu i za sada značajnije ne narušava stanje na teritoriji. No, sastav ove jedinice je
bezbedonosno neproveren, postoji dvojnost u platama, a pripadnici te jedinice su jedino i
stvarno podčinjeni svom komandantu, a najmanje K-di Korpusa. U datom momentu treba
očekivati raspad ove jedinice jer ona nosi “imidž” plaćene vojske, i za sada nismo izučili njen
moralni nivo.
33
34
35

Ministarstvo odbrane RSK.
Dušan.
Borbenu gotovost.

40

Bataljon kojim komanduje Stanko Vujanović, ima stranačku komandu. Vujanović
je pripadnik SRS (radikal), i na mesto OB36 tog bataljona Vujanović je postavio
LANČUŽANIN MIĆU, zv. “Kameni”, proglašeni “četnički vojvoda”. Nemamo saznanja
koliko pripadnika tog bataljona ima stranačko određenje, ali je sigurno da će komanda
bataljona u datom momentu značajnije ispoljiti svoju stranačku pripadnost.
4. KADROVSKI PROBLEMI U OB 11. K.
U ovom Odseku ima svega 6 oficira AVL.37 Ostali su rezervni oficiri, malo ili nikako
kursirani. Velik doprinos službi bi bio hitno kursiranje dela rez.38 oficira, te popuna sa
makar 1 AVL-oficirom.
Skoro nikako nismo tehnički opremljeni. Svi OB 11. K. imaju svega 4. dotrajala vozila. O
posebnoj opremi da i ne govorimo.
Trebati imati na umu da se ova služba sukobljava sa najmodernijim službama sveta. CIA,
BND, ABVE,39 KGB, HOS i dr.
5. OSTALI PROBLEMI:
Neopremljenost vojne policije m/v i posebnom opremom.
Poslednja isplata vojničkih plata unela je znatnu dozu bezvoljnosti u redove SVK.
Ne može se dogoditi da početnik vodnik primi veću platu od kap. I kl.40 sa 20 godina staža.
I dalje mnogim ugovorima nije osigurana zdravstvena zaštita (nemaju zdravstvene knjižice).
U koliko se i dalje bude SVK plaćala na vazalski način treba očekivati da će je napustiti oni
koji čine moralnost i stub odbrane.
NAČELNIK
pukovnik
Dušan Grahovac, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 13.

12

1995., siječanj 11.
Petrinja
Izvješće “pomoćnika komandanta za moralno vaspitanje” Komandi 31. pbr SVK o
stradalim pripadnicima brigade u minskim poljima od 1991. do 1994. godine
31. pbr
Pov. br. 77-1
Petrinja, 11. 01. 1995. g.
Odjeljenja bezbjednosti.
Aktivno vojno lice.
38
Rezervnih.
39
Vjerojatno se misli na Abwehr – njemačku vojnu obavještajnu agenciju koja je djelovala od 1921. do 1944.
godine.
40
Kapetan prve klase.
36
37

41

Analiza vanrednih događaja nastalih uslijed minskih
eksplozija u periodu 1991-1994. g.,
dostavlja se.-
Komandi
U periodu od 9. mjeseca 1991. godine do kraja 1994. godine od minskih eksplozija stradalo
je 67 v/o.41 Posljedice su 19 poginulih i 49 ranjenih. Prilikom ranjavanja bez noge je ostalo
18 v/o, teže je ranjeno 12 v/o i lakše ranjeno 18 v/o.
– 1991. godine



stradalo je
15 v/o
poginulo
5 v/o
ostalo bez noge 5 v/o
teže ranjeno
3 v/o
lakše ranjeno
2 v/o

– 1992. godine



stradalo je
10 v/o
poginulo
5 v/o
ostalo bez noge 3 v/o
teže ranjeno
1 v/o
lakše ranjeno
1 v/o

– 1993. godine



stradalo je
33 v/o
poginulo
8 v/o
ostalo bez noge 4 v/o
teže ranjeno
8 v/o
lakše ranjeno
13 v/o

– 1994. godine


stradalo je
poginulo
ostalo bez noge
lakše ranjeno

9 v/o
1 v/o
6 v/o
2 v/o

Iz navedenih podataka vidljivo je da su posledice veoma teške. Od 67 stradalih najveći broj
je poginuo ili ostao bez noge, dok je svega 18 lakše ranjeno.
Najčešći uzrok stradavanja je nedisciplina i samovoljno kretanje u nedovoljno istraženom
prostoru bez mina. Na taj način je stradalo 30 v/o.
U napadnim dejstvima naših jedinica (prolaz kroz minska polja ili izrade prolaza) stradalo je 6
v/o. Na izvršavanju zadataka uz nedovoljno preduzete mere (neprecizno izdati zadaci) stradalo
je 13 v/o, dok je na izvršavanju zadataka od mina nepoznatog porekla stradalo 18 v/o.
Karakteristično je da je broj stradalih znatno veći bio u periodu pojačanih mera b/g42 ili
neposrednog sukoba sa neprijateljem (za četiri mjeseca 1991. godine stradalo je 16 v/o),
a 1993. godine stradalo je 33 v/o), što ukazuje da je potrebno vršiti veće pripreme sa
jedinicama za izvršavanje zadataka.
Također je potrebno precizno izvršiti analizu svakog vanrednog događaja kako se ne
bi ponavljale greške sa tragičnim posljedicama. Posebno treba istaći da nije pokrenut ni
jedan postupak za utvrđivanje odgovornosti zbog nepreduzetih mera, zbog kojih je nastao
vanredni događaj, što se u buduće obavezno mora činiti.
41
42

Vojni obveznik.
Borbene gotovosti.

42

POM. K-DANTA ZA MV
kapetan I klase
M.P.43 Ljuban Kljajić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 19.

13

1995., siječanj 14.
Rujevac
Obavještajna informacija Komande 33. pbr SVK podređenim postrojbama o saznanjima
u vezi namjera Hrvatske dobivenih od Generalštaba Vojske Jugoslavije i Vojske Republike
Srpske
KOMANDA 33. pbr
Str. pov. br. 18-4
14.1.1995. god.
S. Rujevac
Obaveštajna informacija
Dostavlja.-

3 pb

1. Podaci primljeni od GŠ VJ:44
Dana 06. 01. 1995. god. načelnik GŠ HV, general Bobetko45 sastao se u Mađarskoj sa
načelnikom GŠ Mađarske, generalom Nemetom i tom prilikom su izneli svoja gledišta za
rešenje krize u prethodnoj Jugoslaviji. General Bobetko je istakao da kriza u prethodnoj
Jugoslaviji neće se rešiti dok se ne uspostavi ravnoteža u vojnoj moći među zaraćenim
stranama, odnosno sve dotle dok je srpska strana superiornija u odnosu na hrvatsku i
muslimansku stranu.
Po oceni vojnog rukovodstva RH do političkog rešenja krize na prostorima prethodne
Jugoslavije, a posebno integracije RSK u hrvatski ustavni poredak, neće doći dok Srbi ne
budu uvereni da je Hrvatska spremna da to učini vojnom silom. U sadašnjem trenutku
još uvek se traži rešenje mirnim putem, ali se HV priprema da to reši i primenom sile,
ako se ne nađe mirno rešenje. U vezi UNPROFORA u RH istakao je da ni vojno ni
političko rukovodstvo nisu spremni na produženje mandata pod sadašnjim uslovima, jer
bi to značilo priznavanje “kiparizacije” RSK. Načelnik GŠ Mađarske založio se za političko
rešenje krize, uz napomenu da je Hrvatska međunarodno priznati subjekat i da je RSK njen
sastavni deo. Po generalu Nemetu hrvatsko-srpski spor je ključ rešenja krize na prostorima
prethodne Jugoslavije. Apelovao je da treba uložiti sve snage da se dosadašnji napori
međunarodne zajednice i relativni uspesi u vezi sa rešavanjem krize ne dovedu u pitanje
43
44
45

Okrugli pačat: Komanda 31. pešadijske brigade.
Generalštab Vojske Jugoslavije.
Janko.

43

nekom nepromišljenom akcijom hrvatskih snaga. I pored ovakvih izjava generala Bobetka
cenimo da Hrvatska neće izvršiti agresiju na RSK bez odobrenja njenih sponzora na zapadu,
posebno Njemačke i SAD.
Po oceni UNPROFOR-a Hrvatska ne raspolaže adekvatnim vojnim snagama da
jednovremeno izvodi ofanzivna dejstva prema svim sektorima (unpa-zonama). Pojačavanje
vojnih efektiva prema eventualno izabranom sektoru i direktno bi se odrazilo na postizanje
vojnih ciljeva prema ostalim sektorima.
2. Podaci primljeni od GŠ VRS:46
Zapadni diplomatski krugovi najavljuju da se sa SRJ narednih 100 dana neće skidati sankcije
i da će važiti sve dosadašnje suspenzije uz pojačanu kontrolu granica prilikom prelaska
i pritisaka o nepoštovanju ljudskih prava. Ocena je ovih izvora da se daljom primenom
sankcija želi obezbediti neravnopravan položaj srpskog naroda radi vršenja pritisaka u
nastavku pregovaračkog procesa za rešenje krize u bivšoj Jugoslaviji.
Koncept reintegracije bivše Jugoslavije podržavaju Njemačka i Amerika radi stvaranja
hrvatskih interesa kroz normalizaciju odnosa SRJ i NDH47 što podrazumeva reintegraciju
RSK u sastav NDH, raspad hrvatsko-muslimanske federacije, promenama u muslimanskom
političkom rukovodstvu radi globalnih interesa NDH i stvaranja uslova za rešenje krize u
bivšoj BiH.
Hrvatsko političko rukovodstvo vrši pritisak na medjunarodnu zajednicu da podrži
reintegraciju RSK u NDH pretnjama da će otkazati gostoprimstvo Unprofor-u. Prema RSK
vrše demonstraciju vojne sile i prete oružanom agresijom uz preduzimanje mera da eliminišu
Vensov48 plan za RSK, koji ne prejudicira političko rešenje i predvidja angažovanje VJ u
odbrani RSK u slučaju agresije NDH.
Komanda 5 muslimanskog korpusa vrši planski smene i odmaranje jedinica, utvrđivanje na
dostignutim linijama, ilegalno snabdevanje municijom vazdušnim putem iz NDH – pod
legendom dotura goriva, hrane i drugih roba za potrebe vojske i ratne privrede. Cilj im je da
što prije stvore uslove za protiv-udar prema Velikoj Kladuši.
3. Podaci prikupljeni u SVK:
Prema nekim izvorima bliskim UNPROFOR-u, Hrvatska ima namere da izmanevriše
dalje sprovođenje ekonomskog sporazuma sa RSK tako što planiraju daljnjim pritiscima
i blokadom UNPROFOR-a te neprekidnim proširivanjem zahteva dovesti drugu stranu u
nemogućnost daljnjeg pregovaranja, a potom krenuti optužbama da RSK blokira pregovore.
Međunarodna zajednica je bila zainteresirana za otvaranje auto-puta kako bi se u praksi
proverili pojedini modeli za dalje rešavanje spora u bivšoj BiH. U vezi situacije u bivšoj BiH
isti izvori navode da se nastoji po svaku cenu sprečiti ponovni sukob HVO i tzv. A BiH,
ali da situacija na terenu [ne] pokazuje rešenje krize i vrlo moguće eskaliranje u oružani
sukob. Mate Boban i njegovi politički istomišljenici su glavni inicijatori i podstrekači
antimuslimanske kampanje i razbijanja tzv. federacije Muslimana i Hrvata.
Ustaše nastavljaju sa pripremama za agresiju na RSK provođenjem mobilizacije, popunom i
dovođenjem jedinica u or,49 te pojačanim izviđanjem iz vazduha i sa zemlje.
BN/PS
46
47
48
49

Glavni štab Vojske Republike Srpske.
Nezavisna Država Hrvatska.
Cyrus Vance.
Očekujući rajon.

44

NAČELNIK ŠTABA
Kapetan
M.P.50 Dušan Kukić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 9.

14

1995., siječanj 14.
[Petrinja]
Izvješće Komande 31. pbr Komandi 39. korpusa SVK o stanju u jedinicama, stanju morala,
obučenosti, mobilizacijskoj spremnosti, te planu smjene dijelova postrojbi koje su u upotrebi
izvan zone odgovornosti Korpusa

KOMANDA

31. PEŠADIJSKE BRIGADE

POV. Br. 97-2
14. 01. 1995. god.
Referisanje Komandantu
Korpusa, dana 14. 01. 1995. g.
I. KRATAK PRESEK STANJA U JEDINICAMA PO ELEMENTIMA b/g
1. RUKOVODJENJE I KOMANDOVANJE
Od poslednjeg referisanja nema nekih bitnijih promena. I dalje je sistem RiK-a opterećen
starim problemima (nedovoljna angažovanost KV51 i KO52 te kvalitetna i blagovremena
realizacija pojedinih zadataka).
Stalnim poduzimanjem mera – kontrola, obilasci, jasna i precizna naredjenja, kao i
kadrovskim promenama u ovim uslovima kod nekih jedinica ovaj elemenat je poboljšan.
Ovde ističem 3. pb,53 Lard PVO,54 u poslednje vreme i 2. pb.
Mogao bih izneti i ocenu da i iskustva starešina po povratku sa ratišta povoljno utiču na
njihov rad u jedinicama, to će verovatno rezultirati da se u narednom periodu poveća
efikasnost starešinskog kadra posebno u smislu dogradnje vatrenog sistema, uredjenja p/k,55
pa i sprečavanja negativnih pojava u jedinicama.
Dogradili smo sistem veza posebno u delu radio veza. Organizovana je, materijalno
obezbedjena i proverena veza od k-de brigade prema k-di bataljona – diviziona do četa –
baterija sa RU 2/PK čime smo izvršili zaštitu informacija u prenosu.
IKM56 u s. Strašnik stavljen u funkciju.
50
51
52
53
54
55
56

Okrugli pečat: Vojna pošta 9143, Dvor na Uni.
Komandir voda.
Komandir odjeljenja.
Pješački bataljon.
Laki artiljerijski-raketni divizion protuzračne obrane.
Prednjeg kraja.
Istureno komandno mjesto.

45

2. STANJE MORALA
Stanje morala sagledavamo kao borbeni moral i moral u vreme neposredne ratne opasnosti.
Borbeni moral cenimo kao zadovoljavajući, što se očituje u bezprekornom odazivu i učešću
na ratištu. Poštujući princip jednakog tretmana bez izuzetaka u slanju na ratište počeli smo
izgradjivati svijest našeg v/o o potrebi odbrane RSK na bilo kom delu srpske zemlje.
Vreme ni rata ni mira a time i moral boraca, opterećeno je sa nekoliko ključnih nerešenih
okolnosti oko sistema odbrane, kao što su: rad privrede, narušen status pripadnika vojske,
odmor i materijalna odnosno socijalne sigurnost. Održali smo sastanak sa direktorima
preduzeća, predstavnicima MO i civilne vlasti i proicirali zadatke za ovu godinu.
Prvi je bio organizovana smena boraca za božićne blagdane (po jedan vod u svakom
bataljonu) sa ljudstvom na RR-u u firmama i javnim i državnim ustanovama.
Ovo se pokazalo kao produktivno i trebat će praktikovati češće (jedanput ili dvaput
mesečno).
Zbog situacije u kojoj se nalazimo, a može se predvideti ili proceniti rasplet, potrebno je
razraditi način odmora ljudstva, jer sadašnje stanje može da nas iscrpi, te u odsudnom
trenutku da ima velike posledice.
3. OBUČENOST I UVEŽBANOST
Ništa posebno ili novo se ne može reći.
U fazi smo izrade Naredjenja i planova obuke i pokušat ćemo uraditi nešto više nego u
prošloj godini, posebno što se tiče obuke vojnika i jedinica.
Zbog odlaska jedinica na ratište tokom Novembra i Decembra meseca obuke nije ni bilo.
4. MOBILIZACIJSKA GOTOVOST
U ovom vremenu najbitnije po ovom elementu je pitanje popunjenosti jedinica brigade
starešinama i vojnicima kao i profesionalizacija SVK.
Iz pregleda popunjenosti brigada ljudstvom vidljivo je da je brigada od sledujućih 3.129 v/o
po RF57 popunjena sa 2.461 v/o ili 88,7%.
Osnovni problem je nedovoljan broj v/o obzirom da se sa područja opštine Petrinja vrši
u značajnom delu popuna jedinica Korpusa i obzirom na razvijenost i strukturu privrede
oko 10% vojno sposobnih muškaraca je na radnoj obavezi kroz RR58 u firmi ili do b/d59
sa RR-om u jedinici. U poslednje vreme težište popune je na popuni 1. i 4. pb, kao i na
kvalitetnijoj popuni Lard PVO.
Profesionalizacija SVK kroz prijem starešina i vojnika po ugovoru je realizovana oko 95% u
odnosu na odobrenu kvotu.
Problemi oko financiranja SVK imali su za posledicu da je jedan manji deo starešina raskinuo
ugovor, a ako se ova tendencija nastavi može bitno uticati na profesionalizaciju SVK.
Učinjeni su početni koraci na informatizaciji personalne evidencije.
5. POZADINSKO OBEZBEDJENJE
Pozadinsko obezbedjenje realizuje se po svim službama na osnovu šeme i nema posebnih
problema u odnosu na dosadašnje.
57
58
59

Ratnoj formaciji.
Ratni raspored.
Borbenog djelovanja.

46

Po tehničkoj službi u segmentu popune ličnog i zajedničkog naoružanja pa čak i m/v60
zadovoljava. Ispravnost je na zahtevanom nivou.
Posebni problemi vezani su, a vama je to poznato za:
– popuna akumulatorima za m/v (40-50% m/v bez akumulatora)
– za prevoz ljudstva na odmor pre odlaska na ratište (3-4 kamiona) oko 140 l D-2
– obilazak jedinice svakih 7 dana 30 l
– plus redovne aktivnosti (hrana, RiK, drva itd.).
Aktivnosti po ostalim službama su standardne i u realnom proseku dosadašnjih problema sa
kojima smo izvršavali zadatke.
Problem sanitetske službe nekako (ali verovatno privremeno) rešili smo mobilizacijom na
radnu obavezu jednog lekara (žena).
6. BEZBEDNOST
Aktivnosti bez posebnih promena.
II. PLAN SMENA JEDINICA ANGAŽOVANIH VAN ZONE BRIGADE
BG61
“Lika”
“Glinica”

13.01.
132

17.01.
81

21.01.
82

25.01.
132

29.01.
81

02.02.

06.02.
132

itd

82

ukupno se angažuje:61
– u BG “Lika” na 12 dana 1 (jedan) pešadijski bataljon sastava: k-da, odelenje veze, izvidj.
odel., 2 (dve) čete, MBv62-120 mm i poz. vod (jačina 2/3 v/o).
Od TMS63 – MB-120 3 kom

MB-60 2 kom

BsT 1 kom

“Broving” 1 kom
m/v (raznih) 9 kom.
– u BG “Glinica” na 12 dana 1 (jedan) pešadijska četa jačine 82 borca
Od TMS – MB-60 2 kom
m/v T-110 1 kom
Pored ovoga dajemo neprekidno:
– u k-du “PAUK” – m/v MKŠK sa vozačem i vezistom
– u SnSt k-de “PAUK” – PINZ Snt sa vozačem i med. tehničarem.
III. 
ANALIZA PREGLEDA GUBITAKA JEDINICA ANGAŽOVANIH VAN ZONE
BRIGADE
U borbama sa muslimanima od 14. 11. 1994. godine do 11. 01. 1995. godine
a) poginuo je jedan oficir i jedan vojnik
b) nestala su tri vojnika
c) ranjen je jedan podoficir i osam vojnika od kojih troica teže.
U jedinice su se vratila tri lakše ranjena vojnika.
Motorno vozilo.
Borbena grupa.
62
Minobacački vod.
63
Tehničko materijalna sredstva.
60
61

47

K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.64 Milorad Janković, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 4.

15

1995., siječanj 17.
[Okučani]
Informacija Komande 18. korpusa SVK podčinjenim postrojbama o razlozima pristanka
RSK na otvaranje autoceste Zagreb-Beograd i skidanja obilježja RSK na dionici koja
prolazi kroz RSK
KOMANDA 18. KORPUSA
Str. pov. br. 20-35
17. 01. 1995. godine
Informaciju potčinjenim
jedinicama, dostavlja.- KOMANDI 91. PoB65
Od otvaranja autoputa (21. 12. 94.) do danas jedinice su informisane u nekoliko navrata
po ovim pitanjima. Unatoč toga stalno je ostajalo više pitanja bez odgovora zbog slabog
dodatka informacija od nadležnih organa koji su se bavili ovom problematikom.
Komanda Korpusa nije mogla dostavljati jedinicama neslužbene informacije čija
verodostojnost nije proverena.
Sve to dovodilo je do kašnjenja informacija, nedovoljne informisanosti starešina i vojnika i
nerazumevanja određenih postupaka koje su preduzimali nadležni organi.
Dana 16. 01. 1995. godine, naređeno je od strane Ministarstva odbrane, a u saglasnosti sa
GŠ SVK da se skinu sva obeležja sa naše dionice autoputa sem saobraćajne signalizacije.
Dogovor o ovome postignut je na razgovoru koji su imali g. Milošević,66 g. Martić67 i g.
Mikelić.68 Dogovor je bio nužan da bi se omogućio transport roba iz SRJ za RSK. (radi se o
velikim količinama roba iz robnih rezervi i goriva).
Savet bezbednosti je doneo rezoluciju da se transport roba iz SRJ u RSK odvija po odobrenju
Vlade RH. Zbog problema koje SRJ ima sa sankcijama transport roba nije moguć preko
koridora (posebno goriva), zbog stalnih sumnji da p/g69 ide u RS.70
64
65
66
67
68
69
70

Okrugli pečat: Komanda 31. pešadijske brigade.
Pozadinske baze.
Slobodan, predsjednik SR Srbije.
Milan, predsjednik RSK.
Borislav, predsjednik Vlade RSK.
Pogonsko gorivo.
Republiku Srpsku.

48

U pitanju su strateški državni interesi RSK, da se snabde sa dovoljnim količinama roba i p/g
(trenutno u RSK nema D-2 u skladištima) i zbog toga je trebalo povući neke poteze i mimo
naše volje (skidanje oznaka RSK i državnih zastava).
RSK još nije međunarodno priznata država i zbog toga je podložnija pritiscima.
Naši pripadnici moraju shvatiti da bez roba i goriva koje dolazi iz SRJ, dugoročno gledano
ne možemo opstati, a u tom slučaju nema ništa ni od države.
Tvrdoglavo insistiranje na državnim obeležjima na autoputu dovelo bi nas u veoma tešku
situaciju, a to i jeste cilj svih onih koji pomažu Tuđmana.71
Naši ljudi sa pravom reaguju na sve ovo, ali mnogima to ne smeta da idu u N.72 Gradišku,
kupuju p/g, iznose devize, ponižavaju se i na TV ustaške države daju razne izjave kojima u
suštini blate RSK.
Sa informacijom na pogodan način upoznati celokupan sastav. O razgovorima koji se vode
oko želj.73 pruge dostavićemo informaciju 19. 01. 1995. godine.
BZ/VN
POMOĆNIK KOMANDANTA
p u k o v n i k
M.P.74 Branko Zebić, [v.r.]
Dostavljeno:
– svim jedinicama
– a/a M.P.75
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 5003.

16

1995., siječanj 19.
Knin
Izvješće Resora državne bezbjednosti MUP-a RSK Glavnom štabu SVK o aktivnostima
HV-a u zapadnoj Slavoniji
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA STROGO POVJERLJIVO
MINISTARSTVO UNUTRAŠNJIH POSLOVA
RESOR DRŽAVNE BEZBJEDNOSTI
BROJ: 08/2-0-85/95
KNIN, 19. 01. 1995.
GŠ SVK
ORGAN BEZBEDNOSTI KNIN
71
72
73
74
75

Franjo, predsjednik Republike Hrvatske.
Novu.
Željezničke.
Okrugli pečat: Komanda 18. korpusa.
Prijemni pečat: Vojna pošta 9172, Okučani.

49

Predmet: Izvještaj i saznanje RDB.76Operativnim radom RDB je došao do saznanja o prisutnosti u određenim aktivnostima
HV oko granica Zapadne Slavonije.
Na području Nove Gradiške u reonu Donji Bogićevci – Pivare, unazad četiri dana
primjećena je grupa od 12. pripadnika HV. Vojnici su opremljeni sa najsavremenijim
oružjem, hekleri sa prigušivačima i optikom, te snajperima.
Po našim saznanjima to su pripadnici diverzantsko-izviđačke grupe 4. gardijske brigade
HV, a trenutno se nalaze u reonu Nove Gradiške na izviđanju teritorije u reonu šume Prašnik.
Također raspolažemo podacima o prisutnosti HV u reonu Novske.
Komanda domobranskih jedinica Novske se nalazi u bivšoj zgradi opštine Novska, a
smještaj jedinica je:
– restoran “Park”, bivša ul. M. Dragutina
– komunalno poduzeće
– Društveni dom, selo Subotska77
– Društveni dom u Plesmu – komanda za pozadinu
– u reonu između sela Plesmo- Sigetac u 12 i 13 odjelu šume nalaze se položaji minobacačlija.
Također, prateći situaciju na Auto-putu došli smo do saznanja da uz prisustvo Hrvatske
službe (koriste vozila “Visa” zagrebačke reg., crveni “Jugo” kutinske reg. sa tri antene, te bjeli
“Golf ” zagrebačke reg.) dolazi do pojave nuđenja novčanih sredstava građanima RSK za
dobijanje informacija, ili većih količina DM za odrađivanje pojedinih poslova.
Napominjemo, da je sve više izražen odlazak građana RSK Auto-putem ili ilegalnim
putem, sa ili bez dozvola, na teritorij Republike Hrvatske, što može izazvati negativne
posledice.
Saznanja Vam dostavljamo na znanje i eventualno daljnje korištenje.
za NAČELNIK RESORA
Drača Aco
M.P.78 […….., v.r.]79
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 18., inv. br. 3094.

17

1995., siječanj 19.
Cerovljani
Informacija Komande 26. pbr SVK podređenim postrojbama o lošem stanju morala kod
pripadnika SVK i pokazateljima borbene spremnosti postrojba u 1994. godini
VOJNA POŠTA 9139 3. pb
Kostajnica
76
77
78
79

Resor državne bezbednosti.
Pogrešno napisano, misli se na selo Subocka.
Okrugli pečat: Resor državne bezbednosti MUP-a RSK, Knin.
Potpis je nečitak.

50

Pov. br. 313/95.
Cerovljani
19. 01. 1995.
ANALIZA B/G
1. Rukovođenje i komandovanje
U toku godine izvršeno je potpisivanje ugovora sa većim dijelom komandnog kadra i kako
su ugovori istjecali nisu se produživali jer je tako zauzet stav Komandnog kadra. Došlo je i
do izmjena Komandnog kadra i radi se na pripremi za ponovno potpisivanje ugovora. Sva
ova previranja imala su utjecaja na rukovođenje i Komandovanje.
2. Moral
Na stanje morala u jedinicama negativno utiču mnoge stvari pa je i ovaj nivo morala kojeg
vojska ima dobar prema našoj cjelokupnoj situaciji.
Naše borce najviše opterećuje i psihički ih iscrpljuje stanje u samoj RSK. Puno toga što bi
trebalo i moralo ne funkcioniše, ekonomski status boraca i njihovih familija nije riješen,
privreda slabo i malo radi, sve je veći broj ljudi koji odjednom raspolažu ogromnim
novcem i moći, a do jučer se za njih nije znalo i mnoge druge stvari ne da slabe moral
vojsci, već ga uništavaju. To se sve odražava na borca, pa i oni sami mijenjaju svoje
ponašanje i postaju neodgovorni, sve skloniji alkoholu, a to se onda sve rezultira mnogim
problemima. Jedan dio odgovornosti za stanje morala u jedinicama leži i na strukturama
komandovanja SVK, koja još mora i da se iskristališe i da na prava mjesta dođu pravi
ljudi, a posebnu pažnju treba obratiti na odabir starješina koje rade neposredno sa
vojskom. Usprkos tome svemu, moral se ipak održava na jednom pozitivnom nivou,
najviše zahvaljujući tome, što većina boraca shvata da mi nemamo, niti druge vojske, niti
drugih teritorija i da moramo biti uporni u odbrani RSK i preći preko svih prepreka koje
se pred nas neprekidno postavljaju.
Međutim to nas ne smije zadovoljiti, već moramo sve učiniti, prvenstveno postavljajući
i uvodeći red u državi i vojsci, i obezbjeđivanjem boljih uvjeta življenja u RSK, da moral
boraca i spremnost za izvršenje bilo kojeg zadatka na bilo kojem dijelu srpske teritorije bude
na puno višem nivou.
3. Obučenost
U toku protekle godine vršena je obuka u jedinicama u rukovanju i poznavanju minskoeksplozivnih sredstava kao i rukovanje sa oruđima koja se susreću u jedinici. Obuku treba
proširiti, nastaviti i vršiti konstantno uz redovne zadatke. Organizovani su i kursevi KO,80
KV,81 KČ,82 ABHO83 i K-danta bataljona.
Završilo je: kurs KO – 7 kandidata ABHO – 4 kan.

KV – 18 kandidata

KČ – 1 kandidat

K-danta bat. – 1 k-dir

80
81
82
83

Komandira odjeljenja.
Komandira voda.
Komandira čete.
Atomsko biološka hemijska odbrana.

51

4. Mobilizacijska gotovost
Pored svih objektivnih i subjektivnih teškoća spremnost za izvršenje zadataka je na
zadovoljavajućem nivou.
5. Bezbednost i samozaštita
– U saradnji sa MO84 Kostajnica izvršeno pozivanje v/o koji na bilo koji način nisu bili u
jedinicama.
– Uvedeno bolje kontrolisanje v/o prilikom privremenog napuštanja jedinice po bilo kom
osnovu.
– Obezbeđeno KM85 sa više straža i organizovan rad kontrolno-propusne kapije. Predviđena
dva rezervna mjesta za KM.
– Uređeni osnovni VP86 art.87 jedinice i uređeni rezervni VP.
– Izvršeno izviđanje mogućih pravaca napada neprijatelja kao i lociranje snaga.
– Usaglašena sadejstva unutar jedinice i određene snage za aktivna dejstva.
– Na prvoj liniji su u toku dodatna uređenja i priprema objekata za dejstvo i zaštitu a u
drugoj liniji su završena.
– Dio sredstava PVO88 je u gotovosti za dejstvo po ciljevima a dio je prema sporazumu
spremljen.
– Ostavljena količina goriva (R.R.89) koja se čuva i kontroliše.
– Vrši se praćenje neprijateljskih snaga i blagovremeno se dostavljaju podatci na KM brigade.
– Stanje municije – svaki v/o ima b. k.90 na rukama, CS91 ima b. k., a također i bataljonsko
skladište.
– Preduzimane su mjere za sprečavanje napuštanja položaja i udaljavanje iz jedinice. Vršena
su privođenja na položaj kao i vojnički pritvor.
Disciplinske mjere:
– Privođenje na položaj 34 v/o
– Vojnički pritvor 50 v/o
– Za redovnost i izuzetno zalaganje na položaju novčanom stimulacijom obuhvaćeno je 190
v/o.
– Vanredni događaji:
– Ranjavanje 5 v/o
– Pogibija 4 v/o
– Vršeno pravovremeno informisanje jedinice o namjerama i mogućnošću neprijatelja.
– Povećana disciplina o redovnom slanju izvještaja u pretpostavljenu komandu
6. Pozadinsko obezbeđenje
– Osnovni problem za funkcionisanje pozadinskog obezbeđenja je p/g koga nedostaje i
pravovremeno ne stiže.
84
85
86
87
88
89
90
91

Ministarstvom odbrane.
Komanda.
Vatreni položaj.
Artiljerijske.
Protivvazdušne odbrane.
Ratna rezerva.
Borbeni komplet.
Centralno skladište.

52

– Angažovano je 7 m/v i prosječna mjesečna potrošnja p/g je MB-120 l D-2 1300 l, što se
povećava pripajanjem 5. PČ92 C.93 Bok.
Za K O M A N D A N T-a
kapetan
DRAGAN STIJAK,
[………, v.r.]94
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

18

1995., siječanj 19.
Donji Hrastovac
Izvješće Komande 2. bataljona Komandi 26. pbr SVK o stanju borbene spremnosti u 1994.
godini
Komanda 2/26 pbr.
Broj: 54/95
s. D. Hrastovac
Dana: 19. 01. 1995.
Stanje b/g u 1994. god.
– izvještaj -
K-di 26. pbr.
1. Rukovođenje i komandovanje
Što se tiče rukovođenja i komandovanja kao jedne od najvažnijih manifestacija borbene
gotovosti činjenica je da je ono sve teže primjenljivo u uslovima kada je situacija u cijeloj
našoj državi sve gora i gora i kada jednostavno nema ni goriva a možda neće biti ni hrane ni
municije, a o ostalim MTS95 da i nepričamo.
Problemi su prisutni i činjenica je da se rukovođenje i komandovanje svodi na dogovaranje
i na molenje i preklinjanje a od naređivanja malo toga ima. Od onoga što bi trebalo da
radi jedna K-da i komandant malo toga je moguće odraditi u ovim uslovima jer nema ni
prostora ni vremena da se bavi rukovođenjem i komandovanjem već mi moramo da se
bavimo problemima odjeće, obuće, goriva za proljetnu sjetvu, ogrijeva a da nepričamo o
ostalim stvarima sa kojima smo stalno opterećeni.
Pored toga činjenica je da imamo velikih problema sa kadrom od aktivnih starješina u
bataljonu je samo komandant bataljona, što smatramo da se nekako moglo popuniti sa
aktivnim starešinama koji su u pozadini brigade i u višim jedinicama.
92
93
94
95

Pješačke čete.
Crkveni.
Potpis je nečitak.
Materijalno-tehničkim sredstvima.

53

Što se tiče starješina po ugovoru smatramo da se kod nas u 2. pješadijskom bataljonu dosta
toga uradilo, tako da smo iako uhvaćeni u raskoraku nekako na pola puta između ratne
i mirnodobske formacije uspjeli da obezbjedimo da može da funkcioniše rukovođenje i
komandovanje.
Imamo deo starešina po ugovoru u K-di bataljona, komandira odelenja veze, komandira 2.
p. čete i jedan deo komandira vodova i odelenja kao i komandira intendantskog odelenja.
Ukupno imamo 31 starešinu i vojnika po ugovoru, imamo još kandidata i smatram da bi
viši nivoi trebali ozbiljno iznaći mogućnosti za pronalaženje pre svega novčanih sredstava
kako bi se nastavilo sa daljnjom profesionalizacijom ili da ovo što ima profesionalaca pređe
u rezervni sastav, pošto je veliki otpor ljudi prema istima što veoma otežava rukovođenje i
komandovanje.
Dakle smatramo da je kadar u bataljonu rešen dosta dobro odnosno koliko se moglo u
ovim trenutcima jer na primjer na dužnostima komandira četa imamo dobre komandire
koji bi trebali ostati na dužnostima duži period i zbog toga su i predloženi za unapređenja.
Također jedan od problema rukovođenja i komandovanja jeste nejednakost u R i K – u po
jedinicama jer nije isto biti komandant ili komandir jedinice na prvoj liniji ili po dubini.
Neko sebe smatra dobrim komandantom ili ga ljudi smatraju dobrim komandantom i
boljim od nekog drugo zato što će taj dati više dana odmora po povratku sa ratišta ili što
ga neće dirati da ide na položaj jer će doći kad on hoće. Smatram da je to lažni autoritet ali
nažalost takav danas prolazi i može samo sve nas da lupi po glavi ali će za otrežnjenje biti
kasno.
Također prisutne na svim nivoima lažno izvještavanje odnosno prikazivanje iskrivljene slike
o stanju u jedinicama tako da nije ni čudo da nas na svakom koraku čekaju čuđenja i
iznenađenja.
Sad je pitanje koliko će i oni koji tako ne rade moći izdržati sve to jer granice ljudske
izdržljivosti nisu nedokučive.
Nama je prisutno a smatram da bi trebalo biti i višim nivoima da nam ne funkcioniše rad
komandira odelenja i komandira vodova, faktički oni gotovo da ni ne postoje. Normalno
to je odraz cjelokupnog stanja i situacije u kojoj se nalazimo jer mi nemamo vojsku već
naoružan narod. No još jednom to je naša stvarnost i realnost.
Pored svega navedenog što se tiče ove manifestacije smatramo da u II p. bataljonu
rukovođenje još postoji, ono je na klimavim nogama i dokle će funkcionisati neznamo jer
ne zavisi previše od nas koji tu radimo i živimo.
Ocjena: dobar (3)
2. MORAL
Što se tiče morala kao pojma on je vrlo širok i može se razmatrati sa više pravaca. Moral u
našim jedinicama, odnosno u II p. bataljonu je konstantno u opadanju. Smatram da je on
još uvek dobar i da bi bio i bolji kad bi se zapucalo.
Na moral dosta negativno utiču sledeće činjenice:
– ne funkcionisanje civilnih struktura /koje sve prebacuju na brigadu i vojsku/ tako da mi
moramo da dajemo odgovore na pitanja zašto nema goriva i dali će biti obezbjeđeno, dali će
biti sjemena za sjetvu i goriva i gnojiva, otkupne cijene nisu riješene.
– sistem zdravstva nije riješen, jer borac mora da plaća sve ljekove, a nema otkuda faktički
nema rješenu ni egzistenciju uopšte.
54

– također nije riješeno pitanje RO96 odnosno prisutno je da ti ljudi zasnivaju faktični radni
odnos, da imaju normalno ili umanjeno radno vrijeme da imaju platu i da je prisutno da
veći dio njih odlazi na RO preko veza i poznanstva.
– što hitnije se mora riješiti razlika plata između ljudi koji su na RO i vojnika, jer znamo da
preduzeća isplaćuju platu i po 150 din i više a znamo kolika je vojnička plata.
– prisutno je da opštinske strukture dugo vremena nisu obišle jedinice i vidjeli u kojim
uslovima žive i rade borci, tu naravno možemo dodati i predstavnika crkvene vlasti.
– evidentno je da na prvoj liniji ostaju samo ljudi koji nemaju nikoga da im pomogne i da
ih izvuče.
– na moral utiču i stalne prijetnje ustaša, a uporedo odvijanje pregovora o kojima malo
znamo, što uz stalne prisutne raznorazne glasine ulijeva nepovjerenje i zabrinutost.
– na moral znatno utiče i nerešeno pitanje ljudstva koje stalno dolazi iz “Lijepe njihove” i
vraćaju se tamo, a pitanje tko i kako razgovara sa istima, predlog je da se to stopira dok ne
bude vrijeme za to.
Cijeneći sve navedeno smatramo da je moral u bataljonu dosta dobar ali je u opadanju i
jedino dejstva mogu sprečiti dalje opadanje morala ili nešto bitno da se promeni po gore
navedenim problemima.
Ocjena: dobar (3)
3. Obučenost i uvježbanost
Što se tiče obučenosti i uvježbanosti u 1994. godini je dosta toga uvježbano, mada je moglo
i više. Dosta rezervnih starešina i vojnika u okviru bataljona završilo je kurseve i to:
– kurs komandanta bataljona - 1
– kurs komandira četa - 4
– kurs komandira vodova - 16
– kurs komandira odelenja - 8
– kurs referenata ABH-o - 1
– kurs ABH-o izviđača - 3
– kurs operatera na 9 K 11 - 3
– kurs komandira intendant. od. - 1
Pored toga u više navrata po nekoliko dana po jedinicama je sprovedena obuka iz najvažnijih
tema iz taktičke obuke i nastave gađanja. I pored toga je prisutno da ljudi nisu zainteresovani
za obuku, odnosno smatraju da sve znaju, tako da ti isti ne znaju dosta toga.
Pored toga sproveden je i deo kolektivne obuke. Nedostatak i slabost je što u protekloj
godini nismo imali gađanja, što bi trebalo u ovoj godini ako je moguće popraviti.
Ocjena: vrlo dobar (4)
4. Mobilizacijska gotovost
Mobilizacijska gotovost i ova zadnja kao i sve ostale pored svih problema koje imamo, uvek
nas ugodno iznenadi, jer je odaziv odličan. Problemi nastaju nekoliko dana poslije ako
nema dejstava nastaje osipanje jedinica, bežanje i slabljenje borbene gotovosti. Imamo i deo
ljudi koji su se odazvali u jedinice iako su nesposobni za vojnu službu, ima i onih koji su
prešli preko 60 godina starosti pa čak i žena. Smatram da će i ubuduće biti tako.
Ocjena: vrlo dobar (4)

96

Radne obaveze.

55

5. Bezbednost i samozaštita
Što se tiče bezbednosti i samozaštite utisak je da ona slabo funkcioniše i da nismo bezbedni.
U jedinicama imamo stalno prisutnu mogućnost nastajanja vanrednog događaja, jer imamo
veliki broj ljudi sklonih alkoholu koji imaju oružje a ne možemo ih udaljiti iz jedinica. Na
svu sreću u protekloj godini u jedinici nije bilo mnogo vanrednih događaja osim ranjavanja
na ratištima, te pogibije Stojaković Slavka i ranjavanja Domazet Branka. Činjenica je da je u
bataljonu izrečeno 53 disciplinske mjere, što je možda i najviše u brigadi.
Mjere su se preduzimale radi održavanja nivoa bg, a tu je normalno prisutno sve što ide uz
to: zamjeranje, pretnje i što sve ne. Po tom pitanju prisutno je da je ličnost komandanta i
komandira nezaštićena i da nitko ne stoji iza njih, te je stoga vrlo nezahvalno obavljati te
dužnosti, ako se iole nastoji obaviti posao kako treba. Tu je također prisutno i evidentno da
je kriterijum izricanja disciplinskih mjera i samog privođenja po jedinicama neujednačen i
vrlo različit.
Nama su već dosadile bajke o počinjanju rada vojnih sudova i stalno iznošenje vremena
početka njihovog rada, mi ih imamo zapisano u našim beležnicama barem pet do šest puta.
Po tom pitanju jasno je da nemamo šta da pričamo jer svedoci smo i čujemo šta se sve
činilo ne samo greške nego i zločini a što je preduzeto vidimo to je naročito interesantno za
boravak naših jedinica u Zapadnoj Bosni.
Već je napomenuto pitanje dolaska i odlaska ljudi iz Hrvatske, a to je stalno prisutno, čak ti
isti imaju rodbinu i kuće na prvoj liniji, može li se tu išta promjeniti?
Također tu je prisutno i pitanje stanovnika Hrvatske nacionalnosti koji su ostali živjeti na
ovim prostorima. Činjenica je da bi nam to trebalo predstavljati veliki problem u datom
trenutku i da moramo imati razrađeno rješenje ako zatreba.
Prisutan je i problem neutralnih zona [u] zoni odgovornosti bataljona s. Vedro Polje i s.
Novoselci. Tu je izražen problem bezbednosti stanovnika u Novoselcima (ima ih ukupno 6).
Poznato je da je u te zone trebala zalaziti naša civilna milicija, to jest granična milicija koju
oni imaju u svojim redovima i nalaze se na mostu na Kostajnici, znamo da tamo nije i ne
bi trebala biti granica. Mi ih obezbjeđujemo BOS-om97 ali je to nedovoljno naročito sada
kada je snijeg i kada UN vidi tragove i strahujemo za njihovu bezbjednost. Voljeli bi kad
bi se po tom pitanju moglo nešto učiniti i da nam se pomogne. Nadam se da će se po tom
pitanju odnosno po ovoj manifestaciji, nešto učiniti i da će nam biti lakše, a samim tim i
osjećati sigurniji.
Ocjena: dovoljan (2)
6. Pozadinsko obezbjeđenje
Pozadinsko obezbjeđenje poznato nam je svima kakvo je. Znamo da po svim pitanjima
krpimo kraj s krajem u ovim teškim trenutcima i da očekujemo da može biti samo gore.
Tu nemamo šta puno da se žalimo jer znamo da je teško, jedino treba nastojati koliko je
moguće da sve podjele budu ravnopravne i ravnomjerne što je i dosad bilo, imamo pritužbi
na raspodjelu goriva ali će i to biti u narednom periodu regulisano.
Poznat je problem da nemamo vozila za potrebe jedinica za podršku u okviru bataljona, a u
datom trenutku smatram da će to pitanje biti adekvatno riješeno, a poznat je i problem m/v
za komandu bataljona kao i sanitetsko m/v čiju zamjenu smo riješili uz pomoć pozadine
K-de brigade i vozilom TAM 110, ali treba naći stalno riješenje po obadva pitanja. Što se
97

Borbenim sredstvima.

56

tiče municije imamo tri borbena kompleta ali jedan b/k je kod boraca nije popunjen nešto
iz opravdanih ali veći dio iz neopravdanih razloga.
Što se tiče sanitetskog obezbeđenja pored već navedenog problem je što u bataljonu nemamo
riješeno pitanje medicinskog tehničara odnosno K-dira saobraćajnog odelenja što će nam
predstavljati veliki problem u slučaju dejstava.
Što se tiče intendantskog odelenja činjenica je da je puno toga podeljeno u prošloj godini i
odjeće i obuće, ali je isto tako i prisutno da nam je to trenutno i najveći problem i da će biti
stalno prisutan. Veći je problem obuće jer je prisutno da je ona dosta lošijeg kvaliteta nego
pre a isto tako da smo već petu godinu u ratu. Normalno tu ima i grešaka i u komandama
jedinica u samoj podjeli jer je neko dobio dva puta obuću a netko nikako, mi nastojimo
da se to ne desi, i nastojaćemo to i ubuduće. Formirana je i kartoteka, odnosno podatci su
uvedeni u kartonu ličnih zaduženja.
Znamo da je prisutan i problem hrane koja je loša i zbog nedostatka mirodija i zbog lošeg
odnosa i rada kuvara i pomoćnog osoblja u kuhinji. Verovatno će po tom pitanju biti još
gore stanje možda se jedino može nešto popraviti stanje primanjem profesionalnog kuvara
na dužnosti u Kartonaži.
Smatramo da je neophodno u narednom periodu što više pažnje posvetiti vojnoj ekonomiji
početi je zaživljavati, nešto je bilo urađeno po tom pitanju što se tiče tova svinja u okviru
poz.98 voda bataljona što će vjerojatno biti urađeno i ubuduće. Na kraju smatram da se
mora riješiti pitanje samostalnog pozadinskog obezbjeđenja po bataljonima, to jest kako se
ko snađe i može i to se mora prekinuti.
Ocjena: dobar (3)
ZAKLJUČAK: Konačna ocjena b/g II p. bataljona za 1994. g. je 3.16 – dobar. Smatramo
da je ocjena realna i da je mogla biti i bolja, ali isto tako i gora te ako bude i u 1995. g.
ovakva bit će to uspjeh.
K O M A N D A N T
k a p e t a n
Trbojević Ljubomir, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

19

1995., siječanj 19.
[Banja Luka]
Telegram Ratka Mladića Glavnom štabu SVK o masovnoj mobilizaciji u Hrvatskoj te
upućivanju vojske i tehnike na područje Livna te na velebitsko–gospićko područje
PREDSEDNIKU REPUBLIKE SRPSKE
IKM GŠ VRS (N/L GENERALA MILOVANOVIĆA)
KOMANDAMA 1. KK, 2. KK, IBK, DK, SRK, HK, V I PVO
98

Pozadinskog.

57

GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE KRAJINE
GENERALŠTAB VOJSKE JUGOSLAVIJE
AKTIVNOSTI I NAMERE HV.Dana 19. 01. 1995. godine došli smo do sledećih podataka:
1) Na području Istarsko-riječke regije vrši se masovna mobilizacija kojom je obuhvaćeno
sve vojno-sposobno ljudstvo. Mnogi ljudi beže u inostranstvo, a neki se skrivaju i ne spavaju
kod kuće. Mobilisano ljudstvo sa tehnikom već tri dana upućuje se u […]99 prostor Livna.
Poslednje tri noći neprekidno odlaze ešaloni prema Livnu. Posebno je uočeno da tamo
odlazi dosta oklopnih sredstava i artiljerije. Takodje je poslednja tri dana otišlo mnogo ljudi
i borbene tehnike na velebitsko-gospićko područje.
2) Vrši se masovna mobilizacija ljudstva i tehnike u Hrvatskoj. Izvor naglašava: “Nešto se
veliko sprema”.
Izvor pouzdan, podaci verovatno tačni.
KOMANDANT
general-pukovnik
Ratko Mladić M.P.100
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

20

1995., siječanj 24.
Okučani
Poziv Komande 18. korpusa SVK na sjednicu Ratnog savjeta radi prikupljanja sredstava za
opremu vojnika Korpusa te određivanja visine doprinosa za vojsku od osoba zaposlenih pri
UNPROFOR-u i onih koji im iznajmljuju objekte
KOMANDA 18. KORPUSA
Pov. broj 20-60
24. 01. 1995. godine
Sednica Ratnog saveta,
poziv, dostavlja.
Gospodin Branko Bosanac
Dana 26. 01. 1995. godine u 17.00 časova u zgradi SO Okučani održaće se sednica Ratnog
saveta sa sledećim dnevnim redom
1. Obezbeđenje financijskih sredstava za nabavku uniformi i obuće za pripadnike 18.
Korpusa doprinosom od strane državnih preduzeća.
99
100

Nejasna riječ u izvorniku.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 263., primljen 19. 1. 1995. u 14,50; predan u 14,55 sati.

58

2. Određivanje visine i načina naplate doprinosa za Vojsku od lica zaposlenih kod
UNPROFOR-a, lica koja su uz rentu izdala objekte na korištenje UNPROFOR-u i
privatnog sektora.
Zbog slabe obezbeđenosti pripadnika korpusa uniformama i obućom i sporog dotura istih
linijom snabdevanja nužno je sagledati mogućnosti da se deo nedostajuće intendantske
opreme nabavi na predloženi način.
Radi značaja pitanja koja će se razmatrati molim Vas da se sastanku obavezno odazovete.
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P101 Lazo Babić, [v.r.]
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

21

1995., siječanj 25.
Knin
Zapovijed Milana Čeleketića, zapovjednika SVK, i Rade Tanjge, ministra obrane RSK, o
preustroju vojnih tijela SVK, reorganizaciji uprava MO i poslova vezanih uz mobilizacije i
vojne obveze
N A R E D B A broj 15-1
KOMANDANTA SVK i
MINISTRA ODBRANE RSK
25. januara 1995. godine
Preformiranje Uprava MO i primopredaja poslova
mobilizacije i vojne obaveze.Na osnovu Odluke Skupštine Republike Srpske Krajine broj 01-02-02-78/1-94 od 01.
12. 1994. godine, donesene na skupštini drugog redovnog zasjedanja održanoj dana 01.
decembra 1994. godine, o stavljanju van snage Uredbe predsjednika Vrhovnog savjeta
odbrane broj 03-1-24/94 od 08. 02. 1994. godine, a koja je stupila na snagu danom
donošenja,
1.- Vojnoteritorijalni organi SVK izlaze iz sastava SVK i prelaze u sastav Ministarstva
odbrane RSK.
2.- Izvršiti preformiranje i objedinjavanje uprava Ministarstva odbrane RSK i
vojnoteritorijalnih organa SVK na čitavoj teritoriji RSK.
3.- Izvršiti primopredaju poslova i dokumentacije iz oblasti vojne obaveze (regrutni
poslovi, poslovi obaveze služenja vojnog roka i poslovi obaveze služenja u rezervnom sastavu)
i mobilizacije, između Organa za organizaciju, mobilizaciju, popunu i VTO102 Glavnog
štaba SVK i Ministarstva odbrane RSK.
101
102

Okrugli pečat: Komanda 18. korpusa.
Vojno-teritorijalnih organa.

59

4.- Odmah izvršiti primopredaju dokumentacije i službene evidencije za lica zaposlena
u vojnoteritorijalnim organima, između nadležnih organa SVK za personalne poslove i
Ministarstva odbrane RSK.
5.- Vojnoteritorijalne jedinice formirane po navedenoj Uredbi VSO103 ostaju u sastavu
SVK (komandi korpusa).
6.- Sve aktivnosti vezane za primopredaju poslova i dokumentacije izvršiti po Planu
aktivnosti u prilogu akta.
Prilog:
– Plan primopredaje VT organa.
K O M A N D A N T MINISTAR ODBRANE
general-major pukovnik
M.P.104 Milan Čeleketić, [v.r.]
M.P.105 Dr. Rade Tanjga, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 1.

22

1995., siječanj 25.
[Knin]
Izvješće Ministarstva odbrane RSK o opskrbi SVK gorivom i mazivom tijekom 1994. godine
IZVEŠTAJ
o radu referata za tehničko snabdevanje SVK u 1994. godini
deo:
a/ gorivo i
b/ mazivo
a/ G O R I V O
1. Izvori snabdevanja SVK i MO RSK
Snabdevanje je vršeno na više načina:
– preko planskih količina koje je MER106 dostavio dispečerskoj službi NIK-a Mirkovci i
Rafinerije Pančevo,
– pozajmica od NIK-a u kritičnim periodima i snabdevanja i
– posebnih izvora /CK107 – Topusko – Volinja/. I pored navedenih izvora oskudica pogonskog
goriva osećala se tokom cele godine. Zahtevi GŠ SVK za redovne i vanredne količine su se
svakodnevno registrovali u MO, ali bez mogućnosti da se snabdevanje poboljša, jer su bili
brojni ograničavajući faktori kao:
103
104
105
106
107

60

Vrhovnog savjeta odbrane.
Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Okrugli pečat: RSK, Ministarstvo odbrane RSK, Knin.
Ministarstvo energetike i rudarstva.
Centralno skladište.

– nedovoljan kapacitet izvorišta sirove nafte u Đeletovcima i kašnjenje investicija na
proširenju kapaciteta vađenja sirove nafte, tako da je dispečerska služba NIK-a Mirkovci vaš
plan količina goriva odmah smanjila za 30%;
– pomeranje prioriteta snabdevanja sa SVK na poljoprivredu i privrednu delatnost od
vremena potpisivanja primirja sa R.108 Hrvatskom;
– usložavanje prolaska našeg goriva preko prelaza na Drini zbog iznenadnog prekida
ekonomskih veza između SR Jugoslavije i Republike Srpske;
– otimanja našeg goriva pri prolasku kroz RS;
– pozajmica goriva za oživljavanje privredne delatnosti u kritičnim trenucima kada su zalihe
goriva u RSK svedene na nulu;
– ustupanje goriva/uz naknadu po tržišnoj ceni NIK-a/ prevoznicima za prevoz tehničkih i
intendantskih MS za potrebe SVK;
– krađu goriva od strane prevoznika itd.
Vrsta goriva
D-2
MB-86
MB-98

Primljene količine goriva, upotreba
1993. /l/
1994. /l/
8.338.790
6.214.516
2.456.239
1.521.362
484.555
501.943

%
74
61
103

2. Planiranje snabdevanja gorivom
Tokom 1992. i 1993. godine planiranje snabdevanja SVK gorivom odvijalo se prema
redovnim i vanrednim potrebama koje je iskazivao GŠ SVK. U 1994. godini se prvi put
počinje dugoročno planiranje količina, pokrenuto od MER-a te obzirom na trajanje primirja
omogućilo planiranje i za 1995. godinu. Obezbeđenjem sigurnih izvora snabdevanja mogu
se planski količine dovesti u realne okvire, tj. obezbediti SVK istupanje svakodnevnih
zadataka i stvaranje RMR.109 Plan za 1995. godinu je ure[đe]n i iznosi više od 100% u
odnosu na 1994. godinu.
3. Problemi snabdevanja gorivom u 1994. godini
– Informacije o slanju goriva
Informacije u MO RSK stizale su isključivo iz našeg predstavništva Vlade iz Beograda,
slanjem 3-5 izveštaja u toku meseca. Ove informacije su omogućile relativno dobro praćenje
opreme goriva iz Rafinerije Pančevo ka krajnjim korisnicima SVK. Na ovoj važnoj aktivnosti
treba i dalje insistirati uz predlog da se ista još poboljša i osavremeni u 1995. godini.
– Punjenje, prevoz i zaštita goriva
Većina vozača ACG110 koji su pri predaji goriva imali manjak, pravdali su to rafinerijskom
greškom, jer su na mestu punjenja morali da prihvate registrovano stanje goriva bez
reklamacije, jer bi u protivnom izgubili red punjenja. Punjenje preko dozvoljenog baždara
je također uočeno što upućuje na zaključak da vozač svesno ulazi u saobraćajni prekršaj,
prevozeći gorivo /opasnu materiju/ u pretovarenoj ACG. Ovaj detalj bi trebalo da bude
predmet jednog člana ugovora kako bi se lakše operisalo sa primopredajom goriva.
108
109
110

Republikom.
Ratne materijalne rezerve.
Autocisterna goriva.

61

Prevoz i zaštita goriva pokazali su najbolje rezultate kada se ACG kreću u konvojima sa
obezbeđenom pratnjom. Kod pojedinačnog /usamljenog/ prevoza, zavisno od dužine
pređenog puta i provedenog broja dana u putu je i količina manje predatog goriva, tako da
je razlika dostizala i do 2.000 l.
– Istakanje goriva i formiranje ML111 i slanje u MO
Prijem i utvrđivanje dovežene količine goriva treba po mogućnosti ići preko VOLUMETRA
i MERNE LETVE za dotični rezervoar sa obaveznim preračunom na temperaturu 15 C.
Temperatura doveženog goriva, gustina i faktor korekcije trebalo bi obavezno da stoje u ML
zbog utvrđivanja pravilnog postupka prijema goriva.
Materijalne liste su odraz organizacije prijema-izdavanja goriva u skladištu. Skladišta Kosovo
i Volinja veoma profesionalno rade svoj posao i uredno ispisuju i dostavljaju ML dok ostala
skladišta bi ovu aktivnost trebalo da poprave /11.K – Vukovar/.
4. Računi NIK-a za isporučeno gorivo
U toku 1994. godine od NIK-a registrovan je prijem 283 kom ACG za MO RSK. Za
većinu ovih ACG isporučeni su računi NIK-a i ML od skladišta SV RSK. U narednoj tabeli
dat je pregled prispelih ACG, računa NIK-a i ML iz skladišta SV.

Red.
broj
1.
2.
3.

Vrsta goriva
D-2
MB-86
MB-98

ACG
komada
203
63
17

ACG pokrivenedostavljeni računi
NIK-a
156
37
10

%

ML skladišta

%

77
59
59

175
57
10

87
92
59

Iz priložene tabele uočljivo je da računi NIK-a kasne sa isporučenim gorivom, te bi trebalo
posetiti NIK Mirkovci i NIK Dvor na Uni radi sravnjenja količina i vrednosti poslatog
goriva.
Materijalne liste su relativno dobro pratile poslato gorivo. Glavni manjak ML je nastao
zbog skladišta u VJ Đurincima kod Beograda sa kojima bi također trebalo na licu mesta
izdejstvovati nedostajuće ML. Preostale ML od skladišta SV i MO RSK /NenadićJugopetrol/, očekuje se kompletiranje do kraja januara 1995. godine.
b/ M A Z I V O
Snabdevanje mazivnim sredstvima /MS/ SVK u toku 1994. godine vršilo se 100% preko
rafinerije ulja Modriča iz Republike Srpske. Do 20.04.1994. godine snabdevanje mazivnim
sredstvima SVK vršeno je preko Direkcije RR kompenzacijom za mazut. Posle 20. 04. 1994.
godine snabdevanje MS112 SVK preuzelo je MO RSK. Na osnovu planskih i vanrednih
zahteva GŠ SVK pokretane su narudžbe MS. Kod rafinerije ulja Modriča.
Problemi snabdevanja MS u 1994. godini
Snabdevanje MS vršeno je u izuzetno teškim okolnostima kao:
1. Nedostatak finansiskih sredstava za nabavku zahtevanih /potrebnih/ količina
111
112

62

Mjerne letve.
Materijalnim sredstvima.

2. Povećanje cene nabavke MS u toku 1994. godine za 80%
3. Nemogućnost rafinerije Modriča da proizvede sve asortimane MS i da odgovori na
tražene količine, te se svaka naša porudžbina od strane rafinerije umanjivala za 30-50%. Iz
ovog razloga se nisu mogle formirati zalihe MS, jer se celokupna nabavljena količina odmah
trošila u svakodnevnoj eksploataciji MS.
4. Otežani uslovi nabavke MS u SRJ i prevoz ove vrste robe preko graničnog prelaza Rača.
Svi dobavljači iz SRJ za nabavku MS traže 100% avansne uplate, a neki kao FAM Kruševac
nisu hteli ni da odgovore na naše porudžbine.
5. Specijalne vrste MS za vazduhoplovstvo, mogu se realizovati samo iz uvoza, ali zbog
relativno malih količina 200-1000 kg po asortimanu nisu interesantne za uvoznike, te je
realizacija ovih MS dogovorena sa GŠ SVK da realizuje preko vojnih snabdevačkih organa
Tehničke službe VJ.
Obezbeđenje MS je, kao i gorivo, neophodno čvršće osigurati ugovorima sa rafinerijom
Modriča i proverenim dobavljačima i SRJ.
Knin, 25. 01. 1995. godine
Izveštaj sastavio
Nikola Savić
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

23

1995., siječanj 27.
Knin
Izvješće Odeljenja bezbednosti Glavnog štaba SVK predsjedniku RSK o stavovima i
raspoloženju većine stanovništva na okupiranom području Dalmacije u vezi odluke RH
da ne produži mandat UNPROFOR-u, stavovima oko Gospodarskog sporazuma s RH te
nezadovoljstvu pripadnika 7. korpusa SVK zbog kašnjenja i neisplate plaća
GLAVNI ŠTAB Vojna tajna
SRPSKE VOJSKE KRAJINE Strogo poverljivo
Odeljenje bezbednosti
Broj: 8-2
27. 01. 1995. god.
Stanje na teritoriji,
zapažanja. PREDSEDNIKU R S K
Kontinuiranim građenjem i analizom stanja na teritoriji došli smo do indikativnih saznanja
koja govore o trenutnom raspoloženju i stavovima većeg dela stanovništva i boraca na
području Severne Dalmacije, vezano za trenutna politička dešavanja na prostoru bivše
Jugoslavije i stanje u SVK.
Najavljeno otkazivanje mandata UNPROFOR-a na području bivše Hrvatske i javno
ispoljena odlučnost vlasti RH da ostanu pri ovoj odluci izazvalo je znatno uznemirenje
63

i strah među stanovništvom i borcima na ovom području. Veći deo njih očekuje da će
neminovno doći do novog srpsko-hrvatskog rata, ali izražava strahovanje da će RSK moći da
se odupre novom napadu HV. Preovladava mišljenje da Krajina sa ovakvim rukovodstvom i
stanjem u Vojsci to nije sposobna uraditi, a pomoć sa strane se ne očekuje, bar u meri koja
bi zadovoljavala. Većina sagovornika je mišljenja da pomoć od Srbije ne treba očekivati,
zbog dosadašnje politike S.113 Miloševića prema RS i RSK (misli se na uvođenje blokade i
sankcija ovim srpskim državama), a da RS neće moći da nam pomogne zbog angažovanja u
odbrani svoje teritorije.
Dosadašnji pregovori o ekonomskim pitanjima sa RH, otvaranje auto-puta, naftovoda
i najavljeno otvaranje željezničkog saobraćaja kroz RSK ne nailaze na odobravanje
stanovništva. Najčešći komentari su u stilu da je ovo politika mirnog povratka Krajine u
sastav Hrvatske, da tu politiku sprovodi B.114 Mikelić po direktivama S. Miloševića i da
korist od svega ima samo Hrvatska i grupa ljudi u Krajini, pre svega profiteri i šverceri.
Ovde se najčešće pominje već uočen šverc naftnim derivatima i drugom robom na području
Z.115 Slavonije, što stanovništvo prateći hrvatska sredstva informisanja gotovo svakodnevno
gleda.
Kašnjenje isplata vojničkih plata, njihovo smanjivanje do krajnje mizernog iznosa izazvalo
je dodatno nezadovoljstvo i revolt boraca u jedinicama 7. korpusa. Dosadašnje stanje sa
popunjenošću i opremljenošću ovih jedinica (veliki broj odsutnih po raznim osnovama,
nedostatak odeće i obuće, te loša ishrana) samo je potezom oko isplate plata pogoršano.
Među borcima su sve prisutnija razmišljanja da se ovakvo stanje više ne može podnositi i da se
nešto mora preduzeti i to hitno. Ima zagovaranja da se organizovano napuste položaji i dođe
u Knin radi ispoljavanja protesta, a pojedinci zagovaraju i obračun sa lokalnim kninskim
milionerima, koji su u suštini ratni profiteri i šverceri. Od ovih, najčešće pominjana imena
su Ilić, Đujić i Šarić.
Popunjenost jedinica, odnosno napuštanje jedinica po osnovama ranih veza i mita posebno
iritira borce. I dalje preovladava stav da mobilizacija u Kninu nikada nije pravilno provedena,
što se argumentuje činjenicom da 9% kninskih privatnih obrtnika ni dana nisu proveli u
jedinicama SVK, a po gradu se šepure u novim maskirnim uniformama. Za ovo se najviše
okrivljuje GŠ SVK u kome sede zaštitnici ovih “povlaštenih Srba”, te Vojni odsek na čijem
čelu se nalazi major Rosić Predrag. Na njegov rad se čuje najviše primedbi i tvrdnji da je
hiljade DEM stavio u džep oslobađajući pojedince vojne obaveze i omogućujući im odlazak
iz RSK u SRJ. Povratak Vojnog odseka u sastav Ministarstva odbrane, po mišljenju boraca,
samo će pogodovati ovakvom delovanju pojedinaca iz Vojnog odseka, jer se verovalo da će
k-da 7. K preduzeti mere za sređivanje stanja u ovom organu.
Ovakva i slična reagovanja prisutna su i na drugim delovima teritorije RSK. U sadašnjim
uslovima ne predstavljaju značajniju opasnost po moral i borbenu sposobnost SVK, ali u
slučaju agresije mogu poslužiti kao pogodna osnova za plansko širenje dezinformacija i
glasina od strane SOS,116 što bi imalo štetne posledice po odbranu RSK.
TRM/TRM
POM. KOMANDANTA
za bezbedonosne poslove
113
114
115
116

64

Slobodana.
Borislav, predsjednik Vlade RSK.
Zapadne.
Strana obavještajna služba.

p u k o v n i k
M.P.117 Rade Rašeta, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 30.

24

1995., siječanj 27.
Knin
Izvješće Ministarstva odbrane RSK o radu Odjeljenja za financije i budžet u 1994. godini
IZVEŠTAJ
o radu odelenja za finansije i budžet MO RSK
U periodu od 01. 01.-31. 12. 1994. godine Odelenje za finansije i budžet svoju osnovnu
funkciju ostvarivalo je kroz:
finansiranje materijalnih i ličnih rashoda GŠ SVK i MO RSK;
pripremu i isplatu plata profesionalnih vojnika, pripadnika rezervnog sastava i civilne zaštite;
pripremu i isplatu plata civilnih lica zaposlenih u MO;
praćenje stvorenih obaveza GŠ SVK i MO RSK po pitanju isporuka roba i izvršenih radova
i usluga;
izradu raznih izveštaja i pregleda po dobavljačima;
praćenje i tumačenje novoobjavljenih propisa u službenim glasilima kao i učešća u izradi
novih propisa i pravilnika koji regulišu materijalno-finansijsko poslovanje.
Za pokriće materijalnih rashoda:
Doznačena novčana sredstva su daleko manja od potrebnih, tako da je finansiranje
materijalnih rashoda vršeno u skladu sa raspoloživom masom novčanih sredstava.
Budžet RSK doznačio je u periodu 01. 01.-31. 12. 1994. godine za materijalne i lične
rashode 51.782.292,96 novih dinara.
Za pokriće materijalnih rashoda raspoređeno je i utrošeno 24.396.123,71 novih dinara, a
za lične rashode – plate profesionalnih vojnika pripadnika rezervnog sastava i civilne zaštite
27.369.089,25 novih dinara.
Prosječno dnevno po radnom danu za pokriće materijalnih rashoda GŠ SVK i MO RSK
budžet RSK doznačio je 93.727,27 novih dinara. Imajući u vidu nepodmirene, a dospjele
obaveze na dan 31. 12. 1994. godine prema dobavljačima GŠ SVK i MO RSK koje iznose
10.384.528,15 novih dinara, za pokriće nastalog duga sa ovakvom dinamikom dnevnog
priliva novčanih sredstava od budžeta potrebno je 111 radnih dana. Svoje zadatke u toku
1994. godine Odelenje za finansije i budžet ostvarilo je kroz svakodnevne kontakte u
saradnji sa GŠ SVK i Ministarstvom finansija – budžetom, Službom za platni promet i
finansijsku kontrolu, kao i sa ostalim državnim organima.
Knin, 27. 01. 1995. godine
NAČELNIK
Mirko Miloš, dipl. ecc.
117

Okrugli pečat: Glavni štab SVK, Odelenje bezbednosti.

65

Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

25

1995., siječanj 27.
Glina
Informacija Komande 39. korpusa SVK podređenim postrojbama o napadu pripadnika
5. korpusa ABiH na položaje 31. pbr pri čemu je došlo do stradavanja pojedinih njezinih
pripadnika, te akciji protiv pripadnika 33. pbr zbog šverca s pripadnicima ABiH
VOJNA POŠTA

9136
Pov. Br. 65-10
27.01.1995. god.

GLINA
Informaciju,
dostavlja.K-di: 24.26.33.pbr
31. pbr i SOd “C” – aktom
1. U ranim jutarnjim časovima 26. 01. 1995. g. muslimanske snage 5. K izvršile su jak
napad na položaje naših jedinica iz sastava BG Like (31. pbr).
Tom prilikom iz sastava 31. pbr bilo je ranjenih, poginulih i nestalih. U toku je detaljno
sagledavanje stanja i utvrđivanja prave istine o broju nastradalih o čemu će te biti
obavešteni.118 Pristigle informacije do sada su nepouzdane, kako o broju nastradalih tako i o
načinu dejstva neprijateljskih snaga koje su u tome učestvovale.
2. I pored do sada niza upozorenja, naređenja pa i preduzetih mera, šverc sa muslimanskim
snagama 5. K čije su nam formacije nanele najveće gubitke u zadnje 3 godine ne prestaje.
Ovo je posebno izraženo u zoni odgovornosti 33. pbr, gde je u toku zajednička akcija na
presecanju lanca šverca prema muslimanima i hapšenje svih počinioca toga dela.
Nakon završene istrage i o ovom slučaju bit će te detaljno informisani.
3. Sve komande jedinica koje imaju svoje borce prema muslimanskim snagama u toku
obilaska i pripreme novih smena ukazivati na ove pojave i time nastojati sprečiti ljudske i
materijalne gubitke.
RM/DV
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.119 Žarko Gačić, [v.r.]

118
119

66

Vidi: Dok. br. 26. i 36.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9136, Glina.

Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 14.

26

1995., siječanj 29.
[Petrinja]
Izvješće pripadnika SVK o odlasku vojnika 31. pbr SVK na bihaćko bojište, gdje su stradali
u sukobu sa snagama 5. K ABiH
IZVJEŠTAJ
Sastavljen dana 29. 01. 1995. godine, a u vezi odlaska na ratište u rajon Donji Vaganac
na bihaćkom ratištu.
Dana 25. 01. 1995. godine u 08,00 sati na parkiralištu ispred kasarne “Vasilj Gaćeša”
izvršena je smotra smjene, odnosno čete, koja je išla na ratište.
Četa je sastavljena od 137 boraca raspoređenih u 4 voda, MB baterija, pozadinski vod,
te komanda bataljona.
Komandant bataljona je bio kap. Kljaić Ljuban, njegov zamjenik kap. Sužnjević Vlado,
te komandir čete kap. Puzić Branko.
Na sastanku održanom 23. 01. 1995. godine u komandi 31. pbr. na kome su bili prisutni
svi komandanti, komandir čete, te komandiri vodova, uz prisustvo načelnika štaba 31. pbr.
dogovoreno je tko će biti kom. čete, odnosno kom. vodova i odelenja. Također je rečeno
od strane načelnika štaba 31. pbr. da se ide na ratište u rajon Donjeg Vaganca, odakle će
se ići na položaj u rejon sela, odnosno područja “Bugara”, gdje će se držati položaji, te
spriječiti prodor balija na navedenom pravcu. Također je skrenuo pažnju da su prijašnje
smjene utrošile veliku količinu municije, tako da će se na ratište ponijeti po 150 kom.
metaka, odnosno jedan borbeni komplet za svako oružje, pošto se na navedenom području
ne izvode nikakva borbena dejstva, a kom. odelenja su imali zadatak da popišu svu municiju
koja se nosi na ratište, tako da se ista mora i vratiti natrag. Također je napomenuo da je
31. pbr. popunjena sa municijom 63%, te zbog nedostatka municije neće se nositi nikakva
dodatna municija kao ni sredstva (bombe, zolje, mine i sl.) što su prijašnje smjene imale.
Nakon završene smotre, počasnih pozdrava komandantu bataljona i zam. kom. brigade,
načelnik štaba je održao govor u kome je strogo skretao pažnju na ponašanje, da se moraju
slušati naredbe, da se ne troši municija te da je to jedan običan zadatak.
U 9,00 sati krenuli smo na ratište, te smo u selo D. Vaganac stigli oko 13,00 sati.
Dolaskom u selo D. Vaganac autobusi su stali kod jedne kuće na početku sela, gdje su
izašla tri voda, te se smjestili u kuću, dok su ostali produžili dalje (pozadinski vod se smjestio
na sredini sela, 1 vod 1300 m od prva tri, a komanda čete se smjestila u kući na kraju sela
oko 1000 m od prvog voda.)
Nakon smještaja u kuće, prijašnja smjena je ušla u autobuse i vratila se nazad u Petrinju.
Nakon toga naređeno je da se niko nikuda ne udaljava, te da se ljudi odmore, a tek ujutro
26. 01. 1995. god. da se skupe komandiri čete, vodova i odelenja, koji će zajedno sa kom.
bataljona izvršiti izviđanje položaja, gdje se nalaze, gdje je lijevo i desno krilo, rezervni
položaji, minska polja, artiljerija, minobacači, veza, komandna mjesta i ostalo vezano za
položaj. Nakon toga tek smo trebali 27. 01. 95. preuzeti položaje.
67

Svaka kuća u kojoj je bila smještena vojska, odnosno četa, izvršila je borbeno obezbeđenje,
a borci su se bavili uobičajenim stvarima.
Dana 26. 11. 1995. god. u 02,00 sati straža je uočila jaku pucnjavu, koja je odmah
izvjestila komandira čete kap. Puziću koji je izašao iz komandnog mjesta, te primjetio jaku
pucnjavu pješadijskim naoružanjem iz rajona gdje je pretpostavljao da se nalaze naši položaji,
a u 02,30 sati čulo se dejstvo naših minobacača. Kap. Puzić je odmah digao borbenu gotovost
prvog voda, a pošto nije imao vezu sa ostalim vodovima, pošao je zajedno s kurirom kroz
selo, te naredio ostalim vodovima borbenu gotovost, koji su zauzeli polukružnu obranu sela
D. Vaganac.
U 03,30 sati putem radio uređaja, kap. Kljaić je naredio kap. Puziću da uvede svoju
jedinicu u borbu naredbom da krene 500 m od štala prema vodovodu. Pošto kap. Puzić nije
imao kartu, a nije ni znao gdje su štale, kao i vodovod, odlučio je da jedinicu ne vodi nikuda
zbog nepoznavanja terena, kao i gdje su naše jedinice, gdje je neprijatelj, gdje su provalili,
sa kakvim snagama, gdje su minska polja i dr., tako da je jedinicu ostavio na početnom
položaju, dok se ne razdani, tako da bar nešto može da vidi. Odmah je pokušao s radiouređajem da uspostavi vezu sa kom. bataljona da lično razgovara sa komandantom, ali su se
u vezu umiješali neprijatelji, tražeći položaje naše MB baterije, tako je odustao od razgovora.
U 06,00 sati do našeg položaja ispred sela Vaganac stigla su tri borca koji su ispričali
što se desilo na borbenoj liniji u rejonu BUGARA te da je napadnuta komanda bataljona
i komanda čete, da su uništene i zapaljene, te da se vode borbe za naše rovove. Pošto je
jedan bio teže ranjen od gelera, kap. Puzić je naredio vozaču Babiću da ga sa svojim vozilom
odveze u bolnicu Glina, gdje mu je ukazana pomoć, a nakon toga je Babić otišao u Petrinju
gdje je izvjestio komandu 31. pbr. šta se desilo.
Pošto je u rejonu Bugara ostala glavnina petrinjske čete u okruženju, kao i kompletna
vukovarska četa, kap. Puzić je svakom vojniku svoje čete naredio da strogo paze gdje da
pucaju da ne pogode nekoga od naših. Po priči boraca koji su se izvukli znalo se da ima 2
mrtva i nekoliko ranjenih.
Pošto se neprijatelj približio na oko 500 m do naše linije obrane kap. Puzić je izvukao
jedan tenk na prvu liniju, kao i dva teška mitraljeza koji su štitili odstupnicu našim borcima
u okruženju, koji su se probijali između neprijateljskih redova kroz minska polja prema
našoj četi.
Do 14,00 sati do naših položaja kod sela Vaganac, uz teške borbe izvuklo se oko 260 boraca
petrinjske i vukovarske čete, sa kojima su došli i kom. bataljona Kljaić i kap. Sužnjević. Isti
su se uglavnom vraćali bez opreme koju su imali sa sobom, kao i bez materijalno-tehničkih
sredstava.
Pošto je nestalo svake komande i komandovanja, kap. Puzić je uvezao sistem obrane
svoje čete sa jednom jedinicom ličana koji su se nalazili na njegovom lijevom krilu, postavio
sedam zasjeda u slučaju da neprijatelj pokuša da i nas iznenadi, te rasporedio svoju četu od
100 ljudi na položaje ispred sela Vaganac u dužini od 2300 m. Neposredno kako su se borci
izvlačili iz okruženja i napuštali položaje, te su i sve ostale jedinice napustile položaje, kao
i tenkovski vod, MB baterije, prage,120 trocijevci,121 boforsi,122 tako da je pred veče jedino
120
121
122

68

Samohodni protuzrakoplovni top Praga M-53/59.
Protuzrakoplovni top.
Protuzrakoplovni top L 70 Bofors.

naša četa ostala sama, bez ikakove podrške (artiljerijske ili pješadijske) na liniji, koji su ostali
do 27. 01. 95. do 15,30 sati.
Prilikom prolaska kroz selo Vaganac borci koji su se izvukli među kojima je bio i kap.
Kljaić, sreo ga je kom. 3 voda vod. Šteković koji ga je pitao šta da učine, a Kljaić mu je
odgovorio da komanda bataljona ide na ručak.
Oko 14,30 sati vod. Šteković je tražio kap. Kljaića da se izvrši popuna sa municijom za
četu koja se izvukla da bi u slučaju napada imali sa čim da se brane, ali je dobiveno na cijelu
četu 600 kom. metaka.
Zbog velikog proživljenog straha i šoka za vrijeme napada, komanda bataljona praktično
nije ni postojala, tako da je kap. Puzić sam sa svojim komandirima i vojnicima utvrdio
obranu sela, odredio patrole kroz selo, lozinke, te se brinuo za opskrbu sa municijom i
hranom za borce na položaju.
Dana 27. 01. 1995. godine u 06,00 sati došao je u selo Vaganac puk. Janković Milorad,
koji je obavio razgovor sa Kljaić Ljubanom, a nakon toga je otišao u komandu brigade u
Željavi, a nakon toga u komandu korpusa u Korenici, te se vratio natrag u Vaganac, skupio
četu koja se izvukla iz okruženja i rekao da se vraćaju kući. Također je izjavio i da se četa
kap. Puzića vraća u Petrinju, da više komanda neće da odobri popunu municijom, kao i
ljudstvom, da tu njemu nešto ne odgovara, te da će odmah poslati autobuse. Također je
izjavio da se pazi šta se priča kad se vrate u Petrinju da se stvari neke ne uveličavaju, da je sve
to dobro prošlo kako je moglo biti, uglavnom da se ne traže krivci.
U 15,30 sati došli su autobusi, kao i smjena ljudi na položaju (jedinica jačine dva voda)
iz Korenice, te se naše dvije čete vratile u Petrinju oko 20,00 sati.
Greške i nedostatci koji su napravljeni od samog početka odlaska na ratište, kao i propusti
koji su učinjeni na samom ratištu.
– Zašto nije izvršena priprema boraca za ratište nekoliko dana prije odlaska na ratište?
– Zašto kom. čete nije dobio odmah kartu i vezu sa sobom?
– Zašto kom. čete nije išao u izviđanje sa kom. bataljona prije odlaska na ratište?
– Zašto borci nisu dobili najmanje po dva BK municije prije polaska?
– Zašto nisu podijeljene bombe i zolje?
– Zašto se nije vozila municija za rezervu bataljona, kao i materijalno tehnička sredstva?
– Zašto je bataljon išao bez izviđača?
– Zašto nisu određeni bar vodiči prilikom dolaska u selo Vaganac?
– Zašto se odmah nije išlo u izviđanje položaja, rez. položaja, minskih polja i dr. iako se
imalo vrijeme cijelo popodne?
– Zašto je kom. bataljona primio bataljon kod autobusa u selu Vaganac, a ne na vatrenom
položaju?
– Zašto nije uspostavljena veza između kom. čete i kom. bataljona, kao i veza između kom.
čete i kom. vodova u selu Vaganac?
– Zašto artiljerija smještena u selu Vaganac nije poslušala naredbu kom. čete i izašla na liniju
(MB baterija, prage, boforsi, trocijevci)?
– Pod čijom su bili komandom?
– Zašto prije polaska nisu po vodovima pravilno raspoređena oruđa i oružja?
– Zašto je lička i kordunaška četa napustila položaj lijevo od naše čete?
– Zašto je desno od naše čete vod Vojne vukovarske policije napustio položaj prije napada?
69

– Zašto se kom. bataljona nije lično uvjerio da je kordunaška četa napustila položaj prije
napada, te da umjesto njih dolazi interventni vod koji nije došao, što je vidljivo jer je njihova
hrana ostala u kom. čete?
– Zašto kom. bataljona nema nikakvu vezu između njih i kom. 31. pbr. u Petrinji?
– Zašto kom. brigade nije pozvao poslije povratka u Petrinju kom. čete i bataljona, kao i
vodova na referisanje?
– Zašto se za odlazak na ratište okrivljuju kom. bataljona, a ne kom. brigade koja je to
naredila?
– Zašto nije podignuta borbena gotovost prije napada iako se znalo da je stiglo 15 autobusa
sa balijama ispred naših linija?
– Zašto se iza naših linija postavljalo minsko polje i zašto nije očišćeno?
– Zašto je odobreno našoj četi koja se izvukla iz obruča samo 600 kom. metaka?
– Zašto nije odobrena popuna municije za obadvije čete (petrinjske) koje su ostale?
– Zašto se nije ništa poduzelo od strane kom. 31. pbr. da se izvuku naši mrtvi?
Iz razgovora sa borcima petrinjske čete, kao i vukovarske, došlo je do saznanja na koji je
način izvršen napad na naše položaje u rejonu “Bugara”.
Dana 25. 01. 1991. godine u popodnevnim satima ispred položaja oko 3500 m ispred
rejona “Bugara”, došlo je 15-ak autobusa sa balijama. Izviđači koji su bili na položajima su
to primjetili, ali niko nije bio izvješten o tome.
U isto vrijeme na našem lijevom krilu položaje napušta kordunaška i lička četa, koji su
izjavili našim (petrinjskim) borcima da im je stigla smjena iako to nije bila istina. Također
sa naše desne strane položaj napušta i jedan vod Vojne policije iz Vukovara, koji su otišli u
selo Željava.
Pošto na našim lijevim i desnim krilima nije bilo nikoga, balije su iskoristile veliku
pomrčinu, jak vjetar i kišu, te se noću provukle kroz prazan prostor na našim krilima, te
zauzele objekt “štala”, opkolile komandno mjesto bataljona i komandno mjesto čete, te se
privukli našim položajima “s leđa”. U 02,15 sati, nakon ispaljene dvije crvene rakete krenuo
je opšti napad balija na naše položaje.
Oba komandna mjesta su odmah uništena, a nastala je borba za rovove gdje su naši borci
pružali otpor. Pošto nisu imali dovoljno municije, uhvatila ih je panika, te su počeli napuštati
rovove i tom prilikom je nastao haos u našim redovima, kao i u redovima vukovarske čete.
Velika prepreka prilikom povlačenja je bilo minsko polje za koje je znala kom. brigade, a
u vezi toga nije bilo ništa poduzimano. Borci su za sobom ostavljali svu opremu što su imali,
kao i materijalno-tehnička sredstva, ali je također ostao i veliki broj ubijenih balija, koje su
fanatično uz vrisku i pokliče jurišali na naše rovove sa svih strana.
Nakon povlačenja prema selu D. Vaganac naši borci su ostavili svu opremu, jedan “pinc”,
jedna “110”, jedno komandno vozilo, bestrzajni top, jedan PKT M-84, dva MB 60 mm sa
minama, sve karte (topografske) i dr.
Procijenjuje se da je učestvovalo oko 1000 balija, a naši gubici su bili 4 mrtva i 7 ranjenih,
dok je u vukovarskoj četi bio 1 mrtav i 2 nestala.
Zaključuje se da je uzrok svemu bilo napuštanje naših krila, nedostatak municije (od
cijele čete koja se vratila 80% nije imalo ni metka), kao i nepoznavanje čete u pripremi
gdje da dođu u pomoć. Napominjemo da je vukovarska četa koja je bila u istom okruženju
daleko lakše prošla zbog dobrog naoružanja, popunjenosti sa municijom, kao i sredstvima
veze (svaki rov je imao motorolu, tako da su ostali kompaktni u obrani i u probijanju iz
okruženja).
70

Borci su mišljenja da se radilo o jednoj velikoj izdaji (nemarnosti, aljkavosti, nerad)
komandnog kadra, a da se sve svodi na otvaranje švercerskog prelaza u D. Vagancu koji je i
bio jedan od najvećih.
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

27

1995., siječanj 30.
Knin
Izvješće Komande 7. korpusa Glavnom štabu SVK o borbenoj spremnosti 7. korpusa u 1994.
godini
KOMANDA 7. KORPUSA O D B R A N A
Str. pov. br. 6-68 STROGO POVERLJIVO
30. 01. 1994.
Analiza i ocena b/g 7. K
za 1994. godinu,
D o s t a v lj a
GLAVNI ŠTAB SVK
U prilogu akta dostavljamo Vam izveštaj o b/g 7. korpusa za 1994. godinu.
VB/ŠM
K O M A N D A N T
pukovnik
M.P.123 Veso Kozomara, [v.r.]
KOMANDA 7. KORPUSA
O D B R A N A
Strogo pov.
Primerak br. 2
REFERAT
PO PITANJIMA BORBENE GOTOVOSTI
- Knin, 1995. god. SADRŽAJ
1. Opšti uslovi u kojima je održavana i izrađivana b/g
1.1. Stanje u bližem i širem okruženju i odraz toga stanja na izgradnju b/g
1.2. Stanje u zemlji – zoni odgovornosti i odraz toga stanja na izgradnju b/g
123

Okrugli pečat: Vojna pošta 9031, Knin.

71

1.3. Uticaj materijalno-finansijskog obezbeđenja i organizacijsko formacijskih promena
na stanje i izgradnju b/g
2. Ocena stanja po elementima b/g
2.1. Komandovanje
2.2. Osposobljenost
2.3. Mobilizacija
2.3.1. Osposobljenost komandi jedinica i ustanova za izvršenje mobilizacije
2.3.2. Pripreme mobilizacije
2.3.3. Izvršenje mobilizacije
2.3.4. Popuna RJ124 i kvalitet
2.3.5. Stanje RJ po isteku vremena mobilizacije
2.4. Pozadinsko obezbeđenje
2.4.1. Komandovanje pozadinskim obezbeđenjem
2.4.2. Tehnička služba
2.4.3. Intendantsko obezbeđenje
2.4.4. Sanitetska služba
2.4.5. Veterinarsko obezbeđenje
2.4.6. Saobraćajno obezbeđenje
2.4.7. Finansijsko obezbeđenje
2.4.8. Građevinsko obezbeđenje
2.4.9. Protivpožarno obezbeđenje
2.5. Bezbednost
3. Opšti zaključak o borbenoj gotovosti
4. Težišni zadaci na daljnjoj izgradnji borbene gotovosti
Prilozi:
Prilog br. 1 Pregled popune ljudstvom 7. K po ratnoj formaciji
Prilog br. 2 Pregled popune RMR125 po vrstama
Prilog br. 3 Pregled kritičnih vrsta municije u 1994. godini
Prilog br. 4 Pregled poginulih, ranjenih, povređenih vojnika i starešina
1. Opšti uslovi u kojima je održavana i izgrađivana borbena gotovost
1.1. Stanje u bližem i širem okruženju i odraz toga stanja na izgradnju borbene gotovosti.
Od stanja u bližem i širem okruženju koje ima uticaja na održavanje i izgrađivanje
borbene gotovosti posebno treba istaći sledeće činioce:
– Stalna pretnja od strane najviših organa vlasti RH daće u slučaju odbijanja ERSK da
mirnim putem uđe u sastav RH to realizovati primenom sile.
– Cela granična linija je neposredno izložena uticaju HV i HVO a pored toga izdvajamo
deo snaga u sastav 15. korpusa.
– Sankcije koje su zavedene protiv SRJ a samim tim i protiv celog srpskog naroda kao i
blokada granice između SRJ i RS veoma nepovoljno utiče na samo raspoloženje naroda a
samim tim i na pripadnike korpusa.
124
125

72

Ratna jedinica.
Ratne materijalne rezerve.

– Dvostruki kriterijum zapadnih sila u rješavanju problema u bivšoj SFRJ što se ogleda u
tome da se hrvatskom narodu maksimalno pomoglo da formira svoju samostalnu državu
dok se srpskom narodu to isto uskraćuje i pokušava se svesti na nacionalnu manjinu.
– Pristrasnosti zapadnih zemalja kako u dostavljanju humanitarne pomoći tako i
neobjektivnom izveštavanju o stvarnom stanju u RSK.
– Pristrasnosti pripadnika UNPROFOR-a i neobjektivno izveštavanje organizacije UN o
stanju u RSK i RS.
– Pritisak velikih sila na ostale članice Saveta bezbednosti OUN prilikom donošenja
rezolucija koje se odnose na SRJ, a samim tim i na ceo Srpski narod.
– Veliki broj kriznih žarišta u svetu kao i rat u Čečeniji koji će zapadne zemlje nastojati
iskoristiti da se uticaj Rusije na rješavanje problema svede na što manju meru.
– Upotreba avijacije NATO pakta po vojnim i civilnim objektima u RSK i RS u funkciji
neposredne podrške našim neprijateljima.
– Izvođenje b/d na pravcu: Livno – Grahovo usled čega je neposredno ugrožen levi bok 7.
K.
1.2. Stanje u zemlji – zoni odgovornosti i odraz toga stanja na izgradnju b/g
Od stanja u zemlji – zoni odgovornosti koje ima uticaja na održavanje i izgrađivanje
borbene gotovosti posebno treba istaći sledeće činioce:
– Neefikasnost organa civilne vlasti u zoni odgovornosti korpusa što se ogleda u: sve većoj
pojavi šverca, krađa, pronevera, malverzacija i ubistava.
– Odlazak većeg broja vojnih obveznika mlađih godišta u SRJ, RS i inostranstvo i
nepostojanje instrumenata da se isti vrate u RSK.
– Oslobađanje većeg broja vojnih obveznika od strane Ministarstva odbrane i članova vlade
i GŠ SVK i njihovo prevođenje na radnu obavezu.
– Nemogućnost angažovanja privrednih kapaciteta i otpočinjanje proizvodnje zbog
nedostatka repromaterijala, sirovina, energije i tržišta.
– Neredovna mesečna primanja novčanih naknada kao i visina naknada.
– Nedostatak pogonskog goriva i repromaterijala za proizvodnju hrane na društvenim i
privatnim kapacitetima.
– Nedovoljno snabdevanje osnovnim MTS za život i rad jedinica.
– Potpisivanje Zagrebačkog sporazuma kojim je linija razdvajanja na karti povučena
uglavnom na našu štetu.
– Sporo rešavanje statusnih pitanja lica koja su protjerana iz RH.
– Nefunkcionisanje vojnog sudstva.
– Nedovoljan broj profesionalnih starešina angažovanih u vojsci RSK kao nezadovoljstvo
dela starešina svojim statusom u vojsci RSK, česte smene komandanata kao i nepridržavanje
propisa prilikom postavljanja i smenjivanja starešina na određene dužnosti.
– Odbijanje dela AVL na dođu u RSK i nepreduzimanje nikakvih mera protiv istih kao i
onih koji samovoljno napuste RSK.
– Nepreduzimanje mera od strane nadležnih organa za rešavanje stambenih problema.
– Dodela MTS prvopotčinjenim jedinicama mimo sistema RiK.
– Koordinacija i saradnja između civilnih i vojnih vlasti po pitanjima od zajedničkog
interesa nije na potrebnom nivou.
1.3. Uticaj materijalno-finansijskog obezbeđenja i organizacijsko-formacijskih promena
na stanje i izgradnju b/g.
73

– Nepostojanje MFP126 na nivou Korpusa utiče direktno na planiranje PoOb-a koje je
nemoguće planirati za kraći ili duži vremenski period.
– U toku 1994. godine formirana je 3. pbr iz 2. pbr i 92. mtbr, kao i 7. PoB sa Odeljkom 7.
PoB iz pozadinskih jedinica 75. mtbr, 92. mtbr i 75. PoB.
2. Ocena stanja po elementima borbene gotovosti
2.1. Komandovanje
Svi propisani planovi rada i obuke u Komandi Korpusa i potčinjenim komandama su ažurni
i u potpunosti usmeravaju komande i jedinice na težišne zadatke borbene gotovosti.
Nastavna dokumentacija, operativna i druge evidencije propisane za praćenje stanja
borbene gotovosti su uredne i ažurne i u potpunosti odgovaraju stvarnom stanju. Metod
rada obezbeđuje blagovremeno i potpuno izvršavanje planiranih zadataka.
U procesu rada ne koristi se automatizovani informacioni sistem zbog nepopunjenosti
komande Korpusa adekvatnim tehničkim sredstvima.
Komanda Korpusa popunjena je sa 50% starešina a od značajnijih formacijskih dužnosti
nije popunjena sa: Načelnikom ARJ PVO i Načelnikom ABHO.
Sve naređene mere iz Instrukcije za borbenu obuku i školovanje SVK, kao i svi zadaci iz
Godišnjeg plana rada realizuju se u granicama mogućnosti.
Pored propisanih dokumenata Komanda Korpusa je sa niz dodatnih naređenja nastojala
da poboljša komandovanje kako u Komandi Korpusa tako i u potčinjenim jedinicama.
Dosadašnji napori za unapređivanje komandovanja u jedinicama korpusa i njegovo
podizanje na najviši nivo nisu dali očekivane rezultate.
Sistem komandovanja na nivou osnovnih taktičkih jedinica (odelenje, vod, četa-baterija)
kao i na nivou združenih taktičkih jedinica bataljon-divizion podložan je dezorganizaciji,
usled niza problema.
Na narušavanje sistema komandovanja bitno utiču sledeći elementi.
– Nepopunjenost komandi na svim nivoima adekvatnim starešinskim kadrom.
– Nedovoljno obučen starešinski kadar za formacijske dužnosti koje obavlja.
– Mala mogućnost zamene starešina koje ne zadovoljavaju potrebe formacijskog mesta na
koje su postavljeni.
– Mali broj kandidata za profesionalne dužnosti kako vojničkog tako i starešinskog sastava.
– Nerešena statusna pitanja vojničkog i starešinskog sastava.
– Narušen princip jednostarešinstva i subordinacije posebno na nivou vođa, čete i bataljona
kao i nepoštovanje autoriteta starešine.
– Oslobađanje velikog broja v/o van sistema komandovanja, preko Vlade, Ministarstva, GŠ.
– Nefunkcionisanje civilne vlasti, mešetarenje, šverc, lopovluk koji je izražen kod dobrog
dela pripadnika korpusa i građana RSK.
– Prisutnost dnevne politike i stranačkih podela kod jednog dela sastava Korpusa.
– Neadekvatna popunjenost MTS komandi i jedinica.
– Nefunkcionisanje vojnog sudstva a samim tim i nepreduzimanje adekvatnih mera u
slučaju neizvršenja zadataka.
– Nekorektna i neplanska suradnja sa drugim subjektima odbrane van OS:
– Primoranost Komande Korpusa da se bavi rešavanjem pitanja van njenih nadležnosti.
– Veoma česte kadrovske promene u Komandi Korpusa i potčinjenim jedinicama.
126

74

Materijalno-financijskog plana.

* U Korpusu su izrađeni planovi uređenja teritorije ali veliki problem predstavlja nedostatak
goriva, rezervnih delova za inž. mašine.
* U toku godine počeli smo sa uređenjem stacioniranih komandnih mesta ali zbog
nedostatka pogonskog goriva i drugih MTS radovi nisu završeni tako da sada nemamo
uređeno KM te se u slučaju potrebe oslanjamo na KM potčinjenih jedinica.
Služba dežurstva u Korpusu je organizovana a dežurni organi Komande i jedinica
osposobljeni su i uvežbani da izvrše najvažnije namenske zadatke u skladu sa propisanim i
naređenim merama.
Pregledi i drugi priručni dokumenti obezbeđuju uvid u situaciju na kopnu, moru i u
vazdušnom prostoru.
* Organizacija sistema veza:
Organizacija sistema veza u zoni Korpusa učinjena je prvenstveno vlastitim kapacitetima,
sredstvima i sistemima. U nedostatku potrebnih i dovoljnih mogućnosti za nesmetano
RiK-e pristupili smo uvezivanju i proširenju sa kapacitetima imalaca i korisnika javnih i
državnih preduzeća PTT-a i ŽTO127 što je u mnogome poboljšalo mogućnosti RiK-a128
sa potčinjenim jedinicama kao i uvezanost unutar njih. Polazeći od mogućnosti SVK i
potrebama koje nameću uslovi rata organizaciju veze u zoni odgovornosti realizirali smo
angažovanjem instaliranih podzemnih kablova i linija kako u cilju zaštite veza RiK-a tako i
zaštite od dejstava u čemu je iskorišten maksimum. Na ovaj način želim istaći da je težišno
organizacija veza izvršena korištenjem žičnih i kablovskih spojnih puteva. Pored ove vrste
sistem RiK-a obezbeđujemo sa radio i radio-relejnim vezama korištenjem KZU129 zavisno o
vrsti i sistemu rada.
– Veza sadejstva između 15. K i 2. KK VRS funkcionišu po planu korištenjem žičnih i
kablovskih veza uvezani direktnim kanalima kao i radio veza u kontaktu 4. lbr sa 9. mtbr/15.
K i 1.lbr sa 9. lpbr/2. KK.
– Veze sa potčinjenim jedinicama ostvarujemo sa višekanalnim uređajima sa 4 i više VF
kanala po kablovskim i zaštićenim spojnim putevima.
– Rezervne veze po planu “DRINA” sa radio sistemima nalaze se u ćutanju prema svim i u
svim potčinjenim jedinicama.
– Veze zaštite pisanih informacija funkcionišu prema svim potčinjenim jedinicama brigadapuk osim 7.larp PVO usled nedostatka tehnike i opreme.
Na planu organizacije veza u korpusu iskorištene sve mogućnosti sa napomenom da su
jedinice veze popunjene sa 70% MTS a rezerve nema.
– Organizaciju i gotovost sistema veza u zoni korpusa izvršavamo sa mobilisanim ljudstvom
roda veze koje je popunjeno sa 60% – od toga 2 oficira, 6 podoficira AVL.
– Dokumenta veze su izrađena, dostavljena svim potčinjenim jedinicama, a proverom na
terenu spuštena su do najnižih taktičkih jedinica.
– Da bi organizaciju veze i njenu gotovost sagledali u cjelini moramo se osvrnuti na osnovne
probleme koji opterećuju granu veze.
a) Usled četverogodišnjeg angažovanja MTS dotrajalost i česti kvarovi usložavaju
funkcionisanje sistema veza, njenu ispravnost i mobilnost. Ovi problemi su naročito izraženi
u:
127
128
129

Željezničko-transportna organizacija.
Rukovođenja i komandovanja.
Kriptozaštitna uputstva.

75

– nedostatak MTS za niže taktičke jedinice
– nedostatak linija i kablova svih vrsta
– nedostatak rezervnih delova
– nedostatak izvora za napajanje
– nedostatak potrošnog materijala
– nedostatak popunjenosti p/g za rad centra i stanica veze naročito izraženo u poslednje
vreme učestalom redukcijom u napajanju gradske mreže.
Ublažujući ove probleme angažovali smo ekipu tehničara iz 1. KK koja je izvršila pregled
i popravke MTS – veze u granicama svoje mogućnosti čime smo stabilizovali zahtjeve za
popunom. Pored toga za nedostajuća sredstva upućivali smo pismene zahtjeve u više navrata
organima i Komandi GŠ SVK kao i zahtjev na ličnost K-danta GŠ SVK sa težištem na
popunu MTS SČV130 V.131 Promine što do danas nije realizovano.
Budući da je nabavka sredstava veze vezana za finansijska sredstva uz naše pokušaje da preko
donatora i sponzora rješavamo određenu interventnu popunu nemamo većih rezultata.
Pored izneti problema sistem veza, organizacija i njena gotovost obezbeđuju izvršenje
zadataka nesmetano RiK sa potčinjenim jedinicama međutim ovim putem želim upozoriti
da ulaganje u granu veze neophodno i prioritetno da se učine i dodatni napori da nam
sistem veza RiK-a ne dođe u pitanje a sa time ukupna b/g jedinica. Rješavanjem ovih
problema jedinice veze su u stanju da izvrše sve postavljene zadatke održe i povećaju b/g na
najviši nivo u celoj zoni odgovornosti Korpusa.
* Komanda Korpusa uglavnom primenjuje timski metoda rada u okviru komande starešine
su osposobljene za obavljanje srodnih dužnosti tako da je obezbeđena zamenljivost starešina
i svi planirani zadaci se realizuju predviđenom dinamikom.
U okviru komande vlada izuzetno povoljna klima za timski štabni rad a komandni,
funkcionalni i štabni odnosi su na izuzetno visokom nivou.
* Komanda Korpusa je u cilju unapređenja b/g preduzela niz mera i postupaka. U cilju
podizanja vojničkog standarda održan je niz sastanaka sa predstavnicima civilne vlasti i
privrednim subjektima ali nisu postignuti očekivani rezultati.
I pored velikog broja državnih i privatnih preduzeća u Kninu spremnost da se pomogne
VRS i pripadnicima 7. K je na niskom nivou što se uglavnom pravda pitanjima i zahtevima
koja su van nadležnosti Komande 7. K.
* Popunjenost izv.132 jedinica u 7. K je neujednačena i kreće se prema sledećem:
– popunjenost vojnicima iznosi 70%, po ugovoru 31 vojnik,
– popunjenost podoficirima 87%, po ugovoru 11 podoficira,
– popunjenost oficirima 42%, po ugovoru 1 oficir,
– popunjenost ob.133 oficira u komandama brigada 100%, po ugovoru 1 oficir.
Obučenost vojnika-izviđača znatno je poboljšana upućivanjem mladih vojnika na obuku u
NS “Alfa”, a po završetku obuke isti se upućuju u jedinice.
Obučenost podoficira i oficira nije na potrebnom nivou, jer znatan broj nije završio
adekvatan kurs.
130
131
132
133

76

Središnje čvorište veze.
Velike.
Izviđačkih.
Obavještajnih.

Opremljenost iz. opremom je skromna, uglavnom su to sredstva za dnevno osmatranje.
Mada ima slučajeva da se ta sredstva koriste nenamenski (u privatne svrhe).
Sveukupna obaveštajno-izviđačka delatnost u ovakvim uslovima je znatno umanjena i
organizuje se i izvodi prikupljanjem podataka na p/k i korišćenjem podataka prikupljenih
EI.134
Procene OS neprijatelja po bitnim pitanjima su realne, iako ima starešina i vojnika koji
nedovoljno poznaju neprijateljske jedinice ispred svoje jedinice.
Razmene ob. podataka nisu uvek blagovremene i prisutno je mišljenje da Komanda 7. K
treba dati ob. podatke brigadama o neprijatelju u njihovim zonama odgovornosti.
Za sveukupno unapređenje obaveštajno-izviđačkih aktivnosti u 1995. godini potrebno je:
– stručno osposobiti sve starešine u obaveštajnim organima i izv. jedinicama,
– materijalno opremiti izv. jedinice sa iz. sredstvima, logorskom opremom i drugim TMS
neophodnim za život i rad jedinice u poljskim uslovima,
– razvijati osećaj i potrebu da svaki borac i starešina SVK, a pogotovo u jedinicama na
p/k,135 poznaje OS neprijatelja.
* Uticaj morala na borbenu gotovost 7. korpusa u 1994. godini
Borbeni moral, gledano u celini imao je značajan uticaj na odnos celokupnog sastava
komandi i jedinica prema izvršavanju zadataka u odbrani RSK od ustaške agresije. Moral
boraca i starešina proizlazio je iz patriotizma i uverenja o nužnosti i neophodnosti odbrane
slobode i opstanka svog naroda.
Čvrstina i stanje borbenog morala bio je uslovljen ukupnim uspesima u borbi protiv ustaške
vojske, očuvanja naroda i teritorije, stepen jedinstva naroda, vojske i rukovodstva, odlučnosti
da se brane tekovine dosadašnje borbe.
Na borbeni moral pozitivno su uticali uspesi jedinica u obezbeđenju granice u zoni odgovornosti
korpusa, početni rezultati oživljavanja privrede, funkcionisanje vlasti, rezultati inž. uređenja
položaja za odbranu, obuka jedinica, starešina i mladih vojnika, sređivanje tehnike, školovanje
starešina, mobilizacijska gotovost, početni rezultati u profesionalizaciji SVK, pomoć Srpskog
naroda, saradnja sa organima vlasti, privrede i SPC, potpisivanje Sporazuma o prekidu vatre
od 29. 03. 1994. godine, mere i aktivnosti komande korpusa na usmeravanju rada i rešavanju
problema u jedinicama, pomoć kroz aktivnost “Kola srpskih sestara”.
Pored pozitivnih uticaja na borbeni moral boraca i starešina bio je opterećen sledećim
problemima:
Stalne oružane provokacije ustaša, embargo prema Srpskom narodu u celini, posebno
prema RS, a time znatno i prema RSK, opšte siromaštvo i iscrpljenost u dosadašnjem ratu,
neizvesnost sporog i slabog funkcionisanja organa vlasti na rešavanju aktuelnih problema,
nedovoljne popunjenosti sa starešinama, posebno AVL, nedostatkom ljudstva, sporo
rešavanje problema poginulih i ranjenih boraca, nerešen status rezervnih starešina, stambena
problematika, dezerterstvo iz jedinica i odlazak van RSK, oslobađanje v/o po raznim
osnovama od vojne obaveze, nedostatak odeće, obuće i goriva, preopterećenost, nedovoljna
informisanost, nedisciplina i alkoholizam, stranačko delovanje i zanemarivanje opštih
interesa i potreba naroda, držanje i aktivnost UNPROFOR-a, posebno neke Rezolucije
OUN, nedovoljna afirmisanost i osposobljenost i nepopunjenost sa organima za MPP136 i
134
135
136

Elektronskim izviđanjem.
Prednji kraj.
Moralno politička pitanja.

77

VP,137 povećana opterećenost jedinica korpusa obavezama van zone odbrane i znatan broj
vanrednih događaja – sa teškim posledicama.
Kao posledica vanrednih problema bilo je nezadovoljstva, samovoljnog napuštanja položaja
i jedinica, krađa vojne imovine (goriva, akumulatora i dr), odbijanje naređenja, samovolje,
raznih oblika veza i protekcije sa težnjom da se izbegne vojna obaveza, posebno na prvoj
liniji. Ovaj problem je bio sve izraženiji kako se zima približavala i obaveze povećavale, tako
da je u znatnoj meri izražen i ako se ne zaustavi može imati veoma ozbiljne posledice na
borbeni moral, time i na b/g.
Stepen izgrađenosti i funkcionisanje discipline jedan je od najizraženijih problema u
korpusu koji je u znatnoj meri negativno uticao na moral i b/g.
Uzroci nedovoljne discipline je pored objektivnih okolnosti u znatnoj meri u RiK-u. Znatan
deo starešina (posebno niži nivoi kč138 i kv139) nedovoljno je osposobljen za izgradnju i
učvršćenje discipline kroz rad sa ljudima, primenu stimulativnih i disciplinskih mera.
Disciplinu opterećuju odnosi nezameranja i nizak nivo autoriteta dela starešina. Vrlo se
neadekvatno primenjuju disciplinske mere tako da ih uglavnom koriste komandanti jedinica
ranga puk-brigada, komandant korpusa, malo K-de bataljona, a najmanje komandiri četa.
Bilo je slučajeva da su komandiri vodova nosioci nezadovoljstva i neodgovornosti raznih
vrsta i stepena. Jedna smo od retkih vojski u svetu gde borci ne pozdravljaju svoje starešine.
Informisanju je poklonjena odgovarajuća pažnja i imalo je značajnu ulogu u razobličavanju
neprijateljskih glasina, izdržavanju i razvijanju morala u jedinicama, a upućivale su se u
jedinice prema potrebi i okolnostima.
Najveći problem u informisanju jedinica bio je što informacije uglavnom završavaju u
komandi bataljona, ređe u četi, a većinom ne stignu do svakog borca i starešine. Pored
preduzetih mera da se pomoćnici komandanata za moral osposobe za informisanje nije se
dovoljno uspelo, posebno da oni lično znaju informisati i pripremiti informaciju iz svoje
jedinice.
Deo problema je u neadekvatnom izboru kadra, a većim delom što nisu stalno u jedinici i
što se taj posao ne ceni u onoj meri koliko bi trebalo. U odnosu brigada i na nivou korpusa
organizovan je seminar sa pomoćnicima K-ta za MVP i PP140 gde su postignuti početni
rezultati.
Međuljudski odnosi u jedinicama korpusa u osnovi su zadovoljavajući i pozitivno utiču na
izvršenje obaveza i zadataka. Zbog nedovoljne discipline, nedoslednosti i odgovornosti u
izvršavanju zadataka, bilo je slučajeva narušavanja međuljudskih odnosa, što je dovodilo
do odbijanja naređenja, nepridržavanja propisa i međusobnih svađa, i slabljenja autoriteta
starešina.
U delu jedinica ima elemenata nezameranja, nepreduzimanja potrebnih mera i tolerisanja
slabosti. Pored prisustva pravog i zdravog drugarstva ima i pojava lažnog drugarstva
zasnovanog na rodbinskim vezama i odnosima.
Zakonitost u radu RiK-a je prisutna ali bilo je pojava neadekvatnog korišćenja prava i
ovlašćenja u smislu preduzimanja i nepreduzimanja adekvatnih mera prema nosiocima
slabosti i rešavanja ličnih problema v/o.
137
138
139
140

78

Vojna pitanja.
Komanda čete.
Komanda voda.
Moralno vaspitanje i personalni poslovi.

Navedeno stanje i problemi u jedinicama uslovili su znatan broj (57) vanrednih događaja
(nisu svi registrovani) sa teškim posledicama po živote (28) i zdravlje (ranjeno 68) boraca i
starešina. Vanredni događaji, posebno oni sa tragičnim posledicama vrlo negativno uticale
na moral jedinica. Komande korpusa preduzimala je mere i aktivnosti (analize, naređenja,
informacije) da se smanje i izbegnu vanredni događaji.
Ostali elementi borbene gotovosti u celini su pozitivno uticali na borbeni moral, a najveći
problemi proizlazili su iz RiK-a, pozadinsko obezbeđenje zbog poznatih problema san.
Obezbeđenja (u z/o 2. pbr (oko 15000 st.) nema lekara i stomatologa.
Komanda korpusa u celini gledano planski i na vreme preduzimala je mere i aktivnosti u
skladu sa nadležnošću, materijalnim mogućnostima, stanju i potrebama jedinica na rešavanju
problema i usmeravanju života i rada u njima. Mere i aktivnosti uspešno su doprinosile u
rešavanju problema i pozitivno su uticale na borbeni moral. Znatan broj problema su van
moći i nadležnosti korpusa, znatan broj nedostataka uslovljen je objektivnim okolnostima i
uslovima, tako da rezultati angažovanja komande korpusa nisu bili u skladu sa očekivanjem
i potrebama.
Cenimo da je borbeni moral jedinica i komandi korpusa na zadovoljavajućem nivou i da
omogućava izvršenje postavljenih zadataka.
PREDLOG MERA:
– Organizacija Kursa i seminara za Pom. K-ta za M, VpiPP,
– Organizacija savetovanja po pitanjima razvijanja i održavanja discipline, reda i primene
disciplinskih i stimulativnih mera.
– Poboljšanje PoOb na snab. odećom, obućom, gorivom, povećanjem plata v/o na prvoj
liniji, rešavanje stambenih pitanja i statusa rezervnih starešina i AVL koji su završili
školovanje u RS i CL u SVK,
– Sprečavanje dezerterstva, izbegavanje vojne obaveze, preispitivanje oslobađanja na radnu
obavezu i od vojne obaveze i analiza strukture godišta u pozadinskim jedinicama.
– Savetovanje i analiza po pitanjima u vezi saradnje sa UNPROFOR-om.
– Smanjenje stihije u radu i poboljšanja planskog rada u celini.
* Odnosi i saradnja sa UNPROFOR-om u 1994. godini
Protekla godina ostaje kao godina relativnog napretka odnosa na relaciji RSK – UN – RH,
zahvaljujući ogromnim naporima, uloženim, naročito sa naše strane. Iako označeni kao
dežurni krivci, učinili smo sve da na ovim prostorima prestane rat i da se kao ostali svet
okrenemo svojim poslovima, obavezama i zadacima. U tom cilju s pravom smo očekivali
da nam pomognu i predstavnici UNPROFOR-a čiji je zadatak da svojim posredovanjem
između zaraćenih strana porade na iznalaženju trajnog mira.
Primirja oko Božića potpisana, pa opet produžavana nisu bila garancija povjerenja u
drugu stranu. Naime, ustaše nijedno primirje nisu poštovale. Daljim naporima u traganju
za mirom, u Zagrebu je 29. 03. 1994. godine potpisan Sporazum o prekidu vatre. Tim
sporazumom smo dosta dobili, a naročito da nam se jedinice dijelom odmore i time da
se dobije i na borbenoj gotovosti. Ustanovljenjem linija razdvajanja, te linija 10 i 20 km
obe strane su preuzele određene obaveze. Naša strana je svoje obaveze ispoštovala na opće
zadovoljstvo UNPROFOR-a, dok ustaše stalno vrše prestrojavanja uz razne provokacije
prema UN.
UNPROFOR je u toku vršenja svoje dužnosti prema našoj strani često bio provokativan,
arogantan pa čak i agresivan. U tom pogledu smo u 30 slučajeva uložili proteste na njihovo
ponašanje.
79

Prema našim saznanjima u jedinicama UNPROFOR-a ima i potomaka emigranata hrvatske
nacionalnosti iz bivše SFRJ. Ovo se naročito odnosi na kanadski kontingent gde smo u dva
navrata pismeno zahtjevali da se određena lica eleminišu iz sastava UN.
Tokom godine bilo je perioda lošije saradnje sa UNPROFOR-om pošto su nam presretali
i kontrolisali civile, razoružavali vojnike, odnosili oružje i municiju koju dijelom još nisu
vratili. Patroliranje i noću osvetljavanje sela i uznemiravanje građana im je bila česta praksa
kao i pretres kuća i autobusa u traženju oružja i municije. Bilo je u nekoliko slučajeva
i otvaranja međusobne streljačke vatre. Predstavnici UNPROFOR-a znali su u svojim
transporterima prevoziti u RSK hrvatske sveštenike i građane kao slepe putnike. Rušili su
nam zaklone i skloništa, a poseban je problem što su svojim gusjeničarima uništili kilometre
asfalta, brojne šahtove i dr.
Sporazum iz marta ‘94. nam je omogućio da se dijelom prestrojimo, opremu popravimo, ali
da i dalje budno motrimo šta se to u “komšiluku” sprema.
Predstavnici korpusa na nivou sektorskih i lokalnih komisija su korektno obavljali svoje
zadatke. Na mnogobrojnim sastancima, dogovoreno i utvrđeno se često različito tumačilo
i interpretiralo.
Prema sadašnjem stanju kada ustaše stalno provociraju mislimo da UNPROFOR ne
može zaštititi tampon zonu niti Republiku Srpsku Krajinu. Samo u razdoblju od aprila
do decembra prošle godine uputili smo 137 pismenih protesta na ponašanje ustaša prema
nama, a još više od 100 protesta su uručili komandanti brigada, komandantima jedinica
UN na terenu. To znači da je svakodnevno kršen sporazum koji ih obavezuje.
Na sastancima hrvatska strana kao da je prisutna reda radi i dogovoreno ne sprovode u djelo.
Sa naše strane sve smo učinili, osim što nismo mogli, napustiti Kakmu i par dominantnih
točaka iz poznatih razloga. Pri kontroli naših skladišta nismo imali poteškoća sa ekipama
vojnih posmatrača UN, kao i u okviru saradnje sa UN POL-om, te MCK.
Bez obzira na navedena i eventualno nova provokativna ponašanja UNPROFOR-a
naša je obaveza da svaki v/o ili građanin ima korektan odnos prema svim strukturama
UNPROFOR-a. Jedinicama je izdato naređenje da na pripadnike UN ni slučajno neotvaraju
vatru već da se prenese nadležnim starešinama u rješavanje.
Od pripadnika UNPROFOR-a očekujemo veće i neposrednije angažovanje u obezbeđenju
tampon zone, kako se rat više ne bi ponovio.
2.2. OSPOSOBLJENOST
U Korpusu se vodi potrebna nastavna dokumentacija i evidencija.
Raspored obuke i rada vodi se na nivou osnovnih taktičkih jedinica, ali potčinjene
komande nisu u potpunosti osposobljene da planiraju i organizuju i izvode borbenu obuku.
Naređenje za obuku u 1995. godini kao i plan i program vojno-stručne obuke za obuku
nivoa bataljon-divizion, puk-brigada i za komandu korpusa su urađeni ali zbog uslova u
kojima jedinice egzistiraju nismo u mogućnosti u potpunosti realizovati plan i program
borbene obuke. Problem osposobljenosti komandira i komandanta je delimično ublažen
kursiranjem komandira četa-baterija i komandanata bataljona-diviziona u NC141 u Kninu
kao i školovanjem podoficira i oficira u NC VRS u Banja Luci. Sa ovakvim kursiranjem i
školovanjem starešina treba nastaviti. U poslednje vreme veliki problem je izbor kandidata
za školovanje jer zbog nerešenih statusnih pitanja starešinama posle završenog školovanja
odaziv za vojne škole je sve manji.
141

80

Nastavni centar.

Obuka vojnika na odsluženju vojnog roka izvodila se u sastavu 7. K za potrebe cele RSK.
Obuka je izvedena u dva Garnizona i to Knin i Benkovac i težište je bilo na starešinama
7. K. Starešine koje su dolazile iz drugih korpusa uglavnom su bile nezainteresovane za
izvođenje obuke, veoma često su se menjali, često su odsutni zbog obilaska porodica,
bolovanja, odmora tako da je obuka gubila na kontinuitetu i dobar deo tema nije kvalitetno
realizovan. Zbog nedostatka pogonskog goriva sa jedinicama nije realizovano stacionirano
logorovanje kao i deo nastavnih sadržaja za koje je gorivo neophodno.
Smatramo da za obuku vojnika treba ravnomerno opteretiti sve korpuse, jedinice obučavati
u NC koje bi trebalo formirati i kome bi obuka bila osnovni zadatak. Obuka rezervnog
sastava vrši se u duhu instrukcija, uputstava i naređenja GŠ. Zbog slabe materijalne baze za
izvođenje obuke, slabe zainteresovanosti i motivisanosti kako starešina izvođača obuke tako
i vojnih obaveznika rezultati su veoma skromni.
Starešine potčinjenih komandi nisu dovoljno osposobljene za planiranje, organizovanje
i izvođenje borbenih dejstava. Prisutni su brojni propusti u: planiranju i organizaciji
obaveštajnog obezbeđenja, inž. obezbeđenju, organizaciji vatrenog sistema, izradi borbenih
dokumenata kao i samom komandovanju sa jedinicama.
Smatramo da će realizacijom kurseva u oganizaciji GŠ u trajanju od 7-21 dan za starešine
iz komandi puka-brigade taktičko-stručna osposobljenost starešina a samim tim i komanda
biti na daleko većem nivou, što će se u značajnoj meri odraziti na cele jedinice.
Materijalna baza obuke je veoma slaba. Nedostaju nastavna i borbena sredstva, vežbališta,
trenažeri, vojno-stručna literatura.
Pojedina strelišta i poligoni su u potpunosti uništeni (crvena zemlja), objekti porušeni,
uređaji pokradeni ili uništeni, instalacije pokidane i odnešene.
Nastavni servisi su slabo popunjeni sa vežbovnim i školskim sredstvima, a artificija uglavnom
nema te se u obuci vrše razne improvizacije da bi se određena pitanja ili nastavna jedinica
obradila.
Fizička spremnost i izdržljivost vojnika i starešina nije na potrebnom nivou. Jutarnje
vežbanje se neredovno izvodi zbog veoma slabih uslova za realizaciju planiranih časova
naročito u zimskom periodu. Ovom pitanju u ovoj godini moramo pokloniti daleko veću
pažnju, kako bi se fizička spremnost vojnika i starešina podigla na potreban nivo.
2.3. Mobilizacija
2.3.1. Osposobljenost komandi, jedinica i ustanova za izvršenje mobilizacije
Sve komande, jedinice i starešine 7. K osposobljene su za izvršenje mobilizacije. Iste su više
puta praktično izvodile mobilizaciju prije početka agresije i u toku agresije.
U junu 1994. godine održan je seminar sa starešinama iz potčinjenih jedinica koji rade na
poslovima mobilizacije na temu “Izvršenje mobilizacije – domobilizacije ratne jedinice”.
Isto to su potčinjene jedinice učinile na svom nivou sa svim izvršiocima mobilizacije.
2.3.2. Priprema mobilizacije
U toku 1994. godine izvedene su opsežne pripreme vezane za brzo i efikasno izvršenje
mobilizacije i to:
– pripreme starešina za izradu novog mobilizacijskog plana,
– određivanje novih MZ,
– izrada novog mobilizacijskog plana,
– uvežbavanje komandi i jedinica i starešina u praktičnom izvršenju mobilizacije,
– uvedeni su svi v/o u zoni korpusa u evidenciju Vojnog Odsjeka i raspoređeni u RJ,
81

– sređene su kartoteke u potčinjenim jedinicama i vojnom Odsjeku i napisani pozivi za
mobilizaciju,
– razrađen je kurirski i pozivarski sistem i isti uvežbani.
2.3.3. Izvršenje mobilizacije
Potčinjene jedinice su mobilizacijskim putem posle izrade mobilizacijskog plana pozivale
v/o i formirale jedinice. Ovo se pokazalo veoma efikasno u obuci komandi i jedinica i
starešina u izvršavanju mobilizacije.
19. 11. 1994. godine izvršena potpuna mobilizacija i domobilizacija svih jedinica 7. K
Pored uloženih napora u pripremi za izvršenje mobilizacije bilo je i slabosti koje su se
odnosile posebno na sledeće:
– spor rad kurira vojnog Odsjeka u uručivanju mobilizacijskih poziva,
– neodgovornost dijela v/o koji se po pozivu nisu odmah odazvali u jedinicu,
– neažurni spiskovi iz jedinica i Vojnog odsjeka o v/o koji su bili u jedinici i onih koje treba
pozivati (morali su sve pozvati),
– loši prevozi v/o od mjesta popune do MZ (nedostatak goriva),
– naređenje za mobilizaciju dostavljeno poštom umjesto signalom i sredstvima javnog
informisanja,
– sporo, neblagovremeno i netačno izveštavanje o narastanju jedinica posle signala za
mobilizaciju.
Ove slabosti su uticale da je mobilizacija trajala više dana, znatno duže od predviđenog
vremena.
28. 11. 1994. godine stanje je bilo sledeće:
KATEGORIJA
oficira
podoficira
vojnika
UKUPNO

POZVANO
536
865
9945
11346

ODAZVALO SE
518
791
9299
10608

%
97
91
94
94%

2.3.4. Popuna RJ i kvalitet
Popuna RJ prikazana je u prilogu 1.
Što se tiče kvaliteta popune može se reći da je on vrlo dobar osim popune sa oficirima gdje
je popuna 59%. Trenutno činimo napore upućivanjem u ŠRO i ŠC Banja Luka kadrove za
rešenje ovog problema.
2.3.5. Stanje RJ po isteku vremena mobilizacije
RJ nalaze se na položajima po planu upotrebe u punoj borbenoj gotovosti za odbijanje
eventualnog napada ustaških snaga na RSK. Pregled popune priložen je u prilogu br. 1.
Jedinice izvode obuku i radove na dogradnji položaja.
2.4. Pozadinsko obezbeđenje
2.4.1. Komandovanje pozadinskim obezbeđenjem
Radi poboljšanja RiK-a PoOb-em u 1994. godini urađeno je sledeće:
– Izrađena su sva naređenja i Planovi kojim se reguliše PoOb-e jedinica 7. K i oslonjenih
jedinica
82

– Formirani su upravni i izvršni organi i jedinice u svim pukovima-brigadama od
raspoloživog starešinskog kadra iz VJ i rezervnog sastava.
– Izvršeno je obučavanje PKPo pukova-brigada i načelnika i referenata službi u pukovimabrigadama.
– Formirana je 7. PoB sa Odeljkom u Benkovcu na koju su oslonjene sve jedinice 7. K i
ostale jedinice GŠ SVK na teritoriji Severne Dalmacije.
– Izvršen je obilazak svih pukova-brigada 2-4 puta u toku godine gde je ukazano na propuste
PoOb-a i način rešavanja problema.
– Dostavljeni su GŠ SVK zahtevi za plansko PoOb-e u 1995. godini.
Uticaj PKPo na stepen RiK-a u potčinjenim jedinicama, kao i u 7. K nije uvek u skladu sa
odgovornošću organa pozadine, zbog toga što još uvek pojedini komandanti u potpunosti
ne sagledavaju plansku ulogu svojih organa pa često sami donose odluke bez obzira što
takve odluke ne mogu biti provedene do kraja, zbog nemogućnosti obezbeđenja MS za
sprovođenje posebnih odluka.
Često ističemo da se u periodu pripreme za donošenje odluke moraju konsultovati
pozadinski organi sa ciljem sagledavanja mogućnosti materijalizacije odluke pa da se ista
donese, kako ne bi dolazili u situaciju da se odluke moraju menjati samo zato što se ne
mogu materijalno pokriti.
U nekim potčinjenim jedinicama još uvek nisu postavljeni pojedini pozadinski organi na
predviđena formacijska mesta a najveći problem predstavljaju NSnSL jer je na području
Sjeverne Dalmacije a posebno u Kninu nemoguće mobilisati lekara, tako da 75. mtbr i 2.
pbr nemaju lekara kao ni narod u Drnišu i Đevrskama.
Siromaštvo vojske i države negativno utiču na plansko i organizovano RiK-e pozadinskim
obezbeđenjem iako su stvoreni svi preduslovi da se isto uspešno sprovodi.
2.4.2. Tehnička služba
Popunjenost jedinica 7. K sa tehničkim kadrom osposobljenim za planiranje, organizaciju
i realizaciju tehničkog obezbeđenja (TOb) je nedovoljna i neadekvatna. Kao poseban
problem ističe se popuna sa starešinama, aktivnim vojnim licima, stručno osposobljeni za
obavljanje zadataka iz domena TOb-a.
Ni jedna brigada-puk nema aktivnog starešinu na mestu NTSl.142 Što to znači za planiranje,
organizaciju i realizaciju TOb-a nije potrebno posebno objašnjavati.
U nižim jedinicama problem je još veći, zbog nemogućnosti popune tehničkih organa ni sa
rezervnim starešinama.
Gro poslova palo je u zadatak i realizaciju rezervnih starešina, koji nisu dovoljno stručno
osposobljeni da planski, organizovano i kvalitetno izvršavaju postavljene zadatke.
S obzirom na gornju konstataciju, smatramo da je neophodno početi sa školovanjem kadra
TSl preko kurseva ili na neki drugi način (ovaj problem smo istakli i na savetovanju NTSl
Korpusa, održanog 22. 09. 1994. godine).
Postavljanje starešina (aktivnih ili rezervnih sve-jedno) neodgovarajućeg VES-a i bez
konsultacija stručnih tehničkih organa korpusa na određena mesta u službi, je višestruko
štetno, bez obzira na čin, zvanje i tome slično. Ovakvih pojava je bilo i apelujemo da se one
svedu na najmanju meru ili potpuno ukinu.
142

Načelnika tehničke službe.

83

Zbog iznetih problema po kadrovskoj problematici, bilo je u toku prošle godine dosta
poteškoća i problema u realizaciji TOb-a,143 bez obzira na sve napore koje su organi TSl
činili da se oni prevaziđu.
Stanje borbene i neborbene tehnike cenimo da je procent funkcionalne ispravnosti veoma
visok, dok je tehnička daleko niža (nedostatak rezervnog alata, pribora i tome sl.). Prilikom
pregleda i opravki težilo se, da se sredstva prvenstveno dovedu u funkcionalno ispravno
stanje a tehnička ispravnost u skladu sa mogućnostima, koje su veoma skromne.
Na dovođenju borbene i neborbene tehnike u funkcionalnu i tehničku ispravnost, bile
su angažovane: TRZ144 VJ i VRS, društvene i privatne firme, kao i sopstveni kapaciteti i
sredstva.
Pored izvršenih pregleda i opravki TMS, velika je pomoć u tome, što su istovremeno svojim
stručnim znanjem i iskustvom i savjetima, praktično vršili i obuku majstora pojedinih
specijalnosti u jedinicama pukova-brigada.
Problemi su bili veoma (a i sada su) izraženi u obezbeđenju potrebne količine pogonskih
sredstava, r/d, akumulatora, različitih profila guma, protivpožarnih uređaja-sredstava kao i
ostalog potrošnog materijala.
Navedeni problemi su konstantno prisutni i ne samo da se stanje poboljšava, rešava, cenimo
da se čak još više usložava. Ovim problemima u narednom periodu treba posvetiti mnogo
više pažnje na svim nivoima komandovanja, kako nebi došlo do daljnjeg narušavanja
borbene gotovosti jedinica.
Rashodovanje dotrajalih TMS nije u potpunosti ispoštovano u duhu naređenja GŠ SVK.
Razlog leži u činjenici, što u jedinicama puka-brigade nema stručnih ljudi koji bi bili u
stanju pokrenuti postupak za rashodovanje i provesti ga do kraja. Pozadinski organi korpusa
su dostavili jedinicama naređenja i uputstva za rashodovanje ali rezultati su veoma skromni.
Na ovom zadatku moraju se više angažovati sve strukture a pogotovo organi komandi
jedinica pukova i brigada.
Osnovno održavanje TMS ima ogroman značaj i uticaj na ispravnost i funkcionalnost
TMS. Našim obilascima, naređenjima i stalnim ukazivanjem, isticanjem važnosti osnovno
održavanja za b/g, nastojali smo pokrenuti, mobilisati organe u jedinicama. Cenimo, da
nismo postigli ono što smo želeli i morali. Mnogo je inertnosti u samim komandama
pukova-brigada a u nižim jedinicama i neznanja. Ovo je također jedan od ključnih zadataka
svih nas na kojem se mora istrajati u narednom periodu.
Generalni remonti TMS, planirani su u sklopu naređenja i planova GŠ SVK. Procentualna
realizacija, od svih planiranih TMS, je veoma slaba. Samo je pešadijsko naoružanje
upućivano na GR, dok ostala sredstva vrlo malo ili gotovo nikako. Naređenjima je regulisano
stanje MTS na GR samo na osnovu stanja a ne resursa, što je dodatno usložilo održavanje i
eksploataciju istih.
TEŽIŠNI ZADACI
1. Popuniti jedinice pukova-brigada sa školovanim tehničkim kadrom, po mogućnosti sa
AVL dugoročno gledano, početi sa školovanjem kadra iz sopstvenih rezervi.
2. Dovođenje borbene i neborbene tehnike u funkcionalnu i tehničku ispravnost,
3. Rashodovanje dotrajalih TMS u potpunosti ispoštovati u duhu naređenja GŠ SVK,
143
144

84

Tehničkog obezbeđenja.
Tehnički remontni zavod.

4. Mobilizacijom svih tehničkih i komandnih struktura u jedinicama, osnovno održavanje
TMS podići na nivo normalne eksploatacije.
2.4.3. Intendantsko obezbeđenje
1. Osposobljenost organa InSl za planiranje, organizaciju i realizaciju InOb.
Pravilnom uspostavom sistema InOb-a svi organi InSl u 7. korpusu osposobljeni su za
uspješno planiranje, organizaciju i realizaciju InOb.
Sistem koji je sada u funkciji pri snabdevanju jedinica “OD SEBE” pokazao se je vrlo
uspešnim. Realizaciju INOb vršimo preko izvršnih organa 7. PoB, koji su osposobljeni za
izvršenje InOb jedinica Korpusa.
Pri planiranju, organizaciji i realizaciji InOb-a u protekloj godini pojavljivali su se i propusti,
a koji se ogledaju u sledećem:
– Planski organ korpusa može sagledati potrebe i planirati iste, ali ne raspolaže sa podacima
o mogućnostima popune iz svoje snabdevačke veze (75. PoB). Svi mogući planovi i zahtevi
upućivani tokom protekle godine prema snabdevačkoj vezi, realizirani su u obimu od 2030%.
– Pri realizaciji InOb-a problem se javlja i kod realizacije od nivoa brigade-pukovske
stanice pa naniže. Suočeni smo sa problemom vještog izbegavanja evidentiranja dugovanja,
jednostavno rezervni sastav kojega je najviše po jedinicama ne želi da vodi ažurne podatke o
zaduženju odnosno razduženju MS po Int. službi.
Proteklu godinu su opteretili problemi i oko organizacije snabdevanja naših jedinica
angažovanih u sastavu 2. KK kao i na planinskom masivu Dinare. Kroz ovakva angažovanja
teško je rješiti sistem snabdjevanja, opremanja i uopšte InOb-a jedinica. Da bi u nastupajućoj
godini još uspešnije obavljali svoj posao smatramo da je potrebno uspostaviti sistem InOb
na relaciji GŠ – 7.K – brigadne stanice i niže a nikako preskakati stepene snabdevanja.
2. Popunjenost jedinica – ustanova sa InMS je zadovoljavajuća, međutim ne možemo biti
zadovoljni sa kvalitetom tih sredstava. Ako analiziramo popunjenost sa int. opremom onda
je ona dobra što se tiče brojčanog iznosa, ali kada se uzme u obzir da zalihe u opremi su
preko 90% neupotrebive jer su sve mali veličinski brojevi onda sa takvom popunjenosti ne
možemo biti zadovoljni. Ovo je slučaj po svim nivoima u korpusu. Sa rezervama u hrani
stanje je vrlo dramatično, nijedan nivo nema svoju propisanu rezervu kako u Ot tako ni u
Sd/o. Na nivou korpusa imamo zalihe u skladišnim artiklima hrane za period od petnaest
dana. Zalihe konzervirane hrane i Sd/o su toliko male da su zanemarujuće.
3. Ispravnost InMS i njihova kompletnost su usled dugog vremenskog perioda i upotrebe
ishabana, raskompletirana i kao takva teško služe svojoj nameni.
4. Sva InMS smeštena su u uslovima zavisno od jedinice u tvrde magacinske objekte,
zaštićena su od elementarnih nepogoda kao i od otuđivanja. Na zanavljanju ne radimo jer u
sadašnjim uslovima ne vidimo tu mogućnost.
Do početka maja planiramo izvršiti rashodovanje InMS koja su dotrajala i nisu za daljnju
upotrebu. Planiramo također rasteretiti jedinice od svih suvišnih, nefunkcionalnih i
neispravnih MS.
5. Ishrani ljudstva poklanjamo posebnu pažnju. U ovakvim uslovima i stanju kod dobavljača
i stanja na tržištu može se reći da nastojimo samo zadovoljiti biološki minimum.
Pri određivanju normativa primenjujemo redukovani-minimalni obrok hrane. Ovakvom
načinu ishrane pribjegli smo iz razloga što većih i sigurnih snabdjevača nemamo. Postojeći
Ugovori su u načelu dobri, ali pri realizaciji istih dolazi do toga da isporučioc neće da
isporučuje robu pošto je financijska situacija takva da im se roba neblagovremeno plaća.
85

Ishranu smo organizovali na sledeći način:
Za 1. lbr šaljemo artikle hrane za sedam dana, hleb svakodnevno. U ovoj jedinici se kuva
hrana i sa istom podmiruju svoje jedinice locirane desno od jezera, a za jedinice na Dinari
šalju kombinovane obroke hrane (konzerve i suhomesnata roba) za period smjene.
Za 75. mtbr vršimo snabdjevanje sedmodnevno, a hleb i meso preuzimaju u Drnišu od PK
Drniš. Zadovoljstvo je dobro.
2. pbr snabdjeva se sedmodnevno, a hleb preuzima svakodnevno u pekari Kistanje. Kuvanje
hrane u ovoj jedinici vrši se po bataljonima što im se pokazalo kao najbolje. Ostalim
jedinicama u bazenu Knin vršimo kuvanje hrane u kuhinji te istima razvozimo gotovu
hranu u reone njihovih jedinica.
Sve jedinice u rejonima Benkovac i Obrovac snabdevamo preko Odeljka 7. PoB u
Benkovcu. Snabdevanje tih jedinica vršimo na način da Odeljku 7. PoB šaljemo 45% od
svih prispjelih artikala po ishrani. Odeljak 7. PoB kuva centralizovano na jednom mestu, te
gotovu hranu razvozi jedinicama. Obrovcu je snabdevačka veza Benkovac i organizovao je
ishranu samostalno.
6. Obezbeđenje vodom, vrši se iz kontrolisanih vodovodnih objekata. Problema nekih
naročitih nemamo.
– Snabdevanje sa ogrevnim drvetom izvršili smo kroz realizaciju postojećeg Ugovora.
Najveći procenat ogrevnog drveta obezbedili smo sa područja Srba i Gračaca, dok jedan
manji dio (1. lbr i 75. mtbr) Kninske šumarije.
Iznosimo problem koji će se pojaviti a to je da ogrevnog drveta već polovinom februara
nećemo imati jer nismo uspeli obezbediti planirane količine.
7. Odevanje i uslužne djelatnosti služba realizuje preko stanica u jedinicama. Za jedinice u
Kninu ove aktivnosti obavljaju se putem uslužnih djelatnosti koje realizuju preko vojničkog
servisa u kasarni. Neispravnost mašina i uređaja otežavaju a ponekad i onemogućavaju rad
servisa uslužnih delatnosti.
Nemogućnost redovnog snabdevanja potrošnim sredstvima redovnom linijom snabdevanja
onemogućava rad obućarske radionice a zbog nedostatka sredstava za hemijsko čišćenje već
više od 8 meseci hemijska čistiona ne radi. Slabim ili nikakvim održavanjem strojeva, zbog
nedostatka sredstava predstoji nam najverovatnije prekid rada TE servisa i perionice iako
ista svakodnevno pere, pored naših potreba i za bolnicu “Sveti Sava” i za UNPROFOR, ali
nam je onemogućeno da sami nabavljamo delove za opravku iako posedujemo novac od
usluga koje činimo UNPROFOR-u.
Ljudstvo nam je golo i boso jer ga ove godine nismo obukli i obuli više od 20-30% što nam
trenutno predstavlja najveći problem a ne vidimo da će biti razrešen i u narednoj godini
obzirom na tempo snabdevanja odećom i obućom.
Potrošni materijal i sredstva za održavanje higijene dobijemo u količinama tako malim da se
sami sebi čudimo kako nije do sada došlo do epidemije zaraznih bolesti.
2.4.4. SANITETSKA SLUŽBA
1. Organizacija i sprovođenje preventivno-medicinske zaštite
– organizacija i sprovođenje preventivno-medicinske zaštite je po principu oslonca na
sopstvene snage u jedinice, a u obimu koji je moguć postojećim snagama i sredstvima.
– Specijalizovani nivo preventivno-medicinske zaštite se sprovodi u saradnji sa RZZZ.
Preventivno-medicinska zaštita podrazumeva:
1.- Higijensko-profilaktičke mere:
– kontrole snabdevanja vodom,
86

– higijenske kontrole ishrane,
– higijenske kontrole smeštaja,
– kontrole mera lične higijene i
– dezinfekcije, dezinsekcije i deratizacije.
2.- Protiv-epidemijske mere:
– otkrivanje i prijavljivanje zaraženih bolesnika,
– brzo dijagnostikovanje zaraznog obolenja i terapija,
– izolacija zaraznih bolesnika i
– evakuacija u specijalizovane ustanove radi nastavka lečenja.
Problemi u radu:
– nedovoljan broj sanitetskog kadra u jedinicama,
– loše higijenske navike pripadnika naših jedinica na sprovođenju lične i kolektivne higijene,
– slaba snabdevenost sredstvima za održavanje lične i kolektivne higijene,
– slabo stanje objekata za vodosnabdevanje (gusterne nezaštićene sa zagađenom okolinom),
– u najvećem broju jedinica objekti za čuvanje i pripremanje hrane su neuslovni.
Aktivnosti i zadaci sprovedeni u 1994. godini
Zahvaljujući dobroj saradnji sa RZZZ u toku 1994. godine urađeno je sledeće:
– dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija svih objekata za čuvanje i pripremanje hrane u
jedinicama 7. K.
– izvršen je sanitetski pregled zaposlenih u KTB.
– Epidemija enterokolitisa (u Severnoj kasarni) je zahvaljujući angažovanju sanitetske službe
i RZZZ za kratko vreme stavljena pod kontrolu i sprečeno daljnje širenje bez ozbiljnijih
posledica po zdravlje obolelih.
– U jedinicama 7. K bilo je i sporadičnih pojava obolenja od zarazne žutice (Benkovac,
Obrovac) koja je na vreme otkrivena, a poduzete su i mere lečenja i izolacije obolelih.
– U toku godine izvršena je vakcinacija mladih vojnika protiv tetanusa.
2. ORGANIZACIJA ZBRINJAVANJA P/O
Organizacija zbrinjavanja p/o je sa osloncem na vlastite snage u jedinicama u obimu koji je
moguć postojećim snagama i sredstvima.
Specijalistička pomoć je organizovana sa osloncem na bolnicu “Sveti Sava” u Kninu, KBC –
Banja Luka i specijalizovane bolnice u SRJ, na prvom mestu VMA – Beograd.
Problemi u radu:
– nedovoljan broj medicinskih radnika u jedinicama,
– slaba snabdevenost lekovima i medicinskim materijalom,
– slaba organizacija civilne zdravstvene službe,
– neispravnost i nenamensko korištenje sanitetskih m/v,
– nedovoljne količine p/g za potrebe prevoženja p/o.
3. ORGANIZACIJA SNABDEVANJA SANITETSKIM MATERIJALNIM SREDSTVIMA
Organizacija snabdevanja sanitetskim materijalnim sredstvima se vrši po principu “kako se
ko snađe”:
– Međunarodni Crveni krst
– donatorstvo
– Opštinski Crveni krst
– UNPROFOR
– druge humanitarne organizacije i lične veze pojedinaca.
87

Predlog mera:
– organizacija snabdevanja sanitetskim materijalnim sredstvima pod HITNO pristupiti po
Pravilima Pozadinskog obezbeđenja.
4. SARADNJA SA ZDRAVSTVENOM SLUŽBOM TERITORIJE
Saradnja sa zdravstvenom službom teritorije je slaba, a ogleda se u sledećem:
– u zoni odgovornosti 7. K ne funkcioniše zdravstvena zaštita za potrebe civilnog stanovništva
sa izuzetkom Knna, Benkovca i Obrovca što pričinjava velike probleme u zbrinjavanju p/o
pripadnika naših jedinica kao i civilnog stanovništva.
– odziv lekara i srednjeg medicinskog kadra na mobilizaciju radi popune jedinica 7. K je
slab.
– veliki broj lica je ocenjen NESPOSOBNIM za službu u OS, a na predlog lekara specijalista
bolnice “Sveti Sava” Knin. Indikativno je da su to najčešća lica koja se bave privatnim
biznisom.
Ova pojava ima za posledicu slabljenje morala kod ostalih pripadnika vojske koji uredno i
stalno izvršavaju svoje obaveze na zadacima odbrane Republike.
– veći broj mladih lekara opšte prakse se nalazi u bolnici “Sveti Sava” kao “sekundarci” što
otežava popunu jedinica NSnSl.
2.4.5. VETERINARSKO OBEZBEĐENJE
– Osposobljenost organa VtSl
Nemamo ni jedno PVL VtSl u 7. K, već samo RS koji su osposobljeni za obavljanje poslova
VtSl.
– Nadzor nad namirnicama životinjskog porekla
Redovno ga sprovode organi VtSl, kako stoke za klanje, tako i mesa i mesnih prerađevina
– Zdravstvena zaštita životinja
Sprovode je organi VtSl po jedinicama u čijem sastavu ima i životinja kao i osloncem na
veterinarske ustanove teritorije.
– Sve veterinarske ustanove teritorije tesno sarađuju sa svim jedinicama i VtOb-u
– Nemamo VtMS
2.4.6. SAOBRAĆAJNO OBEZBEĐENJE
Saobraćajno obezbeđenje predstavlja delatnost koja obezbeđuje plansko i uredno odvijanje
saobraćaja i ekonomično korišćenje transportnih sredstava. Ono se priprema, normativno
reguliše, organizuje i realizuje kao podsistem PoOb, dok njegov značaj proizilazi iz uslova
i karaktera savremenog rata, prvenstveno zbog intenzivnog kretanja, visokog stepena
motorizacije i povećanih potreba za doturom i evakuacijom.
2.4.6.1. Osposobljenost komandi za saobraćajno obezbeđenje
U protekloj godini težišni zadatak je bio na osposobljavanju K-di jedinica za SbOb,
zbog malog broja stručno osposobljenih starešina SbSl koje su bili nosioci planiranja i
organiziranja SbOb svojih jedinica. Osposobljavanje je vršeno kroz:
– savetovanje N SbSl jedinica na nivou korpusa (3 puta)
– mesečnu kontrolu i pružanje pomoći potčinjenim jedinicama
– uputstvima, objašnjenjima i naređenjima od strane K-de korpusa
– svakodnevnim kontaktom po stručnoj liniji
88

Sadašnji stepen osposobljenosti K-di jedinica za saobraćajno obezbeđenje je na tom nivou
da mogu samostalno izvršavati zadatke iz domena SbOb ili uz manju pomoć pretpostavljene
komande.
2.4.6.2. Saobraćaj i transport
Saobraćaj i transport predstavlja osnovnu delatnost SbOb i taj značaj proizilazi iz karaktera
savremenog rata, opremljenosti, velikog broja m/v i druge ratne tehnike, povećanog značaja
faktora brzine, vremena, prostora, intenzivnog kretanja itd.
Saobraćaj predstavlja kretanje i međusobni odnos na komunikacijama učesnika u saobraćaju,
radi promene mesta u prostoru i prevoza ljudstva, stoke i MTS, odnosno vuče oruđa i
drugih priključnih vozila kao i postupci radi planskog korišćenja komunikacija i urednog
odvijanja saobraćaja na njima.
Saobraćaj u zoni korpusa je precizno regulisan kroz šumu pozadinskog obezbeđenja koja
se načelno poštuje. Odstupanje od iste u zavisnosti od situacije odobrava se od strane K-de
korpusa. Eventualni poremećaji koji se mogu javiti u odvijanju urednog saobraćaja, a
neposredno utiču na vođenje oružane borbe:
– nedostatak vučnih m/v (posebno 3. pbr)
– ispravnost m/v (sve jedinice)
navedeni problem je ublažen mobilizacijom m/v iz PF, a nabavkom r/d i opravkom istih, te
izvršenjem ponovne preraspodele između jedinica korpusa omogućilo bi se da oruđa budu
pokrivena sa vozilima, a samim tim i stepen b/g bio bi na višem nivou.
Poseban problem se javlja kod preraspodele m/v pošto se naređenja K-de korpusa ne poštuju
i ne izvršavaju od strane potčinjenih jedinica, što je posebno izraženo kod preraspodele
putničkih i terenskih m/v.
Transport predstavlja utovar-ukrcavanje, istovar-iskrcavanje-pretovar ljudstva, stoke i MTS
kao i vuča oruđa i drugih priključnih sredstava.
Realizacija transporta u korpusu odvija se u skladu sa šemom PoOb, a glavni nosioci
transporta su 7. PoB i Odeljak 7. PoB. U korpusu transport je organizovan kao:
– brigadni
– garnizoni
– korpusni.
Sa transportnim sredstvima kojim korpus raspolaže, može se uspešno odgovoriti zahtevima
za prevoženjem uz manje organizacijske izmene i uz adekvatno održavanje tih sredstava.
Mogući poremećaji u realizaciji transporta mogu se javiti zbog čestog međukorpusnog
prevoženja što izvršava transportnim sredstvima korpusa na osnovu naređenja GŠ SVK, što
nije u skladu sa šemom PoOb i uputstvom koje reguliše nadležnosti u prevoženju.
2.4.6.3. Parkovna služba
Park tehničkih sredstava podrazumeva obeležen i obezbeđen u građevinskom smislu uređen
prostor sa zgradama, objektima, uređajima i putevima namenjenim za smeštaj i osnovno
održavanje borbenih i neborbenih motornih vozila, oruđa, inž. mašina i drugih tehničkih
sredstava.
Korpus raspolaže sa dva stalna parka tehničkih sredstava i to u kasarni Knin i Benkovac. U
navedenim parkovima postoje osnovni prateći objekti i organizovana je parkovna služba. Svi
ostali parkovi su privremeni, neuređeni i uglavnom nije organizovana parkovna služba, što
ima za posledicu:
– izuzetno loše osnovno održavanje,
89

– otuđenje p/g i delova m/v,
– izloženost direktnom atmosferskom uticaju,
– samovoljna upotreba m/v, bez kontrole i pregleda,
– ulazak u park licima koja ne obavljaju službene zadatke itd.
U cilju sprečavanja napred navedenih negativnosti, neophodno je za sve jedinice u
građevinskom smislu urediti park tehničkih sredstava i organizovati adekvatnu parkovnu
službu.
2.4.6.4. Saobraćajne nezgode i posledice
U protekloj godini učesnici korpusa u saobraćaju imali su jedanaest (11) saobraćajnih
nezgoda i to:
– šest nezgoda između vojnih i civilnog vozila
– jedna nezgoda između vojnih vozila
– jedna nezgoda između vojnog vozila i vozila UNPROFOR-a
– dvije nezgode između vojnog vozila i pešaka
– jedna nezgoda – izletanje sa puta
Posledice saobraćajnih nezgoda su sledeće:
– pet poginulih učesnika u saobraćaju,
– deset lakše povređenih učesnika u saobraćaju,
– dvije saobraćajne nezgode sa velikom materijalnom štetom,
– pet saobraćajnih nezgoda sa malom materijalnom štetom.
2.4.7. FINANSIJSKO OBEZBEĐENJE
Organi FnSl popunjeni su uglavnom iz RS osposobljenim za poslove FnOb-a.
Snabdevanje novčanim sredstvima je neredovno, te se često dešava da isplate kasne po više
meseci.
Kaseni maksimum pukova-brigada ne zadovoljava potrebe jedinica.
Stanje materijalnog knjigovodstva nezadovoljavajuće a zaduženost jedinica MS nije izvršena.
Inventarisanje se nije u potpunosti i do kraja sprovelo.
2.4.8. GRAĐEVINSKO OBEZBEĐENJE
Organi građevinske službe ne postoje u jedinicama 7. K.
Na nivou 7. PoB i Odeljka 7. PoB formirana su Odeljenja za održavanje nepokretnosti koji
obavljaju poslove održavanja za sve jedinice 7. K.
Nedostatak MS ograničava a ponekad i onemogućava da se objekti infrastrukture održavaju
pa propadaju jer se u toku rata ne mogu održavati istim tempom kao i u miru.
Veliki broj objekata potrebno je sanirati i izvršiti velike zahvate da bi se isti spasili od daljeg
propadanja.
Investicijsko održavanje izvodi se preko GrSl GŠ SVK ali se praktično ne izvodi zbog
nedostataka finansijskih sredstava.
2.4.9. PROTIVPOŽARNO OBEZBEĐENJE
Organi PPZ u jedinicama 7. K ne postoji.
Na nivou 7. PoB i Odeljka 7. PoB formirana su Odeljenja PPZ koja obavljaju poslove iz
domena PPOb-a.
U toku rata (od 1991. – 1994. godine) nisu obavljeni pregledi PPZ opreme ni PPZ aparata.
Stanje PPA i PPZ opreme ne zadovoljava na svim nivoima niti ima izgleda da se stanje
poboljša.
90

Zahtevali smo više puta da se PPA i oprema pregledaju tehnički, da se oprave i popune
sredstvima ali odgovora nismo dobili.
2.5. BEZBEDNOST
U protekloj godini intenzivno je sprovođena obaveštajno-izviđačka aktivnost HV prema
jedinicama i zoni korpusa kroz: nasilno izviđanje p/k odbrane korpusa, ubacivanje IDG
posebno u području sa hrvatskim stanovništvom, (zona 75. mtbr, 92. mtbr i 1. lbr) održavanje
pisanih i telefonskih veza kao i kroz lične kontakte pripadnika hrvatske nacionalnosti sa
rodbinskim i drugim vezama u RH, ulazak većeg broja lica iz RH po raznim osnovama u
zonu korpusa, ilegalne kontakte građana i pripadnika korpusa sa neprijateljskom stranom
pa i prelazaka u više navrata pripadnika korpusa na teritoriju RH, zarobljavanje pripadnika
korpusa u zoni razgraničenja (92. mtbr, 75. mtbr) i slično.
Pripadnici UNPROFOR-a i drugih međunarodnih organizacija u više navrata su se bavili
nedozvoljenim aktivnostima u zoni korpusa (ulazak u zabranjene zone i rejone, fotografisanje,
snimanje i skiciranje vatrenih položaja i drugih elemenata borbenog rasporeda jedinica,
prenošenje pisanih i drugih pošiljki iz RH licima radi održavanja kontakata sa licima u RH,
izučavanje boračkog sastava i stanje odbrambenih priprema korpusa i dr.).
U izveštajnom periodu u dva navrata ustaške DTG su u zoni razgraničenja izvele DTA i na
taj način ubile naša 3 borca, a jednog teže ranili (iz 75.mtbr 1 ubijen i 1 ranjen, i 92.mtbr
2 ubijena).
U jedinicama korpusa registrovano je više vanredniih događaja sa tragičnim posledicama
izraženo kroz ubistva, samoubistva, samoranjavanja, saobraćajne udese usled čega je
izbačeno iz stroja 95 boraca (izgubilo život 28, teže ranjeno 67).
Evidentirano je i više slučajeva nediscipline, razbojničkog ponašanja i upotrebe vatrenog
oružja na javnom mestu (92.mtbr, 4.lbr i 1.lbr).
Velik broj dezertera (oko 650) i nedovoljan broj boraca na borbenim položajima negativno
utiče na bezbednost teritorije i ljudstva i istovremeno ukazuje na nedovoljnu efikasnost
RiK-a.
U jedinicama korpusa vlada nezadovoljstvo pripadnika zbog nerešenog statusa onih koji su
potpisali profesionalni ugovor jer im se neredovno isplaćuju novčana primanja zbog čega
jedan broj nije produžio ugovor dok oni drugi najavljuju raskid ugovora.
Političkobezbedonosnu situaciju na teritoriji karakteriše uznemirenost i zabrinutost
stanovništva i iščekivanje rešavanja međusrpskih sporova i nesporazuma, te razvoja situacije
oko daljeg statusa UNPROFOR-a u RSK i mogućeg napada-agresije RH.
Mere bezbednosti su ugrađene i integrisane u sva normativna akta koja regulišu život i rad i
izvođenje borbenih dejstava, ali se nedovoljno primenjuju u praksi, što se ogleda kroz brojne
vanredne događaje u korpusu sa tragičnim posledicama po život ljudi i zaštitu materijalnotehničkih sredstava, oružja, municije, MES-a i pogonskog goriva.
Zajedničkom akcijom OB korpusa i organa vojne policije otkriveno je više počinilaca krađe
veće količine municije, MES-a, oružja i pogonskog goriva iz 7. map-a, 75. mtbr, 92. mtbr
i protiv istih su preduzete disciplinske i krivične mere, a pokradena sredstva su pronađena i
vraćena jedinicama.
Zaštiti tajnih vojnih podataka i objekata od posebnog značaja u zoni korpusa (RRč Promina,
skladišta oružja, municije u Bruškoj, privredni objekti i dr.) se ne pridaje potrebna važnost i
značaj od svih nivoa komandovanja, što se ogleda kroz nefunkcionisanje službe obezbeđenja
i činjenja dostupnih vojnih podataka nepozvanim licima, što može ugroziti bezbednost
jedinica i MTS.
91

Organi komandovanja u potčinjenim jedinicama ne preduzimaju adekvatne mere na
sprečavanju krađe i otuđivanju MTS i potrebne mere prema identifikovanim počiniocima.
Izboru kadra za popunu određenih formacijskih mesta i dužnosti ne poklanja se dovoljna
pažnja, a posebno kada se radi o prijemu oficira i v/o u profesionalnu službu, tako da se isti
primaju u sastav SVK a da prethodno nisu izvršene bezbedonosne i druge provere.
U jedinicama korpusa trenutno nedostaje 16 oficira i 4 podoficira za popunu upražnjenih
formacijskih mesta organa bezbednosti i obaveštajno-bezbedonosnih organa, a od imajućeg
stanja (25 oficira i 6 podoficira) stručno je osposobljeno-kursirano 10 oficira i 1 podoficir.
I pored iznetih slabosti stanje bezbednosti u jedinicama u zoni korpusa je zadovoljavajuće i
za sada nema pokazatelja koji bi ukazivali na iznenađenja sa većim posledicama.
Mere koje treba preduzeti u daljoj izgradnji bezbednosti:
– preduzeti sve potrebne mere na otkrivanju i sprečavanju krađe municije i MES-a, oružja,
goriva i maziva, a prema nosiocima preduzimati disciplinske i krivične mere,
– u potčinjenim jedinicama izvršiti analizu stanja bezbednosti i sistema funkcionisanja
službe obezbeđenja posebno izdvojenih objekata i sastava (RRč “Promina”, skladišta
borbene tehnike, municije, MES-a i pogonskog goriva i drugih objekata infrastrukture od
značaja za odbranu) otkloniti slabosti i dograditi sistem obezbeđenja,
– pripadnike jedinice koji su dezertirali privoditi i preduzimati protiv istih krivične mere,
– izvršiti analizu svih vanrednih događaja i prema odgovornim licima preduzimati potrebne
mere,
– na nivou komandi brigada izvršiti procenu mogućih pravaca ubacivanja DTG i objekata
ugrožavanja i preduzeti potrebne mere borbenog obezbeđenja i kontrole teritorije po dubini
i međuprostora,
– sa organima SJB ostvariti neposrednu suradnju sa ciljem kontrole tampon zona i teritorije
po dubini i fizičkog obezbeđenja objekata u zoni korpusa od značaja za odbranu,
– zaštiti tajnih podataka i odluka o upotrebi jedinica pokloniti maksimalnu pažnju, a prema
prekršiocima preduzimati energične mere,
– borbenu gotovost jedinica vojne policije podići na zahtevani nivo, kadrovski i materijalno
popuniti i pripremiti za izvršenje namenskih zadataka,
– što prije izvršiti popunu upražnjenih formacijskih mesta organa bezbednosti adekvatnim
kadrom, a OB koji nisu osposobljeni upućivati planski na kurs,
– organi bezbednosti težišno angažovati na izvršavanju kontraobaveštajnih zadataka i
stvarati im osnovne uslove za obavljanje namenskih zadataka.
3. OPŠTI ZAKLJUČAK O BORBENOJ GOTOVOSTI
Planskim i organizovanim angažovanjem komande korpusa izgrađen je sistem RiK-a koji
omogućava izvršenje postavljenih borbenih zadataka. Usprkos svim negativnim činiocima
obezbeđeno je potrebno moralno stanje za izvršenje težišnih zadataka. Realizacijom
borbenih zadataka na samim borbenim položajima obezbeđena je neophodna obučenost i
uvežbanost za upotrebu svih vrsta NVO145 i jedinica korpusa.
Dostignuti nivo i kvalitet ratne popune jeste takav da ne bi mogao zadovoljiti izvođenje
složenijih b/d prvenstveno napadnog karaktera. Ne zadovoljava kvalitet i kvanitet popune
komandnih dužnosti svih nivoa RiK, a posebno vod-četa.
Sistem PoOb obezbeđuje pokrivanje najvećeg dela svojih potreba i sadržaja iako na njegovu
efikasnost i funkcionisanje presudno utiče nedostatak MTS, rezervnih delova, skromni
145

92

Nadogradnja vojne opreme.

remontni kapaciteti, neredovno snabdevanje sa pogonskim gorivom, uniformom, obućom
itd.
U sadašnjem momentu je veoma značajno plansko i organizovano angažovanje izvođačkih
jedinica kao i svih drugih struktura na prikupljanju obaveštajnih podataka kako bi se
sprečila svaka vrsta iznenađenja.
Kontraobaveštajnim merama, radnjama i postupcima u narednom periodu moramo
pokloniti izuzetnu pažnju.
Određena pitanja komanda korpusa nije u stanju da reši bez pomoći pretpostavljene
komande:
– obezbeđenje planske popune komandi i jedinica sa radno sposobnim, motivisanim i
neopterećenim starešinskim kadrom.
– preraspodelom MTS izvršiti popunu korpusa kritičnim MTS.
– da MO preduzme sve mere iz svoje nadležnosti za povratak v/o koji su samovoljno
napustili RSK.
– da se dovede još veći broj starešina rodom iz RSK, prvenstveno mlađih godišta,
– da se otuđeni stanovi iz VSF146 vrate u nadležnost komande garnizona i dodele starešinama
po važećem pravilniku.
– da se ubrza profesionalizacija vojske i da se PVL što pre reše statusna pitanja.
– da se dostavi pregled odobrenih finansijskih sredstava radi nabavke MTS za nesmetan rad
komandi i jedinica.
Na osnovu napred iznetog borbenu gotovost 7. Korpusa za proteklu kalendarsku godinu
ocenjujem ocenom dobar (3).
4. TEŽIŠNI ZADACI NA DALJOJ IZGRADNJI BORBENE GOTOVOSTI
1. Komande jedinica što pre popuniti odgovarajućim starešinskim kadrom po formaciji a
deo starešina obavezno provesti kroz seminare i Kurseve koje organizuje GŠ SVK u toku
1995. godine.
2. Na svim nivoima izvršiti referisanje po elementima b/g, realno sagledati stanje u
jedinicama i definisati odgovarajuće zaključke sa kojima upoznati sve pripadnike jedinica i
principijelno ih ispoštovati.
3. U svim brigadama formirati: izviđačku jedinicu, jedinicu vojne policije, jedinicu veze
od starešina i vojnika koji su potpisali ugovor. Iste po mogućnosti opremiti sa neophodnim
MTS (preraspodelom u okviru jedinica).
4. Naređenja dobijena od strane Komande 7. K realizovati po svaku cenu uz poštovanje
datih rokova.
5. Obuku starešina i vojnika u toku 1995. godine realizovati u duhu naređenja za borbenu
obuku 7. K i godišnjeg plana rada za 1995. godinu.
6. Za rad sa regrutima angažovati najiskusnije starešine sa kojima izvršiti moralne, vojnostručne i materijalne pripreme kako bi se obuka što kvalitetnije realizovala.
7. U okviru mogućnosti nastaviti sa utvrđivanjem i zaprečavanjem p/k odbrane. Gde god
postoje mogućnosti radove izvoditi ručno upotrebom velikog rionirskog alata.
8. U granicama mogućnosti popuniti jedinice sa RU i izvorima za napajanje kao i PTK-om
i unaprediti sistem veza u jedinicama Korpusa.
9. Sistem PVO uvezati u jedinstvenu celinu i preduzeti mere da se u cijelom Korpusu sluša
TO 7. larp PVO i 45. b VOJIN.
146

Vojno-stambenog fonda.

93

10. Izvršiti smotru svih pripadnika jedinica 7. K i ustanoviti tačno stanje po pitanjima
ABHO sredstava.
11. Još jednom preko SUP-a, iz spiskova izbjeglica i Crvenog krsta prikupiti podatke o
licima koja nisu u Vojnoj evidenciji i iste mobilisati.
12. Ustrojiti evidenciju m/v, priključnih sredstava, inž. mašina, konja, mazgi te iste staviti
na RR prema predlozima planova popune potčinjenih jedinica.
13. Preraspodelom starešina i v/o napraviti ravnomernu popunu RJ.
14. Preko pretpostavljene komande rješiti status oficira i podoficira koji su završili
jednogodišnje školovanje u Banja Luci.
15. Vojnike i starešine redovno informisati o vojno-političkoj situaciji, merama i
postupcima koje se preduzimaju u cilju podizanja standarda boraca i njihovih porodica kao
i naporima da se preko donatora obezbedi deo sredstava koja se ne mogu dobiti redovnim
putem.
16. Formirati upravne i izvršne organe u p-br. i b-j tamo gde to još nije urađeno.
17. Pozadinske izveštaje slati po naređenju Str. Pov. br. 10-407 od 31. 05. 1994. godine
radi naređenja delatnosti.
Jedinica koja ne bude slala od 01. 01. 1995 godine neće biti obezbeđivana.
18. Sva MS dobivena od donatora ili iz drugih izvora moraju biti odmah knjižena po ML
i prijavljena 7. K jer će ubuduće 7. K isto tako odnositi prema jedinicama koje ne budu
blagovremeno izveštavale.
Posebno se odnosi na gorivo, hranu i opremu koju su jedinice dobijale, a da to nisu
prijavljivale.
19. Osnovnom održavanju na svim nivoima RiK-a pokloniti posebnu pažnju i za
sprovođenje istog obavezati K-dire i K-dante svih nivoa (od odelenja do puka-brigade).
20. Ustanoviti dokumentaciju za sva MS i LLZ kartone za svako lice, a za MS zadužiti
neposredne korisnike i K-dire samostalnog voda ili čete-baterije.
21. Odeću i obuću pojedincima na korištenje izdavati preko LLZ kartona uz zamenu
ispravno za neispravno.
22. Na hranu stavljati samo stvarni broj ljudstva. Svaka zloupotreba biće sankcionisana.
23. Snabdevanje vodom i ogrevom vršiti jedinice krajnje racionalno.
24. U jedinicama u kojima nema lekara iste mobilisati i strogo kontrolisati njihov rad.
25. Specijalna i ostala m/v koristiti isključivo za namenska prevoženja.
26. Sa svim m/v odmah zadužimo vozače koji su dužni ista održavati i vršiti primopredaju.
27. Sva naređenja od strane K-de 7. K vezana za preraspodelu vozača odmah izvršiti jer
ubuduće K-da 7. K neće biti obavezna prema jedinicama koje nisu izvršile naređenja da ih
obezbeđuje po pitanjima PoOb.
28. Isplatu naknada za boravak u jedinici isplaćivati strogo po naređenjima iz K-de 7. K.
Svaka zloupotreba biće sankcionisana i neće se tolerisati kao do sada.
29. Završiti do kraja popise svih MS i inventarisanje i sva sredstva zadužiti preko MK.
30. Sa svim objektima u sastavu SVK koje koriste jedinice 7. K građevinske objekte kao
i izrađene objekte odmah zadužiti jedinice koje ih koriste, sačiniti zapisnike i učiniti ih
odgovornim za stanje objekata.
31. Sredstva PPZ osposobiti u skladu sa mogućnostima SVK, ista stalno održavati i imati u
gotovosti za upotrebu uz preduzimanje preventivnih protivpožarnih mera.
32. Preduzeti sve potrebne mere na sprečavanju krađe oružja, municije, MES-a i pogonskog
goriva, a prema počiniocima preduzimati disciplinske i mere krivičnog gonjenja.
94

33. Izvršiti analizu sistema obezbeđenja izdvojenih sastava, a posebno fizičkog obezbeđenja
objekata “Promina”, skladišta i mjesta lokacija ljudstva i MTS i preduzeti konkretne mjere
na poboljšanju funkcionisanja službe obezbeđenja.
34. Izvršiti procenu mogućih pravaca ubacivanja IDG i objekata ugrožavanja te preduzeti
adekvatne mjere na kontroli teritorije i međuprostora kroz postavljanje zasjeda, organizovanje
patrolne službe i zaprečavanje određenih reona (svaka brigada u svojoj zoni).
35. Borbenu gotovost vodova vojne policije podići na viši stepen, izvršiti analizu ljudstva
i sve one koji ne ispunjavaju kriterije rasporediti na dužnosti van jedinice VP. Vodove VP
imati spremne za borbu protiv ubačenih IDG, kao i za obavljanje službi kroz obezbeđenje
komandanta i KM i patrolnu službu.
36. Organe bezbednosti težišno angažovati na izvršavanju kontra-obaveštajnih poslova i
zadataka i stvarati im osnovne uslove za obavljanje funkcionalnih zadataka.
Za NAČELNIK ŠTABA
p u k o v n i k
Živko Šaponja
M.P. 147 [………., v.r.]148

147
148

Okrugli pečat: Vojna pošta 9031, Knin.
Potpis je nečitak.

95

96

JEDINICA

Sled.

1
2
3
1.
K-da sa PJ
58
2.
75. mtbr
229
3.
92. mtbr
189
4.
1. lbr
104
5.
2. pbr
166
6.
4. lbr
103
7.
7. map
66
8.
7. mpoap
61
9.
7. larp PVO
39
10.
7. PoB
41
11.
3. pbr
161
12.
7. okl. voz
4
13.
7. inž. bat
15
14.
7. okb
23
15.
VOd – KNIN
3
16.
UKUPNO
1262
Kategorija lica kojima je popuna izvršena
17.
Profesionalna sl. u VJ
88
18.
Prof. sl. po ug. u SVK
120
19.
Rezervni sastav
525
20.
vojnici na služ. VR
21.
civ.l. na sl. u VJ
9
22.
civ.l. na sl. u SVK
23.
žene v/o
24.
Dobrovoljci
1

Re d .
broj
5
64
68
55
57
54
62
83
43
44
63
43
75
80
13
833
59

37
155
104
56
90
64
54
26
17
26
70
3
12
3
25
743

%

4

ima

OFICIRA

13

101
259
905

50
185
150
75
132
75
53
42
21
76
126
12
20
31
1
1050

6

sled.

36
312
228
45
135
69
62
40
43
67
119
19
9
5
98
1278

7

ima

PODOFICIRA
sled.

ima

sled.

ima

189
1133
12524
1032
235
203
6

203
5

11
12
13
66
444
296
79 3274 2727
70 2463 1947
67 1497
991
87 2287 1961
94 1504 1383
93
700
659
64
646
416
63
431
294
98
725
692
70 2255 1557
74
62
56
44
225
105
54
234
105
4783
46 2132
91 16973 15321

%

UKUPNO

754
11094
1032
213

9
10
72
336
223
167 2860 2260
152 2304 1615
60 1318
891
102 1989 1736
92 1326 1250
115
581
542
95
543
350
205
371
234
88
608
599
87 1968 1377
158
46
34
45
190
84
16
180
93
980
42 2009
122 14661 13301

8

%

VOJNIKA

14
67
83
74
66
86
92
94
65
68
95
69
90
46
45
1634
90

%

PREGLED
popune ljudstvom 7. KORPUSA po ratnoj formaciji

196
6

187
1089
5812
1032
213

196
6

187
1089
5354
1032
213

196
6

5266

196
6

5127
na dosluženju VR 968

PROS.
ZA ISPLATU
ANGAŽOVANO
v/o
PRIMJEDBA
u
u
u tek.
u tek.
preth.
preth.
mj
mj
mj
mj.
15
16
17
18
19
252
243
126
124
1450 1190 1109 1094
1035 1201
687
682
648
648
403
403
1544 1397
703
689
682
643
632
628
443
443
267
267
321
282
218
180
172
172
98
98
530
530
349
342 8-11 od 08.02.94.
845
851
713
657 8-6/1 od 29.01.94.
51
49
36
33 po predlož. formaciji

49
55
39
33

71
71
16
16
93
114
72
73
8535 8077 5468 5329

PREGLED
stanja popune ratnih materijalnih rezervi po vrstama

VtMS

HRANA

NORME
RSnMS

REZERVNI DELOVI

Streljačka
Podrška
PO

Utvrđeni kriterijum u d/r,
b/k, d/o, tona
P
3
3
3

K
1
1
1

-

puk – br
svega Ima
%
4
1,78 59
4
1,38 46
4
1,41 47

SVEGA

NIVO POPUNJENOSTI
R
ima
%
0,41 41
0,22 22
0,42 42

SVEGA
Ima
%
2,19 55
1,60 40
1,83 46

1,52

50,6

0,35

35

1,87

47

3
1
3,0
1
2,5
1
3
1
3
1
3
1
Po posebnom kriteriju

4
4
3,5
4
4
4

2,10
1,65
2,35
3,42
2,00
2,70

70
55
94
114
67
90

0,47
0,49
0,35
0,58
0,70
0,64

47
49
35
58
70
64

2,57
2,14
2,27
4,00
2,70
3,35

64
53
77
100
90
95

1,75
1,75

0,25
0,5

2,00
1,80

0,25
0,25

14
14

0,17

17
47

0,42

0,047

0,297

21
16,5

Obrok tekući

2

15

17

1

50%

7

50

-

0

8

42

Obrok konzervirani

2

1

3

-

0

-

0

-

0

-

0

PAA

Art. podrška
Art. PoB
Za b/v
Cevana
Raketna
SVEGA
MES
SVEGA KoV
MES RM
UbS RV i PVO
UKUPNO
MB-86
D-2
GM-1
DS
UKUPNO
Prateća
Peš. naoružanje
Art. naoružanje
Borbena m/v
Inžinjerijska TMA
TMS veze i elektron
Raketna TMS
Radarska TMS
Akumulatori
Auto-gume
Ostala TMS
GORIVO

POGONSKA
SREDSTVA

MUNICIJA

PEŠADIJSKA

NAZIV REZERVI

NAPOMENA

UKUPNO
Sn K-111
Sn K-102
Sn K-103
Naređ. GŠ
SVK sp.
pov 29-24
od 15.04.93

VtK-14

97

Prilog br. 3
PREGLED
KRITIČNIH VRSTA MUNICIJE U 1994. god.

Red.
br.

VRSTA UbS

Sleduje
(kom)

Ima
(kom)

%
popune

9350159

5145872

55%

229180

120884

52%

14540

5851

40%

1.

METAK 7,62 mm za AP i PAP (109)

2.

METAK 12,7 mm za BROWING (115)

3.

MINA 82 mm za MB (119 BE)

4.

MINA TROMBLONSKA TRENUTNA (121 BE)

8451

841

99%

5.

METAK 82 mm za Bst (125 CG)

3232

482

15%

6.

RBU 64 mm “ZOLJA” (130 CG)

25948

8534

32%

7.

METAK 76 mm za ZIS

5300

1763

33%

8.

METAK 105 mm za H M-56

7893

3157

40%

9.

MINA 120 mm za MB

7740

2897

37%

10.

METAK 122 mm za H M-38 (TFG)

4224

1506

35%

11.

RAKETA 128 mm za VBR (262 BEM) za “OGANJ”

3197

951

29%

12.

RAKETA 128 mm za VBR (263 BEM)

1280

312

24%

13.

METAK 40 mm za BOFORS (383

7200

2493

34%

14.

METAK 125 mm za TENK M-84 (TFG)

773

402

52%

Prilog br. 4
PREGLED
poginulih, ranjenih, povređenih vojnika starešina

Red.
Broj
1.

2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.

98

IMENOVANJE
Ukupno p, r, pov. od 1991 – do kraja 1994:
1) poginulih
2) ranjenih
3) povređenih
Poginulih u 1994.
Ranjenih u 1994.
Povređenih u 1994.
UZROCI:
Poginulih u b/d
Ranjenih u b/d
Povređenih u b/d
Poginulih van b/d
Ranjenih van b/d
Povređenih van b/d
Umrli prirodnom smrću

BROJ

NAPOMENA

2757
584
2116
57
67
103
19

Nedostaju podaci za ranjene i
povređene za period 01.06. –
31.12.1992. godine. Za navedeni
period evidencija vođena kod
PJM:

11
26
0
40
77
19
16

Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 8., kut. 7.

28

1995., siječanj 30.
Glina
Informacija Komande 24. pbr SVK podređenim postrojbama o stavovima političkog vodstva
RSK u vezi najavljenog otkazivanja mandata UNPROFOR-a od strane RH,
te o odbacivanju plana Z-4 jer smatraju da bi RSK sveo na status autonomije
VOJNA POŠTA 9138 VOJNA TAJNA
Pov. broj: 32-14 POVERLJIVO
Glina, 30. 01. 1995.
Informacija, dostavlja.- K-di T. Č.149
Odluka RH da do kraja zaoštri pitanje političkog rešenja RSK pre isteka mandata
UNPROFOR-a, smatra se merom pritiska, a ocenjuje se krajnje pogrešnom i štetnom.
Pošto bi eventualni sukob mogao da eskalira u širi rat na Balkanu, treba očekivati da će
SAD, a posebno Evropa preduzeti sve potrebne mjere da se to spreči. Svet pokazuje poseban
interes za eventualno reagovanje SRJ.
Mini kontakt-grupa na čelu sa američkim ambasadorom Piter Galbrajtom150 nastojat
će nametnuti plan “Z-4” kao osnovu za političke pregovore izmedju RH i RSK. Plan je
sačinjen u saradnji sa RH, a na štetu RSK. Planom je predvidjeno da se anulira Vensov
plan i da RSK izgubi politički ekonomski suverenitet države, prihvatanjem statusa
autonomije.
Ocjena je da RSK treba odbiti plan uz konstataciju da on nije sačinjen uz suglasnost, da
favorizuje interes RH. Tokom 30. ili 31. 01. 1995. godine očekuje se da će “Mini kontaktgrupa” objaviti sadržaj plana za političko rešenje izmedju RH i RSK.
PKMV
kIk
p u k o v n i k
M.P.151 Jovo Kljaić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 22.

149
150
151

Tenkovske čete.
Peter Galbraith.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9138, Glina.

99

29

1995., siječanj 31.
[Banja Luka]
Iz izvješća Glavnog štaba VRS predsjedniku RS i podređenim postrojbama o borbama na
glamočkom, bihaćko-krupskom i grahovskom bojištu, te odluci da se pojača pritisak na
Bihać dovođenjem svježih snaga
GLAVNI ŠTAB VOJSKE
REPUBLIKE SRPSKE
Str. pov. br. 03/3-31
31. 01. 1995. godine
VRLO HITNO
PREDSEDNIKU REPUBLIKE SRPSKE
Komandi: 1. i 2. KK, SRK, IBK, HK, DK, V i PVO, IKM-1, IKM-2 i CVS VRS
[…]
2.- u z/o 2.KK
a) Neprijatelj
Na Glamočkom pravcu neprijatelj je dejstvovao pešadijskim naoružanjem po rejonu
s. Koričine. Na bihaćko-krupskom delu ratišta primećeno je da muslimanske snage vrše
pomeranje p/k.152 U rejonu mostobrana kod Krupe na Uni ispoljavao je dejstva uglavnom
iz p/n153, ali sa manjim intenzitetom u odnosu na prethodni dan. U širem rejonu Bihaća
ispalio je više mina iz MB 82 mm. Na grahovskom pravcu ustaške snage su dejstvovale iz
MB 82 i 120 mm, a pešadijsku vatru otvarale su skoro na čitavoj liniji fronta.
b) Stanje u korpusu
Snage korpusa na glamočkom pravcu zbog magle i niskih temperatura nisu izvodile borbena
dejstva, težišno je vršeno uredjenje položaja i prikupljanja podataka o aktivnostima neprijatelja.
Zbog niskih temperatura došlo je do promrzavanja 35 boraca. U 15. pbr vrši se stabilizacija
stanja i intenzivno se radi na formiranju jedinice koja će preuzeti položaje od iste.
c) Gubici: 35 promrzlih boraca i 2 pripadnika MUP-a teže ranjena od rasprskavanja mine.
[…]
Rim 4 – Glavni štab vojske Republike Srpske odlučio je:
Odluka GŠ VRS je da nastavi i ubrza pripremu i dovodjenja jedinica za angažovanje u širem
rejonu Bihaća radi saniranja stanja i stabilizacije morala kod boraca i stanovništva. Ostale
aktivnosti produžiti u odnosu na već izdata naredjenja.
KDJ/GP
NAČELNIK ŠTABA
general-potpukovnik
Manojlo Milovanović M.P.154
Preslika u posjedu priređivača.
152
153
154

Prednjeg kraja.
Protunapada.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 462, primljen 1. 2. 1995. u 01,05; obrađen u 01,15.

100

30

[1995., siječanj]
[Knin]
Izvješće Ministarstva odbrane RSK o radu Vojno privrednog sektora u 1994. godini
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA VOJNA TAJNA
MINISTARSTVO ODBRANE STR. POVERLJIVO
Broj: ____________________
Knin: ____________________
MINISTRU ODBRANE
IZVEŠTAJ O RADU VOJNOPRIVREDNOG
SEKTORA ZA 1994. GODINU – DOSTAVLJA –
Vojno-privredni sektor MO RSK je u protekloj godini radio u okvirima predviđenog
Zakona o odbrani te Pravilnika o nadležnostima organizacijskih jedinica.
Odvijanje i realizacija poslova i zadataka iz ove sfere bila je uslovljena mnogobrojnim
objektivnim i subjektivnim faktorima od kojih izvodimo najznačajnije:
1. Nedostatak potrebnih finansijskih sredstava za realizaciju zadataka predviđenih planom
i budžetom za 1994. godinu.
2. Hiper-inflacija u 1 kvartalu 1994. godine.
3. Izuzetno dugim linijama snabdevanja.
4. Otežanim prelaskom konvoja preko granice RS i SRJ i tranzita kroz RS.
5. Nedostatkom strateških roba na području RSK.
6. Nedovoljna tehnička opremljenost.
7. Nedostatak odgovarajućih stručnih kadrova.
8. Neadekvatan smještajni prostor.
Pored navedenih razloga VPS155 je u protekloj godini izvršio značajne nabavke u sferi
intendantskih i tehničkih sredstava za potrebe SVK, organizovao namensku proizvodnju
u kapacitetima MOL-a, TVIK-as i Banijametala, te se u građevinskom dijelu značajno
angažovao na inžinjerijskom uređenju teritorije, a posebno aerodroma Udbina, što se
pokazalo kao apsolutno ispravno.
Prilikom realizacije zadataka iz sfere VPS posebno je vođeno računa o tome da se maksimalno
angažuju proizvodi i uslužni kapaciteti na području RSK.
Ovo je posebno izraženo kroz proizvodnju i nabavku intendantskih materijalnih sredstava
/odjeća, obuća i hrana/, namenske proizvodnje /mina cal 120 mm/ u Teslingradu, TVIK-u
i Banijametalu.
Angažovanje transportnih kapaciteta /Likatrans, Transport – Korenica, Slavijatrans –
Petrinja/.
Isporuka naftnih derivata NIK-a Mirkovci.
Značajne količine MTS nabavljene su u Republici Srpskoj, a naročito u SRJ gdje smo
nabavljali praktično sve repromaterijale, a naročito strateške materijale /eksplozivni, barutni,
municija/.
155

Vojno-privredni sektor.

101

Ovom prilikom smatram da je potrebno naglasiti neke osnovne parametre, kao što su:
1. Intendantska materijalna sredstva
a/ Hrana i ogrev
Ukupno je nabavljeno i preveženo do glavne pozadinske baze cca 13.500 tona raznih
prehrambenih proizvoda i ogreva, od toga:
2.820 t brašna,
1.090 t krompira
544 t pasulja
1.159 t mesa – sveže,
869 t suhomesnatih proizvoda,
50.000 m ogrevnog drveta,
3.150 t mrkog ugljena.
b/ Odeća i obuća
uniforma maskirnih
19.000 kompleta
košulja maskirnih
10.700 komada
cipela vojnička – duboka
25.000 komada.
2. Tehnička materijalna sredstva
a/ Naftni derivati i maziva
dizel gorivo D-2
6.214.516 l
motorni benzin 86
1.521.362 l
motorni benzin 98
501.943 l
maziva – raznih
162.000 kg
b/ Municija i mes
10.000 kom mina cal. 120 mm
1.000.000 kom metaka 7,62 mm AP-PAP
3. Građevinski zahvati
ABS- kaponiri
ZZ /zemljani zakloni/
AB tipska skloništa

1 kom
2 kom
90 kom.

U prilogu akta dostavljeni su precizni podaci sa svim relevantnim pokazateljima po
referatima.
U protekloj godini, prilikom izrade finansijskog plana, prihvaćen je iznos od cca 336 miliona
dinara, međutim, zbog nemogućnosti iznalaženja realnih izvora isti je rebalansiran na 213
miliona, da bi do kraja 1994. godine realizacija bila cca 50 miliona, što nije zadovoljilo ni
20% stvarnih potreba odbrane.
Od obezbeđenja 50 miliona u prošloj godini, utrošeno je:
za materijalne troškove
23 miliona,
za plate v/o i profesionalnog sastava 27 miliona.
U strukturi materijalnih troškova za:
intendantska sredstva utrošeno je
16 miliona,
tehnička materijalna sredstva
7 miliona.
Uvažavajući prosječno brojno stanje SVK po vojniku, utrošeno je svega 1,2 dinara/danu u
odnosu na potrebnih 5 din/danu.
102

Rezultat ovakvog finansijskog stanja u prošloj godini je:
Značajan pad nivoa svih vrsta materijalnih rezervi, kao bitnog preduslova za pouzdano
funkcionisanje odbrambenog sistema RSK. Ovdje bih posebno naglasio rezerve hrane,
goriva i municije kao 3 ključna faktora odbrane;
Zbog nemogućnosti obezbeđenja dovoljnih količina prehrambenih artikala, opao je kvalitet
ishrane u SVK što stvara određena nezadovoljstva kod v/o i negativno utiče na borbeni
moral. Zbog specifičnog geostrateškog položaja neophodno je stvaranje rezervi ključnih
artikala ishrane za najmanje 3 mjeseca rata. U ovom momentu takve rezerve iznose, u
prosjeku 10 dana, a nekih osnovnih artikala, kao što je brašno, svega 2 dana;
Snabdevanje SVK sa naftnim derivatima, ukupno posmatrajući, zadnje godine značajno se
pogoršava tako da je:
1993. godine isporučeno
8.338.790 l D-2,
1994. godine isporučeno
6.214.516 l D-2 ili 74% u odnosu na 1993. godinu.
SVK u svom sastavu ima oko 5.000 borbenih i neborbenih vozila i samo 1 punjenje
rezervoara iznosi oko 600.000 l D-2. S obzirom da se gorivo obezbeđuje iz Rafinerije
Pančevo i da u svakom trenutku može doći do intenziviranja borbenih dejstava u zoni
koridora i time potpunog prekida snabdevanja, u ovoj sferi se imperativno nameće stvaranje
rezervi pogonskog goriva za 3 mjeseca rata i to:
D-2
1.800.000 l
MB-86
600.000 l
GM-1
200.000 l
Sa ovim problemom su pismeno upoznati svi relevantni državni faktori od Ministra
energetike, Predsednika Vlade i Predsednika Republike, međutim, stanje se i dalje pogoršava,
tako da su zalihe pogonskog goriva dovoljne za 1 dan rata. Smatramo da ne treba naglašavati
što to znači u slučaju pogoršavanja bezbedonosne situacije. Nedostatak pogonskog goriva
je značajno usporio i prekinuo zadatke u vezi inžinjerijskog uređenja teritorije, usložio
snabdevanje i smenu jedinica SVK.
Rezerve municije i MES-a zbog izvođenja borbenih dejstava su iscrpljene, a nekih vrsta
municije, zbog nemogućnosti proizvodnje u SRJ i RS uopšte nema, već ih je potrebno
nabavljati iz uvoza. Posebno kritični artikli su: mine, cal 120 mm, koje možemo sami
proizvoditi, ali nemamo dovoljno finansijskih sredstava,
artiljerijska municija od 76-152 mm, koja se može proizvoditi u RS,
Postoje odgovarajući podaci o potrebama municije i MES-a, pa smatramo da je obezbeđenje
kritičnih artikala municije imperativni zadatak i da se hitno moraju naći izvori finansiranja
proizvodnje i nabavke ovih artikala.
U predlogu finansijskog plana za 1995. godinu ova stavka iznosi i 30%, u odnosu na
ukupna sredstva.
Kao što je već rečeno, od 5.000 borbenih i neborbenih vozila koji se nalaze u vlasništvu
SVK većem broju su istekli resursi pa su neophodni zahvati iz domena srednjeg i generalnog
remonta. Ovi zahvati se djelomično mogu obaviti u našim remontnim kapacitetima, ali su
neophodni rezervni dijelovi, a što je vezano za obezbeđenje finansijskih sredstava.
U predloženom finansijskom planu ove aktivnosti su predviđene sa 10% u odnosu na
ukupna sredstva.
103

Ukupne neizmirene obaveze prema dobavljačima, u ovome trenutku, iznose oko 10 miliona
dinara, a 70% su obaveze prema dobavljačima iz RSK, što bitno otežava i ograničava
reproduktivnu sposobnost privrednih subjekata.
Nedostatak finansijskih sredstava doveo je do pada solventnosti i legitimiteta MO, kao
predstavnika institucije sistema.
Iz do sada iznesenog, nameće se zaključak:
1. Za funkcionisanje odbrambenog mehanizma RSK, kao elementarnog uslova opstanka,
moraju se iznaći sredstva i realni izvori finansiranja, da bi se obezbedila potrebna materijalnotehnička sredstva;
2. GŠ SVK mora obezbediti, linijom subordinacije, maksimalno racionalno korištenje svih
resursa, kako u mirnodopskim, tako i u ratnim uslovima.
3. Politikom odbrane obezbediti da sva javna i državna preduzeća i svi ostali privredni
subjekti maksimalno intenziviraju proizvodnju, a da istovremeno ne bude ugrožena borbena
sposobnost RSK;
4. Kadrovski ojačati i tehnički osposobiti VPS, radi realizacije veoma značajnih zadataka
koji nas očekuju u 1995. godini.
U prilogu dostavljamo izveštaj o radu pojedinih referata Vojno-privrednog sektora.
Dostavljeno: VOJNOPRIVREDNI
SEKTOR
2 x Ministru odbrane
Načelnik
1 x Arhiva Dobrijević Branko, dipl. maš. inž.
IZVEŠTAJ
o izvršenim nabavkama InMS156 iz nadležnosti MO RSK u 1994. godini
1. Pitanja za obradu
1. Finansijska sredstva – odobrena, doznačena iz Budžeta Vlade RSK u 1994. godini
2. Dugovanja prema dobavljačima InMS
3. Nabavljena osnovna InMS u 1994. godini
4. Rezerve hrane u SVK 31. 12. 1994. godine
5. Karakteristike i problemi u vezi nabavke InMS
6. Mišljenje i mere za poboljšanje stanja nabavki InMS.
2. Obrada pitanja

1/1
Iz Budžeta Vlade RSK u 1994. godini doznačena-odobrena finansijska sredstva iznose:
– MO RSK
5.619.029 dinara
– GŠ SVK
7.513.085 dinara*
U k u p n o:
13.132.114. dinara
* U iznos uračunata asignacija sa Budžetom u ukupnom iznosu od 1.619.102 dinara.
Doznačena-odobrena finansijska sredstva posmatrana sa aspekta dinamike doznačavanja i
brojnog stanja na InOb157 u SVK iznosi:
156
157

Intendantsko materijalnih sredstava.
Intendantskom obezbjeđenju.

104

a/ po jednom danu
– kod GŠ SVK
20.584 dinara i
– kod MO RSK
15.395 dinara
U k u p n o:
35.979 dinara
b/ po jednom licu na InOb, dnevno
– kod GŠ SVK
0,69 dinara i
– kod MO RSK
0,51 dinara
U k u p n o:
1,20 dinara
U odnos na zahtevana-planirana finansijska sredstva i normativ minimalne cene koštanja po
jednom licu /oko 5 dinara dnevno/ po InSl158 doznačena i isplaćena sredstva iznose 24%.
Raspoloživa finansijska sredstva angažovana su po granama InSl:
– ishrana
82%
– oprema
12%
– ogrev
6%.
Nedovoljna finansijska sredstva uslovila su padanje u dugove /MO RSK i GŠ SVK/ koji
iznose 60% u odnosu na ukupno doznačenu-odobrenu masu.
1/2
Dugovanja dobavljačima InMS i vršiocima usluga iznose:
– obaveze MO RSK 3.269.455 dinara i
– obaveze GŠ SVK 4.462.307 dinara
U k u p n o:
7.731.762 dinara
Iskazani dug oko 92% se odnosi na isporučena InMS i izvršene usluge. Ostalih 8%
predstavlja neisporučene artikle zimnice /krompir, sveži i kupus kiseli/ zazimljena kod
dobavljača, drvo ogrevno i usluge šivenja uniformi za što su stvorene obaveze.
Naglašava se da se dugovanja odnose uglavnom na stalne dobavljače-vršioce usluga SVK,
a 80% su preko 60 dana. Ova okolnost će verovatno uticati na poslovanje u narednom
periodu.
Ako doznake finansijskih sredstava MO RSK i GŠ SVK po InSl budu po dinamici, kao
u 1994. godini /u januaru 1995. godine je i slabija/ za izmirenje prikazanih dugovanja
potrebno je 7 meseci.
1/3 i 4 – Prilog broj 1, 2, 3 i 4
a/ Ishrana
Nabavljene količine artikala hrane zadovoljile su minimalne potrebe SVK. Periodično je
bilo kritičnih situacija – rezerve određenih artikala bile su na nivou ispod 10 dana: masnoće,
šećer, pirinač, konzerve mesne, artikli za doručak, suvi obroci.
Uzrok stalne kritičnosti rezervi su nedovoljna finansijska sredstva. Zbog ovoga određeni
artikli nisu uopšte nabavljeni /povrće konzervisano, suvi obroci, voćni premazi/ ili su
nabavljeni u malim količinama – ispod 30% potreba /artikli za doručak/.
Da bi se održao minimum rezervi hrane GŠ SVK je tokom čitave godine reducirao norme
pripadanja za većinu artikala oko 30%, a mesa svežeg i proizvoda od mesa oko 50%.
158

Intendantskoj službi.

105

U najkritičnijim situacijama intervenisalo se rezervama RD RR159 RSK.
Popuna rezervi brašna je neredovna, povremeno i kritična. Verujemo da će donošenje
Odluke o visini i ešaloniranja stalnih rezervi brašna-pšenice rešiti ovo pitanje.
Visina rezervi hrane – u momentu izrade ovoga Izveštaja: brašno pšenično, pirinač, masnoće,
šećer i suvi obroci, nepovoljna je i nalaže promptno poboljšanje stanja. Za brašno mere su u
toku – obezbeđenje električne energije za Mlin Holding – Belje.
Prilog broj 4 – Rezerve hrane – pomoć VJ
Količine i struktura artikala je povoljna: povrće konzervisano, suvi obroci i mesne konzerve
/respektivne količine/.
Prema informaciji GŠ SVK prevoženje ukupnih količina u RSK, ukoliko ne bude problema
sa prelaskom granice sa SRJ, očekuje se do 15. februara ove godine.
b/ Odećna oprema i obuća
Nabavljene količine uniformi i cipela zadovoljavaju /uglavnom/ iskazane potrebe SVK.
Nisu zadovoljene potrebe – ni približno, sa zimskim toplim donjim rubljem, džemperima,
potkapama i čarapama vunenim.
Posebno je u ovom momentu kritična nabavka opreme za regrute.
Poboljšanje stanja i održavanje dostignutog nivoa /uniforme i obuća/ nije moguće bez
promptnog obezbeđenja finansijskih – kompenzacijskih sredstava – za opremanje regruta
minimum 500.000 dinara /februarska partija/.
Rezerve opreme praktično ne postoje ili su minimalne.
1/5
Na poslovima nabavki InMS iz nadležnosti MO RSK u izveštajnoj 1994. godini rade 3 lica:
AVL – 1 pukovnik i 2 CL diplomirani ekonomisti uz stalnu ispomoć daktilografa Odelenja.
U periodu od 16 meseci, otkako Odsek za snabdevanje funkcioniše, može se konstatovati
da je Odsek solidno ovladao funkcijom:
– sistematizirane su analitičke osnove za planiranje nabavki i praćenje stanja snabdevenosti
InMS i tržišta;
– oformljena su osnovna evidenciona dokumenta-pregledi bitna za funkciju Odseka;
– u potrebnoj meri obrađeno je tržište Srpskih zemalja i
– izabran je određen broj pouzdanih i stalnih dobavljača InMS.
Osnovni problemi i okolnosti koje negativno utiču na uspešnost i
efekat obavljanja poslova nabavki InMS
Nedovoljna finansijska – kompenzacijska sredstva
Ovo je stalni problem koji ima za posledicu:
– neplansko – kampanjsko pristupanje nabavkama u većem broju slučajeva – kad stanje
postaje kritično. U ovim uslovima po pravilu se ne postigne povoljna cena, a kvalitet kakav
ima;
– nemogućnost korištenja bonifikacija po osnovu avansnog ili promptnog plaćanja. Za
avansna i uredna plaćanja cene su u proseku 25% niže, a za kupca-potrošača, kao vojska, to
su respektivne količine roba plus ili minus /za SVK u 1994. godini je nabavljeno osnovnih
artikala hrane preko 10.000 tona/. Kada bismo bili uredni platiše, a robu ipak moramo
platiti, i rezerve InMS bi bile značajno veće;
– dugovanja koja iznose 60% od vrednosti /finans.-kompenzacijska/ mase odobrena iz
budžeta su vrlo nepovoljna okolnost. Praktično do avgusta ove godine ne možemo biti
159

Robne državne ratne rezerve.

106

solventni – ne možemo vršiti nabavke ukoliko se promptno ne dobiju dodatna sredstva.
na intervencije iz robnih rezervi RD RR RSK možemo računati, ali i one su limitirane.
Uostalom i 1994. godine smo ih koristili, pa smo opet ušli u dugove.
Dugovanja imaju za posledicu i opadanje ugleda MO RSK i GŠ SVK, kod dosta teško
odnjegovanih, stalnih i pouzdanih dobavljača. Ovo će neminovno imati negativan odraz na
poslove nabavki u narednom dužem razdoblju.
Snabdevanje ogrevom je stalni problem
JP Krajina šume Vrginmost /drvo ogrevno/ i Rumin-Obrovac /ugalj mrki/ imaju problema
sa nabavkom kvota pogonskog goriva neophodnog za seču – otkop zemlje i intervencije su
stalne. Zbog ovoga isporuke su redovno kritične.
Posebno je problem eksploatacije rezervi uglja u Siveriću, čiji iskop je ekonomičniji,
međutim, po kvaliteti – kemijski sastav ne odgovara vrsti peći u objektima SVK. Ocena
stanja i zaključak u vezi ovoga nalaže stručne ekspertize.
Neredovna plaćanja izvršenih isporuka dodatno usložavaju snabdevanje ogrevom.
Nabavke bez prethodnih informacija o stanju na tržištu
Prisutan je trend nabavki InMS bez prethodno pribavljenih informacija o kretanju cena na
tržištu i standardima za određene proizvode. I površne analize ukazuju na to da su cene kod
ovih nabavki značajno nepovoljnije, a kvaliteta nedefinisana.
Odsek za snabdevanje u zavidnoj meri prati stanje na tržištu Srpskih zemalja i ima stalne
radne kontakte sa kolegama iz SMO160 SRJ i može u svakom momentu pružiti podatke o
cenama i standardima svih InMS.
Nabavke i donatorstva InMS mimo znanja MO RSK i GŠ SVK
I pored stalnih upozorenja uniforme i cipele nabavljaju predstavnici Korpusa-brigada uz
pomoć donatora. Uvid u evidenciju o ovim nabavkama nemaju MO RSK i GŠ SVK, a one
nisu zanemarive.
Neažurnosti i dostavljanja ML161
Primaoci InMS su neažurni u dostavljanju ML da je to već poslovično. Ovim se likvidacija
evidentnih uplata odlaže u nedogled.
Stanje na tržištu i neke karakteristike
U odnosu na 1993. godinu stanje na tržištu je bilo neuporedivo stabilnije sa aspekta kretanja
cena i mogućnosti odgode uplata preuzetih roba.
Nepovoljno kretanje cena i nesigurnost nabavke, posebno u 2. polugodištu, bilo je
karakteristično na tržištu masnoća. Isporuke su uslovljavane isključivo avansnom uplatom,
a rokovi isporuka nisu prihvatani – problem je evoluirao dotle da smo tražili intervencije
Ministarstva trgovine Republike Srbije i njene Direkcije robnih rezervi. Stanje se nije znatno
izmenilo. Momentalne cene su 3 puta veće u odnosu na januar prošle godine.
Opšta karakteristika da kolonijalne artikle hrane, repromaterijale i galanterijske proizvode
za odeću i obuću moramo nabavljati u SRJ i RS. Broj ponuđača je povoljan i postižu se
optimalni uslovi nabavke.
U nastojanju da maksimalno koristimo prirodne i prerađivačke resurse u RSK nismo
uspeli u meri u kojoj je to realno bilo moguće. Kao primer navodimo:
160
161

Službe Ministarstva odbrane.
Matičnih listova.

107

– kod nabavke artikala zimnice /krompir i kupus/ postoje uslovi da 100-tne količine
nabavimo u RSK /ne računajući istočni dio Republike/. Međutim, van RSK nabavljeno
je preko 70% kupusa i oko 25% krompira, jer dobavljači, i pored datih obećanja, nisu
realizovali isporuke /Agrokrbava Udbina i Ravni Kotari Benkovac/;
– kod nabavki uniformi, preko 50% količina konfekcionirano je van RSK iako imamo
praktično neograničene i nezaposlene kapacitete u RSK.
Po pitanju korišćenja prirodnih resursa na teritoriji RSK, posebno sa aspekta obezbeđenja
artikala zimnice, uočava se opšta nezainteresovanost poljoprivrednih zadruga.
Ako uzmemo PZ162 Vrelo Zrmanja i PZ Vrhovine Vrhovine, koje isporukama SVK
potvrđuju pouzdanost u ovom smislu, sve ostale PZ na teritoriji slabo ili simbolično vrše
otkup poljoprivrednih proizvoda.
U vezi prednjeg, značajan efekat bi se postigao da MO RSK, kao stalni kupac ovih proizvoda,
osmisli mere predugovaranja i ispomoći sa izvesnim količinama pogonskog goriva već u
kampanji proljetne setve.
3. MERE ZA POBOLJŠANJE STANJA NABAVKI InMS
1. Finansijska sredstva:
Insistirati kod nadležnih organa da se dobiju novčana ili kompenzacijska sredstva.
2. Dugovanja poveriocima:
Nastojati da se dugovi likvidiraju finansijskim ili kompenzacijskim sredstvima imajući u
vidu prioritete u odnosu na vreme-starost dugovanja.
3. Brašno pšenično:
Koordinirati sa RD RR RSK i GŠ SVK da se operacionalizuje prevoženje rezervi iz B.
Manastira i do 15.03. dosegne visina rezervi po Odluci Vlade RSK.
4. Ugalj mrki:
Sa GŠ SVK inicirati ocenu mogućnosti eksploatacije rezervi u Siveriću.
5. Ogrev – snabdevanje:
Inicirati preko Ministarstva energetike i rudarstva da se JP Krajinašume i Rumin obezbede
kvote pogonskog goriva.
6. Predugovaranja artikala zimnice:
Inicirati sklapanje predugovora za isporuku artikala zimnice za sezonu 1995/96. sa PZ na
teritoriji RSK u periodu kampanje proljetne setve.
7. Podaci o nabavkama mimo znanja MO RSK i GŠ SVK:
Od GŠ SVK tražiti podatke o nabavci uniformi i cipela uz pomoć donatora.
8. Dostavljanje ML za primljena InMS:
Zahtevati od GŠ SVK da ažuriraju dostavljanje ML za primljena InMS.
IZVEŠTAJ
o radu referata Namenske proizvodnje
a/ Proizvodnja mina cal. 120 mm LTF-P-5
Namenska proizvodnja u RSK odvijala se u 2 faze i to:
U toku 1993. godine i početkom 1994. godine izvršena revitalizacija namenskih kapaciteta
u MOL-u jer proizvodnja nije radila nekoliko godina, istovremeno, radi zaokruženja
162

Poljoprivrednu zadrugu.

108

proizvodnje mina cal 120 mm kao osnovnog i strateškog artikla, izvršeno je osvajanje i
verifikacija upaljača AU-29 za navedenu minu. Proizvodnja upaljača realizovala se u
namenskim kapacitetima TVIK-a Knin-TSD-Kistanje i zaokruživala se kroz proizvodnotehničku kooperaciju sa HK ČAJAVEC – PROFESIONALNA ELEKTRONIKA –
Banjaluka.
Početkom 1994. godine u MOL-u i TVIK-u počela je serijska proizvodnja mina 120 mm
i ukupno je u prošloj godini isporučeno oko 10.000 kom. Proizvodnja se odvijala veoma
otežano i proizvodni kapaciteti su angažovani sa svega 30%, a razlozi su slijedeći:
1. Nemogućnost finansiranja proizvodnje iz razloga što sredstva iz Budžeta nisu pristizala
odgovarajućom dinamikom ili uopšte nisu pristizala, pa je ukupan dug za isporučene
količine 480.000 dinara. Zbog toga je nastavak proizvodnje omogućen tek, angažovanjem
kreditnih sredstava, međutim, još uvijek nisu nabavljeni strateški repromaterijali, jer ni ta
sredstva nisu bila dovoljna.
2. Snabdevanje sa strateškim materijalima vrši se isključivo iz SRJ, tako da je nabavka i
transport veoma otežan, a nakon uvođenja embarga prema Republici Srpskoj skoro
onemogućen.
Repromaterijal za nastavak proizvodnje su dopremljeni ilegalnim kanalima i ukoliko se
proizvodnja bude intenzivirala ovaj problem mora se na odgovarajući način razrešiti.
3. Lokacija fabrike MOL je na samoj liniji razdvajanja. Okolnost da je tvornica pošteđena
od artiljerijskih napada, a da stambeni fond grada Teslingrada163 udaljen 1 km gotovo
uništen navodi na zaključak da neprijatelj u nekoj agresiji sa ograničenim ciljem planira da
ovaj kapacitet zauzme i stavi pod svoju kontrolu.
Iz tog razloga, a zbog nedostatka boraca na 1 liniji proizvodnja je po nalogu lokalnih
komandanata često prekidala. Sa ovim problemom upoznati su odgovarajući civilni i vojni
faktori, međutim, u toku 1994. godine, proizvodnja je prekidana nekoliko puta, iako postoji
ratna sistematizacija i plan proizvodnje u ratnim uslovima. Za realizaciju kontinuirane
mjesečne količine od 3.000 komada koju je u ovim uslovima moguće proizvesti neophodno
je angažovati 117 v/o uz odgovarajući broj penzionera i ženske radne snage.
b/ Razvoj i izrada sistema za raketno lansiranje avio bombi
Prototip raketnog sistema za lansiranje avio bombi od 100 do 250 kg razvilo je i proizvelo
DP BANIJAMETAL – Dvor na Uni u saradnji sa Vazduhoplovno-tehničkim opitnim
centrom /VOC/, Vazduhoplovno-tehničkim institutom uz suglasnost i finansijsku podršku
MO RSK.
Razvoj i proizvodnja trajali su 3,5 mjeseci, a ispitivanja sa probnim gađanjem izvršena
su na poligonu Slunj. Sistem raketnog lansera avio bombi namenjen je za neutralizacije i
uništavanje važnih i većih ciljeva na daljinama do 85 km.
Za sada postoji jedan lansirni uređaj sa postoljem sa 3 lansirne rampe, koji je smješten
na vozilu TAM-150. Bojevu grupu sačinjavaju avio bombe od 100 do 250 kg, te raketni
motori grad 122. Lanser se nalazi u 39. K/21. K.
Pored navedenog, ispitivanja na poligonu Slunj, 12. i 13. 09. izvršena su gađanja na liniji
dodira sa neprijateljem, u podršci 1. KK164 po zahtevu i odluci načelnika artiljerije GŠ
VRS. U toku gađanja lanser je imao ispravnu funkciju i sve avio bombe lansirane i pogodile
zadate ciljeve.
163
164

Lički Osik.
Krajiški korpus VRS.

109

Cijena lansera bez vozila iznosi cca 30.000 dinara i ukoliko se obezbede potrebna finansijska
sredstva predviđamo izradu 6 takvih lansera. Značajan problem predstavlja pogonska grupa
sastavljena od raketnih motora GRAD-122 koji se trenutno ne proizvode u SR Jugoslaviji i
neophodan je uvoz. Cijena 1 motora kreće se oko 1.500 DM. Iz ovog razloga, već navedene
stručne grupe su pristupile razrešenju ovog problema na način da je pogonska grupa
GRAD-122 zamenjena sa raketnim motorima K-13, kojih u zalihama VJ ima dovoljno.
Izvršena su odgovarajuća poligonska ispitivanja i ovo rješenje zadovoljilo zahteve i predlaže
se kao alternativa u slučaju da se ne mogu nabaviti originalni motori GRAD-122.
IZVEŠTAJ
o radu referata za građevinske poslove i uređenje teritorije
a/ Izrada skloništa
Tokom prošle godine nastavljena je izgradnja armirano-betonskih skloništa za
vazduhoplovnu tehniku na aerodromu Udbina. Radove izvodi GP Radnik – Benkovac i
ukupno je predviđeno da se izgradi 4 ABS165 i 4 zemljana zaklona. Ukupna vrijednost ovih
objekata iznosi cca 800.00 dinara a u toku prošle godine realizovana je 1 faza, odnosno
završen 1 ABS i 2 ZZ u ukupnoj vrijednosti od 197.000 dinara.
Krajem 1994. godine ugovoren je nastavak radova i započeta druga faza izgradnje 1 ABS, te
hangara za remont i održavanje vazduhoplovne tehnike. Planirano je da se za ovu investiciju
utroši cca 225.000 dinara. Radovi su u toku.
b/ Opremanje operativnog centra
Aerodrom Udbina je u toku rata funkcionisao kao vojni i civilni aerodrom, iako za to nema
odgovarajuću infrastrukturu. Ovo se, prije svega, odnosi na operativni centar i kontrolu
leta koji se nalaze u neadekvatnim prostorima, a u slučaju ratnih dejstava ovi objekti su
nezaštićeni. To se već pokazalo kao veoma slaba karika u funkcionisanju odbrane prilikom
napada aviona NATO-pakta.
U cilju opremanja operativnog centra neophodno je nabaviti odgovarajuću energetsku i
telekomunikacionu opremu i kablove u ukupnoj vrijednosti od cca 300.000 dinara.
Navedene nabavke su u toku, a realizacija je usporena iz razloga što se za ovo ne mogu
obezbediti potrebna financijska sredstva. Očekujemo da se operativni centar stavi u funkciju
do 31. 03. 1995. godine.
c/ Povratak i sanacija poletno-sletne staze
Prilikom napada NATO-avijacije na aerodrom Udbina znatno je oštećen i za sada je
neupotrebljiva poletno-sletna staza. Poslije napada angažovane su inžinjerijske jedinice SVK
i krateri su na odgovarajući način sanirani i ostalo je da se izvrši asfaltiranje ili betoniranje
oštećenog dijela piste. Ovu problematiku je razmotrila i rješavala za ovu priliku posebno
formirana stručna grupa. Optimalno rješenje je asfaltiranje piste, međutim, zbog loših
meteo uslova i nemogućnosti pokretanja asfaltnih baza na području Like i Dalmacije ovo
još uvijek nije realizovano.
Prikupljene su ponude od preduzeća iz RSK, RS i SRJ i najpovoljnija ponuda iznosi cca
300.000 dinara. Konstatovano je da je najpovoljnije rješenje za sanaciju piste, povratak
asfaltne baze koja se nalazi u Korenici na čemu se sada intenzivno radi. Procjenjujemo da će
165

Armiranobetonsko sklonište.

110

povratak asfaltne baze trajati do 15. 03. 1995. godine, i da će troškovi po tom osnovu biti
oko 100.000 dinara.
Potrebne količine bitumena su obezbeđene u preduzeću NIK Mirkovci.
Ukupne štete na aerodromu Udbina na osnovu procjene stručne trupe iznose oko 7.000.000
dinara.
d/ Izrada tipskih AB skloništa
Na osnovu Odluke Vlade RSK br. 05-3-1709/93 od 14. 12. 1993. godine sa DP IGM
Zalužane ugovorena je izgradnja tipskih armirano-betonskih skloništa za zaštitu žive
sile. Sklonište pruža potpunu zaštitu od dejstava neprijateljske artiljerije, a ima kapacitet
od 10-15 ljudi. Cijena 1 AB skloništa iznosi 2.650 dinara i dugoročno gledano ovo je
najjeftinija i najefikasnija varijanta utvrđivanja i zaštite žive sile. Do sada je isporučeno oko
90 AB skloništa, uglavnom u zoni 7.K i manja količina u zoni 15. K. Preduzeće IGM
je u mogućnosti proizvesti 30 AB skloništa mjesečno, ukoliko se obezbedi finansiranje
proizvodnje. Za 1995. godinu planiramo nastavak proizvodnje u količini od 360 AB
skloništa u cilju utvrđivanja i zaštite ljudstva u zonama odgovornosti ostalih korpusa, kao i
po dubini teritorije.
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

31

[1995., siječanj]
Vojnić
Izvješće o radu Uprave Kordun Ministarstva odbrane RSK u 1994. godini
IZVJEŠTAJ
o radu Uprave MO Kordun Vojnić za 1994. Godinu
Uprava Ministarstva odbrane Kordun – Vojnić sa svojim organizacionim jedinicama /
odelenjima/ u Vrginmostu, Krnjaku i Slunju, u protekloj 1994. godini bazirala je svoje
aktivnosti na sledećim poslovima i zadacima:
1. Poslovi i zadaci Odelenja za civilne poslove
a/ Poslovi odbrambenih priprema /radna obaveza/
b/ poslovi civilne zaštite
c/ poslovi centara za obavještavanje
2. Poslovi i zadaci Odelenja za vojna pitanja
a/ mobilizacija i ratna popuna
b/ regrutacija i mirnodopska popuna
3. Bezbedonosni poslovi
4. Personalni poslovi
5. Pozadinsko obezbeđenje
Do 01. 04. 1994. godine gore navedeni poslovi obavljali su se objedinjeno na nivou Uprave,
da bi formiranjem Vojnog odseka Vojnić, vojni dio poslova bio izdvojen iz nadležnosti
Uprave. Ovaj postupak, kako se kasnije pokazalo, stvoriće negativne posljedice po rad
111

Uprave, a vojne strukture ponašaće se krajnje ignorantski prema njenim poslovima i
zadacima. Posljedice formiranja Vod-a prisutne su i sada, a vezano najviše za formiranje
radne obaveze u cilju funkcionisanja privrede i državnih organa u uslovima neposredne
ratne opasnosti i rat.
1. Poslovi i zadaci odelenja za civilne poslove
Odbrambene pripreme privrede i naprivredne djelatnosti
Iz djelokruga ovih poslova rad Uprave uglavnom se bazirao na formiranju radne obaveze i
omogućavanju državnim organima, privredi i drugim pravnim subjektima da nastave rad u
uslovima neposredne ratne opasnosti i rata.
Sve do septembra izvještajne godine radna obaveza se stvarala i formirala na osnovu
pojedinačnih zahtjeva preduzeća, državnih organa i drugih subjekata radne obaveze, kada je
od strane MO došlo do tumačenja vezano za odobravanje v/o na radnu obavezu.
Tada se pristupilo sankcionisanju stvorene /formirane/ radne obaveze putem zakonske
regulative, odnosno izdavanjem neophodnih odluka o odobravanju ratnih sistematizacija i
predloga popune i rješenja o raspoređivanju v/o na radnu obavezu.
Međutim, prethodno je Komanda Korpusa iskoristila svoju nadređenost Vojnom odseku
i od već donekle stvorene radne obaveze formirala dva pješadijska bataljona, a jedinačne
kartone svih v/o na radnoj obavezi povukla u RJ.166 Tada je počeo hod po trnju za sve
subjekte radne obaveze. Iako je od strane VSO donešena odluka da se v/o raspoređenim na
radnu obavezu i državne organe ne mogu angažovati u RJ po 7 dana, svi su pozvani što je
za posljedicu imalo blokadu rada u tim organima. Vrhunac je dostignut mobilizacijom 18.
11. 1994. godine kada su svi državni, pravosudni i privredni atributi morali da prekinu sa
radom, čak i školstvo, obzirom da su svi vojno sposobni pozvani u RJ. Uz velike napore, na
naše zahtjeve i zahtjeve civilnih organa vlasti na regiji, vraćeni su nakon 20-ak dana v/o koji
rade u školstvu i dio v/o za privredu, međutim, ostao je nerješen povratak v/o koji rade u
državnim organima /carina/, finansijska policija, inspekcije i dr. iako smo se u više navrata
obraćali Korpusu i Ministarstvu odbrane tražeći njihovo otpuštanje.
Smatramo da je potrebno uraditi sledeće, u cilju kvalitetnijeg organizovanja i funkcionisanja
privrede i neprivrednih djelatnosti, sa stanovišta raspoređivanja v/o na radnu obavezu:
– zakonskom regulativom dati ovlaštenja da Ministarstvo odbrane, kao nadležni državni
organ za određivanje ratnog rasporeda, može isti i ukinuti u cilju raspoređivanja za
prioritetnije potrebe;
– za sve v/o odobrene na radu obavezu povući JK167 iz RJ ili u krajnjem slučaju ih ostaviti, ali
da ovaj organ bude isključivo nadležan, vezan za njihovo angažovanje ili pitanje mobilizacije
u slučaju rata.
Ovo iz razloga da RJ ne budu odlučujući faktori kada je u pitanju rad pojedinih subjekata
radne obaveze već da to reguliše nadležni organ MO kada je zakonskom regulativom i
predviđeno.
Vojska je to pravo stekla pozivajući se na to da su svi v/o sa radne obaveze mobilisani u RJ i
da oni imaju isključiva prava odlučiti da li će nekoga i koliko dugo otpustiti da radi.
166
167

Ratnu jedinicu.
Jedinični karton.

112

Smatramo da je to vrlo bitan segment vezan za nadležnosti oko raspoređivanja v/o i da
se to mora doraditi novom zakonskom regulativom. Na području regije odobrene su
sistematizacije i popuna za sledeće subjekte radne obaveze po opštinama /izraženo brojčano/.
Red. broj
1.
2.
3.
4.
UKUPNO

Opština
Vojnić
Vrginmost
Krnjak
Slunj

Broj subjekata
radne obaveze

Ukupno odobreno
v/o na r/o

33
43
24
25

160
267
104
83

125

614

Organizacija i rad centara za obavještavanje
Na nivou regije u funkciji se nalaze četiri centra za obavještavanje /1 regionalni u Vrginmostu
i 3 opštinska u Vojniću, Krnjaku i Slunju/ vezani za Upravu, odnosno Odelenja Ministarstva
odbrane.
Od pomenutih centara regionalni centar jedini ima sve preduslove, vezano za opremljenost
i kadrove, da funkcioniše i obavlja sve poslove centra. Ostali centri su više-manje kadrovski
ekipirani, ali tehnička opremljenost im je vrlo slaba.
Određeni pomaci su urađeni, međutim nedovoljni na što se ubuduće mora staviti akcenat
ako se želi da centri funkcionišu za ono za što su namjenjeni.
Organizacija i rad civilne zaštite
Izvještaj o civilnoj zaštitio obuhvata stanje, organizaciju i rad štabova i jedinica civilne zaštite
u toku 1994. godine na području opštine Krnjak, Slunj, Vojnić i Vrginmost. Ovdje svakako
treba naglasiti probleme koji su se pojavili u toku rata i koji su znatno utjecali na rad civilne
zaštite u naznačenom vremenu.
1. Civilna zaštita na regiji Korduna, gledajući u cjelini, u smislu organiziranosti štabova
i jedinica, ne zadovoljava opšte formacijske postavke koje utemeljuju određene tipove i
broj jedinica, te opštinske i regionalni štab. Naime, jedinice su od nekadašnjih oblika i
broja (postojale su i djelovale u toku rata) svedene gotovo jedva na primjetan minimum
u nekim opštinama jedva da i postoje (napr. opština Vojnić štab od 5 članova, imenovala
su u jesen 1994. g.). Ovako loša situacija po civilnu zaštitu počela se odvijati onda kada
je došlo do reorganizacije MO i njegove podjele na civilni i vojni dio (od 01. 04. 1994.).
Tada je zapravo, pripajanjem Vojnog odseka kao organa Korpusa, nastalo vrlo teško stanje
za civilnu zaštitu. Počela je naglo redukcija štabova u jedinici tj. mobiliziranjem i ono malo
sposobnih v/o i osposobljenih za rad u civilnoj zaštiti u RJ, kao one na prvoj liniji tako i
pozadinske. Jedinice i štabovi su tim činom ostali gotovo bez ljudi. Ilustracije radi navodimo
primjer kao pokazatelj, prethodne konstatacije opštine Vojnić. Poslije mobilisanja ljudi iz
jedinica i štabova CZ u jedinice vojske, u CZ ostalo je: u Vatrogasnom vodu 2 čovjeka, u
Veterinarskom vodu i vodu za asanaciju 2 čovjeka i u opštinskom štabu 2 čovjeka. Pored
toga načelnik Štaba i radnik ovog Ministarstva zadužen za CZ – Eremić Petar, i dalje je u
RJ, sada već 2 godine. nakon nekoliko intervencija (pismenih) prema Komandi Korpusa da
se navedeni vrati u Upravu, nije urađeno ništa. Slična ili gotovo ista situacija je i u ostalim
opštinama (Krnjak i Slunj) kadrovski i organizaciono prije svega, a nešto bolje je u opštini
Vrginmost.
113

Može se konstatirati da je organizaciono stanje i kadrovska popunjenost jedinica i štabova
na regiji Korduna alarmantna i da zahtjeva hitnu intervenciju i pomoć od strane MO i
organa vlasti u opštinama, tim prije što opšta i politička i vojna situacija nalaže ne samo
postojanje nego i rad jedinica i štabova u domenu njihove nadležnosti.
2. Opremljenost jedinica i štabova materijalno-tehničkim sredstvima vrlo je šarolika i
neujednačena, a u izvještajnom periodu mnogo lošija nego u prethodnom. Redukcijom
civilne zaštite i njenom marginalizacijom kao dijela odbrambenog sistema, i materijalnotehnička sredstva i oprema CZ doživjela su redukciju. Naime i ovaj segment CZ podlegao
je izmjenjenim uvjetima iz CZ, pa je konkretan uvid u stanje navedenog dijela minimalan
ili gotovo nikakav.
3. Regija Korduna je geografski, a otuda vojno i politički specifična, naročito strateški, iz čega
proizlaze mnogi i česti zadaci pa i za CZ. U toku prošle godine CZ je radila i na poslovima
priprema i oblikovanja sklanjanja stanovništva od mogućih dejstava neprijateljskih snaga a
i na zadacima evakuacije naročito iz rubnih područja opština Slunj, Krnjak i Vrginmost te
njihovog dislociranja u dubinu teritorije. Zbog čestih izmjena stepena borbene gotovosti
pojačane su i mjere i akcije CZ pa se na poslovima sklanjanja i evakuacije radi u okviru
mogućnosti.
4. U drugoj polovici 1994. godine regija Korduna bila je suočena sa dolaskom 50.000
izbjeglica iz Bosanske Krajine. Tom činu prethodila je vrlo složena vojna i politička
situacija u tom regionu, koja je našoj regiji nametnula vrlo složene zadatke organizacije,
prihvata i smještaja izbjeglica naročito opštine Vrginmost, Slunj i Krnjak. U takvoj situaciji
dio posla morala je odraditi i CZ, bez obzira na stanje organiziranosti i popunjenosti. U
skladu sa svojim mogućnostima i saradnji sa Štabom za izbjeglice i ostalim zainteresiranim
institucijama CZ je dala svoj doprinos, i ako ne maksimalno, ali zapažen, s obzirom na
stanje u kojem se nalazi. Još jednom se pokazalo kakav je značaj i nezaobilazna uloga CZ,
naročito u određenim složenijim situacijama naše ratne zbilje, pa se otuda nameće zaključak
da joj se mora vratiti ono mjesto i pokloniti ona pažnja koju ona istinski zaslužuje.
2. Poslovi i zadaci Odelenja za vojna pitanja
Mobilizacija i ratna popuna
U toku 1994. godine poseban akcenat u smislu mobilizacijske gotovosti stavljen je na
oformljenju i ustrojavanju kartoteke vojne evidencije, koji je u potpunosti izvršen.
Izvršena je razrada upućivanja v/o u RJ kao i na RO u preduzeća, a na osnovi Plana popune
21. korpusa.
Ukupno u vojnoj evidenciji ima 10913 v/o, od čega raspoređenih 9238, u RJ 8302, od toga
9454 vojnika, 907 podoficira, 532 oficira.
Na RO ima 92 v/o, 808 u MUP i VTO, 36 iz CZ. Neraspoređenih ima ukupno 1675
v/o, od čega u SRJ 361, inostranstvo 1237, studenti 46, nepoznat boravak 24, u zatvoru
7 v/o. Praćen je redovno tok javljanja v/o u RJ te nastale promjene, a sporovi rješavani sa
k-dama brigada. Oformljena je kartoteka mot. i priklj. vozila i to prema Uputstvu o vojnoj
evidenciji i MS-a. Popuna RJ sa m/v vršena je prema Planu popune, sa principom vozačvozilo. Traženi planovi uspješno su realizirani.
Izvršeno je presaopštavanje RR, gdje zadatak do kraja nije izvršen iz razloga što RJ nisu
prikupile VK od v/o, što ostaje daljnji zadatak. Sravnjena je kartoteka sa svim RJ, gdje su
nerješeni slučajevi v/o rješeni.
114

Praćeno je neprijavljivanje v/o ovom Vod, a isključivo se radi o v/o koji su izbjegli na
područje zone odgovornosti Vod, iz dijelova Hrvatske, koje smo v/o pozivali i upućivali u
RJ-ce. Za sada nema informacija o neprijavljenim v/o.
Sravnjena je kartoteka oficira, kojih ukupno u VE ima 552, od čega raspoređeno 489 i to: u
RJ 455, MUP i VTO 18, RO 14, CZ 2 oficira.
Za sada se u VE nalazi i oficir neraspoređen, o čemu je K-da Korpusa upoznata. Za jedan
dio oficira ne postoje rješenja o postavljenju, što ostaje daljnji zadatak.
Izrađeni su izvodi planova popune svih RJ-ca po odelenjima, po kojem dokumentu odeljci
vrše popunu RJ sa v/o.
Objedinjeni su i kartotečno sređeni spiskovi privremeno nesposobnih i nesposobnih v/o.
Izvršena je kompletna revizija ocjene sposobnosti, a sposobni su odmah upućivani u RJ-ce
prema svojim VES-ima.
U smislu praćenja prekomandi v/o od strane K-de Korpusa, uredno su ažurirani dokumenti,
a u kartoteke unešeni potrebni podaci.
Regrutacija i mirnodopska popuna
U toku 1994. godine svi zadaci po regrutnim poslovima, realizovani su u potpuno i u
propisanim rokovima.
a) Uvođenje regruta u vojnu evidenciju.
U toku 1994. godine ukupno je upisano u vojnu evidenciju 198 regruta 1977. godišta. Kako
bi se obuhvatio ukupan kontigent r/o pri upisu korišteni su slijedeći načini oglašavanja:
javni oglasi, putem radio stanice “Petrove Gore” i Slunja, oglasne knjige u srednjim školama,
obavijesti preko odbornika u MZ i povjerenika CZ. Uz gore navedeno traženi su podaci
od matičnih ureda, mjesnih ureda, Crvenog krsta, za regrute 1977. godišta. Upis r/o je
realizovan uz prisustvo regruta, te je oformljena kompletna kartoteka za isto godište.
b) Zdravstvena obrada i regrutovanje regruta
Zdravstveni pregledi regruta su, nakon niza problema, obavljeni u maju 1994. godine, dok
dio specijalističkih pregleda, još uvijek nije doveden do kraja. Našim aktom iz novembra
1994. godine, upućen K-di 21. korpusa i sanitetskom organu GŠ SVK, tražili smo da
se razrješi problem oko zdravstvenih pregleda i da se pravovremeno obezbjede potrebni
uslovi za realizaciju navedenog zadatka. U cilju pravovremenih, kompletnih i kvalitetnih
zdravstvenih pregleda r/o dali smo i određene prijedloge, kako se iste manjkavosti ne bi
ponovile u 1995. godini. Obzirom na važnost i značaj pravovremene i kvalitetne realizacije
ovog zadatka, molimo da se objektivno sagledaju problemi, uz prevazilaženje istih u 1995.
godini i prihvatanje najoptimalnijih rješenja.
Od 266 r/o, koji su pristupili pregledima, 199 r/o je sposobnih za vojnu službu, 22 r/o
ograničeno sposobnih za vojnu službu, 9 r/o privremeno nesposobnih, 7 r/o nesposobnih za
vojnu službu, te 29 r/o u obradi – za specijalističke preglede.
Zdravstveno pregledani regruti pristupili su Regrutnoj komisiji, koja je iste izregrutovala i
to na osnovi njihovog zdravstvenog stanja, školske spreme, želje i svih ostalih kriterija koji
su bitni pri određivanju VES-ti.
Za 221 r/o određen je VES, rod-služba, po odobrenom Planu regrutovanja za 1994. godinu.
c) Uput regruta na odsluženje vojnog roka
U toku 1994. godine ukupno je na odsluženje vojnog roka, sa teritorije Korduna, upućeno
251 r/o, a što je 101% u odnosu na dobivene planove uputa za 1994. godinu (planovima
115

dobiveno 259 VES-ti). Uputima u 1994. godini obuhvaćeni su regruti starijih godišta i
redovnog godišta, tako da su se r/o 1976. godišta uključili samo za uput u decembru i to uz
prethodno potpisanu izjavu da su saglasni za ranije upućivanje na odsluženje vojnog roka.
Za sve regrute I kategorije na vrijeme je izvršena bezbedonosna provjera te dostavljena
neposredno u jedinice. Izbjegavanje odlaska na odsluženje vojnog roka imali smo u jednom
slučaju, a što ćemo razriješiti februarskim uputom u 1995. godini.
d) Izvještaj po regrutnim poslovima
U skladu sa godišnjim kalendarom po regr. poslovima samoinicijativno smo uradili redovne
godišnje izvještaje R-1 (o rezultatima regrutovanja u 1993. godini), R-2 (o regrutima
uvedenim u vojnu evidenciju u 1994. godini), R-3 (o zdravstvenoj sposobnosti regruta
regrutovanih u 1994. godini). U toku godine, a u skladu sa traženjima od GŠ SVK, sačinjeni
su i drugi izvještaji o stanju regrutnog kontigenta na teritoriji.
e) Ostale okolnosti
Svaka tri mjeseca vrši se kontrola regrutne kartoteke – u sve četiri opštine ista je složena po
Uputstvu o vođenju evidencije i ažurno se unosi svaka promjena o statusu regruta.
Značajan zadatak je bio oko ustrojavanja spiskova v/o 1965, 1966, 1967. godine, te spiskova
1968-1975. g., ispisivanja rješenja za dosluženje vojnog roka v/o 1965, 1966, 1967. g.,
uručivanje istih, te koordinacije rada sa RJ – zadatak je realizovan po dobivenim uputstvima
i na vrijeme.
– Upis u vojnu evidenciju r/o
Manji broj r/o se ne upiše na vrijeme u vojnu evidenciju (pojedinačni slučajevi). Da bi
što više umanjili broj takvih slučajeva uputit ćemo dopis SUP-u da kod obraćanja r/o za
izdavanje ličnih karata traže od istih potvrdu Vod da se vode u vojnoj evidenciji pripadajuće
opštine. Isto tako, uputili smo RJ akt kojim ih zamoljavamo da u svoje sastave ne primaju
r/o koji nisu regulisali služenje vojnog roka, a sve one koji nisu uvedeni u vojnu evidenciju
da usmjere ka Vod-u i da regulišu svoj status (do sada je bilo propusta po ovom pitanju,
premda ovakva akta šaljemo od 1992. godine).
– Oko zdravstvenih pregleda i regrutacije regruta
Zdravstveni pregledi u 1992, 1993. i 1994. godini vršili su Opšta bolnica “Sv. Georgije”
Vojnić, Dom zdravlja Vojnić i Dom zdravlja Slunj (1994. godina). Veliko je negodovanje
od strane ovih ustanova jer im u ove tri godine nije ništa plaćeno za usluge, pa čak niti u
pogledu obezbeđenja određenih medikamenata za rad laboratorija.
Najveći problem je u nemogućnosti realizovanja psihološkog testiranja – nema psihologa,
te su liječnici bili u velikim dilemama oko donošenja zaključne ocjene, regrutni kartoni
nisu popunjavani u dijelu “NP” (stanje centralnog i perifernog nervnog sistema), “G”
(intelektualna sposobnost), “E” (emocionalna stabilnost), a što uveliko otežava i rad RK
kod određivanja roda-službe i VES-ti regruta.
Poteškoće su i u realizaciji specijalističkih pregleda – Knin, Banja Luka, a što su referenti
morali samo dogovarati (poluprivatno).
Prijedlog: GŠ SVK – sanitetski organ, treba da sa Bolnicom, odnosno Domom zdravlja
sklopi Ugovor o izvršenju zdravstvenih predloga, kojim se regulišu sva prava i obaveze (da se
do početka pregleda obezbjedi potrebni liječnik odnosno liječnici i održi seminar sa istima
– upoznavanje sa Pravilnikom o ocjenjivanju zdravstvene sposobnosti v/o, te razrješe ostala
pitanja vezana za preglede r/o).
116

U nekoliko navrata tražili smo od GŠ SVK da nam izradi štambilje rodova, službi, pouka
o pravnom sredstvu, te nove pečate RK, kako bi RK mogla koristiti u svom radu (vojna
knjižica, MK, JK su trajni dokumenti i trebaju biti izgledni. Za sada RK koristi samo
okrugli pečat RK i to strani, dok se sve ostalo upisuje ručno.
– Obrasci
Redovno trebujemo potrebne obrasce i knjižice za evidenciju r/o. Do sada smo koristili
stare zalihe (dobiveni kartoni i VK samo za jedno godište – 1977), tako da regrute 1978. g.
moramo uvoditi na spiskove. Hitno nam trebaju zdravstvene knjižice jer nemamo dovoljno
za kompletiranje dokumentacije r/o 1977. g. koji se u 1995. g. upućuju na zdravstvene
preglede.
3. Bezbedonosni poslovi
Bezbednost je u Vod Vojnić i njegovim odeljcima u toku 1994. godine dobro funkcionisala
u sklopu sistema RiK-a i sistema organa bezbednosti SVK, te cjenimo da je po ovom pitanju
dat puni doprinos u jačanju b/g našeg kolektiva i Kordunaškog Korpusa u cjelini.
Organ bezbednosti je bio pravilno angažovan i komandovanje mu je omogućavalo potpuno
angažovanje prema njegovom internom planu.
Dobar, ali ne u potpunosti i zadovoljavajući nivo bezbedonosne kulture u ovoj sredini,
dugogodišnja praksa i profesionalan odnos većeg broja radnika Vod, jedinstvenost kolektiva,
te pravovremeno provođenje bezbedonosnih mjera, onemogućili su veća bezbedonosna
iznenađenja.
Aktivnost na sprečavanju dubljeg obavještajnog prodora i subverzivnog djelovanja
neprijatelja prama ovoj strukturi bila je planska, stalna i potpuna, a preduzete su sve mjere na
zaštiti tajnosti vojnih podataka, bezbedonosnoj provjeri svih novodošlih lica na ovaj prostor
RSK, r/o za popunu jedinica SVK I kategorije i kandidata za vojne škole i akademije.
Međusobna saradnja bezbedonosnog organa u rješavanju zajedničkih obaveza sa ostalim
bezbedonosnim subjektima na terenu bila je vrlo dobra, nešto uspješnija sa vojnim OB, a
manje sa civilnim.
Opšte je zadovoljstvo konstatovati da ovaj vojnički kolektiv u prošloj godini nije imao
problema po pitanjima kriminalnih radnji, destruktivnog djelovanja, narušavanja reda,
discipline i odbijanja naređenja.
Krajem prošle godine uočeni su određeni propusti k-di brigada u dijelu skidanja 50 lica
sa RR koji su samovoljno napustili vojničke kolektive i RSK (“dezerteri”), te je inicirano
rješavanje ovog problema u 1995. godini.
4. Personalni poslovi
Izrađivali su se obrasci za potrebe ove službe – pravne poslove i rešavanje statusnih stvari
radnika na određeno vreme. Izrada rješenja, naredbi i rješavanje svih pravnih stvari
u Komandi Korpusa i Komandi vojnog odseka Vojnić. U rješavanju poslova i zadataka
surađivalo se sa Opštinskom službom za boračko-invalidska pitanja boraca i RVI.168
Pravna osoba zastupala je jedinice kod suda, obrađivala sve krivične i upravne predmete za
Kordunaški korpus i Komandi vojnog odseka Vojnić. Rješavale su se jednokratne novčane
pomoći porodicama poginulih boraca i porodicama ranjenih.

168

Ratnih vojnih invalida.

117

5. Pozadinsko obezbeđenje
U smislu pozadinskog obezbeđenja, po svim elementima istog, u potpunosti smo oslonjeni
na pozadinske organe K-de Korpusa i K-de Garnizona. Od pozadinskih organa popunjeni
smo samo sa rukovaocem MTS i računovođom, što u sadašnjim uslovima rada Vod
zadovoljava, ako se isključe potrebe VTOd.
Najčešći problemi proizilaze iz neadekvatnog snabdjevanja sa kanc. materijalom,
nedostatkom rez. dijelova za vozilo i otežanu opravku objekata.
Posebno su izraženi problemi zdravstvene zaštite pripadnika Vod, jer u sadašnjim
okolnostima potpuno rješen status zdravstvene zaštite ima samo jedno lice (prof. oficir).
Pored toga izražen je problem nedostatka vozila za odeljke, kao i nedovoljna količina goriva,
naročito u periodima mobilizacije jedinica. Nedostaju nam od intendantske opreme dio
uniformi i čizme. Većina zadataka pozadinskog obezbeđenja rješavana je saradnjom sa
civilnim organima vlasti i drugim subjektima.
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

32

[1995., siječanj]
Volinja
Izvješće Mješovitog artiljerijskog diviziona Komandi 26. pbr SVK o borbenoj spremnosti u
1994. godini
KOMANDA MAD-a169
VOLINJA
Pov. br. 9/95
Analiza B/G170 po elementima u
MAD-u za 1994. god., dostavlja. KOMANDI 26. Pbr
1. RUKOVODJENJE I KOMANDOVANJE
Na poboljšanje RiK pozitivno je uticalo prijem lica po ugovoru na starešinske dužnosti.
Starešine po ugovoru su više vremena provodile u jedinici što je bilo neophodno potrebno
zbog smenskog rada po kojemu su jedinice radile. Slabosti u RiK su izražene na nižem
nivou zaključno sa komandirima baterija. Problem u RiK predstavlja linija manjeg otpora
odnosno ne zameranje te prelaženje preko uočenih slabosti. Ovakav način rada mora se
riješiti u komandama jedinica.
2. MORAL JEDINICA
Stanje morala u jedinici je na zadovoljavajućem nivou, s tim što se procjenjuje da bi u
uslovima agresije neprijateljskih snaga stanje poboljšalo.
169
170

Mješoviti artiljerijski divizion.
Borbene gotovosti.

118

Na stanje morala utiče i dosta drugih elemenata na koje jedinica nije moćna a to su:
problem financije države, socijalna struktura vojske, šverc, kriminal i slični problemi. Rad
na podizanju morala u jedinicama MAD-a treba vršiti kroz bolje informisanje vojske te
organiziranjem kulturnih i sportskih manifestacija.
3. OBUČENOST
Osposobljenost i obučenost starešinskog kadra za RiK je na dobrom nivou. Vojnici su dobro
uvežbani u kolektivnom radu dok su manje slabiji kad je u pitanju pojedinačan rad.
U toku godine na školovanje MAD je poslao:
a) jednog oficira za komandira baterije
b) tri podoficira za komandire vodova
U toku godine jedinica je izvodila obuku po pitanju starešinskog kadra i vojnog što i dalje se
nastavlja u okviru jedinica te upućivanjem na školovanje i doškolovanje.
Problem vojnog i stručnog usavršavanja je i u tome što je i pojedinačno zainteresovanje
slabo.
Jedinice MAD-a su u toku prošle godine vršile i bojeva gadjanja (sa mladom vojskom).
4. MOBILIZACIJSKA GOTOVOST
Sve jedinice MAD-a su materijalno tehnički opremljene za izvodjenje borbenih dejstava ali
nisu do kraja popunjene ljudstvom do potrebnog broja.
Popunjenost jedinice MAD-a je negdje oko 80%, s tim što takav postotak ne dovodi u
pitanje izvršavanje borbenog zadatka jedinice. Popunjenost jedinice u uslovima mobilizacije
izvršava se veoma brzo pošto je organiziran način pozivanja ljudstva u jedinicu. Problemi
koji su kod održavanja pune borbene gotovosti jedinica predstavlja to što je u vremenu
neizvodjenja borbenih dejstava teško zadržati ljudstvo zbog blizine mjesta iz koje je jedinica
popunjena.
Još poteškoća nastaje zbog slabih uvjeta smještaja te ishrane.
5. BEZBEDNOST I SAMOZAŠTITA
Bezbednost kod starešina i vojnika nije na visokom nivou, a to je u tome što informacije bitne
za odbranu brzo šire i prepričavaju. Samozaštita ljudstva je takodjer na nezadovoljavajućem
nivou. Zloupotreba oružja, nestručno rukovanje što veoma često dovodi do tragičnih
posledica odnosno gubitak ljudskih života. Smatram da bi po pitanju samozaštite ljudstva i
jedinica treba daleko više raditi i preduzimati odgovarajuće mere.
6. POZADINSKO OBEZBEĐENJE
Pozadinsko obezbeđenje funkcioniše redovno uz odredjene teškoće i probleme, što je uzrok
veoma loše materijalno stanje.
Stanje kolektivnog naoružanja jedinica je za sada u dosta dobrom stanju što se tiče orudja
ona su ispravna i redovno se održavaju. Problemi koji se pojavljuju su: baterijski rapovi
i orudjni rapovi koji su dosta nekompletni a neki ih i nemaju. Jedinice su popunjene sa
jednim borbenim kompletom kod sebe i dva borbena kompleta i RR.171
Motorna vozila su ispravna ali nisu 100% zbog pomanjkanja ali nekih manjih djelova kao
što su akumulatori (6 kom) te nešto sijalica. Problem održavanja motornih vozila zbog
otežanog snabdevanja rezervnih delova kao što su: filteri, priključna creva, ulja i drugi sitni
delovi ne mogu se na vreme uraditi.
171

Ratna rezerva.

119

Što se tiče popunjenosti motornih vozila sa pogonskim gorivom je takva da sva vozila imaju
toliko goriva da mogu izaći odnosno završiti borbeni zadatak. Treba rešiti problem da se ta
vozila dok su u stanju mirovanja omogući povremeno palenje tj. da bi se održala ispravnost
tih vozila. Što se tiče alata u vozilima to je poražavajuće jer ni jedno vozilo nema potrebni
alat. Imamo osam vozila FAP-2026 koji su bez cerada koje su potrebne.
Intendantsko snabdevanje jedinica je otežano zbog nedostataka obuće i odeće. Snabdevanje
sa hranom za sada uz male nedostatke ide dobro.
Sanitetsko zbrinjavanje nije na najbolji način rešen a razlog dolazi sa višeg nivoa.
ZASTUPA KOMANDANTA MAD-a
potporučnik
Begović Slavko, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

33

1995., veljača 1.
Vojnić
Zapovijed Komande 1. bataljona 11. pb SVK podređenim postrojbama za povećanje broja
osmatračnica, minobacačkih, protuzrakoplovnih i topničkih posada u stalnoj spremnosti na
prednjem kraju obrane zbog pojačane aktivnosti HV-a
11. PEŠADIJSKA BRIGADA
VOJNIĆ
KOMANDA I BATALJONA
Trebinja, 01. 02. 1995. god.
Br. 10-0/1036
NAREDJENJE
Zbog povećane aktivnosti izvidjačkih grupa HV na prednjem kraju u zoni odgovornosti 21.
korpusa, ojačanje jedinica:
– povećanjem broja angažovanih vojnika na prednjem kraju,
– posjedanjem odredjenih položaja artiljerijskim orudjima i dovodjenjem DTG172 očekujući
reon ispred našeg prednjeg kraja a ovim gore učinjenim predvidjamo da se HV priprema za
izvršenje odredjenih borbenih aktivnosti u našoj zoni odgovornosti
– da bi se spriječilo svako iznenadjenje od strane neprijatelja naredjujem slijedeće:
01. U zoni odgovornosti 2. pč.173 osmatračnicu u kasarni Kamensko, i s. Sajevac imati
posjednutu 24h dnevno, a o svim promjenama uočenim na prednjem kraju neprijatelja
redovno izvještavati dežurnog u k-di bataljona.
02. U zoni odgovornosti 3.pč. formirati osmatračnicu na crkvi u s. Kamensko, te o svemu
primjećenom na prednjem kraju HV obavještavati dežurnog u k-di bataljona.
172
173

Diverzantsko-terorističke grupe.
Pješačka četa.

120

Noću na komunikaciji s. Kamensko – s. Mekušje obezbediti udvojenu stražu i posebno
obratiti pažnju na kretanje i aktivnosti UN.
03. U zoni odgovornosti 1. pč. imati stalne osmatrače na sva 3 punkta (s. Cigani, GP
pruga, Maglac), i vršiti osmatranje 24h dnevno, te o svim promjenama obavještavati
dežurnog u k-di bataljona.
04. K-dir MP174 imati u stalnoj gotovosti minimalno 2 posade za MB-120mm tako da u
datom momentu budu u što kraćem vremenu spremni za otvaranje vatre.
05. K-dir MPOV175 obezbediti da ima stalno pripremljene 2 posade za BST176 i jednu
protuoklopnu grupu spremne za izvršenje zadatka.
06. K-dir voda Larv PVO177 imati stalnog osmatrača vazdušnog prostora koji je ujedno
i dežurni na orudju PAT-20/3 24h dnevno, rukovaoci strele 2M obezbediti stalno
dežurstvo, tj. uvijek jedan mora biti spreman za izvršenje zadatka.
07. K-dir voda MB-82mm Kamensko imati stalno u gotovosti 24h dnevno minimalno 2
posade koji moraju biti spremni da u najkraćem vremenu otvore vatru po naredjenju
k-danta bataljona.
08. Svi k-diri četa i osnovnih jedinica dužni su da obezbijede stražu naročito noću na svim
punktovima gdje se vrši odmaranje ljudstva.
09. Zabranjuje se odsutnost k-dira četa i osnovnih jedinica iz jedinice ukoliko se nisu javili
u k-du bataljona i imenovali zamjenika za vrijeme njihove odsutnosti.
10. Za izvršenje gore navedenih naredjenja odgovorni su k-diri četa i osnovnih jedinica.
U slučaju neizvršenja naredjenja ili neželjenih posljedica izazvanih istima snosit će svu
materijalnu i krivičnu odgovornost.
11. Rok za izvršenje ovog naredjenja odmah po prijemu naredjenja.
KOMANDANT I BATALJONA
major Brebrina Boris, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 1012/4.

34

1995., veljača 1.
Korenica
Izvješće Komande 15. korpusa Glavnom štabu SVK o uspjesima 5. korpusa ABiH u
borbama protiv snaga 2. krajiškog korpusa VRS i Taktičke grupe-1 SVK
VOJNA POŠTA
9065
Pov. Br. 424/398-1
01. 02. 1995. god.

KORENICA
174
175
176
177

Minobacačkog položaja.
Odjeljenja veze minobacačkog položaja.
Bestrzajni top.
Lakog artiljerijskog raketnog diviziona protuvazdušne odbrane.

121

Pismenu izjavu
d o s t a v lj a.- GŠ SVK – K N I N
– na ličnost K-dantu
Veza: Vaš akt pov. br. 188-101 od 30. 01. 1995. godine
1.- Dana 11. 01. 1995. godine u zoni Korpusa i TG-1 snage neprijatelja nisu ispoljavale
borbena dejstva prema našim snagama sem podizanja borbene gotovosti snaga 5. K MOS.178
Snage TG-1 su preduzele veći stepen borbenog osiguranja na dodatno utvrđivanje i
zaprečavanje. Jedinica iz 11. K (Baranjska divizija) obavlja redovne zadatke. Ovu jedinicu u
toku dana obilazi grupa iz komande divizije.
Muslimansku četu (128 ljudi angažovana na objektu Debela gl.) izvlače iz borbe bez
saglasnosti K-de TG-1 i K-de Korpusa i odvode u rejonu V. Kladuša.
Vanrednih dogadjaja, samoranjavanje. Utroška municije nema.
2.- Dana 12. 01. 1995. godine bez dejstava od strane muslimana. Jedinice angažirane u TG1 izvode planske zadatke. Gubitaka nema. Utroška municije nema.
3.- Dana 13. 01. 1995. godine snage neprijatelja nisu ispoljavale borbena dejstva prema
snagama TG-1 sem manjih provokativnih dejstava iz rejona s. Vikići.
Snage TG-1 organizuju mere osiguranja objekata i položaja uz pojačano osmatranje.
Nemaju povređenih i poginulih.
Zahtevamo popunu borbene tehnike gorivom. Utroška municije nema.
4.- Dana 13/14. 01. 1995. godine u 23,00 č snage 5. K izvršile su ubacivanje ID179 snaga na
pravcu: tt 358, Zverinjac, s. Baljevac i razbile deo snaga 15/2. KK i izbile na liniju tt 351-tt
266 – Vršak – Sakrivenka.
Jedinice TG-1/15. K stabilno drže liniju odbrane uz pregrupisavanje snaga i upotrebu
rezerve uspele su organizovati odbranu međuprostora i obezbediti svoj desni bok sa pravca
V. Polja. U toku dejstava sredstvima podrške podržane su snage 15/2. KK u stabilizaciji
odbrane.
5.- Snagama TG-1 u vremenu od 06. 01. do 15. 01. 1995. godine komanduje pukovnik
Studen Slavko, a u sastavu komande bili su ppukovnik Mirković Branko, major Šapić,
ppukovnik Korolija, kapetan Mrkobrada i Kalember, a od 12. 01. 95. grupi se priključio i
pukovnik Mirković Stojan radi preuzimanja komande od 16. 01. 1995. godine.
Radi potpunijeg sagledavanja stanja u TG-1 želim da iznesem sledeće:
1.- Propusti u komandovanju i rukovođenju TG-2, a sada TG-1 pojavili su se od momenta
napuštanja položaja od strane MUP-a, a potom izvlačenja brigade muslimanske vojske F.
A.180 (1150 ljudi), zamenom jedinica koje su učestvovale u početnim dejstvima i dovođenjem
drugih jedinica ranga bataljona, a kasnije sve sitnijih i po jačini slabijih.
2.- Nedovoljna spremnost jedinica (borbena i materijalna) za duži boravak na položaju u
zimskim uslovima, a posebno jedinica dovedenih sa strane.
178
179
180

Muslimanske oružane snage.
Izviđačko-diverzantskih.
Fikret Abdić.

122

3.- Nespremnost komandi da svoje jedinice pripreme za borbu i da redovno vrše zamenu
istih.
4.- RiK 15. K sa gore iznetim slabostima Vas je redovno obaveštavala i zahtevala da se te
slabosti odklone, a posebno u 21. K.
5.- Ja lično i ostali organi komande se maksimalno angažujemo u odklanjanju slabosti u
sistemu RiK u celini. Svesni smo da propusta ima, međutim našom stalnom kontrolom i
boravkom u jedinicama nastojimo da ih odklonimo i lično smatram da slabosti i propuste ne
tolerišemo što se može zaključiti po svakodnevnom angažovanju starešina i broju kažnjenih
vojnika i starešina.
6.- U cilju otklanjanja propusta udaljili smo sve jedinice iz drugih sastava sem dela jedinica
iz 7. K (40 ljudi). Stabilizovali smo odbranu sa snagama 15. K i delom 7. K.
U daljnjim dejstvima planiramo izvršiti osposobljavanje i popunu 37. bataljona kako bi
uspešnije izvodio borbena dejstva.
7.- Izvršili smo analizu događaja 24. i 25. 01. 1995. godine, a izveštaj ćemo dostaviti GŠ
SVK.
K O M A N D A N T
pukovnik
M.P.181 Stevo Ševo, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 41., kut. 5.

35

1995., veljača 3.
Kostajnica
Obavijest Komande 31. pbr SVK podređenim postrojbama o pogibiji pripadnika brigade u
sukobu s pripadnicima 5. korpusa ABiH kod sela Bugar te švercu cigaretama pripadnika 33.
pbr SVK s pripadnicima ABiH
VOJNA POŠTA 9139 VOJNA TAJNA
KOSTAJNICA POVERLJIVO
Pov. br. 135-2
Od 03. 02. 1995. god.
Informacija o pogibiji vojnika
iz 31. pbr, dostavlja.- 4.pb
Dana 26. 01. 1995. godine oko 02.20 časova u rejonu s. Bugar kod Vaganca izvršen je
organizovan napad jedinica 5. K na naše jedinice.182 Po procjeni prisutnih ljudi na našu
jedinicu sa fronta i pozadine napadalo je oko 30 muslimana.
181
182

Okrugli pečat: Vojna pošta 9065, Korenica.
Vidi: Dok. br. 25 i 26.

123

Susjedne jedinice (levi i desni sused), napustili su liniju odbrane a naša jedinica to nije znala
i našla se u okruženju muslimanskih snaga. Napad je otpočeo jednovremenim dejstvom sa
fronta i pozadine. Napadnuta su komandna mesta bataljona i čete. U toku napada bilo je
dosta panike a pošto se gotovo na svim položajima bespotrebno otvara vatra jedinicama je
trebalo više vremena da se shvati da je to napad muslimana.
U ovom napadu poginuli su: Metikoš Mirka Nikola, Đajić Rade Gojko, Marijić Janka
Milan, Bogojević Adama Ilija, nestao je: Davorija Drage Milan, ranjeni su: Ivković Gojka
Duško, Kulović Jovana Milan, Krivošija Mile Zoran, Drljan Rade Davor, Kučuk Veljka
Željko, Bunčić Slavka Stojan, Crnojević Dušana Milan.
Napad je izvršen na šatore u kojima su bili smješteni ljudi i oprema bataljona i čete. Šatori
su zapaljeni a oprema je izgorjela i ostala muslimanima. Od krupnijih sredstava ostalo je:
m/v Pinc sanitetski 1 komad, m/v AP 55 1 komad, BsT sa 6 metaka, 1 komad, MB 60 mm
sa 40 mina 2 komada, RU 2/2K 2 komada, RU RUP za 3 komada, puška 7,9 mm karabin
8 komada i kompletna lična oprema vojnika i starešina bataljona i čete.
Ovakvih i sličnih negativnih primera i događaja na ratištu imali smo i ranije što ukazuje
da se nedovoljno radi sa ljudima i ne pripremaju se za težinu zadatka koji obavljaju. Česte
su samovoljno napuštanje linije odbrane, bježanje dok neprijatelj otvara vatru nedovoljno
poznavanje protivnika i taktika njegovog dejstva, nepripremljenost jedinica i komandi za
izvođenje borbenih dejstva u raznim varijantama. Često se upada u sopstvena minska polja,
slabo utvrđivanje.
Informacija o događajima u Dvoru u zoni odgovornosti 33. pbr.
Operativnim radom OB i vojne policije 39. K došlo se do podataka o namjerama i doturanju
veće količine cigareta u zoni odgovornosti 33. pbr radi šverca sa muslimanima zapadne
Bosne i 5. K 02. 01. i 05. 01. 1995. pripadnici 33. pbr u dogovoru sa UNPROFOR-om
kupovali su cigarete, zatim su te cigarete oteli UNPROFOR-u, DM podjelili između sebe
a cigarete prodavali preko svojih prodavalaca. Ovo je čin razbojništva i anarhije. Grupa
nezadovoljna angažovanjem korpusne policije pokušala je silom i demonstracijama da
blokira SO Dvor SJB,183 i PKM184 33. pbr. Bilo je i nasrtaja na starešine na njihovim radnim
mjestima. Načelnik štaba 39. K u dva navrata je obavljao razgovore sa vinovnicima događaja,
organima vlasti u Dvoru, predstavnicima skupštine RSK i ovaj događaja je raščišćen. Akteri
u pljački i kriminalu su uhvaćeni. Komandant 39. K izrekao je 7 disciplinskih mera zatvora
od 90 do 180 dana. Cigarete su poticale iz robnih rezervi i vodi se krivični postupak protiv
organizatora ovog šverca. I ranije smo vam ukazivali na negativnost ovih i ovakvih slučajeva,
ali očito to nije imalo dovoljno efekta, jer zatvaranja samo umanjuju b/g jedinica a šverc
na linijama odbrane donosi nam ljudske žrtve, probleme i slabljene odbrane. U ovu aferu
umješane su i starješine na odgovornim dužnostima u brigadi, što nam daje za pravo da
konstatujemo da čin kriminala nije se ni morao otkriti ukoliko se neodgovorno obavljaju
funkcionalne dužnosti. Ima pokazatelja da se švercuje i sa oružjem i obaveza je svih jedinica
da ustroji evidenciju a po brojevima pušaka zarobljenim od muslimana nije teško provjeriti
iz koje je jedinice nestalo oružje.
Sa informacijom upoznati celokupni sastav jedinice, da se ove i ovakve aktivnosti suzbiju a
jedinice organizovano osposobljavaju u jačanju borbenih dejstava zašto smo i namjenjeni.
183
184

Stanica javne bezbjednosti.
Pomoćnik komandanta za moral.

124

POMOĆNIK KOMANDANTA
Dostaviti: m a j o r
– svim jedinicama Grčević Milan, [v.r.] M.P.185
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 15. pbr, kut. 1.

36

1995., veljača 6.
Knin
Mišljenje Ministarstva odbrane RSK upućeno Vladi RSK o posljedicama odluke GŠ SVK o
proglašenju neposredne ratne opasnosti u prosincu 1994. godine
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA ODBRANA
MINISTARSTVO ODBRANE Službena tajna
MINISTAR Strogo povjerljivo
Str. pov. br. 62-2/95.
Knin, 06. 02. 1995. godine
Donošenje odluke o proglašenju neposredne ratne
opasnosti u Republici Srpskoj Krajini

MIŠLJENJE

- dostavlja VLADA RSK – KNIN
Na osnovu Zaključka Vlade broj 05-3-78/95 sa 28. sjednice održane 21. 01. 1995.
godine u vezi sa prijedlogom Komandanta SVK o ukidanju Odluke Predsjednika Republike
o proglašenju ratnog stanja broj 03-3-20/1/93. datog na 5. sjednici Skupštine RSK održane
17. 12. 1994. godine dostavljamo stav i mišljenje Ministarstva odbrane.
Shodno ponovljenom stavu Komandanta SVK i prijedlogu za donošenje Odluke o
ukidanju ratnog stanja i Odluke o proglašenju neposredne ratne opasnosti (akt GŠ SVK str.
pov. br. 13-6 od 31. 01. 1995. godine) datom na podlozi analize borbene gotovosti SVK
i procjene o ugroženosti RSK agresijom neprijateljskih snaga, Ministar odbrane smatra da
Vlada RSK može Skupštini RSK predložiti donošenje Odluke o proglašenju neposredne
ratne opasnosti u RSK.
O b r a z l o ž e nj e
Srpska vojska Krajine najznačajniji je faktor odbrane od agresije na RSK. Ukoliko
Komandant SVK na osnovu pouzdanih podataka zaključuje da se u ovom trenutku
prestankom ratnog stanja bitno ne bi ugrozila odbrana RSK, Ministarstvo odbrane s
obzirom na svoje zakonom utvrđene nadležnosti u vezi sa odbranom, smatra da ne postoji
drugi jasni razlozi koji bi bili u suprotnosti sa takvom odlukom i to iz slijedećih razloga:
185

Okrugli pečat: Vojna pošta 9139, Kostajnica.

125

1. Između neposredne ratne opasnosti i ratnog stanja u pogledu mogućnosti preduzimanja
odbrambenih mjera po zakonu ne postoje neke značajne i odlučujuće razlike.
Tako je npr. i u neposrednoj ratnoj opasnosti moguće narediti izvršenje opšte mobilizacije
(član b. stav 1. Zakona o odbrani).
I u jednom i u drugom stanju moguće je takođe izvršiti i demobilizaciju dijela SVK
(zavisno od odluke VSO186). Jedina značajnija razlika neposredne ratne opasnosti u odnosu
na ratno stanje odnosi se na dio Ustavnih i zakonskih ovlašćenja Predsjednika Republike i
Vrhovnog savjeta odbrane.
2. Polazeći od analiza i procjena Komandanta SVK i gore navedenih mogućnosti, te
imajući u vidu moguće i negativne i pozitivne implikacije Odluke o prestanku ratnog stanja,
konstatujemo da bi pozitivne implikacije mogle biti u političkoj sferi, ako se prestankom
ratnog stanja sprovede i djelimična demobilizacija onda i u ekonomskoj, a samim tim i u
odbrambenoj sferi. Pozitivne implikacije u političkoj sferi (uz dobro propagandu) mogle bi
biti prije svega u naglašavanju, isticanju i potvrdi opredjeljenja RSK da sukob sa RH rješava
političkim metodama i sredstvima.
3. S obzirom na činjenicu da građani RSK i veliki broj pripadnika SVK, pa čak i državni
organi, nisu upoznati da je u RSK “na snazi” ratno stanje, donošenje i javno objavljivanje
samo odluke o proglašenju stanja neposredne ratne opasnosti moglo bi izazvati negativne
posljedice u onom dijelu javnosti koji spada i neobavješten, a za koji smatramo da nije
beznačajan. Dio te javnosti mogao bi shvatiti da se Odluka donosi zbog pogoršavanja
stanja, zbog čega smatramo neophodnim ili da se donesu Odluka o prestanku ratnog stanja
u RSK i Odluka o proglašenju neposredne ratne opasnosti istovremeno, ili da se donese
samo odluka o proglašenju neposredne ratne opasnosti uz obavezno obrazloženje za javnost,
da je time prestala da važi Odluka o ratnom stanju Predsjednika Republike.
Smatramo da bi u Vojni organ za moral takođe do svakog borca morao pravovremeno
prenijeti stav, da se izuzev djelimične mobilizacije (ako je bude kao posljedice ove – odluke)
ne predviđa nikakvo drugo smanjenje nivoa borbene gotovosti, i činjenicu, da bi se
eventualnom djelimičnom demobilizacijom mogli stvoriti uslovi za povećanja plata v/o.
Time bi se mogući negativni psihološki i drugi efekti odluke blagovremeno spriječili.
4. Pravne posljedice Odluke o proglašenju neposredne ratne opasnosti podrazumijeva
istovremeno stavljanje van snage svih akata državnih i drugih organa donijetih i zasnovanih
na Odluci Predsjednika Republike o proglašenju ratnog stanja.
To se posebno odnosi na Naredbu Predsjednika Republike broj 03-4-18/2/92 od 20. 05.
1992. godine o proširenju nadležnosti starješina jedinica ranga brigade i višeg u zonama
odgovornosti svojih jedinica (izricanje kazni zatvora k-danta brigade, k-danta zonskog
štaba, načelnika uprava).
Smatramo da bi u sadržaju Odluke u tom pogledu trebao da stoji član koji obavezuje
nadležne državne i druge organe.
5. S obzirom da je Skupština RSK uputila zahtjev i Vrhovnom savjetu odbrane da
povodom prijedloga Komandanta SVK da svoje mišljenje, Ministar odbrane će na sjednici
VSO zastupati naprijed iznijete stavove.
Prilozi:
1. Akt str. pov. br. 13-6 GŠ SVK
2. Prijedlozi teksta Odluke – 2 primjerka
186

Vrhovnog savjeta odbrane.

126

DPS/MM
Urađeno u 2 primjerka
i dostavljeno: MINISTAR
1x Vlada RSK pukovnik
1x Arhiva Dr Rade Tanjga, [v.r.]
M.P.187
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 1.

37

1995., veljača 6.
[Bunić]
Izvješće Komande 18. pbr Komandi 15. korpusa SVK o popuni brigade za vrijeme
mobilizacije krajem 1994. godine, obučenosti zapovjednog kadra, starosnoj strukturi,
socijalnom sastavu te brzini provođenja mobilizacije
KOMANDA 18. pbr Vojna tajna
Str. pov. br. 91-2 Strogo poverljivo
06. 02. 1995. godine
Analizu popune RJ,
Dostavlja.- KOMANDI 15. KORPUSA
U skladu sa PRAMOS-om188 točka 289 izvršili smo analizu popune RJ189 po sledećim
pitanjima:
1. Brojna popunjenost po kategorijama
U prilogu akta dostavljamo Vam brojnu popunjenost po kategorijama.190 Što se tiče
profesionalnih vojnika (vojnika po ugovoru), u toj kategoriji imamo ukupno 116 oficira,
podoficira i vojnika. Od toga broja imamo 12 oficira i 14 podoficira. Od ukupnog broja
imamo 43 žene.
2. Brojna popunjenost MS191 (po vrstama) i stokom
U prilogu akta dostavljamo Vam pregled MS.
Što se tiče stoke imamo mobilisanih 108 konja za prevoz hrane na Ljubovu, Kozjanu,
Teslingradu i D.192 Brdu.

187
188
189
190
191
192

Okrugli pečat: Ministarstvo odbrane RSK, Knin.
Pravilnik Ministarstva oružanih snaga.
Ratnih jedinica.
Prilog nije pronađen uz izvješće.
Materijalnih sredstava.
Debelo.

127

3. Pravilnost rasporeda ljudstva na određeno FM193
U našoj brigadi dosta dobro je ljudstvo raspoređeno po FM, međutim na određenim
FM nedostaju nam pojedini VES-ovi.194 Detaljnu analizu dostavljamo Vam u pregledu
starešinskog sastava od k-ira odelenja pa do k-de brigade.
4. Vojno stručna obučenost
Vojno stručna obučenost relativno je dobra iz razloga što je 45 k-ira četa i vodova završilo
kurs, a 31 k-dir voda ili čete školu rezervnih oficira. Postoji još jedan broj rezervnih oficira
koji su završili kurs ili ŠRO,195 ali se zbog bolesti, starosti ili nediscipline ne nalaze na
komandirskim dužnostima. Također postoji jedan broj oficira i podoficira koji odbijaju da
se prihvate bilo kakve dužnosti, što bi trebalo hitno rešiti tako da im se oduzme čin.
Od svih komandira odelenja koji se nalaze u našim jedinicama, 40 ih je završilo kurs za
vreme služenja vojnog roka. Međutim, pošto smo u nekoliko navrata vršili obuku KO,196 tu
obuku prošlo je 163 vojnika. Obuka se sastojala iz praktičnog i teoretskog dela i prosečna
ocena sa kojom su završili obuku je 3,63. Pored opšte obuke vršena je i specijalistička obuka
po specijalnostima posebno u artiljerijskim jedinicama gde je također vršena preobuka
vojnika i KO u kritičnoj VES-ti.
Pored ovoga do sada smo u Banja Luci iškolovali 7 oficira i podoficira, koji su po povratku
zauzeli komandirska mesta u svojim jedinicama. Na kursu u Kninu do sada je bilo 5 naših
starešina koji su sada na odgovornim mestima u našoj brigadi.
Predlažemo da se sa ovakvim načinom kurseva i obuke nastavi pošto još uvek u potpunosti
nismo zadovoljni sa RiK-om.
Posebno predlažemo da se određeni broj ljudi mlađih godišta uputi na školovanje u Banja
Luku kako bi u narednom periodu mogli kontinuirano uvoditi mlade ljude na odgovarajuća
FM.
5. Starosna struktura
Problem svih jedinica u našem korpusu, pa i naše je relativna starost vojnika.
Najveći broj naših obveznika je u dobi između 36 i 45 godina starosti što je vrlo nepovoljno,
iako imamo dosta i starijih.
Pored ovog problema pojavljuje se i problem što imamo veliki broj ograničeno sposobnih,
tako da se samim tim stanje još više pogoršava. Tako naprimer u dobi od 36-45 godina
starosti imamo 392 vojnika, od kojih je 45 ograničeno sposobno, a u dobi od 46-60 godina
starosti imamo 216 vojnika od kojih je 61 ograničeno sposoban. Problem stvara i to što
trenutno na odsluženju vojnog roka imamo samo 41 vojnika. Stanje se sada nešto popravilo
samim tim što se uvelo dosluživanje za v/o od 1965 godišta pa naviše, ali dugoročno gledano
to neće bitno uticati na poboljšanje starosne strukture.
Zbog svega toga, kao i zbog niskog nataliteta, slabe naseljenosti i ostalih faktora koji utiču
na starosnu strukturu predlažemo da se u vojsku pozivaju i žene.
6. Socijalni sastav ljudstva i problemi
Po socijalnom poreklu većina naših vojnika potiče iz seoskih i radničkih porodica. Pored
svega ovoga većina naših vojnika ima završenu srednju školu, jedan manji broj je sa
193
194
195
196

Formacijsko mjesto.
Vojno evidencijska specijalnost.
Škola rezervnih oficira.
Komandira odjeljenja.

128

osmogodišnjom školom, a imamo i desetak posto sa višom i visokom školom, tako da smo
u tom pogledu relativno kompaktna sredina. Po socijalnoj ugroženosti u ovom momentu
na prvom mestu je stanovništvo Teslingrada, izbjeglice i čiste radničke porodice u urbanim
sredinama, iako su i siromašnije seljačke porodice na rubu egzistencije.
Međutim, socijalna struktura se kreće u veoma velikom rasponu od socijalnih slučajeva pa
do strahovito bogatih. Veliki je problem što su se ti bogati u ovom ratu obogatili švercom i
drugim mahinacijama pa to stvara veliko nezadovoljstvo među ostalim poštenim borcima i
ljudima. Postoji također jedan manji broj izbeglica koji su u svemu tome profitirali, dobili
zaposlenje, bave se švercom i kriminalom pa domaće stanovništvo negativno gleda na sve
ostale poštene ljude koji su se svojom nesrećom našli u tom statusu. Još je gora stvar što
takvi većinom izbegavaju i obavezu prema SVK.
Što se tiče seoskih domaćinstava, to su staračka domaćinstva pa je većini boraca iz takve
sredine veoma teško napuštati imanja i stare roditelje i dolaziti na položaj.
Bez obzira na sve to većina naših vojnika i njihovih porodica je na rubu egzistencije, osobito
onih boraca koji žive od plate, a uz to nemaju nikakvih drugih prihoda.
Zbog svega toga predlažemo da se bar deci boraca relativno jednako dodeljuje humanitarna
ili bilo kakva druga pomoć, kako ne bi dolazilo do još većih problema.
Predlažemo također da se za najugroženije borce povremeno iznađu sredstva za jednokratnu
pomoć, kako bi isti zadovoljili najminimalnije potrebe za normalan život.
Što je još bitnije predlažemo da se bar za nešto povećaju penzije porodicama poginulih, kao
i ranjenim borcima koji također žive u veoma nezavidnom položaju.
7. Mogućnost dolaska v/o i MS na oglas opšte mobilizacije
Prilikom provera b/g po jedinicama zaključili smo da je vreme za pojedine jedinice veoma
različito, a to je zbog udaljenosti sa koje v/o i MS dolaze na položaj. Tako naprimer najbrže
od pešadijskih bataljona položaj zaseda 1. pb u vremenu od oko 1,5 čas, dok 2. pb i 3. pb
mogu posesti položaje za 5-6 časova.
Had197 122 mm VP198 sa gotovim snagama može posesti za 45 minuta, a također za isto
vreme VP sa gotovim snagama poseda i tenkovska četa. Dolazak ostatka vojnika iz Had-a
122 mm i tč199 kreće se kao i kod 2.pb i 3.pb.
Do sada smo nekoliko puta davali probnu mobilizaciju i postignuta su navedena vremena.
8. Trenutno se kod nas na RR-u200 nalazi 68 ranjenih i povređenih boraca, od toga je 8
oficira i 3 podoficira.
Predlažemo da se oni i dalje nalaze u našoj jedinici, te da se eventualno teže ranjeni i
povređeni prebace na neke lakše i pozadinske dužnosti u ovisnosti o povredi ili ranjavanju.
ČM/RM
Analizu izvršio
PNŠ za OMPP201
por. Čortan Milorad

197
198
199
200
201

Haubički artiljerijski divizion.
Vatreni položaj.
Tenkovska četa.
Ratnom rasporedu.
Pomoćnik komandanta za organizacijsko-personalne poslove.

129

OVERAVA:
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.202 Mirko Radaković, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 18. pbr, kut. 1.

38

1995., veljača 6.
Borovo Selo
Izvješće Komande 11. korpusa Glavnom štabu SVK o privremenoj predaji 4 borbena
zrakoplova operativnoj grupi “Pauk” koja je napadala zaštićenu zonu Bihać
KOMANDA SLAVONSKO BARANJSKOG KORPUSA
Pov. br. 1-36
06. 02. 1995. god.
Vraćanje aviona, traži.GŠ SVK KNIN
Vašim naredjenjem privremeno smo predali 4 aviona sa naoružanjem i 1 b/k203 municije
TG “Pauk”.
Ovi avioni su bili namenjeni za podršku jedinica 11. K sa težištem na protivoklopnoj
borbi. Izuzimanjem aviona sistem protivoklopne borbe je znatno narušen te u očekivanju
predstojećih dogadjaja molimo vas da se isti što pre vrate u matičnu jedinicu.
KOMANDANT
general-major
Dušan Lončar M.P.204 M.P.205
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 54.

39

1995., veljača 6.
[Knin]
Protestno pismo Glavnog štaba SVK Zapovjedništvu UNPROFOR-a zbog svakodnevne
povrede zračnog prostora RSK od strane zrakoplova NATO-a

202
203
204
205

Okrugli pečat: Komanda 18. pbr.
Borbeni komplet.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 327, primljen 6. 2. 1995. u 17,50; poslan u 18,20 sati.
Prijemni pečat GŠ SVK, 6. 2. 1995.

130

REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE

___ Br. ___

6. 02. 1995. god.
Letovi “NATO” avijacije iznad teritorije RSK,
p r o t e s t.KOMANDI UNPROFOR-a ZAGREB (general-ppuk Bertrand de Lapresle)
PREDSEDNIKU RSK (na znanje)
PREDSEDNIKU VLADE RSK (na znanje)
U svetlu nastojanja Svetske zajednice da se nad ovim prostorima uspostavi trajan mir kao i u
cilju što veće sigurnosti letenja, iznad teritorija RSK, obaveštavam Vas o sledećem:
Skoro svakodnevno “NATO” avijacija povređuje vazdušni prostor RSK.
Obzirom na pretnje Republike Hrvatske da će silom izvršiti reintegraciju RSK u sastav svoje
teritorije, te molimo da se avijacija NATO upućuje na izvršenje zadatka u vazdušni prostor
bivše BiH van vazdušnog prostora Republike Srpske Krajine. U protivnom, naš PVO
sistem mogao bi da dejstvuje po vazduhoplovima NATO smatrajući da letilice pripadaju R.
Hrvatskoj. U nadi da će se ovo pismo pozitivno shvatiti, srdačno vas pozdravljam.
KOMANDANT
general-major
Milan Čeleketić
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 13.

40

1995., veljača 6.
[Vukovar]
Zahtjev Poslaničkog kluba Srpske radikalne stranke zapovjedniku Glavnog štaba SVK za
smjenu zapovjednika Baranjske divizije zbog toga što je na području Baranje suspendirao
institucije civilne vlasti
REPUBLIKA SRPSKA
KRAJINA
SRPSKA RADIKALNA
STRANKA
POSLANIČKI KLUB

U SKUPŠTINI RSK
KOMANDANTU GŠ SVK naš broj: 06/95

– KNIN – vaš broj:
naš znak: RV
vaš znak:
datum: 06. FEBRUAR 1995.
131

Gospodine generale!
Grupa poslanika iz Baranje podnela Vam je pismeni zahtjev za smenu komandanta
baranjske divizije, sa obrazloženjem zahteva. Po podnetom zahtevu do danas niste poduzeli
tražene mere. Ovim putem Vas želimo upoznati sa nekim novim elementima, koji traže
NEDOLOŽNO I TRENUTNO smenjivanje navedenog komandanta:
1. Komandant BD je izvršio DRŽAVNI UDAR na području Baranje, jer je uzeo pod svoju
ličnu kontrolu sva sredstva javnog informisanja. Odredio je poimence ko sme ući u prostorije
RTVC BM,206 kada i koji program se sme emitovati, direktno u studio postavio je vojnu
policiju koja NIJE DOZVOLILA DIREKTORU RTVC BM DA UĐE U PROSTORIJE,
jer ga je izvršni savet opštine smenio! Time je javno demonstrirao NEPOŠTIVANJE
republičkih zakona i uvođenje lokalnih, opštinskih, kao jedino važećih. Tako je prilikom
posete predsednika vlade RSK (petak, 6. februar1995.) novinar RTV BM tek uz posebnu
dozvolu komdiva207 mogao izneti kameru, kako bi snimio sastanak !!!!!
2. Prema poslanicima skupštine RSK odnosi se krajnje ponižavajuće i ignorantski. Tako je
poslanika Milana Brdara odredio da čuva banderu dalekovoda (!!!!), jer tako daje najveći
doprinos bezbednosti RSK! Kada se isti poslanik USUDIO otići na zasedanje skupštine
(nikoljdanska sednica) bez posebne dozvole, dobio je 15 dana zatvora od komandira voda,
i još 30 dana od komandira čete!!!!! Da bi se spasio zatvora morao je da da PISMENU
IZJAVU U KOMANDI BD gdje je bio i šta je radio!!! Izjavu je morao napisati u jednom
primerku, bez prava na kopiju, odmah u komandi. Napominjemo da je poslanik pokušao
pre odlaska da obavesti nadležnu komandu, ali nikog nije mogao naći, jer su uzeli “dugi
vikend”, a puk. Novaković,208 koji je bio u komandi div. nije hteo da ga primi.
Poslanika Gondi Ratka posebno maltretira već dve godine. Vrhunac je ZABRANA
KRETANJA NA PODRUČJU RSK BEZ POSEBNE DOZVOLE KOMDIVA!!!
Samovoljnom odlukom proglasio ga je nesposobnim za vojsku zbog bolesti (u miru i ratu) i
tražio da vrati oružje, a sada ga je opet samovoljno proglasio sposobnim, dao rr209 i, iako sada
ima i lekarsku dokumentaciju (dijabetičar, insulin ovisan i dr.) pokrenuo krivični postupak
protiv poslanika po čl. 226. st. 3 KZ RSRJ u vezi sa čl. 217. st. 3 KZ SRJ (vidi prilog).210
Narodni poslanik Milivoj Vuković obavlja seosku stražu čuvajući selo Petolovac od pustare
Zeleno Polje!!!!
3. U sprezi sa lokalnom vlašću iznudio je dodatno finansiranje BD na račun radničkih plata.
Na taj način je u toku 1994. godine prikupljeno 1.650.000 dinara, koje je BD utrošila
neznano kud (namena: opremanje BD uniformama i čizmama). Sada je određen novi
namet na privredu u iznosu od oko 700.000 din za istu svrhu! Pri tome nije odgovoreno
gde su i kako utrošena prethodna sredstva od 1.650.000 din (vojna tajna, dovoljno je da
predsednici opštine i izvršnog saveta “znaju” da su sredstva pravilno utrošena). Zahtev za
novim sredstvima nije obrazložen, nego je dana paušalna potreba “za uniforme, čizme i
drugo”.
206
207
208
209
210

Radio televizijski centar Beli Manastir.
Komandanta divizije.
Rajko.
Ratni raspored.
Prilog nije pronađen uz izvornik.

132

4. U dogovoru sa predsednikom opštine i generalnim direktorom “BELJA” odlučeno je da
se za obezbeđenje dodatnih sredstava za BD poseče i proda po hitnom postupku 10.000
kubika oblovine topole. Posao treba da odradi jedna privatna firma. O tome nije obavešteno
ni ministarstvo poljoprivrede i šumarstva, ni opštinskih skupština, ni izvršni savet, ni
upravni odbor “BELJA”.
Niko nije protiv maksimalnih napora za zadovoljavanje potreba SVK i boraca, ali traži se
maksimalna kontrola nad načinom trošenja sredstava.
5. U komandi BD odgovorna mesta zauzimaju ljudi koji ničim nisu doprineli oslobađanju
Baranje, naprotiv, zagovaralo se suživot sa Hrvatima i sl. Neki od njih su izraziti ratni
profiteri. U svakom slučaju njihovo prisustvo u komandi BD izaziva revolt i nepoverenje
boraca i građana. Proverite za sledeće ljude:
Milan Vujić,
Vlado Kosić i
Stanoja Kresić
na kojim funkcijama se nalaze u BD, i gde su bili u periodu 01. do 31. avgusta 1991.
godine, tj. u vreme kada smo oružjem izborili slobodu za Baranju.
Gospodine generale!
Moglo bi se mnogo toga reći, ali imajući u vidu informaciju koju ste dobili od poslanika
iz Baranje (svih osam, a ne samo od radikalskih, da se ne shvati kao stranački atak), kao i
informacije kojima sigurno raspolažete iz Vaših izvora, verujemo da imate dovoljno spoznaja
o veličini problema. Ovim putem prinuđeni smo zahtevati da ODMAH PODUZMETE
SLEDEĆE MERE:
1. Naredite MOMENTALNO obustavljanje, odnosno povlačenje prijave protiv poslanika
Ratka J. Gondija – da Vas o postupljenom obaveste u roku 24 časa,
2. Da se puk. Novaković i puk. Mladenović211 smene i fizički udalje iz Baranje,
3. Da se nova komanda BD prema republičkim zakonima i narodnim poslanicima odnosi
sa dužnim poštovanjem (to isto se podrazumeva i od strane poslanika prema komandi BD
– kada ova bude dovedena u normalno stanje).
Molimo Vas da ovo ne shvatite kao pretnje, ultimatum ili želju za zaoštravanjem odnosa sa
SVK. Naprotiv. Ovim postupkom i obraćanjem Vama lično upravo želimo da bez buke,
sporova i nepotrebnih zaoštravanja rešimo ovaj problem, a sve u cilju maksimalne saradnje.
Priznaćete, nije logično da mi maksimalno sarađujemo sa SVK, a da pojedinci iz SVK
maltretiraju i gone u zatvor poslanike, krše zakone i sprovode samovolju.
S poštovanjem,
Ranko Vujić, šef Kluba, [v.r.]
M.P.212
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 19.

211
212

Stojan.
Prijemni pečat: Glavni štab SVK, Kabinet komandanta, pov. br. 188-108, 8. 2. 1995.

133

41

1995., veljača 6.
Okučani
Odobrenje Komande 18. korpusa SVK za nabavu goriva na ilegalnom tržištu jedinici VP
7004 iz Banja Luke koja izvodi borbena djelovanja oko Jajca
V O J N A P O Š T A VOJNA TAJNA
9162 POVERLJIVO
Pov br. 51-3
06. 02. 1995. god.
OKUČANI
Odobrenje za nabavu goriva, prosleđujem
Odelenje MO – vila
O K U Č A N I
n/p puk. Šuput
Dana 05. 02. 1995. godine došao mi je komandant jedinice VP 70004 Banja Luka sa
molbom da mu omogućim nabavku goriva za potrebe jedinica koje izvode b/d213 u širem
rejonu Jajca.
Shvatajući situaciju u kojoj se nalazi dotična jedinica po pitanju pogonskog goriva i njene
nabave, predlažem da im se omogući nabava goriva od sredstava iz vlastite režije.
Pošto se radi o nelegalnoj kupovini goriva i to u većim količinama, organi koji kontroliraju
nelegalnu nabavku goriva na terenu iz 18. K (Vojna policija, Organ bezbednosti) neće im
smetati, ali je potrebno da im za odobrenje m/v214 omogućite ulazak na auto put i izlazak
bez oduzimanja goriva.
Gorivo koje se nabavlja na taj način, za dotičnu RJ ova komanda će staviti pod kontrolu i
ML215 predati jedinici.
Mislim da im stvarno treba izaći u susret, a navedeni komandanti su bili kod Vas po tom
pitanju, te Vas molimo da taj sistem uvežete sa organima koji kontroliraju nelegalnu
nabavku goriva na vašem teritoriju.
K O M A N D A N T
P u k o v n i k
M.P.216 Lazo Babić, [v. r.]
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 18., inv. br. 1932.

213
214
215
216

Borbeno djelovanje.
Motornih vozila.
Materijalna lista.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9162, Okučani.

134

42

1995., veljača 7.
Knin
Izvješće Ministarstva odbrane RSK Vladi RSK o učincima opće mobilizacije u studenom
1994. te posljedicama na funkcioniranje RSK
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
STR. POV. BR.: 81-1/95
Knin, 07. 02. 1995. godine
Izvještaj o izvršenoj opštoj mobilizaciji od
19. 11. 1994. godine, dostavlja. VLADA R S K
Naredbom K-danta SVK str. pov. br. 11-300/1 od 18. 11. 1994. godine (Prilog br. 1)217
koju je potpisao pukovnik Rade Vujaklija i naredbom K-danta SVK str. pov. br. 11-301
od 19. 11. 1994. godine (Prilog br. 2)218 koju je također potpisao pukovnik Rade Vujaklija
naređena je i sprovedena opšta mobilizacija. Navedenim naredbama, a posebno onom od
19. 11. 1994. godine, naređena je mobilizacija svih v/o raspoređenih na radnu obavezu osim
prosvjetnih i zdravstvenih radnika. Zbog neuobičajenog načina izdavanja naredbi (naredbi
umjesto K-danta SVK potpisuje starješina koji nije za to ovlašten), zbog nenadležnosti (VSO
je isključivo nadležan), zbog nedovoljne argumentovanosti (obavještajni podaci nisu bili
dostupni odgovornim osobama a i oni koji su bili dostupni ne govore o potrebi takve vrste
mobilizacije) mora se postaviti pitanje svrhe i ciljeva ovakve protivzakonske mobilizacije.
Također smatramo da se mora napraviti ozbiljna analiza SVIH efekata mobilizacije i na
Vladi i na VSO što mora rezultirati odgovarajućim mjerama za saniranje stanja ali i mjerama
odgovornosti učesnika u ovom nezakonitom činu.
Prema Zakonu o odbrani RSK član 6. stav 1. u slučaju neposredne ratne opasnosti, vanrednog
i ratnog stanja Vrhovni Savjet Odbrane (VSO) donosi odluku o opštoj mobilizaciji SVK i
države Predsjednika Republike, u skladu sa odlukom VSO, proglašava odnosno naređuje
opštu mobilizaciju. U Zakonu o Srpskoj Vojsci Krajine član 4 stav 1 točka 6 precizira se
da VSO naređuje mobilizaciju vojske. Dakle, nigdje u relevantnim zakonima K-dant SVK,
a pogotovu ne neki od starješina nižeg ranga, nemaju nikakva prava u donošenju odluka i
naredbi vezanih za opštu mobilizaciju bilo da se radi o mobilizaciji SVK ili države u cjelini.
U tom su smislu svi organi SVK uključujući i K-danta samo izvršioci odluka i naredbi
koje donosi VSO. Također se mora primjetiti da je i Predsjednik Republike, koji objavljuje
odluke VSO, također izvršioc jer postupa po odlukama kolektivnog organa.
Navedenim naredbama naređena je mobilizacija obveznika radne obaveze, obveznika službe
OiO219 i dijelom obveznika CZ220 u jedinice SVK čime je bitno narušen segment neoružanog
Prilog nije nađen uz izvornik.
Prilog nije nađen uz izvornik, vidi: Republika Hrvatska i Domovinski rat 1990.-1995., Dokumenti, Knjiga
13, Zagreb, veljača 2013., Dok. br. 216, str. 352-353.
219
Osmatranja i obavješćivanja.
220
Civilne zaštite.
217
218

135

dijela odbrane i dovedeno u pitanje funkcionisanje države, pravosudnog sistema, javnih
službi i privrede.
Uz već postojeće v/o koji su bili u jedinicama SVK, a čiji precizan pa ni orijentiran broj
nije dostupan MO (procjenjujemo da ih je u tom trenutku bilo oko 40000), opštom
mobilizacijom od 19. 11. 1994. godine:
– Planirano je pozivanje 38620 v/o
– Pozvano je 38620 v/o
– Odazvalo se 35665 v/o ili 92%
– Nije se odazvalo 2955 v/o ili 8%
– Razlozi neodaziva su: 239 bolesnih, 1323 odsutni i nepoznata adresa, 864 neopravdano,
529 su ostali razlozi.
Poseban problem koji je nastao sprovođenjem opšte mobilizacije odnosi se na mobilizaciju
obveznika radne obaveze koji su prema ratnoj sistematizaciji raspoređeni na poslove vezane
za funkcionisanje državnih organa i privrednih subjekata od posebne važnosti za odbranu.
To se posebno odnosi na rad Skupštine RSK, Vlade RSK, Financijske policije, Carine,
javnih preduzeća i pojedinih firmi koje neposredno proizvode za potrebe SVK. Ističemo
da su u tom smislu mobilizirani pripadnici i Ministarstva odbrane (regionalne Uprave,
pripadnici Civilne Odbrane i Zaštite (CoiZ) i pripadnici republičke službe Osmatranja
i Obavještavanja (OiO) koji najdirektnije obezbjeđuju borbeni poredak i funkcionisanje
odbrane RSK.
Također smatramo potrebnim istaći da je jedan broj starješina SVK (istina mali) u realizaciji
ovog zadatka uzeo sebi za pravo da se postavi iznad zakona i da ne uvažava nikoga od
vlasti na terenu. To je štetno djelovalo na ugled SVK i posebno na funkcionisanje države.
U tome su se posebno isticali puk Bosanac Veljko, K-dant 21. korpusa, ppk Davidović221
(odnedavna pukovnik SVK, inače pravomoćno osuđeni dezerter u VJ) K-dant 75. brigade,
ppk Janković222 (odnedavna pukovnik SVK) K-dant Petrinjske brigade. Ppk Janković
je u svojoj samovolji i strahovladi toliko eskalirao da je K-dant SVK gen Čeleketić223 na
sjednici VSO održanoj 02. 12. 1994. godine sam predložio njegovo smjenjivanje s položaja
komandanta brigade što je VSO jednoglasno usvojio. Međutim, iz nama nepoznatih
razloga, to se nije desilo nego je u međuvremenu ppk Janković unapređen u čin pukovnika.
Slično se dešava i sa ppk Davidovićem koji je borcima u više navrata tvrdio da rješenja
o radnoj obavezi potpisana od strane Ministra odbrane a koja su donešena u skladu sa
zakonom i odlukama Vlade mogu poslužiti kao toaletni papir (koristeći pri tom originalne
narodne izraze). Osim toga, po naređenju ppk. Davidovića vojna policija upada u prostorije
Skupštine RSK i privodi jednog v/o koji je uredno raspoređen na radnu obavezu kao član
obezbjeđenja Skupštine; to je eskaliralo do te mjere da je vojni policajac bez kucanja upao
u kancelariju Predsjednika Skupštine gospodina Rajka Ležajića tražeći spornog v/o. Na
stranu to što je ppk Davidović u VJ pravomoćno osuđen za dezerterstvo iz bivše JNA, ali
on ovakvim svojim postupkom nakon toga biva nagrađen unapređenjem u čin pukovnika.
Pretpostavljamo da će to stimulativno djelovati na ostale starješine i pripadnike SVK kao
poučan primjer za napredovanje.
221
222
223

Vladimir.
Milorad.
Milan.

136

Izvršenjem mobilizacije obveznika radne obaveze prestali su sa radom mnogi državni i
privredni subjekti kojima je na osnovu ratne sistematizacije odobrena radna obaveza. Zbog
toga je u mnogim segmentima paraliziran rad države i društva i privrednih subjekata a štete
su višestruke i dalekosežne:
Prvo – među narodom je zavladala panika i beznađe jer je sve svedeno isključivo na ratnu
opciju i mjeru tzv. vojne uprave. To je dobrim dijelom poništilo napore svih državnih
organa a posebno Vlade i Skupštine RSK da se jačanjem pravne države obezbjedi legalitet
i legitimitet vlasti konstituisane prvim višestranačkim izborima u RSK. Neprirodnim
izdizanjem Vojske iznad države išli smo, svjesno ili nesvjesno, na ruku neprijatelju i njegovim
tvrdnjama da je narodu u RSK potreban protektorat jer nije u stanju organizirati svoju vlast
koja neće imati paravojne ambicije.
Drugo – prestankom rada mnogih državnih organa i organa lokalne samouprave zaustavljen
je pozitivan trend organizovanja države i rješavanja vitalnih problema građana.
Treće – materijalna proizvodnja praktično je zamrla čime je nanesen najjači udarac programu
Vlade za stvaranje osnovnih pretpostavki za postavljanje države na realne izvore financiranja.
Četvrto – svi krediti koji su do tada ušli u privredu RSK nemaju više realne šanse da se vrate
(privreda ne radi) što može veoma utjecati na odluku o eventualnom isključenju RSK iz
monetarnog sistema SRJ.
Peto – pojeli smo gotovo sve državne ratne zalihe i time ispraznili skladišta i Direkcije
robnih rezervi i SVK. Ovo je svakako paradoks sa dalekosežnim posljedicama jer u godini
najveće proizvodnje hrane naša državna skladišta su gotovo prazna dok su skladišta 75000
poljoprivrednih domaćinstava netaknuta. Računamo da je iz tih 75000 poljoprivrednih
domaćinstava bar 40000 v/o koji su za ova 2,5 mjeseca jeli državnu hranu a nisu ništa
proizvodili.
Podatke interesantne da se potkrijepe gornje tvrdnje dajemo po regijama:
a) Sjeverna Dalmacija (Prilog br. 3)
Nijedan subjekt nije potpuno prekinuo rad ali je najveći broj obaveznika v/o raspoređenih
na radnu obavezu mobilisan.
– Opština Benkovac: Na radnoj obavezi raspoređeno je 153 v/o. Mobilisano 55 a na radnoj
obavezi zadržano 98 v/o.
– Opština Drniš: Na radnoj obavezi raspoređeno je 193 v/o. Mobilisano 187 a na radnoj
obavezi zadržano 36 v/o.
– Opština Knin: Na radnoj obavezi raspoređeno je 713 v/o. Mobilisano 304 a na radnoj
obavezi zadržano 409 v/o.
– Obrovac: Na radnoj obavezi raspoređeno je 23 v/o. Mobilisani svi.
Na teritoriji cijele regije raspoređeno je na radnu obavezu 887 v/o a mobilisano je ukupno
569 v/o ili 65% raspoređenih na radnu obavezu.
Tom prilikom su mobilisani sa teritoriji opštine Benkovac:
– Izvršni savjet SO Benkovac na čelu sa potpredsednikom Radimirom Dračom, sekretar SO
Graovac Nebojša,
– Suci opštinskog suda Drača Željko i Dukić Sava,
– Opštinski sudija za prekršaje Čalić Milenko,
– Direktor PK Ravni Kotari Grajić Trifun,
– Direktor vinarije Gagić Mirko,
– Direktor Autotransporta Sinobad Dušan,
– Direktor Agroprodukta Dubroja Jovan,
137

– Direktor fabrike obuće Cupać Rajko,
– Direktor Komunalnog preduzeća Vojvodić Nikola,
– Direktor Doma zdravlja Maričić Neven,
– Direktor PTT Benkovac Košević Nikola,
– Direktor pogona Elektro Krajine Zečević Radomir.
Sa teritorije SO Drniš mobilisano je svih 5 zaposlenih u Upravi javnih prihoda.
Sa teritorije SO Knin mobilisani su:
– zaposleni u Okružnom zatvoru,
– zaposleni u financijskoj policiji,
– zaposleni u Carinskoj službi i
– jedan dio zaposlenih u zdravstvu i prosvjeti.
Posebno ističemo da su mobilisani slijedeći direktori:
– Generalni direktor Elektroprivrede Krajine – Mastikosa Vukašin,
– Direktor GP Dinara Knin – Vujasinović Nebojša,
– Direktor Mljekare Knin – Marić Jovan,
– Direktor Stolarskog preduzeća Knin – Popović Mirko
– Direktor Mladosti Knin – Vukadin Drago
– Direktor Krke – Radić Jovan
Također je mobilisan i veliki broj ostalih v/o o kojima zavisi tehnološko proizvodni proces
pojedinih preduzeća kao i funkcionisanje javnih službi. Svi raspoređeni na radnu obavezu a
mobilisani u RJ imaju uredna rješenja o radnoj obavezi koje je izdao nadležni organ MO.
U vezi s gubicima nastalim u preduzećima zbog provedene mobilizacije obveznika radne
obaveze u jedinice SVK, raspolažemo sa nekoliko konkretnih pokazatelja.
– Tvornica vijaka Knin – Zbog provedene mobilizacije podbačen je plan proizvodnje za
30% što je proizvelo gubitak od 330.000 ND. Navedeni gubitak predstavlja jednu mesečnu
masu sredstava za lične dohotke svih 2300 zaposlenih radnika TVIK.
– Stolarsko preduzeće Knin gubitak oko 190.000 ND.
– Erveteks Ervenik – Zbog mobilizacije v/o aktivirani su radnici izvana za čiju uslugu je
isplaćeno 2280 dinara,
– Autoprevoz Knin – provedenom mobilizacijom preduzeće radilo je 30% smanjenog
obima i to u djelatnosti teretnog saobraćaja i autoservisa. Za ilustraciju navodimo da na
djelu od 40 voznih jedinica prevoznik ima jednog automehaničara a nema limara, bravara,
lakirera, vulkanizera. To sve stvara poremećaj u obavljanju javnog prevoza i utiče na faktor
sigurnosti prevoza ljudi i roba.
– Šumarija Knin, gubitak 50.000 ND
– Drniš trans Drniš, gubitak 100.000 ND
– PZ Promina Razvođe, gubitak 5250 ND
– PK Ravni Kotari Benkovac u tehnološkom smislu zaostao je na poslovima rezidbe
voćnjaka i vinograda na površini 60 hektara od ukupnih 320 hektara.
– Elektroprivreda nije iskazala procente kao i brojčane gubitke ali je detaljno opisala nastalu
problematiku u pogledu održavanja Elektroenergetskih postrojenja u distributivnom
području zbog nedostatka minimalnog broja radnika koji rade na uključenim radnim
mjestima.
– Komunalno preduzeće Knin s obzirom na specifičnost djelatnosti otežano je organizovalo i
izvršavalo svakodnevne poslove na planu snabdjevanja vodom grada Knina, dijela Vukovara
i Vrličkog područja.
138

Također svi ostali subjekti iznose probleme nastale provedenom mobilizacijom koji se
uglavnom odnosi na narušeni ili prekinuti kontinuitet održavanja minimalnog procesa rada
i proizvodnje.
Procjena je da je na području Sjeverne Dalmacije gubitak oko 2.000.000,00 ND.
b) Lika (Prilog br. 4)
Zbog intenzivnih borbenih dejstava u AP Z224 Bosna na teritoriji Like gotovo sva preduzeća
i drugi subjekti bili su za izvjesno vrijeme prestali sa radom. Zbog dejstva NATO avijacije iz
preventivnih razloga prestale su za izvjesno vrijeme sa radom škole i druge ustanove, mada
se ovaj rad u vrlo kratkom vremenu ponovno oživjeo.
Najveći broj preduzeća prestao je sa radom iz razloga što je naredbom o mobilizaciji ukinut
sistem 7/21 i svi v/o raspoređeni na radnu obavezu upućeni su u RJ. Zajedno sa radnicima
mobilisani su i njihovi direktori. I u takvim uslovima ostali dio lica raspoređenih na radnu
obavezu a koji nisu v/o (žene i nesposobni) omogućili su minimalne uslove za funkcionisanje
rada i života na teritoriji regije.
Takođe treba napomenuti da na teritoriji regije nisu mobilisani organi lokalne vlasti i
pravosudni organi. Kao što je već napomenuto sa radnicima firmi mobilisani su i direktori
istih osim direktora Lika-Plast Udbina Radučaj Milana koji nije vojni obveznik i direktora
JP Plitvice Drakulić Ilije koji nije ni pozivan. Cijeni se da su gubici nastali usled prekida
rada preduzeća i drugih subjekata do 1.000.000 ND.
c) Kordun (Prilog br. 5)
Na osnovu naređenja o opštoj mobilizaciji na teritoriji Korduna također je izvršena
mobilizacija vojnih obveznika koji su na osnovu ratnih sistematizacija i izdatih rješenja
raspoređeni na radnu obavezu. Mobilizacijom ove kategorije v/o prekinuto je funkcionisanje
školstva, državnih organa, inspekcija, preduzeća, organa pravosuđa i drugih pravnih lica.
Odnosno, sve je funkcionisalo onoliko koliko se to moglo obezbediti ženskom radnom
snagom i licima nesposobnim za vojnu službu. Da ne bi u potpunosti zamrlo funkcionisanje
društvenog sistema mali deo v/o zadržan je na radnoj obavezi čime je obezbeđeno minimalno
funkcionisanje zdravstva, elektrosnabdijevanja, vodosnabdijevanja, PTT saobraćaja i
proizvodnje mesa. Prije izvršenja mobilizacije na radnoj obavezi se nalazilo ukupno 524
vojna obveznika a po izvršenoj mobilizaciji na istoj je ostalo 89 što znači da je mobilisano
435 ili 85% raspoređenih v/o na radnu obavezu.
Uslijed izvršene mobilizacije na regiji Korduna prestali su sa radom:
– Sve osnovne inspekcije u svim opštinama,
– Tržišne inspekcije u svim opštinama,
– Inspekcije rada,
– Financijska policija na cijeloj regiji,
– Sanitarna inspekcija na cijeloj regiji,
– Opštinski sud za prekršaje Vojnić i Krnjak,
– Opštinsko tužilaštvo za Kordun,
– Republički javni pravobranilac za Kordun, Baniju i Z. Slavoniju,
– Sekcija za puteve Vrginmost, Vojnić i Slunj,
– Veterinarske stanice Vojnić i Slunj,
– Preduzeća u oblasti saobraćaja na cijeloj regiji,
224

Zapadna.

139

– Carinska ispostava Tušilović,
– TOK Krnjak,
– TIK Krnjak,
– Pošta Sjeničak,
– Šumarije Krnjak, Gajkovac, Rakovica, Slunj, Vrginmost,
– TIM Topusko.
Osim mobilizacije zaposlenih u naprijed navedenim subjektima mobilisani su i svi organi
lokalne vlasti (predsjednici opština i IS225) i svi direktori navedenih preduzeća i ustanova.
Navedeno stanje izazvano mobilizacijom trajalo je desetak dana ali i za to vreme nastale su
štete i gubici koji se procenjuju na 1.500.000. ND. Dodatnim angažovanjem Vlade i organa
MO i naređenjem GŠ SVK najveći broj v/o je u međuvremenu vraćen na radnu obavezu.
Procjena gubitaka je 1.500.000,00 ND.
d) Banija (Prilog br. 6)
Od ukupnog broja v/o raspoređenih na radnu obavezu (1099) u RJ mobilisano je 532 ili
48%. Isto kao i na teritoriji Korduna na Baniji su mobilisani direktori preduzeća, sudije
suda, prosvjetni radnici, direktori javnih preduzeća i ključni radnici u svim subjektima čime
je dovedeno u pitanje funkcionisanje države, života i rada na regiji.
Kao posebno ističemo mobilizaciju:
– zaposlenih u DP Gavrilović koji je direktni proizvođač mesa i mesnih prerađevina za SVK,
– zaposlenih u JP Slavijatrans koja je neposredno angažovana na prevoženju nafte i naftnih
derivata za potrebe SVK,
– zaposlenih na Carini, zaposlenih u KPD Glina,
– zaposlenih u pravosuđu što je direktni atak na jednu od funkcija vlasti, zaposleni u NIK
filijala Dvor itd.
Zbog angažovanja obveznika radne obaveze u RJ SVK nastali su određeni gubici od kojih
ističemo samo za najbitnije. U navedenom periodu Gavrilović je imao malu proizvodnju za
cca 500 tona za koju su postojali ostali uslovi (sirovina i tržište) čime je realizacija manja za
4.000.000. ND a učešće dohotka u tome je 25% ili 1.000.000. ND.
– Finel je izgubio dobit u vrednosti od 80.000. ND.
– Stolarija Petrinja zbog perioda proizvodnje izgubila je dobit u visini od 300.000. ND.
– Drvoplast ukupna šteta veća od 2.700.000. ND.
Cijenimo da je ukupna šteta – gubitak na Baniji oko 6.000.000.ND.
e) Zapadna Slavonija (Prilog br. 7)
Na dan proglašenja opšte mobilizacije svi raspoređeni na radnu obavezu osim organa lokalne
vlasti, zaposlenih u školstvu, zdravstvu, pravosuđu, carinama, elektroprivredi, inspekcijama,
javnim delatnostima su upućeni u RJ ali su isti dan vraćeni na svoja radna mjesta tako da
nije bilo negativnih posljedica izazvanih izvršenom mobilizacijom. Međutim treba reći da
problem neadekvatne popunjenosti ratnih jedinica zahtjeva povećano angažovanje ljudi u
RJ što se direktno odražava na organiziranje proizvodnje na ovoj teritoriji jer je broj v/o koji
ostaju na radnoj obavezi mali. Takvo stanje stvara redovne mesečne gubitke koji se kreću i
do 1.000.000. dinara.

225

Izvršni savjet.

140

f ) Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem (Prilog br. 8)
Isto kao i u ostalim regijama i na prostoru Slavonije, Baranje i Z. Srema provedena opšta
mobilizacija dovela je gotovo do prestanka rada preduzeća kao što su Vupik Vukovar, Belje
Beli Manastir, Mlin Beli Manastir, kombinat Borovo, kombinat Vuteks Vukovar i drugih
subjekata od posebnog interesa za život i rad.
Od ukupnog broja 1069 v/o raspoređenih na radnu obavezu na osnovu ratnih sistematizacija
njih 70% je mobilisano u RJ. Mobilizacije nisu pošteđeni ni zaposleni na Carinama, u
financijskoj policiji, pravosuđu, lokalnoj vlasti itd.
Kao primjer navodimo da su mobilisani:
– predsjednik opštine Vukovar gospodin Slavko Dokmanović,
– direktor Vuteksa Vukovar,
– direktor Borova,
– sve sudije opštinskog suda Vukovar.
Posebno ističemo da je opštinski sud Vukovar preimenovan u Vojni sud bez znanja i
saglasnosti ministarstva odbrane i ministarstva pravosuđa i uprave.
Zbog prekida rada ili rada sa smanjenim brojem zaposlenih regija je pretrpjela znatne
materijalne štete. Ovom prilikom navodimo samo nekoliko primjera procjene štete koju
smo dobili od pojedinih privrednih subjekata:
– Borovo
1.230.000. ND
– Vupik Vukovar
1.030.000. ND
– Agrokomerc Ilok
185.500. ND
– Razvitak Ilok
586.000. ND
– Carinarnica Vukovar
618.000. ND
Procjena je da je u regiji izgubljeno oko 5.000.000,00 ND.
Z A K LJ U Č A K
1. Sprovedena opšta mobilizacija naređena je bez odluke Vrhovnog Savjeta Odbrane što je
protivno Zakonu o odbrani RSK i Zakonu o SVK.
2. Mobilizaciju je naredilo neovlašteno lice. Komandant SVK nije nadležan da izdaje
naredbe takvog karaktera.
3. Naređenje o mobilizaciji potpisao je starješina nižeg ranga (u ovom slučaju dva ranga
niže) što je i po odgovarajućim vojnim zakonima i drugim propisima nedopustivo.
4. Iz raspoloživih obavještajnih informacija i operativnih izvještaja nije vidljivo da je
postojao opravdan razlog za opštu mobilizaciju čak da je o tome i raspravljao VSO. Zbog
toga teza da je sve to moralo ići na način kako je sprovedeno, jer se VSO nije mogao sastati,
ne stoji.
5. Opštom mobilizacijom ojačala je ratna opcija u RSK što je u eri pregovora sa RH imalo
političku štetu i oslabilo našu pregovaračku poziciju.
6. Mobilizacija je na unutrašnjem planu zaustavila pozitivne procese i nastojanja Vlade i
Skupštine RSK da se jačanjem pravne države svi subjekti u društvu pa i SVK stave u zakonske
okvire. Ovim se SVK izdigla iznad zakona a time i Ustava RSK što je za demokratsku i
pravnu državu nedopustivo.
7. Prestankom rada velikog broja preduzeća i drugih privrednih subjekata prekinut je teško
pokrenuti privredni tok što je rezultiralo slijedećim gubicima:
– direktni gubici (procjena):
oko 15.000.000,00 dinara
– indirektni gubici (zbog nemogućnosti vraćanja kredita)
procjena) oko 10.000.000,00 dinara
141

– neplanirani troškovi u SVK
(hrana, plate, itd), (procjena)
oko 10.000.000,00 dinara
Po procjeni, ukupne štete nastale zbog opšte mobilizacije iznose oko 25.000.000,00 dinara.
MINISTAR
p u k o v n i k
M.P.226 Dr Rade Tanjga, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 6.

43

1995., veljača 7 .
Knin
Izvješće Ministarstva odbrane RSK Vladi RSK o radu u 1994. godini
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA ODBRANA
MINISTARSTVO ODBRANE Državna tajna

MINISTAR Primerak br. 1
D.T. br. ____/95.
Knin, 07. 02. 1995. godine
Izveštaj o radu Ministarstva odbrane
u 1994. godini Vlada RSK – Knin
Sadržaj rada MO u 1994. godini bio je određen uticajem više značajnijih faktora, od kojih
naročito ističem sledeće:
– ratno stanje i mogućnost države za obezbeđenje sredstava za potrebe odbrane,
– izuzimanje iz nadležnosti i delokruga MO poslova organizovanja i ostvarivanja vojne
obaveze, mobilizacije i popune SVK,
– sprovođenje sporazuma o prekidu vatre i ekonomskih sporazuma sa RH,
– stabilizacija nacionalne valute i
– odluke i mere Vrhovnog saveta odbrane i Srpske Vojske Krajine.
Ratno stanje (na snazi od 22. 01. 1993. godine) odredilo je “de jure” okvire delovanja
MO s obzirom da je zakonom utvrđena uloga MO u miru i odbrambenim pripremama
znatno naglašenija u odnosu na ratnu ulogu. U ratnom stanju u vezi sa odbranom značajno
jačaju ovlašćenja drugih državnih organa i to pre svega Predsednika Republike i Vrhovnog
saveta odbrane. U tom smislu Uredbom Predsednika Republike o izuzimanju iz nadležnosti
MO poslova organizovanja i ostvarivanja vojne obaveze, mobilizacije i popune Vojske,
ministarstvo je kao što je zapaženo na sednici Skupštine RSK maltene svedeno na ulogu
“vojnog trgovca”.
226

Okrugli pečat: Ministarstvo odbrane RSK, Knin.

142

Ustavno pravo i dužnost Vlade da vodi politiku RSK i to znači spoljašnju, unutrašnju,
svaku drugu pa onda i odbrambenu, protivustavno je u domenu odbrambene politike
“izmešteno” Zakonom o odbrani (čl. 31.) u nadležnost Vrhovnog saveta odbrane.
Time je dopunski još jedna resorna funkcija ministarstva i ministra faktički ograničena.
U navedenim okolnostima a uz izuzetno ograničene mogućnosti države da obezbeđuje
samo tekuće rashode odbrane, izuzetno je teško nositi odgovornost za njeno kvalitetno
funkcionisanje.
Stabilizacija, dinara i suzbijanje hiperinflacije stvorili su uslove da se preciznije mogu
iskazati potrebe SVK i da se kvalitetnije mogu planirati mogućnost njihovog zadovoljavanja.
Iskazane financijske potrebe SVK za 1994. godinu realizovane su na nivou oko 20%!
Zbog kadrovskih nemogućnosti da popuni odeljenje za finansije i budžet i inspekciju,
MO još uvek nije u mogućnosti dati objektivnu ocenu o realnosti i kvalitetu planiranja
materijalno financijskih sredstava za potrebe SVK. Na osnovu našeg uvida međutim,
očigledno je da se osnovne potrebe SVK ne realizuju na zadovoljavajućem nivou, što je
najblaža ocena stanja.
Činjenica da MO nije nadležno da proverava borbenu gotovost SVK ne omogućava mu da
prikaže objektivnu sliku o uticaju i odrazu postojećeg nivoa zadovoljenja planiranih potreba
SVK na njenu borbenu gotovost.
U 1995. godini MO je predvidelo donošenje kvalitetnijih planova i planskih dokumenata
u vezi sa raspoređivanjem novčanih sredstava za potrebe SVK i odbrane u celini. Da bi to
bilo moguće neophodno je da pouzdano utvrdi sve relevantne faktore koji utiču na visinu
angažovanja sredstava, da u saradnji sa GŠ SVK izvrši njihovu selekciju i da promene istih
drži pod strogom kontrolom.
Time bi MO sa pozicije tekućeg operativno-dnevnog servisiranja najnužnijih potreba
odbrane (sa težištem na obezbeđenju potreba SVK) stvorilo uslove za postepeni prelazak na
strožije plansko izvršenje istih.
Tako nešto nije moguće realizovati bez jačanja izvršnih inspekcijskih, kontrolnih i nadzornih
funkcija MO u odnosu prema SVK. U tom pravcu prvenstveno, očekujemo i konkretnu
podršku Skupštine RSK u prilagođavanju postojećih zakonskih ovlašćenja, Predsednika
Republike u jačanju funkcija rukovođenja i komandovanja u Vojsci i Vlade u stvaranju
povoljnih uslova za stabilnije finansiranje odbrane. Bez takve podrške Ministarstvu odbrane
biće veoma teško da učini nešto više nego do sada u domenu obezbeđenja i raspodele
sredstava za odbrambene potrebe.
Izuzimanje iz nadležnosti MO organizovanja i ostvarivanja poslova vojne obaveze uredbom
Predsednika Republike, izazvalo je u prvoj polovini 1994. godine značajnu transformaciju
i reorganizaciju ministarstva. To je u celini (zbog bavljenja samog sobom) imalo negativan
uticaj na efikasnost izvršnih funkcija MO. Transformacija i prilagođavanje novom stanju
uspešno su sprovedeni, da bi sada početkom 1995. godine zbog vraćanja poslova vojne
obaveze, mobilizacije i popune SVK ponovo u MO bila potrebna nova reorganizacija koja
je u toku.
U 1994. godini ministarstvo je bilo angažovano na poslovima sprovođenja sporazuma o
prekidu vatre i dezangažovanju snaga, gde je uspešno izvršilo planirane zadatke. Krajem
1994. godine MO je aktom Vlade određeno za nosioca poslova u vezi sa otvaranjem i
funkcionisanjem auto-puta. Posle uloženih vrlo velikih napora može se konstatovati da je
ovaj posao uspešno završen.
143

S obzirom na činjenicu da u neposrednom angažovanju dodeljenih sredstava za potrebe
odbrane vojnoprivredni sektor MO ima najjaču stavku, radi ilustrovanja tog dela poslova
neophodno je ukratko dati prikaz ostvarenog angažovanja ovog sektora.
Ministarstvo odbrane je pri realizaciji nabavki za potrebe SVK vodilo računa da se
maksimalno angažuju proizvodni i uslužni kapaciteti na području RSK, a posebno u oblasti
nabavke intendantskih materijalnih sredstava (odeća, obuća i hrana), te angažovanjem
transportnih kapaciteta. Značajne količine materijalno-tehničkih sredstava nabavljene su u
Republici Srpskoj i u SRJ, prvenstveno onih sredstava i repromaterijala koji se ne proizvode
u RSK.
Za potrebe SVK iz oblasti intendantskih potreba obezbeđena je nabavka:
– 13 500 tona prehrambenih proizvoda,
– 50 000 prostornih metara ogrevnog drveta,
– 19 000 maskirnih uniformi,
– 10 700 maskirnih košulja i
– 25 000 cipela vojničkih dubokih.
Iz oblasti tehničkog snabdevanja nabavljeno je:
– 6.215.000 l D-2,
– 1.521.000 l MB-86
– 502.000 l MB-98,
– 162.000 kg maziva raznih
– 10.000 kom mina kalibra 120 mm i
– 1.000.000 kom metaka 7.62 mm.
Iz oblasti građevinskih poslova i uređenja teritorije izrađeno je:
– 1 armirano-betonsko sklonište za avione,
– 2 zemljana zaklona za avione i
– 90 armirano-betonskih tipskih skloništa za ž/s.
Od ukupno obezbeđenih 51.782.292 dinara iz budžeta RSK u 1994. godini utrošeno je:
– 24.396.123 za materijalne troškove,
– 27.369.089 za plate v/o i profesionalnih lica.
U strukturi materijalnih troškova angažovano je:
– za intendantska sredstva 16.000.000 a
– za TMS 7.000.000 dinara.
Po jednom vojniku SVK (uvažavajući prikazano brojno stanje SVK) utrošeno je 1,2 dinara
na dan, što je u odnosu na 5 dinara po danu u VJ (koja nema ratnih dejstava i mobilizacije)
ispod svakog ozbiljnog kriterijuma.
Rezultat ovakvog nedovoljnog angažovanja finansijskih sredstava u 1994. godini jeste
značajan pad nivoa svih vrsta materijalnih rezervi, kao bitnog preduslova za pouzdano
funkcionisanje odbrambenog sistema RSK. Ovde posebno treba istaći nedovoljne rezerve
hrane, goriva i municije kao tri ključna materijalna faktora odbrane. Zbog nemogućnosti
obezbeđenja dovoljnih količina prehrambenih artikala opao je kvalitet ishrane u SVK što je
dovelo do jasnog nezadovoljstva v/o.
Zbog specifičnog geostrateškog položaja RSK (osetljive linije snabdevanja iz SRJ i teritorija
osetljiva na presecanje – odvajanje pojedinih korpusa i grupacija SVK) neophodno je
stvaranje rezervi ključnih artikala hrane za najmanje 3 meseca rata. Početkom februara
1995. godine te rezerve iznose u proseku 10 dana, a nekih osnovnih artikala kao što je
brašno svega 2 dana.
144

Snabdevanje SVK naftnim derivatima takođe se značajno pogoršalo u 1994. godini. Po
podacima GŠ Srpska Vojska Krajine ima oko 5.000 m/v i za samo jedno punjenje rezervoara
svih vozila potrebno joj je oko 600.000 l D-2. Da bi se obezbedile rezerve pogonskog goriva
za tri meseca rata potrebno je:
D-2
1.800.000 l,
MB-86
600.000 l,
GM-1
200.000 l.
Sa ovim problemom su upoznati Predsednik Republike i Vlada međutim stanje snabdevanja
se i dalje pogoršava a raspoložive količine goriva obezbeđuju samo jedan dan vođenja
rata! Nedostatak goriva je usporio ili prekinuo poslove inžinjerijskog uređenja teritorije i
posebno usložio snabdevanje i smenu jedinica.
Rezerve municije i minsko-eksplozivnih sredstava zbog izvođenja odbrambenih dejstava u
1994. godini su iscrpljene a nekih vrsta municije zbog nemogućnosti proizvodnje u SRJ i
RS uopšte nema pa ih je neophodno uvoziti.
Nabavka kritičnih artikala municije je imperativni zadatak te smatramo da se HITNO
moraju pronaći financijska sredstva za proizvodnju i nabavku ovih artikala. U predlogu
financijskog plana za 1995. godinu ova stavka iznosi oko 30% u odnosu na ukupna sredstva.
Većem broju borbenih i neborbenih vozila istekli su resursi zbog čega su neophodni srednji
i generalni remonti. U predloženom finansijskom planu ovi poslovi obuhvataju oko 10% u
odnosu na ukupna sredstva.
Ukupne neizmirene obaveze Ministarstva odbrane prema dobavljačima iznose oko
10 miliona dinara, od čega su oko 70% obaveze prema dobavljačima iz RSK, što bitno
ograničava reproduktivnu sposobnost određenih privrednih subjekata.
U sektoru MO za civilnu odbranu i zaštitu koji je po obimu poslova, broju zaposlenih i
teritorijalnoj razgranatosti najobuhvatniji deo MO obavljao se najveći deo “teritorijalnih”
poslova MO.
Tokom 1994. godine u jedinicama, štabovima i na dužnostima povjerenika civilne zaštite
bilo je angažovano 400-1000 pripadnika od ukupno 8500 lica raspoređenih u CZ. To su
uglavnom žene i vojno nesposobna lica a sasvim malim delom v/o starijih godina.
Težišno se CZ angažovala na pripremi planova evakuacije i njenom materijalnom
obezbeđenju, uređenju objekata za sklanjanje i na zbrinjavanju oko 120000 prognanih,
raseljenih i izbeglih lica u RSK. CZ je sprovela deo aktivnosti na zbrinjavanju privremenoizbeglih lica iz područja AP Zapadna Bosna i deo prognanog stanovništva Republike Srpske.
Realizovan je program obezbeđenja ogrevnog drveta za izbeglice za sezonu 93/94. u količini
oko 7000 prostornih metara. Do realizacije za sezonu 94/95. nije došlo zbog nemogućnosti
UNHCR-a da finansira.
Samo delimično je realizovan program obezbeđenja snabdevanja vodom za piće u ljetnom
periodu a zbog nedostatka pogonskog goriva za transport vode.
U delu poslova organizacije i provođenja priprema za funkcionisanje CZ izrađena su
potrebna regulativna dokumenata, formiran i odlukom Vlade određen RŠ CZ.
U cilju obezbeđenja kvalitetnijeg organizovanja i funkcionisanja sistema zaštite i spasavanja
potrebno je da Vrhovni savet odbrane verifikuje Procenu ugroženosti i mogućnosti za zaštitu
i spasavanje, kako bi se na nivou regionalnih i opštinskih štabova moglo pristupati izradi
konkretnih procena i usklađivanja planova. Takođe je u skladu sa tim neophodno utvrditi
organizovanje i popunu CZ tako da ista bude sposobna da izvrši zadatke zaštite i spasavanja.
145

Radi toga je neophodno iznaći sredstva za pozadinsko obezbeđenje štabova i jedinica CZ i
rešenja da se ljudstvo CZ bez krajnje nužde ne mobiliše u SVK.
Radna obaveza u cilju obezbeđenja funkcionisanja privrede i društvenih delatnosti u
potpunosti je normativno regulisana. Izvršeno je raspoređivanje na radnu obavezu 13715
građana od čega su oko 57% žene, 17% muškarci koji nisu vojni obveznici i oko 26% v/o.
U ukupnom broju v/o RSK na radnu obavezu je raspoređeno oko 4%. U republičkim
organima na radnu obavezu raspoređeno je 230 v/o (bez MUP). Mobilizacija v/o
angažovanih na radnoj obavezi naređena 18. 11. 1994. godine izazvala je značajne posledice
u funkcionisanju privrede i društvenih delatnosti.
Služba osmatranja i obaveštavanja koju organizuje MO u toku 1994. godine funkcionisala
je u okviru postojećeg materijalnih mogućnosti. Najteži problem Službe OiO jeste
neopremljenost potrebnim tehničkim sredstvima, tako da jedna od njenih osnovnih funkcija
– obaveštavanje i uzbunjivanje građana nije uspostavljena ni na približno zadovoljavajućem
nivou.
Posebno je u tom pogledu nezadovoljavajuća situacija u novoformiranim opštinama.
Odelenje MO u okviru Biroa Vlade RSK u Beogradu obezbedilo je sprovođenje zadataka
MO u SRJ na planu snabdevanja i transporta i vojnog školstva. “Embargo” SRJ uveden
prema Republici Srpskoj nametnuo je poseban režim transporta naftnih derivata. U toku
1994. godine transportovano je u organizaciju ovog odeljenja 823 kamionska tereta od čega
505 šleperskih i 318 auto cisterni sa gorivom što čini oko 20.000 tona preveženog tereta.
Ovo odeljenje vrši snabdevanja i popunu gorivom transportnog procesa na relaciji SRJRSK kao i obezbeđenje popune gorivom Vladinih i drugih institucija iz RSK od posebnog
značaja. Ukupno je u toku 1994. godine opsluženo u Beogradu 5953 m/v i utrošeno oko
802.000 l goriva.
Na školovanju u SRJ za potrebe SVK nalazi se 243 lica. Poslove u vezi sa njihovim statusnim
pitanjima obavlja takođe odeljenje MO pri Birou Vlade u Beogradu.
U MO ukupno je zaposleno 211 radnika. Od toga 65 imaju status CL na određeno vreme,
8 status CL na neodređeno vreme u VJ, profesionalnih vojnih lica ima 10 a 128 lica imaju
status radnika zaposlenih u državnim organima. 30 lica ima VSS, 25 ima VŠS a 148 lica
SSS. Preuzimanjem vojnoteritorijalnih organa od SVK broj zaposlenih povećati će se za još
oko 200 radnika.
Kao što je već napred naznačeno Ministarstvo odbrane odlučilo je da uspostavi sve svoje
zakonom predviđene funkcije, da ih podigne na planski nivo bez obzira na složene uslove
ostvarivanja odbrambenog sistema RSK i da svim raspoloživim snagama pristupi njihovoj
realizaciji. U tom pogledu napravljeni su već značajni početni koraci, što se pre svega odnosi
na pripremu predloga Vladi za usklađivanje određenih rešenja u oblasti propisa i na izradu
planova angažovanja ministarstva i njegovih organizacijskih jedinica.
Svesni smo da je navedeni zahvat veoma težak i da ga bez pomoći drugih odgovornih
državnih subjekata u oblasti odbrane nećemo moći uspešno realizovati. Zbog toga MO
očekuje podršku, saradnju i razumevanje od organa i institucija kojima se bude obraćalo, pa
bilo to i samo u domenu njihovih zakonom utvrđenih obaveza.
Zabranjeno umnožavanje i kopiranje.
Urađeno u 3 primerka MINISTAR
i dostavljeno: p u k o v n i k
– Ministar (primerak br. 1.) Dr. Rade Tanjga
146

– Vlada RSK (primerak br. 2.)
– Arhiva (primerak br. 3.)
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

44

1995., veljača 9.
Vukovar
Izvješće Komande vojnog odseka Vukovar zapovjedniku 11. korpusa SVK o borbenoj
spremnosti u 1994. godini
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA ODBRANA
SLAVONSKO-BARANJSKI KORPUS VOJNA TAJNA
KOMANDA VOJNOG ODSEKA VUKOVAR Strogo poverljivo
BROJ: 8-100-2/95-1-1
VUKOVAR: 9. 02. 1995.
Komandantu 11. korpusa
gospodinu general majoru
Dušanu Lončaru
veza Vaš broj: str. pov. 1-7/1 od 3. 02. 1995. god.
Cenjeni gospodine generale!
Izvršavajući Vaše naređenje dostavljamo Vam tri primerka Analize borbene gotovosti
KVOD227 Vukovar za 1994. godinu, koja je donesena na sastanku svih načelnika i
pomoćnika Komandanta KVODi Od VOD-a.228
S poštovanjem!
Komandant
major
M.P.229 Milivoj Vujović, [v.r.]
Dostavljeno:
1. Komandantu 11. korpusa 3 kom
2. Načelnicima VOD-a 1-5 kom
3. Arhiva
O tome obavest
1. Pomoćnik Ministra odbrane RSK
gospodinu Milanu Milanoviću
-------227
228
229

Komande vojnog odseka.
Odjeljenja vojnog odseka.
Okrugli pečat: Komanda vojnog odseka Erdut.

147

ANALIZA BORBENE GOTOVOSTI VOJNOG ODSEKA VUKOVAR
ZA 1994. god.
Odlukom Predsednika VSO RSK i Komandanta GŠ SVK od 8. 02. 1994. god. naređeno
je formiranje VTO230 od 1. 04. 1994. god. i preuzimanje poslova vojne obaveze i mobilizacije,
koje je do tada bilo u nadležnosti Ministarstva odbrane, od strane novoformiranih VTO u
sastavu pripadajućeg Korpusa SVK.
Za zonu odgovornosti 11 Korpusa formiran je Vojni odsek sa sedištem u Erdutu i
odeljcima VOD-a Vukovar, Mirkovci, Tenja, Dalj i Beli Manastir.
Za obrazloženje navedene odluke rečeno je da takav sistem bolje omogućava izvršavanje
vojne obaveze, da mobilizaciju mora biti u nadležnosti vojnih a ne civilnih organa vlasti
uostalom da je na takav način organizirano izvršavanje vojne obaveze i u SRJ. Kako u
Vukovaru nije bilo osnovnih uslova za rad Vojnog odseka odlučeno je da njegovo sedište
bude u Erdutu.
Iako smo znali da takva Odluka nije u skladu sa pozitivnim propisima RSK, da je
donesena od strane nenadležnog organa, da za ovo područje u pogledu izvršavanja vojne
obaveze nema posebnih problema bez obzira da li je ono u nadležnosti opštinskih ili
republičkih organa vlasti, izvršili smo primopredaju poslova kako je to već naloženo i
aktivno se uključili u formiranje i organizaciju rada Vojnog odseka.
Smatrali smo da je takva odluka od interesa za celovito rešenje izvršavanja vojne obaveze na
čitavom području RSK, da je dobronamerna da će ju Skupština RSK naknadno verificirati.
Tadašnja formacija Vojnog odseka brojala je 55 formacijskih mesta da bi od oktobra bila
proširena na ukupno 61 formacijsko radno mesto, koja su popunjena na način da je od
M.O. raspoređeno 25 radnika sa statusom CL u VJ231 dok su ostali preraspoređeni delom iz
M.O. a delom iz jedinica 11. korpusa i nastavili da rade kao mobilisana lica.
Iako status zaposlenih radnika nije, kao ni dan danas, na odgovarajući način i jedinstveno
rešen, svi zaposleni radnici prihvatili su novu vojnu organizaciju i odgovorno prišli
izvršavanju svih naređenja pretpostavljene Komande. Tako je stanje b/g Vojnog odseka
održavano na neophodnom visokom nivou.
Međutim, izvršavanje svih zadataka bilo je znatno otežano iz razloga što se sedište
Komande VOD-a nalazilo u Erdutu. To je otežavalo komunikacijsku povezanost sa
Komandom Korpusa, Komandama brigada i odeljcima VOD-a. Tako je svako naređenje
Komande Korpusa “putovalo” do Erduta da bi ga Komanda VOD-a nakon razrade,
prosleđivala nazad u Vukovar u odeljak VOD-a kao i u druge odeljke.
Zato, kao i zbog drugih objektivnih razloga Komanda VOD-a je odlučila da izvrši
preselenje za Vukovar. Sa Opštinom Vukovar postignuto je odgovarajuće rešenje i na
korištenje nam je dodeljeno zemljište gde se nalazio bivši Sekretarijat za narodnu odbranu.
Zgrade na navedenom zemljištu u potpunosti su bile uništene što je svima poznato, a postoji
i odgovarajuća fotodokumentacija.
Vlastitim angažovanjem radnika uz pomoć inžinjerijskih jedinica Korpusa i jedinica
radne obaveze zemljište je u potpunosti uređeno, izgrađena je neophodna infrastruktura a
dve zgrade sa ukupno 10 prostorija su sanirane do stanja za njihovo funkcionalno korištenje.
Ukupna vrednost izvršenih radova, saniranih objekata, kancelarijskog nameštaja i druge
neophodne opreme za rad procenjuje se u vrednosti od 1.000.000,00 dinara. Također je
230
231

Vojno teritorijalnog odseka.
Civilno lice u Vojsci Jugoslavije.

148

sačinjen projekat glavne zgrade čiju izgradnju će najverovatnije preuzeti Opština Vukovar i
jedne sporedne zgrade koju planiramo vlastitim angažovanjem izgraditi.
U toku jula 1994. god. izvršeno je preselenje iz Erduta i sedište Komande premešteno u
Vukovar. Na taj način stvoreni su neophodni uslovi za rad.
TEŽIŠNI ZADACI
Težište rada dali smo na:
– formiranje potpune i tačne kartoteke v/o
– formiranje potpune i tačne kartoteke mts
– popuna jedinica SVK i jedinica rezervnog sastava milicije v/o i mts u skladu sa odobrenim
planovima popune
– popuna obveznicima radne obaveze preduzeća, opštinskih i državnih organa vlasti u
skladu sa utvrđenim ratnim rasporedom
– uvođenje u evidenciju, regrutovanje i uput regruta na služenje i dosluženje vojnog roka
– formiranje i stavljanje u funkciju vlastitog pozivarskog sistema
– formiranje vojnog teritorijalnih odreda
– obezbeđenje bezbedonosne provere lica za mirnodobsku i ratnu popunu
– materijalno obezbeđenje rada K VOD-a
– rešenje radno pravnog statusa zaposlenih radnika
EVIDENCIJA VOJNIH OBVEZNIKA
Poznata je činjenica da je tokom ratnih dejstava kartoteka v/o za područje Opštine
Vukovar u potpunosti uništena dok za područja Opštine Dalj, Tenja, Mirkovci nije ni
postojala. Zato se formiranju kartoteke v/o prišlo gotovo ispočetka koristeći razne izvore
podataka, kao što su: anketiranje građana, spiskovi mesnih zajednica, spiskovi crvenog krsta
i birački spiskovi. Tako je kartoteka v/o formirana na bazi nesigurnih podataka što je dalo za
rezultat nepotpunu i netačnu kartoteku.
Također je poznato da je ovo područje izloženo velikim migracijama i fluktuaciji
stanovništva i da građani masovno izbegavaju svoju obavezu prijave vojnom odseku, svake
promene vezane za njihovo prebivalište i boravište.
U toku avgusta 1994. god. uz puno razumevanje i saradnju sa SUP Vukovar izvršeno
je sravnjavanje kartoteke v/o sa kartotekom građana koji su izvadili lične karte. Na taj
način formirali smo kartoteku na osnovu prijave prebivališta građana kako je to zakonom i
propisano. (čl. 272 Zakona o Srpskoj vojsci Krajine)
EVIDENCIJA MATERIJALNO-TEHNIČKIH SREDSTAVA
Evidencija mts sačinjena je na osnovu registracionih listova koji se prilikom svake
registracije ili produžetka registracije obavezno popunjavaju.
Kako SUP Vukovar i SUP Beli Manastir odeljcima VOD-a registracione listove motornih
vozila redovno dostavljaju evidencija mts je potpuna i tačna.
Međutim poznata je činjenica da su mnoga motorna vozila registrirana na lica iz RSK
a da se stvarni vlasnici i motorna vozila nalaze u SRJ. Iz tog razloga stvarnu kartoteku mts
je nemoguće formirati. Rešenje tog problema moglo bi biti u donošenju posebne odluke
po kojoj bi prilikom svake registracije i produžetka registracije vlasnici motornih vozila bili
dužni u odeljcima VOD-a izdavati potvrdu da je motorno vozilo evidentirano za potrebe
odbrane. Donošenje takvih odluka uskoro ćemo predložiti nadležnim Skupštinama opština.
Dalje, tvrdimo da građani svoju obavezu da daju materijalna sredstva za potrebe odbrane
ne bi u tolikoj meri izbegavali da se ispoštuje princip vozilo-vozač koji je ujedno i vlasnik,
149

da se prilikom preuzimanja materijalnih sredstava od strane korisnika formira komisija i da
se za korišćenje imaocu sredstava isplaćuje naknada kako je to već Uredbom o materijalnoj
obavezi za potrebe odbrane (Sl. glasnik RSK br. 7/92) i propisano.
POPUNA JEDINICA
Popuna jedinica SVK, rez. sastava milicije i drugih jedinica mora se vršiti isključivo
posredstvom K VOD i nadležnih odeljaka u skladu sa pozitivnim propisima (Pramos-om,
Uredbom o osnovnim kriterijima za raspoređivanje građana za potrebe popune SVK i druge
potrebe odbrane zemlje), u skladu sa planovima popune. (Zadatak br. 1 sa analize od 14.
07. 1994. god.).
Ovaj težišni zadatak od strane jedinica nije u potpunosti ispoštovan. Tako planovi popune
nisu doneseni, a popuna je izvršena za aktivni sastav SUP-a, Specijalnu jedinicu milicije
Erdut, jedinicu obezbeđenja NIK Mirkovci kao za formiranje nove jedinice RJ 7124.
I pored više upozorenja organima za popunu u RJ i višoj Komandi još nisu ažurirane i
dostavljene Naredbe o postavljenju rezervnih oficira kako je popuna izvršena.
Dalje, iako su referenti za mob. popunu odeljaka VOD-a jedinicama na celodnevnom
raspolaganju nedostaje nužna saradnja OMP RJ na ažuriranju i sravnjavanju kartoteke
v/o. Ratne jedinice često bez znanja odeljaka VOD-a vrše premeštaj v/o unutar RJ tako da
prilikom pozivanja npr. za smenu dolazi do nesporazuma. Navedeno je naročito izraženo za
43 i 45 pbr.
Ratne jedinice često, preko plana popune, od odeljaka VOD-a zahtevaju popunu
putničkim automobilima, a kada se i to realizuje sa vozilima neodgovorno i nemarno
postupaju.
Tako ima pojava da motorno vozilo nestane ili da dođe do njegovo potpunog uništenja.
Jedan od takvih loših primera je u Komandi 40 pbr.
Uvažavajući sve objektivne kriterijume popune kao što su prevelik broj ratnih jedinica
s obzirom na broj v/o i nedostatak određenih VES-ti ratne jedinice su relativno dobro
popunjene. Tako je izvršena popuna v/o u visini od 88% od plana popune dok su sa mts
jedinice popunjene u visini od 70%.
POPUNA OBVEZNICIMA RADNE OBVEZE
Iako smo još pre ove mobilizacije upozoravali Komandu Korpusa da smo vojnim
obveznicima obavezni određivati ratni raspored po rešenjima Ministarstva odbrane koja su
donesena u skladu sa Uredbom o organiziranju i izvršavanju radne obaveze (Sl. glasnik RSK
11/93) naređeno nam je da takva rešenja ne primenjujemo. Također nam je naređeno da
v/o kojima smo predhodno odredili ratni raspored po osnovi radne obaveze mobilišemo.
Kako je Ministarstvo odbrane, bez saradnje sa odeljcima VOD-a što je svakako propust
i dalje radeći u okviru svoje nadležnosti, izdavalo navedeno rešenja desilo se da pojedini v/o
imaju dupli ratni raspored.
Takova rešenja Ministarstvo odbrane je dostavljalo stranci, Komandi Korpusa, ali ne i
odeljcima VOD-a pa po njima nismo mogli ni postupiti.
Navedeni sukob nadležnosti jednostavno je “presečen” naređenjem Komande Korpusa
(st. pov. broj 1-511 od 19. 11. 1994. god.) po kojem smo na radnoj obavezi dužni zadržati
samo zaposlene u medicinskim ustanovama i prosvetne radnike u školama, a sve v/o koji su
privremeno upućeni na radnu obavezu, da pozovemo u ratne jedinice.
Navedeno naređenje još uvek je na snazi i dužni smo ga primenjivati.
150

Na takav način privreda ovoga područja gotovo u potpunosti je stala, a preduzeća nisu
više znala put da radnike vrate na posao.
Zato je krajem decembra usledila naredba Komande Korpusa o privremenom otpuštanju
dela v/o radi oživljavanja privrede. Po toj naredbi K VOD je imala zadatak da kontroliše da
li su se otpušteni v/o vratili u svoja preduzeća. To je bilo nemoguće i nesprovodivo jer niti
jedna RJ nije dostavila podatke koje je v/o na tom osnovu otpustila.
Dalje, uočeno je i postoje prigovori mnogih direktora da RJ ne vode stvarnu evidenciju
o prisutnosti v/o u RJ, a na kraju meseca im izdaju potvrde da su sve vreme bili mobilisani.
Na taj način v/o nemaju nikakvu obavezu da se vrate na posao, a preduzeća su dužna da im
obezbede platu.
REGRUTNI POSLOVI
U toku 1994. god. u vojnu evidenciju uveden je 771 reg. obveznik 1977 godišta kao i
stariji regrutni obveznici koji do sada iz bilo kog razloga nisu uvedeni.
Prema planu regrutovanja dostavljenog od strane Komande Korpusa regrutna komisija
VOD Vukovar izvršila je regrutovanje 757 regruta.
Prema planovima uputa regrute smo na odsluženje vojnog roka upućivali kroz tri uputna
roka. (Izveštaj o izvršenim uputima predhodno smo već ovoj Komandi dostavili)
U toku prošle godine slobodnih za uput još je bilo 350 regruta koje zbog nedostatka
razreza i planova za uput nismo mogli uputiti na služenje vojnog roka za koje smatramo da
je propust GŠ SVK.
Prošle godine izvršili smo uput vojnika na dosluženje vojnog roka godišta 1965, 1966
i 1967. Pozvano je 1553 r/o a od toga 1441 v/o doslužuje u jedinicama SVK, a 54 v/o u
rezervnom sastavu milicije. Za 58 v/o koji su obavezni služiti vojni rok nepoznato je mesto
prebivališta.
Na školovanje u vojne škole od ukupno 59 kandidata sa ovoga područja nakon provedenog
postupka i primenom nejasnih kriterija upućeno je svega 6 studenata na Vojnu Akademiju
i 1 učenik na Vojnu gimnaziju što je svakako nezadovoljavajuće, izazvalo je revolt mnogih
roditelja i đaka. Zato predlažemo da se prilikom kandidovanja za uput ove godine na Vojne
škole i akademije posveti mnogo više pažnje.
KURIRSKO POZIVARSKI SITEM
Kurirsko-pozivarski sistem je formiran u skladu sa odredbama točka 228 – 251
PRAMOS-a.
Pozivi Mob-11 popunjeni i grupisani na način predviđen PRAMOS-om. Čuvaju se u
kasama, odnosno metalnim ormarima. Za sve v/o raspoređene u RJ SVK, ispunjena su po
dva poziva Mob-11, a na zahtev RJ ispunjen je i treći primerak poziva.
Za sada nema mogućnosti da se drugi poziv čuva u MZ (nedostatak kasa odnosno
metalnih ormara, neobezbeđenost prostorija i dr.).
U svim odeljcima izvršen je izbor kurira. Kurirsko-pozivarski sistem u potpunosti je u
funkciji što se i pokazalo u protekloj mobilizaciji. Najveći problemi su u nedostatku goriva
i ostalom materijalnom obezbeđenju (naoružanje, municija, kišni ogrtači, tašne, baterijske
lampe).
Za slučaj opšte mobilizacije koju bi provodili organi Komande VOD-a putem svog
kurirsko-pozivarskog sistema, kako je to i propisano, cenimo da bi pozivi bili uručeni za 1/3
vremena trajanja mobilizacije. (PRAMOS 239)
151

Po naređenju Komande Korpusa svim RJ je naređeno da formiraju vlastiti pozivarski
sistem koji mora biti u funkciji i koji će biti neovisan od kurirsko-pozivarskog sistema K
VOD Vukovar.
Opšta mobilizacija od 19. 11. 1994. god., po naređenju Načelnika štaba 11. korpusa,
trebala se provoditi isključivo kroz kurirsko-pozivarski sistem RJ, što znači da su jedinice
trebale da se same mobiliziraju. Tako je naređeno navodno zbog provere funkcioniranja
kurirsko-pozivarskog sistema RJ, pa se postavlja pitanje dali je to bila vežbovna ili borbena
mobilizacija.
RJ su pokušale da samostalno provedu mobilizaciju, međutim kako im to nije uspevalo
obratile su se za pomoć Odeljcima VOD-a 40, 43, 45 pbr. koji su kroz svoj pozivarski
sistem (za koji nema plan popune) izvršili mobilizaciju.
Pojedine jedinice (35 Sl. br.) izvršile su pozivanje samo v/o a ne i mts!? Naknadno su
vršili domobilizaciju mts i to po svojoj proceni.
RJ, do danas, još nisu izvestile odeljke VOD-a o odazivu na mobilizaciju tako da nemamo
saznanja koliko se v/o odazvalo na mobilizaciju. Također nemamo povratnu informaciju
koji se v/o nisu odazvali na mobilizaciju a što je važno zbog pokretanja krivičnog postupka.
I danas, iako je opšta mobilizacija u potpunosti provedena RJ se i dalje naređenjima
obraćaju odeljcima VOD-a radi pozivanja v/o po njihovom rasporedu, a da predhodno nisu
izvestili koje su v/o demobilisali.
Zato moramo ponoviti da je svako dalje pozivanje v/o u RJ koje su već mobilisane u
nadležnosti samih jedinica za koje im je Vojni odsek dužan obezbediti treći poziv, a za Vojni
odsek može vršiti pozivanje samo radi dopune, popune novim v/o.
VOJNO TERITORIJALNI ODREDI
Na osnovu Naredbe broj 123-3 od 14. 02. 1994. god. donešene od strane Ministarstva
odbrane RSK i Komandanta SVK naređeno je formiranje VTO u sastavu K VOD Erdut
i to formiranje VTO Beli Manastir, Darda, Dalj, Vukovar, Tenja i Mirkovci. Navedena
naredba u potpunosti je izvršena.
Na osnovu naređenja Komande Korpusa pov. br. 16-68 od 11. 08. 1994. god. navedeni
Vojno teritorijalni odredi su trebali biti ukinuti i rasformirani.
Navedena naredba nije izvršena u potpunosti iz razloga što aktivni rezervni sastav milicije
proglašenjem opšte mobilizacije dana 19. 11. 1994. god. nije izvršio obezbeđenje vitalnih
objekata od posebnog značaja te su VTO odredi izvršili obezbeđenje istih. Također moramo
napomenuti da se u svim izveštajima zahtevanim od strane GŠ SVK uvek traži i izveštaj o
strukturi VTO kao i drugi podatci, što ukazuje na to da VTO treba da postoji.
POSLOVI BEZBEDNOSTI
Organ Bezbednosti KVOD Vukovar, kao što je to propisano obavio je u periodu od 31.
10. do 1. 02. 1995. god. određene zadatke provere lica sa indikativnim ponašanjem, kao
i deo kontraobaveštajne zaštite KVOD-a i ostalih institucija za koje je kontraobaveštajna
zaštita bila neophodna.
U periodu opšte mobilizacije OB232 je izvršio kontraobaveštajnu zaštitu jedinica koje su
upućivane na Ličko ratište, kao i određenih RJ u sastavu 11. korpusa koje su imale vitalan
značaj za odbranu zemlje.
232

Odjeljenje bezbjednosti.

152

Za vreme krize koja je nastupila u trenutku izmeštanja pripadnika Civilne policije
UN-a OB je u potpunosti obavio svoj zadatak vršeći konstantno bezbedonosne provere
ljudi koji su sa istim civilnim policajcima UN-a kontaktirali i komunicirali. Međutim
moramo navesti da bezbedonosnu proveru lica kojima se vrši popuna po mirnodopskoj i
ratnoj formaciji u potpunosti nismo u mogućnosti bili izvršiti, iako smo za navedena imali
odobrenje Komandanta 11. Korpusa iz razloga što je to OB Korpusa zabranio.
Za detaljnije podatke o radu OB KOD-a233 u daljem radu ovog organa obratite se
pismenim putem, kako bi smo mogli nadležnom Organu proslediti izveštaj u širem obliku.
MATERIJALNO OBEZBEĐENJE
Naređenjem Komande Korpusa od aprila 1994. god. KVOD234 je stavljena pod
puno materijalno i financijsko obezbeđenje Pozadinskog organa Komande Korpusa. Od
materijalnog obezbeđenja izuzev minimalnih količina motornog goriva i 30 vojnih uniformi
od sveg potraživanog nismo dobili ništa.
Tako smo bili prisiljeni, a radi obezbeđenja funkcionalnih uslova rada, da sami preko
sponzora nabavljamo prema potrebna materijalna sredstva. Također smo nastojali da
pomognemo i rad Komande Korpusa i drugih RJ.
Što se tiče financijskog obezbeđenja, s obzirom da je većina radnika u KVOD-u
mobilisana a i da su ostali sa 31. 12. 1994. god. izgubili status CL u VJ moramo istaći da
smo kolektivno razočarani.
Dok se za starešine Korpusa, uvek na vreme pronađu sredstva za dodatke na osnovnu
platu za koje imaju i nemaju pravo (dnevnice, topli obrok, odvojeni život i sl.) za radnike
KVOD još nema sredstava za mobilizacijsku platu za decembar a koja u proseku iznosi
60,00 (šesdeset) dinara.
RADNOPRAVNI STATUS
Formacija KVOD Vukovar broji 61 formacijsko radno mesto koja su popunjena sa 57
radnika i koji su tokom 1994. god. imali na različit način rešen radni status.
I pored svih napora Komande Korpusa i KVOD Vukovar radni status radnika nismo
uspeli na odgovarajući i jedinstven način rešiti.
Sa 1. 01. 1995. god. samo 4 radnika KVOD imaju status CL u VJ na neodređeno vreme
dok se ostali vode kao mobilisani.
Navedeno pogađa zaposlene radnike, jer pored toga što primaju neredovno platu nemaju
pravo ni na zdravstveno osiguranje.
ZAKLJUČCI
Navedena analiza pisana je krajnje otvoreno i kritički u nameri da bi ukazivanjem na
određene pojave i probleme našli odgovarajuće rešenje kako bi se što bolje pripremili za
odbranu zemlje.
U analizi nisu posebno razrađena pitanja formiranja vojnih pravosudnih organa što
uzrokuje nemogućnost pokretanja krivičnih postupaka protiv lica koja čine krivična dela
protiv odbrane zemlje. Također, nije analiziran rad NVLK235 za koju smatramo da svoj rad
mora dići na viši i odgovarajući nivo.
233
234
235

Korpusnog odjeljenja.
Korpusno vojno odjeljenje.
Niža vojno liječnička komisija.

153

Kako su navedena pitanja u nadležnosti Komande Korpusa molimo da istima posvetite
veću pažnju.
Dalje, kako je Skupština RSK 1. 11. 1994. god. donela Odluku o ukidanju Odluke
o formiranju Vojno teritorijalnih organa i vraćanju mobilizacijskih poslova u nadležnost
Ministarstva odbrane što se tiče mobilizacijske gotovosti i direktno radnika KVOD moramo
navesti sledeće.
Smatramo nekorektnim da još uvek nismo upoznati novom radnom sistematizacijom i
da je ista sačinjena a da barem nismo konsultovani.
Stoga smo na sastanku Kadrovskog saveta KVOD Vukovar na kojem su prisustvovali i svi
Načelnici Odeljaka VOD-a zaključili:
1. da se bez obzira na predstojeću transformaciju Vojnog odseka i prelazak u Ministarstvo
odbrane što zbog nerešenog radnog statusa kod radnika izazvalo nesigurnost, mora, kao i do
sada, borbena gotovost za izvršenje svih postavljenih zadataka držati na najvišem nivou.
2. da primopredaja poslova i zadataka između Vojnog odseka i Ministarstva odbrane mora
rešavati zajedno sa rešavanjem radnog statusa radnika zaposlenih po bilo kojem osnovu u
Vojnom odseku, gde se mora za sve radnike naći prihvatljivo i odgovarajuće rešenje.
3. da iz svih uvodno iznesenih razloga sedište buduće Uprave Ministarstva odbrane “Istočna
Slavonija, Baranja i zap. Srem” bude u Vukovaru.
4. da se na mesto Načelnika Uprave “Istočna Slavonija, Baranja i zap. Srem” postavi
dosadašnji Komandant Vojnog odseka Vukovar Miroljub Vujović jer to svojim dosadašnjim
radom u potpunosti zaslužuje.
Nadamo se da ćete naći razumevanja za rešenje u analizi iznetih problema i da ćete nam
pomoći u realizaciji gore navedenih odluka.
S poštovanjem!
za Načelnik odeljka Vukovar K O M A N D A N T
major major
Jovica Kresović, [potpis nečitak, v.r.] Miroljub Vujović, [v.r.]
Načelnik odeljka Tenja Načelnik za mob i reg
kapet. I kl. i popunu
Kapetan Milovan, [v.r.] Puzić Dušan, [v.r.]
Načelnik odeljka Mirkovci Načelnik za pravne poslove
Jovančević Milivoje, [v.r.] Radulović Željko, [v.r.]
Načelnik odeljka Dalj Pom. K-ta za bezbednost
kapetan major
Vujko Đorđe, [v.r.] Uvalić Nebojša, [v.r.]
Načelnik odeljka Beli Manastir Pom. K.ta za obezbeđenje
kapetan I kl teritorije
Bekić Mile, [v.r.] Mihaljević Tomislav, [v.r.]
Pom. K-ta za pozadinu
major
Jelača Mladen, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 2., kut. 604.
154

45

1995., veljača 9.
Stara Gradiška
Obavijest Udruženja boraca RSK ministru obrane RSK o 13.000 dragovoljaca koje bi
Udruženje boraca Republike Srbije i Udruženje s Kosova i Metohije uputilo u RSK u slučaju
napada HV-a na RSK
UDRUŽENJE BORACA REPUBLIKE

SRPSKE KRAJINE

STARA GRADIŠKA

Broj: 01-16-01/95

Datum: 9. 02. 1995.

ŠIFROVANO!

MINISTARSTVO OBRANE
MINISTAR
DR RADE TANJGA
Poštovani gospodine ministre!
Povodom učestalih pretnji Hrvatske da će silom zauzeti Krajinu Udruženju boraca
Republike Srpske Krajine javljaju se pojedinci i grupe ljudi spremnih da brane Republiku
Srpsku Krajinu.
Udruženje boraca Republike Srbije stavlja nam odmah na raspolaganje jednu brigadu
(oko 3000 boraca), komplet obučenu a Udruženje boraca Kosova i Metohije me je pozvalo
da dodjem na Kosovo oko 15. februara radi dogovora oko angažovanja dobrovoljaca sa tih
prostora (prema njihovoj procjeni radi se oko 8-10000 ljudi).
Budući da sam upoznat sa stavom Vrhovne komande da termin “dobrovoljac” ne postoji
u našem zakonu, u dosadašnjim kontaktima, upoznao sam sagovornike, a isti su se složili da
je dobrovoljac do onog momenta dok ne obuče uniformu Srpske vojske Kraine, od tada je
vojni obveznik.
Od Vas gospodine ministre tražim sledeće:
1. Pismenu saglasnost ili zabranu za daljnje kontakte,
2. Ukoliko odobrite da nastavimo sa tom aktivnošću, skrećem Vam pažnju da materijalnih
sredstava nemamo ili
3. Da nam date nešto novca za operativne troškove i gorivo preko Biroa Vlade u Beogradu
ili komande 18 korpusa Srpske vojske Krajine.
U usmenoj formi upoznao sam sa ovim predlozima šefa Vašeg kabineta gospodina
Rajčević Milu.
Molim Vas da mi odmah odgovorite po prijemu ovog akta.236
Srdačno Vas pozdravljam!
S E K R E T A R
M.P.237 Pribičević Nedeljko, [v.r.]
M.P.238
236
237
238

Ministarstvo obrane RSK odgovorilo je da se slaže sa zahtjevom, vidi: Dok. br. 53.
Okrugli pečat: Udruženje boraca RSK, Stara Gradiška.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 289, primljen 9. 2. u 14,20; predan u 15,10.

155

Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 18., inv. br. 1932.

46

1995., veljača 10.
[Knin]
Izvod iz izlaganja predsjednika RSK Milana Martića o borbenoj spremnosti u SVK, koji
Glavni štab SVK dostavlja zapovjedništvima korpusa i značajnijim časnicima u SVK
VOJNA TAJNA
STROGO POVERLJIVO
IZVOD IZ IZLAGANJA PREDSEDNIKA REPUBLIKE
GOSPODINA MILANA MARTIĆA NA REFERISANJU
O BORBENOJ GOTOVOSTI SVK
– Dana 10. 02. 1995. godine –
Predsednik Republike uključio se u praćenje toka referisanja nešto poslije 09.00 časova. Pre
nego što je napustio referisanje Predsednik se izvinio prisutnim starešinama, što zbog drugih
neodložnih obaveza ne može do kraja pratiti ovu izuzetno značajnu aktivnost.
U obraćanju starešinama Predsednik je jasno i nedvosmisleno ukazao na karakteristike
postojećeg stanja u zemlji i na ozbiljnost ustaške agresije koja predstoji.
U izlaganju, poseban akcenat je stavljen na ulogu i zadatke SVK i njene pripreme da
spremno dočeka agresiju uz naglašavanje značaja borbenog morala i veze vojske i naroda.
Imajući u vidu značaj pitanja, ocena i stavova, koje je dao Predsednik države, Glavni štab
se odlučio da komandama korpusa i najodgovornijim starešinama dostavi izvod iz izlaganja
Predsednika. Izvod je prilog uz Zaključke i zadatke o borbenoj gotovosti u SVK.
*
Sudbinu srpskog naroda i naše države drži SVK. Posebna je odgovornost komandnog kadra.
Bez dobrog komandovanja ne može se imati organizovana i efikasna vojska. Bez uspešnog
komandovanja SVK je unapred osuđena na propast.
Narod – SVK: Oči i uši naroda uprte u SVK.
Izgrađivanje vojske je proces. Manje obučena i slabija vojska može puno dati ako postoji
sposobno komandovanje. Komandovanjem se rešavaju problemi. Danas narod u Krajini
ima svoju vojsku, srpsku, sa svojim starešinskim kadrom. Protiv blaćenja sam SVK i njenih
oficira. Cilj nam je da narod učvrsti poverenje u svoj oficirski kadar.
Prisutna je teza: napustila nas JNA 1991., hoće li u slučaju rata vojska (misli se na oficire iz
SRJ) ponovo pobeći. Ovde su svi oni koji nisu pobegli u 1991. g. pa sigurno neće ni sada,
to je odgovor vašeg k-ta gen. Čeleketića.239
SVK je vanstranačka, narodna, ona je vojska u podjednakoj meri svakog ko živi u RSK i
svih stranaka podjednako, ali nije stranačka. Vojska čuva i bori se za interes naroda da bude
svoj na svome. Nju ne interesuje šta koja stranka čini da bi došla na vlast.
239

Milan.

156

SVK mora da bude stabilan faktor nadstranački, okosnica države i njene odbrambene moći.
Od SVK se očekuje da stalno uliva poverenje kod naroda, da je prostor teritorije RSK
bezbedan. Bez dobro organizovane SVK, jake i čvrste, sve drugo pada u našoj državi. Nema
ni pravnog sistema ni socijalne politike. Uslov zato je odbrana. Odbrana je prioritet broj
jedan za našu sadašnjost i budućnost. Ona to mora da bude.
Prisutan je nesklad u odnosu prema odbrani. Deklarativno, sve je u redu, u praksi suprotno
od deklarativnog. Očekuje se da parlament bolje bude informisan i da ispolji veći uticaj na
rešavanje problema odbrane. Svi poslanici podržavaju zalaganja da se mora jačati vojska i
sistem odbrane u celini. Nadležni organi države moraju ispunjavati svoj deo obaveza prema
odbrani. Pokušaji prebacivanja odgovornosti na druge, ne podržava parlament. Stav je da
svi koji su nadležni moraju da obezbede svakom vojniku minimum egzistencije. Ispraviće
se ono što je bilo negativno u odnosu prema SVK i odbrani. Neodgovornost je razarala i
razara zdravo tkivo naše odbrane SVK. Prisutni su pokušaji da se u vojsku unosi nemir, što
je vodilo padu borbenog morala i defetizmu.
Sumnja u dobronamernost postupaka sa negativnim posledicama je ljudska i mora se
razumeti. Do toga nije smelo da dođe. O inertnosti, izbegavanju obaveza prema odbrani
govori i činjenica da se državna dobra namesto za odbranu koriste za druge, a pre svega
za privatno bogaćenje. Primer korišćenja šuma je više nego ubedljiv. Sa programom
“Drvo” kroz plansku seču, moglo se obezbediti SVK i odbrana. Nažalost, to se nije desilo,
a pojedinci i razni profiteri nemilice su prisvajali opštenarodno dobro. Suprostavljanje u
parlamentu takvoj politici mora se povećati.
U 1995. godini očekuje se agresija hrvatske vojske. Agresiju moramo dočekati spremni.
Biće to presudna bitka, ne samo za RSK, nego za celokupan Srpski narod. Postojanje i
rad vojnoobaveštajnih organa i državna bezbednost moraju obezbediti podatke o početku
agresije bar 10 do 15 dana pre njenog otpočinjanja. Sigurni smo da će do agresije doći, ali
teško se može utvrditi njen početak, do koga će doći u periodu april-jul 1995. godine.
Rat između RH i RSK mora se završiti pobedom jedne i porazom druge strane. Dok se to
ne desi, rat se neće i ne može završiti.
Republika Srpska Krajina čini velike napore na diplomatskom planu da do rešenja problema
sa RH dođe mirnim putem. Ta opcija će teško uspeti, jer su svi argumenti na srpskoj strani
(istorijsko, pravno, faktično stanje).
Srbi su državotvoran narod i samo takvi mogu ostati. Nećemo i nesmemo iz rata u kome
smo i koji ćemo dalje voditi izaći kao podređena strana sa tretmanom etničke zajednice i
nacionalne manjine.
Na kraju rata, naš status mora biti kao što je i bio: državotvorni narod. Prihvatili smo
pregovore sa hrvatskom stranom, uz posredovanje međunarodne zajednice, ali malo
se šta može očekivati od navedenih pregovora. Pregovori su za nas ipak korisni, jer oni
omogućavaju da se dobije više vremena za pripreme za odbranu od hrvatske agresije.
Konačan obračun sa Hrvatskom moramo dočekati spremni. Politika Tuđmana240 ne vuče
poteze napamet. Sve što čini, učinio je uz odobravanje Nemačke. Izjave Kola241 i Kinkela242
u kojima se Tuđman poziva da povuče odluku o otkazivanju gostoprimstva UNPROFOR-u
su maska sračunata na postizanje ciljeva kroz pritiske na Srbe i Savet bezbednosti da se utiče
240
241
242

Franjo, predsjednik Republike Hrvatske.
Helmut Kohl, kancelar SR Njemačke.
Klaus Kinkel, ministar vanjskih poslova SR Njemačke.

157

na SRJ da prizna Republiku Hrvatsku i BiH u avnojevskim granicama. Pritisak na Srbiju
i SRJ ima za cilj da se SRJ odrekne obaveza koje je prihvatila prema Vensovom planu i da
se narod RSK izoluje i ostavi bez ikakve pomoći. To treba po oceni Hrvatske i Nemačke da
dovede do poraza Krajiških Srba.
Političku situaciju kontroliše i međustranačka nadmetanja u Hrvatskoj u borbi za vlast. Sve
stranke su jedinstvene kada je u pitanju RSK. Oružana opcija rešenja problema sadržana je
u programu svih starešina i u opoziciji. Srbi od bilo kakve politike Hrvatske mogu očekivati
pokušaje da se ostvari plan Ante Starčevića (1/3 Srba proterati; 1/3 Srba prevesti u katoličku
veru; 1/3 Srba ubiti). Ma koja stranka došla na vlast, neće se odreći plana A. Starčevića.
U saboru Hrvatske, postignuto je potpuno saglasje u politici prema RSK, što mnogo ne
treba da čudi. Protivnici Tuđmanove politike (Istarski forum i dr.) nisu inspirirani pravdom
prema RSK nego ostvarivanjem svojih specifičnih političkih interesa.
Prisutna je i sve više raste bojazan i u samoj Hrvatskoj od povlačenja UNPROFOR-a.
Tu bojazan i sam Tuđman teško može da sakrije. Nije isključeno da bi uz veliku pompu
na traženje Međunarodne zajednice Tuđman mogao povući zahteve da UNPROFOR
napusti Hrvatsku. Naravno do toga bi moglo doći uz određene ustupke, koji bi išli na štetu
RSK i SRJ. Hrvatska neće i nesme ući u rat protiv svih Srba, a ta opcija je realna ako ode
UNPROFOR.
Ako dođe do agresije Hrvatske na RSK moramo biti spremni da rat vodimo kraće ili duže
vreme bez neposredne pomoći VJ i VRS. Zato se moramo maksimalno pripremiti. To je
značajno i zato što olakšava poziciju Hrvatske protiv RSK. Ako situacija bude zahtevala
svekoliki srpski narod braniće Krajinu. Mi smo braća i međusobna pomoć u borbi na život
i smrt biće na visini koju zahteva vreme u kome živimo. Hrana, municija i ljudstvo, kao
pomoć za SVK je garantovana. Pružanje pomoći ići će tako da se SRJ otvoreno ne uključi
u rat.
Neovisno od pomoći i angažovanja SRJ i RS mi moramo biti maksimalno spremni za
suprostavljanje hrvatskoj agresiji. Moramo moći duže vreme da samostalno vodimo rat.
Naša spremnost mora biti takva da i sami možemo odvratiti Hrvatsku od agresije ili ako
dođe do agresije moramo biti sposobni da je u najtežoj varijanti po nas slomimo i bez
pomoći.
Naš motiv za suprostavljanje agresiji bazira na činjenici da branimo svoja ognjišta, porodice,
da se spašavamo od genocida, da smo svoj na svome, da Hrvati ne mogu i ne žele živeti sa
Srbima, kao narodom koji je sa njima ravnopravan. Pored navedenog srpski narod u RSK
nema gde da ode, jer nema rezervne otadžbine. Sve što čini motiv za našu odbranu treba
da bude osnov za delovanje i odnos prema SVK. Sad je trenutak da se pokrenu sve snage
sa kojima raspolažemo i da ih orjentišemo na jačanje odbrane. Komande korpusa treba
da budu nosioci inicijative za zajedničko angažovanje vlasti, građana, vojske na zadacima
odbrane u zonama odgovornosti.
Potrebno je pozvati predsednike opština i druge organe vlasti, organe ministarstva
unutrašnjih poslova i dogovoriti zajedničke akcije na planu pripreme za odbranu od ustaške
agresije. Organizovati akcije utvrđivanja i uređenja teritorije za odbranu, ići na radne
akcije omladine i građana. Pripremati svako naselje za upornu odbranu. Predvideti zaštitu
važnijih materijalnih dobara. Od opština tražiti da obezbede gorivo, materijal za bunkere i
druge objekte vatrenog sistema. Inžinjerijska, odnosno građevinska mehanizacija mora biti
maksimalno iskorištena na zadacima uređenja teritorije. Položaje koje je SVK napustila po
158

Zagrebačkom sporazumu treba urediti i pripremiti za posedanje i odsudnu odbranu. Pri
tome koristiti sva dosada stečena iskustva.
Koristiti sva saznanja iz borbenih dejstava 5. K i Hrvatske vojske, posebno upotrebu jedinica
HV na livanjsko-grahovskom pravcu. Očekuju nas uporna i dugoročna borbena dejstva.
Početak agresije moramo dočekati sa organizovanom odbranom i vatrenim sistemom koji
daje osiguranu osnovu za slamanje napada i preživljavanje i zaštitu od ubitačne artiljerijske
vatre. Zaprečavanje i utvrđivanje mora biti potpuno i usklađeno sa zamisli za odbranom
i vatrenim sistemom. Rejoni odbrane nižih jedinica moraju omogućiti svakom vojniku i
odelenju pružanje otpora sa najmanje tri linije odbrane. Na svakoj liniji vojnik mora imati
zaklon punog profila, rezervne položaje za sva oruđa, uređena mesta za osmatrače i slično.
Raditi saobraćajnice između linija odbrane, gde zemljište ne omogućava prikriven pokret
vojnika i vatrenih sredstava. Nerealno je očekivati uspešnu odbranu ako se ona izvodi sa
jedne linije ma kako ona bila uređena. Borbeno spreman korpus mora imati rezervu ma
kolika ona bila mala. Postojanje rezerve omogućava brzo reagovanje na promene u situaciji
do koje iznenada dolazi.
Komandovanje nesme praviti i ponoviti greške iz 1993. godine. Maselnica, Medački džep,
Divoselo, ne smeju se ponoviti. Gubljenje navedenih objekata rezultat je odbrane sa jedne
linije i bez bilo kakve aktivnosti. Ne prihvatati da borbena dejstva izvodimo samo tamo
gde ustaše napadaju. Mi moramo pored odbrane na prostoru gde smo napadnuti, prelaziti
u napadna dejstva, tamo gde je neprijatelj najslabiji, gde ne očekuje naša protivdejstva.
Spremajmo se da napadamo. Sa rezervama ići u napad, a sa snagama koje pristignu
(dobrovoljcima i drugim) izvoditi odlučne udare. Ne ići u napade na pravcima gde su ustaše
brojno jače. Napadati tamo gde su “najtanji”.
Naše borbene aktivnosti ne smemo svoditi na samo vraćanje onog što hrvatska vojska
zauzme. To bi bila utopija i ne bi doprinosila povoljno krajnjem ishodu rata. Odbranom
hrvatsku vojsku zaustaviti tamo gde prelaze u napad, a prelaziti u napad tamo gde su ustaše
slabije. Dejstvovaće se po čitavom prostoru Hrvatske. U udarima mi imamo inicijativu.
Biramo mesto, vreme, način udara. Niko nas ne može sprečiti da tučemo po Zagrebu,
Osijeku, Vinkovcima, Zadru, Karlovcu, Splitu... Imati plan dejstva i pripremiti se za
potpunu i sigurnu realizaciju. Hrvatska može biti rasečena i time bi sa njom rasčistili za sva
vremena. Rasecanje i odsecanje delova Hrvatske na više mesta porazno bi bilo za ustašiju
i od toga se više ne bi oporavila. Tražiti mogućnost da se spojimo sa delom RSK koji čini
Istočna Slavonija, Zapadni Srem i Baranja. To bi bio najveći dobitak. U slučaju naše pobede
gotovo bi bilo sa Hrvatskom. Niko više ne bi mogao da stane uz Hrvatsku. Bar ne zvanično.
To je za nas i najkraći put za međunarodno priznanje i ujedinjenje u jedinstvenu srpsku
državu.
Bitku sa Hrvatskom moramo dobiti. Bitku ne smemo izgubiti. Na to nemamo ni pravo.
Traži se borba u koju se ulaže i zadnji atom snage. Mobilisati sve što je zdravo i sposobno,
eliminisati sve što je negativno, sprečiti defetizam. Borbeni moral moramo podići na zavidan
nivo.
Vojskom komanduje Vrhovni komandant. Neće se dozvoliti nikome da se upliće u
komandovanje. Sprečeni su pokušaji da profiteri smenjuju komandante. Komandovanje
se u celini mora okrenuti problemima pripreme za odbranu jedinica i komandi SVK.
Od Vojske i njenog komandovanja se očekuje da uvek budu na visini zadatka koje nose.
Presudne se bitke ne smeju gubiti. A našu Vojsku očekuje presudna bitka. Lično sam bio
jako nezadovoljan kada sam video koliko se malo radi na odbrani i kolika je ležernost i
159

nespremnost da se za odbranu uradi sve što se može i mora. Razmišljao sam i o mogućnosti
da zavedem vojnu upravu. Ipak rezultati se mogu postići i oslanjanjem na poslanike i
parlament. Borimo se da se prekine praksa da “svako vuče na svoju stranu”. Prisutne su
mi namere i potezi koji nisu dobronamerni prema SVK. Vojska ne sme i neće biti nikome
otirač za čizmu. Učiniću sve što mi ustav i zakoni daju za spas ovoga naroda. Računam na
spremnost i visoku borbenu gotovost vojske. Vojska mora delovati tako da čuva interese
naroda. Jasno je da rat ne možemo voditi i dobiti bez privrede o čemu moramo svi voditi
računa i pomoći da privreda ima kadrove bez kojih nema proizvodnje. Država mora otvarati
vrata privrede ženama i svima onima koji mogu raditi a ne mogu ratovati. Nelogično je što
u kuhinjama i kraj kuhinja, u fabričkim krugovima srećemo mlade i zdrave muškarce a na
položajima stare ljude i mnoge sa narušenim zdravljem. Penzioner, invalid, žena i drugi koji
nisu za pušku moraju preuzimati sve one poslove koje rade mladi stasali za pušku i rat.
Na putu smo da pravosuđe počne rešavati zadatke iz svoje nadležnosti. Vojno pravosuđe
je formirano ali ne radi. Civilno pravosuđe praktično ne obavlja svoju funkciju. Od onih
koji ne rade svoj posao uzeće im se sve što su “prikupili” na nezakonit način. To iskoristiti
za potrebe SVK. Oduzimati kamione, vozila, cigarete, robu... Dobijeno predati SVK a
viškove finansijskoj policiji. Takav rad je u cilju spasavanja države RSK. Kriminal i šverc i
oni koji ga štite ruše borbeni moral vojnika i starešina na prvim borbenim linijama. Pošten
čovek ne prihvata bilo kakvu zaštitu švercera i kriminalaca. Ako se švercerima na sudu vraća
švercovana roba onda se mora sumnjati u poštenje i namere sudova.
Ovo je momenat presudan za celokupan srpski narod. Bitku koju vodimo ne smemo
izgubiti. Na komandovanju je velika odgovornost. Od vas očekujem maksimum u
ispunjavanju zadataka koji stoje pred SVK. Kao predsednik države stojim uz vas i založiću
se da se obezbedi minimum onoga što je potrebno za vojsku. Može se očekivati poboljšanje
materijalnih resursa i uslova od značaja za život i rad SVK, povećanje plata i njihova
stabilizacija. Vojska ne sme biti prosjak u RSK. To ja smelo i odlučno kažem i naglašavam.
Naš nastup pred narodom traži visoku disciplinu i organizovanost. Mora se videti što vojska
radi i da se bori za ovaj narod. Najhitniji zadatak je uređenje položaja. Pridavati značaj
presednicima opština i vlasti i njihovoj ulozi u odbrani zona odgovornosti jedinica. Neka
svaki građanin od đaka u školi do predsednika opštine da svoj doprinos odbrani tamo gde
živi. Pretpostavlja se a na to ukazuju i određeni podaci da do agresije može doći oko 31. 03.
1995. Mi moramo biti spremni na punu borbenu gotovost i u agresiji za koju saznamo da
prestoji za pet pa i manje dana. Ne smemo biti zatečeni. Svaki dan i sat do agresije koristiti
za pripreme posebno na planu jačanja borbenog morala i uređenju položaja. Pojačati
propagandu kroz koju više afirmisati vojsku i njenu povezanost sa narodom. Pored emisije
“Front slobode” ići na održavanje okruglih stolova na kojima treba da učestvuju naši vojnici
i oficiri. Sa kamerom više ići u rovove. Psihološkim pripremama uticati na rast volje i morala
vojske i naroda. Želja mi je kad dolazim u naše korpuse da nađem puno bolje stanje nego
što sam ga nalazio u poslednje vreme.
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 3.

160

47

1995., veljača 11 .
Vrhovine
Zahtjev 50. pbr Komandi 15. korpusa SVK za odobrenje 12 profesionalnih ugovora za
održavanje tehnike tenkovske čete skrivene nakon Zagrebačkog sporazuma iz ožujka 1994.
KOMANDA 50. pbr
Pov. br. 50-17-8
Vrhovine, 11. 02. 1995. godine
Zahtjev za profesionalne
ugovore.- KOMANDI 15. KORPUSA
Nakon Zagrebačkog sporazuma deo tehnike Tenkovske čete ostao je sakriven u reonu 1.
pb. Radi se o 2 OTM-60 P243 i 1 OT 60 PB, i samohodno oruđe M 18 – 76 mm. Do sada
smo sa mob. ljudstvom održavali tehniku kontrolu ispravnosti i stvarali potrebni nivo b/g
i tehnike.
Održavanje i korištenje je bilo neefikasno na osnovu ovog molimo ukoliko bi bilo u
mogućnosti, da nam se odobri potpisivanje 12 ugovora za osnovne dužnosti ovoj tehnici
kako bi bilo u mob. stanju i održavanju, a isto tako i taj Mehanizovani vod mogao da
prihvati prvi udar neprijatelja dok ne stigne tehnika sa Kapele.244
K O M A N D A N T
P u k o v n i k
M.P.245 Štrbac Stevan, [v.r.]
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 2., 50. pbr, kut. 1.

48

1995., veljača 12.
Knin
Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama za popunu ratnih jedinica
sanitetskim kadrom
GLAVNI ŠTAB
SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Str. pov. br. 13-8
12. februar 1995. godine
Oklopni transporter M-60P.
Rukom dopisano: “Odgovoriti ako se mogu uklopiti u odobrene kvote dnevnog brojnog stanja i kvotu za
profesionalizaciju (k-n odelenja 4, vozači 4, nišandžije 4=12).”
245
Okrugli pečat: Vojna pošta 9071, Vrhovine.
243
244

161

Popuna RJ246 SVK sanitetskim kadrom,
Naredjenje.Na osnovu člana 6. Uredbe o kriterijumima za rasporedjivanje gradjana i normativima
materijalnih sredstava za potrebe popune vojske i druge potrebe obrane zemlje, a u cilju
poboljšanja sanitetskog obezbedjenja ratnih jedinica SVK i preventivne medicinske zaštite
stanovništva u uslovima neposredne ratne opasnosti,
N A R E DJ U J E M:
1.- Raspored sanitetskog kadra za potrebe odbrane zemlje i popunu ratnih jedinica SVK,
vršiti u skladu sa kriterijumima i prioritetima utvrdjenim tačkom 6. navedene Uredbe, na
osnovu kojih će organi sanitetske službe u Glavnom štabu i komandama korpusa u saradnji
sa Ministarstvom zdravlja i nadležnim medicinskim ustanovama na teritoriji, sačiniti
planove rasporeda i angažovanja sanitetskog kadra, za svoje zone odgovornosti.
2.- Planovima rasporeda i angažovanja sanitetskog kadra obezbjediti popunu i stalno
prisustvo jednog ljekara opšte prakse u Komandi brigade-puka i jedinicama – ustanovama
istog ranga, koji će pored formacijske dužnosti izvršavati i poslove medicinskog zbrinjavanja
stanovništva u zoni odgovornosti jedinice.
Ukoliko na teritoriji nema dovoljno ljekara opšte prakse da bi se obezbjedilo stalno prisustvo
u ratnoj jedinici, načelnici sanitetske službe Komandi korpusa i GŠ SVK će obezbjediti
njihovo ravnomjerno i plansko angažovanje u skladu sa potrebama sanitetskog obezbedjenja
RJ i teritorije.
3.- Planovima angažovanja obuhvatiti sve vojne obveznike – zdravstvene radnike svih profila
i specijalnosti, a po potrebi i žene odgovarajućih zanimanja koje na osnovu člana 259. i 261.
Zakona o SVK podležu obavezi služenja u rezervnom sastavu i mogu biti pozvane na vršenje
vojne obaveze, bez obzira da li im je odredjen ratni raspored ili imaju raspored po drugom
osnovu za potrebe odbrane zemlje.
4.- Na osnovu odluke Predsednika RSK i VSO o obaveznom angažovanju u ratnim
jedinicama vojnih obveznika koji su rasporedjeni na radnu obavezu u trajanju od 7 dana
mesečno, planove angažovanja sanitetskog kadra sačiniti tako da se isti mogu angažovati
odjednom najduže 28 dana, odnosno da odjednom izvrše svoju obavezu za taj i naredna tri
meseca.
5.- Komande vojnih odsjeka vršiće pozivanje lica u rezervnom sastavu prema planovima
angažovanja sanitetskog kadra, koje će im dostavljati načelnici sanitetske službe Glavnog
štaba i Komandi korpusa, načelno najkasnije 30 (trideset) dana prije početka angažovanja
lica navedenim u planu.
U opravdanim slučajevima planovi angažovanja se mogu dostavljati i u kraćem roku, ali
tako da se, licima koja se angažuju, poziv bude uručen najkasnije 7 (sedam) dana prije roka
javljanja u ratnu jedinicu. U izuzetnim situacijama, po odobrenju Komandanta SVK period
uručivanja poziva do momenta angažovanja sanitetskog kadra može biti i kraći.
6.- Pošto je uočeno da su pojedine komande, organi vlasti, zdravstvene ustanove i zdravstveni
radnici vršili opstrukciju svih dosadašnjih naredjenja, dogovora i sl. energičnim merama
sprečavati svaku vrstu zloupotrebe i izbjegavanja vršenja sanitetske službe.
7.- Radne prostorije (ambulante) za preglede i medicinsko zbrinjavanje stanovništva
obezbjediće nadležne medicinske ustanove, odnosno Ministarstvo zdravlja RSK.
246

Ratne jedinice.

162

8.- Odredba Naredjenja Komandanta Glavnog štaba str. pov. br. 11-301 od 19. 11. 1994.
godine, kojom se lica u rezervnom sastavu zaposlena u medicinskim ustanovama zadržavaju
na radnoj obavezi i izuzimaju od mobilizacije u RJ SVK, stavlja se van snage.
9.- Za doslednu realizaciju ovoga naredjenja lično su mi odgovorni Komandanti korpusa.
10.- Za potrebna objašnjenja obraćati se načelniku sanitetske službe Glavnog štaba SVK,
lično ili na telefon 059 (0780 62-455 lokal 21-21).
SK-SK
KOMANDANT
General-major
Milan Čeleketić
Dostaviti:
– svim komandama korpusa i VOD M.P.247
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

49

1995., veljača 13.
Knin
Zapovijed Komande 7. korpusa SVK podređenim postrojbama za obranu i protunapad u
slučaju napada HV-a
KOMANDA 7. KORPUSA NARODNA ODBRANA
DRŽAVNA TAJNA br. 37-3 DRŽAVNA TAJNA – R
13. 02. 1995. godine “GVOZD”
K N I N Primerak br. 3.
ZAPOVEST
Komandanta 7. korpusa za odbranu i ofanzivna dejstva Op. br. 1.
Sekcije: 1:100 000, Zadar, Gračac, Drvar, Glamoč, Biograd, Šibenik,
Split i Sinj, Izdanje 1972. godine
1. NEPRIJATELJ
1.1. Vojno-politička situacija
Do sada su propali svi pokušaji međunarodne zajednice da uspostavi mir u bivšoj BiH i
razreši krizu na prostorima prethodne Jugoslavije.
Aktuelnu vojno-političku situaciju u širem i užem okruženju karakterišu: zabrinutost
međunarodne zajednice da bi jednostrano otkazivanje gostoprimstva UNPROFOR-u od
strane Hrvatske, nakon 31. 03. 1995. godine moglo izazvati:
– Obnovu rata na prostorima bivše Hrvatske,
– Suspenziju sporazuma o prekidu neprijateljstva između zaraćenih strana i rasplamsavanja
rata u bivšoj BiH,
– Uvlačenje SRJ u rat i
247

Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 1100, primljen 11. 4. u 17, 40; proslijeđen 11. 4. 1995.

163

– Proširenje rata na druge delove Balkana, ali i neodlučnost OUN, EU i KEBS da odluke
Hrvatske sankcioniše diplomatskim, političkim i ekonomskim merama.
Ovu zabrinutost MNZ povećava i taktiziranje Hrvatske sa prihvatanjem plana “Z 4”.
Intenzivne pripreme snaga korpusa za brzo reagovanje iz sastava NATO radi obezbeđenja
i zaštite povlačenja UNPROFOR-a iz Hrvatske i Republike Srpske Krajine nakon 31. 03.
1995. godine.
Stanje u Hrvatskoj posebno karakteriše:
– Raslojavanje društva i stvaranje socijalnih razlika,
– Izrazito složena ekonomska situacija,
– Istrošen politički model vladajuće stranke,
– Ugroženost institucija predsednika Republike Franje Tuđmana, a samim tim Vlade i
Sabora u kojem HDZ ima većinu.
U cilju očuvanja vlasti i rešavanja nagomilanih ekonomskih, socijalnih, političkih problema
i sve veću izolovanost od dela MZ,248 aktuelna vlast je ocjenila da nasilnim putem uspostavi
ustavno pravni poredak na ukupnom prostoru bivše Hrvatske.
1.2. Cilj agresije
Verovatni cilj agresije bio bi: Razbijanje snaga korpusa, presecanje teritorije, zauzimanje
Knina, rušenje ustavnog poretka i stvaranje uslova za reintegraciju teritorije RSK u ustavnopravni poredak Hrvatske.
Za realizaciju ovakvog cilja najverovatnije će snagama angažovanim u Ravnim kotarima i
delom snaga OG249 “Šibenik” izvoditi aktivnu odbranu pravcima koji izvode ka moru, a sa
OG “Sinj” sastava: 4.gbr,250 113. i 142. br HV, 126. dp251 i 84. sgb252 raseći snage korpusa
na pravcima: s. Pakovo Selo – Drniš, s. Čavoglave – Petrovo polje – Knin i Sinj – Vrlika –
Knin i u sadejstvu sa OG “Livno” razbiti snage na pravcima napada i ovladati sa Kninom.
Agresija HV na zonu odbrane korpusa verovatno bi bila izvođena u 3 faze:
I faza – Psihološka operacija:
Ovaj vid agresije je u toku, verovatni cilj Hrvatske je da psihološko-propagandnim
delovanjem, političkim i ekonomskim pritiscima i pretnjama ratom uz istovremeno
grupisanje snaga na delovima fronta izvrši snažan uticaj na stanovništvo, dezorijentišući
ga, stvori nepoverenje u mogućnost odbrane Krajine i nezadovoljstvo prema organima
vlasti, dezorganizuje i podeli državno rukovodstvo, onemogući urednu i pravovremenu
mobilizaciju jedinica i operativni razvoj jedinica korpusa i time stvori uslove za “mirnu”
reintegraciju RSK.
II faza – Odbrambena operacija sa aktivnim dejstvima sa ograničenim ciljem:
U ovoj fazi agresije verovatno će težiti da organizacijom odbrane u Ravnim kotarima i
Šibenskom zaleđu i energičnim napadnim dejstvima na pravcima: s. Pakovo Selo – Drniš i
Sinj – Vrlika za što kraće vreme ovlada sa Drniš i Vrlika i stavi ih pod svoju kontrolu i time
dokaže svoju nadmoćnost i nesposobnost snaga korpusa.
248
249
250
251
252

Međunarodne zajednice.
Operativne grupe.
Gardijska brigada.
Domobranska pukovnija.
Samostalna gardijska bojna.

164

Eventualnom okupacijom ovih teritorija, propagandnom mašinerijom, dejstvima ubačenih
IDG, i veštim korišćenjem destruktivnih snaga nastojaće da produži sa stvaranjem
konfliktnih situacija i razdora u državnim organima i vojsci i time stvori povoljne uslove
za nasilnu reintegraciju celokupne teritorije Severne Dalmacije u ustavno-pravni poredak
Hrvatske.
Glavne snage bi angažovao u odbrambenoj operaciji a pomoćne snage sastava OG “Sinj” na
Drniško-Vrličkom pravcu, pri čemu bi najverovatnije sadejstvovala OG “Livno” sa teritorije
RS.
Artiljerijsku podršku OG “Sinj” izvodila bi KAG ZP253 Split.
Borbenu avijaciju angažovao bi za neutralisanje i uništenje KAG, OMJ254 i CV.255
Trajanje operacije 4-5 dana.
III faza – Napadna operacija sa radikalnim ciljem:
Realizaciji ove faze operacije Hrvatska bi pristupila nakon neostvarenog cilja u drugoj fazi, a
uz naklonost i podršku SAD i SRN.
Verovatni cilj Hrvatske u ovoj fazi agresije bio bi razbijanje delova SVK na Ličko-kordunskom
delu fronta, po delovima ih uništiti, a zatim stavljanjem pod kontrolu zauzetog prostora
raseče teritoriju RSK i time stvori povoljne uslove za dovođenje “lojalne vlasti” u RSK i time
izvrši reintegraciju Krajine u međunarodno priznate granice Hrvatske.
U zoni korpusa verovatno će težište odbrane imati u Ravnim kotarima sa ciljem sprečavanja
prodora snaga korpusa ka Zadru i Šibeniku.
Očekivati je upotrebu hemijskog oružja.
Trajanje operacije 10-15 dana.
U slučaju neuspeha međunarodne zajednice da ubedi i prisili hrvatsko rukovodstvo da
prihvati produženje mandata UNPROFOR-a očekivati je angažovanje snaga NATO
za obezbeđenje povlačenja jedinica OUN. Za operaciju obezbeđenja povlačenja
UNPROFOR-a bi verovatno angažovao multinacionalne vazdušno-pokretne snage i OMJ.
Verovatni pravci angažovanja: Zadar – Obrovac – Gračac i Šibenik – Knin. U toku izvođenja
operacije nije isključena primena sile i zaštita iz VaP-a.256
2. ZADATAK 7. KORPUSA
2.1. 7. korpus u agresiji sa ograničenim ciljem u prvoj etapi operacije odsudnom odbranom
sprečava prodor ustaških snaga na pravcima: Zadar – Benkovac – Knin, Šibenik – Drniš
– Knin, Sinj – Vrlika – Knin i na pl.257 Velebit, a delom snaga preći u aktivna dejstva i
povratiti ranije zauzete teritorije.
U drugoj etapi nastaviti sa izvođenjem odbrane, pregrupisati snage i ofanzivnim dejstvima
na odseku Šibenik – Biograd n/m, izbiti na more i utvrditi dostignute linije. U daljem biti
u gotovosti za ofanzivna dejstva.
Podržava 105. vbr258 i V PVO VRS.259
Komandno mesto Knin.
253
254
255
256
257
258
259

Korpusna artiljerijska grupa Zbornog područja.
Oklopno mehanizirane jedinice.
Centra veze.
Vazdušnog prostora.
Planina.
Vazduhoplovnu brigadu.
Vod protuvazdušne odbrane Vojske Republike Srpske.

165

3. ZADACI SUSEDA
3.1. 15. Korpus upornom odbranom u sadejstvu sa 21. korpusom i 7. korpusom sprečiti
prodor ustaških snaga na pravcima: Ogulin – Plaški – Plitvička jezera, Otočac – Vrhovine
– Korenica, Perušić – Bunić – Udbina i Gospić – Medak – Gračac sa zadatkom: upornom
odbranom sprečiti bočna dejstva i ovladavanje sa Kapelom i pl. Velebit i gradom T.260 Grad
i dublje prodore na izabranim pravcima, razvlačeći snage i nanoseći im što veće gubitke u ž/
s261 i MTS.
Po ispoljenom težištu slobodnim snagama izvršiti pokret i preći u protivudar i uništiti
uklinjene ustaške snage. Delom snaga biti u gotovosti za PDB262 i odbranu ka 5.K.
Podržava AG VBR263 i RV i PVO264 SVK.
KM265 u Korenici.
3.2. 2. KK RS sprečava prodor neprijatelja u zoni borbenih dejstava, presecanje i odvajanje
RSK od RS.
Komandno mesto: Oštrelj.
4. ODLUKA
4.1. Odlučio sam, angažujući sve raspoložive snage i potencijale u zoni odgovornosti,
osloncem na uređene zemljišne objekte, masovno zaprečavanje, pripremljene objekte za
rušenje u sadejstvu sa 15. K i 2. KK organizovati odbrambenu operaciju u zoni, grupišući
glavne snage na pravcima: Zadar – Benkovac – Knin i Šibenik – Drniš – Knin, a pomoćne
snage na pravcima: Sinj – Vrlika – Knin i na pl. Velebit sa ciljem: odsudnom odbranom
naneti neprijatelju što veće gubitke, sprečiti mu prodor kroz zonu odbrane, slomiti mu
napadnu moć, a zatim energičnim ofanzivnim dejstvima razbiti neprijatelja na izabranim
pravcima i na odseku Biograd n/m – Šibenik izbiti na more gde preći u odbranu.
Operaciju izvesti u dve etape.
U I etapi odsudnom odbranom sprečiti dublje prodore neprijatelja kroz zonu odbrane,
nanositi mu što veće gubitke u ž/s i MTS, slomiti mu napadnu moć i stvoriti uslove za
ofanzivna dejstva.
Trajanje etape 15-20 dana.
U II etapi produžiti sa izvođenjem odsudne odbrane, izvršiti pregrupisavanje snaga i
energičnim ofanzivnim dejstvima povratiti izgubljene teritorije u Ravnim kotarima i na pl.
Velebit, a na odseku Šibenik – Biograd n/m izbiti na more, odbiti protivnapad iz pravca
Zadra, utvrditi dostignute linije i biti u gotovosti za ofanzivna dejstva ka Zadru i Šibeniku.
Trajanje etape 10-15 dana.
U zoni odbrane sva veća naseljena mesta i gradove pripremiti za dugotrajnu i kružnu
odbranu sa težištem na zaprečavanju i pripremi tvrdih objekata za vatreno dejstvo i zaštitu.
Operativni raspored: Snage za odbranu, snage za aktivna dejstva, snage za ubacivanje, snage
za podršku, snage za PoB,266 snage za PVO, snage za PDB,267 snage za zaprečavanje, snage za
odbranu gradova, snage za kontrolu teritorija, snage za komandovanje i rezerva.
Gotovost za odbranu odmah, a za ofanzivna dejstva po stvaranju uslova.
260
261
262
263
264
265
266
267

Teslingrad.
Živoj sili.
Protudiverzantsku borbu.
Artiljerijska grupa višecjevnog bacača raketa.
Ratno vazduhoplovstvo i protuvazdušna odbrana.
Komandno mjesto.
Protuoklopnu borbu.
Protudiverzantsku borbu.

166

5. ZADATAK JEDINICAMA
5.1. 4. lbr268 organizuje odbranu u zoni: M.269 Alan (tt. 1044), isključno, Karinsko ždrilo
Kum (tt. 416), Jelovi vršak (tt. 1050), sa zadatkom: osloncem na uređene zemljišne objekte
uz dopunsko zaprečavanje i rušenje u sadejstvu sa 9/15.K i 92. mtbr odsudnom odbranom
sprečiti prodor HV kroz zonu odbrane, naneti joj što veće gubitke u ž/s i MTS, slomiti
mu napadnu moć a zatim izvršiti pregrupisavanje snaga i energičnim napadnim dejstvima
razbiti neprijatelja na pravcu: s. Rončevići – s. Maslenica i izbiti na liniju: s. Modrić – s.
Rovanjska – s. Maslenica odakle biti u gotovosti za dalja ofanzivna dejstva.
Težište odbrane imati na pravcu: s. Jasenica – Obrovac.
Podržava II KAG270 – 7.
KM u rejonu s. G.271 Bilišane.
5.2. 92. mtbr organizuje odbranu u zoni: Karinsko ždrilo, sv. Ivan (uključno), Čauševica (tt.
184) (uključno), Kum (tt. 416) (isključno), sa zadatkom: osloncem na uređene zemljišne
objekte i dopunsko zaprečavanje u sadejstvu sa 4. lbr, 3. pbr i 7. mpoap272 odsudnom
odbranom sprečiti prodor HV kroz zonu odbrane, naneti joj što veće gubitke u ž/s i MTS,
slomiti joj napadnu moć, a zatim pregrupisavanjem snaga i uvođenjem rezerve energičnim
ofanzivnim dejstvima razbiti neprijatelja ispred p/k i izbiti na liniju: s. Islam Latinski – s.
Poličnik – s. Murvica – s. Galovac odakle biti u gotovosti za dalja ofanzivna dejstva.
Težište odbrane imati na pravcu: s. Kašić – s. Smilčić – Benkovac.
Podržava II KAG – 7.
KM u s. Ostojići.
5.3. 3.pbr273 sa delom snaga iz OG-3 (pb i tč) organizuje odbranu u zoni: Sv. Ivan
(isključno), s. Morpolača (uključno), s. Dobropoljci (uključno), Čauševica (tt. 184)
(isključno) sa zadatkom: osloncem na uređene zemljišne objekte uz dopunsko zaprečavanje
u sadejstvu sa 92. mtbr, 2. pbr i 7. mpoap odsudnom odbranom sprečiti prodor HV kroz
zonu odbrane, naneti joj što veće gubitke u ž/s i MTS, slomiti joj napadnu moć, a zatim
uvodeći rezervu i pregrupisavanjem snaga uz jaku art. podršku energičnim ofanzivnim
dejstvima razbiti neprijatelja ispred p/k i na odseku s. Pakoštane – s. Turanj izbiti na more
gde preći u odbranu obezbeđujući se sa pravca Zadra i s. Pirovac.
Težište odbrane imati na pravcu: Stankovci – Benkovac.
Podržava II KAG – 7.
KM u rejonu s. Šopot.
5.4. 2. pbr organizuje odbranu u zoni: s. Morpolača (isključno), s. Rogovo, Gradina (tt.
243), s. Dobropoljci (isključno) sa zadatkom: osloncem na uređene zemljišne objekte uz
dopunsko zaprečavanje i rušenje u sadejstvu sa 3. pbr, 75. mtbr i delovima 7. mpoap-a
odsudnom odbranom sprečiti prodor HV kroz zonu odbrane, naneti joj što veće gubitke i
slomit napadnu moć, a po formiranju OG-3 ulazi u njen sastav.
Težište odbrane imati na pravcu: Skradin – Đevrske.
KM u rejonu Planičnik.
268
269
270
271
272
273

Laka brigada.
Mali.
Korpusna artiljerijska grupa.
Gornje.
Mješoviti protivoklopni artiljerijski puk.
Pješadijska brigada.

167

5.5. 75. mtbr organizuje odbranu u zoni: s. Bogatić (isključno), Ivova glava, s. Kneževići
(tt. 804), kanjon Krke sa zadatkom: osloncem na uređene zemljišne objekte, masovno
zaprečavanje i rušenje u sadejstvu sa 2. pbr i 1. lbr odsudnom odbranom sprečiti prodor
HV kroz zonu odbrane, naneti joj što veće gubitke u ž/s i MTS, slomiti joj napadnu moć,
a zatim uvodeći rezervu uz jaku art. podršku izvršiti protivnapad, ovladati Miljevačkim
platoom i izbiti na kanjon r. Čikole gde preći u odbranu.
Težište odbrane imati na pravcu: Pakovo Selo – Drniš – Knin.
Podržava I KAG – 7.
KM u rejonu s. Tepljuh.
5.6. 1. lbr organizuje odbranu u zoni: Ivova glava, Jelovi vrh (tt. 1518) (uključno), s. Uništa
(isključno), s. Kneževići (tt. 804) sa zadatkom: osloncem na uređene zemljišne objekte,
zaprečavanje i rušenje u sadejstvu sa 75. mtbr i snagama 2. KK odsudnom odbranom
sprečiti prodor HV kroz zonu odbrane, naneti joj što veće gubitke, slomiti napadnu moć,
nakon čega biti u gotovosti za aktivna dejstva na pravcu: s. Maljkovo – s. Potravlje.
Delom snaga kontrolisati prostor: Jančiji vrh (tt.1790), Vještić gora, obezbeđujući levi bok.
Podržava I KAG – 7.
KM u rejonu Vrlika.
5.7. OG-3 sastava: 2. pbr, 1. bbr, 2. bbr, 7. okb,274 had275. Zadatak: Po preuzimanju inicijative
i stvaranju uslova za ofanzivna dejstva napada u zoni: s. Vukšić, s. Pirovac, kanjon Krke,
grupišući glavne snage na pravcu: s. Čista Mala – s. Pirovac, a pomoćne snage na pravcu: s.
Dragišići – Vodice sa ciljem: razbiti neprijatelja na pravcu napada, preseći teritoriju RH i na
odseku s. Pirovac – Vodice izbiti na more gde preći u odbranu.
Delom snaga obezbediti se sa pravca s. Stankovci.
Komandant OG-3 NŠ276 7. K.
Podržava II KAG – 7.
KM u rejonu Đevrske.
5.8. 7. okb sa srb277 S-1M278 (-1 odelenja) u rezervi 7.K u rejonu s. Oćestovo u gotovosti za
aktivna dejstva na pravcima: Knin – Vrlika, Knin – Drniš, s. Kistanje – Skradin i s. Kistanje
– Benkovac i za PDB u širem rejonu prevoja Derala.
Po formiranju OG-3 ulazi u njen sastav.
5.9. 7 Oklopni voz u prvoj etapi operacije u rezervi 7. K u rejonu Knina u gotovosti za
aktivna dejstva na pravcima: Knin – Benkovac, Knin – Drniš – s. Žitnić, Knin – Gračac i
Knin – Bihać.
5.10. Odbranu gradova: Knin, Benkovac, Drniš i Obrovac vršiti operativnim rasporedom
snaga 7. K a kontrolu teritorije vršiti jedinicama prostorne strukture i jedinicama MUP-a.
6. VATRENA PODRŠKA
6.1. Artiljerijska:
a) Obrazovati:
274
275
276
277
278

Oklopna brigada.
Haubički divizion.
Načelnik štaba.
Samohodna raketna baterija.
Strela.

168

I KAG-7 sastava: 7. map279 (bez 3/1.tad280 152 mm, i mab281 VBR 128 mm)
Komandant grupe, komandant map-a.
VP282 u rejonu: s. Siverić, Vukovića staje, s. Ožegovići (za tad 152 mm, -3 i mab VBR), a za
tab 130 mm u rejonu: 2 topa u s. Varivode i 3 topa u s. Civljane.
KM u rejonu s. Ožegovići.
II KAG-7 sastava: 3/1. had 152 mm i mab VBR 128 mm.
Komandant grupe, komandant thad-a283 152 mm.
VP u rejonu: s. Korlat, s. K. Atlagića, Krivače.
KM u rejonu s. Vojvodići.
b) Zadaci:
U I etapi operacije:
– biti u gotovosti za podršku odsudne odbrane na težištu odbrane u zoni dejstva korpusa.
– sprečiti napad neprijatelja iz pokreta na pravcima: Sinj-Vrlika, pripremajući vatre po
rejonima: s. Hrvace, s. Potravlje, s. Bitelići i s. Vrdovo; s. Muć – s. Otavice pripremajući
vatre po rejonima: s. Pribude, s. Crivac, s. Kljaci i s. Umljanovići; s. Drinovci – s. Oklaj
pripremajući vatre po rejonima: s. Drinovci i s. Širitovci; s. Islam – s. Kašić – s. Smilčić
pripremajući vatre po rejonima k. 212 i s. Pozderi; s. Buterini – s. Boždarići – s. Pedići
pripremajući vatre po rejonima: k. 156 s. Cvitići; s. Galovac – s. Prkos – s. Škabrnja
pripremajući vatre po rejonima: s. Prkos, raskrsnica puteva u s. Škabrnja; s. Stankovci – s.
Pristeg pripremajući vatre po rejonima: škola u s. Pristeg i raskrsnica puta u s. Budak.
Podržati K POOd284 – 7 u izvođenju POB na pravcima: Zadar – Benkovac, s. Stankovci –
Benkovac – s. Bruška i Gaćelezi – s. Morpolača – s. Bribir.
U II etapi operacije:
Podržati ofanzivna dejstva OG-3 na pravcu: s. Čista Mala – s. Pirovac i s. Čista Mala – s.
Gaćelezi – Vodice.
Podržati ofanzivna dejstva 3. pbr na pravcima: s. Stabanj – s. Pakoštane, s. Jagodnja –
Biograd n/m i s. Kakma – s. Turanj.
Sprečiti protivnapad HV na pravcima: Vodice – s. Gaćelezi, s. Pirovac – s. Čista Mala – s.
Bribir.
7. OSNOVNI SADRŽAJI BORBENIH DEJSTAVA
7.1. Protivoklopna borba:
Težište imati na združenoj upotrebi PO artiljerije u kombinaciji sa pravovremenim i
dopunskim zaprečavanjem na svim pravcima pogodnim za upotrebu oklopnih jedinica.
Obrazovati: KPOOd sastava: 7. mpoap
Komandant KPOOd, komandant 7. mpoap
POR285 u rejonu: s. Šopot, s. Jagodnja D.286, s. Perušić.
279
280
281
282
283
284
285
286

Mješoviti artiljerijski puk.
Topovskog artiljerijskog diviziona.
Mješovita artiljerijska baterija.
Vatreni položaj.
Topničkog haubičkog diviziona.
Korpusni protuoklopni odred.
Protuoklopni raspored.
Donja.

169

POP-1287 imati, na pravcu: Islam Grčki – Smilčić – Benkovac u rejonu s. Radmanovići –
Špijaljka, na pravcu: Poličnik – Suhovare – Benkovac u rejonu s. Biljane Donje i na pravcu
Biograd n/m – Benkovac u rejonu s. Kakma.
KM u rejonu Jagodnja D.
Zadaci:
POP-1 na pravcu: s. Radmanović – s. Kašić – s. Islam Grčki, sprečiti prodor oklopnomehanizovanih snaga HV.
POP-1 na pravcu: s. Miranje – s. Pristeg – s. Stankovci, sprečiti prodor oklopnomehanizovanih snaga HV.
POP-1 na pravcu: s. Kakma – s. Jagodnja – Biograd, sprečiti prodor oklopno-mehanizovanih
snaga HV.
Iz POR, s. Šopot izlazi na POP-1 u rajon: s. Morpolača, s. Prović, s. Medare, odakle sprečiti
prodor oklopno-mehanizovanih snaga HV sa pravca: s. Putičane – s. Stankovo – s. Čista
Mala.
7.2. Protivvazdušna odbrana:
Težište PVO imati na odbrani grada Knina, I i II KAG-7.
Podatke o situaciji u VaP288 daje 41. bVOJIN289 na talasu obaveštavanja po planu rada. U
slučaju slabe čujnosti slušati 51. b CVOJ290 na TO po planu rada.
7. larp PVO bez 1 sab PVO 20/3 mm, BOV-3 i 1 srb PVO S-1M brani grad Knin za svo
vreme izvođenja borbenih dejstava, sa 1 sab291 PVO 20/3 mm BOV-3 bez jednog odelenja
brani I KAG-7, sa 1 srb PVO S-1M bez jednog odelenja brani 7.okb, sa 1 odelenjem 20/3
mm BOV-3 i S-1M brani VER “ORKAN”, za svo vreme borbenih dejstava.
Organizacija PVO ostalih jedinica korpusa prema odluci K-danta jedinica sa imajućim
snagama i sredstvima.
Pešadijsko naoružanje koristiti za dejstvo po helikopterima i poljoprivrednoj avijaciji.
U svim jedinicama korpusa preduzimati mere PVZ, a posebno mere maskiranja i utvrđivanja.
Preduzeti mere na sprečavanju stvaranja unosnih ciljeva za dejstvo avijacije.
7.3. Protivdesantna borba:
PDB u zonama odgovornosti voditi sopstvenim snagama i sredstvima. Za PDB pored
rezervi, OMJ292 i art. jedinica za podršku angažovati jedinice prostorne strukture i jedinice
MUP-a.
Za PDB u širem rejonu Derala u sadejstvu sa snagama 2. KK izvode 7. okb,293 7. čVP294 i
jedinice MUP-a Knin.
Jedinice namenjene za PDB imati u punoj b/g i iste obezbediti sa potrebnim brojem m/v.
Delovima art. jedinica odrediti RED da mogu dejstvovati sa VPo po VD u toku spuštanja.
7.4. Protivdiverzantska i protivteroristička dejstva:
U cilju sprečavanja diverzantsko-terorističkih dejstava, ubačenih i odmetničkih grupa i
pojedinaca, preduzeti pojačane mere bezbednosti i samozaštite, a težište imati na zaštiti
287
288
289
290
291
292
293
294

Protuoklopni položaj.
Vazdušnom prostoru.
Bataljun za vođenje, osmatranje, javljanje i navođenje.
Centar za vođenje, osmatranje, javljanje i navođenje.
Srednja artiljerijska baterija.
Oklopno-mehanizirana jedinica.
Oklopni bataljon.
Četa vojne policije.

170

KM, AG295 i skladištima MTS. Vreme i pravce pokreta jedinica saopštavati neposredno
pred polazak. Na pravcima kretanja vršiti izviđanje, a u svim jedinicama odrediti snage za
vođenje borbe protiv ubačenih DTG.296 Posebnu pažnju posvetiti u toku kretanja prilikom
prolaska kroz tesnace, naseljena mesta i preko mostova.
8. OBEZBEĐENJE BORBENIH DEJSTAVA
8.1. Moralno obezbeđenje:
Obezbediti da sve aktivnosti izgradnje, održavanja i učvršćenja borbenog morala boraca,
komandi i jedinica proizilaze iz stavova i opredelenja društveno-političkog rukovodstva
RSK, pri čemu posebno imati u vidu i zasnivati ukupan rad na tradicionalnim vrednostima
srpskog naroda.
Informativno-propagandnom delatnošću uticati na to da se obezbedi jedinstvena podrška
javnog mnjenja, borbi vojske i naroda za pravedne ciljeve srpskog naroda na ovim prostorima
i šire. Težište imati na moralno-psihološkim i motivacionim merama i aktivnostima za
oružanu borbu, radi čega posebno:
– jačati pouzdanje i uverenje u sopstvene mogućnosti, snagu kolektiva, vlastito naoružanje,
našu vojsku i snagu odbrane u celini,
– obezbediti visoki stepen jedinstva komandi i jedinica, vojnu disciplinu i bezbednost, a
prema nosiocima destruktivnih pojava hitno i rigorozno preduzimati adekvatne mere,
– sprečiti stranačko i drugo delovanje na ideološkim osnovama,
– pravovremeno i potpuno informisati celokupan sastav o bitnim pitanjima koja utiču na
jačanje odbrane RSK, te o izgradnji i borbenim uspesima SVK, pri čemu suprotstavljanje
neprijateljskoj propagandi ima izuzetan značaj,
– sa organima vlasti, vjerskim institucijama SPC297 i drugim civilnim strukturama u
zonama odgovornosti jedinica ostvariti celovitu i kontinuiranu saradnju u funkciji jačanja
jedinstvenog fronta odbrane RSK,
– sa pripadnicima UNPROFOR-a u zonama odgovornosti uspostaviti korektne i prijateljske
odnose i po svaku cenu izbegavati konfliktne situacije ne odstupajući od vlastitih interesa.
8.2. Obaveštajno obezbeđenje:
Obaveštajno obezbeđenje organizovati obaveštajno-izviđačkim organima i jedinicama u
saradnji sa obaveštajnim organima MUP-a u svojim zonama odgovornosti, a u skladu sa
naređenjem za obaveštajno obezbeđenje.
Težište obaveštajnog obezbeđenja imati na pravcima: Benkovac – Zadar, Drniš – Šibenik i
Vrlika – Sinj sa ciljem pravovremenog otkrivanja ovih aktivnosti neprijatelja. Obaveštajne
organe težišno angažovati na prikupljanju podataka o aktivnosti HV u taktičkoj dubini sa
težištem na otkrivanju rasporeda OMJ i VP artiljerije.
Izviđačku četu angažovati po sledećem:
Od 1.iv298 formirati IG299-1 koju uputiti na pl. Dinara, i IG-2 koju uputiti na pl. Svilaja.
2.iv imati u rezervi i angažovati ga po ukazanoj potrebi.
8.3. Bezbedonosno obezbeđenje:
295
296
297
298
299

Artiljerijska grupa.
Diverzantsko-terorističkih grupa.
Srpske pravoslavne crkve.
Izviđačkog voda.
Izviđačku grupu.

171

U svim jedinicama u zoni korpusa preduzeti sve potrebne mere zaštite elemenata b/g uz
neposrednu saradnju sa SJB300 i drugim snagama i subjektima zaštite na teritoriji. Posebnu
pažnju pokloniti zaštiti tajnosti odluka, planovima upotrebe jedinica, fizičkom obezbeđenju
KM i rejona rasporeda OMJ, VP artiljerijsko-raketnih jedinica, kao i skladišta municije,
MES-a i pogonskog goriva.
Merama organa komandovanja onemogućiti svaki pokušaj i vid neprijateljskog rada kao što
je: širenje glasina, izazivanje panike, straha i nesigurnosti, kao i drugih oblika propagandnosubverzivnog delovanja, a prema nosiocima preduzimati energične disciplinske i mere
krivičnog gonjenja.
Svaku samovolju kao što je protivljenje pretpostavljenom, odbijanje izvršenja naređenja,
krađe oružja, municije, MES-a301 i p/g302 sprečavati i preduzimati krivične mere prema
počiniocima. Dezertere u saradnji sa organima SJB pronalaziti i privoditi i prema istima
preduzimati zakonske mere.
Redovno vršiti informisanje boračkog sastava o političko-bezbedonosnoj situaciji u
jedinicama i zoni korpusa i šire.
Organe bezbednosti u jedinicama težišno angažovati na otkrivanju i sprečavanju obaveštajnoizviđačke, sabotažne i diverzantsko-terorističke delatnosti.
Jedinice Vojne policije angažovati na zadacima iz njihovog delokruga rada sa težištem na
obezbeđenju KM i komandanata u mestu i pokretu, potražnoj i sprovodničkoj službi,
regulisanju i kontroli saobraćaja, kontroli teritorija i kontroli sprovođenja naređenih mera
bezbednosti u zonama izvođenja b/d, a polovinu od brojnog stanja jedinica imati u stalnoj
spremnosti za borbu protiv ubačenih specijalnih ustaških snaga u dubinu zone korpusa.
8.4. Inžinjerijsko obezbeđenje:
Težište inž. obezbeđenja imati na utvrđivanju i zaprečavanju na pravcima angažovanja
g/s.303 Utvrđivanje izvoditi u drugom i trećem stepenu zaštite. Pri zaprečavanju uz ugrađene
MEP304 vršiti njihovu dogradnju stvarajući im dubinu. Za izvođenje inž. radova pored
formacijskih sredstava koristiti priručna sredstva i materijal iz mesnih izvora.
Prolaze u m/p otvarati ručno.
7. inž. bataljon angažovati po sledećem:
– Formirati PGZ305-7 i GZ-7 jačine do ojačanog voda sa zadatkom: zaprečavanja na pravcu:
Knin – Drniš, s. Vrbnik – s. Oklaj, s. Stankovci – s. Ceranje, te po stvaranju uslova izvršiti
rušenje Skradinskog i Šibenskog mosta.
– Od putnog voda formirati GOP306-7 sa zadatkom: Uz privredne subjekte održava i
opravlja komunikacije: Knin – Drniš, Knin – Vrlika, Knin – Kistanje – Benkovac i Kistanje
– Obrovac.
– Vod za utvrđivanje vrši utvrđivanje KM 7. K, 7. okb i 7. larp PVO.
Na zadacima inž. obezbeđenja planski i organizovano angažovati privatna i društvena
preduzeća i njihovu tehniku.
300
301
302
303
304
305
306

Stanica javne bezbjednosti.
Minsko-eksplozivnih sredstava.
Pogonskog goriva.
Glavnih snaga.
Minsko-eksplozivne prepreke.
Pionirsku grupu za zaprečavanje.
Grupu za održavanje putova.

172

Maskiranju pokreta jedinica tehnike i objekata posvetiti punu pažnju u kom cilju
primenjivati raznovrsne maskirne mjere i postupke.
KM 7. inž. b. u rejonu s. Radučić.
8.5. PNHBOb:307
Težište PNHBOb imati na pravovremenom otkrivanju i upotrebi NHB oružja, upozorenju
jedinica, brzini upotrebe sredstava za zaštitu i izvršenju dekontaminacije zahvaćenih jedinica.
Svakog borca popuniti sa formacijskim sredstvima ABHO, a u nedostatku istih izraditi
adekvatna priručna sredstva.
7. mvABHO308 angažovati po sledećem:
– Osm309-1 u rejonu Kninska tvrđava
– Osm-2 u rejonou V.310 Promina (tt. 1148)
Ostatak izviđača u rejonu s. Ljubač, a iste angažovati po ukazanoj potrebi.
Biti u gotovosti za prihvat kontaminiranih jedinica i intervenciju na pravcima: Knin –
Vrlika, Knin – Drniš, Knin – Đevrske – Benkovac.
8.6. Pozadinsko obezbeđenje:
a) Razmeštaj elemenata za PoOB-e pretpostavljene komande:
– PKM311 GŠ SVK u Kninu, kasarna Senjak,
– KM 75. PoB u Kninu, kasarna Senjak,
– T Sk pg/s312 u s. Kosovo
– Mešovito skladište TMS u s. Golubić sa odeljcima u Kninu u Severnoj kasarni i u kasarni
Senjak,
– Sk Sm313 MS u Kninu, kasarna Senjak,
– Sk InMS314 u Kninu, kasarna Senjak,
– č SR315 75.PoB u s. Strmica
b) Razmeštaj elemenata za PoOB-e sopstvenih jedinica:
– KM 7. K u Kninu, Severna kasarna,
– PKM 7. K u Kninu, Severna kasarna,
– KM 7. PoB u Kninu, Severna kasarna,
– KM Od. 7. PoB u Benkovcu, kasarna,
– Sk MTS u Kninu, Severna kasarna,
– Sk municije i MES u s. Pađene i s. Bruška,
– Jedinice 7. PoB u Kninu, Severna kasarna,
– Jedinice Od. 7. PoB u Benkovcu, kasarna
c) Pozadinski elementi potčinjenih jedinica (pukova-brigada) po odluci K-danata pukovabrigada.
Gotovost za rad navedenih elemenata – odmah.
307
308
309
310
311
312
313
314
315

Protunuklearna hemijsko-biološka odbrana.
Motorna vozila za atomsko-hemijsko biološku odbranu.
Osmatračko mjesto.
Velika.
Pokretno komandno mjesto.
Tehničko skladišna pogonska sredstva.
Skladište sanitetskog materijala.
Skladište intendantskog materijala.
Četa srednjeg remonta.

173

d) PoOB-e316 jedinica i k-di organizovati sopstvenim snagama i sredstvima, osloncem na
7. PoB i Od. 7. PoB, kao i korištenjem raspoloživih kapaciteta na teritoriji u rejonima
razmeštaja jedinica u zoni odgovornosti.
Na PoOb-u, osim jedinica organskog sastava imati i sve pridate jedinice, jedinice ojačanja,
kao i delove jedinica koje izvršavaju borbene zadatke u zoni dejstva brigade, te jedinice
MUP-a RSK i dobrovoljačke jedinice i sastave.
PoOb-e realizovati u dve etape:
Težište PoOb-a u prvoj etapi imati na jedinicama na težištu odbrane i snagama za PVO,
POB i PDB.
Težište PoOb-a u drugoj etapi imati na jedinicama koje izvode ofanzivna dejstva.
Prioritet po sredstvima imati na snabdevanju municijom i MES-a i p/g održavanju borbene
tehnike i sredstava veze, kao i evakuaciji teže povređenih.
Sve jedinice popuniti MS do norme, a gde se proceni da bi snabdevanje bilo otežano ili
prekinuto, i preko norme sa ciljem osamostaljivanja jedinica za period 10-15 dana.
Ishranu jedinica do početka ofanzivnih dejstava vršiti tekućim obrokom a po otpočinjanju
ofanzivnih dejstava kombinovano.
9. KOMANDOVANJE I VEZA:
Veze organizovati po planu veza i to neprekidno, angažujući sve vrste veza KM sa komandom
1. lbr, 2. pbr, 3. pbr, 75. mtbr, 92. mtbr, 4. lbr, OG-3, 7. map, 7. mpoap, I KAG – 7, II
KAG – 7, 7. okb, 7. inž. b., IKM-1, IKM-2, IKM-3 i PKM.
Zaštitu tajnosti informacija obezbediti korištenjem zaštićenih RR kanala i primjenom
opštih i specijalnih dokumenata kriptozaštite.
U radio i radio-relejnim vezama obezbediti po dva rezervna učesnika.
Kurirsku vezu obezbediti iz sastava komande stana Korpusa. Odrediti 6 motocikla i
razmestiti ih u rajon KM.
KM 7. korpusa u Sjevernoj kasarni u Kninu u radu.
IKM-1 po mojoj odluci
IKM-2 po mojoj odluci
IKM-3 po mojoj odluci
PKM 7. K u Sjevernoj kasarni u Kninu u radu.
Signali po tablici signala.
Dostavljanje izveštaja:
– redovne izveštaje do 19,00 časova sa stanjem u 17,00 časova
– vanredne izveštaje dostavljati po potrebi i ODMAH.
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.317 Veso Kozomara, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 8., kut. 1.

316
317

Pozadinsko obezbjeđenje.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9031, Knin.

174

50

1995., veljača 14.
Knin
Obavijest Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama o vojno-političkoj situaciji u RSK,
prijetnjama Hrvatske otkazivanjem mandata snagama UNPROFOR-a, odluci Skupštine
RSK da zamrzne pregovore s Hrvatskom oko ekonomskih pitanja, razlozima odbijanja
plana Z-4 te obećanju predsjednika RSK Milana Martića o poboljšanju materijalnog
položaja pripadnika SVK
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE

Pov. br. 6-21

14. 02. 1995. god.
INFORMACIJA.Vojno-politička situacija u neposrednom okruženju:
– RH i dalje kod svoga stanovništva održava ratne tenzije, preko MAS medija koristeći
donešenu odluku o otkazivanju mandata UNPROFOR-u, koga optužuje kao glavnog
krivca što RH do sada nije rešila pitanje RSK kao sastavnog dela RH.
– Intenzivno vrše mobilizaciju, grupisanje, dovođenje jedinica duž granice sa RSK,
demonstriraju silu, a često vrše provokacije sa pešadijskim oružjem i povredu vazdušnog
prostora. Iz reona Livanjskog polja i sa Dinare direktno učestvuju sa HVO u borbenim
dejstvima protiv 7. K na Dinari.
– Republika Hrvatska i dalje uživa podršku zapadnih zemalja, u prvom redu SAD i
Njemačke i glavnog nosioca u borbi protiv pravoslavlja, pape i Vatikana.
– Muslimanske snage su prekršile Sporazum o prekidu vatre sa RS. Svakodnevno vrše
napade kao i izvode provokativna dejstva protiv snaga 15. K.
– Svetski mediji i dalje kalkulišu oko UNPROFOR-a dali će se povući ili neće, kuda i slično.
Stanje u RSK:
– RSK i dalje nije konstituisana kao organizovana država sa svim potrebnim institucijama.
– Održana je vanredna sednica Skupštine RSK, gde je razmatrana odluka RH da otkaže
mandat UNPROFOR-u i političko-bezbedonosna situacija u RSK. Skupština je donela
odluku da se zamrznu svi dalji pregovori sa RH oko ekonomskog programa, dok RH ne
povuče svoju odluku o prestanku mandata snaga UNPROFOR-a, ili da takvu odluku
poništi SB.318 Druga odluka koja je usvojena je proglašenje opšte-ratne opasnosti, sa čime se
konkretno reguliše obaveza svih subjekata u društvu vezano za odbranu RSK.
– Skupštini se javno obratio Predsednik Milan Martić, gde je kritički iznio sve probleme oko
nefunkcionisanja državne vlasti, švercu i drugim mahinacijama. Posebno je kritički iznio
podatke o mizerno isplaćenim vojničkim platama i rekao da to Vlada nije smela dozvoliti.
– Ponuđeni plan kontakt grupe Z-4 o kome RSK nije ni htela da raspravlja svodi se na to da
je RSK sastavni dio RH, a da može samo da se da određena autonomija. U suštini radi se o
planu čiji je tvorac Republika Hrvatska.
318

Savjet bezbednosti (Vijeće sigurnosti) UN-a.

175

Aktivnost SVK:
– U GŠ SVK, uz prisustvo Predsednika Martića, održano je redovno referisanje o b/g
SVK.319 Istaknuto je spremnost svih korpusa da se suprotstave ustaškoj pretnji i agresiji, a
komandantima su izdati konkretni zadaci za podizanje b/g na viši nivo. Predsednik Martić
je iznio, da daje, i da će dati punu podršku SVK u njenoj izgradnji i jačanju b/g.
– Jedinice SVK i borci su svjesni opasnosti i potrebe da se pripreme za odbranu.
– Treba i dalje borcima uporno naglašavati da je Hrvatska nosioc borbe protiv Srpskog
naroda i da nam je osnovni zadatak borba protiv njih u prvom redu na bojnom polju.
– Nezadovoljstvo koje je sa pravom nastalo kod boraca vezano za isplatu, GŠ SVK je
preduzimao i preduzima niz mera kod Vlade i resornog Ministarstva odbrane, da se to reši
na zadovoljstvo boraca i da se istima ubuduće poklanja veća pažnja.
– I dalje u nekim jedinicama SVK imamo pojava gubljenja života van borbenih dejstava što
je rezultat nediscipline, pijanstva i drugog, što negativno utiče na moral boraca, a što treba
iskorenjivati na svim nivoima.
POMOĆNIK KOMANDANTA
pukovnik
Tihomir Alavanja, [v.r.] M.P.320
Dostavljeno: 7., 15., 21., 39., 18. i 11. K, 105. vbr
75. PoB, 44. rbr., 45. bVOJIN, bVP, čv GŠ, čEI i PED, NC SVK, 107. NC “Alfa«
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 9.

51

1995., veljača 14.
Knin
Odgovor Ministarstva odbrane RSK Udruženju boraca RSK u vezi prijema dragovoljaca iz
Srbije
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
BROJ: 29-23-1/95
Knin, 14. 02. 1995. godine
PREDMET: Angažovanje dobrovoljaca iz Srbije, veza br. 01-16-01/95
Udruženje boraca RSK
n/r predsjednika
g. Pribičević Nedjeljko
STARA GRADIŠKA
319
320

Vidi: Dok. br. 47.
Okrugli pečat: Glavni štab Srpske vojske.

176

Ministarstvo odbrane razmotrilo je zahtjev321 Udruženja boraca RSK u kome se traži
suglasnost za angažovanje dobrovoljaca iz Republike Srbije i izvještava vas slijedeće:
1. Slažemo se zahtjevom i dajemo vam na znanje da sve te aktivnosti treba koordinirati
Ministarstvo odbrane i GŠ SVK. U vezi s tim dat ćemo posebno uputstvo.
Što se tiče vašeg zahtjeva pod tačkom 3 telegrama izvještavamo vas da za sada nemamo
sredstava namijenjenih za te svrhe.
S poštovanjem.
MINISTAR
Pukovnik M.P.322
Dr. Rade Tanjga M.P.323
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 18., inv. br. 1932.

52

1995., veljača 15.
Knin
Zamolba Ministarstva odbrane RSK Generalštabu Vojske Jugoslavije za donaciju
armiranobetonskih elemenata za izradu skloništa i bunkera te minsko-eksplozivnih
sredstava
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: 169-3/95
Knin, 15. 02. 1995. godine
GENERALŠTABU VOJSKE JUGOSLAVIJE
Ratna opasnost koja prijeti RSK od strane Republike Hrvatske, primorava nas na
dodatna utvrđenja ratišta, kako bi odoleli agresoru uz što manje gubitke.
Stoga Vas molimo da nam u vašim mogućnostima odobrite armirano betonske elemente
za izradu skloništa i bunkera, kao i minsko eksplozivna sredstva već traženih preko GŠ
Vojske RSK.
Mislimo da će te nas shvatiti u kakvoj situaciji se nalazimo i odobriti nam traženo.
Pozdrav,
DS/MM
MINISTAR
pukovnik
M.P.324
Dr Rade Tanjga, [v.r.]
321
322
323
324

Vidi: Dok. br. 46.
Prijemni pečat: Udruženje boraca RSK, Stara Gradiška, br. 01-02-01/95, 14. 2. 1995.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 480, primljen 14. 2.; predan 15. 2.
Okrugli pečat: Ministarstvo odbrane RSK, Knin.

177

Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 1.

53

1995., veljača 15.
Knin
Odluka Ministarstva odbrane RSK o uređenju prostora RSK za obranu, izgradnju
zaštitnih objekata, uređenju prvih linija, skloništa za zaštitu vojnih zrakoplova te uređenju
komunikacija i objekata veze između vojnih postrojbi
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA VOJNA TAJNA
MINISTARSTVO ODBRANE POVERLJIVO
Broj: 109-1
/95
Knin, 15. 02. 1995. godine
Na osnovu stanja opšte ratne opasnosti i ukazane potrebe za uređenje teritorije za
potrebe odbrane donosim
ODLUKU
o uređenju i pripremi teritorije za odbranu
1. urediti ratišta za korištenje već postojećih izgrađenih objekata prirodnih i vještačkih,
radi stvaranja što boljih uslova odbrane.
2. izgraditi objekte za komandovanje i veze, objekte za vatrena dejstva i zaštitu žive sile
kao i objekte za zaštitu borbenih i drugih sredstava SVK.
3. pripremiti i izvršiti zaprečavanja na procjenjenim pravcima napada u skladu sa planom
upotrebe jedinica.
4. izgraditi potrebne putne komunikacije, mostove i prelaze preko rijeka za nesmetano
izvođenje borbenih dejstava u skladu sa opštom upotrebom jedinica.
5. izvršiti prilagođenje planiranih objekata veze SVK za upotrebu u ratnim uslovima
izvođenja odbrane.
6. izvršiti pripremu za onesposobljenje i rušenje planiranih objekata.
7. izvršiti opravku i rekonstrukciju aerodroma Udbina i dionica asfaltnih puteva za
pomoćne poletnosletne staze.
8. izgraditi, adaptirati skloništa za zaštitu aviona.
9. izvršiti maskiranje objekata i izvršenih radova.
Sve gore navedene radove prema planu utvrđenja i uređenja teritorije RSK utvrđenje
prednje linije završiti do 20. 03. 1995. godine.
Sav potreban materijal za izgradnju zaštitnih objekata, a koje jedinice nemaju u vlastitim
izvorima osigurati će Ministarstvo odbrane RSK prema specifikaciji Glavnog štaba VRS i
utvrđenom planu. Radove će izvesti jedinice u zoni svoje odgovornosti sa korištenjem svih
raspoloživih privrednih i civilnih potencijala na svojoj teritoriji i suradnji sa političkim i
društvenim strukturama. Gorivo sa ostvarenje planom predviđenih zadataka obezbedit će
Ministarstvo odbrane RSK.
DS/MM
178

Dostaviti: MINISTAR
– GŠ SVK pukovnik
– arhiva M.P.325 dr. Rade Tanjga, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 1.

54

1995., veljača 15.
Okučani
Obavijest Komande 18. korpusa SVK predsjednicima skupština općina o vojnopolitičkoj
situaciji u zapadnoj Slavoniji, sa zaključkom o povijesnoj prilici za osnivanje jedinstvene
srpske države i obranu “tradicionalnih srpskih prostora”
KOMANDA 18. KORPUSA
Pov. broj 20-121
Okučani, 15. 02. 1995. godine
Poziv za sastavak,
dostavlja Predsednicima SO
– Daruvar
– Podravska Slatina
– Grubišno Polje
Na osnovu zaključaka donetih na sednici Ratnog saveta i održanoj 14. 02. 1995. godine u
Okučanima sazivam sastanak sa sledećim dnevnim redom:
1. Informisanje o vojnopolitičkoj situaciji
2. Upoznavanje sa Zaključcima Ratnog saveta i obavezama pojedinih subjekata.
Sastanak će se održati u kino sali u Okučanima u 8.00 časova.
Zbog značaja pitanja koja su na dnevnom redu za odbranu zemlje molim vas da se sastanku
odazovete.
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.326 Lazo Babić, [v.r.]
INFORMACIJA
1. Vojno-politička situacija u okruženju
RH i dalje kod svog stanovništva podgrijava i održava ratne tenzije. Preko sredstava
informisanja intenzivno se pokušava formirati javno mnenje pogodno za ponovnu agresiju
na RSK. Posebno intenzivno se eksploatiše njihova odluka da otkažu mandat snagama
UNPROFOR-a, veliča snaga i opremljenost HV i sposobnost da putem sile reintegriše
325
326

Okrugli pečat: Ministarstvo odbrane RSK, Knin.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9162, Okučani.

179

RSK u ustavno-pravni poredak Hrvatske. Intenzivno i dalje vrše mobilizaciju, grupisanje i
dovođenje jedinica duž granice sa RSK. Stalno se demonstrira sila a u pojedinim sektorima
ima i kršenja sporazuma o prekidu vatre dejstvom iz pešadijskog naoružanja.
Hrvatska i dalje uživa podršku određenih zemalja pre svega SAD i Nemačke i glavnog
nosioca borbe protiv Pravoslavlja – Vatikana i pape. U psihološko propagandnom ratu
protiv RSK koriste se i Srbi koji su ostali na njihovoj teritoriji. Pojedinci istupaju sa pozicija
HDZ u cilju psiholoških pritisaka na naše stanovništvo.
Sve navedeno jasno ukazuje koje su ustaške namere:
– psihološko-propagandnim ratom, vojnim pritiscima, podržavanjem šverca i drugim
aktivnostima stvoriti kod našeg stanovništva uverenje o uzaludnosti nastojanja da stvori
svoju državu,
– stvoriti defetizam među stanovništvom i Vojsci i oslabiti njegovo jedinstvo i volju da se
energično suprotstavi agresiji.
– omekšati stavove našeg državnog i vojnog rukovodstva i navesti ga da prihvati Plan Z-4. A
taj plan se svodi na to da je RSK sastavni dio Hrvatske, naš prostor se i ne pominje.
Nama je jasno da nam državu ni Tuđman ni njegovi sponzori neće pokloniti već da se za nju
moramo izboriti prvenstveno sami, a u tom slučaju neće izostati ni pomoć ostalih srpskih
zemalja.
Sadašnje generacije imaju istorijsku šansu i odgovornost – da konačno reše srpsko
nacionalno pitanje. Ono će biti rešeno formiranjem jedinstvene srpske države. Ako se ova
prilika propusti, sledeća se verovatno neće više ukazati.
Treba ozbiljno računati na ratnu opciju i konačan srpsko-hrvatski obračun. Ako mere koje
sada preduzima Tuđman ne daju očekivane rezultate, a mandat UNPROFOR-a ne bude
produžen jasno je da nas čeka težak i iscrpljujući rat. Za njega se moramo pripremati sada.
Svaki pojedinac mora biti uključen u odbranu zemlje i ispuniti svoju patriotsku i ustavnu
obavezu. Žrtve koje su pale u dosadašnjem toku rata nas obavezuju da damo sve od sebe u
odbrani naših tradicionalnih srpskih prostora i ne dozvolimo da na njima drugi prave svoje
države.
Za ovaj prostor emotivno su vezani mnogi borci koji i sada ratuju u RS. Uostalom prve
žrtve tadašnjeg 5. korpusa, a sada proslavljenog 1. KK pale su na našim prostorima. Na
njihovu pomoć i dalje računamo, kao i na dobrovoljce iz ostalih srpskih zemalja.
Zbog toga je naša obaveza da se tako organizujemo i pripremimo za borbu da branimo i
odbranimo ovaj prostor i damo mogućnost drugima da nam pomognu.
Zadnja sednica Ratnog saveta bila je posvećena pripremi stanovništva i zone korpusa za
odbranu. Doneti su zaključci koji se moraju u potpunosti i u dosta kratkom vremenu
realizovati. Iako je na planu odbrane urađeno dosta ima segmenata u kojima je urađeno
nedovoljno. U ovom momentu nije potrebno utvrđivati zašto je to tako, ali je potrebno
propušteno nadoknaditi. Moramo shvatiti ozbiljnost situacije, kratkoću vremena koje
imamo na raspolaganju i prihvatiti se posla.
Sada ću vas upoznati sa zaključcima Ratnog saveta. Nema potrebe da o njima bilo šta
raspravljamo sem u pravcu kako ih što bolje i brže sprovesti.327
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.
Zaključci Ratnog savjeta nisu sačuvani u izvorniku. Iz izvornika je izostavljen “Plan obilaska jedinica 18.
korpusa za februar 1995. g.”
327

180

55

1995., veljača 16.
Knin
Službena zabilješka sa sastanka ministra obrane RSK sa zapovjednicima UNPROFOR-a na
kojem je razmatrana situacija oko Bihaća
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: __________/95
Knin, 16. 02. 1995. godine
Službena zabilješka
Dana 10. 02. 1995. godine Ministar odbrane puk. Dr Rade Tanjga primo je gosp.
general-majora AL-RODAN iz Jordana, komandanta zaštićenih zona UN.
Sastanku je prisustvovao gosp. general-major KOTIL,328 komandant Sektora Jug sa još
pet saradnika.
Iz Ministarstva odbrane sastanku je prisustvovao gosp. Mile Rajčević, šef kabineta
Ministra odbrane.
Sastankom rukovodi Ministar odbrane RSK puk. Dr Rade Tanjga.
Pozdravio je prisutne i zaželio im ugodan boravak u RSK.
General-major AL-RODAN: pozdravio je gosp. ministra odbrane i zahvalio se što je
imao vremena da ih primi. Zatim je istakao:
Prema Rezolucijama Savjeta bezbjednosti mi imamo zadatke koje trebamo obavljati.
U realizaciji istih tražimo Vašu podršku. Iako imamo dobru saradnju, imamo i nekoliko
problema koje želimo iznijeti. Proteklih nekoliko sedmica bilo je prekršaja posebno u Sektoru
Sjever, gdje su nestali mnogi automobili, a osoblje UN bilo je suočeno sa lošim ponašanjem
nekih ljudi iz RSK. Mi smo shvatili da Vi imate dobar pravni sistem u Kninu. Ovakvo
nedozvoljeno ponašanje pojedinaca moglo bi ostaviti negativan utisak na Međunarodnu
zajednicu. Tražimo Vašu pomoć da se ove radnje ne događaju, da se hitno spriječe.
Drugo pitanje je situacija u Bihaćkom džepu. Poznato nam je da su puške utihnule u
UNP-a područjima, također i na bosanskoj strani, osim ovoga džepa (misli na bihaćki džep)
gdje je situacija nestabilna i otvaranje vatre svakodnevno. Preduzimaju se veliki napori svaki
dan da se situacija popravi. Zbog toga želimo čuti Vaše mišljenje i Vašu podršku. Zamolio
bih gosp. ministra za više saradnje sa mojim trupama, jer mi nemamo drugog razloga osim
da čuvamo mir na ovim područjima.
Zahvalio je gosp. ministru što je primio ovu delegaciju.
Puk. Dr Rade Tanjga zahvalio se na uručenom pozdravu gosp. DE LAPREL-a.329 Istakao
je da oficiri trebaju da govore otvoreno o problemima. Prvi problem je nedozvoljeno
otuđivanje (krađa) automobila UNPROFOR-a. Mi smo preduzeli sve mjere da se ova
negativna pojava spriječi. Istakao je da mu je neprijatno kao čovjeku što se ovakve stvari
događaju. To su vandalski načini koji podrivaju našu budućnost. U našem je vlastitom
interesu da se ovi problemi spriječe odnosno riješe. Zamolio je prisutne da nam pomognu
328
329

Rostislav.
Bertrand de Sauville de La Presle.

181

kako da na efikasniji način ovo odradimo, a naglašava da je već preduzeo određene mjere u
tom pravcu.
Drugo pitanje je pitanje situacije u Bihaću. Ovo je za nas jako složeno pitanje. Ja
vidim normalno rješenje za nas i rješenje za muslimanski narod, a da se spriječi ubijanje.
Gosp. Predsjednik Mikelić330 i ja smo se složili da snabdjevanje bangladeškog bataljona
bude normalno. To smo radili i zbog bangladeškog bataljona i naše pozicije prema
UNPROFOR-u.
Kako mi gledamo na Bihać?
Mi imamo složenu poziciju u odnosu na Fikreta Abdića i stanovništvo u Bihaću pod
komandom 5. Korpusa i na našu braću u RS. Vama je poznato da je na našem terenu,
odnosno u RSK bilo preko 60.000 izbjeglica Fikreta Abdića. Postoji pitanje planova koje
mi imamo. Gosp. Piters331 i gosp. Deburg332 nas uvjeravaju suprotno. Nama prijeti opasnost
od 5. Korpusa za probijanje koridora kod Slunja. To je otvoren problem. Mi bi morali
imati garanciju da oni odustaju od ovih namjera. Mi imamo čvrste veze sa RS, mi smo dio
istog naroda. Mi moramo da pomažemo jedni drugima. Problemi koje Vojska RS ima sa 5.
Korpusom i mi su značajni, a mi moramo uvažavati ono što naša braća iz RS misle o tome.
Što se tiče naše pozicije i naših odnosa prema UNPROFOR-u s punom odgovornošću
ističem da nam je stalo da Vi ne odete s ovih terena. Mi ćemo se ponašati u skladu sa našom
pozicijom, ali sam uvjeren i nadam se da Vi nećete brzo otići. U konglomeratu svih tih
odnosa moramo voditi računa da imamo što bolju saradnju. Moramo voditi računa o svim
pitanjima saradnje. Moramo na inteligentan način naći rješenja koja ne ugrožavaju nikoga, i
poboljšati odnos između nas i UNPROFOR-a. Nekad ima problema, ima nediscipline. Bez
obzira na odluke, naša saradnja sa UNPROFOR-om treba da bude korektna, a ne kao što
se ponaša RH prema vojnicima UN. Napomenuo je i neljudski odnos prema bivšoj JNA za
vrijeme blokade u Zagrebu.
General Al Rodan:
Mi nećemo otići odavde dok SB ne odluči. Hvala Vam za Vaše izuzetno korektne odnose,
zatim je predstavio svoje saradnike.
Gospođa iz delegacije (pravnik).
Shvatam da vi želite da izgradite pravni sistem. Čuli smo o sporazumu između ličkog i 5.
Korpusa? To je dobro. Korak po korak. Što Vi gosp. ministre mislite o tome.
Ministar odbrane:
Vi pravnici uvijek polazite od rimskog prava, a mi smo u 21. vijeku. Smatrali smo da smo
mogli napraviti neke početne korake, a to je da se puk. Ševo333 sastane sa Dudakovićem.334
Ako između RS i 5. korpusa bude poštovano primirje mi smo spremni na slijedeći korak.
Tada bi slijedeći korak bio učvršćivanje mira među nama. Bio bih presrećan kada bi počela
da radi pruga Knin-Bihać.
Gosp. iz delegacije informiše gosp. ministra o sastanku sa gosp. Dudakovićem. Sastao
sam se s njim na zahtjev predsjednika Mikelića. Zamolio me je da prenesem poruku g.
330
331
332
333
334

Borislav.
Pierre Peeters.
Duburg, pomoćnik zapovjednika UNPROFOR-a.
Stevo.
Atif.

182

Mikeliću, njegovu procjenu situacije i procjenu situacije u slijedećim mjesecima. On
očekuje dvije opcije, jednu rušilačku, rat između Srba i Hrvata (kratak rat) i drugu ako obe
strane budu dovoljno mudre da se sve ovo riješi mirnim putem. Ako bude ratna opcija, za
ljude iz Krajine neće biti druge mogućnosti. Ako nisam prijatelj Srba, ne znači da moram
biti njihov neprijatelj. Zainteresovan je da ima dobre odnose sa krajiškim Srbima ili da u
meni imaju partnera za saradnju ili bi u meni imali vjerskog neprijatelja. On je spreman
za obe mogućnosti. Više bi volio da ima mirnu mogućnost. Zato i predlažem sastanak na
najvišem vrhu. Razgovarali smo i o mogućnosti da se za Abdićeve ljude izbjegne novi val
izbjeglištva. Želi da razgovara s Vama. Za Abdićeve ljude nema problema, ali za g. Abdića
nema kompromisa. To sam jučer prenio g. Mikeliću. Cijenimo mnogo sporazum o poziciji
5. i 15. korpusa, a bilo bi dobro ako bi se mogao produžiti i na Banijski korpus.
Ministar obrane RSK:
Gosp. general Dudaković nema izbora. Onog momenta kad Dudaković sa Fikretom
Abdićem riješi problem, naši problemi su riješeni. To isto znači kada mi ne bi htjeli
razgovarati sa Tuđmanom,335 a on je legitimni predstavnik hrvatskog naroda. Abdić je
legitimni predstavnik svog naroda sa kojim treba razgovarati. Znači da Dudaković još
nije spreman za mir. Mi ćemo nastaviti u ovom pravcu kako smo počeli da prenesemo
stabilizaciju u Bihaćki džep. Napisat ću pismo ljudima iz UNHCR. Jučer je bio visoki
predstavnik UNHCR da razgovaramo o humanim konvojima. Ministarstvo odbrane će
odobriti prolazak konvoja. Sve ostalo ćemo se dogovarati. To je i dalje naš problem. Gosp.
iz UNHCR je išao na još nekoliko adresa, pričao o istom problemu, pa ja ne znam kako da
mu pomognem, no najvažnije u svim tim kontaktima je rješavanje problema. Dosad nisam
imao negativnih iskustava sa UNHCR.
G. general Kotil je upitao za informaciju o hapšenju dva francuska oficira u zoni
razdvajanja. Ministar odbrane je odgovorio da nema potpune informacije pa je rekao da će
detaljnije informacije dobiti od g. puk. Trgovčevića336 iz GŠ.
General-major Al Rodan: U sprovođenju ekonomskog sporazuma i bezbednosti ljudi
želim vašu podršku.
Ministar odbrane: G. generale imate punu našu podršku. Mi smo bili prisiljeni na
Tuđmanovu ratnu opciju, teška srca, odložiti dalje pregovore o ekonomskim pitanjima. To
je zbog toga što Tuđman stalno prijeti ratom. Vi kao general znate što to znači, i pripremu
Vojske i naroda. Odluka Skupštine RSK je zadržati postignuti nivo saradnje sa RH i
UNPROFOR-om. Mi nećemo remetiti odnose sa UNPROFOR-om. Što se tiče hapšenja
dvojice francuskih državljana, to se događalo i u drugim stranim zemljama. Mi smo imali
naših oficira na Sinaju pa je bilo sličnih problema. Svi ti ljudi imaju potpunu bezbjednost,
što se nas tiče.
General Al Rodan: Što se tiče odluke o vojnoj situaciji to neće uticati na bezbednost ljudi
koji sprovode i nadziru sprovođenje sporazuma.
Ministar odbrane: Zahvalio se g. general-majoru Al Rodan i njegovoj delegaciji na
iskrenom razgovoru.
335
336

Franjo.
Milan.

183

Zabilješku sačinio:
Šef kabineta Ministra
Mile Rajčević, prof.

Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

56

1995., veljača 16.
Knin
Službena zabilješka o sastanku predstavnika Ministarstava odbrane RSK i RS o pitanjima
suradnje te razmjeni naoružanja i materijalnih sredstava
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: 29-34-1/95
Knin, 16. 02. 1995. godine
S l u ž b e n a z a b i lj e š k a
U Banja Luci je dana 12. 02. 1995. godine održan sastanak Ministara odbrane Republike
Srpske gosp. Milana Ninkovića i Republike Srpske Krajine gosp. puk. Dr. Rade Tanjge sa
saradnicima. Iz Republike Srpske pored gosp. Milana Ninkovića sastanku su prisustvovali:
– gosp. ppuk. Orašanin Spasoje, pomoćnik ministra odbrane RS
– gosp. Šarenac Milenko, savjetnik ministra odbrane RS
– gosp. Rakić Vito, dir. namjenske proizvodnje “Čajavec” – Banja Luka
– gosp. puk. Radivojša Stevan, dir. VRZ “Kosmos” – Banja Luka
Iz Republike Srpske Krajine pored ministra gosp. puk. Dr Rade Tanjge sastanku su
prisustvovali:
– gosp. puk. Šuput Milan, zamjenik ministra odbrane RSK
– gosp. ppuk Babić Duško, pomoćnik ministra odbrane RSK
– gosp. Dobrijević Branko, načelnik VPS337
– gosp. Počuča Milan, savjetnik ministra odbrane
– gosp. Rajčević Mile, šef kabineta ministra odbrane
Sastanak je zakazan na inicijativu Ministra odbrane RS gosp. Milana Ninkovića. Službeni
razgovori započeli su u 12.00 časova.
Prijedlog pitanja za razmatranje na sastanku ministara odbrane RS i RSK sa saradnicima
pripremilo je Ministarstvo odbrane RS i to kako slijedi:
1. usklađivanje bilansi potreba i mogućnosti, međusobne isporuke i potraživanja,
2. problemi koji proističu iz blokade prema Jugoslaviji i mogućnosti njihovog efikasnog
rješavanja
337

Vojno-planskog sektora.

184

3. jedinstveni remontni kapaciteti, razmjena i jedinstveno zanavljanje rezervnih dijelova
4. obezbjeđenje pogonskog goriva na principu preuzimanja tržišnih viškova RSK po
proizvođačkim, odnosno nabavnim cijenama.
5. razmjena municije, MES i drugih borbenih sredstava po principu “višak za manjak”
6. usaglašavanje pitanja vezano za neposredno vojno angažovanje (saradnja glavnih
štabova)
7. oslanjanje na raspoložive proizvodne kapacitete, ne samo u oblasti namjenske
proizvodnje
8. ostala pitanja saradnje i uzajamnosti na principima platforme koju su usvojile dvije
Skupštine
9. da se sačine zaključci po svim pitanjima pokrenutim na sastancima i međusobno
verifikaciju.
Svako naznačeno pitanje detaljno je prodikustovano, a zatim je po svakom pitanju
formulisan zaključak i to kako slijedi:
1. Ministri odbrane sa saradnicima zaključili su da se odmah sagledaju potrebe i
mogućnosti oba ministarstva i da se usklade bilansi međusobnih isporuka i potraživanja
2. Formirati tim iz jednog i drugog Ministarstva odbrane koji će odrađivati posao iz
tačke 2
3. Iskazati remontne potrebe, snimiti stanje rezervnih dijelova kako bi se moglo pristupiti
razmjeni i jedinstvenom zanavljanju istih. Stvoriti uslove i iznaći rješenja u cilju plaćanja
potraživanja remontnog zavoda “Kosmos” prema Vojsci RSK.
4. Ministar odbrane RSK razmotrit će sa predsjednikom Vlade mogućnost
obezbjeđivanja pogonskog goriva za MO RS na principu preuzimanja tržišnih viškova RSK
po proizvođačima, odnosno nabavnim cijenama.
5. Razmjenjivat će se municija, MES i druga borbena sredstva po principu “višak za
manjak”.
6. Kroz saradnju GŠ (SRJ, RS i RSK) usaglasiti sva pitanja vezana za neposredno vojno
angažovanje.
7. Ministarstva odbrane usaglasit će planove potreba, sagledati sopstvene mogućnosti,
finansijsku podršku i ići na ugovaranja osloncem na raspoložive proizvodne kapacitete, ne
samo u oblasti namjenske proizvodnje.
8. Zajedničku saradnju iz oblasti vojne i privredne temeljiti na zaključcima Prijedorske
deklaracije usvojenoj na zajedničkoj sjednici Narodnih skupština RSK i RS.
9. Slijedeći zajednički sastanak održat će se 22. ili 23. februara 1995. godine prema
zajednički utvrđenom dogovoru (Pale ili Knin).
Sastanak je završen u 16.00 časova.
Zabilješku sastavio:
Rajčević Mile, prof.
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

185

57

1995., veljača 17 .
Knin
Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama za održavanje savjetovanja o
borbenoj obuci te informacija o stanju i problemima u borbenoj obuci u 1994. godini i
smjernice rješavanja takvih problema u 1995. godini
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA VOJNA TAJNA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE POVERLJIVO

POV. Br. 3-76

17.02.1995. god.
Savetovanje o borbenoj obuci u 1994. godini,
- N a r e đ e n j e.U toku 1994. godine činjeni su posebni napori na planu poboljšanja obučenosti pripadnika
Srpske Vojske Krajine. Zadaci koji su izvršavani a posebno borbena dejstva u kojima su
učestvovale jedinice i komande pokazali su da obučenost izostaje iza potreba i naših realnih
mogućnosti. Imajući u vidu navedeno stanje a u skladu sa zahtevima Instrukcije za borbenu
obuku i školovanje u 1995. godini,
NAREĐUJEM
Da se pripremi i održi savetovanje o borbenoj obuci u 1994. godini na temu “Uticaj stanja
obučenosti na funkcionisanje vojne organizacije sa posebnim osvrtom na povezanost
obučenosti sa stanjem reda i discipline i sa rezultatima koji su postizani u izvršavanju
borbenih zadataka”.
U vezi sa pripremom i održavanjem savetovanja postavljaju se sledeći zadaci:
1.- Savetovanje održati 14. 03. 1995. godine u Severnoj kasarni u Kninu (učionica komande
7. K). Početak savetovanja u 08,00 č.
2.- U cilju blagovremene pripreme organ za borbenu obuku i školovanje GŠ SVK u saradnji
sa organima rodova i službi izradiće analizu stanja borbene obuke u 1994. godini na
važnijim ocenama i zapažanjima i dostaviti svim učesnicima savetovanja najkasnije do 01.
03. 1995. godine.
Ovaj organ će pripremiti plan savetovanja i blagovremeno dostaviti svim učesnicima.
3.- Savetovanju prisustvuju Komandanti: korpusa, 75. PoB, 105. Vbr,338 44. rbr,339 45.
b.VOJIN, bataljona vojne policije, NC SVK, NC “ALFA” i komandir čete za elektronsko
izviđanje i protivelektronska dejstva. Iz GŠ SVK savetovanju prisustvuju načelnici rodova i
službi, predstavnik organa za moral i informisanje, obaveštajni organ i predstavnik organa
bezbednosti.
Na savetovanje pozvati kao goste Načelnika IV Uprave GŠ VJ, predstavnika GŠ VRS i
komandanta CVŠ “Rajko Balać” Banja Luka.
4.- Za sve učesnike savetovanja komanda 7. K obezbediće zajednički ručak u trpezariji u
severnoj kasarni.
338
339

Vazduhoplovna brigada.
Raketna brigada.

186

5.- Učesnici savetovanja iz sastava SVK u pripremi za savetovanje posebnu pažnju će
posvetiti pitanjima koja su određena instrukcijom za borbenu obuku i školovanje SVK u
1995. godini (str. 12 i 13).
6.- U sklopu savetovanja komanda 7. K prikazaće organizaciju i izvođenje borbene obuke sa
vojnicima – regrutima martovske partije. Posebno pokazati kvalitet i broj izvođača borbene
obuke (KO, KV, KČ-baterija) i stanje materijalnog i nastavnog obezbeđenja.
7.- Operativno-nastavni organ pripremiće zaključke i zadatke koje treba usvajati na kraju
savetovanja.
Prilog:
– Plan savetovanja340
– Stanje i problemi obuke
u SVK i pravci njihovog
rešavanja.
K O M A N D A N T
general-major
Milan Čeleketić, [v.r.] M.P.341
Dostavljeno:
– 7., 11., 15., 18., 21., 39. K, 44. rbr, 105. vbr,
45. bVOJIN, 75. PoB, bVP, 107. ND “Bruška”
– NŠ GŠ, Obaveš., Vujaklija,342 Dukić,343 Bezbednost
Alavanja,344 PKPo
Borbena obuka u 1994. godini
i zadaci starešina i komandi u 1995. godini
– Stanje, problemi i pravci rešavanja –
U 1994. godini učinjeni su krupni i značajni koraci na planu uspostavljanja i funkcionisanja
sistema borbene obuke u Srpskoj Vojsci Krajine. Glavni Štab u saradnji sa komandama
korpusa izradio je direktivu za borbenu obuku i školovanje za period 1994 – 1995. godina
i instrukciju za borbenu obuku SVK u 1994. godini. Izradom uputstveno-doktrinarnog
dokumenta “Sistem borbene obuke Srpske Vojske Krajine u miru i ratu” stvorene su
neophodne osnove za izgrađivanje jedinstvenog sistema borbene obuke u SVK. Poseban
značaj za SVK ima preuzimanje obuke regruta u organizaciji SVK. U toku 1994. godine
na obuku je primljena i obučena julska partija regruta. To se pokazalo izuzetno značajnim.
Bavljenje borbenom obukom vojnika predstavlja veliku prednost za starešine i komande
kojima se takav zadatak poverava. Uspeli smo izraditi planove i programe borbene obuke
i stvoriti minimalne uslove za njihovu realizaciju. Mladi vojnici svojim prisustvom i
aktivnostima uneli su svežinu i novu atmosferu u našu vojsku.
340
341
342
343
344

Priređivači su izostavili Plan savjetovanja.
Okrugli pečat: Glavni štab SVK, Knin.
Rade.
Marko
Tihomir.

187

U 1994. godini urađeno je dosta na planu stručnog osposobljavanja starešina metodom
kursiranja. Komande korpusa imale su obavezu da u svojoj organizaciji kursiraju odelenja
i vodove a GŠ SVK komandire osnovnih jedinica i komandante bataljona i diviziona.
Nažalost moramo konstatovati da smo kroz kursiranje dobili manje rezultate od onih koje
smo objektivno mogli dobiti i koji su očekivani. Komande se sa velikim razlikama odnose
prema kursevima. Pritome se ne poštuju sadržaji instrukcije, osnova nastavnih planova i
programa i drugih naređenja. Jedan broj komandi nije realizovao ni jedan od naređenih
kurseva (komanda 11. K). Najčešće je vršeno proizvoljno skraćivanje trajanja kurseva na
samo nekoliko dana i nesprovođenje kurseva po sadržajima koji su određeni i odobreni.
U SVK ukupno je kursirano 1301 komandir odelenja (473 pešadija; 92 art; 38 OMJ; 46
ARJ PVO, 40 inž; 12 veza; 2 ABHO; 5 vojna policija; 21 izviđači; 6 IntSl;345 7 TSI;346 34
9K11; 56 RRB.347). Komandira vodova je ukupno kursirano 628. Najveći broj kurseva zbog
skraćivanja vremena trajanja i odstupanja od naređenog programa kursa nije dao očekivane
rezultate.
Obuka starešina praktično se ne izvodi. To treba konstatovati i biti svestan svih posledica
do kojih neminovno dolazi u SVK. Borbu koju vodimo na planu dobijanja sopstvenog
starešinskog kadra moramo podržati što organizovanijom obukom i svim vrstama stručnog
osposobljavanja. Neobučen i nedovoljno obučen starešina ne može uspešno komandovati.
Zbog toga problem obuke starešina mora biti najvažnija obaveza organa komandovanja.
Tačno je da su uslovi za obuku starešina slabi, ali to samo potencira potrebu da komande i
komandanti ovom problemu prilaze sa više odgovornosti nego što u stvarnosti čine.
Obuka komandi je zadatak na kome se najmanje učinilo i najmanje čini.
Komande se moraju obučavati kao celine i to mora biti zadatak pretpostavljenih
komandanata. Komandu bataljona mora obučavati komandant brigade oslonjen na svoju
komandu. Komandu brigade mora obučavati komandant ili NŠ komande korpusa. Obuka
komandi mora biti dobro planirana i dobro pripremljena. Bez toga ne mogu se postizati
vredniji rezultati.
Posebno se mora ukazati na nepostojanje obuke jedinica. Vežbe jedinica se praktično ne
izvode. Bez toga ne može biti uspeha u borbenim dejstvima. Može se postaviti više pitanja
kao što su: Kakve vežbe treba da izvode jedinice? U koje vreme? Koliko da traju? Gde da se
izvode? Sa kojim ciljem? itd. Na mesto odgovora na svako pitanje potrebno je naglasiti da u
agresiji možemo pobediti samo ako jedinice budu dejstvovale kao celine i to od odelenja do
zaključno brigade. Ona dejstva koja se predviđaju da će izvoditi jedinice u ratu treba u vidu
vežbi uvežbavati. To je neophodno. Sva pitanja kao ova koja su navedena moraju rešavati
komande. Komande moraju nešto promeniti u postojećoj situaciji da bi odelenje, vod, četu
vežbali skupa makar po jedan-dva sata sedmično. Bez toga nema vojske i borbene gotovosti.
Bitno je naglasiti da komande ne traže način kako da obučavaju jedinice nego se “pokrivaju”
konkretnom situacijom koja ne pruža uslove za obuku jedinica. Od komandi se baš traži da
stvore uslove za vežbe jedinica a ne da se pravdaju kako je to nemoguće zbog smena vojnih
obaveznika, zbog “nedostatka materijalne baze” i slično.
Ne može niko pametan prihvatiti sitna pravdanja pogotovu što se sve može opravdati pa i
najveći neuspesi i porazi.
345
346
347

Intendantska služba.
Tehnička služba.
Radio relejni bataljon.

188

Činjenice govore da su nam jedinice nespremne za bilo kakva borbena dejstva noću. O
ubacivanju odelenja, voda ili čete u pozadinu ustaša izgleda da se nesme ni razmišljati.
Uputiti jedinicu u međuprostor, na krilo neprijatelja komande i ne pomišlja se. Pokazalo se
da osnovne jedinice nisu spremne za napadna dejstva. Sve što se navodi potvrđuje da nam
jedinice nisu pripremljene za borbena dejstva. To je i razumljivo ako kroz obuku ne izvedu
nijednu vežbu. Treba biti svestan da i u uslovima kada su vojnici i starešine dobro obučeni
jedinica nije spremna za borbena dejstva ako se sa njom ne izvede određen broj vežbi.
U instrukciji za borbenu obuku i školovanje SVK u 1995. godini GŠ SVK je odredio pitanja
po kojima treba pripremiti savetovanje (anailzu) borbene obuke u 1994. godini.
1. Obučenost i pripremljenost starešina i komandi za zadatke borbene obuke u SVK
U celini gledano većina komandi i starešina su dovoljno obučeni za zadatke borbene obuke
sa svojim jedinicama. Međutim činjenica je da se ne izvodi nikakva priprema starešina u
komandi za obuku.
Bez pripreme nijedna komanda i starešina nisu u stanju odgovoriti zadatku borbenog
osposobljavanja.
Priprema je jedini način da se dođe do mogućih rešenja kako izvoditi obuku, šta treba
predhodno uraditi da bi obuka imala smisla. Iz planova rada i godišnjih naređenja za obuku
nemoguće je videti da je naređeno (predviđeno, planirano) da se izvede neka priprema sa
komandom po zadacima borbene obuke.
Izlaz se ne može naći ako se obuka ne stavi na dnevni red komandi.
Mora se pred komandante izlaziti sa predlozima koji rešavaju probleme obuke a ne sa
konstatacijama kako se ne može ništa uraditi jer je “nemoguće”.
2. Angažovanje mladih starešina po završetku vojnih škola na zadacima borbene obuke u
prvim godinama službovanja.
Za SVK od posebno je značaja kako i na kojim zadacima angažujemo mlade starešine po
izlasku iz vojnih škola u prvim godinama službovanja. Dugogodišnja iskustva pokazuju
da je neophodno da se mlade starešine u prvim godinama angažuju u izvođenju borbene
obuke sa vojnicima. Podrazumeva se da bi najbolje bilo da ukupan sadržaj njihovog rada
svakodnevno budu pripreme i izvođenje borbene obuke. U našim uslovima moraju se učiniti
posebni napori da se stvore mogućnosti da mlade starešine izvode obuku sa vojnicima i
jedinicama.
Komandanti i komande najveći doprinos obuci mogu činiti pre svega tako što bi mlade
starešine angažovali u obuci. Ako se to ne bude činilo onda za 2 do 3 godine zauvek ćemo
izgubiti kadrove koje smo školovali i od njih očekivali da postanu komandanti, operativci
i sično. U našim jedinicama veliki broj mladih starešina po izlasku iz vojnih škola nema
nikakvog dodira sa obukom. To je katastrofalno ne samo za obuku nego za našu ukupnu
kadrovsku politiku. Treba ozbiljno da zabrinu otpori komandi da se mlade starešine prikupe
i uključe u proces izvođenja borbene obuke sa vojnicima regrutima.
Ovaj problem se ističe zato što se ne može rešiti ako su komande inertne i ne preduzimaju
ništa na planu praktičnog rada sa najmlađim starešinama. Problem bi se mogao ublažiti i
time ako bi komande koje ne primaju regrute na obuku insistirale na obuci svojih jedinica i
u toj obuci našli mesto starešinama koji dolaze iz vojnih škola i kurseva.
3. Slabosti i propusti u SVK u 1994. godini do kojih je dolazilo zbog slabe i niske obučenosti
i šta se realno može uraditi da se ublaže ili otklone slabosti i propusti
189

Mnogo je bilo slabosti i propusta u SVK u 1994. godini koje su posledica slabe obučenosti.
Teško je to prihvatiti ali nažalost to je tako. Bez pretenzija da se šire obrazlože i dokazuje o
kojim se slabostima radi navodimo one najočiglednije.
1) Mnogo ranjavanja i pogibija vojnika smo imali zbog slabe obučenosti u rukovanju
naoružanjem. Veliki broj vojnih obaveznika ne pravi razliku između punog i praznog i
ukočenog i otkočenog oružja.
Mora nas zabrinuti činjenica da smo u 1994. godini imali 777 izbačenih iz borbe a od
toga oko 60% je izbačeno van učešća u borbenim dejstvima (od 264 poginula u borbi
je poginuo 91 ili 34% a van borbenih dejstava 173 ili 66%). Još je poraznija situacija
kod povređivanja (od ukupno 108 povređenih u 1994. samo je u borbenim dejstvima 4
povređeno ili 3,6% a van borbenih dejstava 104 ili oko 96%).
2) Kao direktnu posledicu slabe obuke i obučenosti imamo nedisciplinu velikog broja
pripadnika SVK. Dovoljno je da ukažemo na odbijanje učešća u borbenim dejstvima,
grupno napuštanje borbenih položaja, ne odazivanje na mobilizaciju i u smene, samovoljno
napuštanje jedinica i dužnosti koje se obavljaju na linijama dodira sa ustašama i balijama.
Izgled vojnih obaveznika i velikog broja starešina je ispod svake kritike. Karakteristična je
neurednost ne nošenje kape, nepozdravljanje, bahato ponašanje.
3) Mnogi ljudi na odgovornim dužnostima ne poznaju zakone, propise i uputstva. U
nedostatku obuke godinama rade na način koji je protivpropisan. Posledice toga su velike i
još duže vremena će biti nesagledive.
4) Zbog neznanja i neobučenosti u mnogim jedinicama nema osnovnog održavanja,
periodičnih pregleda, dnevnih i nedeljnih čišćenja i pregleda naoružanja, m/v i drugih MTS.
Ulje u motornim i borbenim vozilima ne menja se godinama, vozila u ispravnom stanju
ne pale se po više meseci. To upropašćuje našu tehniku, dovodi do krupnih kvarova, lomova
i uništenja. Zbog nepoznavanja resursa i još nekih “sitnica” propadaju mnoga MTS.
5) Niska i slaba obučenost ruše borbeni moral kod vojnika više nego što se da zamisliti.
Neobučeno ljudstvo se karakteriše postojanjem visoke doze straha. Nekontrolisano trošenje
municije najbolje je pokazatelj slabe obučenosti. Takvo stanje karakteristično je za većinu
naših jedinica. Jačati moral bez obuke je praktično nemoguće.
6) Slaba obučenost komandi bitno ograničava korišćenje borbenih iskustava u borbenom
osposobljavanju vojnika i jedinica. Mi smo u ratu i posedujemo značajna iskustva ali ih ne
koristimo.
Pored navedenih slabosti i propusta moglo bi se navesti još mnogo drugih. Ali za svrhu
savetovanja nema potrebe.
4. Materijalno obezbeđenje borbene obuke u 1994. godini i predlozi za prevazilaženje
postojećeg stanja
U praksi se problem materijalnog obezbeđenja borbene obuke javlja kao krupna prepreka
zbog koje se vrlo često odustaje od obučavanja. Komande kao po nekom pravilu očekuju
da im sve reši GŠ SVK. Naređena gađanja nisu izvedena u jednom broju jedinica jer nije
posebno naređeno da se bojeva municija uzima iz raspoložive količine borbenih kompleta.
Za neke je problem što nemaju školsku ili manevarsku municiju i to je dovoljno da izostane
bilo kakvo obučavanje.
Gledano na problem u celini sigurno je da GŠ SVK mora znati šta hoće a šta mora. Obuka
vojnika na odsluženju vojnog roka mora biti obezbeđena artificijama. Bez smisla je izvoditi
taktičku obuku bez manevarske municije. Komande jedinica i ako je više puta naređivano
nisu stekle uvid u raspoložive količine materijalnog obezbeđenja obuke. U skladištima
190

ima manevarske municije ali nema ko da je troši. Svi bi želeli da im neko donese na ruke.
Komande su inertne i kada je u pitanju čuvanje i korištenje školskih MES, sredstava ABHO,
poligona i vežbališta.
Poseban problem je nabavka potrošnih sredstava. Jedan broj komandi kada trebuje, traži
veoma velike količine, što nije u redu. U GŠ SVK nije na najbolji način regulisano ko i šta
treba da uradi kada je u pitanju kupovina potrošnog materijala.
Pokazalo se da nije moguće raditi po zadacima borbene obuke bez godišnjeg plana
materijalnog obezbeđenja obuke. Potrebno je da svaka komanda svoje potrebe realno
planira i dostavi GŠ SVK.
5. Problemi obezbeđenja vojnostručnom literaturom i mogućnosti njihovog rešavanja
Krupnije promene u borbenoj obuci ne možemo praviti ako ne obezbedimo makar minimum
potreba u vojnostručnoj literaturi. Naše mogućnosti su male da sami pravimo pravila, uputstva
i drugu literaturu. Nemamo drugog izlaza nego da se oslonimo na nabavku VSL348 iz VJ. Pri
tome treba imati u vidu da je deo postojeće literature zastareo i da je u potrebnom broju nema
ni u VJ. Novija literatura je štampana u ograničenom broju bez predviđanja naših potreba.
Prvo što se mora uraditi jeste da definišemo šta nam je potrebno i u kojim minimalnim
količinama. Drugi korak moraju učiniti naše komande i snimiti po vrstama i broju literaturu
sa kojom raspolažu (ono što je ostalo od bivše JNA). Naše potrebe moramo pretvoriti u plan
popune koji treba da se odnosi na najmanje dve godine. Tek posle toga treba stupiti u vezu sa
GŠ VJ (IV uprava) i razmotriti problem snabdevanja literaturom u celini.
Potrebe obuke zahtevaju da u naše komande stižu vojnostručni časopisi koji se izdaju u
VJ “Vojno delo”, “Novi Glasnik”, “Vojno-tehnički glasnik”, (Vojnoistorijski pregled). Naše
starešine moraju više drugovati sa VSL jer bez toga je nemoguće biti suvremeni starešina.
Ratno stanje tim više zahteva od starešina da prate literaturu a posebno vojne časopise. To
je naš “prozor” u struku i zbog toga moramo biti mnogo inventivniji nego u mirnodopskim
uslovima života i rada. Čine se krupni napori da počne sa radom vojna štamparija SVK.
To će se brzo ostvariti. Imaćemo mogućnosti da umnožavamo literaturu (ili njene delove).
Posebno je značajno što ćemo moći praviti nastavnu dokumentaciju, štampati lekcije isl.
6. Zapažanja iz saradnje na zadacima borbene obuke i školovanja sa VJ i VRS
Naša saradnja sa VJ i VRS u oblasti borbene obuke i školovanja ima izuzetno veliki značaj.
Ne smemo sebi dozvoliti da “izmišljamo” ono što postoji.
Naš oslonac na VJ i VRS mora imati planski karakter. Potrebno je da najodgovornije
starešine imaju u vidu vrste saradnje od posebnog interesa za obuku u SVK.
Saradnja sa VJ obuhvata sledeće:
1) Borbena obuka jednog broja vojnika regruta u NC i jedinicama VJ. U 1995. godini
aktuelna je obuka vojnika regruta roda EI349 i PED;350 vazduhoplovno-tehničke službe i
vojnika VES raketaša PVO. Započinje obuka vojnika regruta tehničke škole, saobraćajne
službe (vozači motornih vozila), intendantske službe i sanitetske službe. Za ovu obuku SVK
mora izvršiti izbor i pripremu vojnika, oblačenje i opremanje sa svim što sleduje vojnika
(izuzev ličnog naoružanja), polaganje zakletve, upoznavanje sa PiP351 obuke; prevoz;
praćenje dela obuke i povratak u RSK obučenih vojnika.
348
349
350
351

Vojno-stručne literature.
Elektronsko izviđanje.
Protuelektronsko djelovanje.
Plan i provedba.

191

2) Pomoć u obezbeđivanju nastavnih artificija i drugih sredstava bez kojih se ne može
izvoditi borbena obuka sa vojnicima u organizaciji SVK.
3) Korišćenje vojnostručne literature, planova i programa obuke, nastavne dokumentacije,
uputstava za proveru i ocenjivanje obuke i dr.
Pokazalo se da se izvorno i u celini ne mogu koristiti PiP borbene obuke VJ za obuku
vojnika i jedinica SVK. Naši uslovi su ratni što se mora odražavati na sadržaje PiP obuke.
Na ovom planu saradnje se do sada učinilo a neophodno je da imamo određen minimum
nastavne dokumentacije i druge VSL.
4) U sadržaj saradnje svakako ulazi i školovanje kadrova za potrebe SVK u školama VJ.
Pokazalo se da je neophodno imati određen uvid u tok školovanja i održavati povremene
kontakte sa pitomcima i slušaocima koje šaljemo u SRJ.
Saradnja sa VRS obuhvata sledeće:
1) Izvođenje borbene obuke vojnika vozača borbenih vozila na poligonu “Manjača”. Mi
smo do sada obučili dve generacije vozača što je značajno za ukupnu našu borbenu gotovost.
2) Školovanje podoficira i oficira u CVŠ “Rajko Bilać” u Banja Luci.
I na ovom planu postoji veći broj nerešenih problema. Srpska Vojska Krajine u ovoj
školi školuje veliki broj starešina pa je neophodno da utiče na sadržaje NPP352 školovanja,
materijalno obezbeđenje nastave, kadrovsko i nastavničko obezbeđenje i dr. Moramo imati
dobar izbor kandidata za ovo školovanje i iste pripremati za školovanje. Ne može se bez
nove odeće i obuće, bez VSL, bez svezaka, pribora i skupih pomagala (busole, snopara i
kalkulatora). Prema SVK CVŠ “Rajko Bilać” do sada je pokazivano veliko razumevanje i
spremnost da nam se pomogne u svemu što oni mogu. Neophodno je da se i mi prestrojimo
i da pomažemo u onom što možemo a bez čega oni ne mogu.
7. Odgovornost komandanata i komandi jedinica za propuste i slabosti u borbenoj obuci u
1994. godini
Borbena obuka je i u ratu najvažniji zadatak. Ona je sastavni deo svakog borbenog dejstva.
Konkretnije rečeno borbena obuka je faza koja mora predhoditi borbenom dejstvu. Ona je
isto što i pripreme za borbena dejstva. Navedeni značaj obuke podrazumeva i visok stepen
odgovornosti komandanata i komandi za njeno stanje i krajnje rezultate koji se obukom
postižu. Analize koje su vršene u GŠ SVK tokom 1994. godine ukazuju da se podizanjem
stepena odgovornosti za stanje obuke i obučenosti bitno može popravljati borbena gotovost.
U uslovima kada je odgovornost niska ili ne postoji onda je nerealno očekivati da će se
problemi obuke uspešno rešavati.
Mnogi zadaci iz borbene obuke nisu izvršeni u 1994. godini a zato se nije odgovaralo.
Komandanti i komande menjaju ili odstupaju od naređenja po obuci a i ne pomišljaju da
traže odobrenje od GŠ SVK. To je nedisciplina sa krajnje negativnim posledicama. Nije
bolja situacija i kada su u pitanju niži nivoi komandovanja. Neprihvatljivo je da komandir
jedinice ne zna kakva mu je obučenost nižih jedinica i vojnika i starešina. Nije dobro ako
se zna da je prisutna neobučenost a da se ništa ne preduzima. Najmanje što se može uraditi
jeste da se izvesti pretpostavljeni i da mu se nešto predloži.
Bez obuke nije moguće sačuvati jedinicu od rasula. Bez obuke nemoguće je imati red i
disciplinu u bilo kojoj jedinici. To su istine davno potvrđene u praksi. U našim jedinicama
puno je nediscipline ali to ne treba da čudi jer se za disciplinu ne borimo kroz obuku,
352

Nastavnog plana i programa.

192

nego olakšavamo razmah nediscipline time što ne izvodimo obuku. A neizvođenje obuke je
“kapa” svake nediscipline. Odgovornost komandanata i komandi za borbenu obuku mora
biti konkretna i po konkretnim zadacima (jesu li ili nisu izvršeni, sa kakvim uspehom).
Odgovornost mora biti blagovremena da bi delovala preventivno.
Nema koristi na kraju godine ili posle poraza mnogo insistirati na odgovornosti. To se mora
činiti u toku izvršavanja zadataka po obuci.
8. Rukovođenje borbenom obukom sa nivoa GŠ i komandi korpusa sa kritičnom ocenom
stanja i predlozima za usavršavanje
U 1995. godini na planu borbene obuke moraju se izvršavati brojni i dosta složeni zadaci.
Navodimo samo neke čija realizacija ima bitan uticaj na borbenu gotovost.
1) Obučavati i obučiti komandire odelenja i vodova u SVK. U ovoj obuci ispoštovati
zahtev da neobučeni i nedovoljno obučeni moraju biti obuhvaćeni obukom.
2) Obuka i priprema snajperista za upotrebu u svim zonama odgovornosti jedinica.
Potrebno je obučiti u svakoj brigadi po najmanje 15 snajperista što iznosi oko 450 za SVK.
3) Doobuka svih vojnika i starešina primljenih po ugovoru od 1992. do kraja 1994.
godine.
4) Obuka komandi bataljona i pukova-brigada po ratnoj formaciji koju pripremaju i
izvode pretpostavljene komande (videti zahteve instrukcije).
5) Obuka vojnika na odsluženju vojnog roka (verovatno tri partije).
6) Utvrditi broj neobučenih vojnih obaveznika i organizovati njihovu obuku do kraja
godine.
7.) Obuku jedinica (prilog 4 uz instrukciju) i prema zahtjevu zadataka postavljenih posle
referisanja o borbenoj gotovosti.
8) Izvođenje pokaznih i pokazno-metodnih vežbi (prema zahtjevima instrukcije).
9) Fizičko vaspitanje: održati sportska prvenstva na nivou korpusa; II sportsko prvenstvo u
Vukovaru; prvo sportsko prvenstvo rezervnih vojnih starešina SVK; prvenstveno snajperista;
Jasenovački maraton; Ilindanski maraton; Plitvički maraton; proletnji kros (april), jesenji
kros (24. 09. 1995.); Vukovarski maraton.
Treba naglasiti da svaku pohvalu zaslužuje komanda 39. K za organizaciju i sprovođenje
I sportskog prvenstva SVK u Petrinji.
Fizičko vaspitanje u SVK u 1994. godini organizovano se izvodilo samo sa vojnicima
na odsluženju vojnog roka i to prvih pet meseci služenjem vojnog roka. Fizičko vežbanje
starešina je regulisano ali se ne realizuje zašto su odgovorni lično komandanti jedinica. Sa
vojnim obaveznicima na žalost ne postoji nikakva organizacija fizičkog vežbanja.
10) Priprema i izvođenje KŠRV kojom rukovodi GŠ SVK a vežbaju komande korpusa i
jedan broj komandi brigada.
11) Kursevi komandanata brigada, NŠ i PNŠ za ONP353 komandi brigada.
12) Kursevi kandidata za KČ-b i komande bataljona-komandanata.
13) Obuka starešina po odobrenim programima obuke.
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 9.

353

Pomoćnik načelnika štaba za operativno nastavne poslove.

193

58

1995., veljača 17.
Oštrelj – Petrovac
Poziv na sastanak Komande operativne grupe “Pauk” zapovjednicima korpusa i
predstavnicima GŠ VRS i SVK radi analize zastoja u napadu na zaštićenu zonu Bihać

Republika Srpska

VOJSKA REPUBLIKE SRPSKE
KOMANDA DRUGOG KRAJIŠKOG KORPUSA

Oštrelj-Petrovac
Broj: Str. pov. broj: 3-30
Datum, 17. 02. 1995. godine
VRLO HITNO !
GLAVNOM ŠTABU VRS
(na ličnost NŠ)
Koordinacija procene daljih b/d, na znanje,
dostavlja.Od Republike Srpske Krajine Komande “PAUK’’ dobili smo akt str. pov. br. 197-170 od
16. 02. 1995. godine, sa kojim poziva na sastanak radi dalje koordinacije i procene b/d
sledeće ličnosti:
– Komandanta GŠ SVK
– Komandanta 21, 15, 39 korpusa SVK i
– Komandanta 2. KK VRS
1. U aktu navode da b/d sa 5. K vremenski traju više od tri meseca, a da još nismo osvojili
veći deo teritorije, niti je 5. K. vojnički poražen.
Zbog vrlo složene vojno-političke situacije, a u cilju što bržeg slamanja 5. K neophodan je
dogovor najodgovornijih komandanata u cilju procene i donošenja zaključaka za dalja b/d.
2. Predlažu da se sastanak održi 19. 02. 1995. godine, u 10,00 časova, u Komandi “PAUK’’
u s. Široka Rijeka.
3. Smatramo da bi ovom sastanku trebao lično prisustvovati i predlažem da istom prisustvuje
predstavnik GŠ VRS.
KOMANDANT
pukovnik
Radivoje Tomanić, [v.r.] M. P.354 M.P.355
Preslika, strojopis, latinica
Preslika u posjedu priređivača.

354
355

Okrugli pečat: Komanda 2. krajiškog korpusa.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 561, primljen 17. 2. 1995. u 18,30; proslijeđen u 19,55 sati.

194

59

1995., veljača 18.
Knin
Službena zabilješka o posjetu ministra obrane RSK Obrovcu i susretu s predsjednikom SO
Obrovac, pomoćnikom zapovjednika za pozadinu 7. korpusa SVK i zapovjednikom 4. lake
brigade SVK
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: __________/95
Knin, 18. 02. 1995. godine
S l u ž b e n a z a b i lj e š k a
Dana, 19. 02. 1995. godine Ministar odbrane g. puk. Dr Rade Tanjga u sklopu svojih
redovnih planskih posjeta posjetio je dana 09. 02. 1995. godine opštinu Obrovac i 4. laku
obrovačku brigadu.
U zgradi Opštine Ministra odbrane primio je Predsjednik SO Obrovac g. Dragan
Vukčević. Pored predsjednika Skupštine razgovoru su prisustvovali g. Macura Stanimir –
poslanik u Skupštini RSK, g. Badža Slobodan, dir. Kamena, g. Komazec Mirko, načelnik
Odjeljenja MO, Predsjednik IS SO Obrovac i šef kabineta Ministra odbrane.
Predsjednik SO Obrovac pozdravio je g. Ministra i zaželio mu dobrodošlicu u Obrovac.
Ukratko je upoznato prisutne sa opštom situacijom u Opštini, mogućnostima razvoja i
stavljanja u funkciju određenih objekata.
Ministar odbrane puk. Dr Rade Tanjga zahvalio se na prijemu. Iznio je nekoliko svojih
razmišljanja o mogućnostima razvoja Opštine. Jedna od tih mogućnosti je iznalaženje više
objekata koji bi se adaptirali i stavili u funkciju objekata za odmor i rekreaciju a da opština
od toga ima prihode. U tim objektima postojala bi mogućnost boravka ranjenika, ratnih
vojnih invalida i porodica poginulih boraca.
Ako se ova ideja prihvati, Ministarstvo odbrane je voljno da u tome pomogne. Predlažem
da se osposobi Ugostiteljsko-turističko preduzeće i da bi ti objekti trebali da budu u funkciji
u sezoni. Smatram da bi tu trebalo imati sve prateće sadržaje za rehabilitaciju.
Predsjednik Opštine: Mi ćemo snimiti stanje u roku od 10 dana pa ćemo izvijestiti
Ministarstvo odbrane. Napominje da bi tu trebala biti sala za rad i ostale prateće sadržaje.
Zatražio je za potrebe odbrane 1.000 litara goriva D-2 i 200 litara MB-98, te 30 komada
bačava (limena burad) za izgradnju splava.
Ministar odbrane: odobravam Vam jednu malu cisternu dizela (6.800 litara) s tim da to
bude za potrebe CZ.
Time je radni dio kod Predsjednika SO Obrovac završen.
Razgovori su nastavljeni u Komandi 4. lake Obrovačke brigade.
Komandant 4. lake brigade kap. Paravinja Radomir postrojio je počasnu jedinicu i
predao raport Ministru odbrane.
Sa komandantom brigade razgovorima su prisustvovali članovi najužeg dijela komande
brigade, puk. Vrcelj Marko, PkPo u 7. K., Predsjednik SO Obrovac sa delegacijom koja je
bila prisutna na razgovorima u SO Obrovac.
195

Kap. Paravinja Radomir upoznao je Ministra sa stanjem i problemima u 4. brigadi.
Istakao je probleme koji su prisutni od neuslovnog smještaja, zatim stambene problematike
starješina, te kadrovskom nepopunjenošću profesionalnim vojnim licima. Istakao je da je
saradnja sa ostalim strukturama u Opštini u najboljem redu. Saradnja sa UNPROFOROM
je sasvim korektna.
Istakao je niz problema koji su prisutni u jedinicama, a to su gorivo, odjeća, obuća,
nedostatak terenskog vozila, rezervni dijelovi za TAM-ova vozila, gume i dr.
Hrana nije loša.
Uprkos navedenim problemima brigada izvršava zadatke. Istakao je poseban problem
odlaska v/o u SRJ, koji odlaze i ne vraćaju se, zatim problem minimalnih plata. Naime,
ima v/o u brigadi koji su izbjegli iz Šibenika i Zadra i primaju samo 40-60 dinara dok oni
koji imaju svoje firme prime 5 puta veću plaću (pored vojne plate primaju platu i u RO).
Postavio je pitanje zašto se plaćaju ljekovi, zatim kako može v/o platiti i lijekove i struju i
živjeti sa 60 dinara.
Puk. Marko Vrcelj, PkPo356 7. K:
Govorio je o stanju u Korpusu po pozadinskom obezbjeđenju. Istakao je niz problema
koji su prisutni a trebalo bi ih rješavati i to kako slijedi:
– snabdjevanje gorivom – jedva obezbjeđuje minimalne uslove. Popunjenost tenkova je
50% gorivom
– akumulatori i gume – stanje veoma kritično. Proces zanavljanja 15%
– održavanje i remont MTS – oslanjamo se na RS i SRJ
– svi tenkovi su u funkciji
– InSl357 – posudili smo od CK358 20 t brašna. Tražimo i od donatora. Dobili smo jednu
količinu iz Rume
– doručak – ima artikala, ima svježeg mesa
– odjeća i obuća: godišnje potrebe su 14.000 uniformi i 14.000 pari obuće
– trenutno je najveći problem oblačenje regruta
– lijekove plaćamo, a dobivamo ih besplatno. Za potrebe Kninske bolnice mi peremo
7.000 kg veša.
Ministar odbrane: dajte mi te podatke.
Puk. Vrcelj: u generala Bjelanovića359
– u 7. K su dvije brigade bez ljekara. Postavlja se pitanje kako obezbejditi ljekara primarne
zaštite?
– napravu za v/o trebalo bi ravnomjerno raspodjeljivati (raspon od 40-200 dinara)
– ni jedan objekat na području Obrovca, Vrlike i Kistanja nije vojni
– stanovi za v/o, poseban problem
– protupožarna zaštita, nemamo ni jednu protupožarnu organizaciju niti je koji
protupožarni aparat pregledan već 4 godine
– uređenje zaklona, obezbeđenje goriva za uređenje rezervnih položaja po dubini.
Ovo su ukratko bili osnovni problemi koji su prisutni u 7. K.
356
357
358
359

Pomoćnik zapovjednika za pozadinu.
Intendantska služba.
Crvenog križa.
Marko.

196

Ministar odbrane se osvrnuo na radno vrijeme, financijski plan za 1995. godinu, te
funkcionisanje Države u ratu. Uradit ćemo 6 stanova za 15 dana, a što se tiče plata v/o
Zavod za tržište rada treba da ovjeri spiskove za plate.
Kap. Paravinja: govorio je o ljudima koji se nalaze na r/o360 i normalno obavljaju posla.
Ministar odbrane zahvalio se k-dantu brigade na prijemu i zaželio im uspješan rad.
Završeno u 15.00 časova.
Šef kabineta
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

60

1995., veljača 18.
Knin
Službena zabilješka o sastanku ministra obrane RSK s članovima Vojnog suda u Kninu te
kadrovskim i materijalnim problemima vojnog sudstva
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: __________/95
Knin, 18. 02. 1995. godine
S l u ž b e n a z a b i lj e š k a
Dana, 09. 02. 1995. godine Ministar odbrane puk. Dr Rade Tanjga primio je gosp. puk.
Vignjević Milu, gosp. Đakić Sinišu i gosp. Obradović Dušana iz Vojnog suda u Kninu.
Gosp. puk. Mile Vignjević zatražio je povratak u SRJ (pismeni zahtjev kod ministra).
Ministar odbrane: predložio je hitan sastanak MO, puk. Vignjević Mile i njegovog šefa u VJ
u Beogradu. Naznačeno je da ga zanima način organizacije Vojnog sudstva. Vojne sudove
nitko nije ukinuo, mi se sami ukidamo. U strategiji pozitivnog rješenja prihvatam svaku
varijantu.
G. Đakić Siniša: predložio je da se pusti g. puk. Vignjević i da riješi svoj status u VJ s tim
da odrađuje istovremeno posao za vojni sud u Kninu. Predložio je g. Dušana Obradovića za
predsjednika Vojnog suda u Kninu.
Puk. Vignjević Mile: iznio je problem formiranja Vojnog suda u Glini i Vukovaru. Istakao
je kadrovsku problematiku i nemogućnost popune sa vršiocima funkcija sudija i tužilaca
koji imaju adekvatno praktično iskustvo kako u organizacijskim tako i pravno stručnim
pitanjima. Da bi se obezbedilo efikasno funkcionisanje sudova obratit će se MO SRJ
pismenim zahtjevom da omoguće najminimalniji broj pravne službe u MO na dobrovoljnoj
osnovi gdje bi bili angažovani na određeno vrijeme (6 mjeseci). Pored vršenja funkcije sudije
odnosno tužioca imali bi i obavezu edukacije kadrova.
G. Ministar je prihvatio prijedlog i složio se da se isti hitno uputi u VJ.
360

Radnoj obavezi.

197

G. Đakić Siniša iznio je niz problema tehničke prirode koji su prisutni u Vojnom sudu u
Kninu, a da bi Sud mogao uspješno raditi potrebno je slijedeće:
1. Ukaz za Predsjednika i Ukaz za unapređenje
2. Problem privođenja okrivljenika i svjedoka zbog nedostatka goriva kod vojne policije
3. obezbediti minimalno jednu direktnu telefonsku liniju i jednu vojnu liniju (sud i
tužilaštvo)
4. nabaviti 2 kompjutera (sud i tužilaštvo)
5. obezbediti vozilo za vojni sud
6. materijalno obezbeđenje (postaviti elzet brave na sva vrata kancelarija te ulazna vrata
Suda, nabaviti 2 mala stola za kancelarije predsjednika Suda i vojnog tužioca, stolice za
kancelarije, metalne kase za predmete, klupe za hodnik, vješalice za kancelarije)
7. izraditi službene legitimacije za sudije i tužioce te iste zadužiti sa ličnim naoružanjem
8. u dogovoru sa nadležnim licima u Vojnom sudu u Beogradu dogovoriti upućivanje
najmanje jednog sudije kao ispomoć Vojnom sudu u Kninu
9. formirati Vojne sudove u Glini i Vukovaru, te Vrhovnog vojnog suda.
Na zahtjev prisutnih da je potrebno da iz Ministarstva odbrane jedno lice bude zaduženo
za kontakte sa vojnim sudom u Kninu g. Ministar je predložio da to bude g. ppuk.
Stojsavljević Dušan.
Kasnijim aktom g. Đakić i g. Obradović u pismenoj formi predložili su da veza između
vojnog pravosuđa i Ministarstva odbrane bude g. Počuča Milan, dipl. pravnik.
U daljem razgovoru postavljeno je pitanje plata za sudije.
Ministar:
Odmah ćemo pristupiti rješenju problema, nazvati g. Miću Jankovića za kompjutere i
uputiti zahtjev PTT za telefone. Ostala pitanja ćemo također odmah rješavati.
Šef kabineta
Mile Rajčević, prof.
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

61

1995., veljača 18.
Knin
Službena zabilješka o razgovoru ministra obrane RSK s predstavnicima Instituta za
strateške studije iz Grčke, pri čemu je ministar obrane upoznao goste s vojnopolitičkom
situacijom u RSK te zatražio pomoć Grčke za školovanje zapovjednog kadra SVK i nabavu
naoružanja
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: __________/95
Knin, 18. 02. 1995. godine

198

S l u ž b e n a z a b i lj e š k a
Dana 08. 02. 1995. godine Ministar odbrane RSK puk. Dr Rade Tanjga primio je u
službenu posjetu:
– g. KANTERES DIMITRIOS – general-majora u penziji, člana Grčkog instituta za
strateške studije i dopisnog člana Instituta, pisac, novinar, bio je član posmatračke misije EZ
u Slavoniji i Baranji.
– g. AUTHUMIUS P. PETROU, urednika i direktora lista AMINTIKA (vojni list u
Grčkoj).
Službenim razgovorima prisustvovao je i šef kabineta Ministra.
Ministar odbrane pozdravio je delegaciju i zaželio im ugodan boravak u Kninu.
U kratkim crtama upoznao ih je stvaranjem RSK.
G. Dimitrios: zahvalio se g. Ministru na prijemu i nastavio.
U posljednjih nekoliko godina primili smo niz informacija iz RSK, u toku smo o svim
zbivanjima u RSK. Mi smo došli da se na licu mjesta uvjerimo i da to prenesemo grčkom
narodu. Ističe da su građani RSK dobro došli u prijateljsku Grčku i da će svagdje biti toplo
dočekani. Pošto i Vi g. Ministre i ja dolazimo iz Vojske, mi svoja zapažanja vrlo direktno
osjećamo za razliku od političara. Pošto nije moguće da MO uspostavi direktne odnose sa
MO Grčke, sa Vojskom to činimo ovim putem.
Ministar odbrane puk. Dr Rade Tanjga: ja ću Vas upoznati sa stanjem u RSK. Odmah
je predstavio sebe istakavši da je oficir SVK, pukovnik po činu, tehnički oficir. Radio je
u Zagrebu na Visokim vojnim školama, sa titulom doktora tehničkih nauka. Mi smo u
Kninu osnovali Univerzitet Nikola Tesla. Zatim je govorio o našoj budućnosti, budućnosti
srpskog naroda u RSK i pomoći prijateljskog naroda Grčke. Mi smo potpisali sporazum o
prekidu vatre. Ušli smo u drugu fazu ekonomskih pregovora, nastojeći time stvoriti realne
pretpostavke za političko rješenje. Hrvatska je isticala da mi tim sporazumom ulazimo
u Hrvatsku. Vrlo brzo se pokazalo da smo mi mudrom politikom obezbjedili sebi jasnu
poziciju. Zbog toga u analizama g. Tuđmana361 i njegovih savjetnika stoji da nešto moraju
preduzeti. RSK je stvarnost, to oni dobro znaju. Zato je i išao zahtjev da se izvrši dodatni
pritisak, da se spriječi prisutni trend izrastanja RSK. Mi se sada nalazimo u vrlo delikatnoj
situaciji, na jednoj prekretnici, da li da idemo dalje u mir ili ćemo morati prihvatiti se oružja
i braniti se. Bilo bi mi drago da ponesete utisak da smo mi zato da mirnim putem dođemo
do međunarodnog priznanja naše suverenosti.
Ako nas bilo tko napadne, Hrvatska, naš narod će se braniti. Zašto je to tako? Zato što
mi nemamo rezervne domovine. Mi nismo došli iz Srbije, mi imamo izvore iz 8 vijeka,
u kojima se spominje srpsko ime na ovim prostorima. Mi smo svjesni da na dugu stazu
ovakve Države kao Hrvatska ili RSK ne mogu ostati sami za sebe. Mi moramo napraviti
razgraničenje sa Hrvatima.
A sada da Vam nešto kažem kako smo se organizovali za odbranu.
Govorio je o formacijama jedinica od bataljona do korpusa. Mi smo organizovali
kompletan narod za odbranu. Mi smo organizacijom uspjeli da izvršavaju r/o i žene i omladina
mlađe dobi. Za Tuđmana je porazna ta spoznaja, on to jako dobro zna. Uspoređujući svoju
snagu zna da ne bi mogao da porobi Krajinu. Ukoliko nas napadne RH mi ćemo otvoriti
front duž cijele granice i to sa svim raspoloživim sredstvima. To je jedan faktor odvraćanja
od agresije na RSK. Mi imamo logističkih problema. To su najteži problemi. Poznato je da
361

Franjo.

199

se Hrvatska jako naoružala, oni su uložili ogromne pare u naoružanje. Mi to nismo mogli
odvojiti za Vojsku. To je ozbiljan problem za nas kada je u pitanju dugotrajno vođenje rata.
Postoji jedna naša prednost, što Hrvati dobro znaju da je ovo srpska zemlja i da će Tuđman
naći malo ljudi koji su spremni izgubiti glavu zbog tuđe zemlje. On ima i plaćenike, kojima
pokušava nadomjestiti svoje nedostatke. Kada se to sve zbroji, on ne može imati više od
50.000 ljudi da napadne Krajinu. Zato sam ja optimista, bez obzira na probleme koje mi
imamo. Obratio se g. generalu da pita o svemu što ga zanima.
G. general-major Dimitrios: Sve što ste rekli g. Ministre nama je jasno. Meni i mome
kolegi bila bi velika radost da čujemo da je Krajinska vojska postigla uspjehe što se tiče rata.
Možda nećete vjerovati, ali mi na ovaj konflikt Krajine i Hrvatske gledamo kao konflikt
koji je uključio i Grčku. Bili bi jako razočarani ako bi bilo neuspjeha za Krajinsku vojsku.
Grci imaju interes da se na ovim prostorima situacija završi u srpsku korist. Od 1991.
godine upoznao sam vrlo dobro ovaj teren, mentalitet naroda, oficire, pa imam sliku ovih
ljudi u svojoj glavi. Kad se vratio iz bivše Jugoslavije u Grčku pratio je situaciju na terenu
i razmišljao kako da se ovaj sukob razreši na najbolji mogući način. On zna da će RSK
upotrebiti sve mogućnosti da dođe do rješenja. Mi smo imali dosta uspjeha na svjetskoj
sceni. Učinili smo sve da okrenemo svjetsko javno mnijenje u korist srpskog naroda.
Ako Krajiško rukovodstvo uspije da riješi ovo mirnim putem to će biti dobro. Ako se
stvori takva situacija da vi budete pritisnuti uza zid, vi nećete imati drugog izlaza nego da
se borite. To bi bilo suprotno vašim tradicijama. Vi bi isto tako mislili o Grcima ako bi se
predali. I ako bude došlo do rata između RSK i RH podrazumjeva se da će RSK upotrebiti
sva sredstva protiv Hrvatske. Vi i vaše vojne kolege poznate hrvatske oficire. Želi skrenuti
pažnju da Hrvatska angažuje veliki broj stranih savjetnika. Ti hrvatski oficiri nisu oni ljudi
iz vašeg vremena. Oni su se promjenili (savjetnicima). Kao protivmjeru general savjetuje da
vojno rukovodstvo Krajine prihvati savjete koji se daju vojnom rukovodstvu van Krajine.
Pita da li je krajiška vojska organizovana na jedan regularan način ili je zadržala paravojne
jedinice iz početka rata.
Ministar odbrane: Mi imamo izvjesnih problema u etničko psihološkom pogledu. Naši
ljudi su u početku počeli onako kako vi znate. Sada imamo jedinice od čete brigade do GŠ,
no proces uhodavanja takvog sistema, da se sve zna vrlo je ozbiljan problem. Ima i dalje
problema. Koliko je to nedostatak u određenom smislu, toliko je za nas interes da previše
kruto ne postavimo problem discipline. Naš k-dant jedinice treba da ima inicijativu. Od
njegove inicijative i zrelosti zavisi uspjeh. Ne smijemo gušiti samoinicijativu.
General Dimitrios postavlja pitanje komandnog sastava jedinica odnosno povratka
oficira u Krajinu.
Ministar odbrane: Tu smo imali dosta uspjeha. Osnovni problem je niži starešinski kadar
do nivoa bataljona. Višeg komandnog kadra imamo dovoljno.
General Dimitrios: U vezi s tim mora se učiniti sve da se obuči niži nivo kadrova, jer se
ne zna koliko će ovaj konflikt trajati.
Ministar odbrane: Mi na tome radimo i nadam se da ćemo uspjeti na tome.
Mi imamo Nastavne centre u kojima obučavamo ljude.
General Dimitrios: Predlaže ako je krajiška vojska pod kišobranom Vojske Jugoslavije
mogu doći u Grčku na obuku. Grčka armija će ih prihvatiti na obučavanje.
Ministar odbrane: Pita kome se treba obratiti po tom pitanju?
General Dimitrios: Ministarstvu odbrane Grčke. Grčko MO će biti za to da Vas prihvati,
da Vam to učini. To se može izvesti na više načina.
200

On misli da Vojska RSK u ratnoj situaciji nađe razlog da svoju vojsku skoncentriše na
date tačke, a onda bi imali elemenat iznenađenja što se tiče vojske. Ako dođe do vojnog
sukoba između RSK i Hrvatske to će biti opšti sukob.
Postavlja pitanje da li se razmišljalo o povlačenju jedinica iz određenog dijela Krajine i da
li se razmišljalo o mogućnosti zauzimanja dijela teritorije Hrvatske.
Ministar odbrane: Sve je to razrađeno. Mi aktivnom odbranom vodimo računa o tome.
Zamolio bih Vas da se dogovorimo o školovanju odnosno o kratkim kursevima mladih
ljudi. To nam je neophodno. Da li su Grci voljni da nam pomognu sa naoružanjem?
General Dimitrios: Pitanje obuke kadeta je poželjno. Vi g. Ministre ili Vaš predstavnik
treba da dođe u Grčku na pregovore, bez pompe. To bi bili isključivi pregovori a do Vas
je da vi to prihvatite ili odbijete. Za obuku kadeta u Grčkoj oni mogu samo ići kao vojni
kadeti iz SRJ. Mislim da se to vrlo lako može učiniti. Smatram da u tom slučaju vojni ataše
može biti zadužen za kontakte ili kancelarija Nacionalne odbrane. Njegova organizacija
oficira zna tu instituciju.
Što se tiče nabavke oružja, imam lično dobre privatne kontakte sa privatnim firmama
koje prodaju oružje. Vi napravite listu, dostavite je meni i sve će biti u redu.
G. Petrou ističe da oni imaju mogućnost da kroz Grčke institucije prime predstavnike
krajinske Vlade.
G. Ministar odbrane: to će se rado prihvatiti, to je odličan prijedlog. Može se realizovati
u aprilu ili maju.
Srdačno se zahvalio Grčkoj delegaciji na razgovoru.
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

62

1995., veljača 18.
Knin
Zamolba Glavnog štaba SVK Komandi operativne grupe “Pauk” za povratak 4 borbena
zrakoplova koje su preuzeli iz zračne luke u Borovu Selu kako bi se pripremili za borbeno
djelovanje u slučaju napada HV-a
GLAVNI ŠTAB SVK
ORGAN RV i PVO
Pov. br. 5/1-35
18. 02. 1995. god.
Vraćanje aviona,
- zahtev.KOMANDA “PAUK”
Obzirom da su za potrebe b/d na Vašem pravcu, sa a. Borovo iz sastava 61. elba362 preuzeta
4 aviona J-20 (KRAGUJ), a imajući u vidu ukupnu vojno-političku situaciju i verovatnu
362

Eskadrila lake borbene avijacije.

201

agresiju RH na RSK, molimo Vas, da u koliko je prestala potreba za angažovanjem navedenih
aviona u b/d Vaše taktičke grupe, iste vratite u matičnu jedinicu.
Vraćanje aviona i popuna 61. elba-e, neophodno je izvršiti što je moguće u kraćem roku,
kako bi se avioni pripremili za upotrebu, a piloti ušli u punu trenažu za predstojeća b/d.
S poštovanjem.
ND/AV.KOMANDANT
general-major
Milan Čeleketić, [v.r.]

M.P.363 M.P.364

Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

63

1995., veljača 18.
Knin
Obavijest Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama o proceduri za odobrenje
izvanrednih letova zrakoplovima UN-a te mjestima kontrole tereta i putnika tih zrakoplova
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE

Pov. Br. 5/1-43
18. 02. 1995. god.
Procedura za odobrenje vanrednih letova UN-a
(letovi van uobičajenih i odobrenih koridora).U slučaju zahteva UNPROFOR-a za vanredne letove UN-a u vazdušnim prostorima RSK
postupiti po sledećem:
1. Oficir za vezu u MIP-a, po prijemu zahteva za vanredni let, dostaviti će zahtjev GŠ SVK
– Odelenju za RV i PVO.
2. Odelenje RV i PVO će izučiti ovakav zahtev, odobrit će let ili će predložiti nadležnom
starešini da se zahtev odbije.
3. Ako se zahtev za takav let odbije, Odelenje RV i PVO će dostaviti informaciju (OV/u365
da se let ne može odobriti).
4. Uz zahtev za vanredni let predstavnik UN-a je dužan priložiti spisak putnika ili
specifikaciju robe koja se prevozi navedenim letom.
5. Zahtev za odobrenje vanrednog leta bit će podnesen najmanje (3) dana pre nego što se
planira realizovani let.
6. Svaki vanredni let podleže kontroli i to: ako se u zahtevu, planira let Split – Bihać,
helikopter će se spustiti u Knin, gde će biti izvršena kontrola putnika i tereta a ako se planira
363
364
365

Okrugli pečat: Glavni štab Srpske vojske, Knin.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 731, primljen 18. 2. 1995. u 18,30; proslijeđen u 19,37 sati.
Oficiru za vezu.

202

let Zagreb – Bihać tada se kontrola vrši u Topuskom. Kontrola helikoptera će se dakle vršiti
u oba smera.
7. MUP i GŠ SVK će iz svog sastava odrediti stručne ekipe za preglede helikoptera.
8. Redovni letovi UNPROFOR-a su oni letovi koji se odvijaju u već odobrenoj proceduri
i usaglašavanim koridorom. Zahtevi za redovne letove (OV/u prosleđivat će prema (OC366)
kao u dosadašnjoj praksi preko ekspedicije GŠ SVK.
ND/LJS
K O M A N D A N T
general-major
Milan Čeleketić, [v.r.] M.P.367
Dostavljeno:
– GŠ SVK (O RV i PVO)
– MO
– MIP
– OC GŠ SVK
– Svim korpusima
– 105. vbr
– 44. rbr
– 45. bVOJIN M.P.368
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

64

1995., veljača 19.
[Knin]
Prijedlog načelnika Operativno nastavnog organa Glavnog štaba SVK načelniku štaba o
donošenju plana obrane RSK i problemima do kojih je dolazilo jer on nije bio donesen na
vrijeme
Načelniku štaba gm369 Dušanu Lončaru
PLAN ODBRANE
R S K
Po nalogu Vojnog saveta odbrane Plan odbrane izrađuje Vlada RSK (nosilac Ministarstvo
odbrane). U izradi sarađuju nosioci zadataka odbrane preko svojih resornih ministarstava.
Sastavni deo Plana odbrane RSK je Plan upotrebe SVK (najvažniji deo plana odbrane).
Planom odbrane se usklađuju sve aktivnosti u oblasti odbrane sa planom upotrebe SVK.
Što treba da sadrži plan odbrane?
366
367
368
369

Obavještajni centar.
Okrugli pečat: Glavni štab Srpske vojske, Knin.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 730, primljen 18. 2. 1995. u 18,30; proslijeđen u 19,55 sati.
General-major.

203

Plan odbrane sadrži zadatke iz oblasti odbrane koje nose: građani, republički organi i
republičke organizacije, organi i organizacije srpskih oblasti i opština, organizacije koje
obavljaju javnu službu ili delatnost, preduzeća i druga pravna lica i SVK.
Polaziti od zakonskog stava da se odbranom ostvaruje:
– organizovanjem i pripremanjem snaga za izvršenje zadataka u odbrani odnosno za
suprotstavljanje i odvraćanje neprijatelja od napada na RSK.
– učešćem građana u oružanoj borbi (u sastavu SVK) do konačnog otklanjanja ili prestanka
opasnosti za zemlju,
– učešće građana u drugim oblicima suprotstavljanja neprijatelju,
– izvršavanje i drugih zadataka i poslova od interesa za odbranu zemlje (sadržane u
planu odbrane i odlukama republičkih organa koje su pripremljene za slučaj nastupanja
neposredne ratne opasnosti, ratnog stanja, vanrednog stanja).
*
Mora da se prvo uradi Plan odbrane RSK. Planom treba regulisati rad i zadatke svih nosilaca
obaveza u oblasti odbrane.
Na bazi plana odbrane Republički organi donose odluke koje sadrže ko i šta treba raditi
kada se proglasi: a) neposredna ratna opasnost; b) ratno stanje; c) vanredno stanje.
*
Kada se proglasi neko od stanja predviđenih zakonom onda se postupa po odlukama koje
su ranije pripremljene i usvojene.
Primer: Nedavno je Skupština RSK donela odluku o proglašavanju neposredne ratne
opasnosti. Da postoji plan odbrane i da su republičke organizacije donele odluke kojima se
reguliše šta treba raditi ako se proglasi neposredna ratna opasnost, znalo bi se ko i šta treba
da uradi, i to bi se radilo.
U uslovima kada ne postoji Plan odbrane RSK i odluke republičkih organa u skladu sa
planom odbrane, onda se ne zna ko i šta treba da radi ako se proglasi neposredna opasnost
(ili ratno stanje, ili vanredno stanje).
Praktično odluka koju je donela skupština o proglašavanju neposredne ratne opasnosti ništa
ne znači (izuzev spoljnih i psiholoških efekata koji traju kratko). Niko ništa i nije mogao
preduzeti jer nema ni pravo ako se to nije predvidelo nekom od odluka republičkih organa.
Karakteristično je reagovanje komande 11. K kada je iz štampe saznala da je u RSK
proglašena neposredna ratna opasnost. Ova komanda tražila je da joj se dostavi odluka
o proglašavanju neposredne opasnosti i objašnjenje GŠ SVK šta treba da preduzme zbog
proglašavanja neposredne opasnosti.
Ovaj postupak k-de 11. K govori da i komandama nije jasno šta treba da rade. One i ne
znaju da u RSK nije urađen plan odbrane i da nisu donete odluke iz nadležnosti republičkih
organa. Normalno bi bilo da su komande korpusa izvodno upoznate sa planom odbrane
i onim odlukama republičkih organa koje se realizuju u saradnji sa SVK. Nažalost to nije
tako.
Sve što bi trebalo da rade komande korpusa (i druge komande) treba da bude regulisano
planovima (pripravnosti, uzbunjivanja, mobilizacije, upotrebe) i realizuje se samo ako se
naredi od GŠ SVK.
PREDLOG GŠ SVK
Neophodno je predložiti Predsedniku (Vojnom savetu odbrane) da se hitno uradi plan
odbrane RSK i da republički organi donesu odluke za rad i postupanje za slučaj proglašenja
neposredne ratne opasnosti, ratne opasnosti i vanrednog stanja.
204

Za nosioca predložiti Vladu (stručni nosioc je Ministarstvo odbrane).
GŠ SVK treba da pruži pomoć Ministarstvu odbrane. Predlažem da pozovemo iz I Uprave
GŠ i Ministarstva odbrane SRJ po jedno stručno lice par dana na ispomoć.
Nema prečeg zadatka za odbranu od ovog šta predlažem. Zadatak je veoma H I T A N. To
je jedini put da se na zadacima odbrane radi organizovano i u skladu sa nadležnostima.370
19. 02. 1995. godine
NAČELNIK ONO GŠ SVK
p u k o v n i k
Milisav Sekulić
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 13.

65

1995., veljača 19.
[Knin]
Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama da postupe po zaključcima i
zadacima s izlaganja o borbenoj spremnosti u SVK za 1994. godinu
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA VOJNA TAJNA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE STROGO POVERLJIVO

SP. br. 3-82

19.02.1995. god.
Zaključci i zadaci sa referisanja o b/g, dostavlja.Dostavljamo vam Zaključke i zadatke sa referisanja o b/g u SVK. Komande i organi GŠ
SVK dužni su u celini ispoštovati postavljene rokove i realizovati zadatke u celini. Ako se iz
bilo kojih razloga zadaci ne mogu izvršiti u postavljenim rokovima onda su nosioci dužni da
traže odobrenje od GŠ SVK za produženje rokova.
N A Č E L N I K
general-major
M.P.371 Dušan Lončar, [v.r.]
M.P.372
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE VOJNA TAJNA

STR. POV. br. 3-82 STROGO POVERLJIVO

19. 02. 1995. god.
370
371
372

Vidi: Dok. br. 78.
Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Prijemni pečat: Komanda 18. korpusa, sp br. 18-159., 19. 2. 1995.

205

M.P.373

ODOBRAVAM
KOMANDANT
general-major
Milan Čeleketić, [v.r.]
Z A K LJ U Č C I I Z A D A C I
sa referisanja o borbenoj gotovosti u Srpskoj
Vojsci Krajine za 1994. godinu

Referisanje o borbenoj gotovosti za 1994. godinu u Srpskoj Vojsci Krajine održano je 10.
02. 1995. godine u Kninu. Referisanjem je rukovodio Komandant GŠ SVK general-major
Milan Čeleketić. O stanju borbene gotovosti i predlozima za njeno usavršavanje referisali su
komandanti korpusa i samostalnih jedinica i nadležni organi GŠ SVK. U toku referisanja u
rad se uključio i Predsednik RSK gospodin Milan Martić.374
Na bazi pisanih izveštaja o borbenoj gotovosti, referisanja i rasprave koje se vodila a polazeći
od ocena i stavova Predsednika RSK, usvajaju se zaključci i zadaci od posebnog značaja za
kretanje borbene gotovosti u Srpskoj Vojsci Krajine u 1995. godini.
I Z A K LJ U Č C I
1. U 1994. godini rast borbene gotovosti rastao je sporije i stagnirao je u odnosu na
ubrzani rast borbene gotovosti Hrvatske vojske. Zaostajanja su karakteristična u opremanju
savremenim borbenim sistemima posebno u artiljeriji velikog dometa i avijaciji. Na stanje
borbene gotovosti tokom 1994. g. nepovoljno je uticalo sve veće oslanjanje Hrvatske vojske
na infrastrukturu NATO i UNPROFOR-a, što Hrvatsku vojsku stavlja u povoljniji položaj
prema SVK koji bi došao do izražaja pre svega u borbenim dejstvima. U odnosu na potrebe
i opasnosti kojima je izložena RSK borbena gotovost je na nivou koji garantuje uspeh samo
uz krajnje naprezanje i korišćenje svih raspoloživih mogućnosti SVK i resursa države.
U 1995. godinu SVK ulazi u očekivanju agresije Hrvatske vojske koja može uslediti pre, u
toku i posle eventualnog povlačenja snaga UNPROFOR-a sa teritorije Hrvatske. Opasnost
od agresije je tim izvesnija što su koraci koje čini Hrvatska prećutno podržani od Nemačke i
SAD. Neizvesnost se povećava mogućom i najavljivanom ulogom NATO u navodnoj zaštiti
UNPROFOR-a u povlačenju sa teritorija Hrvatske i ulogom koju bi snage NATO mogle
imati na prostorima bivše SFRJ posle povlačenja mirovnih snaga UNPROFOR-a.
2. Komandovanje kao elemenat borbene gotovosti bilo je maksimalno angažovano na jačanju
borbene gotovosti SVK. Rezultati su srazmerni stepenu popunjenosti SVK starešinskim
kadrom, posebno aktivnim podoficirima i oficirima čija popunjenost iznosi samo 26%
i opremljenošću komandi savremenim sredstvima za vezu i komandovanje. Organizacija
obaveštajno-izviđačkog obezbeđenja ne zadovoljava potrebe komandovanja. Posebno je
vidna neopremljenost sa sredstvima za osmatranje, izviđanje i obradu podataka. Maskiranje
ne ostvaruje svoju funkciju što negativno utiče na borbenu gotovost jednog dela jedinica.
Nepopunjenost komandi starešinskim kadrom bitno ograničava mogućnost delovanja
komandi kao celine. Metoda rada komandi nije adekvatan broju i kategoriji starešinskog
kadra u komandama. Preopterećenost aktivnih vojnih lica, obavljanje tri pa i više funkcija
373
374

Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Govor Milana Martića vidi u: Dok. br. 46.

206

bitno umanjuje kvalitet i efikasnost komandovanja. Planiranje se vrši na svim nivoima
komandi ali se rad uglavnom ne odvija po planovima rada i drugim planovima (obuke i sl.).
Negativan uticaj na komandovanje ispoljavaju i sve veći pritisci i zahtevi aktivnih vojnih
lica za povratak u VJ. Osećaj privremenosti ne podstiče starešine na sistematski rad i dublje
ulaženje u probleme. Česte smene starešina na važnijim funkcijama (komandanti, organ
za obaveštajni rad) uticale su negativno kako na stručnost tako i na pojedine funkcije
komandovanja. Smenjivanja se ne vrše u postupku u kome se pokreće odgovornost za ono
zbog čega dolazi do smena. To se neretko koristi za davanje prigovora za sve i svašta.
Sistem veza u SVK neobezbeđuje neprekidnost, tajnost i blagovremenost komandovanja. Za
poslednjih pet godina nije ništa rađeno na održavanju i usavršavanju postojećeg sistema veza.
Najslabije su veze sa nivoa komandi korpusa prema komandama brigada, a komandovanje
između komandi bataljona i četa praktično u ratu realizovalo bi se telefonsko-linijskim
vezama. Veza između četa i vodova i vodova i odelenja isključivo bi bila kurirska.
Funkcionisanje postojećeg sistema veza u ratu ne bi moglo zadovoljiti ni minimalne potrebe
komandovanja. Tome doprinosi i slaba popunjenost jedinica veze profesionalnim sastavom
(početkom 1995. g. SVK nedostaje 136 profesionalnih vojnih lica za rod veze). Sadašnja
popunjenost je 40%.
3. Organizacijsko-formacijsko usavršavanje je stagniralo i nisu postignuti značajniji pomaci.
Brojna veličina jedinica po zahtevima formacija neadekvatna je realnim mogućnostima
popune. Neusklađene su formacije sa raspoloživim količinama artiljerijskih i drugih sredstava
za podršku. Prisutna je nejednaka popunjenost po korpusima. Korpusi koji raspolažu sa
većim brojem naoružanja i MTS ne dozvoljavaju prebacivanje i slanje tih sredstava u druge
sastave. Nepostojanje jasno utvrđenih formacija i evidencija popune po njima stvara uslove
za zadržavanje naoružanja i opreme van formacijskih potreba.
4. Borbeni moral SVK tokom 1994. godine predstavljao je veoma promenjivu kategoriju
od bitnog uticaja na borbenu gotovost. Stanje morala neposredno je uticalo na uspešnost
svih borbenih dejstava u kojima su učestvovali vojnici i starešine SVK.
Ocenjivanje stanja borbenog morala najčešće ima formalni karakter i ne odražava stanje
i spremnost jedinica da odgovore borbenim zadacima. Komande dnevno ocenjuju stanje
morala što se pokazalo nerealnim pa i nepotrebnim. Vidna je fraza “da je moral na visini
koja garantuje izvršavanje zadataka”. Takve ocene u izveštajima daju i one komande koje
prvo izveste da je jedinica samovoljno napustila borbu i u istom izveštaju navode da “moral
garantuje izvršenje borbenih zadataka”.
Izgrađivanje i razvoj morala bitno ograničava nepopunjenost komandi starešinama koji
pokrivaju formacijska mesta u organima za moral i informisanje.
U većini sastava SVK ne zadovoljava stanje reda i discipline. Komande su nedovoljno
efikasne u borbi za izgrađivanje čvrste vojne discipline. Karakteristične su pojave narušavanja
discipline i odbijanja izvršenja naređenja, posebno odbijanje učešća u borbenim dejstvima,
grupno napuštanje položaja, ne dolazak ili kašnjenje dolaska u smene, opijanja, krađe,
učešće u švercu. Posebno se ukazuje na nedisciplinu u rukovanju sa ličnim naoružanjem
i povređivanje i pogibije od mina u sopstvenim minskim poljima. Veliki broj mrtvih i
ranjenih je od nepažljivog rukovanja naoružanjem. Sa punim i neukočenim oružjem vojni
obaveznici ulaze i zadržavaju se u prostorijama gde borave ljudi, ulaze u kafane, kreću se
po naseljima. Navedeni oblici nediscipline najneposrednije utiču na sigurnost ljudi a time
i njihov moral.
207

Vidan je veliki negativan uticaj na moral državnih organa koji ne ispunjavaju svoje osnovne
obaveze prema SVK. Male plate i tendencija njihovog smanjivanja, neredovne isplate
iritiraju vojnički i starešinski sastav i dovode u pitanje egzistenciju mnogih porodica.
Razvijanje poverenja naroda u SVK mora biti smišljen i dobro organizovan proces
međusobne saradnje. Poverenje naroda u SVK mora biti potpuno i daleko na višem nivou
nego u 1994. godini.
Broj vanrednih događaja (275) i broj izbačenih iz borbe bez učešća u borbenim dejstvima
(493 ili 63% od ukupnog broja izbačenih) krajnje negativno utiče na ocenu stanja morala
u SVK.
5. Nerešena i različito rešena pitanja popune aktivnim vojnim starešinama iz VJ ozbiljno
ugrožavaju osnovnu popunu SVK aktivnim i najkvalitetnijim starešinskim kadrovima.
Dovođenje starešina na određeno vreme i starešina bez određenog vremena stvara klimu
nejednakog položaja AVL u SVK. Dovođenje, zadržavanje i službu oficira iz VJ u SVK
neophodno je precizno regulisati. Nedostaje dokumenat (Pravilnik, Uputstvo) kojim bi
se na jedinstven i sveobuhvatan način regulisao status i služba profesionalnih lica u SVK
uključujući i civilna lica. Popuna sa oficirima bezbednosti i u vidu RV i PVO na adekvatan
način je regulisana i treba da posluži kao primer kojim pravcem rešavati probleme popune
SVK aktivnim sastavom kroz saradnju sa Vojskom Jugoslavije.
6. Osposobljenost kao elemenat borbene gotovosti ocenjuje se sa dosta razlika. Paušalne
ocene ne omogućavaju sagledavanje problema a time se isključuje mogućnost njihovog
rešavanja. Ukupnu osposobljenost SVK možemo oceniti sa pozitivnom ocenom samo
ako uporedo ukažemo na jedan broj krupnih problema koji bi za slučaj rata sigurno bitno
umanjivali efikasnost upotrebe naših jedinica.
Obučenost komandi i starešina ocenjuje se ocenom zadovoljava, s tim što je obučenost
starešina nešto na većem nivou nego komandi. Većina komandi nema takvu obuku koja
doprinosi većem osposobljavanju da se rukovodi pripremama jedinica za borbena dejstva i
za komandovanje u toku trajanja borbenih dejstava.
Obučenost vojnika na odsluženju vojnog roka je dobra i omogućava njihovo uspešno
uključivanje u borbena dejstva.
Obučenost vojnih obaveznika jedva zadovoljava sa napomenom da je jedan broj vojnih
obaveznika nedovoljno obučen za borbene zadatke koji su izvršavani u 1994. godini.
Obučenost vojnika po ugovoru je slična kao i vojnih obaveznika. Sa ovom kategorijom
vojnika nije izvođena obuka (doobuka) u većini jedinica SVK.
Obuka rezervnih starešina izvođena je samo na kursevima i može se pozitivno ocenjivati
samo za one starešine koji su kursirani u 1994. godni.
Najslabija obučenost u SVK je komandira odelenja i vodova.
U toku 1994. godine u SVK najmanje je urađeno na planu osposobljenosti. Postignuti
rezultati su manji u odnosu na potrebe i naše realne mogućnosti.
7. Inžinjerijsko obezbeđenje borbenih dejstava i uređenje teritorije realizovano je polovično
i ne obezbeđuje potrebnu zaštitu, upornost i žilavost u izvođenju odbrambenih borbenih
dejstava. Evidentna je nedovoljna obučenost vojnika i starešina u rukovanju MES, zbog
čega imamo veliki broj ranjenih i povređenih.
8. Mobilizacijska gotovost jedinica SVK u 1994. godini ocenjuje se najnižom pozitivnom
ocenom “zadovoljava”. Organizovanost i osposobljenost komandi i starešina za izvođenje
208

mobilizacije nije na visini. Deo komandi nije u mogućnosti da uspešno izvede mobilizaciju.
Na nezadovoljavajuće stanje mobilizacije utiču nedefinisane nadležnosti u mobilizaciji
između SVK i ministarstva odbrane.
Postojeći Zakon o odbrani i o Srpskoj Vojsci Krajine ne omogućava uspešno uspostavljanje
i funkcionisanje sistema mobilizacije i funkcije komandovanja u celini.
Nepostojanje plana odbrane RSK bitno ograničava uspostavljanje odnosa između SVK sa
drugim državnim organima na planu pripreme za odbranu.
9. Sistem bezbednosti u SVK u 1994. godini po liniji stručnih organa i ličnih angažovanja
komandanata funkcionisao je neprekidno i dobro. Preduzimanje mera bezbednosti u
nadležnosti osnovnih jedinica ne može se ocenjivati kao uspešno. Kod komandira svih
nivoa i većina komandanata bataljona i diviziona nije prisutna briga za bezbednost a većina
navedenih starešina nije stručno osposobljena da prati i procenjuje stanje bezbednosti iz
svoje nadležnosti i da preduzima ili predlaže preduzimanje potrebnih mera bezbednosti.
Čuvanje tajnosti nije na visini i većina starešinskog kadra nema osećaj za rad u skladu sa
propisima o čuvanju vojne tajne i zaštiti ljudstva i jedinica. Pripreme organa osiguranja,
osmatranja i izviđanja praktično se ne vrši. Slično je i sa kontrolama navedenih organa.
Organizovanost i obučenost jedinica vojne policije za namenske zadatke znatno je
poboljšano ali izostaje iza naših potreba. Borba protiv kriminala, šverca, krađe ne može
dati potrebne rezultate bez bolje saradnje između jedinica vojne policije i jedinica MUP i
navedenih jedinica sa komandama SVK.
10. Pozadinsko obezbeđenje u 1994. godini ostvarivalo je svoje funkcije u krajnje
nesređenim odnosima na relaciji Ministarstvo odbrane – Srpska Vojska Krajine. Pokazalo se
da je nemoguće organizovati sistem pozadinskog obezbeđenja ako ne postoje svi neophodni
propisi koji se donose u skladu sa Zakonom o SVK. Ministarstvo odbrane nijednu
svoju obavezu nije izvršila na vreme a na jednom broju obaveza prema SVK uopšte nije
rađeno. Pokazalo se neophodnim da Ministarstvo odbrane za godinu dana unapred odvoji
određena finansijska sredstva za potrebe SVK. To je uslov da bi se mogao raditi godišnji
plan finansiranja vojske, neophodan za bilo kakvu plansku aktivnost GŠ SVK i komandi
jedinica.
Kroz celu godinu SVK je pratila nepopunjenost gorivom, municijom i drugim materijalnim
sredstvima. Poseban problem predstavljalo je obezbeđenje odeće i obuće, hrane i održavanje
svih važnijih materijalno-tehničkih sredstava. Sve vrste pozadinskog obezbeđenja nisu imale
ni minimalne uslove za ostvarivanje svojih funkcija.
10.1. Tehničko obezbeđenje
Tehnička ispravnost borbene tehnike značajno zaostaje za funkcionalnom. Prisutna je
nekompletnost ili nedostatak rezervnog alata i pribora.
Tehnička i funkcionalna ispravnost kod m/v, inžinjerijska mašina, intendantske tehnike i
sredstava veze ne zadovoljava.
Snabdevanje rezervnim delovima i akumulatorima i gorivom bitno ograničava borbenu
gotovost SVK u celini.
Osnovno održavanje tehnike u jedinicama se ne sprovodi što doprinosi rastu tehničke
neispravnosti. Nedovoljna je obučenost i tehnička kultura ljudstva koje rukuje sa
naoružanjem i drugim MTS.
209

Komande su neefikasne u ostvarivanju tehničkog obezbeđenja zbog nepopunjenosti
kadrovima tehničke službe. Finansiranje potreba tehničke službe praktično se i ne vrši ili
ima simboličan karakter.
10.2. Intendantsko obezbeđenje
Redovne delatnosti intendanskog obezbeđenja u 1994. g. finansijski su pokrivene sa svega
20%. Navedena činjenica onemogućavala je planski rad na organizaciji i sprovođenju
intendanskog obezbeđenja. Služba duguje privredi i dobavljačima artikala ishrane
4.416.057 dinara. To navodi mnoge dobavljače da odbijaju isporuke artikala potrebnih za
SVK. Ukupna popunjenost intendanskim kadrovima iznosi 33%. Najslabije je popuna na
nivou brigada i nižim nivoima.
Nerešeno je pitanje remonta InTMS375 (kuhinja a/p svih tipova, peći za pečenje hleba,
sredstva za snabdevanje vodom). Trupne i vantrupne rezerve u hrani su nepopunjene.
Ispravnost i kompletnost InMS nezadovoljava. Ishrana je jednolična i jedva obezbeđuje
biološki minimum.
Prisutan je problem obezbeđenja većeg broja predmeta odeće opreme iz kompleta za
opremanje vojnika regruta i vojnika dosluženika.
10.3. Saobraćajno obezbeđenje
Saobraćajno obezbeđenje organizovano je i funkcioniše u skladu sa realnim mogućnostima
i nije u skladu sa potrebama borbene gotovosti SVK. Struktura motornih vozila ne
zadovoljava. Slaba je popunjenost sa terenskim m/v, vozilima za vuču art. oruđa, vozilima
veze, cisternama i drugim specijalnim vozilima. Starosna struktura vozila je od 15 do 30
godina bez ikakvog zanavljanja voznog parka.
Veliki broj m/v je van upotrebe zbog neispravnosti i nedostatka rezervnih delova.
Saobraćajna služba organizaciju saobraćaja vrši samo motornim vozilima.
Regulisanje saobraćaja u većini vrši priučeno ljudstvo.
Parkovna služba je neorganizovana zbog nedostatka uslova.
10.4. Sanitetsko obezbeđenje
Sanitetsko obezbeđenje SVK realizuje se integrisano sa civilnim zdravstvenim ustanovama.
Preventivna zaštita opšteg nivoa vršena je sopstvenim snagama i sredstvima.
Sanitetska služba u SVK postoji u minijaturi. Kadrovska i materijalna situacija je takva
da jedva omogućava pokrivanje mirnodopskih potreba SnOb. Skoro sve komande su
nepopunjene organom sanitetske službe. Zbog nedostatka lekara i drugog sanitetskog
osoblja mogućnosti SnOb su minimalne. Sistem finansiranja zdravstvenih usluga za potrebe
SVK je nepovoljan.
Zanavljanje sa SnMs376 nije vršeno. Zalihe lekova i drugih sredstava su potrošene. Vozni
park za potrebe SnOb nedovoljan.
10.5. Finansijsko obezbeđenje
Finansiranje SVK u 1994. godini ocenjuje se kao slabo i bitno je uticalo na slabosti u
borbenoj gotovosti. Nepostojanje MFP otežava funkcionisanje celokupne vojne organizacije.
neredovnim finansiranjem ruši se ugled SVK i dovode u pitanje njene osnovne funkcije.

375
376

Intendantska tehničko-materijalna sredstva.
Sanitetskim materijalom.

210

II Z A D A C I
1. Sa izlaganjem Predsednika RSK upoznati sav starešinski sastav zaključno sa komandirima
osnovnih jedinica. U sklopu ovog zadatka informisati starešine o ocenama borbene
gotovosti za 1994. godinu i zadacima koje je postavio GŠ SVK a odnose se na starešine koje
se informišu.
Nosilac: Komande Korpusa, k-da 75. PoB, k-da 105. vbr i 44. rbr
Sarađuju: Stručni organi GŠ SVK
Rok: 05. 03. 1995. godine.
2. U zonama odgovornosti brigada i korpusa uvesti režim ponašanja i izvršavanja zadataka
u skladu sa zahtevima proglašene neposredne ratne opasnosti. U sklopu toga u granicama
realnih mogućnosti uticati na adekvatan odnos organa vlasti i građana. Uspostaviti punu
kontrolu nad situacijom i onemogućiti neprijateljsko delovanje i postizanje iznenađenja.
Planiranje rada, godišnjih odmora, napuštanje zona odgovornosti uskladiti sa obavezama
prema odbrani.
Nosilac: Komande korpusa i brigada
Sarađuju: Organi vlasti u zonama odgovornosti
Rok: 10. 03. 1995. godine a dalje dok se ne promeni proglašeno stanje neposredne ratne
opasnosti.
3. Rad komandi svih nivoa prilagoditi zahtevima borbene gotovosti i obezbediti da komande
kao celine pripremaju i izvršavaju sve složenije zadatke. Starešine komande pripremati za
zadatke koje nosi komanda. Pismenim aktom komandanata regulisati za svakog starešinu
funkcije koje mu se stavljaju u obavezu zbog nepopunjenosti komandi i utvrditi zamenjivost
starešina u slčaju odsustvovanja. Komande u nedostatku aktivnih oficira popunjavati
rezervnim oficirima uz neophodnu doobuku kursiranjem.
Planiranjem regulisati preraspodelu poslova među starešinama, s tim da se sposobnije i
stručnije starešine angažuju na složenijim zadacima a druge starešine da izvršavaju poslove
koje mogu i time maksimalno rasterete najsposobnije starešine pomoćnih i lakših poslova.
Nosilac: Komandanti svih nivoa
Sarađuju: Svi organi komandi
Rok: 15. 03. 1995. godine a posle stalan zadatak.
4. Obaveštajno-izviđačko obezbeđenje određuje se kao prioritetan zadatak komandi
bataljona,
brigada i korpusa. Obaveze na ovom planu planirati za svaki mesec unapred tako da se
regulišu sve konkretne obaveze obaveštajnog i izviđačkog obezbeđenja, odrede njihovi
nosioci i način kontrole.
Pomoćnik Načelnika štaba za obaveštajne poslove u GŠ SVK napraviće kraću analizu stanja
obaveštajno-izviđačkog obezbeđenja u SVK, prikazati problem kadrovske nepopunjenosti,
stanje opremljenosti sredstvima za rad obaveštajnih i izviđačkih organa i predložiti mere
koje treba preduzeti po nivoima komandi. U izvršavanju ovog zadatka planirati i održavati
višednevnu pripremu sa svim organima službe i komandirima izviđačkih jedinica. Pripremiti
program pripreme u trajanju od najmanje tri dana. Za potrebe izvršenja ovog zadatka tražiti
angažovanje 1 do 3 starešine iz VJ.
Organizovati zajednički rad i saradnju između obaveštajnog organa, organa bezbednosti i
MUP po nivoima komandovanja na zadacima obaveštajnog rada.
Nosilac: Komande jedinica i Organ za obaveštajne poslove GŠ SVK.
Sarađuju: Organ bezbednosti, ONO GŠ SVK i MUP RSK.
211

Rok: Analizu stanja i predloge za unapređenje obaveštajno-izviđačkog obezbeđenja uraditi
do kraja marta 1995. godine, a pripremu organa sprovesti u aprilu u 107. NC.
5. Operativno i taktičko maskiranje u zonama brigada i korpusa dograditi i regulisati za svaki
nastupajući mesec posebnim naređenjem. Podići na veći stepen maskiranje svih pokreta,
vatrenog sistema i uređenih položaja i rejona u zonama odgovornosti. Sa komandirima
odelenja, vodova i osnovnih jedinica održati pripreme za sprovođenje maskiranja iz njihove
nadležnosti.
Operativno maskiranje preduzimaju komande korpusa i GŠ SVK u skladu sa zahtevima
planova upotrebe.
Nosilac: Komande korpusa.
Sarađuju: Organi vlasti sa teritorije.
Rok: do 25. 03. 1995. g. a posle trajni zadatak.
6. Preispitati svu regulativu kojom se reguliše popuna SVK aktivnim vojnim starešinama iz
sastava VJ. Na bazi kritičke analize stvarnog stanja, a polazeći od potreba popune napraviti
predlog po kome bi trebalo vršiti popunu u 1995. i 1996. godini. Pri izradi predloga
konsultovati nadležne organe GŠ VJ. Pripremiti nacrt privremenog propisa kojim će se
regulisati status i sva druga pitanja starešina koji se nalaze na službi SVK a imaju tretman
starešine VJ. U ovom dokumentu regulisati i status starešina po ugovoru i obaveze prema
plaćanju i povremenom angažovanju rezervnih vojnih starešina.
Nosilac: Personalni organ GŠ SVK.
Sarađuju: Komande korpusa i samostalnih brigada i Načelnici rodova i službi GŠ SVK.
Rok: 30. 05. 1995. godine.
7. Dograditi organizacijsko-formacijsku strukturu komandi i jedinica SVK i uskladiti je
sa zahtevima planova upotrebe. Predložiti brojno manje formacije za bataljone i osnovne
jedinice. Formirati sredstva podrške preraspodelom postojećih količina pešadijskog,
artiljerijskog i drugog naoružanja a po potrebi i borbenih vozila, sredstava za vuču, sredstva
veze i slično.
Izvršenje ovog zadatka početi izradom posebnog Naređenja za organizacijsko-formacijsko
usavršavanje u SVK. GŠ SVK pripremiće kratku analizu postojeće organizacije i formacije u
kojoj predvideti osnove za dogradnju formacije i predložiti plan promena OFS.377
Nosilac: Odelenje za organizaciju, mobilizaciju i popunu
Sarađuju: Organi rodova i službi i komande korpusa.
Rok: Sve pripreme za početak promena OFS izvršiti do 30.03.1995. g. a planirane promene
izvršiti najkasnije do kraja jula 1995. godine.
8. Težište rada svih komandi i starešina u 95. g. usmeriti na izgrađivanje morala u VK i
jačanja poverenja naroda u vojsku i njenu sposobnost da slomi agresiju Hrvatske vojske na
RSK. Stanje morala pratiti svakodnevno a promene do kojih dolazi analizirati jedan pput u
mesecu i o tome izveštavati pretpostavljeni nivo komandovanja. Ocene morala moraju biti
u skladu sa odnosom vojnika i starešina prema učešću u borbenim dejstvima, odazivanju na
službu po smenama, broju vanrednih događaja, broju izbačenih iz stroja u i van borbenih
dejstava, odnosu prema kriminalu, švercu i drugim pojavama koje blate lik pripadnika SVK.
Ocena morala nesme biti veća od ocene stanja reda i discipline. Svako opijanje, povređivanje,
ranjavanje i pogibija van borbenih dejstava mora se oštro žigosati sa pokretanjem konkretne
377

Organizacijsko-formacijske strukture.

212

odgovornosti. Uvesti potpun red u ponašanje i rad u toku rukovanja i upotrebe ličnog
naoružanja, bombi i minsko-eksplozivnih sredstava.
Na planu razvijanja i daljeg izgrađivanja poverenja naroda u SVK preduzeti sve neophodne
mere za organizovane akcije čijom realizacijom narod stiče poverenje u vojsku. Po potrebi
održavati neposredno informisanje građana o zadacima jedinica i spremnosti da se slomi
napad ustaške vojske. Najbolji i najefikasniji način jačanja poverenja naroda u vojsku jeste
visoka disciplina pripadnika SVK i kulturan odnos sa građanima i organima vlasti. narod je
željan da vidi svoju vojsku ispravno odevenu sa primernim vojničkim držanjem. Neophodno
je građane informisati o dobrom držanju boraca, starešina i jedinica u borbenim dejstvima.
Sve aktivnosti koje se organizuju u SVK a na kojima prisustvuju građani moraju biti odlično
pripremljene. Sprečavati krađe, šverc i kabadijsko ponašanje pripadnika SVK.
U sklopu jačanja morala veliku pažnju posvećivati osposobljavanju starešina u osnovnim
jedinicama da vrše moralno-psihološke pripreme vojnika i jedinica za izvršavanje konkretnih
borbenih zadataka. Pripreme izvesti sa svim komandirima vodova i četa u SVK. Težište
imati na osposobljavanju starešina da znaju motivisati vojnike da se bore.
Na nivou GŠ SVK pripremiti i održati savetovanje na temu “Mesto i uloga starešina SVK u
izgrađivanju borbenog morala i discipline”.
Nosilac: Komande korpusa i brigada i Pomoćnik komandanta SVK za moral i informisanje.
Sarađuju: Svi organi GŠ SVK u skladu sa svojim nadležnostima.
Rok: Savetovanje na nivou GŠ SVK do kraja marta 1995. g. Pripreme komandira vodova i
četa – baterija do 10. 04. 1995. Ostalo – stalni zadatak.
9. U 1995. g. osposobljenost izgrađivati polazeći od ocena da je u SVK obučenost niska i da
nije u skladu sa potrebama borbene gotovosti i našim realnim mogućnostima. Sve komande
će izvršiti sledeće zadatke:
a) proveriti i oceniti obučenost svih komandira odelenja i vodova i nedovoljno obučene
kursirati najkasnije do 30. 07. 1995.
b) Sa svim vojnim obaveznicima izvršiti proveru obučenosti i sa nedovoljno obučenim
organizovati i izvesti dopunsku obuku. Nosioci ovog zadatka su komandiri osnovnih
jedinica. Rok 01. 09. 1995.
c) Sa svakim odelenjem i vodom izvesti obuku u izvođenju odbrane, izvršenju protivnapada
i napada. Rok: 30. 04. 1995.
d) Sa vojnicima po ugovoru izvesti doobuku u trajanju najmanje 14 dana. Rok 30. 05.
1995.
e) U sklopu obuke vojnika na odsluženju vojnog roka 1/3 obučiti za dužnosti komandira
odelenja. Rok: u petom mesecu obuke svake partije regruta.
f ) U organizaciji GŠ SVK izvesti KŠRV378 po zadacima koji doprinose pripremi komandi
korpusa za komandovanje u ratu.
Rok: oktobar 1995. godine.
g) U svim četama obrazovati jezgra snajperista i upotrebljavati ih po zamisli komandi
brigada. Jezgro čine grupa od 3 do 5 snajperista koji se biraju po kriterijumu najboljih
strelaca i boraca iz svih jedinica SVK.
Rok: 20. 03. 1995. godine.
h) U cilju poboljšanja efikasnosti vatrenog sistema u svim jedinicama SVK planski izvršiti
ukucavanje nišana i rektifikaciju svih nišanskih sprava. Ovaj zadatak poveriti ekipama od 3
do 4 člana koje pripremiti za rad.
Rok: Početak 20. 03. a završetak 15. 04. 1995. godine.
378

Komandno štabna ratna vježba.

213

Nosilac: Zadatke iz elemenata osposobljenosti u celini nosi GŠ SVK i komande korpusa.
Sarađuju: Organi VJ i VRS.
Rok: Prema utvrđenoj dinamici po konkretnim zadacima.
10. Sistem inžinjerijskog obezbeđenja u zonama odgovornosti brigada i korpusa dograditi
tako da se u svakom rejonu odbrane čete uređuju po tri linije rovova i da za svakog vojnika
budu izrađeni zakloni za zaštitu i vatreno dejstvo na svim položajima. Izraditi saobraćajnice
između linija odbrane. Povezati vatreni sistem sa minskim poljima i izvršenim utvrđivanjem.
Proveriti obučenost vojnika i starešina u rukovanju sa MES i neobučene obučiti. U
uređenju položaja i rejona i zona za odbranu uključiti građane sa teritorije uz pomoć organa
vlasti i direktora škola. Utvrditi sva naseljena mesta i pripremiti ih za upornu odbranu. Na
zadacima utvrđivanja angažovati i građevinsku tehniku iz radnih organizacija i u privatnom
vlasništvu. Sve izvedene radove maskirati. Za svako ranjavanje ili pogibiju u sopstvenim
minskim poljima pokretati krivičnu odgovornost.
Nosilac: Komande korpusa
Sarađuju: Organi vlasti u opštinama
Rok: Stalan zadatak.
11. Mobilizacijsku gotovost u 1995. g. podići na nivou koji garantuje uspešnost izvršenja
mobilizacije u skladu sa zahtevima planova upotrebe. U prvom koraku razgraničiti
nadležnosti prema mobilizaciji SVK između Ministarstva odbrane, organa vlasti i komandi
jedinica. Pristupiti organizovanoj pripremi komandi svih nivoa za izvršenje mobilizacije i
domobilizacije. Obuku izvesti u trajanju 3 (tri) dana.
Dograditi propise i obezbediti eksteritorijalno služenje vojnog roka. Izvršiti preraspodelu
ljudstva tako da se poboljša popuna RJ na račun radne obaveze. U radnu obavezu određivati
godišta starija od 45 godina a mlađa samo za ograničeno sposobne vojne obaveznike.
Preduzeti konkretne mere da se sav kontigent v/o izbeglih na teritoriju SRJ stavi pod
kontrolu i dovede u položaj da se može upotrebiti u ratnim dejstvima na teritoriju RSK.
Izvršiti pripreme za prihvat dobrovoljaca i dobrovoljačkih jedinica i njihovo uključivanje u
sastav SVK.
Nosilac: Odelenje za organizaciju, mobilizaciju i popunu GŠ SVK i komande korpusa.
Sarađuju: Organi Ministarstva odbrane i organi vlasti na teritoriji.
Rok: Nadležnosti razgraničiti i izvršiti obuku komandi do 20. 03. 1995. ostali zadaci do 31.
10. 1995. g.
12. Komande svih nivoa analiziraće organizaciju i funkcionisanje sistema bezbednosti
u svojim zonama odgovornosti i utvrditi mere koje treba preduzeti. Izvršiti pripreme
komandira vodova i četa – baterija za preduzimanje mera bezbednosti u pripremi i izvođenju
borbenih dejstava. Kritički oceniti odnos prema čuvanju vojne tajne i otkloniti slabosti
koje mogu ugrožavati borbenu spremnost jedinica. Energično se suprotstavljati pokušajima
paravojnog ponašanja, svim ugrožavanjima ljudskih života zbog nepažnje i nemarnosti, i
krađama, kriminalu i švercu svih vrsta. Poboljšati obučenost i borbenu gotovost jedinica
vojne policije. Preduzimati sve mere da se spreči upotreba oružja i bojeve municije van
borbenih linija.
Saradnju sa organima MUP RSK podići na viši nivo i planirati zajedničko angažovanje
vojne policije i jedinica milicije u borbenim zadacima.
Nosilac: Organ bezbednosti i ONO GŠ SVK i komande korpusa.
Sarađuju: Obaveštajno-izviđački organi i organi Ministarstva unutrašnjih poslova RSK
Rok: Stalni zadatak u 1995. g.
214

13. Dograditi organizaciju i funkcije pozadinskog obezbeđenja tako da se poveća
samostalnost pozadinskih službi u izvršavanju zadataka iz svoje nadležnosti od posebnog
značaja za borbenu gotovost SVK. Razgraničiti nadležnost pozadinskog obezbeđenja
između Ministarstva odbrane i drugih organa vlade i komandi jedinica SVK. Tražiti striktno
poštovanje dogovorenih obaveza i saradnjom preventivno delovati na prekid funkcionisanja
pozadinskog obezbeđenja SVK. Nepoštovanje dogovorenog i obaveza iz nadležnosti tretirati
kao opstrukciju. Krađe, kriminal i šverc suzbijati svim sredstvima u kom cilju pojačati i
podići kvalitet kontrole svih vrsta pozadinskog obezbeđenja. Izvršiti dopune u organizaciji i
formaciji pozadinskih jedinica i poduzeti mere za podizanje kvaliteta popune.
U izvršavanju zadataka pozadinskog obezbeđenja i dalje se oslanjati na VJ i izvore sa
teritorije RSK. Prioritet u popuni materijalnih rezervi imati na municiji i hrani. Obavezno
raditi MFP379 za godinu dana unapred.
13.1. Na planu tehničkog obezbeđenja sa ministarstvom odbrane utvrditi visinu finansijskih
sredstava za nabavku rezervnih delova, guma, akumulatora i ulja. Obezbediti redovnost
nabavke pogonskog goriva u količinama od najmanje 1 p/r380 za sve vrste potrošača.
Obrazložiti ekipu koja će vršiti nabavke ključnih tehničkih sredstava u SRJ uz stalan boravak
u Beogradu. Remont organizovati osloncem na tehničko-remontne zavode i firme u SRJ.
Obezbediti štampanje i nabavku tehničkih knjižica za zaduživanje i održavanje TMS.
U cilju poboljšanja osnovnog održavanja TMS uvesti redovne periodične preglede TMS u
svim brigadama i njima ravnim jedinicama.
Obavezno izvoditi dnevne preglede u skladu sa zahtevima Pravila Tehničke službe i Uputstva
za rukovanje i održavanje TMS.
Poboljšati obučenost starešina u održavanju TMS u kom cilju na svim kursevima i vrstama
obuke planirati sadržaje iz pregleda, održavanja i korišćenja TMS.
Popunu tehničke službe stručnim kadrovima vršiti starešinama iz VJ, angažovanjem
penzionisanih oficira i podoficira.
Nosilac: Tehnička služba GŠ SVK.
Sarađuju: K-de korpusa, GŠ VJ i Ministarstvo odbrane
Rok: Do kraja marta realizovati plansku funkciju svih zadataka i zadatak iz nadležnosti
Ministarstva odbrane. Ostale zadatke realizovati do kraja septembra 1995.
13.2. Na planu intendanskog obezbeđenja sa Ministarstvom odbrane regulisati finansiranje
nabavki za celu 1995. g. i regulisati povratak duga.
Nabavku hrane, odećne opreme i obuće vršiti u skladu sa planom nabavke navedenih
sredstava i po prioritetima koje odredi GŠ SVK i Komande Korpusa. Popuniti trupne i
vantrupne rezerve u hrani hitno. Popraviti kvalitet i raznovrsnost ishrane.
Rešiti pitanje remonta InMS i obezbediti ispravnost i kompletnost istih. težište intendantskog
obezbeđenja imati na obezbeđenju vojnika na odsluženju vojnog roka.
Nosilac: Intendantska služba GŠ SVK.
Sarađuju: Ministarstvo odbrane, komande korpusa i GŠ VJ.
Rok: Plansku funkciju do kraja marta, a ostali zadaci do 31.09.1995. g.
13.3. Na planu saobraćajnog obezbeđenja preduzeti potrebne mere za njegovo unapređenje
i rešavanje problema koji bitno utiču na b/g SVK. Ustrojiti tačnu evidenciju ispravnih i
upotrebljenih m/v i evidenciju vozila čija je popravka moguća. Planirati početak rada na
popravkama neispravnih m/v.
379
380

Materijalno-financijski program.
Punjenja rezervoara.

215

Uspostaviti potpunu kontrolu nad upotrebom putničkih m/v i sprečiti neracionalno
korišćenje. Ispitati mogućnosti korišćenja i drugih vrsta transporta za potrebe SVK.
Uspostaviti parkovnu službu u svim jedinicama ranga brigada i odrediti osnove za njeno
funkcionisanje. Obuku vozača vojnika vršiti u VJ.
Nosilac: Saobraćajna služba GŠ SVK.
Sarađuju: Komande jedinica i MUP RSK
Rok: Do kraja 1995. godine.
13.4. Na planu sanitetskog obezbeđenja preduzeti hitne mere na osposobljavanju organa
sanitetske službe za zbrinjavanje ljudstva. Osloniti se na zdravstvenu službu teritorije ali na
način koji obezbeđuje sigurno funkcionisanje vojnog saniteta u ratnim uslovima. Popuniti
rezerve lekovima i materijalnim sanitetskim sredstvima.
Predložiti način popune sanitetskim kadrovima komandi korpusa.
Napraviti analizu zdravstvenog stanja SVK i zbrinjavanja u 1994. g. sa predlogom mera za
rešavanje postojećih problema.
Nosilac: Sanitetska služba GŠ SVK.
Sarađuju: Komande korpusa i zdravstvena služba RSK.
Rok: 31. 03. 1995. godine.
13.5. Na planu finansijskog obezbeđenja:
– Zahtevati od Ministarstva odbrane i ostalih državnih institucija da se novčana sredstva
po traženom finansijskom planu za 1995. g. vojsci pre svega odobre u predloženom iznosu,
doznačavaju redovni i u skladu sa proporcijama između MO i Vojske. Prioritete u okviru
plana Vojske će određivati GŠ – Pozadina.
– Tražiti od MO i ostalih državnih institucija da donesu propise iz svoje nadležnosti koje
proističu iz Zakona o odbrani i Zakona o SVK.
– Od državnih institucija RSK zahtevati da reše statusna pitanja profesionalnih vojnika i CL
na službi u RSK a posebno da se SVK rastereti finansiranja ranjenika i invalida što je do sada
bila često prinuđena) te da se o njima na odgovarajući način mora početi brinuti država.
– Pri trošenju materijalnih i novčanih sredstava strogo se pridržavati normativa i važećih
propisa a za svako odstupanje od istih preduzimati energične mere.
– Hitno dovršiti započeti popis sredstava kako bi se konačno znalo čime raspolaže SVK i
sprečite bilo kakve zloupotrebe od strane pojedinaca. Nakon popisa ustrojiti odgovarajuće
knjige i evidenciju i redovno pratiti stanje.
Nosilac: Finansijska služba GŠ SVK.
Sarađuju: Komande Korpusa.
Rok: 31. 03. 1995. g.
14. Organi GŠ SVK analiziraće odredbe zakona o odbrani i SVK i predložiti neophodne
dopune i izmene koje će doprinositi postizanju većeg stepena borbene gotovosti.
Nosilac: Štab.
Sarađuju: Svi organi GŠ SVK i Ministarstvo odbrane
Rok: 1. 03. 1995. godine.
15. U sadržaj Informacije o stanju borbene gotovosti SVK u 1994. godini ugraditi predlog
da se hitno pristupi izradi Plana odbrane RSK i na taj način uskladi plan upotrebe SVK sa
planovima angažovanja državnih organa i privrede u ratu.
Nosilac: Organ za operativno-nastavne poslove.
Sarađuju: Ministarstvo odbrane.
216

Rok: 15. 03. 1995. godine.
16. Nosioci zadataka izvestiće pisanim aktom o izvršenim zadacima koji rok izvršenja je 31.
03. 1995. godine.
Analize izvršenih zadataka na nivou GŠ SVK izvršiti u junu mesecu 1995. godine. Na
analizi nosioca zadataka će referisati o realizaciji svakog zadatka.
Nosilac: NONO381 GŠ SVK
Sarađuju: Nosioci zadataka
Rok: 31. 03. 1995. godine za dostavljanje pisanog izveštaja i 30. juna za referisanje.
NAČELNIK ŠTABA SVK
general-major
Dušan Lončar
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 604.

66

1995., veljača 20.
Knin
Službena bilješka sa sastanka ministra obrane RSK s vođom pregovaračkog tima UN-a
na kojem se razgovaralo o problemima oko razminiranja željezničke pruge kroz zapadnu
Slavoniju
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: __________/95
Knin, 20. 02. 1995. godine
S l u ž b e n a z a b i lj e š k a
Dana, 01. 02. 1995. godine Ministar odbrane, puk. Dr Rade Tanjga primio je g.
generala Pitersa,382 šefa pregovaračkog tima UN i njegovog zamjenika g. puk. De Bugra383
sa saradnicima. Sastanku su prisustvovali g. puk. Trgovčević Milan (GŠ SVK) i Rajčević
Mile, šef kabineta Ministra.
Ministar odbrane pozdravio je sve prisutne i zaželio im ugodan boravak u RSK.
G. Piters je odmah uzeo riječ i najavio da želi da izvjesti g. Ministra odbrane o radnjama
koje se dešavaju u Sarajevu i sastanku održanom sa g. Stipetićem.384
Željeznička pruga prolazi kroz dva mjesta kroz zonu razdvajanja. Obe strane i srpska i
hrvatska bit će zadužena za razdvajanje i raščišćavanje mina. Hrvati su već jučer bili spremni
da otpočnu raščišćavanje mina.
381
382
383
384

Načelnik Operativno nastavnog organa.
Pierre Peeters.
Duburg.
Petar.

217

Ministar odbrane: Naši stručnjaci su bili spremni i čekali predstavnika UNPROFOR-a
da dođe na sastanak. Mislim da nitko nije došao. Ja sam izdao naredbu u vezi razminiranja
(čita naredbu od 19.01.1995. godine).
G. Piters: Trebamo se dogovoriti o razminiranju. Tu se trebaju uključiti i g. Šarinić385 i
g. Mikelić.386 Hrvati razminiranju već dva do tri dana. Vaša strana g. Ministre zna gdje su
mine postavljene sa Vaše strane.
Ministar odbrane: G. generale, mi smo u ratu, bez obzira na pregovore mi njima ne
vjerujemo jer uvijek može doći do agresije. Poznato Vam je koja su nam naređenja od
Predsjednika Vlade. Osvrnuo se na program mini kontakt grupe Z-4. Ako pregovori krenu
u pozitivnom pravcu mi moramo napraviti sve da se napravi podloga za otvaranje pruga,
vodeći računa prije svega o našoj sigurnosti, gledano sa vojničkog aspekta. To znači da je za
dva sata pruga razminirana, glavna komisija će je obići i ja ću je ponovo minirati. Takva su
naređenja. Kada se postigne sporazum tada ćemo u roku napraviti kompletno deminiranje i
staviti prugu u pogon. Dok se sporazum ne postigne pruga je minirana.
Jel tako?
G. Piters: OK – u redu.
G. De Burg: OK – u redu.
Ministar odbrane: Nama treba da naredi Predsjednik Mikelić. Toga trenutka nema
vojničkih problema. Ja Vam garantujem da će odmah sve biti odrađeno.
Zaključak: Kada se dobije zadatak od g. Predsjednika Mikelića, pruga će biti razminirana.
G. Piters: Dakle čim g. Mikelić odluči to će biti urađeno. Mi čekamo od Vas odgovor.
I general Čeleketić387 je dobio pismo povodom novog zračnog koridora. Molimo Vas da
podsjetite generala da odgovori.
G. puk. Trgovčević: Kod nas kruže glasine da hrvatska strana nije odobrila.
G. Piters: Nije tačno.
Ministar odbrane: Drago nam je g. Piters da možemo surađivati.
G. Piters: Nadamo se da ćemo sve lakše moći zajednički rješavati poslove i zadatke koji
stoje pred nama.
Ministar odbrane: Dogovorene sporazume poštivat će sve komande.
Zamolio je g. Pitersa u koliko nije problem da mu dostavi jedan komplet njihove
uniforme za koju smatra da je dobro kreatorsko rješenje.
Time je radni dogovor završen.
Ministar je pozvao goste na ručak, gdje su razgovori nastavljeni.
Šef kabineta
Mile Rajčević, prof.
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

385
386
387

Hrvoje, predstojnik Ureda predsjednika RH.
Borislav, predsjednik Vlade RSK.
Milan, zapovjednik SVK.

218

67

1995., veljača 20.
Knin
Službena bilješka sa sastanka ministra obrane RSK s vođom promatračke misije UN-a
na kojem se razgovaralo o humanitarnoj krizi u Bihaću zbog nemogućnosti dostave
humanitarne pomoći koju su zaustavile snage Fikreta Abdića
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
MINISTARSTVO ODBRANE
Broj: __________/95
Knin, 20. 02. 1995. godine
S l u ž b e n a z a b i lj e š k a
Dana, 09. 02. 1995. godine Ministar odbrane g. puk. Dr Rade Tanjga primio je šefa
misije UNHCR-a g. JACKVES MOUCHET i gospođicu MIEKE BOS, iz Visokog
komesarijata UN za izbjeglice.
Tema razgovora: odobravanje humanitarnih konvoja za izbjeglice.
Ministar odbrane puk. Dr Rade Tanjga pozdravio je prisutne i predložio da odmah
počnu s razgovorima.
G. Mouchet: zahvalio je što je g. Ministar imao vremena da ga primi, što on mnogo
uvažava. Istakao je da ima jedan problem, koji u dogovoru sa g. puk. De Burgom388 treba
riješiti.
Ministar odbrane: Učinit ću sve da Vam pomognem.
g. Mouchet: Osnovni naš problem je dostava humanitarne pomoći za Bihać. Do sada
je to išlo bez problema, odmah smo dobivali odobrenja. On se na ovoj ekspeditivnosti
i razumijevanju posebno zahvaljuje g. Ministru. Osnovni problem je kada humanitarna
pomoć stigne do Kladuše, snage Fikreta Abdića ne dozvoljavaju daljnji prolaz. Ako ovako
nastavimo to bi stvaralo velike probleme. Stanovništvo na Jugu postaje očajno kada je
humanitarna pomoć u pitanju. Ljudi su neuhranjeni, haraju bolesti. To stvara političke
posljedice. Obraća se lično g. Ministru s riječima da sada imamo miran i neutralan Bihać.
I g. Dudaković389 bi htio da se to riješi. Ima dovoljno hrane u Bihaćkom džepu. To je
destabilizirajući faktor. Dudaković bi želio da zna odnosno da mu dozvolite drugi prelazni
punkt jasno gdje Vi odredite. Ovo je bilo posebno prisutno u diskusiji sa g. Dudakovićem.
Ministar odbrane: Ne želim mješati politiku i humanitarna pitanja. sve što je u našoj
moći napravit ćemo s tim da ne štetimo sebi. Sa svim međunarodnim organizacijama i
faktorima sarađivat ćemo na rješavanju problema. To je zato jer smatramo da time
pomažemo sebi. Mi isto imamo mnogo problema u vezi ovog pitanja o kome ste vi govorili.
Ova situacija pokazuje svu apsurdnost, posebno položaj Muslimana u Z.390 Bosni. Oni su u
getu, no situacija je takva, što je, tu je. Mi moramo na pozitivnim osnovama komunicirati.
Zato su krivi i Francuzi, država iz koje vi dolazite. Mi smo imali 60.000 izbjeglica na teret
RSK. Mi smo pomogli da se taj problem razriješi. Mislim da mi moramo znati ulogu 5.
korpusa i njegove planove sa Hrvatskom. Oni su nama uvijek opasnost posebno spajanje
388
389
390

Duburg.
Atif.
Zapadnoj.

219

sa Hrvatskom preko Slunja. Drugo bitno pitanje je naš odnos prema RS odnosno odnos
Vojske RS i RSK.
Snabdjevanje bangladeškog bataljona je vrlo osjetljivo pitanje. Mi ne želimo da se
pogoršaju odnosi između RS i RSK oko toga. Ja to ne smijem dozvoliti jer nama je uvijek
moguća agresija Hrvatske, a tada Vam neće pomoći ni UNPROFOR ni UNHCR već samo
RS. To je moje da tako riješimo ovaj problem. To nije moj hir. Sada mi je teško da bilo što
obećam nego da razmislimo, da snimimo stanje a za par dana se to može riješiti, s tim da ne
ugrozimo naše interese. Ako Dudaković ne bi izvodio dejstva, to bi nama olakšalo.
Upitao je g. o kojem broju i količini vozila u konvojima se radi: dnevno, sedmično ili
slično?
g. Mouchet: Zahvalio se na otvorenom pristupu problemima. Cijeni sve što je g. Ministar
rekao. Ima i jednu dodatnu informaciju za g. Ministra. On se poziva na razgovor sa g.
Krajišnikom391 koji je rekao da nema problema.
Što mi mislimo o trenutnoj situaciji?
1. bilo bi dobro da 3-4 konvoja budu sedmično (200 t sedmično) dakle 300 t za Bihać i
100 t za Kladušu.
Ministar odbrane: Ako je to Vama g. Krajišnik rekao, a Vi se pozivate na njegovu
izjavu onda je za mene riješen problem. Ja mogu napraviti informaciju u skladu sa našim
razgovorom i Vašim razgovorom sa g. Krajišnikom. Tada ja to mogu riješiti. Tada su stvari za
mene čiste. Lijepo je kad nema tajni, sve je u redu. Ako se ja mogu pozvati na Vaš razgovor
sa Krajišnikom, i ako se on slaže onda je problem riješen.
G. Mouchet: Ovo je već ranije razgovarano sa g. Agiljarem.392 To je vezano za sastanak
sa g. Agiljarom.
Ministar odbrane: Ja ću napisati pismo i uputiti RS. Sve ću im objasniti pozivajući se na
razgovor sa Vama, da ste nam se obratili da pomognemo snabdjevanje Bihaća. Predlažem
da to budu 3 konvoja sedmično koje bi mi propustili, zatim bi im odredili prelaze. Svaki
konvoj mora imati šefa. Time smo završili a sve ostalo je procedura.
g. Mouchet: Dogovorit ćemo se o proceduri, zahvalio se g. Ministru na iskrenom
razgovoru i pruženoj pomoći.
Šef kabineta
Mile Rajčević, prof.
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

68

1995., veljača 22.
[Kistanje]
Zapovijed Komande 2. pbr SVK podređenim postrojbama da u vezi odluke Skupštine RSK o
proglašenju stanja neposredne ratne opasnosti ne poduzimaju nikakve posebne mjere

391
392

Momčilo.
Enrique Aguilar.

220

KOMANDA 2. pbr
pov. br. 227-2
22. 02. 1995. g.
Tekst odluke o proglašenju neposredne ratne opasnosti,
– d o s t a v lj a. - KOMANDI Marb-PVO393
Na osnovu zahteva i zbog ukazane potrebe dostavljamo vam tekst Odluke o proglašenju
stanja neposredne ratne opasnosti u RSK.
Tekst glasi:
Na osnovu člana 1. tač. 6. Ustava Republike Srpske Krajine (Službeni glasnik RSK br.
1/92) i čl. 4. Zakona o odbrani (Sl. glasnik RSK br. 2/93) Skupština RSK na svojoj prvoj
vanrednoj sednici održanoj dana 08. februara 1995. god. donela je
ODLUKU
o proglašenju stanja neposredne ratne opasnosti
u Republici Srpskoj Krajini
Član 1.
Proglašava se stanje neposredne ratne opasnosti na čitavoj teritoriji Republike Srpske
Krajine.
Član 2.
Ovim se stavlja van snage Odluka predsednika Republike broj 03-3-20/1/93 od 22. 01.
1993. godine i Naredba predsednika Republike broj 03-4-18/2/92 od 20. 05. 1992. godine.
Član 3.
Odluka stupa na snagu danom donošenja, a objaviće se u “Službenom glasniku Republike
Srpske Krajine”.
SKUPŠTINA
REPUBLIKE SRPSKE KRAJINE
Broj: 01-0202-2/1-95
Knin, 08. 02. 1995. g.
PREDSEDNIK SKUPŠTINE
Rajko Ležaić, dipl. inž.
Sve potčinjene K-de u vezi sa odlukom o proglašenju ne preduzimaju nikakve posebne mere
izuzev mera koje su naredjene i koje su na snazi. Za slučaj potrebe preduzimanja odredjenih
mera K-da 2.pbr će blagovremeno izdati potrebna naredjenja.
DB/BLJ
Dostavljeno:
– a/a
– svim jedinicama
K O M A N D A N T
ppukovnik
393

Mješovita artiljerijsko-raketna baterija protuvazdušne odbrane.

221

M.P.394 Milorad Radić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 8., kut. 18.

69

1995., veljača 22.
Knin
Pismo Glavnog štaba SVK Generalštabu Vojske Jugoslavije u vezi pomoći oko prikupljanja
dragovoljaca za SVK iz Jugoslavije u očekivanju napada HV-a

GLAVNI ŠTAB
SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Str. pov. broj 13-9___
22. februar 1995. godine
Prikupljanje dobrovoljaca, mišljenje, traži.Generalštabu Vojske Jugoslavije
Veza vaš telegram str. pov. broj 171-1 od 20. 02. 1995. godine.
S obzirom na dnevno narastanje ratne opasnosti i očekivanje agresije hrvatske vojske na
RSK, ukazuje se potreba za angažovanje dobrovoljaca u sastavu SVK.
Kako bi ovaj problem mogli što uspešnije planirati, organizovati i rešavati, molimo vas da
nam odredite uslove prikupljanja dobrovoljaca na teritoriji SRJ po sledećim pitanjima:
1. Da li se u SRJ može organizovati prikupljanje dobrovoljaca za potrebe SVK osloncem na
strukture VJ-e.
2. Da li možemo računati na potrebnu opremu i naoružanje kao i organizaciju prevoženja.
3. Da li aktivnost oko prikupljanja dobrovoljaca može biti javna, objavljivana u sredstvima
javnog informisanja.
4. Da li nosioc ovih aktivnosti može biti “Udruženje boraca 91. godine” ili predlažete i neke
druge organizacije i udruženja.
5. Da li će i na koji način status dobrovoljaca biti regulisan od strane VJ-e (problem
zaposlenja i drugi problemi vezani za status borca u SRJ).
6. Da li centri za prihvat dobrovoljaca mogu biti na teritoriji SRJ kao što je bilo regulisano
1993. godine.
7. Da li na razgovoru sa starešinama 1., 2. i 3. marta dolazak istih postavljati i regulisati na
principu dobrovoljnosti ili će to biti regulisano na neki drugi način.
8. Da li aktivne starešine koje se odazovu pozivu ostaju u SVK:
– do izvršenja zadatka
– do 6 meseci
– do 3 godine
394

Okrugli pečat: Komanda 2. pešadijske brigade.

222

9. Prema našim saznanjima razmatra se kao prihvatni centar Erdut što mi smatramo
neprihvatljivim, te da centre treba organizovati na teritoriji RS ili RSK s obzirom na
probleme prelaska granice.
Za KOMANDANT
general-major
Milan Čeleketić, [v.r.] M.P.395
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

70

1995., veljača 22.
Knin
Obavijest Glavnog štaba SVK svim podređenim postrojbama da nisu prikupljena sredstva
za isplatu plaća vojnika za siječanj 1995. godine
GLAVNI ŠTAB
SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Str. pov. broj 13-10
22. februar 1995. godine
Isplata plata za mesec januar, obaveštenje,
dostavlja.Učestala su obraćanja iz jedinica SVK Glavnom Štabu SVK u vezi primanja za mesec januar,
na osnovu čega je Kolegij Komandanta održao radni sastanak sa Ministarstvom Odbrane, a
u vezi sa obezbeđenjem finansijskih sredstava.
Prema izjavi Ministra Odbrane, Vlada i MO nisu do sada uspeli obezbediti finansijska
sredstva za isplatu plata. Na prikupljanju sredstava se radi, ne zna se tačno vreme dostave
finansijskih sredstava. Glavni Štab u celosti shvata probleme koji iz toga proističu, ali za sada
nije u stanju da taj problem reši.
Dostaviti svim jedinicama
SVK
KOMANDANT
General-major
M.P.396 Milan Čeleketić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

395
396

Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.

223

71

1995., veljača 22.
Korenica
Izvješće Komande 15. korpusa SVK o zaključcima iz analize borbene obučenosti podređenih
postrojba u 1994. godini te zadacima u vezi uočenih nepravilnosti
KOMANDA 15. KORPUSA VOJNA TAJNA
Str. pov. br. 152-25 STROGO POVERLJIVO
22. 02. 1995. godine
Zadaci sa analize borbene obučenosti
jedinica, naređenje dostavlja.-
KOMANDI 18. pbr
Analiza o borbenoj obučenosti za 1994. godinu u jedinicama 15. K održana 11. 02. 1995.
godine u garnizonu Korenica. Analizom rukovodio K-dant 15.K, prisutni K-ti brigada,
PNŠONP397 u brigadama, K-ti bataljona i diviziona i po jedan komandir čete iz brigade.
Analiza je vođena na bazi referata, planskih diskusija i slobodnih diskusija učesnika analize
o borbenoj obučenosti u 1994. godini.
1.- Z a k lj u č c i
– U 1994. godini borbena obučenost jedinica korpusa porasla je u odnosu na 1993. godinu,
posebno je učinjen napredak u organizaciji i izvođenju borbene obuke.
– Komandovanje kao osnovni elemenat b/g jedinica poboljšano je u K-dama brigada i
gotovo u svim bataljonima i dok još jedan deo K-di bataljona stagnira. Nepopunjenost K-di
bataljona bitno utiče na komandovanje i umanjuje kvalitet i efikasnost komandovanja na
ovom nivou.
Negativan uticaj na komandovanje ispoljava neadekvatna popunjenost i stručnost K-ta i
zamenika K-ta bataljona i diviziona.
– Obaveštajno-izviđačka obučenost komandi i izviđačkih jedinica je u blagom porastu, dok
jedan deo jedinica zadovoljava se samo sa osmatračkom aktivnosti.
– Obučenost komandi kao celina za komandovanje jedinicama na nivou brigada u celini
zadovoljava i omogućava uspešno komandovanje sa jedinicama u b/d. Obučenost za
izvođenje ofanzivnih dejstava nije na potrebnom nivou ili je u delu jedinica vrlo slaba.
– Obučenost i osposobljenost komandira čete za odbrambena borbena dejstva je uglavnom
dobra, dok u kombinovanim b/d nije zadovoljavajuća (iznenadni napad neprijatelja, složene
borbene situacije, zatvaranje većih međuprostora, zasedna dejstva, prepadi i sl.).
– Komandiri vodova i odelenja, gotovo u većem delu jedinica su van funkcije, nisu u
funkciji borbe, nedovoljno komanduju sa svojim ljudstvom, vlada linija nezameranja, a to
sve proizlazi iz neznanja i nestručnosti odnosno vojnostručne osposobljenosti.
– Stručno specijalistička obuka određenih kritičnih specijalnosti zaostaje i nije na
potrebnom, odnosno zahtevanom nivou.
– Inžinjerska osposobljenost jedinica pešadije je zadovoljavajuća, posebno problem
pričinjava strah od mina, što je posledica neobučenosti pojedinaca i jedinica za korištenje
minsko-eksplozivnih sredstava kako tehničkoj tako i taktičkoj. Kod većeg dela komandi i
397

Pomoćnik načelnika štaba za operativno-nastavne poslove.

224

jedinica ispoljava se neozbiljnost i neshvatanje značaja utvrđivanja, a pored ovog i shvatanje
da sve mora da se uradi sa inžinjerijskom mašinom.
– Obučenost komandi za izvršavanje mobilizacije u celosti zadovoljava i obezbeđuje borbenu
gotovost jedinica. Osnovni problem u izvršavanju mobilizacije je izbegavanje dela v/o
svojim obavezama u jedinicama i zadacima odbrane. Samovoljno bežanje i napuštanje zone
odgovornosti čini velike probleme u b/g jedinice i mobilizacijskoj gotovosti i obučenosti.
– Materijalna baza obuke i dalje bitno utiče na borbenu obučenost i osposobljenost jedinica,
nepostojanje materijalnih sredstava trajne i potrošne vrednosti bitno utiče na stanje borbene
obučenosti.
2.- Z a d a c i
2.1.- U zonama odgovornosti brigada uvesti režim ponašanja i izvršavanja zadataka u
skladu sa zahtjevima proglašene neposredne ratne opasnosti. Uspostaviti punu kontrolu nad
situacijom i onemogućiti neprijateljsko delovanje i postizanje iznenađenja.
Planiranje rada, godišnjih odmora, napuštanje zone odgovornosti uskladiti sa obavezama
prema odbrani, a sve ove obaveze imati u funkciji podizanja komandovanja.
N o s i l a c: komande brigada i K-de 15. K
Sarađuju: Organi vlasti
R o k: 10. 03. 1995. godine, a dalje dok se ne promeni proglašeno stanje neposredne ratne
opasnosti
2.2.- Obaveštajno-izviđačku obučenost jedinica i komandi dnevno unapređivati. Ubrzati
obučavanje i osposobljavanje jedinica i pojedinaca u cilju brzog, tačnog i potpunog
prikupljanja obaveštajnih podataka.
R o k: do 31. 03. 1995. godine, a ubuduće stalan zadatak.
2.3.- Ubrzano pristupiti obučavanju i osposobljavanju komandira odelenja sa težištem na
komandovanju sa odelenjem u borbi. Komandire vodova kroz kurs u trajanju 15-20 dana
osposobiti za efikasno komandovanje i organizaciju sadejstva.
N os i l a c: Komande brigada i Korpusa
R o k: 31. 03. 1995. god., a dalje po potrebi i zahtevu.
2.4.- Sa komandama brigada izvesti primenjene oblike obuke ŠRV398 sa KI399 prema
planu obučavanja u 1995. godini. Komande brigada sa K-dama bataljona i diviziona uz
angažovanje komandira četa izvesti GZ400 sa KI, prema planu obuke za 1995. god.
N o s i l a c: K-da 15. K i komande brigada.
R o k: Prema planu obuke u 1995. godini.
2.5.- Ubrzati obuku odelenja, vodova i četa na pravcu – rejonu upotrebu. Pri čemu izvršavati
gađanje (proveru obučenosti) iz ličnog naoružanja, postavljanje mina i organizacija vatrenog
sistema i izvođenja protivnapada.
N o s i l a c: K-de bataljona i brigada
R o k: 31. 03. 1995. godine, a ubuduće stalno.
2.6.- U svim četama obrazovati grupe snajperista koje upotrebljavati po zamisli komandi
brigada i bataljona. Jezgro čine grupe od 3 do 5 snajperista koji se biraju po kriteriju
najboljih strelaca i boraca pripadnika korpusa.
398
399
400

Štabne ratne vježbe.
Nejasna kratica.
Grupa za zaprečavanje.

225

N o s i l a c: K-de brigade
R o k: 25. 03. 1995. godine.
2.7.- U cilju poboljšanja efikasnosti vatrenog sistema u svim jedinicama korpusa planski
izvršiti proveru i upucavanje nišana i rektifikaciju svih nišanskih sprava. Ovaj zadatak
poveriti ekipama 3-4 člana koje pripremiti za rad.
N o s i l a c: K-de brigade uz ispomoć 81. PoB.
R o k: od 20. 03. do 20. 04. 1995. godine.
2.8.- U svim komandama brigade intenzivirati kondiciranje operatora na POLO 9K11, a
iz 50. pbr kondiciranje izvršiti u sastavu 18. pbr. Sa svim operatorima bit će organizovana
provera stanja obučenosti.
N o s i l a c: K-de brigada, sarađuje K-da korpusa.
R o k: 30. 03. 1995. i 30. 09. 1995. godine.
2.9.- Obuci iz morala posvetiti punu pažnju sa ciljem razbijanja neprijateljske propagande,
stvaranja sigurnosti u sistemu odbrane i razbijanje “mita” o ustaškoj vojsci.
N o s i l a c: K-de bataljona i brigada.
R o k: Stalan zadatak.
2.10.- Jačati red i disciplinu kroz obučavanje i osposobljavanje, a ujedno i sistem
komandovanja stavljati u njegovu funkciju.
N o s i l a c: Sve komande.
R o k: Stalan zadatak.
2.11.- U artiljeriji za podršku izvršiti proveravanje i dopunsko obučavanje nišandžija i
pomoćnika nišandžija, te posebno komandira odelenja i računača.
U protivoklopnoj artiljeriji posebno proveriti stanje obučenosti nišandžija i KO401 sa
osnovnim zadatkom borba protiv oklopnih sredstava.
N o s i l a c: K-de brigada i diviziona.
R o k: 30. 03. 1995. godine
2.12.- U cilju poboljšanja morala u jedinicama odmah pristupiti reviziji ranije izdatih
rešenja o invaliditetu, sposobnosti v/o za vojnu obavezu, i drugih rešenja i potvrda izdatih
od komandi jedinica.
N o s i l a c: K-de brigada i Korpusa, sarađuje MO Korenica.
R o k: 15. 04. 1995. godine
Dostaviti:
– svim brigadama
K O M A N D A N T
pukovnik
M.P.402 Stevo Ševo, [v.r.]
M.P.403
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 2., kut. 604.
401
402
403

Komandir odjeljenja.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9065, Korenica.
Prijemni pečat: Komanda 18. pešadijske brigade, str. pov. br. 269-1, 27. 2. 1995.

226

72

1995., veljača 23.
[Beograd]
Odgovor Generalštaba Vojske Jugoslavije na zahtjev Glavnog štaba SVK za upućivanje
dragovoljaca iz Srbije u SVK
GENERALŠTAB VOJSKE JUGOSLAVIJE
SEKTOR ZA OPERATIVNO-ŠTABNE POSLOVE
PRVA UPRAVA
Strogo poverljivo br. 350-2
23. 02. 1995. godine
URUČITI ODMAH
GLAVNOM ŠTABU SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Veza: vaš telegram str. pov. br. 13-9 od 22. 02. 1995. godine404
U vezi vašeg zahteva o planiranju, organizovanju i upućivanju dobrovoljaca u SVK, dajem
sledeći odgovor:
Vojska Jugoslavije će se angažovati na ovom zadatku u skladu sa odlukama državnog
rukovodstva SRJ.
1. U SRJ se ne može organizovati prikupljanje dobrovoljaca, osloncem na strukture VJ, već
tu aktivnost sprovesti preko struktura van vojske Jugoslavije/biroa RSK, Udruženja boraca
‘91. i dr. u prihvatnom centru Erdut ili na nekom drugom pogodnom mestu.
2. U granicama mogućnosti, VJ će pružiti pomoć u opremi i naoružanju za potrebe
dobrovoljaca, ali ne može prihvatiti obavezu njihovog prevoženja. Neophodno je da hitno
dostavite pregled potrebnog NVO405 za dobrovoljce, vodeći računa o najneophodnijim
potrebama.
3. U vezi angažovanja sredstava javnog informisanja u prikupljanju dobrovoljaca obratiti se
za stav nadležnim državnim organima SRJ.
4. U vezi četvrtog pitanja, dali smo naše mišljenje u okviru tačke jedan.
5. Status dobrovoljaca rešavati na nivou nadležnih državnih organa RSK i SRJ, jer VJ nije u
mogućnosti da rešava ova pitanja.
6. Kao što smo već istakli u tački 2., prihvat dobrovoljaca nije moguće organizovati na
teritoriji SRJ.
7. Upućivanje starešina iz VJ u SVK moguće je regulisati samo na principu dobrovoljnosti.
8. Starešine iz VJ koje se odazovu pozivu ostaju, u načelu, do izvršenja zadatka.
9. Kao što je već navedeno, ukoliko prihvatni centar Erdut ne odgovara odrediti neko
drugo, pogodnije mesto.
U skladu sa dogovorom, uputite vaše predstavnike za obavljanje razgovora sa starešinama.
SJ/VK
NAČELNIK GENERALŠTABA
VOJSKE JUGOSLAVIJE
404
405

Vidi: Dok. br. 70.
Naoružanja i vojne opreme.

227

general-pukovnik
Momčilo Perišić

M.P.406 M.P.407

Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

73

1995., veljača 23.
Knin
Zapovijed Glavnog štaba SVK podređenim postrojbama za inženjerijsko osiguranje
razminiranja autoceste, dalekovoda i naftovoda u skladu s odredbama Zagrebačkog
sporazuma s RH iz ožujka 1994.
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE
Pov. br. 55-10
23. 02. 1995. godine
Inžinjerijsko obezbedjenje sprovodjenja Zagrebačkog sporazuma, naredjenje,
– dostavlja. KOMANDI: 7., 11., 15., 18., 21. i 39. K
Zagrebačkim sporazumom RSK i RH odlučeno je da se u promet puste delovi objekata:
autoput, deo dalekovoda i naftovoda. Navedeni objekti u celini ili delimično presecaju
teritoriju RSK ili su u zoni razdvajanja snaga.
Po sporazumu deo objekata treba razminirati i omogućiti rad komisija i ekipa za opravke.
Da sprovodjenje sporazuma ne bi uticalo na sigurnost zaštite i odbrane RSK,
N A R E DJ U J E M
1.- Sve komisije i ekipe koje izvode radove na gore pomenutim objektima moraju imati
ovlaštenje od komandi korpusa i dozvole za izvršenje odredjenih zadataka u rejonima
odbrane. U sastav komisija ili ekipa odrediti po jednog člana k-de korpusa koji će pratiti rad
i preduzeti mjere da se odredjenim postupcima ne narušava stabilnost odbrane.
2.- Na teritoriji RSK sve radove obavezno izvode ekipe iz RSK koje bezbedonosno proveriti.
3.- U kontroli sprovodjenja sporazuma nalazit će se i ekipe UNPROFOR-a koje takodje
treba kontrolisati i preduzeti mere da se ne otkrivaju položaji jedinica, m/p408 i MS.409
4.- Posebnu pažnju posvetiti razminiranju dela teritorije i objekata. Pri svakom ovom
zadatku izvršiti procenu i na navedenim ugroženim pravcima (rejonima) postaviti dopunska
m/p.
5.- Rad angažovanih ekipa iskoristiti za izvidjanja rasporeda ustaških snaga kao i njihovih
postupaka vodeći računa da se ne ometaju ekipe u radu i ne dovode u opasnost.
406
407
408
409

Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 67, primljen 23. 2. 1995. u 19,35; predan u 19,45.
Prijemni pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske, 23. 2. 1995.
Minsko polje.
Minsko [eksplozivna] sredstva.

228

6.- Zabranjujem rad hrvatskih ekipa na našoj teritoriji kao ni bliže od 1.km ispred p/k
odbrane naših snaga.
7.- O svim radnjama na razminiranju i otvaranju prolaza sačiniti zapisnike sa ekipama UN
i o tome izvestiti GŠ SVK.
8.- Radnje koje narušavaju sistem odbrane ne izvoditi bez našeg odobrenja i preduzimanja
dodatnih mera radi sprečavanja iznenadjenja.
Snagama UN je zabranjeno razminiranje i otvaranje prolaza.
Sa istima saradjivati prema dosada stečenim iskustvima i našim smernicama.
9.- Ljudstvo koje se angažuje na ovim zadacima pripremiti i obučiti posebno u
bezbedonosnim merama i sprovodjenju mera TZ410 pri radu sa MES.
10.- Na realizaciji ovih zadataka angažovati najodgovornije starešine iz jedinica.
PN/AV.
KOMANDANT
General-major
Milan Čeleketić, [v.r.] M.P.411
Preslika, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

74

1995., veljača 24.
Drvar
Iz izvješća Glavnog štaba VRS Predsjedniku Republike Srpske o borbama oko Bihaća, na
livanjskom bojištu i u zaleđu Dubrovnika
GLAVNI ŠTAB VOJSKE
REPUBLIKE SRPSKE
Str. pov. br. 03/3-55
24. 02. 1995. godine
VRLO HITNO
PREDSEDNIKU REPUBLIKE SRPSKE
KOMANDI: 1. i 2. KK, SPK, IBK, PK, DK, V i PVO, CVS VRS, IKM-1 i IKM-2
RIM-1 – Stanje na ratištu
[…]
2.- U z/o412 2. KK
a) Neprijatelj
410
411
412

Tehničke zaštite.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 574, primljen 23. 2. 1995. u 11,00; predan u 11,10 sati.
Zoni odgovornosti.

229

Neprijatelj je u više navrata dejstvovao iz MB413 i p/n414 po rejonima mostobrana, Ćojluk i
Kobiljaka, a u zoni odbrane 1. lpbr je izvodio provokativna dejstva po komunikaciji GrabežBihać. Na j/z415 delu fronta neprijatelj je ispoljio jača borbena dejstva iz artiljerijskih orudja
na pravcu Mekota po rejonima Velike i Male Golije i rejonu Maksovog vrha.
b) Stanje u korpusu:
Jedinice korpusa adekvatno su odgovorile na dejstvo neprijatelja, a 3. srpska brigada u
rejonu Ajdarova Draga nanela je neprijatelju osetne gubitke. U toku je uvezivanje 3. lpbr iz
2. KK sa Vrličkom brigadom iz 7. korpusa Srpske Vojske Krajine na padinama Dinare. Na
planini Staretini ostvaren je napredak od Vrhova ka s. Vrbica u dubini za oko 1 km.
c) Gubitaka nije bilo.
[…]
5.- U z/o HK
a) Neprijatelj
Na trebinjsko-dubrovačkom pravcu neprijatelj je dejstvovao artiljerijom po položajima 1.
hmtbr416 po rejonima Muharevoj Ljuti, Grmljanima, Veličanima i Završju. Na konjičkokalinovačkom pravcu u više navrata otvarao je vatru iz p/n iz rejona Hum po rejonu Orlov
kuk i Glavatićevo.
b) Stanje u korpusu:
Jedinice korpusa nalaze se u punoj b/g izvode odbranu uz pojačano osmatranje i izvidjanje
ispred prednjeg kraja odbrane, a 1. hmtbr adekvatno je odgovorila dejstvom artiljerijom.
c) Gubici: 1 teže ranjen borac (u sopstvenom minskom polju).
[…]
RP/GP
NAČELNIK ŠTABA
general-potpukovnik
Manojlo Milovanović

M.P.417

Preslika, strojopis, latinica
Preslika u posjedu priređivača.

75

1995., veljača 24.
[Glina]
Informacija 24. pbr SVK podređenim postrojbama o napadu pripadnika 5. korpusa ABiH
na položaje njihovog 1. bataljona i kukavičluka pripadnika bataljona koji su ostavili svoje
ranjenike

413
414
415
416
417

Minobacača.
Protunapada.
Jugozapadnom.
Hercegovačke motorizirane brigade.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav primljen 25. 2. 1995 u 3,00; obrađen u 3,10 sati.

230

K O M A N D A VOJNA TAJNA
24. PEŠADIJSKE BRIGADE POVERLJIVO

Pov. Br. 32-26

24. 02. 1995. god.
INFORMACIJA podčinjenim jedinicama.

a/a

Dana 23. 02. 1995. godine u ranim jutarnjim časovima, oko 03,00 i 03,30, došlo je do
opšteg napada muslimanskih snaga 5. K, na područje s. Brezovo Polje i M. Budrinić na kome
se nalazila i naša četa iz 1. pb. Napad je odpočeo prvo na s. Brezovo Polje, gde su muslimani
napali prvo k-de četa (Petrinja i Dvor), razbili i preuzeli linije veza na koje su se javljali
Komandi našeg bataljona da je sve u redu, a u stvari su već tada razbili navedene snage.
Neposredno po odpočinjanju napada muslimana za 5-10 minuta otpočeo je napad i
na položaje naše čete na M. Budrinić ubačenim snagama koje su uspele odseći vezu sa
komandom čete i time dezorganizovati pokušaj svakog otpora unoseći paniku i opšti haos
u redove čete.
U “borbenim dejstvima” su nestala dva naša borca i to:
1. Ognjenović Drago Damir
2. Demić Dragan Milan
Ono što zabrinjava jeste činjenica da već nekoliko puta unazad naši ranjeni i nemoćni borci
se ostavljaju na milost i nemilost neprijatelju. Ono što srpski vojnik nikada u istoriji nije
radio, sada se ponaša kukavički i na taj način moralno slabi naše redove, jer se objektivno
svaki borac pita neće li i on sa svojim drugovima iz jedinice tako prolaziti.
Tako nešto se desilo i sa Ognjenovićem, koji je ostavljen, tačno se zna gde, a kao vrhunac
svega dana mu je bomba da se sam nemoćan ubije. I pored izdatog naredjenja kap. Metikošu
da se ranjenik mora izvući on nije mogao to učiniti jer nije imao sa kim.
Tako su naši borci jednostavno napustili svoje položaje, a zatim i uredno se izvukli, iznoseći
izmišljotine o napadu nekih 10.000 muslimana, a u stvari ih je na frontu napada od M.
Budrinić do Hagića glavice napadalo izmedju 500-600 muslimana prema tačno utvrdjenim
podacima. Znači čovek na čoveka.
Svaki naš borac mora se ozbiljno zamisliti nad svojom sudbinom i dokle će 24. pbr imati
200-300 mladih ljudi koji moraju da trče i zatvaraju svaku rupu, dok njihovi očevi, stričevi,
komšije i rodjaci to tako brzo prepuštaju neprijatelju. Mislite li Vi borci 24. pbr da se tako
brani svoj narod, sloboda i stvara država? Ne čeka li nas ista sudbina na r. Kupi?
Zbijmo svoje redove, pogledajmo ispred i iza sebe, pogledajmo istini u oči i shvatimo da
nam niko slobodu neće doneti, sem nas samih.
Ne tražimo krivce, jer smo mi upravo ti i niko više. Ili ćemo se boriti ili ne, recite to jasno i
glasno, a konačno će neko za kukavičluk i širenje straha i panike morati odgovarati.
Postupci boraca i starešina će se ispitati do 28.02.1995. g. o čemu će te biti obavešteni,
posebno o slabostima i merama koje će se morati preduzeti.
Sa informacijom upoznati sve borce po smenama.
BM/LJM
KOMANDANT
potpukovnik
M.P.418 Milan BEKO, [v.r.]
418

Okrugli pečat: Komanda 24. pešadijske brigade.

231

Dostavljeno:
– K-di 1., 2., 3. i 4. pb,
1. i 2. s.č., Int. č.
mad, Lad PVO, mpoad
“ZIS”, BBOV, pion. v.
– a/a
– PkMV
Izvornik, strojopis, latinica
Preslika u posjedu priređivača.

76

1995., veljača 26.
Knin
Izvješće Odelenja bezbednosti Glavnom štabu SVK o razgovoru Borislava Mikelića,
predsjednika Vlade RSK, i Rade Tanjge, ministra obrane RSK, te njihovom sukobu s
predsjednikom RSK Milanom Martićem
GLAVNI ŠTAB SVK VOJNA TAJNA
Odelenje bezbednosti Strogo poverljivo
Str. pov. broj 33-47
26. 02. 1995. godine
Sadržaj telefonskog razgovora vođenog
između Predsednika Vlade RSK i MO

PREDSEDNIKU RSK

Dana 21. 02. 1995. godine oko 14,00 časova pouzdani izvor podataka slučajno je ušao u
telefonsku vezu između Predsednika Vlade RSK i MO, koje prema sećanju izvora (izvor je
imao pribeleške o toku razgovora) prenosimo u celini:
“T: – Predsjedniče ovo je sve otišlo u kurac. Oni su nam za petama. Jebe se meni što će
oni da nađu, sve je to pokriveno papirima. Ja sam ti već rekao, a i sada ti ponavljam, ja
se moram povući sa ove funkcije. Otiću nečujno. U Beogradu mi je sve. Ovdje što imam
postepeno ću preneti za Beograd. Ovi se pritisci ne mogu više izdržati. Kriv sam što nema
para, municije, oružja pa i što komandanti i vojska nisu sposobni da brane Krajinu.
M: – Ja sam ti rekao ako ideš ti za mjesec dana idem i ja i to jednostavno ostajem u Beogradu.
Mislim da naš “Babo”419 neće imati protiv toga ništa. To moramo mudro raditi da nas ne
otkriju špijuni Martića,420 Čeleketića421 i Babića.422
T: – Vidiš i ovo đubre se priklonilo Martiću, a kao kolega i tvoj bliski suradnik do juče
Martića nije mogao zamisliti (misli na Babića). Kriv si što nisi očistio MUP-a. Dosta ih
je ostalo uz Martića i spojilo se sa Čeleketićevom službom. I oni što misliš da rade za nas,
419
420
421
422

Slobodan Milošević.
Milan.
Milan.
Milan.

232

jedan dan su sa nama a pet su sa Martićem i Čeleketićem. Vidiš što su nam zlo naneli na
Baniji i Kordunu. Sumnjam i u MUP Srbije. Ono što je Stanišić423 meni i tebi rekao nije
ništa od toga ispoštovao.
M: – Ponovo će doći samo zbog toga. Imaj strpljenja rješiće Srbija sve. U zadnje vrijeme
nejasno mi je ponašanje “Babe”. Izgleda da ima problema sa GŠ VJ i nema vremena za nas.
Boji se posledica poslije smjene onog pukovnika za informisanje. Lično je naredio Perišić424
da se smjeni. Jebi ga, taj ja argumentovano oslikao stanje u vojsci i državi. Svak je sebe vidio
i to je jako opasno za “Babu”. Uvjeren sam da nama sa strane više nema mjesta u Krajini,
jer ova domaća okoštala opozicija koja sem rata ne vidi drugi oblik rješenja Krajine, neće
ovome narodu nikada doneti mir i slobodu.
Martić i Čeleketić rješenje Krajine vide samo kroz cev, metak i barut. Ko ne misli tako nije
Srbin. To je samo Babića pokolebalo, jer je i on ekstreman. Jebe se meni, znam samo da nas
neće osuditi Skupština, a niti ostatak Vlade. Što više ukloni materijala da im ne daš povoda
za blebetanje.
T: – Za ove namjere ne smiju znati, ovi okrenuće vojsku i policiju na nas i tako su do korica
krivi. Dobro bi bilo da se konsultujem sa “Babom”. Ako on ne odobrava ovaj postupak
onda smo u totalnoj buli.
M: – “Babo” će uraditi onako kako mu ja predložim. Zna i on ko je i zašto u Krajini i ko
koči rješenje krize. Glavu gore, ajde zdravo.”
Sadržaj razgovora imenovanih nedvosmisleno potvrđuje naše ranije operativne podatke da
su obojica uvučeni u kriminalnu aktivnost i da čak sa njom upravljaju, da su do sada ostvarili
pozamašnu materijalnu korist, da nisu zainteresovani za ostanak na prostorima RSK, da je
jasan motiv dolaska u Krajinu i da iza njih stoji Slobodan Milošević, koga pominju pod
pseudonimom “Babo”. U stanju smo operativno propratiti dalje njihove namere i planove i
shodno tome operativno se odrediti prema MO dr. pukovniku Radi Tanjgi.
Molimo na zaštiti tajnosti podataka sa ciljem zaštite metoda rada OB SVK.
RNR/VD
POM. KOMANDANTA
za bezbedonosne poslova
P u k o v n i k
Rade Rašeta, [v.r.] M.P.425
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

77

1995., veljača 27.
Drvar
Iz izvješća Glavnog štaba VRS Predsjedniku Republike Srpske o borbama oko Bihaća i na
livanjskom bojištu

423
424
425

Jovica.
Momčilo.
Okrugli pečat: Srpska vojska Krajine, Glavni štab, Odelenje bezbednosti.

233

GLAVNI ŠTAB VOJSKE
REPUBLIKE SRPSKE
Str. pov. br. 03/3-58
27. 02. 1995. godine
VRLO HITNO
Predsedniku Republike Srpske
Komandi: 1. i 2. KK, SRK, IBK, BK, DK, V i PVO, CVS VRS, IKM-1 i IKM-2
RIM-1 – Stanje na ratištu
[…]2.- U z/o 2.KK
a) Neprijatelj
Na krupskom delu fronta neprijatelj je izvršio kombinovani pešadijsko-artiljerijski napad iz
pravca Zorića brda i uspio probiti odbranu 11. lpbr i time pomeriti liniju odbrane za oko
300 metara na frontu širine oko jednog kilometra, čime je mostobran Čojluk doveden u
vrlo tešku situaciju. Na grahovsko-livanjskom pravcu neprijatelj je dejstvovao VBR “Oganj”
iz rejona Šajkovića po rejonu Crni Lug, s. Grkovići i Vijenci, a tenkom iz rejona s. Kazarci
sa oko 80 projektila različitog kalibra dejstvovao je po rejonu Medjugorje. Na glamočkolivanjskom pravcu neprijatelj je povremeno dejstvovao iz rejona Vučjak i Velika Golija.
b) Stanje u korpusu:
Naše snage su na mostobranu uspele organizovati odbranu na tt 343 i tu se nalaze u
poluokruženju. Jutarnja akcija u okviru TG-5 koja je bila planirana je obustavljena zbog
neučestvovanja boraca iz drinskog bataljona koji su odbili da učestvuju u akciji pravdajući
se teškim terenom.
c) Gubici: 1 poginuo, 12 lakše, 3 teže ranjena borca, 4 nestala i 3 ranjena u sopstvenom
minskom polju.
[…]
RP/PM
NAČELNIK ŠTABA
general-potpukovnik
Manojlo Milovanović M.P.426
Preslika, strojopis, latinica
Preslika u posjedu priređivača.

78

1995., veljača 28.
Knin
Zapovijed Glavnog štaba SVK za osiguranje prijevoza tehničko-materijalnih sredstava iz
Jugoslavije u RSK za potrebe 44. raketne brigade

426

Prijemni pečat centra veze: Brzojav primljen 28. 2. 1995. u 2,10; obrađen u 2,30.

234

REPUBLIKA SRPSKA KRAJIINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE
Strogo pov. br. 47-12 M.P.427
28. 02. 1995. godine
Na osnovu zahteva organa RV i PVO, pov. br. 5/4-69 od 27. 02. 1995. god. a u cilju
pozadinskog obezbedjenja zadatka prevoženja TMS iz SRJ za potrebe 44. rbr PVO428
N A R E DJ U J E M
1. Za izvršenje prevoženja TMS iz SRJ u RSK za potrebe 44. rbr PVO angažovati vučne
vozove inž. mašina sa širokim labudcima i rezervni broj vozača u duhu naredjenja komande
GŠ SVK strogo pov. br. 33-11 od 28. 02. 1995. godine.
2. Vozila i vozače staviti na raspolaganje starešini iz 44. rbr PVO (koja je odgovorna za
izvršenje zadatka) u VP 3262 Kragujevac.
3. Pre upućivanja vučnih vozova na zadatak komande jedinica će obezbediti p/g za odlazak
do Beograda, a daljnu popunu obezbediti preko biroa Vlade RSK u Beogradu.
Nakon preuzimanja TMS i početka marša za RSK preko biroa Vlade RSK u Beogradu, za
vozila obezbediti pune rezervoare goriva.
4. Smeštaj ljudstva u toku preuzimanja TMS regulisati će starešina iz 44. rbr PVO preko VJ.
5. Rezervne vozače uputiti iz jedinica do Kragujevca sredstvima javnog saobraćaja, a novčana
sredstva za vozne karte izdati preko blagajni jedinica koje ih upućuju na zadatak.
6. U sastavu 75. PoB imati u spremnosti jednu pokretnu mehanizovanu ekipu i dve
autocisterne za gorivo (MB id-2) manjeg kapaciteta radi pružanja pomoći i popune vozila
gorivom po zahtevu odgovornog starešine iz 44. rbr PVO ili iz organa RV i PVO.
7. Saobraćajno obezbeđenje pokreta vozila od Kragujevca do marševskog cilja obezbedjuje
organ bezbednosti GŠ SVK po zahtevu starešine iz 44. rbr PVO ili organa RV i PVO.
8. Licima koja se angažuju na zadatku obezbediti 3 obroka suve hrane.
9. U slučaju sanitetskih potreba prvu pomoć tražiti od razvijenih civilnih struktura na
pravcu marša.
POMOĆNIK KOMANDANTA
ZA POZADINU
General-major M.P.429
Marko Bjelanović
Dostaviti: 7., 15., 21., 39., 18., 11. K, 105. vbr
MO RSK – Beograd
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 32.

427
428
429

Prijemni pečat: Vojna pošta 9136, br. 241-1, 1. 3. 1995., Glina.
Raketna brigada protuvazdušne odbrane.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 1066, primljen 28. 2. 1995. u 23,12; obrađen u 23,15.

235

79

1995., veljača
[Knin]
Zapovijed Milana Martića, predsjednika RSK, za upotrebu SVK u slučaju napadne akcije
HV-a
NARODNA ODBRANA
DRŽAVNA TAJNA
“GVOZD”
Primerak br. ____
Prilog br. ____
DIREKTIVA
ZA UPOTREBU SRPSKE VOJSKE KRAJINE
- februar 1995. godine DIREKTIVA
o upotrebi Srpske vojske Krajine Op. br. 1 “GVOZD”
Sekcije I 1:200.000 Ljubljana, Zagreb, Bjelovar,
Pečuj, Osijek, Gospić, Bihać, Banja Luka,
Doboj, Tuzla, Zadar, Split, Jajce,
Sarajevo, Zvornik
1. NEPRIJATELJ
1.1. Vojno-politička situacija:
Do sada su propali svi pokušaji međunarodne zajednice da uspostavi mir u bivšoj BiH i
rezreši krizu na prostorima prethodne Jugoslavije.
Sponzori ratno-huškačke političke Hrvatske i muslimansko-hrvatske federacije, SAD,
Nemačke i Turske, koordiniranim akcijama tajne diplomatije nastoje da nametnu svoj
model rešenja rata u Bosni i reintegraciju RSK u sastav Hrvatske.
Aktuelnu vojno-političku situaciju u širem i užem okruženju karakterišu:
a) Zabrinutost međunarodne zajednice da bi jednostrano otkazivanje gostoprimstva
UNPROFOR-u od strane Hrvatske, nakon 31. 03. 1995. godine moglo izazvati:
(1) Obnovu rata na prostorima bivše Hrvatske; (2) Suspenziju sporazuma o prekidu
neprijateljstava između zaraćenih strana i rasplamsavanje rata u bivšoj BIH; (3) Uvlačenje
SRJ u rat i (4) Proširenje rata na druge delove Balkana, ali i neodlučnost OUN, EU i KEBS
da odluku Hrvatske sankcionišu diplomatskim, političkim i ekonomskim merama. Ovu
zabrinutost MNZ430 povećava i taktiziranje Hrvatske sa prihvatanjem plana “Z-4”.
b) Intenzivne pripreme snaga korpusa za brzo reagovanje iz sastava NATO radi obezbeđenja
i zaštite povlačenja UNPROFOR-a iz Bosne, Hrvatske i Republike Srpske Krajine nakon
31. 03. 1995. godine;
c) Pretnje i pritisci na RSK i RS od strane hrvatskih i muslimanskih sponzora da se prihvate
planovi kontakt grupe radi očuvanja RH i BiH u međunarodno priznatim granicama;
430

Međunarodne zajednice.

236

d) Umanjen uticaj Rusije na međunarodnoj političkoj i diplomatskoj sceni i njeno
privremeno isključivanje iz mirovnog procesa MNZ za rešenje krize na prostorima bivše
Jugoslavije, jer je zaokupljena rešavanjem: (1) Nametnutog secesionizma u muslimanskim
federalnim republikama; (2) Nestabilne političke i ekonomske situacije u zemlji i (3)
odbranom od optužbi da krši ljudska i nacionalna prava muslimana u Čečeniji;
e) Opstrukcija sprovođenja sporazuma o prekidu neprijateljstva od strane muslimanske
vojske i HVO, što međunarodna zajednica i UNPROFOR tolerišu, dovela je u pitanje
opstanak sporazuma i UNPROFOR-a u bivšoj BiH;
f ) U sukobu snaga NO AP ZB i 5. K tzv. A BiH stanje karakteriše slab intenzitet borbi,
iščekivanje i mogući preokreti sa iznenađenjima u korist jedne ili druge strane;
g) Nametanje i internacionalizacija u međunarodnim organizacijama navodne ugroženosti
i nacionalnih i ljudskih prava Šiptara na K i M,431 muslimana u Raškoj oblasti i Mađara
u Vojvodini, građanskih prava i demokratskih procesa u Srbiji, čime vodeće sile i kreatori
razbijanja prethodne Jugoslavije žele da Saveznu Republiku Jugoslaviju stave u funkciju
ostvarivanja svojih ciljeva i interesa, a pre svega očuvanja Hrvatske i bivše BiH u
međunarodno priznatim granicama.
Stanje u Hrvatskoj posebno karakterišu: (1) Raslojavanje društva i stvaranje socijalnih
razlika; (2) Izrazito složena ekonomska situacija; (3) Istrošen politički model vladajuće
stranke; i (4) Ugroženost institucije predsednika republike Franje Tuđmana, a samim tim
vlade i sabora u kojima HDZ ima većinu. U cilju očuvanja vlasti i rešavanja nagomilanih
ekonomskih, socijalnih, političkih problema i sve veću izolovanost od dela MZ, aktuelna
vlast je ocijenila da nasilnim putem uspostavi ustavno-pravni poredak na ukupnom prostoru
bivše Hrvatske.
1.2. Cilj agresije:
Verovatan cilj agresije bio bi: razbijanje Srpske vojske Krajine, presecanje teritorije i rušenje
ustavnog poretka RSK i stvaranje uslova za reintegraciju teritorije RSK u ustavno-pravni
poredak Hrvatske.
1.3. Jačina, sastav i grupisanje snaga i verovatni način i pravci dejstva izvršenja agresije:
1. Jačina snaga:
HV ima mirnodopsko brojno stanje oko 60.000 vojnika, podoficira i oficira sa mogućnošću
narastanja snaga do oko 150.000.
Vojska je organizovana u 3 vida od čega KoV432 čini okosnicu.
Od sredstava raspolaže sa oko: 450 tenkova, oko 150 drugih oklopnih sredstava, oko 1.100
art. oruđa, oko 80 oruđa za POB, oko 600 oruđa za PVO, oko 8 lansera za rakete zemljazemlja, 2 eskadrile borbenih aviona, 2 eskadrile helikoptera MI-8 i MI-24.
Ratna mornarica je organizovana u flotu i raspolaže 2 RT,433 2 RČ434 i naoružanim gliserima.
U agresiji na RSK očekivati: do 4 operativne grupe jačine 3-5 gardijskih brigada, 1 laka
jurišna brigada, 1 samostalna gardijska bojna, 12 brigada HV (rez. sastava), 2 samostalne
bojne HV i 2-3 domobranske pukovnije, sa oko 35.000 ljudi, 150 tenkova, 70-80 OT435,
2 art. brigade i 1 raketni divizion zemlja-zemlja. Ostalim snagama organizovao bi i izvodio
431
432
433
434
435

Kosovu i Metohiji.
Kopnena vojska.
Raketne topovnjače.
Raketna čamca.
Oklopnih transportera.

237

odbrambenu operaciju sa težištem u Istočnoj Slavoniji, prostoru Sisak, Karlovac, Zagreb i
Ravnim Kotarima. Za odbrambenu operaciju angažovao bi:
– Zborno područje “Osijek”, bez jedne brigade sastava: 2 gbr, 14. br. HV i 4 dp, svrstane u
3 OG;
– OG “Sisak” iz zbornog područja Zagreb sa 6 br. HV i 2 dp;
– Zborno područje “Karlovac”, bez 143 br. HV, sastava 5. br HV i 1 dp;
– OG “Zadar” iz sastava ZP Split sastava: 3 br. HV i 1 dp;
Vazduhoplovnu podršku vršio bi sa oko 20 borbenih aviona, 5 borbenih helikoptera MI24, 12 transportnih helikoptera MI-8 i izvesnim brojem aviona AN-2.
U E/O i satelitskom izviđanju HV verovatno će imati potpuni oslonac na snage i sredstva
SAD i NATO-a.
2) Sastav snaga i grupisanje snaga za agresiju:
– Operativna grupa (OG) – “Lika”, sastav: 1., 2. i 9. gbr, 111., 138., 133., 155., 143. i 128.
br. HV, dp “Slunj”, dp “Gospić” i 1 art. br.
– Operativna grupa – “Sinj”, sastava: 4. gbr, 84. sgb436, 113. i 142. br. HV.
– Operativna grupa “Papuk”, sastava: 121., 125. i 127. br. HV, samostalne bojne “Novska”
i “Daruvar” i 16. art.br.
– Rezerva: – operativna grupa “Zagorje”, sastava: 7. gbr, 104. i 1. zagrebačka brigada HV.
– Snage za podršku: – raketni divizion zemlja-zemlja.
3) Verovatni način izvršenja agresije i pravci dejstva:
Agresija Republike Hrvatske na Republiku Srpsku Krajinu, verovatno bi bila izvedena u
tri faze: Prva faza – psihološka operacija; Druga faza – odbrambena operacija sa aktivnim
dejstvima sa ograničenim ciljem i Treća faza – napadna operacija sa radikalnim ciljem.
I faza – psihološka operacija:
Ovaj vid agresije je u toku, a izvodi se psihološkom operacijom, metodama i sredstvima iz
strategije “sukoba niskog intenziteta”.
Verovatni cilj Hrvatske je da, psihološko-propagandnim delovanjem, političkim i
ekonomskim pritiscima i pretnjama ratom uz istovremeno grupisanje snaga na delovima
fronta istočnog, centralnog i južnog vojišta, izvrši snažan uticaj na stanovništvo, dezorijentiše
ga, stvori nepoverenje u mogućnost odbrane Krajine i nezadovoljstvo prema organima
vlasti; dezorganizuje i podeli državno rukovodstvo; onemogući urednu i pravovremenu
mobilizaciju jedinica i operativni razvoj SVK i time stvori uslove za “mirnu” reintegraciju
RSK.
Postizanje ili nepostizanje cilja, ovom operacijom, Hrvatska bi verovatno stvorila povoljne
uslove za reintegraciju RSK u svoj sastav, mirnim ili nasilnim putem.
II faza – odbrambena operacija sa aktivnim dejstvima sa ograničenim ciljem:
U ovoj fazi agresije verovatno će težiti da organizacijom odbrane, duž cele linije dodira
i energičnim napadnim dejstvima u Zapadnoj Slavoniji i na pravcu Drniš-Vrlika, razbije
delove 18. i 7. K, ovlada tim prostorima za što kraće vreme, zaposedne i stavi ih pod kontrolu
i time dokaže svoju nadmoćnost, a nesposobnost SVK. Eventualnom okupacijom ovih
teritorija, propagandnom mašinerijom, dejstvima ubačenim DTG, i veštim korišćenjem
destruktivnih snaga u ostalim delovima Krajine, nastojaće da produži sa stvaranjem
436

Samostalna gardijska bojna.

238

konfliktnih situacija i razdora u državnim organima i vojsci i time stvori povoljne uslove za
nasilnu reintegraciju celokupne teritorije RSK u ustavno pravni sistem Hrvatske.
Angažovanjem snaga: glavne snage bi angažovao u odbrambenoj operaciji sa težištem u
Istočnoj Slavoniji, a pomoćne snage sastava: OG “Papuk” u Zapadnoj Slavoniji i OH
“Sinj” na drniško-vrličkom pravcu. Za izvođenje napadnih dejstava OG “Sinj” verovatno bi
sadejstvovala OG “Livno” sa teritorije Republike Srpske.
Artiljerijsku podršku OG “Papuk” izvodila bi 16. mabr, a OG “Sinj” KAG ZP Split.
Vazduhoplovna podrška:
Borbenu avijaciju angažovao bi za neutralisanje i uništenje raketnih sistema zemlja-zemlja,
raketnih sistema PVO, aerodroma Udbina, KAG i oklopno-mehanizovanih sastava. težište
vaz. podrške u Zapadnoj Slavoniji.
Trajanje operacije 4-5 dana.
III faza – napadna operacija sa radikalnim ciljem:
Realizaciji ove faze agresije Hrvatska bi verovatno pristupila nakon neostvarenog cilja u
drugoj fazi, a uz naklonost i podršku SAD i SRN.
Verovatni cilj Hrvatske u ovoj fazi agresije bio bi: razbijanje delova SVK na ličkokordunskom delu fronta, po delovima ih uništi, a zatim stavljanjem pod kontrolu zauzetog
prostora, raseče teritoriju RSK i time stvori povoljne uslove za dovođenje “lojalne” vlasti u
RSK i time izvrši reintegraciju Krajine u međunarodno priznate granice Hrvatske.
Napadnu operaciju sa radikalnim ciljem i odbranom na ostalim delovima fronta
najverovatnije će izvršiti u zoni: Sveti Rok, Donji Lapac, Šturlić, r. Mrežnica, grupišući g/
s437 na pravcu: Ogulin – Slunj – Rakovica – Tržac, a pomoćne na opštim pravcima: Otočac
– Pl. jezera (Korenica) i Gospić – Udbina.
Verovatni cilj agresije bio bi da uz upotrebu HD438 u širem reonu Rakovice i s. Podlapača i
sadejstvom snaga 5.K vojske muslimansko-hrvatske federacije BiH sa pravca Tržačka Raštela
– Rakovica, u prvoj etapi ovlada linijom: Slunj – Rakovica – Babin Potok – Ljubovo – s.
Ploče, a potom u drugoj etapi, uvođenjem svežih snaga, spoji sa 5. K vojske MHF439 BiH i
izbije na gornji tok r. Una.
U odbrambenim dejstvima verovatno bi težište imao u Istočnoj Slavoniji, južno od Zagreba
i u Ravnim kotarima, sa ciljem sprečavanja prodora snaga 11. K i VJ ka Zapadnoj Slavoniji
i 15. i 7. K ka Zadru i Šibeniku.
Očekivati upotrebu hemijskih sredstava.
Trajanje operacije 10-15 dana.
4) U slučaju neuspeha međunarodne zajednice da ubedi i prisili hrvatsko rukovodstvo
da prihvati produženje mandata UNPROFOR-a očekivati angažovanje snaga NATO za
obezbeđenje povlačenja jedinica OUN.
Za operaciju obezbeđenja povlačenja UNPROFOR-a NATO bi verovatno angažovao
multinacionalne vazdušno-pokretne snage iz Belgije, Kanade, Velike Britanije i OMJ iz
sastava 3. md/SAD i zemalja čije se jedinice nalaze na teritorijama pod kontrolom OUN.
Verovatni pravci angažovanja: Zagreb – Okučani; Karlovac – Velika Kladuša – Cazin;
Ogulin – Slunj – Bihać; Gospić – Udbina; Zadar – Obrovac – Gračac i Šibenik – (Sinj) –
Knin.
U toku izvođenja operacije nije isključena primena sile i zaštita iz vazdušnog prostora.
437
438
439

Glavne snage.
Helikopterskog desanta.
Muslimansko-hrvatske federacije.

239

2. NAŠE SNAGE
Ponašanje i aktivnosti pobornika ratne opcije o rešavanju problema nastalih raspadom bivše
SFRJ, kako n a teritoriji bivše BiH, tako i odnosa na relaciji RSK-RH, traže maksimalnu
spremnost svih organa i organizacija države, a posebno Srpske vojske Krajine. Imajući u
vidu navedeno, Srpska vojska Krajine ima zadatak:
Izvršiti grupisanje po pravcima i objektima na teritoriji RSK, sa zadatkom: sprečiti
iznenadnu agresiju, upornom odbranom onemogućiti ovlađivanje vitalnim objektima na
teritoriji, sprečavajući dublje prodore na pravcima napada hrvatske vojske, u gotovosti, da
snažnim protivudarima, na posebnim pravcima, oslobodi okupirane teritorije i zauzme što
veći prostor teritorije Hrvatske nastanjene srpskim življem.
U izvođenju odbrane i protivudara sadejstvuju delovi VJ i VRS i dobrovoljački sastavi.
Operacionalizacija zadataka:
a) U agresiji sa ograničenim ciljem:
Snagama SVK na pravcima napada neprijatelja, odsudno braniti pravce i objekte, a na
izabranim pravcima preći glavnim snagama u napad i ovladati prostorom i objektima od
posebnog značaj za neprijatelja, u cilju osvajanja što većeg prostora i vraćanja ranije zauzetih
teritorija.
KM u rejonu Knina.
IKM u rejonu Petrova Gora.
b) U agresiji sa radikalnim ciljem:
Srpska vojska Krajine, uz maksimalno angažovanje svih resursa države, upornom odbranom
i aktivnim dejstvima, u sadejstvu sa delovima VRS i VJ sprečiti zauzimanje teritorije i
odbraniti integritet RSK.
Pripremiti i izvesti aktivna dejstva na prostoru Srednje Dalmacije, u međurečju r. Kupe i
Mrežnice i Istočne Slavonije. Težište imati na prekidanju veze i komuniciranja Gorskog
kotara i Dalmacije.
KM u rejonu Petrova Gora.
IKM u rejonu Knina.
3. VJ u slučaju opšteg napada vojske RH na RSK, izvršava preuzete obaveze koje ima prema
Vensovom440 planu, angažovanjem jedinica i prikupljanjem dobrovoljaca sa prostora SRJ.
Glavni prihvatni centar nalazi se u Beogradu (Bubanj Potok) u odgovornosti komande 1.
A,441 preko koje ostvarivati sve kontakte.
VRS izvodi odbranu prostora i aktivna dejstva prema Koridoru, Cazinskoj krajini i
u Livanjskom polju, čime vezuje delove HVO i muslimanske vojske i sprečava njihovo
angažovanje prema RSK.
4. ODLUČIO SAM u koordinaciji sa državnim organima i organizacijama i u sadejstvu
sa jedinicama MUP RSK, delovima VRS i VJ odsudnom odbranom i primenom različitih
oblika oružane borbe, sprečiti razbijanje SVK, rasecanje i zauzimanje teritorije RSK, radi
očuvanja teritorijalnog integriteta.
a) U agresiji sa ograničenim ciljem:
– U slučaju agresije HV na RSK, odsudnom odbranom na pravcima napada neprijatelja i
aktivnim dejstvima na ostalim pravcima, težišno u Istočnoj Slavoniji, Kordunu i Dalmaciji,
440
441

Cyrus Vance.
Armije.

240

povratiti ranije izgubljene teritorije, sprečiti odsecanje manjih delova RSK, nanositi
gubitke, razvlačiti snage i nanošenjem artiljerijsko-raketnih udara po izabranim ciljevima,
na teritoriji RH delovati odvraćajuće na RH da odustane od agresije sa radikalnim ciljem.
Na taj način očuvati teritorijalni integritet države, stvarajući uslove za dalje pregovore u
smislu priznavanja RSK.
b) U agresiji sa radikalnim ciljem:
– U početnim dejstvima odsudnom odbranom ne dozvoliti dublje prodore neprijatelja
na pravcima napada i rasecanja teritorije RSK, uz istovremeno angažovanje VJ u Istočnoj
Slavoniji i Zap. Sremu, naneti mu osetne gubitke, slomiti napad i stvoriti uslove za ofanzivna
dejstva.
Po preduzimanju inicijative, preći u ofanzivna dejstva u Istočnoj Slavoniji, na Kordunu i
Srednjoj Dalmaciji, izvršiti odsecanje delova teritorije RH na prostoru Istočne Slavonije,
Gorskog kotara i Srednje Dalmacije, čime spojiti snage SVK i RS, sprečiti komuniciranje
i veze sa centralnim delom RH i uredno snabdevanje Gorskog kotara i Dalmacije
i tako ometati dalju plansku upotrebu OS RH. Na ostalim prostorima izvoditi aktivna
odbrambena dejstva.
Ovim stvoriti povoljne uslove za dalje i konačno rešenje pitanja srpskog naroda. U slučaju
krajnje nepovoljnog razvoja situacije na ratištu, nastaviti dejstva i preći na odgovarajuće
oblike oružane borbe i otpora.
Operaciju izvesti u dve etape:
– U prvoj etapi – odsudnom odbranom očuvati teritorijalni integritet RSK, sprečiti
iznenađenje i odsecanje delova teritorije, razvlačiti mu snage, nanositi gubitke i stvoriti
uslove za ofanzivna dejstva. Trajanje etape 15-20 dana.
– U drugoj etapi – po preuzimanju inicijative, ofanzivnim dejstvima i u sadejstvu sa
snagama VJ i VRS razbiti ustaške snage na pravcima napada na prostoru Istočne Slavonije,
Dalmacije, Gorskog kotara i stvoriti uslove za dalja ofanzivna dejstva u cilju uspostavljanja
kontrole i sprečavanja komuniciranja i snabdevanja OS i stanovništva RH na prostoru
Gorskog kotara i Dalmacije. Trajanje etape 10-15 dana.
Gotovost za I etapu odmah, a za drugu po otkrivanju sigurnih indikatora agresije sa
radikalnim ciljem HV na RSK.
Operativnim rasporedima grupisati snage po sledećem:
– Snage za odbranu,
– Snage za aktivna dejstva i ubacivanje,
– Snage za PDB,
– Snage za izvođenje udara po izabranim ciljevima,
– Snage za podršku i PVO,
– Snage za kontrolu teritorije, zaštitu objekata i borbu sa DTG i snage za odbranu naseljenih
mesta,
– Snage za brze intervencije i sprečavanje dezerterstva.
Osnovno KM u rejonu Knina, a IKM u rejonu Petrova Gora.
5. ZADACI JEDINICA
5.1. – 11. korpus:
U agresiji sa ograničenim ciljem i I etapi operacije odsudnom odbranom u Baranji sprečiti
prodore ustaških snaga, a u Istočnoj Slavoniji i Zapadnom Sremu preći u ofanzivna dejstva,
241

blokirati Osijek i Vinkovce i na pravcu Mirkovci – Županja stvoriti mostobran na teritoriji
Andrijaševci – Pritoka – Otoka.
U II etapi operacije, iz ranije stvorenog mostobrana preći u ofanzivna dejstva glavnim
snagama pravcem: Privlaka – Županja, a pomoćnim s. Mirkovci – Babina Greda, Nijemci
– Posavski Podgajci, sa zadatkom razbiti ustaške snage na pravcima napada, sadejstvovati
snagama VRS u razbijanju i uništenju ustaških snaga u širem rejonu Orašja, izbiti na
reku Savu i obezbediti Koridor sa severa. U daljem razbiti odsečene snage u širem rejonu
Spačvanskih šuma i preći u odbranu na liniji Gradište – Štitor.
Biti u gotovosti za odbijanje protivnapada ustaških snaga.
Podržava RV i PVO.
Komandno mesto Vukovar.
5.2. – 18. korpus:
U svim uslovima odsudnom odbranom sprečiti prodor ustaških snaga u zonu odbrane
korpusa, a težišno na pravcima: Novska – Okučani; Nova Gradiška – Okučani i Pakrac –
Okučani.
Podržava RV i PVO VRS.
KM Okučani.
5.3. – 39. korpus:
Upornom odbranom u sadejstvu sa 21. i 18. K u svim uslovima sprečiti prodor ustaških
snaga na pravcima Glinska Poljana – Glina, s. Farkašić – Petrinja – Dvor – Sunja –
Kostajnica – Dvor, sa zadatkom: razbiti i uništiti snage neprijatelja i najdalje do linije
Dvorište – Hrastovica (k. 415) – Hrv. Čantić – Dejanović – k. 262 – Šamarice slomiti
napad neprijatelja i stvoriti uslove za ofanzivna dejstva.
U daljem izvršiti pregrupisavanje snaga i preći u protivnapad, razbiti ustaške snage na
pravcima dejstva na r. Kupa i Sava i preći u odbranu.
Podržava II AG GŠ 105.vbr, V i PVO VRS.
KM u rejonu Šamarica.
5.4. – 21. korpus:
Upornom odbranom u sadejstvu sa 39. i 15. korpusom u agresiji sa ograničenim ciljem
u prvoj etapi operacije, sprečiti prodor ustaških snaga na pravcima: Gradac – Lasinja –
Vrgin most, Karlovac – Vojnić i Generalski Stol – Slunj, sa zadatkom: upornom odbranom
razvlačiti i uništavati snage neprijatelja i sprečiti im dublje prodore u zahvatu glavnih
pravaca.
Delom snaga biti u gotovosti za: PDB, upornu i aktivnu odbranu ka snagama 5. K i bočna
dejstva na uklinjene snage neprijatelja.
U drugoj etapi operacije, slobodnim snagama biti u gotovosti za ofanzivna dejstva na
pravcu: Vojnić – Banjsko Selo, gde izbiti na r. Mrežnica i preći u aktivnu odbranu.
Težište imati na pravcu Generalski Stol – Slunj – Rakovica.
Podržava I i II AG GP,442 RV i PVO SVK.
KM u Vojniću, IKM u Slunju.

442

Artiljerijska grupa grupe za praćenje.

242

5.5. – 15. korpus:
Upornom odbranom u sadejstvu sa 21. K i 7. K sprečiti prodor ustaških snaga na pravcima:
Ogulin – Plaški – Pl.443 jezera, Otočac – Vrhovine – Korenica, Perušić – Bunić – Udbina
i Gospić – Medak – Gračac sa zadatkom: upornom odbranom sprečiti bočna dejstva i
ovladavanje sa Kapelom i pl.444 Velebit i gradom T. Grad445 i dublje prodore na izabranim
pravcima, razvlačeći snage i nanoseći im što veće gubitke u ž/s446 i MTS.
Po ispoljenom težištu slobodnim snagama izvršiti pokret i preći u protivudar i uništiti
uklinjene ustaške snage.
Delom snaga biti u gotovosti za PDB i odbranu ka 5. K.
Podržava AG VBR447 i PVO SVK.
KM u Korenici.
5.6. – 7. korpus:
U agresiji sa ograničenim ciljem u prvoj etapi operacije odsudnom odbranom sprečiti
prodor ustaških snaga na pravcima: Zadar – Benkovac – Knin; Šibenik – Drniš – Knin;
Sinj – Vrlika – Knin, i na pl. Velebit, a delom snaga preći u aktivna dejstva i povratiti ranije
zauzete teritorije.
U drugoj etapi nastaviti sa izvođenjem odbrane, pregrupisati snage i ofanzivnim dejstvima
na odseku Šibenik – Biograd na moru, izbiti na more i utvrditi dostignute linije. U daljem
biti u gotovosti za ofanzivna dejstva.
Podržava 105. vbr i V i PVO VRS.
Komandno mesto Knin.
5.7. – RV i PVO
U agresiji HV na RSK, svim snagama RV i PVO SVK u sadejstvu sa RV i PVO VRS i RV
i PVO VJ, izvoditi borbena dejstva u PVO važnih objekata na teritoriji i grupacija SVK i
vazduhoplovnu podršku snaga SVK u odbrani važnijih pravaca i rejona SVK.
(1) 45. b VOJIN:
Sa osnovnih radarskih položaja vrši osmatranje vazdušnog prostora i linijom operativnih
centara GŠ i korpusa, klasičnim načinom i u sistemu automatizacije, podatke o neprijatelju
dostavlja korisnicima.
Biti spreman za posedanje rezervnih radarskih položaja.
(2) 44. rbr:
– 1. rd izvoditi vatrena dejstva u PVO rejona razmeštaja KM 39. K, a po izvršenoj agresiji
HV na RSK i stvaranju uslova, izvoditi vatrene udare po važnim objektima i snagama
neprijatelja na zemlji.
– sa SS z.448 baterijama izvoditi vatrena dejstva po neprijateljevoj napadnoj avijaciji na
najverovatnijim pravcima naleta i dejstva po a. Udbina i ARJ z-z.449
KM Petrova Gora.
443
444
445
446
447
448
449

Plitvička.
Planinom.
Lički Osik (Teslingrad).
Živoj sili.
Artiljerijska grupa višecjevnih bacača raketa.
Zemaljskim.
Artiljerijsko raketna jedinica “zemlja-zemlja”.

243

(3) 105. vbr:
– Izviđanjem iz vazdušnog prostora prikupljati podatke o grupisanju i snagama neprijatelja
na komunikacijama, kao i njegovim rezervama u zagraničnom prostoru.
– Lovačko-bombarderskom avijacijom izvoditi vatrenu podršku SVK u odbrani i glavnim
pravcima napada neprijatelja.
Nakon ispoljenog dejstva neprijatelja i onesposobljavanja a. Udbine za upotrebu, vršiti
aerodromski manevar letom na aerodrome Petrovac, Banja Luka i Glamoč.
– Borbenim helikopterima u zonama korpusa izvoditi vatrena dejstva u protiv-oklopnoj
borbi na najugroženijim pravcima napada neprijateljevih OM450 snaga.
– Transportnim helikopterima vršiti prevoženje i evakuaciju ranjenika, snaga ojačanja i
MTS na ratištu.
Naprezanje: – 2-4 leta IA i LBA451

– 4-6 letova NH452 i
– 4-6 leta TreHe453
KM a. Udbina.
(4) Borba protiv helikoptera
Pri pojavi helikopterskog desanta, svim snagama u vazduhu i sa zemlje izvoditi vatrena
dejstva po istom u cilju razbijanja i uništenja istog.
(5) Vazduhoplovna podrška:
Vazduhoplovnu vatrenu podršku 18. K izvodi V i PVO VRS, a RV i PVO VJ izvodi vazd.
vatr. podršku 11. K, po posebnom planu.
5.8.- Artiljerija
1) ARG GŠ (R-65) iz rejona Petrova Gora sa 2 raketna udara neutralisati ž/s i v/s na
aerodromu Lučko, a zatim biti u gotovosti za vatreni udar po školskom centru Črnomerac i
kasarni “4. juli” Zagreb i vojnom skladištu Duboki Jarak kod Sesveta.
Sa 2 raketna udara dejstvovati po skladištu i kasarni Logorište.
U daljem biti u gotovosti za podršku slobodnih snaga pod komandom GŠ SVK i shodno
nastaloj situaciji.
KM u rejonu Petrova Gora.
2) AG VBR GŠ (ORKAN), Komandant grupe, Komandi oruđa SLR-262 mm.
Vatreni položaj u širem rejonu Korenica.
Z a d a c i:
– Sprečava organizovano dovođenje rezervi neprijatelja na pravcu: Vrbovsko – Ogulin –
Oštarije – Slunj i Oštarije – Plaški – Plitvička jezera; Otočac – Vrhovine i Gospić – Medak
– Gračac.
U daljem biti u gotovosti za ostvarenje vatrenih udara po rejonima i pravcima prema razvoju
situacije.
3) I AG GŠ sastava: 75. mabr (-2). Komandant grupe – Komandant 75. mabr.
Vatreni položaj u rejonu Cvitović, Slunj, Mali Vuković.
Z a d a c i:
450
451
452
453

Oklopno-mehaniziranih.
Izviđačka i lovačko bombarderska avijacija.
Navalni helikopter.
Transportno helikopterska eskadrila.

244

– Sprečava brzi prodor snaga neprijatelja na pravcima: Oštarije – Tržić – Slunj, Babina gora
– Obljajac – Zbjeg – Rakovica.
– Sprečava prodor snaga 5.K na pravcu: Tržačka Raštela – Kršlja – Rakovica i Bugar –
Drežnik grad – Rakovac.
– Neutralisati artiljeriju neprijatelja u širem rejonu Oštarija.
– Podržati protivnapad snaga 21. K na pravcu Slunj – Primišlje.
– Biti u gotovosti za podršku snaga za protivdesantsku borbu u širem rejonu Rakovica.
KM u rejonu Cvitović, a liniju osmatračnica imati na liniji D.454 Primišlje – Primišlje i u
rejonu Rakovica.
4) II AG GŠ sastava: 2/75. mabr. Komandant grupe – Komandant 2. bad – 130 mm.
Vatreni položaj u rejonu Slavsko polje, Podgorje, Pješćanica.
Z a d a c i:
– Podržati odbranu snaga 19.pbr na pravcu D.455 Kupčina – Sjeničak – Vrginmost i 11. pbr
na pravcu: Karlovac – Tušilović – Vojnić.
– Podržati napad 11. pbr na pravcima Vukmanić – Goljak – Duga Resa, Vojnić – Velemerić.
– Podržati odbranu 24. pbr na pravcu Slatina – Vidoševac – Glina.
U daljem biti u gotovosti za podršku snaga 21. i 39. K po posebnom planu.
KM u rejonu Vrginmost, a linija osmatračnica na liniji Skokovac – Popović Brdo – Tušilović.
5) PROTIVOKLOPNA BORBA
Težište protivoklopne borbe i zaprečavanja imati u Istočnoj Slavoniji, Zapadnom Sremu,
Baranji, Zapadnoj Slavoniji, a u zoni odgovornosti 7. K na pravcu Zadar – Benkovac –
Knin.
6) Organizacija grupisanja i upotrebe artiljerije za podršku i protivoklopne artiljerije i
izražavanja težišta dejstva – po odluci komandanta korpusa.
5.9. Oklopno mehanizovane jedinice
Oklopno mehanizovane jedinice angažovati na tenkoprohodnim pravcima na težištu
odbrane. Okb i mb sa ojačanjima imati u rezervi kao manevarsku snagu za aktivna dejstva
i borbu sa VD u zoni odgovornosti korpusa, a po ukazanoj potrebi na širem prostoru RSK.
Jedinice ranga tč, mč angažovati za aktivna dejstva u zonama brigada po odluci komandanta
brigada, a po potrebi i na širem prostoru u zonama odgovornosti korpusa. Obezbediti
pravilnu upotrebu OMJ, a posebno ostvariti čvrsto sadejstvo tenkova i pešadije.
5.10. Prihvat i upotreba dobrovoljaca:
U vreme neposredne ratne opasnosti Srpsku vojsku Krajine popunjavati dobrovoljcima sa
teritorije SRJ, RS, sa Srbima iz dijaspore i dobrovoljcima iz drugih zemalja. Popuna se može
vršiti pojedinačno, kada se dobrovoljci raspoređuju u formacijske jedinice u skladu sa VES
i sposobnostima i kompletnim jedinicama od grupe-posade do brigada različitog sastava.
Dobrovoljačke jedinice se stavljaju pod komandu jedinica SVK.
Za pripremu i upućivanje dobrovoljaca i dobrovoljačkih jedinica sa teritorije SRJ određen je
nastavni centar “Bubanj Potok” komande 1. A VJ.
Za prihvat dobrovoljaca i dobrovoljačkih jedinica na teritoriji RSK određuje se nastavni
centar Erdut i NC “Alfa” u Bruškoj. Komanda 11. K (za centar u Erdutu) i komanda 7. K
(za NC “Alfa”) izvršiće sve neophodne pripreme za prihvat dobrovoljaca i dobrovoljačkih
454
455

Donje.
Donja.

245

jedinica, njihovu pripremu i upućivanje u Srpsku vojsku Krajine radi borbene upotrebe.
Pripreme završiti do kraja februara 1995. godine.
Glavni štab SVK odgovoran je za ostvarivanje saradnje sa NS “Bubanj Potok” preko
komande 1. A VJ i GŠ VJ.
Sve dobrovoljce sa teritorija van RSK upućivati u navedene centre.
Glavni štab SVK razradiće Uputstvo o prihvatu i upotrebi dobrovoljaca u SVK do kraja
februara 1995. godine i dostaviti komandama korpusa i brigada – pukova.
5.11. Odbrana gradova i većih naseljenih mesta:
U zonama odbrane korpusa i brigada, odmah otpočeti sa pripremama većih naseljenih
mesta i gradova za dugotrajnu i kružnu odbranu, sa težištem na zaprečavanju i pripremi
tvrdih objekata za vatreno dejstvo i zaštitu ž/s i MS.
U pripremi angažovati sve sposobno stanovništvo, jedinice CZ, komande i jedinice SVK.
Težište imati na pripremi gradova i naseljenih mesta na prvim položajima i pripremi grada
Knina za koji posebno formirati komandu i jedinice za odbranu.
6. OBEZBEĐENJE BORBENIH DEJSTAVA
6.1. Moralno-psihološko obezbeđenje:
Težište u moralno-psihološkom obezbeđenju imati na stvaranju uvjerenja kod svih
pripadnika SVK, da je odbrana srpstva i srpskog naroda na ovome prostoru, historijski
zadatak, od čijeg ostvarenja zavisi ujedinjenje cjelokupnog srpskog naroda, koje se može
ostvariti samo borbom svakog pojedinca.
Neprekidnim i pravovremenim informisanjem ukazivati i razobličavati propagandu od
strane agresora. Preko mas medija, kroz informativnu propagandnu aktivnost, obezbeđivati
podršku jedinstvenog javnog mnenja.
U podizanju morala, koristiti borbene tradicije srpskog naroda kroz istoriju, kao i uključivanje
SPC u razvijanju i njegovanju pravoslavne vjere i podizanje duhovne izgrađenosti SVK.
Prema svima koji svojim postupcima narušavaju sistem odbrane preduzimati energične
mjere u samom početku, formiranjem prekih vojnih sudova i angažovanjem jedinica za
sprečavanje dezerterstva.
6.2. Obaveštajno obezbeđenje:
Težište imati na praćenju indikatora za agresiju, prikupljanju obaveštajnih podataka o
vojno-političkoj situaciji u neposrednom okruženju i merama, aktivnostima i postupcima
koje preduzima hrvatska vojska na planu neposrednih ratnih priprema za agresiju na RSK.
Obaveštajni centar i podcentre angažovati na prikupljanju podataka o namerama, grupisanju
snaga, verovatnijim pravcima upotrebe i angažovanju snaga i vremenu otpočinjanja agresije.
Izviđačkom delatnošću prikupiti podatke o rasporedu jedinica, VP artiljerijskih i raketnih
sastava neprijatelja i ostalim elementima borbenog poretka neprijatelja u neposrednom
dodiru.
6.3. Bezbedonosno obezbeđenje:
Sve jedinice u zoni preduzeće mere zaštite elemenata b/p456 i uspostaviti saradnju sa
subjektima i snagama zaštite na teritoriji u zoni dejstava.
Posebnu pažnju posvetiti očuvanju tajnosti odluka i planova upotrebe jedinica, te zaštiti
KM i reona rasporeda artiljerijsko-raketnih sredstava.
456

Borbenog poretka.

246

Merama komandi onemogućiti pokušaje neprijateljskog rada kroz širenje glasina, izazivanje
panike, straha i drugih oblika propagandno subverzivnog delovanja.
Organe bezbednosti težišno angažovati na otkrivanju i sprečavanju obaveštajno-izviđačke i
diverzantske delatnosti.
Jedinice vojne policije angažovati na zadacima neposrednog obezbeđenja KM i komandanata
jedinica u mestu i pokretu, regulisanje i kontroli saobraćaja i za borbu protiv ubačenih
specijalnih ustaških snaga.
6.4. Inžinjerijsko obezbeđenje:
Težište inžinjerijskog obezbeđenja imati na utvrđivanju i zaprečavanju na pravcima
angažovanja g/s457 korpusa.
Utvrđivanjem ostvari II i III stepen zaštite. Pri zaprečavanju pored MEP koristiti maksimalno
prirodne pogodnosti zemljišta i mesni materijal. Prolaze u m/p458 otvarati ručno i tenkovima
čistačima mina.
Na izabranim pravcima obrazovati potrebne GZ459 i PGZ460 jačine do voda, radi sprečavanja
brzih prodora neprijatelja. Za dejstva navedenih grupa obezbediti namenska MES.
Postojeća m/p dograditi, a nova postaviti prema taktičkim uslovima i zadacima jedinica.
Na težišnim pravcima odbrane izraditi 2-3 linije PO461 minskih polja. Težište u održavanju
komunikacija imati na glavnim magistralnim putevima i spojevima korpusa. U gotovosti
stalno imati sva pontonska i plovna sredstva radi savladavanja rečnih tokova i kanala.
Na zadacima inž. obezbeđenja organizovano i planski angažovati privatna i društvena putna
preduzeća i tehniku, kao i druge specijalizovane organizacije.
Maskiranju pokreta, jedinica, tehnike i objekata posvetiti punu pažnju u cilju čega
primenjivati raznovrsne maskirne mere i postupke.
6.5. PNHBOb
Težište PNHBOb imati na pravcima angažovanja glavnih snaga SVK i korpusa i rasporedu
snaga podrške, KM ČV i rejonima za PDB.
U zonama izvođenja borbenih dejstava sopstvenim snagama i sredstvima organizovati opšte
mere sa težištem:
a) U odbrani – na hemijsko-biološkom osmatranju; NB462 izviđanju, uređenju
fortifikacijskih objekata i podešavanju prirodnih objekata za zaštitu od dejstva HB463 oružja,
obaveštavanju o hemijsko-biološkoj opasnosti, korišćenju formacijskih sredstava za zaštitu
i dekontaminaciju, izvršenju završne dekontaminacije ljudi i MS, neprekidnoj kontroli
vode i hrane u odnosu na toksične komponente, fizičkom obezbeđenju prikupljenog
ratnog plena koji ukazuje na prisustvo HB oružja i uspostavi kontrolno-zaštitne službe na
kontaminiranim površinama i objektima.
b) U napadu na hemijsko-biološkom izviđanju, uspostavi kontrolno zaštitne službe, obilasku
i savlađivanju kontaminiranog zemljišta i objekata, neprekidnom održavanju borbenog
dodira sa neprijateljem, korišćenju priručnih i mesnih sredstava zaštite i dekontaminacije i
izvršenje primarne dekontaminacije ljudi i MTS na nivou čete-baterije, bataljona-diviziona.
457
458
459
460
461
462
463

Glavnih snaga.
Minsko polje.
Grupe za zaprečavanje.
Pokretne grupe za zaprečavanje.
Protuoklopnih.
Nuklearno-biološkom.
Hemijsko-biološkog.

247

Jedinice koje budu kontaminirane dugotrajnim bojnim otrovom (iperit, soman) odmah
izvlačiti iz borbe i vršiti popunu dekontaminaciju kontaminiranu odeću zamenjivati novom
odećom iz rezervi jedinica, što predvideti planovima popune.
Obaveštavanje o hemijsko-biološkoj opasnosti vršiti prioritetnim vezama komandovanja,
sadejstva i saradnje sa službom osmatranja i obaveštavanja u zonama odgovornosti jedinica.
Kroz izvršavanje zadataka snagama za ubacivanje i aktivna dejstva naglašavati zadatke
hemijsko-biološkog izviđanja i opreznost u korišćenju ratnog plena koji može biti
kontaminiran.
Prioritet opremanja MS ABHO imati kod snaga podrške i PVO i snaga za aktivna dejstva
i ubacivanje.
Komande korpusa i samostalnih brigada uspostaviće saradnju sa opštinskim štabovima CZ
i opštinskim centrima osmatranja i obaveštavanja i regulisati pitanja korišćenja kapaciteta
za hemijsko-biološku dekontaminaciju, analize uzroka kontaminiranog materijala, vode i
hrane i međusobnog prioritetnog informisanja po HB problematici.
Jedinice ABHO u korpusu i brigadama angažovati za hemijsko-biološko osmatranje,
izviđanje i dekontaminaciju težišnih pravaca napada i odbrane, snaga podrške, većih
oklopno-mehanizovanih grupacija, KM, CV, prostorija za PDB i ključnih komunikacija.
6.6. Pozadinsko obezbeđenje:
Pozadinsko obezbeđenje organizovati preko pozadinskih jedinica i ustanova GŠ SVK i
korpusa, koristeći republičke robne rezerve, kapacitete teritorije RSK, posebne izvore
snabdevanja i ratni plen.
Komande korpusa su odgovorne za organizaciju i funkcionisanje pozadinskog obezbeđenja
u zonama svoje odgovornosti. Na PoOb-u, osim jedinica organskog sastava imati i sve
pridate jedinice i jedinice ojačanja, uključujući snage MUP-a RSK i dobrovoljačke jedinice.
Popunu jedinica SVK materijalnim sredstvima vršiti preko korpusnih baza oslanjajući se na
75. PoB GŠ.
Utrošak materijalnih sredstava odobravaće GŠ SVK, a utrošak republičkih robnih rezervi, za
potrebe SVK rešavati preko VK RSK.
Preko nadležnih resornih organa RSK obezbediti ubrzan uvoz kritičnih strategijskih sirovina
repro-materijala, pogonskog goriva, municije, rezervnih delova, lekova i drugih MS.
Pozadinsko obezbeđenje realizovati u dve etape.
Težište u prvoj etapi imati na obezbeđenju jedinica na težištu odbrane i obezbeđenju snaga za
protivoklopnu borbu, PVO i PDB, a u drugoj etapi snagama za aktivna dejstva i protivudar.
7. KOMANDOVANJE I VEZA
KM u I etapi operacije u rejonu Knina u dejstvu od D-5 časova; u drugoj etapi operacije u
rejonu Petrova Gora.
PKM u rejonu Knina.
Vezu organizovati po planu veza.
Redovne izveštaje dostavljati svakog dana do 20,00 časova, sa stanjem u 17 časova, a
vanredne po potrebi.
VRHOVNI KOMANDANT SVK

Milan Martić, [v.r.]


248

NARODNA ODBRANA
DRŽAVNA TAJNA-R

“ G V O Z D “ – ANEKS
Prilog br. ____
Primerak br. ____

ANEKS
UZ PLAN UPOTREBE SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Aneksom se dopunjuje Plan upotrebe Srpske vojske Krajine po varijanti da dođe do upotrebe
jedinica VJ na prostoru Baranje, Istočne Slavonije i Zapadnog Srema.
Z A D A T A K 11. K O R P U S A
Sekcija: 1:200.000: Pečuj, Osijek, Doboj, Tuzla
11. korpus sa OG-2 (18. i 138. mtbr, 453. i 1. okbr, 51. mbr, 16. mtbr, 12. mpoad, 1/240.
ssrp464 PVO i 155. lpbr).
– U agresiji sa ograničenim ciljem u I etapi operacije, odsudnom odbranom u Baranji,
sprečiti prodore ustaških snaga, a u Istočnoj Slavoniji i Zapadnom Sremu preći u ofanzivna
dejstva, blokirati Osijek i Vinkovce i na pravcu Mirkovci – Županja, stvoriti mostobran na
teritoriji Andrijaševci – Pritoka – Otoka.
– U II etapi operacije iz ranije stvorenog mostobrana, preći u ofanzivna dejstva glavnim
snagama pravcem: Privlaka – Županja, a pomoćnim: s. Mirkovci – Babina Greda i Jamena
– Vrbanja, sa zadatkom, razbiti ustaške snage na pravcima napada, sadejstvovati snagama
VRS u razbijanju i uništenju ustaških snaga u širem rejonu Orašja, izbiti na reku Savu i
obezbediti Koridor sa severa. U daljem razbiti odsečene snage u širem rejonu Spačvanskih
šuma i preći u odbranu na liniji – Ivankovo – Babina Greda.
Biti u gotovosti za odbijanje protivnapada ustaških snaga.
Podržava RV i PVO i 16. mtbr.
Komandno mesto Vukovar.
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 5005.

80

[1995., veljača]
Knin
Rješenje MUP-a RSK o osnivanju Uprave specijalnih jedinica u MUP-u RSK, te zadacima i
sastavu specijalnih jedinica MUP-a RSK
DRŽAVNA TAJNA
Na osnovu člana 56. Zakona o unutrašnjim poslovima Republike Srpske Krajine
(“Službeni glasnik” br. 2/92) i člana 5. Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji, donosim

464

Srednji samohodni raketni puk.

249

R J E Š E NJ E
1. O obrazovanju Uprave specijalnih jedinica Ministarstva unutrašnjih poslova sa
sjedištem u Kninu, koja u svom sastavu ima Specijalnu antiterorističku i borbenu jedinicu
i Posebne jedinice milicije po Odredima (SUP-ovi) Lika, Dalmacija, Kordun, Banija,
Zapadna Slavonija, Istočna Slavonija i Zapadni Srem i Baranja, prilog 1 i 1-A, 1-B.
2. Zadaci i dužnosti specijalnih jedinica su da u posebno složenim bezbedonosnim
situacijama i kada to drugi bezbedonosni razlozi zahtjevaju obavljaju određene poslove iz
djelokruga Ministarstva unutrašnjih poslova koji se odnose na zaštitu bezbednosti Republike
i njenih građana, a naročito u situacijama otmice vazduhoplova i drugih saobraćajnih
sredstava, držanje talaca, barikadiranja, dejstva DT; odmetničkih i drugih opasnih grupa
ili pojedinaca, narušavanja javnog reda i mira u većem obimu i drugim situacijama kada se
očekuje pružanje otpora upotrebom vatrenog oružja.
Zadatak specijalnih jedinica je i da stalno održavaju potreban nivo stručne i psihofizičke
osposobljenosti pripadnika za obavljanje poslova, odnosno izvršavanje zadataka i dužnosti iz
stava 1. ove tačke po Planu i programu obuke specijalnih jedinica.
Specijalna antiteroristička i borbena jedinica vrši navedene poslove u ratu i miru, a
Posebne jedinice milicije nakon rata i po posebnoj procjeni nakon određenog poratnog
vremena vršit će selektivno smanjenje broja pripadnika prelaskom na poslove i zadatke
matičnih Sekretarijata unutrašnjih poslova po posebnoj odluci ministra.
3. Pored Komandira i Zamjenika, Specijalna antiteroristička i borbena jedinica u svom
sastavu ima Komandu, Vod za blisku borbu, Vod za podršku i Vod za obezbeđenje i Tehničku
službu, prema organizacijsko-formacijskoj šemi koja čini sastavni dio ovog Rješenja (prilog
2 i 2-A).
Pored Komandanta i Zamjenika, Odred regije 1-7 SUP-ova, u svom sastavu ima
Komandu, Posebnu jedinicu milicije i jednu ili više Četa (1-4) “B” sastava (prema ratnoj
formaciji SUP-a br. – prilog 3 i 3-A).
4. Naziv i raspored radnih mjesta u Specijalnim jedinicama, potrebni uslovi u pogledu
stručne spreme i radnog iskustva za obavljanje poslova radnog mjesta, vrste poslova, odnosno
status – radnici milicije (M) i ostali, najviše zvanje koje se u skladu sa propisom može steći
na tim poslovima, kao i broj izvršioca, utvrđuje se u tabelarnom pregledu po “Pravilniku
o sistematizaciji radnih mjesta” Uprave specijalnih jedinica, prilog br. 4, broj ………,465 a
opis poslova utvrđuje se u prilogu “Opis sistematiziranih radnih mjesta”, koji čine sastavni
dio ovog Rješenja.
Za obavljanje zajedničkih poslova za potrebe specijalnih jedinica, radnici iz sastava
organizovanih jedinica Uprave za zajedničke poslove, odrediće se posebnim rješenjem.
5. Raspoređivanje radnika na radno mjesto utvrđeno ovim Rješenjem izvršit će se odmah
a najkasnije u roku od 60 dana od dana njegovog donošenja. Radi popune radnih mjesta
raspisat će se, po potrebi, konkurs za prijem novih radnika.
6. Pripadnici Uprave specijalnih jedinica propisat će i nositi vlastitu uniformu, zastavu,
obeležja i značke u skladu sa odredbama Ministarstva koje to regulišu.
Republika Srpska Krajina
MINISTARSTVO UNUTRAŠNJIH POSLOVA
Broj: _______
U Kninu,
95. god.
465

Izostavljeno u izvorniku.

250

RJEŠENJE DOSTAVLJENO: M I N I S T A R
– Načelniku UJB Pavković Nebojša
– Načelniku UDB
– Načelniku UZP
–.Načelniku USJ
– Arhivi, ovdje
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 20., kut. 38.

81

1995., ožujak 1.
Petrinja
Zahtjev SO Petrinja Ministarstvu odbrane RSK da analizira događaje na ratištu u
Zapadnoj Bosni gdje je petrinjska brigada imala velike gubitke, te odgovori na pitanja o
gubitku teritorija od 1992. do 1994. godine
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
SKUPŠTINA OPŠTINE PETRINJA
Broj: 01-145/95.
Petrinja, 01. 03. 1995.
VLADA REPUBLIKE SRPSKE KRAJINE
K N I N

MINISTARSTVO ODBRANE
n/r gosp. Rade Tanjga
M. P.466
Predmet: Zahtjev za realizaciju

Odluke broj: 01-144/95.
Dana 28. 02. 1995.godine održana je 4. vanredna sjednica Skupštine opštine Petrinja.
Zahtjev za održavanje sjednice u skladu sa Poslovnikom, Predsjedniku Skupštine uputilo je
18 odbornika svih stranaka i partija, sa predloženim dnevnim redom i to:
1. Analiza događaja na ratištu Zapadne Bosne
2. Analiza poduzetih mjera u svrhu pravovremene odbrane područja opštine Petrinja.
Prva tačka dnevnog reda definisana je na osnovu tragedije boraca 31. p. br. na ratištu
Zapadna Bosna i to po treći put. Naime, borci ove brigade od 11-og mjeseca 1994. godine
do kraja februara ove godine, stradali su tri puta. Brigada je izgubila 5 boraca – poginuli, 26
boraca je nestalo, a prema još nepotpunim podacima, više od 20 ih je ranjeno.
Briga o porodicama poginulih, nestalih i ranjenih boraca je obaveza društva, no odbornici
su u svojim diskusijama i donijetim odlukama konkretno zatražili i odgovore na brojna
pitanja koja im predstavnici civilnih organa vlasti nisu mogli dati, kao ni prisutni
466

Prijemni pečat: RSK, Ministarstvo odbrane, br. 156-3, primljeno 15. 3. 1995.

251

predstavnici Srpske vojske Krajine. Naime, sjednici Skupštine nije prisustvovao K-dant 31.
p.br. već Načelnik štaba brigade, a nije imao ovlaštenja Komandanta, prema vlastitoj izjavi
da prisutne upoznaje sa pojedinostima tragedije u Brezovu Polju – Zapadna Bosna, dana
23. 02. 1995.godine, u kojoj je jedan borac poginuo, a 22 se vode kao nestala.
Načelnik štaba je iznosio svoje mišljenje o uzrocima tragičnih događaja, jer kompletna
analiza i izvještaj o istima, prema izjavi Načelnika, još nije sačinjena.
Sjednici je prisustvovao Komandant 39. Korpusa SVK i predstavnik Korpusa za moral i
vjerska pitanja.
U četvoročasovnoj raspravi otvorena su mnoga sporna pitanja i to:
– na osnovu čijeg naloga borci Srpske vojske Krajine, a samim tim i 31. p.br., idu na ratište
Zapadne Bosne? Cilj akcija vođenih na ratištu Zapadne Bosne, kako vojni i politički,
odbornicima je jasan, ali im nije jasno zašto akcija nije realizirana u određenom roku,
do kad će trajati držanje položaja 2 – 3 km u dubinu zapadno-bosanskog teritorija koji
kontrolišu pripadnici Narodne odbrane Fikreta Abdića.
– zašto je na dostignutim položajima pored boraca prisutno i civilno stanovništvo, za koje se
pretpostavlja da dojavljuje potrebne informacije neprijatelju?
– tko je odgovoran za prisutan i gotovo legalan “šverc” na granicama RSK sa Zapadnom
Bosnom?
– zašto na ratište odlaze borci neobučeni, fizički ne pripremljeni, bolesni i nedovoljno
opremljeni materijalno-tehničkim sredstvima? (moto-role)
U posljednjim tragičnim događajima, u jedinici petrinjske brigade bio je samohrani otac
djeteta starog 12 godina (vodi se kao nestao), borac rođen 1936. godine, borac težak 120
kilograma, umro u trenutku napada od srčanog udara.
– zašto je Srpska vojska Krajine od dolaska snaga UN-a samo gubila teritorij (Maslenica,
Miljevački plato, Medački džep, a primjer u zoni odgovornosti 31. p.br. Pribilović brdo), a
ništa nije povratila, te zašto u njezinim redovima vlada rasulo?
– na osnovu kakve procjene je izvršena mobilizacija 19. 11. 1994. godine koja je dovela do
kolapsa privrede?
Molimo Vas, da Odluku broj: 01-144/95., kao i predmetni Zahtjev proslijedite Glavnom
štabu Srpske vojske Krajine, Vrhovnom savjetu odbrane, te Vladi Republike Srpske Krajine,
kako bi se ista u potpunosti realizovala.
Istovremeno Vas molimo, da u skladu sa svojim nadležnostima poduzmete sve mjere kako bi
odbornici Skupštine opštine Petrinja dobili u najskorije vrijeme istinite i potpune odgovore
na postavljena pitanja.
U nadi da ćemo naići na Vaše razumijevanje pozdravljamo i zahvaljujemo.
S poštovanjem!
Dostaviti: SKUPŠTINA OPŠTINE PETRINJA
1. Ministarstvo odbrane P R E D S J E D N I K:
2. Arhiv Skupštine
3. Arhiva Nikola Raišić, inž.el.teh., [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 5., ur. br. 156-3/1995.

252

82

1995., ožujak 3.
Knin
Izvješće Resora državne bezbjednosti zapovjedniku Glavnog štaba SVK o aktivnostima,
mobilizaciji i obuci snaga HV-a s ciljem oslobađanja okupiranih područja Hrvatske, u
čemu će im pomoći NATO, a što potvrđuju izvješća UNPROFOR-a, te predstojećem napadu
postrojbi ABiH na položaje bosanskih Srba duž cijele crte bojišnice i stanju u postrojbama
SVK
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA STROGO POVJERLJIVO
MINISTARSTVO UNUTRAŠNJIH POSLOVA
RESOR DRŽAVNE BEZBJEDNOSTI
BROJ: 08/2-0-462/95.
KNIN, 3. 3. 1995.
– KOMANDANT GŠ SVK
KNIN
Predmet: Izvještaj o saznanjima RDB.Prateći vojna kretanja na teritoriji Republike Hrvatske svakodnevno se potvrđuju saznanja
o mobilizaciji i obuci, odnosno vježbi hrvatske vojske na čitavom prostoru Republike.
Također dolazimo do saznanja o ubrzanim uređenjima položaja i inžinjerijskim radovima,
intenzivnijem radu izviđačkih grupa, pregrupisavanju vojske i tehnike, ulasku u zone
razdvajanja, zabrani kretanja snagama UN-a na nekim pograničnim područjima kao i
pritisku i provokacijama prema snagama UN-a – naročito ruskog bataljona u Sektoru Istok.
Iako zagovarajući “mirnu reintegraciju okupiranih područja” svi pokazatelji govore o
pripremi vojnih akcija na teritoriju RSK, izazivanje incidenata radi opravdanja napada, te
planiranju uključivanja NATO-snaga pod firmom zaštite snaga UN-a koje bi trebale uništiti
naše vitalne ciljeve, nakon čega bi hrvatske snage krenule u žestoku akciju zauzimanja RSK.
Kao glavni pravac napada spominje se napad preko Slunja i Plaškog te spajanje sa 5.
Korpusom tzv. ABIH, a napadi manjeg intenziteta na Zapadnu Slavoniju trebali bi biti radi
vezivanja vojske RSK za to područje. Također se, po našim saznanjima spominje istovremeni
napad na koridor sa oraške strane u sadejstvu sa vojskom tzv. ABIH kao i napadi prema
Kninu iz pravca Dinare i Obrovcu iz pravca Velebita.
Po saznanjima kojima raspolažemo, Alija Izetbegović je naredio otvaranje fronta na sve strane
(početak iza Ramazana i Bajrama), kako bi vezao jedinice vojske Republike Srpske za ta
područja, a rasteretio bihaćko ratište. Ohrabreni ovom odlukom kao i nedavnim uspjesima
prilikom zauzimanja nekoliko sela, moral vojske 5. korpusa tzv. ABIH je podignut na
zavidan nivo, iako je u zadnjih nekoliko dana došlo do promjene i napredovanja vojske AP
Zapadne Bosne.
Saznanja do kojih smo došli o UNPROFOR-u govore o pripremama pripadnika nepalskog
bataljona sa područja Zapadne Slavonije za eventualno povlačenje poslije 31. 3. 1995.
godine. Tako dolazi do otkazivanja logističkih ugovora sa pomoćnim osobljem iz RSK
zaposlenih kod UN-a kao i građevinskim firmama iz RSK i RS koje su radile za njih.
Komanda UNPROFOR-a iz Sektora Sjever u svom izvještaju glavnoj Komandi u Zagrebu
iznosi svoje procjene da je srpsko stanovništvo spremno da istraje na stvaranju zajedničke
253

srpske države odnosno “Velike Srbije”. Također procjenjuju da je hrvatska vlast spremna
silom ostvariti reintegraciju prostora RSK u RH te naglašavaju mobilizaciju vojske i sa jedne
i sa druge strane.
Prema njihovim procjenama glavni pravci udara hrvatske vojske u slučaju agresije na
Sektoru Sjever su:
– Ogulin – Plaški – Slunj – Šturlić
– Karlovac – Vojnić – Velika Kladuša
– Glinska Poljana – Glina – Topusko – Cazinska krajina.
A sporedni pravci djelovanja su:
– Lasinja – Čemernica – Perna
– Petrinja – Dvor.467
Također po njihovim procjenama ukoliko Hrvatska ostane pri svojoj odluci da se UN mora
povuć, vodstvo Hrvatske želi da iskoristi snage NATO-a za koje kažu da bi u kratkom roku
odradili ono što nije uspjelo UN-u.
Po saznanjima do kojih je došao RDB, situacija na našim linijama odbrane je uobičajena
osim u zoni odgovornosti 39. korpusa gdje je stanje veoma složeno.
Nakon udaljavanja bataljona 39. korpusa sa linije odbrane i ljudskih gubitaka dolazi do
unošenja dezinformacija i nemira među samu vojsku, i do prebacivanja odgovornosti na
nekog drugog za nastalo stanje. Među borcima je prisutna misao da “neće braniti i ginuti za
tursku zemlju”, te je zbog toga komandnom kadru gotovo nemoguće sakupiti određeni broj
ljudstva za održavanje tih linija.
Informaciju Vam dostavljamo na znanje, te o svim novim eventualnim saznanjima
blagovremeno ćemo Vas obavjestiti.
za NAČELNIK RESORA
Drača Aco [v.r.]
M.P.468
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 20., kut. 4.

83

1995., ožujak 3.
Knin
Zahtjev Ministarstva odbrane RSK Generalštabu Vojske Jugoslavije za dodjelu sredstava za
raketne sustave
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA STR. POVJERLJIVO
MINISTARSTVO ODBRANE
Br: 107-2/95
Knin: 03. 03./95. g.
467
468

Dvor na Uni.
Okrugli pečat: RSK, MUP, Resor državne bezbednosti, Knin.

254

Zahtjev,
- d o s t a v lj a.- GŠ – VOJSKA JUGOSLAVIJE
SEKTOR RV I PVO
Da bi kompletirali otpočeti program iz oblasti raketnih sistema molimo Vas da nam
odobrite:
– 6 lansera APU 13 MT
– 4 pune boce azota (rezerva)
Pomenuta sredstva bi preuzeli predstavnici preduzeća vojne i namjenske proizvodnje
“Banijametal” iz Dvora.469
UR/ŠR
M I N I S T A R
p u k o v n i k
Dr. Rade Tanjga, [v.r.]
M.P.470
Dostavljeno:
1 x Naslov
1 x Arhiva
1 x “Banijametal” Dvor
1 x Sektor namjenske proizvodnje
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 18., inv. br. 3094.

84

1995., ožujak 3.
[Okučani]
Izvješće Komande 18. korpusa SVK Komandi 54. pbr o zaključcima s referiranja o borbenoj
spremnosti SVK u 1994., na kojem je zaključeno da je ona zbog brojnih problema stagnirala
u odnosu na ubrzani rast borbene spremnosti HV-a, te zadacima koje treba provesti kako bi
se borbena spremnost SVK povećala tijekom 1995. godine
KOMANDA 18. KORPUSA VOJNA TAJNA471
Str. pov. br. 18-154 STROGO POVERLJIVO
03. 03. 1995. godine
Zaključci i zadaci sa
referisanja o b/g u SVK.-
469
470
471
472

KOMANDI

54.pbr 472

Dvor na Uni.
Okrugli pečat: RSK, Ministarstvo odbrane, Knin.
U desnom kutu dopisano rukom: “NŠ proučiti i naše naređenje napisati [potpis nečitak]”.
Dopisano rukom.

255

Dana 10. 02. 1995. godine održano je referisanje o b/g za 1994. godinu u SVK. Referisanje
je održano u Kninu pod rukovodstvom Komandanta GŠ SVK general-majora Milana
Čeleketića.
U toku referisanja u rad se uključio i Predsednik RSK gospodin Milan Martić.
Na kraju referisanja usvojeni su zaključci i zadaci od posebnog značaja za kretanje borbene
gotovosti u SVK u 1995. godini.
I ZAKLJUČCI
1. U 1994. godini rast b/g bio je sporiji i stagnirao je u odnosu na ubrzani rast b/g Hrvatske
vojske.
U 1995. godini SVK ulazi u očekivanju agresije Hrvatske vojske koja može uslediti
pre, u toku i posle eventualnog povlačenja snaga UNPROFOR-a sa teritorije Hrvatske.
Opasnost od agresije je tim izvesnija što je Hrvatska prećutno podržana od Nemačke i
SAD. Neizvesnost povećava i najavljena mogućnost uloge NATO u navedenoj zaštiti
UNPROFORA u toku njegovog povlačenja.
2. Komandovanje kao elemenat b/g bilo je maksimalno angažovano na jačanju b/g SVK.
Rezultati su srazmerni stepenu popunjenosti SVK starešinskim kadrom, posebno aktivnim
podoficirima i oficirima. Neopremljenost sredstvima za osmatranje, izviđanje i obradu
podataka ne ostvaruje svoju funkciju što negativno utiče na b/g jedinica. Negativan uticaj
na komandovanje ispoljavaju i sve veći pritisci i zahtevi AVL za povratak u VJ.
Sistem veza ne obezbeđuje neprekidnost, tajnost i blagovremenost komandovanja.
Komandovanje između Komandi bataljona i četa u ratu realizovali bi se telefonsko-linijskim
vezama, a između četa i vodova i odelenja skoro isključivo kurirskom vezom.
3. Organizacijsko-formacijsko usavršavanje je stagniralo i nisu postignuti značajniji pomaci.
Brojna veličina jedinica po zahtevima formacija neadekvatna je realnim mogućnostima
popune.
4. Borbeni moral SVK tokom 1994. godine predstavljao je promenjivu kategoriju od bitnog
uticaja na b/g. Stanje morala neposredno je uticalo na uspešnost svih borbenih dejstava u
kojima su učestvovali vojnici i starešine SVK. Ocenjivanje stanja borbenog morala najčešće
ima Formalni karakter i ne odražava stanje i spremnost jedinica da odgovore borbenim
zadacima. Vidna je fraza “da je moral na visini koja garantuje izvršavanje zadataka”.
Takva ocena se daje u izvještajima i za jedinice koje su predhodno napustili borbu.
U većini sastava SVK ne zadovoljava stanje reda i discipline.
Komande su nedovoljno efikasne u borbi za izgrađivanje čvrste vojne discipline.
Karakteristične su pojave narušavanja discipline i odbijanja izvršenja naređenja, posebno
odbijanje učešća u borbenim dejstvima, grupno napuštanje položaja, ne dolazak ili kašnjenje
dolaska na smene, opijanja, krađe, učešće u švercu. Posebno se ukazuje na nedisciplinu u
rukovanju ličnim naoružanjem i povređivanje i pogibije od mina u sopstvenim minskim
poljima.
Vidan je veliki negativan uticaj na moral odnos državnih organa koji ne ispunjavaju svoje
osnovne obaveze prema SVK. Male plate, tendencija njihovog smanjivanja, neredovne
isplate iritiraju vojnički i starešinski sastav i dovode u pitanje egzistenciju mnogih porodica.
Razvijanje poverenja naroda u SVK mora biti smišljen i dobro organizovan proces
međusobne saradnje. Poverenje naroda u SVK mora biti potpuno i daleko na višem nivou
nego u 1994. godini.
Broj vanrednih događaja (275) i broj izbačenih iz borbe bez učešća u b/g (493 ili 63% od
ukupnog broja izbačenih), krajnje negativno utiče na ocenu stanja morala u SVK.
256

5. Nerešena i različito rešena pitanja popune AVS iz VJ ozbiljno ugrožavaju osnovnu
popunu SVK aktivnim i najkvalitetnijim starešinskim kadrovima. Dovođenje starešina na
određeno vreme i starešina bez određenog vremena stvara klimu nejednakog položaja AVL
u SVK. Ovo pitanje će se regulisati.
6. Ukupna osposobljenost SVK može se oceniti sa pozitivnom ocenom samo ako uporedo
ukažemo na jedan broj krupnih problema koji bi za slučaj rata sigurno bitno umanjivali
efikasnost upotrebe naših jedinica.
Obučenost Komandi i starešina ocenjuje se sa ocenom zadovoljava, s tim što je obučenost
starešina nešto na većem nivou nego Komandi. Obučenost vojnika na odsluženju vojnog
roka je dobra i omogućava njihovo uspešno uključivanje u borbena dejstva.
Obučenost v/o jedva zadovoljava sa napomenom da je jedan broj v/o nedovoljno obučen za
borbene zadatke koji su izvršavani u 1994. god. Obučenost vojnika po ugovoru je slična kao
i v/o. Sa ovom kategorijom vojnika nije izvedena obuka (do obuka) u većini jedinica SVK.
Obuka RVS izvođena je samo na kursevima i može se pozitivno ocenjivati samo za one
starešine koji su kursirani u 1994. godini.
Najslabija obučenost u SVK je obučenost Komandira odeljenja i vodova.
U toku 1994. godine u SVK najmanje je urađeno na planu osposobljavanja. Postignuti
rezultati su manji u odnosu na potrebe naše realne mogućnosti.
7. Inžinjerijsko obezbeđenje b/d i uređenje teritorije realizovano je polovično i ne
obezbeđuje potrebnu zaštitu, upornost i žilavost u izvođenju odbrambenih b/d. Evidentna
je nedovoljna obučenost vojnika i starešina u rukovanju MES, zbog čega imamo veliki broj
ranjenih i povređenih.
8. Mob.473 gotovost jedinica u SVK u 1994. godini ocenjuje se najvišom pozitivnom
ocenom “zadovoljava”. Organizovanost i osposobljenost Komandi i starešina za izvođenje
mobilizacije nije na visini. Deo Komandi nije u mogućnosti da uspešno izvede mobilizaciju.
Na ne zadovoljavajuće stanje mobilizacije utiču nedefinisane nadležnosti u mobilizaciji
između SVK i MO.
Postojeći Zakon o odbrani i o SVK neomogućava uspešno uspostavljanje i funkcionisanje
sistema mobilizacije i funkcije komandovanja u celini.
9. Sistem bezbednosti u SVK u 1994. godini po liniji stručnih organa i ličnih angažovanja
Komandanata funkcionisao je neprekidno i dobro. Preduzimanjem mera bezbednosti
u nadležnosti osnovnih jedinica ne može se ocenjivati kao uspešno. Kod komandira svih
nivoa i većine Komandanata bataljona i diviziona nije prisutna briga za bezbednost, a većina
navedenih starešina nije stručno osposobljena da prati i procenjuje stanje bezbednosti iz
svoje nadležnosti i da preduzima ili predlaže preduzimanje potrebnih mera bezbednosti.
Čuvanje tajnosti nije na visini i većina starešinskog kadra nema osjećaj za rad u skladu sa
propisima o čuvanju vojne tajne i zaštiti ljudstva i jedinica.
Pripreme organa osiguranja, osmatranja i izviđanja praktično se ne vrši. Slično je i sa
kontrolama navedenih organa. Organizovanost i obučenost jedinica Vojne policije za
namenske zadatke znatno je poboljšano ali izostaje iza naših potreba.
10. Pozadinsko obezbeđenje u 1994. godini ostvarivalo je svoje funkcije u krajnje nesređenim
odnosima na relaciji MO-SVK. Pokazalo se da je nemoguće organizovati sistem PoOb ako
ne postoje svi neophodni propisi koji se donose u skladu sa Zakonom u SVK.
473

Mobilizacijska.

257

Kroz celu godinu SVK je pratila na popunjenost gorivom, municijom i drugim materijalnim
sredstvima. Poseban problem predstavljalo je obezbeđenje odeće i obuće, hrane i održavanje
svih važnijih materijalno-tehničkih sredstava. Sve vrste pozadinskog obezbeđenja nisu imale
ni minimalne uslove za ostvarivanje svojih funkcija.
10.1. Tehničko obezbeđenje
Tehnička ispravnost borbene tehnike značajno zaostaje za funkcionalnom. Prisutna je
nekompletnost ili nedostatak rezervnog alata i pribora. Tehnička i funkcionalna ispravnost
kod m/v, inž.474 mašina, intendantske tehnike i sredstava veze ne zadovoljava.
Snabdevanje r/d i akumulatorima i gorivom bitno ograničava b/g SVK u celini.
Osnovno održavanje tehnike u jedinicama se ne sprovodi što doprinosi rast tehničke
neispravnosti. Nedovoljna je obučenost i tehnička kultura ljudstva koje rukuje sa
naoružanjem i drugim MTS.
Komande su neefikasne u ostvarivanju TOb zbog nepopunjenosti kadrovima TSl.
Finansiranje potreba Teh.475 službe praktično se i ne vrši ili ima simboličan karakter.
10.2. Intendantsko obezbeđenje
Redovne delatnosti InOb u 1994. godini financijski su pokrivene sa svega 20%. Navedena
činjenica onemogućavala je planski rad na organizaciji i sprovođenju InOb. Najslabija je
popuna intendantskim kadrovima na nivou Brigada i nižim nivoima. Trupne i vantrupne
rezerve u hrani su nepopunjene. Ispravnost i kompletnost InMS ne zadovoljava. Ishrana je
jednolična i jedva obezbeđuje biološki minimum.
Prisutan je problem obezbeđenja većeg broja predmeta odećne opreme iz kompleta za
opremanje vojnika regruta i vojnika dosluženika.
10.3. Saobraćajno obezbeđenje
SbOb organizovano je i funkcioniše u skladu sa realnim mogućnostima i nije u skladu sa
potrebama b/g SVK. Struktura m/v ne zadovoljava. Slaba je popunjenost sa terenskim m/v,
vozilima za vuču art.476 oruđa, vozilima veze, cisternama i drugim specijalnim vozilima.
Starosna struktura vozila je od 15-30 godina zanavljanja voznog parka.
Veliki broj m/v je van upotrebe zbog neispravnosti i nedostatka rezervnih delova.
Parkovna služba je neorganizovana zbog nedostatka uslova.
10.4. Sanitetsko obezbeđenje
SnOb SVK realizuje se integrisano sa civilnim zdravstvenim ustanovama. Preventivna zaštita
opšteg nivoa vršena je sobstvenim snagama i sredstvima.
Skoro sve komande su nepopunjene organom SnSl. Zbog nedostatka lekara i drugog
sanitetskog osoblja mogućnosti SnOb su minimalne. Zanavljanje sa SnMS nije vršeno.
Zalihe lekova i drugih sredstava su potrošene. Vozni park za potrebe SnOb nedovoljan.
10.5. Financijsko obezbeđenje
Financiranje
Na osnovu navedenih Zaključaka postavljaju se zadaci svim Komandama i jedinicama
1. Sa izlaganjem Predsednika RSK upoznati sav starešinski sastav zaključeno sa komandirima
osnovnih jedinica. U sklopu ovog zadatka informisati starešine o ocenama b/g za 1994.
godinu i zadacima koje je postavio GŠ SVK, a odnosi se na starešine koji se informišu.
474
475
476

Inžinjerijskih.
Tehničke.
Artiljerijskih.

258

Nosilac: Komande brigada, odreda, 18. map, bin, poz.477 baza (u daljem tekstu K-de potč.478
jedinica)
Surađuju: Stručni organi 18. korpusa
Rok: 05. 03. 1995. godine
2. U zonama odgovornosti brigada i korpusa uvesti režim ponašanja i izvršavanja zadataka
u skladu sa zahtevima proglašene neposredne ratne opasnosti. U sklopu toga u granicama
realnih mogućnosti uticati na adekvatan odnos organa vlasti i građana. Uspostaviti punu
kontrolu nad situacijom i onemogućiti neprijateljsko delovanje i postizanje iznenađenja.
Planiranje rada, godišnjih odmora, napuštanje zone odgovornosti uskladiti sa obavezama
prema odbrani.
Nosilac: Komande 18. korpusa i podčinjenih jedinica
Sarađuju: Organi vlasti u zonama odgovornosti
Rok: 10. 03. 1995. godine a dalje dok se ne promeni proglašeno stanje neposredne ratne
opasnosti.
3. Rad Komandi svih nivoa prilagoditi zahtevima b/g i obezbediti da Komande kao celine
pripremaju i izvršavaju sve složenije zadatke. Starešine Komande pripremiti za zadatke koje
nosi Komanda. Pismenim aktom Komandanata regulisati za svakog starešinu funkcije koje
mu se stavljaju u obavezu zbog nepopunjenosti Komande i utvrditi zamenjivost starešina
u slučaju odsustvovanja. Komande u nedostatku aktivnih oficira popunjavati rezervnim
oficirima uz neophodnu doobuku kursiranjem.
Planiranjem regulisati preraspodelu poslova među starešinama, s tim da se sposobnije i
stručnije starešine angažuju na složenijim zadacima, a druge starešine da izvršavaju poslove
koje mogu i time maksimalno rasterete najsposobnije starešine pomoćnih i lakših poslova.
Nosilac: Komandanti svih nivoa.
Sarađuju: Svi organi Komandi.
Rok: 15. 03. 1995. godine, a posle stalan zadatak.
4. Obaveštajno-izviđačko obezbeđenje određuje se kao prioritetan zadatak Komandi
bataljona, brigada i Korpusa. Obaveze na ovom planu planirati za svaki mesec unapred tako
da se regulišu sve kompletne obaveze obaveštajnog i izviđačkog obezbeđenja, odrede nosioci
i način kontrole. Organizovati zajednički rad i saradnju između obaveštajnog organa, organa
bezbednosti i MUP po nivoima komandovanja na zadacima obaveštajnog rada.
Nosilac: Komande jedinica i organ za obaveštajne poslove 18. K
Sarađuju: Organ bezbednosti, ONO 18. K i SUP.
Rok: Analizu stanja i predloge za unapređenje obaveštajno-izviđačkog obezbeđenja uraditi
do kraja marta 1995. godine.
5. Operativno i taktičko maskiranje u zonama brigada i Korpusa dograditi i regulisati za svaki
nastupajući mesec posebnim naređenjem. Podići na veći stepen maskiranje svih pokreta,
vatrenog sistema i uređenih položaja i reona u zonama odgovornosti. Sa komandirima
odelenja, vodova i osnovnih jedinica održati pripreme za sprovođenje maskiranja iz njihove
nadležnosti. Operativno maskiranje preduzimaju Komande Korpusa ili GŠ SVK u skladu sa
zahtevima planovima upotrebe.
Nosilac: Komanda Korpusa
Sarađuju: Organi vlasti sa teritorije.
477
478

Pozadinska.
Potčinjenih.

259

Rok: do 25. 03. 1995. godine, a posle trajan zadatak.
6. Preispitati svu regulativu kojom se reguliše popuna SVK aktivnim vojnim starešinama iz
sastava VJ. Na bazi kritičke analize stvarnog stanja, a polazeći od potreba popune napraviti
predlog po kome bi trebalo vršiti popunu u 1995. i 1996. godini. Pri izradi predloga
konsultovati nadležne organe GŠ VJ. Pripremiti nacrt privremenog propisa kojim će se
regulisati status i sva druga pitanja starešina koji se nalaze na službi u SVK, a imaju tretman
starešina VJ. U ovom dokumentu regulisati status starešine po ugovoru i obaveze prema
plaćanju i povremenom angažovanju rezervnih vojnih starešina.
Nosilac: Personalni organ GŠ SVK.
Sarađuju: Komande Korpusa i samostalnih brigada i Načelnici rodova i službi GŠ SVK.
Rok: 30. 05. 1995. godine.
7. Dograditi organizacijsko-formacijsku strukturu Komandi i jedinica SVK i uskladiti je
sa planovima upotrebe. Predložiti brojno manje formacije za bataljone i osnovne jedinice.
Formirati sredstva podrške preraspodele postojećih količina pešadijskog, artiljerijskog i
drugog naoružanja a po potrebi i borbenih vozila, sredstava za vuču, sredstava veze i slično.
Nosilac: Odelenje za organizaciju, mobilizaciju i popunu.
Sarađuju: Organi rodova i službi i Komande Korpusa.
Rok: Sve pripreme za početak promena OFS izvršiti do 30. 03. 1995. godine a planirane
promene izvršiti najkasnije do kraja jula 1995.479 g.
8. Težište rada svih Komandi i starešina u 1995. godini usmeriti na izgrađivanje morala u
SVK i jačanje poverenja naroda u vojsku i njenu sposobnost da slomi agresiju Hrvatske
vojske na RSK. Stanje morala pratiti svakodnevno, a promene do kojih dolazi analizirati
jedanput u mesecu i o tome izveštavati predpostavljeni nivo komandovanja. Ocene morala
moraju biti u skladu sa odnosom vojnika i starešina, prema učešću i borbenim dejstvima,
odazivanju na službu po smenama, broju vanrednih događaja, broju izbačenih iz stroja u i
van borbenih dejstava, odnosu prema kriminalu, švercu i drugim pojavama koje blate lik
pripadnika SVK. Ocena morala ne sme biti veća od ocene stanja reda i discipline. Svako
opijanje, povređivanje, ranjavanje i pogibija van b/d mora se oštro žigosati sa pokretanjem
konkretne odgovornosti. Uvesti potpun red ponašanja i rad u toku rukovanja i upotrebe
ličnog naoružanja, bombi i minsko-eksplozivnih sredstava.
Na planu razvijanja i daljeg izgrađivanja poverenja naroda u SVK preduzeti sve neophodne
mere za organizovane akcije čijom realizacijom narod stiče poverenje u vojsku. Po potrebi
održavati neposredno informisanje građana o zadacima jedinica i spremnosti da se slomi
napad ustaške vojske. Najbolji i najefikasniji način jačanja poverenja naroda u vojsku jeste
visoka disciplina pripadnika SVK i kulturan odnos sa građanima i organima vlasti. Narod je
željan da vidi svoju vojsku ispravno odevenu sa primernim vojničkim držanjem. Neophodno
je građane informisati o dobrom držanju boraca, starešina i jedinica u b/d. Sve aktivnosti
koje se organizuju u SVK a na kojima prisustvuju građani moraju biti odlično pripremljene.
Sprečavati krađe, šverc i kabadahijsko ponašanje pripadnika SVK.
U sklopu jačanja morala veliku pažnju posvećivati osposobljavanju starešina u osnovnim
jedinicama da vrše moralno-psihološke pripreme vojnika i jedinica za izvršavanje konkretnih
borbenih zadataka. Pripreme izvesti sa svim K-dirima rodova i četa SVK. Težište imati na
osposobljavanju starešina da znaju motivisati vojnike da se bore.
479

U izvorniku pogrešno piše 1885.

260

Na nivou GŠ SVK pripremiti i održati savetovanje na temu “Mesto i uloga starešina SVK u
izgrađivanju borbenog morala i discipline”.
Nosilac: K-de Korpusa i brigada i Pomoćnik K-danta SVK za moral i informisanje.
Sarađuju: Svi organi GŠ SVK u skladu sa svojim nadležnostima.
Rok: Savetovanje na nivou GŠ SVK do kraja marta 1995. godine. Pripremanje K-dira
vodova i četa-baterija do 10. 04. 1995. godine.
Ostalo – stalni zadatak.
9. U 1995. godini osposobljenost izgrađivati polazeći od ocena da je u SVK obučenost niska
i da nije u skladu sa potrebama b/g i našim realnim mogućnostima. Sve Komande će izvršiti
sledeće zadatke:
a) Proveriti i oceniti obučenost svih komandira odelenja i vodova i nedovoljno obučene
kursirati najkasnije do 30. 07. 1995. godine.
b) Sa svim v/o izvršiti proveru obučenosti i sa nedovoljno obučenim organizovati i izvesti
dopunsku obuku.
Nosioci ovog zadatka su komandiri osnovnih jedinica.
Rok: 01. 09. 1995. godine.
c) Sa svakim odelenjem i vodom izvesti obuku u izvođenju odbrane, izvršenju protivnapada
i napada.
Rok: 30. 04. 1995. godine.
d) Sa vojnicima po ugovoru izvesti doobuku u trajanju najmanje 14 dana.
Rok: 30. 05. 1995. godine.
e) U sklopu obuke vojnika na odsluženju vojnog roka 1/3 obučiti za dužnost komandira
odelenja.
Rok: u petom mesecu obuke svake partije regruta.
f ) U organizaciji GŠ SVK izvesti KŠRV po zadacima koji doprinose pripremi Komandi
Korpusa za komandovanje u ratu.
Rok: Oktobar 1995. godine.
g) U svim četama obrazovati jezgra snajperista i upotrebljavati po zamisli Komandi brigada.
Jezgro čine grupe od 3-5 snajperista koji se biraju po kriterijumu najboljih strelaca i boraca
iz svih jedinica SVK.
Rok: 20. 03. 1995. godine.
h) U cilju poboljšanja i efikasnosti vatrenog sistema u svim jedinicama SVK planski izvršiti
upucavanje nišana: rektifikaciju svih nišanskih sprava. Ovaj zadatak poveriti ekipama od
3-4 člana koje primiti za rad.
Rok: početak 20. 03. do 15. 04. 1995. godine.
Nosilac: Zadatke iz elemenata osposobljenosti u celini nosi GŠ SVK i Komande Korpusa.
Sarađuju: Organi VJ i VRS.
Rok: Prema utvrđenoj dinamici po konkretnim zadacima.
10. Sistem inžinjerijskog obezbeđenja u zonama odgovornosti brigada i Korpusa dograditi
tako da se u svakom reonu odbrane čete uređuju i tri linije rovova i da za svakog vojnika
budu izrađeni zakloni za zaštitu i vatreno dejstvo na svim položajima.
Izraditi saobraćajnice između linija odbrane. Povezati vatreni sistem sa minskim poljima
i izvršenim utvrđivanjem. Proveriti obučenost vojnika i starešina u rukovanju sa MS i
neobučene obučiti. Uređenje položaja i reona i zona za odbranu, uključiti građane sa
teritorije uz pomoć organa vlasti i direktora škola. Utvrditi sva naseljena mesta i pripremiti
ih za upornu odbranu.
261

Na zadacima utvrđivanja angažovati i građevinsku tehniku iz RO i u privatnom vlasništvu.
Sve izvedene radove maskirati. Za svako ranjavanje ili pogibiju u sopstvenim minskim
poljima pokretati krivičnu odgovornost.
Nosilac: Komande Korpusa i brigada.
Sarađuju: Organi vlasti u Opštinama.
Rok: Stalan zadatak.
11. Mobilizacijsku gotovost u 1995. godini podići na nivo koji garantuje uspešnost
izvršenja mobilizacije u skladu sa zahtevima planova upotrebe. U prvom koraku razgraničiti
nadležnosti prema mobilizaciji SVK između MO, organa vlasti i komandi jedinica. Pristupiti
organizovanoj pripremi Komandi svih nivoa za izvršenje mobilizacije i domobilizacije.
Obuku izvesti u trajanju tri (3) dana.
Dograditi propise i obezbediti eksteritorijalno služenje vojnog roka. Izvršiti preraspodelu
ljudstva tako da se poboljša popunu RJ na račun radne obaveze. U radnu obavezu određivati
godišta starija od 45 godina, a mlađa samo za ograničeno sposobne v/o.
Preduzeti konkretne mere da se sav kontigent v/o izbeglih na teritoriju SRJ stavi pod
kontrolu i dovede u položaj da se može upotrebiti u ratnim dejstvima na teritoriji RSK.
Izvršiti pripreme za prihvat dobrovoljaca i dobrovoljačkih jedinica i njihovo uključivanje u
sastav SVK.
Nosilac: Odelenje za organizaciju, mobilizaciju i popunu GŠ SVK i Komande Korpusa
Sarađuju: Organi MO i organi vlasti na teritoriji.
Rok: Nadležnosti razgraničiti i izvršiti obuku Komandi do 20. 03. 1995. ostali zadaci do
31. 10. 1995. godine.
12. Komande svih nivoa analizirat će organizaciju i funkcionisanje sistema bezbednosti
u svojim zonama odgovornosti i utvrditi mere koje treba preduzeti. Izvršiti pripreme
komandira vodova i četa-baterija za preduzimanje mera bezbednosti u pripremi i izvođenju
b/d. Kritički oceniti odnos prema čuvanju vojne tajne i otkloniti slabosti koje mogu
ugrožavati borbenu spremnost jedinica.
Energično se suprostavljati pokušajima paravojnog ponašanja, svim ugrožavanjima ljudskih
života zbog nemarnosti i nepažnje, i krađama, kriminalu i švercu svih vrsta.
Poboljšati obučenost i b/g jedinica vojne policije. Preduzimati sve mere da se spreči upotreba
oružja i bojeve municije van borbenih linija. Saradnju sa organima MUP RSK podići na
viši nivo i planirati zajedničko angažovanje vojne policije i jedinica milicije u borbenim
zadacima.
Nosilac: Organ bezbednosti i ONO GŠ SVK i Komande Korpusa.
Sarađuju: Obaveštajno-izviđački organi i organi MUP RSK.
Rok: Stalni zadatak u 1995. godini.
13. Ograditi organizaciju funkcije PoOb tako da se poveća samostalnost pozadinskih službi
u izvršavanju zadataka iz svoje nadležnosti od posebnog značaja za b/g SVK. Razgraničiti
nadležnost PoOb između MO i drugih organa vlade i Komandi jedinica SVK. Tražiti
striktno poštovanje dogovorenih obaveza i saradnjom preventivno delovati na prekid
funkcionisanja PoOb SVK. Nepoštovanje dogovorenog i obaveza i nadležnosti tretirati kao
opstrukciju. Krađe, kriminal i šverc suzbijati svim sredstvima u kom cilju pojačati i podići
kvalitet kontrole svih vrsta PoOb. Izvršiti dopune u organizaciji i formaciji pozadinskih
jedinica i preduzeti mere za podizanje kvaliteta popune. U izvršavanju zadataka PoOb i
dalje se oslanjati na VJ izvore teritorije RSK. Prioritet u popuni materijalnih rezervi imati na
municiji i hrani. Obavezno raditi MFP za godinu dana unapred.
262

13.1. Na planu tehničkog obezbeđenja sa MO utvrditi visinu financijskih sredstava za
nabavku r/d, guma, akumulatora i ulja. Obezbediti redovnost nabavke pogonskog goriva u
količinama od najmanje 1 p/r za sve vrste potrošača. Obrazovati ekipu koja će vršiti nabavke
ključnih tehničkih sredstava u SRJ uz stalan boravak u Beogradu. Remont organizovati
osloncem na TRZ i firme u SRJ. Obezbediti štampanje i nabavku tehničkih knjižica za
zaduživanje i održavanje TMS. Poboljšati obučenost starešina u održavanju TMS u kom
cilju na svim kursevima i vrstama obuke planirati sadržaje iz pregleda, održavanja i korišćenja
TMS. Popunu Tehničke službe stručnim kadrovima vršiti starešinama iz VJ, angažiranjem
penzionisanih oficira i podoficira.
Nosilac: Tehnička služba GŠ SVK.
Sarađuje: K-de Korpusa, GŠVJ i MO.
Rok: Do kraja marta realizovati plansku funkciju svih zadataka i zadatak iz nadležnosti
MO. Ostale zadatke realizovati do kraja septembra 1995. godine.
13.2. Na planu intendantskog obezbeđenja sa MO regulisati finansiranje nabavke za celu
1995. godinu i regulisati povratak duga. Nabavku hrane, odećne opreme i obuće vršiti u
skladu sa planom nabavke navedenih sredstava i po prioritetima koje odredi GŠ SVK i
Komande Korpusa.
Popuniti trupne i vantrupne rezerve u hrani hitno. Popraviti kvalitet i raznovrsnost ishrane.
Rešiti pitanje remonta InMS i obezbediti ispravnost i kompletnost svih istih.
Težište InOb imati na obezbeđenju vojnika na odsluženju vojnog roka.
Nosilac: Intendantska služba GŠ SVK.
Sarađuje: MO, Komande Korpusa i GŠ VJ.
Rok: Planska funkcija do kraja marta a ostali zadaci do 31. 09. 1995. g.
13.3. Na planu SbOb preduzeti potrebne mere za njegovo unapređenje i rešavanje
problema koji bitno utiču na b/g SVK. Ustrojiti tačnu evidenciju ispravnih i upotrebljivih
m/v i evidenciju vozila čija je popravka moguća. Planirati početak rada na popravkama
neispravnih m/v.
Uspostaviti potpunu kontrolu nad upotrebom putničkih m/v i sprečiti neracionalno
korištenje. Ispitati mogućnost korištenja i drugih vrsta transporta za potrebe SVK.
Uspostaviti parkovnu službu u svim jedinicama ranga brigada i odrediti osnove za njeno
funkcionisanje. Obuku vozača vojnika vršiti u VJ.
Nosilac: Saobraćajna služba GŠ SVK.
Sarađuju: Komande jedinica i MUP RSK.
Rok: do kraja 1995. godine.
13.4. Na planu SnOb preduzeti hitne mere na osposobljavanju organa SnSl za zbrinjavanje
ljudstva. Osloniti se na zdravstvenu službu teritorije ali na način koji obezbeđuje sigurno
funkcionisanje vojnog saniteta u ratnim uslovima. Popuniti rezerve lekovima i materijalnim
sanitetskim sredstvima. Predložiti način popune sanitetskim kadrovima Komandi Korpusa.
Napraviti analizu zdravstvenog stanja SVK i zbrinjavanja u 1994. god. sa predlogom mera
za rešavanje postojećih problema.
Nosilac: SnSl GŠ SVK.
Sarađuje: Komande Korpusa i zdravstvena služba RSK.
Rok: 31. 03. 1995. godine.
13.5. Na planu financijskog obezbeđenja:
– Zahtevati od MO i ostalih državnih institucija da se novčana sredstva po traženom
financijskom planu za 1995. godine vojsci pre svega odobre u predloženom iznosu,
263

doznačavaju redovnim i u skladu sa proporcijama između MO i Vojske. Prioritete u okviru
Plana Vojske će određivati GŠ – Pozadina.
– Tražiti od MO i ostalih državnih institucija da donesu propise iz svoje nadležnosti koje
proističu iz Zakona o odbrani i Zakona o SVK.
– Od državnih institucija RSK da se reše statusna pitanja profesionalnih vojnika i CL na
službi u RSK, a posebno da se SVK rastereti finansiranja ranjenika i invalida (Što je do sada
bila često prinuđena) te da se o njima na odgovarajući način mora početi brinuti država.
– Pri trošenju materijalnih i novčanih sredstava strogo se pridržavati normativa i važećih
propisa, a za svako odstupanje od istih preduzimati energične mere.
– Hitno dovršiti popis sredstava kako bi se konačno znalo čime raspolaže SVK i sprečile
bilo kakve zloupotrebe od strane pojedinaca. Nakon popisa ustrojiti odgovarajuće knjige i
evidencije i redovno pratiti stanje.
Nosilac: Financijska služba GŠ SVK.
Sarađuje: Komande Korpusa.
Rok: 31. 03. 1995. godine.
14. Organi GŠ SVK analizirati će odredbe Zakona o odbrani i SVK i predložiti neophodne
dopune i izmene koje će doprinositi postizanju većeg stepena borbene gotovosti.
Nosilac: Štab.
Sarađuje: Svi organi GŠ SVK i MO.
Rok: 31. 03. 1995. godine.
15. U sadržaj informacije o stanju b/g SVK u 1994. godini ugraditi predlog da se hitno
pristupi izradi Plana odbrane RSK i na taj način uskladi Plan upotrebe SVK sa planovima
angažovanja državnih organa i privrede u ratu.
Nosilac: Organ za operativno-nastavne planove.
Sarađuje: Ministarstvo odbrane.
Rok: 15. 03. 1995. godine.
16. Nosioci zadataka izvestiće pisanim aktom o izvršenim zadacima koji rok izvršenja je 31.
03. 1995. godine.
Analize izvršenih zadataka na nivou GŠ SVK izvršiti u junu mesecu 1995. godine. Na
analizi nosioci zadataka će referisati o realizaciji svakog zadatka.
Nosilac: NONO GŠ SVK
Sarađuje: Nosioci zadataka
Rok: 31. 03. 1995. godine za dostavljanje pisanog izvještaja i 30. juna 1995. godine za
referisanje.
MR/SP
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.480 Lazo Babić, [v.r.]
M.P.481
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6041.

480
481

Okrugli pečat: Komanda 18. korpusa.
Prijemni pečat: Komanda 54. pešadijske brigade.

264

85

1995., ožujak 4.
[Knin]
Zamolba Glavnog štaba SVK Ministarstvu odbrane RSK za poduzimanje potrebnih mjera
oko prikupljanja dragovoljaca na teritoriju SRJ i njihovog angažiranja za popunu postrojbi
SVK
GLAVNI ŠTAB
SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Str. pov. br. 13-12
04. mart 1995. godine
Angažovanje na prikupljanju dobrovoljaca u SVK, Ministarstvu odbrane RSK
K n i n
Na osnovu ukazane potrebe, a po odluci Vrhovnog savjeta odbrane, Srpska vojska Krajine
će se popunjavati dobrovoljcima. U skladu sa odlukom Skupštine RSK o proglašenju
neposredne ratne opasnosti potrebno je otpočeti sa prikupljanjem istih. S obzirom da je
problematika vojne obaveze i mobilizacije kao i kontakti sa strukturama van SVK u vašoj
nadležnosti, molimo da preduzmete sljedeće:
1.- Potrebno je stupiti u vezu sa svim strukturama u SRJ koje bi se mogle angažovati na
ovom zadatku i pristupiti realizaciji istog, te organizovati prikupljanje dobrovoljaca.
2.- Formirati grupu koja bi rukovodila ovim veoma važnim zadatkom.
3.- Prema planiranom (prijavljenom) broju dobrovoljaca pripremiti MTS za opremanje
istih.
4.- Na nivou državnih organa RSK i SRJ rješiti status dobrovoljaca.
5.- S obzirom na vrlo nepovoljan razvoj vojnopolitičke situacije, molimo da se izvršenju
ovog zadatka pristupi hitno, organizovano i odgovorno.
Prilozi:
– akt GŠ SVK upućen GŠ VJ u vezi sa dobrovoljcima
– odgovor GŠ VJ482
K O M A N D A N T
M.P.483 general-major
M.P.484 Milan Čeleketić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

482
483
484

Prilozi nisu pronađeni u izvorniku.
Prijemni pečat: RSK, Ministarstvo odbrane, primljeno 20. 3. 1995., Broj: 230-3.
Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.

265

86

1995., ožujak 4 .
[Knin]
Izvješće rukovodioca Kontrolne komisije zapovjedniku Glavnog štaba SVK o borbenoj
spremnosti postrojbi u 7., 15., 21. i 39. korpusu SVK, brojnim problemima te mjerama koje
treba poduzeti kako bi se njihova borbena spremnost podigla na višu razinu
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA VOJNA TAJNA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE Str. poverljivo
Str. pov. Br. 56-2

04. 03. 1995. god.
Analizu borbene gotovosti u jedinicama
SVK, d o s t a v l j a.-

Komandantu GŠ SVK. 485

Na osnovu naređenja komandanta GŠ SVK str. pov. br. 3-68 od 13. 02. 1995. god., ekipa
GŠ izvršila je obilazak, kontrolu i pružila pomoć jedinicama 7., 15., 21. i 39. K u vremenu
od 16. do 27. 02. 1995. godine. Cilj kontrole i obilaska jedinica i komande je da se stekne
stvarni uvid u stanje borbene gotovosti i da se pruži neposredna pomoć u cilju podizanja
b/g na viši nivo.
Zamisao za izvršenje ovog zadatka bilo je da u ekipu za kontrolu, ocenjivanje i pružanje
pomoći potčinjenim sastavima sačinjavaju najodgovornije starešine GŠ SVK (pomoćnici
komandanta i načelnici rodova i službi), koji će neposrednim angažovanjem uticati na
poboljšanju b/g, međutim naredba nije ispoštovana zato što su određene starešine uputile
svoje referente koji nisu bili na prijemu održanoj 13.02.1995. godine.
Starešine koje su bile određene naredbom za obilazak jedinica, a tu naredbu nisu izvršili su:
pukovnik Vujaklija Rade, pukovnik Alavanja Tihomir, pukovnik Sladaković Ilija, pukovnik
Božić Mirko i major Miodrag Milan.
Odsutnost ovolikog broja starešina imalo je negativan uticaj na kvalitet izvršene kontrole.
Ekipu za kontrolu i pružanje pomoći potčinjenim sastavima sačinjavalo je 10 (deset) oficira
i u toku kontrole stekla je uvid u stanje borbene gotovosti u 18 brigada, 40 bataljona, 140
četa i 420 vodova.
Izrađen plan kontrole i obilaska jedinica je izmenjen naređenjem NGŠ SVK zbog događaja
u 39. K. Nađeno stanje u sastavima SVK karakteriše sledeće:
1. Sve komande i jedinice pristupile su planskom i organizovanom radu na realizaciji
zadataka izdatih na analizi b/g održanoj 10.02.1995. g. i u toku su radovi na uređenju prve,
druge i treće linije odbrane. Izuzetno dobro stanje po pitanje utvrđivanja je u 2. pbr. 7. K, 9.
i 18. pbr. 15. K, 11. pbr. 21. K i 26. pbr, 39. K., loše stanje je u 1. lbr. 7. K i 103. lbr 15. K.
Ostale jedinice su prosečne.
2. Korektan odnos starešina potčinjenih komandi prema organima kontrole doprineo je da
se rad izvodi planski i organizovano, a ponašanje boračkog sastava bilo je izuzetno korektno.
3. Saradnja komandi brigada sa organima vlasti u zonama odgovornosti je različita. Dobra
saradnja je u jedinicama 21. korpusa, a u ostalim korpusima je dosta različita. Slaba saradnja
sa organima vlasti je u većini jedinicama 7. K i u 31. pbr 39. K.
485

Dopisano rukom.

266

Neophodna je veća pomoć od odgovornih organa komandi korpusa i GŠ SVK u cilju
prevazilaženja određenih nesuglasica i poboljšanja međusobnog poverenja i saradnje.
4. Velike probleme komandama brigada čine dezerteri, v/o na bolovanjima i v/o koji
napuštaju teritoriju RSK. Taj prosek se kreće od 10-20% ukupnog sastava brigada.
Ministarstvo odbrane oslobađa veliki broj boraca radi radne obaveze, a da o tome ne
izveštavaju komande brigada i korpusa. Karakterističan primer je u 75. mtbr. 7. K. Pojedini
komandanti brigada izjavljuju da u njihovim sastavima nema intelelektualaca i bogatih i
ako se rat završi to će biti najbogatija zemlja jer će sirotinja da izgine.
5. Uspostavljeni sistem RiK-a dosta dobro funkcioniše do nivoa bataljona, međutim na
nivou čete, voda i odelenja je veoma loše. Većina komandira četa nemaju nikakvu vezu sa
komandirima vodova, posledice su jasne. U četama nema nikakvih dokumenata i ne znaju
se postupci u konkretnim uslovima.
6. Nedostaci izvora za napajanje, rezervnih delova i goriva dovodi u pitanje plansku i
pravovremenu upotrebu jedinica u borbi. Obećano gorivo za utvrđivanje elemenata
borbenog rasporeda nije dostavljeno jedinicama, a u određenom broju vučnih motornih
vozila rezervoari su u potpunosti prazni (75. mabr).
7. Nedostatak odeće i obuće čini veliki problem svim nivoima komandovanja jer ih nisu u
stanju da reše. U jedinicama ima 10-20% boraca koji se nalaze na položaju u civilnoj odeći i
obući. Borci su ogorčeni na dosadašnja primanja i smatraju da je ta plaća uvreda za srpskog
vojnika i da je direktno usmerena na slabljene odbrane zemlje.
8. U većem broju jedinica nije ustrojena operativna evidencija.
9. Zabrinjavajući je odnos prema ranjenim borcima, koji se ostavljaju na bojištu na milost i
nemilost neprijatelju. Ta pojava je karakteristična za 39. K.
10. U radnoj organizaciji “MOL”486 Teslingrad487 ima dosta problema koje treba hitno
rešavati.
Predlog mera
1. U cilju potpune realizacije naređenja Predsednika države i komandanta GŠ SVK, a koje
se odnosi na dodatno utvrđivanje zona odbrane neophodno je hitno obezbediti dodatne
količine goriva kako bi svi zadaci na vreme bili izvršeni, raspoloženje boraca za izvršenje
ovih zadataka je veoma izraženo.
2. Da se hitno izvrši popuna borbenih i neborbenih motornih vozila sa gorivom u cilju
blagovremene pripreme jedinica za predstojeća borbena dejstva. Da se jedinice popune
municijom posebno one koje učestvuju u operaciji “Pauk”. Korpusi su iz svojih rezervi
potrošile ogromne količine municije.
3. Da se komandantima 7. i 15. K pruži neposredna pomoć od organa GŠ SVK u cilju
uspostavljanja sistema komandovanja posebno u 1.488 i 75. mtbr. 7. K i 103. lbr 15. K.
4. Da se na nivou GŠ, komandi korpusa i PB formiraju specijalizirani timovi radi neposredne
pomoći i sticanja uvida u stanje b/g po svim elementima. Organi komande ove aktivnosti
moraju planirati u mesečnim planovima rada.
5. Preko sredstava javnog informisanja (radio, televizija) aktuelizirati ulogu komandira
odelenja, vodova i četa u cilju podizanja njihovog autoriteta.
486
487
488

Marko Orešković Lički Osik.
Lički Osik.
1. lbr.

267

Na ovom planu potrebno je veće angažovanje pomoćnika za moral na svim nivoima
komandovanja.
6. Da se na nivoima komandi brigada i korpusa urade planovi obuke jedinica i komandi i
da se oni u potpunosti realizuju. (Primerna obuka sa komandirima vodova i odelenja izradi
se u 18. pbr. 15. K).
7. Da se od tehničkih organa GŠ, organa bezbednosti i organa ministarstva odbrane formira
jedan tim sa ciljem sticanja uvida u stvarno stanje u RO “Mol” Teslingrad.
8. Da se za dobro nađeno stanje u jedinicama pohvale sledeće starešine:
1. ppukovnik Radić Milorad komandant 2. pbr 7. K
2. pukovnik Radaković Mirko komandant 18. pbr 15. K
3. ppukovnik Kovačić Dragan komandant 11. pbr 21. K
9. Da se u okviru komande GŠ SVK pronađu dvije prostorije za rad inspekcije, jer rad u
ovakvim uslovima nije moguć.
Rukovodilac kontrole
p u k o v n i k
M.P.489 Đilas Milan, [v.r.]
Prilog
IZVEŠTAJ
sa kontrole stanja borbene gotovosti
od strane inspekcije GŠ SVK
Inspekcija GŠ SVK kontrolu je izvršila između 16. i 27. 02. 1995. godine. Kontrolisane su
jedinice 7., 15., 21. i 39. K. Kontrola i ocena stanja izvršena je u 18 brigada, 40 bataljona,
140 četa i 420 vodova.
Prikaz nađenog stanja
7. K
U 1. Lbr nedovoljno se prati i poznaje neprijatelj i zadaci jedinice ne dovode se u vezu sa
mogućim dejstvima neprijatelja (najslabije u 2/1. Lbr).
U 2/1. Lbr ljudstvo nije spremno da se bori i očekivati je da će u slučaju napada napustiti
položaje i rejone odbrane.
Pripremljenost i organizovanost za vođenje borbenih dejstava ne zadovoljava u delu jedinice
1. Lbr. Posebno je slabo stanje u 2. pb. Ova jedinica nije ukopana. Linije odbrane čak nisu
ni određene. Ne zna se brojno stanje. Ljudstvo ovog bataljona nije spremno da se bori.
Utvrđeno je da je 1/3 sastava ovog bataljona neopravdano odsutno sa položaja. Održavanju
lične i kolektivne higijene ne pridaje se nikakva pažnja. Sve je u neredu. Otpatci hrane,
pomije bacaju se svuda i ne preduzima se ništa da se obezbedi održavanje higijene u ovoj
jedinici.
U 75. mtbr broj vojnih obaveznika i starešina je u stalnom opadanju. Za poslednje dve
godine broj ljudi na RR smanjen je za polovinu.
Zona odbrane 75. mtbr je velika po širini i dubini i može se braniti samo uz primenu
manevra. Nužni su pokreti četa, bataljona i vatrenih grupa sa jednog pravca na drugi po
489

Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.

268

deset do 15 km. Nedostatak goriva to onemogućava. Ako se brigada nađe u situaciji da je više
časova bez goriva onda je njena borbena gotovost slaba. U vreme kontrole zbog nedostatka
goriva borbena gotovost je bila slaba. Jedinice brigade nisu pripremljene i osposobljene za
borbena dejstva noću. Sva sredstva za noćna osmatranja i dejstva su dotrajala, pribori za
osvetljavanje ne rade, nišanske sprave ne omogućavaju dejstvo noću.
Vojnici i starešine nisu pripremljeni za vršenje službe noću. Nema uvežbavanja jedinica za
postupanje noću. Sistem osmatranja isti je danju i noću. U toku noći ne preduzimaju se
nikakve mere za zaštitu međuprostora koji su brojni i veliki po širini i dubini.
Ne postavljaju se zasede, objavnice, prepreke, osmatrači, patrole…
Izostaje preduzimanje mera maskiranja. Svi pokreti u zoni brigade i njenih nižih jedinica
vrše se bez maskiranja. Objekti za vatreno dejstvo i zaštitu su ne maskirani.
U organizaciji odbrane prisutno je više propusta koji su rezultat stručne neosposobljenosti
starešina da pripreme položaje i rejone za izvođenje odbrane. U nijednom rejonu voda, čete
i bataljona nema organizovane otporne tačke. Ne koriste se ili se vrlo malo koriste prirodni
objekti za vatreno dejstvo, zaštitu, zaprečavanje, pripremu za odbranu u poluokruženju i
okruženju…
Ne poznaje se stanje ispravnosti naoružanja i borbene tehnike na položajima i u jedinicama.
Vojnici nisu upoznati sa slikom rasturanja pogodaka svoga ličnog naoružanja i ako su do
sada ispalili više stotina metaka.
*
U 2. pbr popuna komandirima odelenja, vodova i četa nije adekvatna. Komandiri čete su
vodnici koji nemaju nikakvo vojnostručno osposobljavanje. Bez škole rezervnih oficira, pa
čak i bez kursa za komandire odelenja. Do sada se ovo stanje moralo popraviti. A što nije
snosi odgovornost komandovanje. Najkritičnije je stanje u 1. pb ove brigade.
Uređenje i pripremljenost prednjeg kraja odbrane ne zadovoljava. Prirodni i veštački objekti
ne koriste se za vatrena dejstva i zaštitu. Prepreke se poistovećuju samo sa postavljanjem
minskih polja. Druge vrste prepreka nisu prisutne i ne preduzimaju se mere za njihovo
dovođenje u funkciju odbrane. U organizaciji odbrane zanemarena su naseljena mesta. Ništa
se ne preduzima na tom planu i ako je takav zadatak postavljen na referisanju o borbenoj
gotovosti. Jedinice brigade nisu pripremane za borbena dejstva noću.
Vojnici i starešine nisu u potpunoj meri osposobljeni u rukovanju i upotrebi kolektivnog
naoružanja (PAM, BSt-82 mm, STRELA-2M).
Upotreba topova 76 mm M-42 “ZIS” ograničena zbog nedostatka vozila za vuču. To
isključuje mogućnost manevra sa ovim topovima i njihovo izvlačenje u slučaju napada
hrvatske vojske. U brigadi nedostaju dvogledi i optički instrumenti što mogućnosti
osmatranja svodi na minimum. Gađanja sa oruđima su usporena i neprecizna.
U 3. pbr karakteristično je da je veliki broj ljudstva proglašen ograničeno sposobnim za
vojnu službu. To otežava funkcionisanje zamene ljudstva na položajima (veliki broj se
ne odaziva na pozive). Stanje je tim teže što oko 30% brigade čine izbeglice sa teritorije
Republike Hrvatske. Karakteristična je pasivnost rezervnih vojnih starešina u odnosu na
ispunjavanje svojih komandirskih obaveza.
Nedostatak akumulatora, rezervnih delova, guma i drugih sredstava isključilo je iz borbene
upotrebe mnoga sredstva veze, borbena vozila, motorna vozila i sl.
Prisutne su krađe u jedinicama. Krađe vrše vojni obaveznici i starešine ali i građani koji žive
u zonama jedinica. Krade se benzin, municija, rezervni delovi, oprema, uniforma, pribori…
269

Organizacija odbrane karakteriše se slabim maskiranjem i nepripremljenošću otpornih
tačaka za upornu odbranu.
U 92. mtbr prisutna je velika razlika u popunjenosti između zahteva ratne formacije,
popune koja se vodi po spisku i broju ljudi koji stvarno vrše službu na licu mesta. Razlike su
velike po bataljonima (u odnosu na popunu po formaciji 1. pb je popunjen po spiskovima
sa 34% a stvarno popunjeno 32%; u 2. pb popuna po spisku je 68%, a stvarna je 23%).
Malo je brojno stanje i četa (iznosi 70 do 75 ljudi). U smenama se nalazi 40 do 50 ljudi.
Oko 50% ljudstva u smenama službu vrši u civilnim odelima i obući.
Odbrana je organizovana bez otpornih tačaka i ne koriste se prirodni i veštački objekti.
U 4. lbr karakteristično je veliko odsustvovanje vojnih obaveznika i starešina iz jedinica po
raznim osnovama. U ovoj jedinici prisutna je pojava da rezervne vojne starešine izbegavaju
da prime i vrše starešinske dužnosti. U zoni brigade malo i nedovoljno se radi na utvrđivanju.
Oko 30% vojnika na smenama dužnost vrši u civilnoj odeći i obući.
Nije regulisano sadejstvo sa levim susedom (92. mtbr).
15. KORPUS
9. mtbr brani zonu širine 60 a dubine 50 km (300 km²). Ima veće brojno stanje od
formacijskog za 143 vojna obaveznika.
Iz Gračanske opštine odselilo se oko 600 vojnih obaveznika.
U organizaciji komande brigade u potčinjenim jedinicama izvodi se plansko obučavanje
komandi bataljona – diviziona, kritičnih VES, gađanja.
Komandovanje na nivou vod – četa i četa – vod slabo funkcioniše.
U jedinicama brigade nije završeno potpuno zaduženje vojnika i starešina po LLZ kartona.
Vojnici na položajima i rejonima odbrane nisu dovoljno ukopani.
U 18. pbr popunjenost jedinica iznosi oko 90% i spada u red najvećih u korpusu i SVK.
U 1./18. pbr obuka se primerno planira i izvodi.
U ovoj brigadi ispred prednjeg kraja odbrane postavljene su žičane ograde (jedina jedinica u
SVK koja ima žičane prepreke u zoni odbrane).
Ljudstvo nije zaduženo sa opremom i naoružanjem koje ima na upotrebi.
U 50. pbr nalazi se mali broj ljudstva na položajima. (U 2. pb namesto 120 ima samo 31).
O ovome nije obaveštena komanda korpusa i GŠ SVK.
Sistem komandovanja od bataljona na niže i obratno slabo funkcioniše.
Brigada brani zonu širine 67 km. Vojnici su nedovoljno ukopani.
Zaduženje vojnika opremom i naoružanjem na upotrebi nije izvršeno.
Na stanje borbene gotovosti u brigadi negativno utiče nezdravo političko stanje na teritoriji
opštine. Saradnja sa organima vlasti je formalna. Odliv ljudstva je neprihvatljivo veliki.
U 70. pbr slaba je popunjenost ljudstvom (u 2. pb po spisku treba da ima 260 a na licu
je samo 70 (26%). U jedinici nije uspostavljena propisana organizacijsko-formacijska
struktura.
U rejonima odbrane mali je broj objekata za zaštitu i vatreno dejstvo.
Po dubini nije vršeno utvrđivanje i zaprečavanje.
U brigadi ne postoji nijedan snajper. Slabo se održava i čisti naoružanje i oprema.
Prisutan je veliki odliv ljudstva.
21. KORPUS
U 11. pbr popunjenost ljudstvom iznosi 85%.
Ljudstvo brigade raspolaže sa velikim borbenim iskustvom.
270

Saradnja sa organima vlasti odlična.
Skloništa za zaštitu ljudstva imaju ulaze okrenute neprijatelju.
Oko 15% svih pripadnika brigade ne raspolaže sa uniformom i obućom.
Zaduženje vojnika opremom i naoružanjem nije završeno.
U 13. pbr obukom je obuhvaćeno oko 65% vojničkog i starešinskog sastava.
Sistem komandovanja od bataljona naniže slab.
Stanje reda i discipline kod dela pripadnika brigade ne može se oceniti pozitivnom ocenom.
Jedinica raspolaže malim količinama municije zbog utroška u operaciji “Pauk”.
U brigadi se upotrebljavaju mobilisani konji. Sa njima se ne zna raditi.
Vojnici još nisu zaduženi sa opremom i naoružanjem.
U 19. pbr kroz obuku je prošlo 70% pripadnika jedinice.
Komandno mesto bataljona nedovoljno uređeno.
II linija odbrane zapuštena.
U brigadi ima 202 vojna obaveznika ograničeno sposobna.
Vidno je veliko osipanje brojnog stanja jedinice zbog odliva stanovništva u SRJ.
Oko 15% pripadnika brigade je bez odeće i obuće.
Ljudstvo nije zaduženo opremom i naoružanjem.
39. KORPUS
U 24. pbr sačuvano je brojno stanje.
Saradnja sa organima vlasti primerna.
Nivo komandovanja četa – vod i obratno ne funkcioniše.
Oko 30% ljudstva dužnost vrši u civilnim odelima i obući.
U brigadi je veliki broj neispravnih MTS.
Stanje u 31. pbr karakteriše se velikim gubicima u ljudstvu na prostoru APZB.
Slabo funkcioniše nivo komandovanja četa – vod i obratno.
Vojnici su zaduženi sa opremom i naoružanjem na upotrebi.
U 26. pbr 90% učestvovalo u operaciji “Pauk”.
Održavanje sredstava raketne tehnike slabo.
Nije završeno zaduženje opremom i naoružanjem.
Zdravstveno stanje slabo.
Za potrebe 33. pbr obrazovana radna jedinica sa 160 ljudi za utvrđivanje i disperziju
materijalnih sredstava.
U brigadi postoji razrađen plan evakuacije stanovništva i MS.
Utvrđivanje u četama i bataljonima ne zadovoljava.
Brigada nema sredstava za podršku.
Oko 20% pripadnika brigade nema uniformi i obuću.
Za transport brigada koristi konje.
75. mabr (samostalna)
U 75. mabr popunjenost profesionalnim licima je iznad proseka drugih jedinica SVK.
Komandi nije jasno u čijem organskom sastavu je brigada: 21. K ili GŠ SVK.
U brigadi AID još nije obrazovan.
Nije izvršeno utvrđivanje VP topova 130 mm.
Radio sredstva su bez izvora napajanja.
Komandno mesto je neuređeno.
MTS se čuvaju na otvorenom prostoru. Osnovno održavanje MTS slabo.
271

Oruđe, m/v i druga MTS ne raspolažu sa tehničkim knjižicama (uništene 1992. god).
Sa oruđima se ne vrši vatreno trzanje.
Ne vodi se nikakva evidencija.
Brigada je slabo obezbeđena municijom zbog trošenja municije u operaciji “Pauk”.
(Odobreno da se utroši 0,5 b/k a utrošeno je 5 b/k).
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

87

1995., ožujak 4.
Okučani
Telegram podrške pripadnika 18. korpusa SVK zahtjevu predsjednika RSK Milana Martića,
da se Borislav Mikelić razriješi dužnosti predsjednika Vlade RSK, u kojem se ističu teški
uvjeti života i nefunkcioniranje sustava vlasti na području zapadne Slavonije
VOJNA TAJNA – POVERLJIVO490
ŠIFROVANO – URUČITI ODMAH
ZAPADNO-SLAVONSKI KORPUS
SRPSKE VOJSKE KRAJINE
Okučani, 04. 03. 1995. godine
Telegram podrške,
dostavlja.Predsedniku Republike g. Martiću491
GŠ SVK – n/r g. Čeleketića 492
KNIN
Gospodine predsedniče!
Pripadnici 18. korpusa sa pažnjom ali i zabrinutošću prate zbivanja u RSK, a posebno
ona vezana za prostor Zapadne Slavonije. Ovo je naročito izraženo od otvaranja autoputa
i pojave niza problema prouzrokovanih švercom sa neprijateljskom stranom što se vrlo
negativno odražava na moral boraca i stanovništva. Svesni smo činjenice da šverc podržava
hrvatska vlast i da je to deo psihološko-propagandnog rata koga vode sa ciljem promene
raspoloženja kod našeg stanovništva i boraca. Opšta je ocena da se to moglo i moralo
sprečiti ekonomskim merama Vlade, ali to nije učinjeno. Dali nas to neko mimo naše volje
gura u NDH.
Isto tako, Vlada nije ispoštovala najveći deo preuzetih obaveza čijom je realizacijom bilo
uslovljeno puštanje autoputa. Nova obećanja zamenila su ona ranije data ali se nikakvi
pozitivni pomaci ne uočavaju. Ovakvo ponašanje Vlade i njenog predsednika g. Mikelića493
490
491
492
493

U desnom kutu dopisano rukom: “Pk ViM [nečitko u izvorniku] 2. pb”.
Milanu.
Milana, dopisano rukom.
Borislava.

272

jasno pokazuje njihov odnos do ovog kraja i njegovih stanovnika. Privreda regije je u kolapsu,
ne otvaraju se nove perspektive razvoja i sve više porodica razmišlja da svoja egzistencijalna
pitanja rešava van ovog prostora. Iseljavanjem stanovništva, posebno stručnjaka, direktno
se ugrožava odbrambena sposobnost Z.494 Slavonije. Ova pojava posebno je izražena na
prostoru opštine Pakrac čijem je razvoju Mikelić obećao svu moguću pomoć, ali je uglavnom
na tome sve i završeno. Nefunkcionisanje osnovnih poluga sistema vlasti stvorilo je ambijent
u kome cvetaju šverc, krupni i organizovani kriminal, ratno profiterstvo i dolazi do naglog
raslojavanja stanovništva, bogaćenja pojedinaca preko noći i drastičnog osiromašenja države.
Na ovaj način stvara se država za koju se nije borila većina poštenih boraca. Pravna i efikasna
država može se stvoriti i u ratu, pitanje je samo dali to Vlada želi i kome to ne odgovara.
Posledice ovakvog stanja posebno pogađaju Vojsku. Veliki deo pripadnika korpusa i
njihovih porodica egzistira od vojničke plate koja je sve manja i neredovnija. Materijalna
obezbeđenost jedinica je takva da direktno ugrožava b/g korpusa.
Ako se i može opravdati nedostatak odeće i obuće ne može se nikako i ničim opravdati
nedostatak rezervnih delova, maziva, pogonskog goriva i ostalog nužnog za izvršavanje
osnovnih zadataka u odbrani zemlje. A u isto to vreme pored nas su prošle desetine cisterni
sa gorivom i drugim robama sa urednom dokumentacijom Vlade. Očigledno je da goriva
ima samo je pitanje za koga. O tome verovatno odlučuje g. Mikelić.
Ako je odbrana zemlje najvažniji zadatak, a smatramo da jeste, onda SVK mora biti
posvećena posebna briga državnih organa, naročito Vlade i resornog ministarstva. Praksa
pokazuje da to nije slučaj. Vlada nije znala ili nije htela da teret rata ravnomerno raspodeli
na sve segmente društva i sve slojeve stanovništva.
Pripadnici korpusa ne žele da se mešaju u međustranačke borbe oko raspodele vlasti, ali im
nije i ne može biti svejedno kako ta vlast funkcioniše jer su zato životno zainteresirani i kao
vojnici i kao građani.
Onima koji su teret ovog rata izneli na svojim leđima i koji i danas provode dane i noći u
bunkerima i rovovima, ne može niko više davati objašnjenja. Borci traže rešenja nagomilanih
problema, a očigledno je da to ovakav sastav Vlade na čelu sa g. Mikelićem nije u stanju.
Zbog toga je vreme da odu ili bolje rečeno ostanu tamo gde provode većinu vremena.
Pripadnici korpusa pozivaju sve stranačke lidere da u interesu srpskog jedinstva i istorijske
odgovornosti koju nose, učine sve da ne dođe do podela u srpskom narodu i ugrožavanja
njegovih vitalnih interesa. Zalažemo se da javne funkcije obavljaju najstručniji i najsposobniji
ljudi bez obzira na stranačku pripadnost. Ali isto tako oni moraju biti dokazani borci kojima
je jedini interes interes srpskog naroda i njegova zajednička država.
Zbog svega iznetog g. predsedniče, izražavamo našu bezrezervnu podršku Vašem zahtevu
da se g. Mikelić razreši dužnosti predsednika Vlade. Smatramo da je kao predsednik Vlade
najodgovorniji za njen rad i stanje koje je nastalo takvim radom.
Pripadnici 18. korpusa
SRPSKE VOJSKE KRAJINE
M.P.495
Preslika, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 18., inv. br. 1932.
494
495

Zapadne.
Prijemni pečat: Komanda 98. pješadijske brigade, Int. br. 2-10, 6. 3. 1995.

273

88

1995., ožujak 8.
[Knin]
Izvješće Odjeljenja bezbjednosti zapovjedniku GŠ SVK s operativnim saznanjima o
inkriminirajućim radnjama u kojima je sudjelovao ministar obrane RSK Rade Tanjga
GLAVNI ŠTAB SVK
Odelenje bezbednosti
Str. pov. broj 33-59
08. 03. 1995. godine
dr. puk. Rade Tanjga, MO RSK,
operativna saznanja. K O M A N D A N T U GŠ SVK
Na osnovu Vašeg usmenog naređenja od 08. 03. 1994.496 godine za dobijanje potpunije
informacije o inkriminisanim radnjama dr. puk. Rade Tanjge, dosadašnja naša operativna
saznanja sa kojima raspolažemo su sledeća:
Da je dr. puk. Rade Tanjga, MO RSK, za vreme svoje dosadašnje funkcije zloupotrebljavao
svoj položaj na taj način što je raznim falsifikovanjem računa, kupovinom automobila,
preuređenjem kojekakvih poslovnih prostorija, stvarao sebi i svojoj porodici veliku
materijalnu protivvrednost (prilog, pregled inkriminisanih radnji).
Kroz operativna saznanja došlo se do podataka da je MO dr. puk. Rade Tanjga delio
automobile, kompjutere, pisaće mašine, gorivo, finansirao štampanje lista “Magazin” i
drugo, a što je sve ove i slične transakcije i malverzacije pokrivao odgovarajućim papirima
(računi, odluke, priznanice i dr.497).
Organ bezbednosti MO prikupio je navedena saznanja o nedozvoljenim radnjama dr. Rade
Tanjge, koja nije uspeo dokumentovati iz razloga što je dr. Tanjga na sva važnija formacijska
mesta postavio “svoje ljude”. Sve malverzacije su sistematski i stručno sprovođene tako da
je za prikupljanje dokaznog materijala potrebno izvršiti materijalno finansijsku kontrolu
poslovanja MO. Obzirom da nemamo operativne pozicije u sekretarijatu Skupštine RSK,
pošto nije u našem delokrugu rada, nismo bili u mogućnosti da nabavimo fono snimak
izlaganja MO RSK puk. Rade Tanjge od 08. 03. 1995. godine, jer je jedanaesta tačka
dnevnog reda sednice bila zatvorena za javnost.
Procenili smo da bi direktno obraćanje Sekretaru skupštine za presnimavanje ovog snimka
kompromitovalo službu bezbednosti SVK i Komandanta GŠ, što bi imalo nesagledive
posledice, jer bi nas optužili za mešanje i ometanje u parlamentarne aktivnosti. Sekretarica
skupštine bi o traženju materijala sigurno obavestila Predsednika skupštine i Predsednika
svoje stranke bez kojih nam navedeni materijal ne bi ustupila. Predlažemo da bi na
pribavljanje ovog dokaza trebalo ići preko kabineta Predsednika RSK ili Vrhovnog saveta
odbrane.
ĐR/VD
ZASTUPA POM. K-ta
496
497

U izvorniku pogrešno piše 8. 9. 1995.
Drugo.

274

za bezbednosne poslove
P o t p u k o v n i k
Đuro Radičanin, [v.r.] M.P.498
PREGLED
Inkriminisanih radnji Ministra odbrane RSK499
Red.
broj

1.

2.

3.

4.

5.

6.

498
499

Vrsta Inkriminacije
KUPOVINE AUTOMOBILA
U dužem vremenskom periodu nabavljeno je oko 15 motornih
vozila visoke klase. Plaćanje je vršeno tako što su firme isporučile
vozilo a račun ispostavile na drugu robu. Procena je da u MO
nisu zadužena sva m/v preko materijalnih lista.
Od navedenih m/v:
– u MO se koriste 3 putnička i 2 kombija
– u GŠ SVK 2 putnička
– dodeljeno PTT Krajine Knin 1 p/a
– dodeljeno Univerzitetu u Kninu 2 p/a
– ostala m/v koriste drugi korisnici po raznim osnovama pod
nedovoljno jasnim uslovima.
NABAVKA PISAĆIH MAŠINA
Nabavljeno je 10 komada mehaničkih pisaćih mašina a plaćeno
je 10 elektronskih. Razlika u ceni velika.
KOMPJUTERI
Kupljeno oko 50 komada kompjutera različitih tehnoloških
karakteristika. Od toga u MO se koristi oko 10, isto toliko je
dato na upotrebu univerzitetu u Kninu. Za ostale se sumnja
da su ustupljeni fizičkim ili pravnim licima pod sumnjivim
okolnostima.
OPREMANJE KUĆE I STANA
– Od firme SIMPO499 nabavljen kućni nameštaj (dvosedi, fotelje,
usisivač, fen, satara, komplet noževi, peškiri, posteljina, viseći
elementi, satelitska antena i sl.) u vrednosti oko 11.500 dinara.
Račun platilo MO.
– Nabavljene su hrastove stepenice po posebnom računu u
nepoznatoj vrednosti.
– Agregat i mašina za pranje veša su izuzeti iz Centra za
obaveštavanje i odvezeni za Beograd.
MAGAZIN KRAJINA
MO platilo 28.12.1994. godine 9.800 dinara na ime troškova
štampanja.
Moguće da je na ime tog iznosa podelio određenu količinu
magazina SVK.
ADAPTACIJA ZGRADE UNIVERZITETA
Na računu MO izvršena je adaptacija zgrade Univerziteta u
Kninu i dve prostorije u stambenoj zgradi za potrebe kulturno
informativnog centra kojeg vodi Milena Tanjga. Sve je plaćeno
na ime adaptacije zgrade univerziteta.

Dokaz

Materijalni dokaz ne postoji.
Moguće ga je pribaviti materijalno
financijskom kontrolom.

- // -

- // -

Računi u financijskoj službi.
Valjane dokaze moguće obezbediti
samo MF inspekcijom.

- // -

- // -

Okrugli pečat: Srpska vojska Krajine, Glavni štab, Odeljenje bezbednosti.
Sima Pogaračević Vranje.

275

KUPOVINA SPAVAĆE SOBE
U vrednosti od oko 11.000 dinara kupljena spavaća soba i
- // veš mašina. Nije poznato za koje potrebe, ali zaposleni u MO
sumnjaju da se radi o malverzaciji.
Pored gore navedenog postoje indicije da je učestvovao u
nelegalnoj trgovini zajedno sa predsednikom Vlade RSK, za šta Nema dokaza
nemamo nijedan pokazatelj.

7.

8.

Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

89

1995., ožujak 8.
[Pale]
Zapovijed Vrhovne komande OS Republike Srpske podređenim korpusima za daljnje
borbeno djelovanje s podacima o organizaciji i jačini snaga ABiH, HVO-a i HV-a na
području Bosne i Hercegovine i njihovim namjerama za nastavak rata te, u skladu s tim,
napadnim i obrambenim zadaćama postrojbi VRS u idućem razdoblju
VRHOVNA KOMANDA OS NARODNA ODBRANA
REPUBLIKE SRPSKE DRŽAVNA TAJNA
Dt. br. 2/2-11
08. 03. 1995. godine
VRLO HITNO
KOMANDI 1. i 2. KK, SRK, IBK, HK, DK, V i PVO i CVŠ VRS
DIREKTIVA
ZA DALJA DEJSTVA OP. BR.500 7
1. OSNOVNE KARAKTERISTIKE MEĐUNARODNE VOJNO-POLITIČKE
SITUACIJE
Kontakt grupa u osnovi nije odustala od svog plana za bivšu BiH, ali je dospela u “ćorsokak”
i kroz kontakte sa predstavnicima RS nastoji da iznađe “kozmetičku” formulaciju koja bi
omogućila nastavak pregovaračkog procesa. Amerika najnovijim inicijativama nastoji da
formalno održi jedinstvo Kontakt grupe, ali i svoju dominaciju. Pritiskom i “kompromisnim”
rešenjem u vezi potpisivanja sporazuma o prekidu neprijateljstva na određeno vreme stvorili
su uslove za vojno jačanje i naoružavanje Muslimana i Hrvata, opstanak muslimanskih
enklava (Cazinska krajina, Goražde, Žepa, Srebrenica, Sarajevo), dodatne pritiske i
iscrpljivanje srpskog odbrambenog potencijala. Računaju na produbljivanje sukoba između
srpskih rukovodstava i raskola u srpskom nacionalnom biću, zbog čega nameću prihvatanje
Plana kao “polazne tačke za nastavak pregovora”, što defakto predstavlja prihvatanje Plana
500

Operativni broj.

276

u još nepovoljnijim uslovima, nego u vreme kada je ponuđen, i navodnu mogućnost
rukovodstvu RS za uključivanje u mirovni proces.
Pritiscima na SRJ i RSK Zapad je uspeo postići potpisivanje sporazuma između RSK i
NDH čijim se sprovođenjem stvaraju povoljni uslovi za ekonomsku reintegraciju RSK
u sastav NDH, što je podržano i izglasavanjem rezolucije SB UN po kojoj je za promet
roba iz SRJ prema RSK i RS neophodna saglasnost Franje Tuđmana i Alije Izetbegovića.
Na taj način žele da obezbede potpunu ekonomsku reintegraciju i zavisnost RSK od
NDH i RS od muslimanske Vlade, a što je osnovni preduslov za političku reintegraciju i
priznavanje Hrvatske i BiH u administrativnim granicama. Ovaj cilj planiraju realizovati
pojačanim pritiscima u svim oblastima na srpski narod računajući na izazivanje još većeg
raskola između političkih rukovodstava. Očekuju da se SRJ neće vojno mešati u slučaju
agresije NDH na RSK, posebno na RS, a što nastoje da obezbede kroz izglasavanje novih
rezolucija i nametanjem novih sporazuma radi eliminisanja Vensovog501 plana, kojim se ne
prejudiciraju politička rešenja i ne isključuje legitimno učešće VJ u sprečavanju agresije na
RSK.
Amerikanci su odlučili da obezbede dominantnu poziciju na Balkanu kroz rad Kontakt
grupe, te neposrednim vojnim prisustvom u NDH, Albaniji, Makedoniji, bivšoj BiH,
Bugarskoj i Rumuniji. Verovatno su u vezi sa tim postigli tajni dogovor sa Rusijom, na što je
Rusija primorana zbog unutrašnjih ekonomskih i političkih problema. U ovoj fazi ne treba
očekivati značajnije rusko suprostavljanje Amerikancima.
2.1.1. MUSLIMANSKE ORUŽANE SNAGE
2.1.1.1. Verovatni cilj i namere muslimanskih snaga
Muslimani su nakon potpisivanja sporazuma o prekidu vatre i neprijateljstva, koji ne poštuju
ni u jednom segmentu, pristupili reorganizaciji oružanih snaga stvaranjem operativnotaktičkih manevarskih sastava – divizija (u 1., 2. i 7. K), intenzivnoj obuci, popuni živom
silom i MTS-om (masovnom vojnom proizvodnjom i ilegalnim uvozom), kao i drugim
pripremama za izvođenje napadnih operacija na proleće 1995. godine, pre isteka sporazuma
o prekidu neprijateljstva. Vojno i veći deo političkog rukovodstva opredeljen je za nastavak
rata, što komandanti i politički lideri i ne skrivaju. Očekuju da međunarodna zajednica neće
vršiti pritisak da prihvate političku opciju rešenja krize u bivšoj BiH, prihvatanje izmena
Plana Kontakt grupe i da će im verifikovati rezultate ofanzivnih dejstava. Početak napadnih
operacija može se očekivati već u martu 1995. godine, uz prećutnu suglasnost MZ, u
slučaju eventualnog uspeha muslimansko-hrvatskih OS, a u slučaju neuspeha, verovatno
bi koristeći NATO, bio izvršen jak pritisak na RS radi zaustavljanja naše protivofanzive uz
stalnu pretnju i moguću upotrebu avijacije NATO. Do direktnog angažovanja kopnenih
snaga UNPROFOR-a verovatno neće doći, osim u slučaju njihove direktne ugroženosti, a
angažovanje kopnenih snaga NATO, malo je verovatno.
Tzv. ABiH je organizovana u 6 korpusa (112 brigada i 45 samostalnih bataljona –
diviziona), brojnog stanja oko 270.000 vojnika. Raspolaže sa oko 120 tenkova, 80 oklopnih
transportera, 340 artiljerijskih oruđa, 90 VBR-ova, 230 LRL, 1800 minobacača, 450
PAT-ova, 700 PAM-ova, 200 PAR (“Stinger ili Strela 2M”), 370 POR, 16 transportnih
helikoptera i 17 sportsko-poljoprivrednih aviona.
Muslimani planiraju izvođenjem “prolećne ofanzive” na izabranim pravcima (prema Šipovu,
Srbobranu, Vlašiću, Tesliću, Doboju, Brčkom, Majevici, Kozluku, Šekovićima, Vlasenici,
501

Cyrus Vance.

277

Han Pijesku, komunikaciji Semizovac – Olovo, Trnovu, Borcima, Nevesinju, Krupi n/u502
i Ripču. Očekivati je da će u prvoj etapi težiti da zauzmu prostor koji je Planom Kontakt
grupe predviđen za ustupanje Muslimanima, sa težištem na deblokiranju Sarajeva sa s/z503
i j/z,504 povezivanju centralnog i istočnog dela bivše BiH, zauzimanjem Vozuće i Ozrena,
presecanju koridora, zauzimanjem Brčkog i Dervente i ovladavanju širim rejonom Vlašića,
Srbobrana, Jajca i Teslića.
U drugoj etapi će verovatno produžiti dejstva u cilju zauzimanja preostalog dela teritorije
RS i povezivanja muslimanske teritorije u funkciji stvaranja unitarne države sa težištem na
povezivanju enklava i izlasku na r. Drina, produženju napada na pravcu: Jajce – Mrkonjić
Grad – Ključ – Sanski Most, u cilju spajanja snaga 5. i 7. K i zauzimanju Boraka i Nevesinja,
u cilju stvaranja uslova za izvođenje ofanzivnih dejstava ka moru.
Dejstva prema Srpskoj Posavini zavisiće od odnosa u Federaciji i namera NDH prema RSK,
a ista su planirana i pripremljena.
Pri izvođenju ofanzivnih b/d, verovatno će primenjivati ubacivanje jačih DTG i snaga
u pliću i dublju pozadinu naših snaga radi iznenadnih i prepadnih dejstva na elemente
borbenog rasporeda naših snaga na prednjem kraju i dubini teritorije, posebno na sredstva
vatrene podrške, komandna mesta i puteve dotura i evakuacije i pravce dovođenja snaga za
intervencije. Nakon izazivanja panike i dezorganizacije odbrane, angažovaće jače snage sa
fronta radi eksploatacije i učvršćivanja postignutog uspeha.
Na ostalim pravcima će najverovatnije izvoditi demonstrativna dejstva radi vezivanja i
razvlačenja naših snaga, a u slučaju postizanja iznenađenja i početnog uspeha u mogućnosti
su da brzo izvrše pregrupisavanja snaga radi nastavka dejstva i eksploatacije početnih uspeha.
2.1.2. ORUŽANE SNAGE HR HB (HVO)
2.1.2.1. Verovatni cilj i namere HVO
Kako politička, tako i vojna strategija HR HB je zavisna od politike NDH, zbog čega je
podložna čestim promenama i prilagođavanju trenutnim i dugoročnim političkim i vojnim
interesima hrvatske nacionalne politike. Osnovni ciljevi su priključenje HR HB u sastav
NDH, očuvanje etničkih prostora u Srednjoj Bosni i povezivanje sa ostalim hrvatskim
teritorijama, kao i zauzimanje Srpske Posavine. Ni jedan vojnički cilj nisu u mogućnosti da
ostvare bez direktnog učešća i podrške HV.
HVO je organizovano u 4 zborna područja (4 gardijske br, 32 domobranske pukovnije i 4
samostalna bataljona – diviziona), brojnog stanja oko 60.000 vojnika. Raspolažu sa oko 70
tenkova, 40 oklopnih transportera, 140 artiljerijskih oruđa, 30 VBR-ova, 750 minobacača,
270 PAT-ova, 60 PAR (“Stinger i Strela 2M”), 200 POR i 12 transportnih helikoptera.
Očekivati je ofanzivna dejstva HVO u rejonu Teslića radi zauzimanja s. Komušina i Banje
Vrućice, na pravcu Kupres – Šipovo radi zauzimanja Jajca, a u sadejstvu sa 7. muslimanskim
korpusom, u rejonu Stolca i prema Srpskoj Posavini. Aktivnosti na Grahovskom i
Glamočkom pravcu će zavisiti od namera NDH prema RSK, a nosilac dejstava će biti HV.
Napadna dejstva će izvoditi uz masovnu upotrebu artiljerije i angažovanjem diverzantskih i
gardijskih jedinica za ostvarivanje prodora u dubinu teritorije, a za učvršćivanje postignutih
uspeha angažovaće i domobranske jedinice uz masovno zaprečavanje i utvrđivanje na
dostignutim linijama.
502
503
504

Krupa na Uni.
Sjeverozapada.
Jugozapada.

278

2.2. ORUŽANE SNAGE RH (HV)
2.1.3. Verovatni cilj i namere HV
Hrvatsko vojno i političko rukovodstvo u ovom periodu će uz podršku međunarodne
zajednice i preko SRJ intenzivirati vojne, političke i ekonomske pritiske, posebno na RSK sa
ciljem njene integracije u sastav NDH. Istovremeno će na prostoru bivše BiH u odnosima
sa Muslimanima formalno prihvatati pregovore i sporazume, a u praksi će sprovoditi samo
odredbe koje su u interesu Hrvata, a što se odnosi i na zajednička borbena dejstva (Srpska
Posavina, Kupres i Jajce).
Hrvatska politika je spremna na sklapanje trajnog saveza sa RS sa ciljem eliminisanja
Muslimana kao političkog faktora, uz uslov da se RSK reintegriše u sastav NDH sa
statusom autonomije. Politika NDH prema RS prilagođavaće se u zavisnosti od pogoršanja
odnosa Hrvata i Muslimana, a u osnovi ima za cilj strategijski hrvatski interes koji planiraju
realizovati kroz dvoličnu političku igru “džentlmenskih” sporazuma o izlasku Srba na more;
razmeni pojedinih delova teritorija u RSK za delove teritorije u RS; stvaranje preduslova
da se internim i tajnim dogovorima NDH sa SRJ i RS izvrši reintegracija RSK u NDH na
način da RSK izgubi status entiteta u obliku republike ili visokog stepena autonomije, te da
se što više teritorijalno smanji, čime žele isključiti eventualnu regionalizaciju, federalizaciju i
konfederalizaciju NDH (Istra, Dalmacija, Dubrovnik, Slavonija i RSK).
2.1.4. Način angažovanja i mogućnosti HV
HV angažuje glavne snage prema RSK. U toku su mobilizacija, grupisanje snaga, kao i
političko diplomatska kampanja, koju podržava Nemačka, u funkciji priprema za agresiju
na RSK. Političko-diplomatskom kampanjom žele obezbediti “legitimitet” za agresiju,
eliminisati Vensov plan za RSK, legitimitet učešća VJ u sprečavanju agresije na RSK, a
vezivanjem snaga VRS na teritoriji bivše BiH od strane snaga Federacije, sprečiti njeno
angažovanje u sprečavanju hrvatske agresije na RSK. Za sada su ove mere u funkciji
demonstracije sile i pritiska na RSK da prihvati “mirnu reintegraciju” u sastav NDH, kao i
spašavanja 5. muslimanskog korpusa od poraza. Očekuju da će oba cilja ostvariti primenom
ove opcije, ali nije isključena i vojna opcija na što ih podstiče Nemačka. Amerika bi podržala
vojnu opciju, a evropski saveznici bi prihvatili rezultate – faktičko stanje.
HV je prema RS na Dubrovačko-trebinjskom pravcu, Glamočkom i Grahovskom delu
fronta i na levoj obali Save od Slavonskog Broda do Županje angažovala oko 25.000 vojnika
(ekvivalent 12 brigada), 120 tenkova, 60 oklopnih transportera, 130 artiljerijskih oruđa, 30
VBR-ova, 350 minobacača, 120 PAT-ova, 80 PAR (“Strela 2M ili Stinger”), 120 POR. Ima
mogućnost ojačavanja i čestog smenjivanja snaga.
Snage u rejonu Slavonski Brod – Županja planiraju ofanzivna dejstva u sadejstvu sa 4.
ZP HVO i muslimanskim snagama radi zauzimanja Srpske Posavine. Glavne snage će
verovatno angažovati na uspostavljanju mostobrana u rejonu Svilaja radi produžetka napada
prema Modriči i Derventi, a pomoćnim snagama će ojačavati 4. ZP u mostobranu Orašje i
napadati na pravcu Dubočac – Derventa.
Na Dubrovačko-trebinjskom pravcu HV angažuje 3 brigade (oko 9.000 vojnika) sa
mogućnošću ojačavanja dovođenjem snaga iz dubine. Očekivati je ofanzivna dejstva manjih
razmera radi popravljanja taktičkog položaja i eventualnog zauzimanja zapadnih delova
Popovog Polja.
Na Grahovskom i Glamočkom pravcu HV angažuje oko 5000 vojnika uz mogućnost
dodatnog ojačavanja. Nastavak dejstava će uslediti u koliko ocene da nije moguća mirna
279

reintegracija RSK u sastav NDH, a sa ciljem da Kninsku krajinu odsecanjem dovedu u
nepovoljan operativni položaj.
3. ZADATAK VOJSKE REPUBLIKE SRPSKE
Vojska Republike Srpske ima zadatak: (1) krajnje upornom odbranom na svim delovima
ratišta odbraniti teritoriju RS, a odsudnom odbranom na s/z i j/z delu sarajevskog ratišta,
sprečiti po svaku cenu deblokadu Sarajeva spolja i presecanje komunikacije: Sarajevo –
Trnovo – Kalinovik, (2) ne dozvoliti, na bilo kom delu fronta, dublje prodore neprijatelja
i operativno-taktičko iznenađenje tipa Bihać i Kupres, a posebno severno od Zvornika,
na Majevici, Vozući, Vlašiću, kod Brčkog, Teslića i Srbobrana, (3) u periodu primirja, u
potpunosti realizovati zadatke i obaveze iz Naređenja Komandanta GŠ VRS str. pov. br.
03/4-182, od 05. 02. 1995. godine, (4) organizovanim i planskim izvođenjem b/d naneti
neprijatelju što veće gubitke u ž/s i TMS.
Za slučaj prekida četveromesečnog primirja i produžetka rata, blagovremeno isplanirati i
pripremiti 1-2 operacije strategijskog i 3-4 operacije operativnog nivoa, sa zadatkom: (1)
planskim i organizovanim materijalnim, propagandnim i drugim aktivnostima, grupisanjem
snaga i sredstava, izvođenjem demonstrativnih i b/d taktičkog značaja, u zonama i van
zona izvođenja planiranih operacija, obmanuti neprijatelja o stvarnim namerama, a zatim
energičnim dejstvom oklopno-mehanizovanih snaga, sa više pravaca, izvršiti što dublje
prodore, razbiti mu i uništiti snage, naneti što veće gubitke u ž/s i TMS, i na taj način silom
oružja nametnuti neprijatelju konačno rešenje rata, a svet prisiliti da prizna faktičko stanje
na terenu i završi rat, (2) popraviti operativno-strategijski položaj Vojske RS, (3) skratiti
liniju fronta i stvorit uslove za oživljavanje privrede RS, vraćanjem dela v/o, (4) obezbediti
što povoljnije uslove državno političkom rukovodstvu za vođenje mirovnih pregovora i
ostvarenje strategijskih ciljeva rata.
4. ODLUČIO SAM: Odsudnom odbranom, u z/o SRK, 30. pd, 22. pbr, TG-2/1. KK i
prema snagama Republike Hrvatske, i krajnje upornom odbranom na ostalom delu ratišta uz
jača aktivna dejstva na delu fronta u z/o ostalih korpusa, naneti neprijatelju što veće gubitke
u ž/s i TMS, sprečiti brze i dublje prodore u zahvatu operativno-taktičkih pravaca i rasecanje
teritorije, a pomoćnim snagama jačine do korpusa, izvođenjem 1-2 operacije strategijskog
nivoa (u z/o 1. KK – IBK i SRK – HK), i 3-4 operacije operativnog nivoa, izvršiti što dublje
prodore ka važnijim administrativnim i industrijskim centrima neprijatelja, razbiti mu i
uništiti snage i na taj način stvoriti uslove za pobedonosan završetak građanskog rata.
Težište odbrane imati u z/o SRK, 30. pd, TG-2/1.KK, Semberiji i Posavini, a težište
ofanzivnih dejstava imati na pravcima koji koncentrično izvode ka Tuzli, iz z/o 1. KK, IBK
i DK, i u zahvate reke Neretve i Zujevine.
Borbena dejstva u operacijama strategijskog nivoa podržati svim raspoloživim snagama
i sredstvima V i PVO. Gotovost za odbranu – odmah, a gotovost za izvođenje operacija
strategijskog i operativnog nivoa do 20. aprila 1995. godine, do kada izvršiti sve operativnostrategijske i materijalne pripreme predstojećih operacija VRS.
Pri izvođenju operacija strategijskog nivoa, prvo realizovati operaciju “Sadejstvo-95”, a zatim
operaciju “Prozor-95”. U pripremi operacije “Sadejstvo-95” izvesti operaciju “Spreča-95”,
a u pripremi operacije “Prozor-95” prethodno realizovati planirane operacije u nadležnosti
SRK i DK.
280

5. ZADACI JEDINICAMA:
2. KRAJIŠKI KORPUS: Do kraja marta, uz postojeća ojačanja, na s/z delu ratišta, što pre
izvršiti spajanje mostobrana u rejonu Krupa na Uni i na taj način skratiti front i stvoriti
uslove za produžetak ofanzivnih b/d, a j/i505 od Bihaća osloboditi komunikaciju: SkočajBaljevac-Ličko Petrovo Selo. U daljem aktivnim b/d stvoriti uslove za izlazak na desnu obalu
r. Una u rejonu Bihaća, i u sadejstvu sa snagama SVK naneti neprijatelju što veće gubitke i
slomiti ofanzivnu moć 5. muslimanskog korpusa.
Na j/i delu fronta, izvršiti pregrupisavanje snaga i po stvaranju povoljnih uslova, a u sadejstvu
sa snagama 30. pd i SVK razbiti ustaške snage i što pre izbiti na liniju: s. Čaprazlije – s.
Čelebić, gde preći u odbranu i biti u gotovosti za eventualno produženje napada ka Livnu,
Kupresu i Duvnu.
KM korpusa, u rejonu Oštrelja, a IKM po odluci komandanta korpusa.
1. KRAJIŠKI KORPUS: Odsudnom odbranom granice prema RH, u z/o 30. pd, 22. pbr
i TG-2 sprečiti prodore neprijatelja u zahvatu operativno-taktičkih pravaca, a aktivnim
dejstvima vezivati mu što jače snage i nanositi što veće gubitke u ž/s i TMS. Na ostalom
delu fronta krajnje upornom odbranom i izvođenjem planskih i iznenadnih bojeva i borbi
popraviti operativno-taktički položaj na Vlašiću, Komaru i Vozući. U okviru priprema za
izvođenje operacija operativno-strategijskog nivoa, vršiti plansko izvlačenje, uvežbavanje i
grupisanje snaga u zahvatu operativno-taktičkih pravaca koji izvode ka Tuzli.
Do polovine marta, pod rukovodstvom GŠ VRS i skupa sa komandom IBK i DK, isplanirati
operaciju strategijskog nivoa za odsecanje muslimanskih OS severno od Tuzle, njihovo
razbijanje i uništenje, prisiljavajući na taj način muslimansko vojno-političko rukovodstvo
da prizna faktičko stanje na ratištu i potpiše sporazum o prekidu vatre.
U operaciji angažovati sve raspoložive snage 1. KK, IBK, DK, V i PVO i GŠ VRS, uz
maksimalnu primenu mera operativno-strategijskog maskiranja i obmanjivanja neprijatelja,
pripremu stanovništva i svih struktura društva, kao i obezbeđenje strategijskih materijalnih
sredstava za logističku podršku operacije.
U pripremi i planiranju operacije precizno definisati vreme početka i trajanja operacije
po etapama – fazama, načinu izvođenja, angažovane snage, sadejstvo, snage za izvođenje
glavnog i pomoćnih udara i sl. Sve pripreme držati u strogoj tajnosti, a ofanzivna b/d
izvoditi energično i munjevito. Obezbediti maksimalnu odgovornost svih nivoa RiK-a za
doslednu realizaciju dobijenih zadataka.
Nosioc planiranja i izvođenja operacije GŠ VRS, sadejstvuju komande 1. KK, IBK, DK i V
i PVO. Na glavnom pravcu udara predvideti snage 1. KK, a na pomoćnim pravcima snage
IBK i DK. Operaciju planirati i izvesti pod nazivom “Sadejstvo-95”.
KM korpusa, u Derventi, a IKM korpusa ujedno i IKM GŠ VRS, za vreme izvođenja
operacije, u Modriči.
ISTOČNO-BOSANSKI KORPUS: Odsudnom odbranom u Posavini i Semberiji, a u
sadejstvu sa snagama 1. KK sprečiti prodor i spajanje snaga koalicije u širem rejonu Brčkog,
a organizovanim i planskim izvođenjem borbi i bojeva koristiti svaku priliku za popravljanje
operativno-taktičkog položaja u Posavini, Semberiji i na Majevici.
Pod rukovodstvom GŠ VRS, a u saradnji sa komandom 1. KK, DK i V i PVO, do polovine
marta izvršiti sve neophodne pripreme i planiranje strategijske operacije “Sadejstvo-95”,
505

Jugoistočno.

281

a u cilju odsecanja i uništenja muslimanskih OS severno od Tuzle, proširenje koridora i
definitivnog otklanjanja opasnosti od prodora i spajanja snaga koalicije u rejonu Brčkog.
U sadejstvu sa DK, do kraja marta, izvršiti planiranje operacije operativnog nivoa pod
nazivom “Spreča-95” sa zadatkom:
– u prvoj fazi operacije, odseći muslimanske OS u širem rejonu Teočaka i Sapne, a zatim
produžiti napad i u drugoj fazi operacije razbiti i uništiti muslimanske snage u novostvorenoj
enklavi Teočak. Nosioc planiranja i rukovođenja b/d za vreme izvođenja operacije komanda
IBK. Vreme početka izvođenja operacije će odrediti GŠ VRS, a po realizaciji ove operacije
pristupiti izvođenju strategijske operacije “Sadejstvo-95”.
Na ostalim delovima fronta, demonstrativnim i planskim izvođenjem borbi i bojeva, kao i
mera operativno-taktičkog maskiranja, gde god je to moguće, popraviti operativno-taktički
položaj, vezivati što jače snage za sebe i ne dozvoliti im pregrupisavanje, izvlačenje i upotrebu
na drugim pravcima.
KM korpusa u Bijeljini, a IKM korpusa po odluci komandanta korpusa.
DRINSKI KORPUS: Krajnje upornom i aktivnom odbranom, a u sadejstvu sa delom
snaga SRK, na s/z delu ratišta i oko enklava, sprečiti prodore neprijatelja na izabranim
operativno-taktičkim pravcima. Demonstrativnim i aktivnim b/d uz primenu mera
operativno-taktičkog maskiranja, vezivati što jače snage za sebe, na s/z delu ratišta, a prema
enklavi Srebrenica i Žepa što pre izvršiti potpuno fizičko odvajanje Srebrenice od Žepe,
čime sprečiti i pojedinačno komuniciranje između ovih enklava. Svakodnevnim planskim i
osmišljenim borbenim aktivnostima stvoriti uslove totalne nesigurnosti, nepodnošljivosti i
besperspektivnosti daljnjeg opstanka i života mještana u Srebrenici i Žepi.
Za slučaj odlaska snaga UNPROFOR-a iz Žepe i Srebrenice, komanda DK će isplanirati
operaciju pod nazivom “Jadar” sa zadatkom razbijanja i uništenja muslimanskih snaga u
ovim enklavama i definitivnog oslobađanja Podrinja.
Do polovine marta 1995. godine, u dogovoru sa komandom HK i SRK, isplanirati operaciju
“Zvijezda – 95” sa zadatkom oslobađanja srpskih prostora u enklavi Goražde i svođenja
enklave na veličinu zaštićene zone od 3 km od centra grada, kao i definitivnog vojničkog
poraza muslimanskih OS i otklanjanja bilo kakve mogućnosti za spajanje sa snagama na
Igmanu i Bjelašnici.
Nosioc planiranja i izvođenja b/d u obe operacije, komanda DK. Operaciju “Zvijezda-95”
izvesti po završetku operacije “Spreča-95”, a pre izvođenja operacije “Prozor-95”.
Do kraja marta, a u dogovoru sa komandom IBK, učestvovati u planiranju operacije
“Spreča-95”, sa zadatkom odsecanja muslimanskih OS na pravcu Kalesija-Simin Han, a
zatim razbijanja i uništenja muslimanskih snaga u rejonu Teočak, Sapna i Vitinica, i na taj
način definitivno otkloniti opasnost od prodora muslimana ka Drini, severno od Zvornika.
Nosioc planiranja i izvođenja b/d u operaciji “Spreča-95”, komanda IBK.
Vreme početka izvođenja operacija, po izvršenom planiranju, pripremi i materijalnom
obezbeđenju, a po odluci GŠ VRS.
Komanda korpusa će formirati gotove snage jačine brigade, za intervenciju na ugroženim
pravcima i izvođenje ofanzivnih b/d u svojoj z/o i u z/o drugih korpusa.
KM korpusa u Vlasenici, a IKM po odluci komandanta korpusa.
SARAJEVSKO-ROMANIJSKI KORPUS: Odsudnom odbranom na s/z i j/i delu ratišta,
upornom i odlučnom odbranom na centralnom delu ratišta, a u sadejstvu sa snagama HK
i 1. gmtbr, po svaku cenu sprečiti deblokadu Sarajeva spolja, presecanje komunikacije:
Sarajevo – Trnovo – Kalinovik i zauzimanje industrijskih kompleksa “Vogošća”, “Rajlovac”
282

i “Hadžići”, a planskim izvođenjem demonstrativnih i aktivnih b/d (borbi i bojeva) i
primenom raznovrsnih mera operativno-taktičkog maskiranja, popraviti operativno-taktički
položaj u širem rejonu Trnova, vezivati što jače snage za sebe i stvoriti uslove za izvođenje
operacije strategijskog nivoa, dolinom r. Zujevina i Neretva, a u cilju definitivnog odsecanja
Sarajeva i spajanja snaga HK i SRK u širem rejonu Konjica.
Do kraja marta, a pod rukovodstvom GŠ VRS i skupa sa komandom HK, isplanirati
operaciju strategijskog nivoa pod nazivom “Prozor-95”, za odsecanje Sarajeva i fizičko
razdvajanje muslimanskih snaga 1. i 4. K.
U operaciji angažovati sve raspoložive snage SRK, HK, GŠ VRS i ojačanja iz 1. KK, IBK i
DK, ekvivalenta do šest brigada, a što će biti regulisano posebnim naređenjem.
U dogovoru sa HK i 1. gmtbr, do polovine marta 1995. godine, isplanirati operaciju pod
nazivom “Lukavac-95” za vraćanje izgubljenih položaja na Igmanu, Bjelašnici i Treskavici,
čime stvoriti uslove za produžetak napada ka Ivan Sedlu. Nosioc planiranja i izvođenja
operacije, komanda SRK.
Na s/z i j/z delu ratišta (u rejonu Vogošća i Trnova) u stalnoj gotovosti imati po jedan gotov
bataljon za brzu intervenciju na ugroženim pravcima i kao nosioce b/d u z/o korpusa.
Strategijsku operaciju “Prozor-95” realizovati po završetku operacija “Sadejstvo-95”,
“Zvijezda-95” i “Lukavac-95”.
KM korpusa u Lukavici, a IKM po odluci komandanta korpusa.
HERCEGOVAČKI KORPUS: Krajnje upornom i odlučnom odbranom sprečiti prodor
neprijatelja iz zaleđa Dubrovnika i šireg rejona Konavlja ka Trebinju, i iz srednjeg toka r.
Neretva ka Podveležju.
U širem rejonu Rogoja i na južnim padinama Treskavice, iz sastava 11. pbr i 1. gmtbr imati
gotove snage jačine bataljona za intervenciju i udar u bok i pozadinu muslimanskih snaga,
a u slučaju napada na Trnovo i Kijevo i postojanje opasnosti od presecanja komunikacije:
Sarajevo-Trnovo-Kalinovik.
Do polovine marta 1995. godine, a u dogovoru sa komandom SRK učestvovati u izradi i
planiranju operacije “Lukavac-95” za povratak izgubljenih položaja na Igmanu, Treskavici i
Bjelašnici i stvaranju uslova za prodor ka Ivan Sedlu.
Nosioc planiranja i izvođenja operacije komanda SRK.
Sa komandom DK planirati operaciju “Zvijezda-95”, u cilju razbijanja muslimanskih OS u
enklavi Goražde i oslobađanja komunikacije: Ustiprača-Goražde-Srbinje.
Nosioc planiranja i rukovođenja b/d u operaciji, komanda DK.
Do kraja marta 1995. godine komanda HK će isplanirati operacije za izbijanje u dolini r.
Neretva, pod nazivom “Krivaja-95” i za izlazak na obalu mora u sektoru: Prevlaka-Cavtat,
pod nazivom “More-95”. Operacije planira i rukovodi b/d komanda HK.
Vreme početka operacija, po izvršenim pripremama, materijalnom obezbeđenju i odluci GŠ
VRS. Pored snaga HK u operaciji predvideti i planirati angažovanje slobodnih snaga DK,
SRK i GŠ VRS, ekvivalenta dve brigade, što će biti regulisano posebnim naređenjem.
KM korpusa u Lastvi, a IKM po odluci komandanta korpusa.
VAZDUHOPLOVSTVO I PROTIVVAZDUŠNA ODBRANA: Težišno angažovati506 na
pripremi i osposobljavanju za uspešno suprotstavljanje i uništenje neprijateljskih letilica
u vazdušnom prostoru, vazduhoplovnu i vatrenu podršku glavnih snaga VRS, u slučaju
506

U izvorniku piše dva puta angažovati.

283

strane agresije, a pre svega oružane agresije RH na RSK i RS, kao i poboljšanju žilavosti i
otpornosti sistema VOJ-a u uslovima elektronskog ometanja sa zemlje i iz vazduha.
Posebnu pažnju posvetiti pripremi pojedinaca i jedinica za vazduhoplovnu i vatrenu podršku
snaga pri izvođenju strategijskog nivoa “Sadejstvo-95” i “Prozor-95”.
Do kraja marta 1995. godine formirati mešovito odelenje helikoptera (2 transportna He,
2 POHe i 1 He opšte namene) koje obučiti i osposobiti za izvršavanje borbenih zadataka
u složenim meteo uslovima i noći, na teritoriji RS, u dubini neprijatelja i za borbu sa
neprijateljskim helikopterima u vazduhu. Izboru i obuci posada posvetiti posebnu pažnju.
Uz pomoć GŠ VRS što pre iznaći mogućnosti i obezbediti kontinuitet u obuci i trenažu
pilota LBA, na prostoru SRJ ili na prostoru RS i RSK.
Komandno mesto u Banja Luci, a IKM po odluci komandanta V i PVO.
CVŠ VRS “RAJKO BALAĆ”: Težište rada imati na potpunoj realizaciji zadataka i obaveza
iz Instrukcije za obuku u 1995. godini, popuni Centra adekvatnim nastavničkim kadrom i
poboljšanju materijalne baze za kvalitetniju obuku, život i rad slušaoca.
Praktične forme obuke, kad god je to moguće, izvoditi što bliže ili na frontu, a bojeva
gađanja iz artiljerijskog, minobacačkog, protivavionskog i tenkovskog naoružanja izvoditi
po neprijateljskim ciljevima.
Komanda CVŠ VRS će od vojničkog i starešinskog sastava i slušaoca na obuci, kao i od
raspoloživih borbenih sredstava za izvođenje nastave formirati mešoviti bataljon koji će biti
u dvanaestočasovnoj gotovosti za upućivanje na izvršenje borbenog zadatka, a po odluci
Komandanta GŠ VRS. Bataljon formirati, popuniti municijom i ostalim MS, a kroz plansko
uvežbavanje i proveru b/g obezbediti naređeni nivo b/g.
Mešoviti bataljon tretirati kao rezervu GŠ VRS.
KM CVŠ VRS u Banja Luci, a IKM po odluci komandanta Centra.
6. OBEZBEĐENJE BORBENIH DEJSTAVA
6.1. Moralno-psihološko obezbeđenje
Obavezuje se državno-političko i vojno rukovodstvo da ispolji maksimalnu spremnost,
inicijativu i preduzme sve potrebne mere radi afirmacije svesrpskog jedinstva, definisanja
jasne i jedinstvene nacionalne strategije, prevazilaženja prisutnih razlika i potenciranja na
onome što nas spaja, a ne na onome što nas razdvaja.
Okupiti svo rukovodstvo srpskog naroda i uspostaviti jedinstven političko-državni i vojni
koncept sa jedinstvenim rukovodstvom.
Planskim, organizovanim i sa državnog nivoa koordiniranim informativno-propagandnim
delovanjem, na spoljnjem planu, obezbediti ofanzivniji propagandno-informativni nastup
u cilju pridobijanja saveznika, produbljivanja raskola unutar koalicije, razobličavanja
pristrasnog i neprijateljskog delovanja pojedinaca i dela snaga UNPROFOR-a i određenih
humanitarnih organizacija i podrivanje borbenog morala neprijatelja, a na unutrašnjem
planu, razvijati svest naroda i boraca o nužnosti i mogućnosti vođenja oružane borbe
i vojničkog poraza neprijatelja, kao i potrebu stavljanja svih raspoloživih ljudskih i
materijalnih potencijala u funkciju oslobodilačke borbe i stvaranja slobodne i jedinstvene
srpske države na prostoru bivše Jugoslavije.
Preko nadležnih državnih i vojnih organa, zaduženih za rad sa UNPROFOR-om i
humanitarnim organizacijama, planskim i nenametljivim restriktivnim odobravanjem
zahteva, smanjiti i ograničiti logističku podršku snaga UNPROFOR-a u enklavama i dotur
materijalnih sredstava muslimanskom življu, i učiniti ih ovisnim od naše dobre volje, a
istovremeno izbeći osudu međunarodne zajednice i svetskog javnog mnenja.
284

U primeni ostalih oblika obezbeđenja b/d, preduzimati sve mere kako je to dato u Direktivi
Op br. 6, s tim što težište pozadinskog obezbeđenja u 1995. godini imati na obezbeđenju
jedinica koje su predviđene za izvođenje operacija strategijskog nivoa.
Posebnu pažnju posvetiti obuci i punoj b/g svih sistema i jedinica PVO, a iste obučiti i
osposobiti za efikasno vođenje borbe sa svim ciljevima u vazdušnom prostoru, posebno sa
borbenim sastavima NATO pakta.
7. RUKOVOĐENJE I KOMANDOVANJE:
Komandno mesto Vrhovne komande u rejonu Pale, a KM i PKM GŠ VRS u rejonu Han
Pijesak.
Na nivou VRS, vezu organizovati po sadašnjim planovima rada, a za operacije kojim
rukovodi GŠ VRS, vezu organizovati po posebnom naređenju i planu rada, uz strogo
poštovanje dokumenata kripto zaštite.
Izveštaje dostavljati:
a) Redovne – do 19.00 časova, sa stanjem u 17.00 časova.
b) Vanredne – po potrebi i u slučaju iznenadnog dejstva i prodora neprijatelja.
c) O gotovosti za ofanzivna dejstva, i
d) Sumarne – svaka tri dana izvođenja aktivnih b/d.
8. Odluke komandanata korpusa dostaviti na odobrenje Komandantu GŠ VRS, na sedam
dana pre izvođenja planirane operacije.
Izradio: pukovnik Radivoje Miletić
Kucao: stariji vodnik Spasoja Zeljković
Kucano u dva primerka
VRHOVNI KOMANDANT
Dr. Radovan Karadžić, [v.r.]
M.P.507
Preslika u posjedu priređivača.

90

1995., ožujak 8.
[Banja Luka]
Zapovijed Komande 1. lbr VRS podčinjenim postrojbama za obranu i aktivna bojna
djelovanja u skladu s namjerama ABiH i HVO-a potpomognutih HV-om, da presijeku
Koridor i ovladaju Bosanskom Posavinom
KOMANDA 1. BANJALUČKE VOJNA TAJNA
LAKE PJEŠADIJSKE BRIGADE STROGO POVJERLJIVO
Str. pov. br. 518/95 Primjerak br. 5.
Dana 08. 03. 1995. godine

507

Okrugli pečat: Glavni štab Republike Srpske.

285

ZAPOVJEST ZA ODBRANU I AKTIVNA DEJSTVA
Sekcija: 1 : 25000 Vinkovci 3-3, Vinkovci 3-4

Tuzla 1-1, Tuzla 1-2
1. PODACI O NEPRIJATELJU
U zoni obavještajne odgovornosti TG-5 “Orašje” hrvatsko-muslimanske snage ubrzano se
naoružavaju, vrše pregrupisavanje snaga, formiraju specijalne jedinice, sve sa ciljem kako bi
što uspješnije izveli već najavljenu proljetnu ofanzivu na naše snage.
U napadu na zonu b/d TG-5 “Orašje” neprijatelj, uz neposredno sadejstvo i podršku
snaga HV, angažovao bi snage 4. ZP “Bos.508 Posavina” jačine pet brigada i dijelove 2. K
ABiH jačine 5-7 brigada sa ciljem: jednovremenim napadom iz mostobrana Orašje i rejona
Gradačca razbiti snage TG-5, a potom u sadejstvu sa susjedima i HV produžiti dalja dejstva,
zauzeti Brčko, Modriču, presjeći komunikaciju Modriča-Obudovac-Brčko i izvršiti fizičko
spajanje snaga iz mostobrana Orašje sa snagama ABiH a potom i okupiranje kompletne
Srpske Posavine. Za izvršenje napada vjerovatno će biti ojačane sa još 2-3 brigade HV.
Glavnim snagama vjerovatno će napadati na pravcu: s. Lepnice – s. Pelagićevo (s. Ulice),
a pomoćnim snagama na pravcima: s. Bok – s. Obudovac – s. Orlovo polje, s. Brvnik – s.
Novo selo – s. Crkvina, i s. Grebnice – s. Tišina – s. Crkvina sa ciljem: uz dugotrajnu i jaku
vatrenu pripremu i ubacivanjem jačih DTG-a u našu pozadinu, vjerovatnim desantiranjem
snaga (s. Batkuša) i uz energičan napad razbiti naše snage i u bližem zadatku ovladati linijom:
s. Krepšić – s. Lončari – s. Obudovac – s. Batkuša – s. Novo selo, a u sledećem produžiti
napad i ovladati linijom: s. D.509 Vukšić – s. Pelagićevo – s. Orlovo Polje – s. G.510 Slatina –
s. Crkvina gdje bi se spojio sa snagama 2. K muslimanske vojske koje bi dejstvovale iz pravca
Gradačca. Za izvođenje napada u z/o naše brigade neprijatelj će vjerovatno angažovati 1. i 2.
bojnu 106. pukovnije HVO, sa snagama do jedne brigade HV, na pravcima: s. Oštra Luka
– s. Batkuša i s. Bok – s. Obudovac – s. Orlovo polje.
Vjerovatno raspored ovih snaga je sljedeći:
– 1. brojna 106. pukovnije HVO, ojačana dijelovima brigade HV, trenutno posjeda
položaje, desno: Gajevi, lijevo: put s. Kerezi – s. Bok sa KM u rejonu s. Oštra Luka.
– 2. bojna 106. pukovnije HVO ojačana dijelovima brigade HV, trenutno posjeda položaje,
desno: put s. Kerezi – s. Bok, lijevo: s. Briježnica sa KM u rejonu s. Bok. Obe bojne su
popunjene sa 600-700 bojovnika sa šireg područja s. Oštra Luka, s. Bok, s. Matići i s.
Bukova Greda.
Pored ličnog naoružanja neprijatelj raspolaže sredstvima vatrene podrške: bateriju MB 120
mm u rejonu s. Bukova Grada, bateriju MB 82 mm u rejonu s. Poljica, 7-8 tenkova u rejonu
s. Špionjaci i s. Vidovići 2 VBR-a “Plamen” koji dejstvuju sa unaprijed određenih VP, 10
MB 60 mm oko 8 BsT, 4 PAT-a 20/3, 2 PAT-a 30/2 “Prage”, RB i RBR oko 40 komada.
Odbranu je organizovao u dvije linije. Na prvoj liniji ima 23 dobro urađena bunkera,
povezana tranšejama i saobraćajnicama. Oklopna sredstva vjerovatno će upotrijebiti na
pravcima: s. Bok – s. Kerezi i s. Oštra Luka – s. Crevići.
U s. Matijaševići vjerovatno je stacionirana DTG jačine jednog ojačanog voda. Vatrenu
podršku će vršiti artiljerijom 4. ZP i artiljerijom HV iz s. Štitar, s. Babina Greda i Županje.
508
509
510

Bosanska.
Donji.
Gornja.

286

2. ZADATAK BRIGADE
1. lpbr Banja Luka (bez 1. čete) sa vodom “PRAGA” organizuje odbranu u zoni, desno:
grupa kuća (zaselak Zorani – uključno) – s. Kojići (tt 89 – isključno) i lijevo: s. Polojčani
(isključno) – s. Đukići (uključno).
Zadatak: U sadejstvu sa dijelom snaga 2. posavske 1 pbr, osloncem na inžinjerijski uređeno
zemljište i zaprečavanje slomiti neprijateljski napad na p/k.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u p/n na pravcima: s. Zorani
– s. Bok i tt 87 – s. Špionjaci i dalja dejstva ka s. Tolisa.
Po posebnom Naređenju ili pri otpočinjanju iznenadnog neprijateljskog napada 3/2
Posavske lpbr u svojoj zoni se predpočinjava komandi 1. lpbr Banja Luka.
Odgovoran za spoj sa 2. Posavskom lpbr.
Brigadnom rezervom biti u gotovosti za intervenciju u z/o 6. Sanske pbr ili 3. Posavske lpbr,
po mom naređenju.
Podržava AG TG-5.
KM u s. Obudovac.
3. ZADATAK SUSJEDA
Desno od nas odbranu i aktivna borbena dejstva organizuje 3/2 pos.511 lpbr sa zadatkom:
Krajnje upornom i aktivnom odbranom držati sadašnje položaje a po sticanju uslova preći
u ofanzivna borbena dejstva.
Lijevo od nas odbranu i aktivna borbena dejstva organizuje 2. pos. lpbr (-3. bataljon) sa
zadatkom: Upornom i aktivnom odbranom držati sadašnje položaje a po sticanju uslova
preći u ofanzivna dejstva.
4. ODLUKA
Odlučio sam: Produžiti sa izvođenjem odbrane u dodjeljenoj zoni, grupišući glavne snage
na pravcu Malbašino Polje – s. Obudovac, a pomoćne snage na pravcu: s. Špionjaci (tt
87,2) – Bašće, sa zadatkom: osloncem na inžinjerijski uređeno i zaprečeno zemljište,
šume i naseljena mjesta, u sadejstvu sa dijelovima 3/2 posavske lpbr upornom i aktivnom
odbranom nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i TMS i slomiti neprijateljski napad
na p/k odbrane.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad na pravcima:
s. Zorani – s. Bok i tt 87,2 – s. Špionjaci, sa zadatkom: u sadejstvu sa 1. lpbr Čelinac i 2.
pos. lpbr, uz snažnu podršku artiljerije, razbiti snage neprijatelja na pravcima napada i što
prije ovladati rejonom s. Bok, izbiti na komunikaciju s. Bok – s. Tuzlani, zatim produžiti
dejstva i ovladati rejonom s. Tolisa i izbiti na r. Sava, gdje preći u odbranu.
Prednji kraj odbrane imati na liniji: grupa kuća, zaselak Zorani (porušena kuća), – 70 m
južno od tt. 87,1 (put za s. Bok) – Grede – tt 87,2 – ivica šume ispred puta sjeveroistočno
od s. Polojčani.
Borbeni raspored:
– snage za odbranu,
– snage za napad,
– snage za ubacivanje,
– snage za podršku,
– rezerva.
511

Posavska.

287

Gotovost za odbranu: ODMAH.
Gotovost za napad: po sticanju uslova i po posebnom naređenju.
5. ZADATAK JEDINICA
5.1. 6. četa organizuje i izvodi odbranu u rejonu, desno: grupa kuća 200 m lijevo od tt
87,00 (uključno naseljena kuća), lijevo: jezero po dubini kanal Briježnica sa zadatkom:
osloncem na inžinjerijski uređeno zemljište, zaprečavanje i naselje Širaje, upornom i
aktivnom odbranom nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i TMS i slomiti mu napad
na prednjem kraju odbrane.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad pravcem:
jezero – s. Vidovići – s. Bok, sa zadatkom: u sadejstvu sa 5. četom 1. lpbr Banja Luka i
3/2 pos. lpbr ovladati rejonom s. Bok, izbiti na raskrsnicu puteva s. Obudovac – s. Bok i s.
Matići – s. Bok, a zatim produžiti dejstva pravcem: s. Bok – Bukova Greda i u sadejstvu sa
ostalim snagama brigade i 3/2 pos. lpbr ovladati rejonom s. Tolisa i izbiti na r. Savu u rejonu
Mlake gdje preći u odbranu.
Odgovorna za spoj sa 3/2 pos. lpbr.
KM: s. Zorani kuća _____________.
5.2. 5. četa sa jednom “Pragom” i jednim topom 37mm organizuje i izvodi odbranu u
rejonu, desno: jezero uključno, lijevo: put s. Obudovac – s. Bok uključno, po dubini Širaje
sa zadatkom: osloncem na inžinjerijski uređeno zemljište, zaprečavanje i naselje Širaje,
upornom i aktivnom odbranom nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i MTS i slomiti
mu napad na prednjem kraju odbrane.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad pravcem: tt
87,1 – s. Vidovići – s. Bok sa zadatkom u sadejstvu sa 6. četom i 1-3/2 pos. lpbr ovladati
rejonom s. Bok, izbiti na raskrsnicu puteva s. Bok – s. Obudovac i s. Bok – s. Tuzlani,
do raskrsnice puteva koji iz puta s. Bok – s. Tuzlani izvodi za s. Bukova Greda, a zatim
produžiti dejstva pravcem s. Bok – s. Bukova Greda i u sadejstvu sa ostalim snagama naše
brigade i 1-3/2 pos. lpbr ovladati rejonom s. Tolisa i izbiti na r. Savu u rejonu Gajića gdje
preći u odbranu.
KM: s. Širaja kuća _____________.
5.3. 1.-3/2 pos. lpbr organizuje i izvodi odbranu u rejonu, desno: put s. Obudovac – s. Bok
(uključno), lijevo Grede (kanal isključno), po dubini s. Crevići, sa zadatkom: osloncem na
inžinjerijski uređeno zemljište, zaprečavanje i naselje Kerezi, upornom i aktivnom odbranom
nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i MTS i slomiti mu napad na prednjem kraju
odbrane.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protiv napad pravcem:
Grede – Gajevi i s. Bok i u sadejstvu sa 5. i 1. četom 1. lpbr Banja Luka ovladati s. Bok,
izbiti na liniju desno: put Bok – Bukova Greda, lijevo: škola, a zatim produžiti dejstvo
pravcem tt 86,1 – Bukova Greda – Tolisa, i u sadejstvu sa ostalim snagama naše brigade
ovladati rejonom s. Tolisa i izbiti na r. Sava u rejon tt 87,2 gdje preći u odbranu.
KM: s. Kerezi kuća ______________.
5.4. 1. četa organizuje i izvodi odbranu u rejonu, desno: Grede (kanal uključno), lijevo:
Šiljata šuma koja se proteže sjeverno od tt 87,8 po dubini: s. Crevići, sa zadatkom: osloncem
na inžinjerijski uređeno zemljište, zaprečavanje i naselje Crevići, upornom i aktivnom
odbranom nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i MTS i slomiti mu napad na prednjem
kraju odbrane.
288

Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad pravcem:
ADA – Bočac – Bok sa zadatkom: u sadejstvu sa 2. četom 1. lpbr Banja Luka i 1-3/2 pos.
lpbr ovladati rejonom s. Bok i izbiti na liniju desno: škola, lijevo: crkva zapadno za 200 m,
a zatim produžiti dejstva pravcem: crkva – Bukova Greda – Tolisa, i u sadejstvu sa ostalim
snagama brigade i 1-3/2 pos. lpbr izbiti na r. Savu u rejonu tt 87,0 gdje preći u odbranu.
KM: s. Kerezi kuća _________________.
5.5. 2. četa sa jednim PAT-om 20/1 organizuje i izvodi odbranu u rejonu desno: špicasta
šuma (isključno), lijevo: most na kanalu (Djevojački most) uključno, po dubini: tri četvrtaste
šume sjeverozapadno od s. Crevići, sa zadatkom: osloncem na inžinjerijski uređeno zemljište
i zaprečavanje, upornom i aktivnom odbranom nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i
MTS i slomiti mu napad na prednjem kraju odbrane.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad pravcem:
tt 87,2 – Špionjaci – Šepići, sa zadatkom: u sadejstvu sa 1. i 3. četom 1. lpbr Banja Luka
ovladati rejonom s. Šepići i izbiti na liniju, desno: grupa kuća 300 m zapadno od crkve,
lijevo: raskrsnica sporednog puta sa putem s. Tuzlani – s. Bok a zatim produžiti dejstva
pravcem: Bukova Greda – Tolisa i u sadejstvu sa ostalim snagama brigade ovladati rejonom
s. Tolisa i izbiti na r. Sava u širem rejonu Grbavica do pruge, gdje prijeći u odbranu.
KM: s. Crevići kuća _____________.
5.6. 3. četa jednom “Pragom” organizuje i izvodi odbranu u rejonu desno: kanal (Djevojački
most) isključno, lijevo: 30 m južno od velike usamljene vrbe (uključno), po dubini: raskrsnica
puta s. Božići – s. Polojčani i sporednog puta sjeveroistočno od s. Božići, sa zadatkom:
upornom i jakom odbranom, osloncem na inžinjerijski uređeno zemljište i zaprečavanje, te
naseljeno mjesto s. Božići nanijeti neprijatelju što veće gubitke u ž/s i slomiti mu napad na
prednjem kraju odbrane.
Po slamanju neprijateljskog napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad pravcem:
tt 87,2 (zapadno za 250 m) – s. Špionjaci – s. Šepići sa zadatkom u sadejstvu sa 1. i 4.
četom 1. lpbr Banja Luka ovladati rejonom s. Šepići i izbiti na liniju, desno: raskrsnica
sporednog puta sa putem s. Tuzlani – s. Bok, lijevo: most na r. Tolisa, a zatim produžiti
dejstva pravcem: mosta na r. Tolisa – s. Bukova Greda, i u sadejstvu sa ostalim snagama naše
brigade izbiti na r. Sava u širem rejonu Grbavice, gdje preći u odbranu.
KM: s. Crevići, kuća Popović Dušana.
5.7. 4. četa organizuje i izvodi odbranu u rejonu, desno: 30 m južno od velike usamljene
vrbe (isključno), lijevo: ivica šume ispred puta koji sjeveroistočno ide iz s. Polojčana, po
dubini: s. Božići sa zadatkom: osloncem na inžinjerijski uređeno zemljište, zaprečavanje i
naseljeno mjesto Božići upornom i aktivnom odbranom nanijeti neprijatelju što veće gubitke
u ž/s i TMS i slomiti mu napad na prednjem kraju odbrane. Po slamanju neprijateljskog
napada biti u gotovosti za prelazak u protivnapad pravcem: Sredelj – Špionjaci – Šepići, sa
zadatkom: u sadejstvu sa 3. četom i 1. lpbr Banja Luka i 2. pos. lpbr (-3. bataljon) ovladati
rejonom s. Šepići i izbiti na komunikaciju s. Šepići. U isto vrijeme obezbjeđuje lijevi bok
brigade, a zatim produžiti dejstva pravcem: s. Šepići (tt 85,9) – Bukova Greda – Tolisa i
izbiti na r. Savu u rejonu Suho polje gdje prijeći u odbranu.
KM: s. Polojčani kuća _____________.
5.8. Četa MB 82 mm posjeda osnovni vatreni položaj sa 1. vodom u rejonu sjeverno od
Širaja, a 2. vodom u rejonu jugozapadno od tt 87,9, sa zadatkom:
a) U odbrani:
Biti u gotovosti za neutralisanje neprijateljskih snaga ispred p/k odbrane i ostvarivanje
zaprečne vatre,
289

b) U napadu podržavati napad naših snaga na pravcima:
– 1. vod na pravcu: Pljoštare – s. Vidovići – s. Bok i Malbašino polje – Jaruge – s. Bok.
– 2. vod na pravcu: Grue – Selišta – s. Bok i Sredelj – Egmeći – s. Šepići – s. Bok.
Naredni vatreni položaj imati:
– 1. vod: U rejonu s. Bok (južno od komunikacije)
– 2. vod: U rejonu tt 86,1 (Poljica), odakle podržavati napad naših snaga na pravu s. Bok –
s. Tolisa i s. Bok – s. Bukova Greda – s. Tolisa.
Gotovost za odbranu: ODMAH.
KM: s. Kerezi, kuća _____________.
5.9. Lab PVO posjeda osnovne vatrene položaje odvojeno po vodovima, u gotovosti za
gađanje ciljeva u vazdušnom prostoru i na zemlji.
Vod 20/3mm posjeda osnovne vatrene položaje u rejonu: raskrsnica puteva s. Obudovac –
s. Jurišić Mahala i s. Obudovac – s. Kerezi, sa osnovnim pravcem dejstva između 1 i 2, sa
zadatkom: PVO KM brigade, vatrenih položaja MB 82 mm i gađanje ciljeva na zemlji.
Vod 37 mm sa jednim oruđem posjeda osnovni vatreni položaj, u rejonu sjeverozapadno od
tt 87,1 (vikendica), a drugim oruđem južno 150 m od tt 86,7 sa zadatkom: gađanje ciljeva
na zemlji.
Vatru na nenajavljene letjelice otvarati samoinicijativno bez posebnog naređenja.
Naredni vatreni položaj imati:
a) Sa vodom 20/3 u s. Bok (širi rajon kafane “Milina”)
b) Sa vodom 37 mm s. Bok (raskrsnica puteva: s. Bok – Oštra luka i puta s. Bukova Greda
– s. Bok).
KM: s. Obudovac, kuća ________________.
6. PROTIVOKLOPNA BORBA
Težište PoB-e imati u zahvatu puteva koji sa neprijateljske strane izvode u zonu odbrane
brigade, posebno u zahvatu puteva: s. Kerezi – s. Bok i s. Crevići – s. Špionjaci.
Protivoklopnu borbu voditi BsT, “osama”, “zoljama”, RB, BRK (M-79) i POLK 9k-11.
Obezbjediti da u svim smjenama bude dovoljan broj boraca obučenih u rukovanju
navedenim oruđima. U svim jedinicama formirati grupe lovaca tenkova.
7. PROTIVVAZDUŠNA ODBRANA
Težište PVO imati na pravovremenom osmatranju, javljanju o vazdušnoj opasnosti. U svim
vodovima odrediti osmatrače vazdušnog prostora. Borbu sa ciljevima u vazdušnom prostoru
voditi svim formacijskim i pridodatim oružjem i oruđem, vodeći računa o uspješnosti
dejstva istih. Maskiranju, izradu lažnih vatrenih položaja sredstava za podršku i primjeni
ostalih mjera PVZ posvetiti maksimalnu pažnju. Obavještenje o situaciji u vazdušnom
prostoru na talasu obavještenja od VOJIN-a. Na sve letilice u vazdušnom prostoru koje
nadlijeću bez najave otvarati vatru samoinicijativno.
8. PROTIVDESANTNA BORBA
Protivdesantnu borbu u z/o brigade voditi snagama brigadne rezerve.
9. OBEZBJEĐENJE BORBENIH DEJSTAVA
9.1. MORALNO PSIHOLOŠKO OBEZBJEĐENJE
U sklopu cjelokupnih moralnih i psiholoških priprema produžiti sa preduzimanjem mjera
i aktivnosti na planu jačanja morala boraca i njihove spremnosti za izvršenje predstojećih
zadataka u uslovima jake neprijateljske vatre. Potencirati da je ovo odsudan trenutak i da
290

od uspjeha ovih dejstava zavisi kakav će biti konačan ishod rata. Isticati da bi eventualni
neuspjeh doveo u pitanje ostvarenje i postojanje Republike Srpske.
Težište moralno-psiholoških priprema imati za izvođenje aktivnih b/d. Prema nosiocima
narušavanja borbenog morala jedinica, koji vrše opstrukcije, šire paniku i svojim ukupnim
ponašanjem destruktivno djeluju, preduzimati rigorozne zakonske mjere.
Obezbjediti da svaki starješina i borac detaljno poznaje svoj zadatak. Starješine moraju
biti vođe, a naročito komandiri odjelenja, vodova i četa. Spriječiti da oni budu nosioci
defetizma.
9.2. OBAVJEŠTAJNO OBEZBEĐENJE
Težište obavještajno-izviđačke aktivnosti imati na otkrivanju indikatora pripreme i početka
napada, grupisanje neprijateljskih snaga, minskim poljima i sredstvima podrške.
Ostale mjere i aktivnosti prema ranije regulisanim zadacima.
9.3. BEZBJEDNOSNO OBEZBJEĐENJE
Preduzimati potrebne mjere bezbjednosti na svim nivoima, i jedinicama, u rejonima dejstva
i u vlastitoj pozadini.
Težište bezbednosnog obezbjeđenja imati na kontraobavještajnoj zaštiti komandi i jedinica.
Na svim nivoima RiK preduzeti mjere pojačanog bezbjednosnog obezbjeđenja u cilju zaštite
planova, odluka i dokumenata kao i radnji i postupaka u izvođenju b/d. Posebnu pažnju
posvetiti sprečavanju ubacivanja i dejstva DTG.
U svim jedinicama imati u rezervi odjelenje za borbu i uništenje DTG-a. Sa odlukom
upoznati najneophodniji broj ljudi.
9.4. INŽINJERIJSKO OBEZBEĐENJE
Težište inžinjerijskog obezbjeđenja imati na zaprečavanju, utvrđivanju, otvaranju prolaza u
minskim poljima i maskiranju.
Pionirski vod u izvođenju odbrane angažovati na kontroli i ojačavanju minskih polja, a u
napadu za otvaranje prolaza u minskim poljima, pokretnom zaprečavanju i utvrđivanju
i zaprečavanju na dostignutim linijama. Maskiranje izvršiti upotrebom formacijskih
i priručnih sredstava. Do početka neprijateljskog napada produžiti sa inžinjerijskim
uređenjem položaja za odbranu na p/k u 3 stepenu zaštite i po dubini. Izraditi zaklone za
dejstva.
9.5. PNHB OBEZBJEĐENJE
Pravovremeno preduzeti sve planirane mjere i aktivnosti radi zaštite ljudstva, TMS, vode,
hrane i ostalih materijalnih dobara od dejstva hemijskog oružja. Zaštitne maske imati u
gotovosti za upotrebu. U nedostatku zaštitnih maski za zaštitu od nadražljivaca i zagušljivaca
koristiti nakvašene maramice ili druge platnene materijale.
9.6. POZADINSKO OBEZBJEĐENJE
Pozadinsko obezbjeđenje vršiti sopstvenim snagama i osloncem na TG-5.
Ishranu ljudstva vršiti kuvanom hranom. Suvom ishranom vršiti ishranu boraca za vrijeme
izvođenja borbenih dejstava.
Tehničko održavanje vršiti osloncem na BPP Modriča.
Povrijeđenim i ranjenim prvu pomoć pružiti na licu mjesta, četni bolničari. A zatim, ukoliko
se ukaže potreba, transportovati ih u brigadnu sanitetsku stanicu, koja će funkcionisati po
ranije utvrđenom planu. Po otpočinjanju dejstava brigadnu sanitetsku stanicu organizovati
u s. Kerezi. Teže povrijeđene transportovati u bolnicu u Brčko.
Utrošak municije i goriva biće utvrđen po otpočinjanju dejstava.
291

10. KOMANDOVANJE I VEZA
Komandno mjesto brigade: s. Obudovac.
IKM brigade: s. Crevići, u kući Popović Dušana.
Obezbjediti svakodnevno izviđanje ispred p/k odbrane.
U okviru osnovnih jedinica imati rezervu jačine jednog odjelenja (10 boraca) za intervenciju
na ugroženim pravcima.
Vezu održavati prema dosadašnjoj organizaciji.
Radio vezu imati u gotovosti, pripremiti izvore za napajanje, a u svim jedinicama obezbjediti
kurirsku vezu, koju koristiti posebno u napadu.
U održavanju veze strogo se pridržavati dokumenata kriptozaštite.
IZVJEŠTAJE DOSTAVLJATI:
a) Redovne do 14,30 časova, sa stanjem u 14,00 časova.
b) Vanredne po potrebi, a u slučaju iznenadnog dejstva neprijateljskih snaga ODMAH.
c) Sumarne – svakodnevno, po ustaljenom sadržaju.
Rađeno u 12 primjeraka i dostavljeno:
– Primjerak br. 1 Komandi 1. lpbr Banja Luka,
– Primjerak br. 2 1. četa,
– Primjerak br. 3 2. četa,
– Primjerak br. 4 3. četa,
– Primjerak br. 5 4. četa,
– Primjerak br. 6 5. četa,
– Primjerak br. 7 6. četa,
– Primjerak br. 8 četa MB 82 mm,
– Primjerak br. 9 lab PVO
– Primjerak br. 10 poz.512 vod.
– Primjerak br. 11 3/2 posavske lpbr
– Primjerak br. 12 vod “Praga”.
K O M A N D A N T
potpukovnik
M.P.513 Stevo Topić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

91

1995., ožujak 9.
[Knin]
Zapovijed GŠ SVK podčinjenim korpusima da njihove postrojbe u slučaju povlačenja
snaga UNPROFOR-a ponovno zaposjednu teritorij koji su morale napustiti u skladu sa
Zagrebačkim sporazumom iz ožujka 1994. godine

512
513

Pozadinski.
Okrugli pečat: Komanda 1. banjalučke lake pješadijske brigade.

292

REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE
Str. pov. br. 3-97
09. 03. 1995. godine
Komandi: 7., 15., 21., 39., 18., 11. K
Posedanje teritorije koje su napuštene po Zagrebačkom
sporazumu, naređenje.Eventualno povlačenje UNPROFOR-a po zahtevima Hrvatske stavilo bi van snage sve
odredbe Zagrebačkog sporazuma od 29. 03. 1994.514 god. Očekuje se da bi povlačenje snaga
UNPROFOR-a bilo izvršeno tako da se omogući hrvatskoj vojsci da zaposedne teritoriju
koja pripada RSK, sa koje se SVK povukla u skladu sa sporazumom.
U vezi sa navedenim, a da bi se izbeglo bilo kakvo iznenađenje,
NAREĐUJEM
Da komande korpusa odmah uspostave potpun uvid i kontrolu na teritorijama koje
je Srpska vojska Krajine držala pre Zagrebačkog sporazuma. Kada komande procene da
hrvatska vojska preduzima korake za posedanje teritorija koje su napustile po Zagrebačkom
sporazumu, narediće posedanje svih teritorija koje pripadaju RSK, u cilju izvršenja ovog
zadatka odrediti snage i iste imati u gotovosti za posedanje zona i prostora koje su pre
Zagrebačkog sporazuma bili posednuti jedinicama SVK.
Svako povlačenje UNPROFOR-a sa teritorija razdvajanja mora biti na vreme uočeno i
propraćeno blagovremenim ulaskom jedinica SVK na ranije napuštene teritorije.
Po ulasku na teritoriju i zone koje pripadaju RSK odmah pristupiti utvrđivanju i
zaprečavanju.
Svaki pokušaj hrvatske vojske da posedne teritoriju RSK sprečiti oružanim akcijama i u
protudejstvima po potrebi popravljati taktični položaj zauzimanjem dela teritorija koje su
pre Zagrebačkog sporazuma bile pod okupacijom hrvatske vojske.
Gotovost za izvršenje ovog naređenja 11. 03. 1995. godine u 12,00 časova.
KOMANDANT
General-major
Milan Čeleketić M.P.515
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 6., kut. 2.

92

1995., ožujak 9.
Glina
Izvješće Komande 24. pbr Komandi 39. korpusa SVK o predanim količinama streljiva,
goriva, opreme, maziva i financijskih sredstava za potrebe operacije “Pauk”

514
515

U izvorniku pogrešno piše 29. 3. 1995.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 740, primljen 10. 3. 1995. u 08,00; obrađen u 08,10.

293

KOMANDA 24. pbr.
Str. pov. broj: 7-84
Od 09. 03. 1995. g.
GLINA
Podatke o izdanim TMS
Za potrebe operacije “Pauk”,
dostavlja
PKM 39. K.
Na osnovu Vašeg telegrama str. pov. broj 54-83 od 4-03.1995. godine dostavljamo Vam
podatke o predanim količinama TMS i izvršenim gotovinskim plaćanjima za potrebe
operacije “PAUK”.
1. MUNICIJA I MES:
–metak 7,65 mm 200 kom
–metak 7,62 mm M67 363540 kom
–metak 7,62 mm obelež. zrno 5040 kom
–metak 7,62 mm m 30 TZ 74800 kom
–metak 7,9 mm snajpersko 1080 kom
–metak 7,9 mm pancirno 45800 kom
–metak 7,9 mm univerzalno 91400 kom
–metak 12,7 mm DSK 2040 kom
–mina 60 mm 300 kom
–mina 82 mm 480 kom
–metak 82 mm za BST 56 kom
–mina tromblonska trenutna 696 kom
–mina tromblonska kumulativna 173 kom
–mina tromblonska osvjetljavajuća 10 kom
–bomba ručna 4116 kom
–“ZOLJA” 153 kom
–raketa 90 mm 32 kom
–mina 120 mm 228 kom
–metak 7,66 mm 459 kom
–metak 100 mm za TF za T-55 964 kom
–metak 100 mm za KO za T-55 80 kom
–metak 100 mm za PO za T-55 92 kom
–metak 122 mm po 342 kom
–metak 122 mm sp 280 kom
–raketa 128 mm 32 kom
–metak 20 mm TZO 1400 kom
–metak 20 TZ mm 2000 kom
–metak 20 mm PZ 100 kom
–mina MRUD 20 kom
–mina PAM -2 240 kom
–mina PROM – 1 140 kom
–mina PT 232 kom
2. POGONSKO GORIVO
– D-2 za sahrane 630 lit.
294

– MB za sahrane 150 lit.
– D-2 za prevoz ranjenika (previjanje) 220 lit.
– MB za prevoz ranjenika (previjanje) 160 lit.
– D-2 ukupno 4300 lit (od početka do 01.03.1995.)
– MB ukupno 710 lit( od početka do 01. 03. 1995.)
NAPOMENA (nije uračunato gorivo za obilazak jedinica na položajima)
3. OPREMA
– maskirno odelo bijelo 84 kom
– lopata 15 kom
– pijuk 15 kom
4. MAZIVA
– ZUON 15 kg
– DRNČ 15 kg
– MAST UM 2 5 kg
– ulje DS 30 dolijevanja 40 kg
5. FINANCIJSKA SREDSTVA
– 2240 dinara za 7 pogrebnih oprema
– 28000 dinara za 7 jednokratnih pomoći (nije još isplaćeno)
– 5500 dinara za borbene dodatke u 11 mjesecu
– troškovi lečenja za 11 ranjenih boraca (još nisu isplaćeni)
PKPO
Kapetan
Pomić Željko, [v.r.]


M.P.516 M.P.517
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

93

1995., ožujak 10.
[Okučani]
Zapovijed Komande 18. korpusa SVK podčinjenim postrojbama da u slučaju povlačenja
snaga UNPROFOR-a ponovno zaposjednu teritorij koji su morale napustiti u skladu sa
Zagrebačkim sporazumom iz ožujka 1994. godine
KOMANDA 18. KORPUSA
Str. pov. br. 18-168
10. 03. 1995. godine
Posedanje teritorije koje su napuštene po Zagrebačkom sporazumu,
n a r e đ e nj e.516
517

Okrugli pečat: Komanda 24. pešadijske brigade.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 427, primljen 9. 3. u 08,10; predan u 10,30.

295

Na osnovu naređenja GŠ SVK str. pov. br. 3-97 od 09. 03. 1995. godine a u vezi
eventualnog povlačenja UNPROFOR-a po zahtevu Hrvatske stavilo bi van snage sve
odredbe Zagrebačkog sporazuma od 29. 03. 1994. godine.
Očekuje se da bi povlačenje snaga UNPROFOR-a bilo izvršeno tako da se omogući HV da
zaposedne teritoriju koja pripada RSK, sa koje se SVK povukla u skladu sa sporazumom.
U vezi sa navedenim a da bi se izbeglo bilo kakvo iznenađenje,
N A R E Đ U J E M:
1. Da komande svih potčinjenih jedinica odmah uspostave potpun uvid u kontrolu na
teritorijama koje su jedinice 18. korpusa držale pre Zagrebačkog sporazuma. Kada se
proceni da HV preduzima korake za posedanje teritorije koje su napustile po Zagrebačkom
sporazumu narediti posedanje zona i prostora koji pripadaju srpskom prostoru u zonama
odgovornosti jedinica 18. K.
2. U cilju izvršenja ovog zadatka odrediti snage i iste imati u gotovosti za posedanje prostora
koji su pre Zagrebačkog sporazuma bili posednuti jedinicama 18. korpusa.
3. Svako povlačenje UNPROFOR-a sa teritorije razdvajanja mora biti na vreme uočeno i
propraćeno blagovremenim ulaskom jedinica na ranije napuštene teritorije.
4. Po ulasku na teritorije koje pripadaju RSK odmah pristupiti utvrđivanju i zaprečavanju.
5. Svaki pokušaj HV da posedne teritoriju RSK sprečiti oružanim akcijama i protivdejstvima
po potrebi popravljati taktički položaj zauzimanja dela teritorije koje su pre Zagrebačkog
sporazuma bile pod okupacijom hrvatske vojske.
6. Gotovost za izvršenje ovog naređenja 11. 03. 1995. godine u 12,00 časova.
MP/LJZ
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.518 Lazo Babić
Dostaviti:
– 51., 54., 98. pbr – telegramom
– 59. i 63. OD telegramom OB. 51.pbr
– 18. map, 91. PoB, TG-1, BIN, IDOD
– ČV, ČVP, KS
– a/a
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 5001.

94

1995., ožujak 10.
[Petrinja]
Izvješće Komande 31. pbr Komandi 39. korpusa SVK o sudjelovanju pripadnika i postrojbi
brigade u napadima na zaštićenu zonu Bihaća u sklopu operacije “Pauk”

518

Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 295, primljen 13. 3. 1995. u 19,50; predan u 20,00.

296

KOMANDA
31. PEŠADIJSKE BRIGADE
SP Br. 309-2

10. 03. 1995. god.
Angažovanje vojnika i jedinica po planu “PAUK”
od 16. 11. 1994. do 10. 03. 95. g.,
I Z V E Š T A J. KOMANDI 39. KORPUSA
Na osnovu vašeg akta str. pov. broj: 71-57 od 09. 03. 1995. godine izvršili smo analizu
dosadašnjeg angažovanja 31. pbr po planu “PAUK” i tražene podatke vam dostavljamo po
sledećem:
1. Od 13. 11. 1994. godine do danas u operaciji “PAUK” angažovano je:
– oficira
83
– podoficira
197
– vojnika
2.206
UKUPNO
2.486
Obzirom na popunjenost brigade (2,743 v/o), starosnu strukturu i određene specijalnosti te
dobar deo ograničeno sposobni (oko 300 v/o) jedan deo starešina i vojnika bio je i po dve
smene na ratištu.
2. Utrošeno je ukupno 9.000 litara D-2 i 1.100 MB-86 po prilogu br. 2. Municija je
utrošena po prilogu br. 3.
3. Veličine kontingenata ljudstva po smenama bile su ekvivalenta bataljona (-jedna četa).
Smene su vršene svakih 12 dana a od februara meseca išlo se na smenu od 14 dana, s tim da
se pola jedinice menjalo jedne sedmice a pola druge.
Pregled smena u prilogu Izveštaja.
4. U dosadašnjem angažovanju naših jedinica u operaciji “PAUK” imali smo sledeće
gubitke u ljudstvu:
Datum
1
21.11.94.
02.12.94.
03.12.94.
27.12.94.
08.01.95.
26.01.95.
08.02.95.
22.02.95.
23.02.95.
UKUPNO

rejon
2
s. Elezovići
s. Rajnovac
s. Rajnovac
s. Glinica
s. Bugar
s. Bugar
s. Glinica
s. Glinica
s. Glinica

povređeni
3

ranjeni
4
8
1

poginuli
5
1

nestali
6
3

1
1
1
9
1

4

1

9
29

1
7

22
26

1
2

UKUPNO
7
12
1
1
1
1
14
1
1
32
64

5. U toku napada 5. K dana 26. 01. 95. g. na položaj bataljona u s. Bugar (Vaganac), bilo je
dezertera sa položaja, ali u veoma malom broju, no K-da bataljona i K-da čete, uspela je da
zadrži oko 80% vojnika (nešto je angažovano u iznošenju ranjenih i povređenih), i sa istim
organizovala kružnu odbranu na položaju. Te položaje se držalo do 7,30, a k-da bataljona
297

do 9,30, pošto su ostali sami, bez pomoći rezerve (bilo je u rezervi 2 pč, tv i jedna PAT 30/2
mm), jedinice su se izvlačile pod borbom i sopstvenim prihvatom, tako da su u s. Vaganac
stigle između 10 i 12,00 časova.
U toku napada 5. K dana 23. 02. 95. g. na položaj BG-2 u rejonu s. Glinica, a posebno
u napadu na 4. pč (Brezovo Polje) bilo je oko 20% dezertera i to po odbijanju napada, i
jedan deo dezertera je stradao prilikom izvlačenja pošto je upao u Tursku zasjedu. Prilikom
napada na 2. pč (s. G.519 Pecka), zbog toga što su se Dvorske čete (1. i 4. pč) izvukle, došlo
je do opšteg dezerterstva tako da k-dir čete nije uspio da zadrži borce, izuzev malog broja
boraca sa kojima se izvukao preko položaja art.520 jedinica u s. Poljana. Ovdje treba da se
napomene, da Komandant brigade nije uspio da vrati grupu dezertera koji su za svega 35’
od početka napada bili pobegli oko 4,5 km u dubinu.
Prema izvršenoj prozivci (drugačije se nije moglo), jer je RiK bilo znatno narušeno, bilo
je dezertiralo 31 borac, koji se većinom nisu ni zadržali u jedinici već su pobegli svojim
kućama, t.j. prema Petrinji, a nisu rekli da su dezertirali, već su pronijeli glasove da je sve
izginulo, samo su se oni spasili. Ove vojnike smo pohapsili, saslušali i protiv većine bit će
podnešene krivične prijave, a ostatak disciplinske mere.
6. Oštećena, uništena i izgubljena tehnička sredstva nalaze se u prilogu br. 3, a intendantska
sredstva na prilogu br. 4.
6a.) MTS koja su predana drugim jedinicama nalaze se na prilogu br. 3.
7. Prikaz važnijih b/d u kojima je učestvovala jedinica po vremenu i prostoru (važnija
iskustva i zapažanja):
Dana 26. 01. 95. g. u rejonu s. Vaganac, izvršen je napad na položaj bataljona u s. Bugar.
Napad je izveden jednovremeno sa fronta i iz pozadine. Na levom krilu gdje su bile jedinice
15. i 21. K nije bilo ljudi, i sa tog pravca je izvršen napad na KM čete, za vreme tog napada
na desnom krilu se povukla jedinica VP iz 11. K, tako da je i tu put bio slobodan. Na tom
pravcu 5. K je zauzeo PE i napao tu m/v koje je izvlačilo ranjenike. Potom su vidjeli gdje je
K-da bataljona i istu su napali. Organizirana je kružna odbrana i jedinica se branila od 2,30
kada je počeo napad, a počelo je izvlačenje čete u 7,30, a K-di bataljona sa 55 vojnika iz 11.
K (priključili su se u toku noći) u 9,30.
K-da je tražila pomoć od TG-4, iako je raspolagala sa jakom rezervom nije istu angažovala.
Dana 23.02.95., u rejonu s. Glinica izvršen je napad na četu u s. Brezovo Polje i to sa levog
i desnog krila. Levo krilo je napadnuto sa pravca M. Budrinić koga je Glinska četa napustila
bez borbe, a čim je izvršen napad na Petrinjsku 4. pč, Dvorska 3. pč. (desno) napušta
položaj. Četa se najvećim delom brani sama u okruženju od 2,30 do 6,30 kada počinje
izvlačenje. Napad na 2. pč (31. pbr) otpočeo je u 5,30 č i to preko položaja Dvorske (3. pč)
koji je bio prazan, tako da je napadnuta K-da čete i IKM bataljona, a sa fronta uopšte nije
bilo napada. Bez obzira na slab napad veći deo jedinica je napustio položaj, tako da je K-dir
čete tražio od K-danta bataljona da napusti položaj i da se izvlači što mu je odobreno tek
kad je shvaćeno da nema ni levog ni desnog suseda (1. i 3. pč iz Dvora521).
8. Ocena K-de brigade:
Organizacija sadejstva je funkcionisala uvek do početka b/d, međutim, po otpočinjanju b/d
sve dogovoreno pada u vodu, i radi se onako kako svatko misli da je najbolje, t.j. svatko
519
520
521

Gornja.
Artiljerijskih.
Dvor na Uni.

298

vodi brigu o svojim ljudima, a za susedne jedinice nije ga briga. Već tri puta je jedinica iz
Petrinjske brigade dobila teške žrtve, zato što nije napustila položaj do poslednjeg trenutka
(barem veći deo jedinice), dok se to ne može reći za susedne jedinice. Napadi na naše
jedinice izvršeni su u svim slučajevima iz pozadine t.j. prešlo se preko položaja susednih
jedinica. K-diri četa susednih jedinica (posebno u zadnjem slučaju), nisu hteli da slušaju
K-danta bataljona, već su najverovatnije isključili uređaje veze.
Priprema ljudstva se obavlja u trajanju od dva dana na nivou bataljona i to 7 dana pre
upućivanja na ratište. Svaki bataljon daje formacijski vod, gdje se vrše materijalne i lične
pripreme. Pored toga sagledava se kompletnost opreme, naoružanja, municije, kao i ostalih
materijalnih sredstava potrebnih za ratište. Pored toga vrši se i taktička priprema ljudstva.
Na sam dan odlaska na ratište, jedinicu (vod) lično dovodi K-dant bataljona, i tek tada se
upućuje sa ostalim vodovima na parkiralište Kasarne “V.522 Gaćeša”, gdje se formira četa, vrši
smotra i jedinica upućuje na ratište. Sve pripreme koje se izvedu nisu dovoljne iz tog razloga
što kada se izvrši napad, tada nitko nikoga ne sluša i to u većim slučajevima. Primjera radi i
kad se tragedija desi neće brat bratu ili komšija komšiji da pomogne, već se svodi isključivo
na to da se spašava sopstvena glava. Motivisanost vojnika nije opšte prisutna. Možda bi se
više postiglo da smo imali uspjeha u akcijama, a toga je moglo biti. Na primjer da je na
pravcima gdje je izvršen napad za dva sata upotrebljena rezerva, razbile snage 5. K i proširilo
uspeh, i podiglo moral i motivisanost bi bila na većem nivou.
Što se tiče odnosa vlasti prema odlasku na ratište to je stanje zabrinjavajuće. Stav je opštinske
vlade da se ne šalju ljudi na ratište, da se vojska plaća adekvatno, da se izvrši popuna ljudstva
sa potrebnim MTS i InMS, te adekvatna socijalna zaštita boraca, članova porodica, a
posebno porodica poginulih i nestalih. Ovde je isključivo umešana politika, a viđeni su
automobili koji nose reg.523 oznake VN524 i GN,525 da idu u neprijateljsku pozadinu radi
šverca a sigurno radi planiranog dejstva na određenom pravcu. Ovo je posebno izraženo u
rejonu Vaganca. Naši borci su sprečavali da šverc ide preko područja naših jedinica tako da
je vidljivo i da ima tu i osvete.
Građani Petrinje (izuzev pojedinačnih boljestojećih porodica) veoma korektno prihvataju
zahteve za odlazak na ratište. Međutim nisu zadovoljni sa funkcionisanjem države i vlasti
prema odbrani a i prema borcima uopšte. Obučenost vojnika i starešina za ovo je dobra, što
se ne može reći da ne može biti i bolja. Inače proverom gađanja u protekloj godini govori,
koliko su vojnici osposobljeni za vatreno dejstvo, ali puno znaju pričati. Fizička kondicija,
starosna struktura i obučenost ljudstva ne odgovara zahtevanom stanju, i to je presudno za
stanje u jedinici. Tako i disciplina je dobra dok ne otpočnu b/d, a sa otpočinjanjem istih
discipline više nema kod većeg broja vojnika i starešina (KV mora da odlučuje sam, jer
nema veze sa K-dirom čete, a kurir ne sme da krene prema K-diru čete).
Osnovne slabosti:
– Neadekvatna i nepopunjena sredstva veze, a i ako što posedujemo ne koristi se namenski.
– Položaji nemaju dubinu i teško je organizovati kružnu odbranu, a da se deo jedinice ne
povuče.
– Mala rezerva, i nije upotrebljena uopšte.
522
523
524
525

Vasilj.
Registarske.
Vrginmost.
Glina.

299

– Nedisciplina na položaju, otvaranje nekontrolisane i bespotrebne vatre iz pešadijskog
oružja (teško je proceniti da li je šenlučenje ili je stvarno napad).
– Neefikasne K-de TG i jednom i drugom slučaju, a da ne upotrebe tv, BOV sa trocevcem
i sl., a poseduju navedena sredstva.
– Nemogućnost komandovanja sa većim delom boraca prilikom planiranog izvlačenja, tako
da se isto pretvara u dezerterstvo.
– Nepotpuna i neefikasna popuna sa municijom, p/g i art. municijom, tako da se troše
rezerve brigade u velikim količinama.
– Nefunkcionisanje vojnih sudova za jedinice i lica koja su samovoljno napustila položaj i
dezertirala, a da se protiv istih ne poduzimaju nikakove mere.
JM/VK
Prilog:526 K O M A N D A N T
1. Pregled angažovanja ljudstva
p u k o v n i k
2. Pregled utroška p/g M.P.527 Milorad Janković
3. Pregled MTS otišlih iz brigade za operaciju “PAUK”
4. Pregled izgubljenih i uništenih intendantskih MTS
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 8.

95

1995., ožujak 13.
[Knin]
Izvješće Organa RZ i PZO GŠ SVK načelniku Glavnog štaba SVK o operaciji “Sprečiti
dotur” kojoj je cilj zaustaviti dopremanje pomoći iz Hrvatske zračnim putem 5. korpusu
ABiH na području Cazinske krajine
GLAVNI ŠTAB SVK
Organ RV i PVO
Pov. br. 5/1-52
13. 03. 1995. godine
NŠ GŠ SVK
Gospodine generale, na osnovu vašeg usmenog naređenja dana 10. 03. 1995. g. dostavljam
Vam sledeći
IZVEŠTAJ
1. U vremenu od 24. 01. 1995. g. do 11. 03. 1995. g. helikopter je preletio u Cazinsku krajinu
10 puta. Svi letovi su obavljeni noću uglavnom u vremenu od 01,00 do 05,00 č. Letovi
su vršeni u složenijim meteorološkim uslovima tj. u noćima kada je bila slabija vidljivost.
Pravci preleta helikoptera odabirani su u radarskoj maski, dolinama i kanjonima reka u
niskom letu koji mu je omogućavao najsigurniji let da ne bude oboren. Prema saznanjima
526
527

Prilozi nisu pronađeni u izvorniku.
Okrugli pečat: Komanda 31. pešadijske brigade.

300

radi se najverovatnije o dva tipa helikoptera i to MI-8 i MI-24 koji je oklopljen i otporan
na dejstva PA sredstava manjeg kalibra. Obezbeđenje preleta helikoptera vrši se posredno
i neposredno. Posredno obaveštajno-izviđačkim sistemima, a neposredno najverovatnije
snagama i sredstvima na našoj teritoriji, što potkrepljujem sledećim primjerima:
– 07. 02. 1995. g. nisu radile RR veze u vremenu od 03,10 do 04,10 č, a helikopter je
poleteo u 03,14 č.
– 10. 02. 1995. g. prekid veza na radaru P-12 u vremenu od 01,18 do 01,50 č. i nije radio
TO. Oko 01,50 – 02,20 č. veza je postojala, kada je ponovo došlo do prekida tj. u vreme
povratka helikoptera sa zadatka.
– U par navrata došlo je do nestanka el.528 energije u vreme leta helikoptera, a alternativni
izvori energije ne postoje, što isključuje mogućnost osmatranja i efikasnu upotrebu sistema
PVO.
– 01. i 02. 03.1995. g. na položaj ssrb PVO529 “KUB” u Obljaj dovedeni su oficiri
UNPROFOR-a od strane civilnih vlasti, kada se morala baterija premestiti.
– U toku februara u više navrata izviđali su položaje radara P-12 u reonu Vlajnić brda, VP530
ssrb PVO u reonu s. Snos, i položaje voda 40 mm L-70 u reonu s. Klokoč i s. Kotinovac.
Na osnovu svega iznetog može se zaključiti da se radi o dobro pripremljenoj i koordiniranoj
operaciji koju realizuju stručni ljudi sa savremenom obezbeđujućom opremom i da se svaki
let detaljno planira i priprema po svim elementima, sa velikom verovatnoćom izvršenja.
2. U operaciji “SPREČITI DOTUR” angažovane su sledeće snage: 2 ssrb PVO “KUB”; 3.
lav PVO531 40 mm L-70; 4 larb PVO532 20 mm iz sastava 21. K; 1 lard PVO533 iz 39. K, a
od 08. 03. 1995. g. sa desne strane r. Una i 1 rd PVO534 “VOLHOV” i l lav PVO 40 mm
L-70.
Sve navedene jedinice PVO uvezane su na 21. CVOJ,535 odakle se vrši najava i uzbunjivanje
jedinica. Borbeni raspored navedenih jedinica nalazi se u neposrednoj blizini granice Z.536
Bosna, što omogućava da se sa raspoloživim brojem jedinica zatvori veći broj pravaca naleta
npr. helikoptera u zoni 5. K.
Informacija o letu helikoptera dobija se od radara P-12 sa Vlajnić brda, koji nije u stanju da
ostvaruje neprekidno praćenje na celoj maršuti let helikoptera zbog niskog leta i radarske
maske, i na osnovu razvijene mreže VOS-tova537 (12 VOS-tova) na p/k prema RH, a koji su
isto uvezani na CVOJ 21. K radio mrežama.
Najveći broj angažovanih sredstava nije u mogućnosti da uspešno dejstvuje u noćnim i
složenim meteo uslovima, zbog tehničkih ograničenja oruđa. U noćnim uslovima i složenim
meteo uslovima uspešno mogu dejstvovati ssrb PVO “KUB” i lab PVO 40 mm L-70
“Bofors” prema verovatnoći oruđa ako mu je cilj u zoni dejstva koja se ne kreće više od 0,2.
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537

Električne.
Srednja samohodna raketna baterija protivvazdušne obrane.
Vatreni položaj.
Laki artiljerijski vod protivvazdušne obrane.
Laka artiljerijsko-raketna baterija protivvazdušne odbrane.
Laki artiljerijski raketni divizion protivvazdušne odbrane.
Raketni divizion protivvazdušne odbrane.
Centar za vođenje, osmatranje, javljanje i navođenje.
Zapadna.
Vizualna osmatračka stanica.

301

Kao zaključak može se izvesti da je borbeni raspored jedinica PVO u operaciji “SPREČITI
DOTUR” izvršen dobro, ali broj vatrenih jedinica ne omogućava zatvaranje svih pravaca
naleta helikoptera prema 5. K.
Do sada preduzete mere obezbedile su početni napredak u razvoju sistema PVO i uticale da
npr. helikopteri mnogo ređe lete i to isključivo noću u složenijim meteo uslovima.
Dostignuti stepen razvoja sistema PVO pozitivno utiče na njegovu daljnju dogradnju, stepen
obučenosti borbenih posluga, održavanju borbene tehnike, borbeni moral i motivisanost na
uspeh u borbi sa npr. vazduhoplovima i letilicama.
3. Predlog mera
– Realizovati naređenje 15. K o angažovanju jedinica ARJ538 PVO na zatvaranju pravca
Drežnik Grad – Ličko Petrovo Selo.
– Po dolasku ssrb PVO 44. rbr539 iz VJ istu angažovati u operaciji “SPREČITI DOTUR”
po predlogu N540 ARJ PVO.
– Popuniti angažovane jedinice sa potrebnim količinama goriva i sa prioritetom obezbeđivati
stalno snabdevanje.
– Obezbediti daljnju dogradnju sistema PVO vraćanjem sredstava u formacijske sastave,
kao i inovacijama, dogradnjom i modifikacijom novih oruđa (K-13 i K-13M) zašto treba
obezbediti najminimalnija sredstva.
NAČELNIK AVIJACIJE
p u k o v n i k
Kosanović Dušan, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

96

1995., ožujak 13.
[Petrinja]
Obavijest Komande 39. korpusa SVK podređenim postrojbama o nesuglasicama na
sjednicama Skupštine RSK održanim početkom ožujka, te stavu vojnog vrha u vezi s
obrambenom sposobnošću SVK
Vojna pošta
9136
Ps. Br. 65-34
13. 03. 1995. god.
Glina
Informacija o održanoj sjednici Skupštine RSK, dostavlja .K-di: 24., 26. i 33. pbr
31 pbr i odred “c” – aktom
538
539
540

Artiljerijsko-raketna jedinica.
Raketne brigade.
Načelnika.

302

Dana 08. 03. 1995. g. održana je 1. i 2. sjednica Skupštine RSK u Kninu. Prva sjednica je
održana 01. 03. 1995. g. kada je presednik Skupštine istu prekinuo zbog predloga grupe
od 20 poslanika i posebnog predloga presednika RSK, da se izglasa nepoverenje prvom
ministru vlade, zbog niza propusta u funkcioniranju države i nebrige o odbrani RSK. Za
prvu sjednicu kao 11 točku dnevnog reda bilo je predviđeno “odbrambene pripreme RSK.
Nova sjednica je zakazana za 08. 03. 1995. g., a poslanici su u pozivu za sjednicu dobili
da će se 2. sjednica održati sa jednom tačkom dnevnog reda i to “predlog za izglasavanje
nepoverenja prvom ministru vlade”.
U međuvremenu na sastanku odbora većinske stranke u skupštini, zauzet je stav da najprije
završi 1. sjednica, a zatim da se pređe na 2. sjednicu, što je i usvojeno na početku sjednice.
Sa tim se nije složila grupa poslanika potpisnika predloga za smjenu prvog ministra, a zbog
nadglasavanja u Skupštini u znak protesta napustili su istu, a sjednica je nastavljena po
usvojenom dnevnom redu.
Predsednik vlade je predložio, a Skupština usvojila popunu vlade sa ministrom unutrašnjih
poslova i za informisanje. Pored ostalih pitanja diskutovano je i o problemima boraca i
invalida.
Iza zatvorenih vrata informaciju o odbrambenim pripremama RSK, podnio je ministar
odbrane pukovnik Tanjga.541 Informacija se bazirala na analizi koju je pripremio GŠ SVK.
Za niz problema koji su dotaknuti u analizi, a koje su vezane za nefunkcionisanje države
(pozadinsko obezbeđenje, mobilizacija i dr.) ministar odbrane je imao svoj komentar, ali
je bilo vidljivo da se pogledi na izgradnju i funkcionisanje SVK u nekim pitanjima ne
podudaraju. Na početku mo542 je sugerisao da ne treba biti rasprave po toj tački, što je
prihvatio i predsednik Skupštine. Za reč se ipak javio predstavnik GŠ SVK, kada je izišao za
govornicu nije mu dozvoljeno da diskutuje od predsednika Skupštine i ministra odbrane,
obrazlažući da po toj točki nema rasprave. Sve je ovo ostavilo ružnu sliku kod prisutnih.
Ministar odbrane je rekao da će se analiza izvršiti i na savjetu odbrane.
Odmah po završenoj 1. sjednici nastavljeno je sa drugom, po pitanju izglasavanja
nepovjerenja prvom ministru vlade. Javnost rada (tv, radio) se i dalje nisu uključivali.
Glasanjem većine u Skupštini odlučeno je da se jedina predložena točka skine sa dnevnog
reda, nakon čega je predsednik skupštine zaključio istu.
Zaključak:
Većinski dio stranačkih poslanika u Skupštini, na predhodnim stranačkim odborima, još
ranije se dogovorio, odredio tok sjednice i zauzimanje stavova po svim tačkama dnevnog
reda.
Nejedinstvo stranaka čiji su poslanici u sastavu Skupštine RSK, i njihova međusobna svađa,
je ono što u ovom momentu najmanje treba. Sve to bitno utiče i na odbranu RSK.
SVK kao vanstranačka organizacija, ne želi da se mješa u međustranačke sukobe, ali je
dato [na] znanje svima, a u prvom redu vladi i resornom ministarstvu da je odbrana RSK
zadatak br. 1 i da ona treba da stvara uslove za funkcionisanje SVK, a samim tim i podizanje
odbrambene sposobnosti RSK na veći nivo.
Informaciju proraditi sa svim komandantima pukova – brigada, a izvodno upoznati i ostali
sastav SVK.
541
542

Rade.
Ministar obrane.

303

Pomoćnik komandanta
Potpukovnik
Lalić Milovan M.P.543
M.P.544
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 607.

97

1995., ožujak 13.
[Knin]
Zapovijed GŠ SVK za bolju pripremu za bojna djelovanja s ciljem smanjenja gubitaka,
povećanja motiviranosti pripadnika i uklanjanja brojnih problema u postrojbama 21. i
39. korpusa SVK koje sudjeluju u napadima na zaštićenu zonu Bihaća u sklopu operacije
“Pauk”
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA M.P.545
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE
Str. pov. br. 3-107
13. 03. 1995. godine
Pripreme i zadaci na planu angažovanja vojnika i starešina
SVK u sastavu “PAUK”,
- n a r e đ e n j e.- KOMANDI Pozadinska četa 546
U dužem vremenskom periodu od strane komande “PAUK” dolaze informacije o problemima
i teškoćama oko angažovanja jedinica iz sastava 21. i 39. K na teritoriji Autonomne Pokrajine
Zapadna Bosna, a po planu “PAUK” primedbe se odnose na nepripremljenost vojnika i
starešina i nemotivisanost da se angažuju na izvršavanju borbenih zadataka.
O postojanju krupnih problema može se suditi i po broju gubitaka koje jedinice trpe,
posebno jedinice iz sastava 39. K. Analize pokazuju da vojnici i starešine koji se određuju
za upućivanje u ratne zone po planu “PAUK” pružaju otpor, odbijaju izvršenje naređenja i
izbegavaju službu javljanjem lekarima i na druge načine. Komandanti jedinica svoju ulogu
svode na ubeđivanje vojnika i starešina da odlaze po smenama na prostor AP ZB. Sadržaj
ubeđivanja najčešće se svodi na molenje vojnika da se prihvate obaveza uz razna obećanja
ili pretnje. Pri tome lica koja se upućuju postavljaju razne uslove koje neki komandanti
ispunjavaju. Za ubeđivanje troši se puno vremena, a smene kasne od 1 do 3 dana. U takvim
uslovima izostaje mogućnost da se izvedu stručne pripreme bez kojih se vojnici ne bi trebali
upućivati u ratne zone i na izvršavanje borbenih zadataka. Angažovanje starešina iz komandi
korpusa na pripremi jedinica je površno i bez potrebnih efekata. Uvidom organa GŠ SVK
boravkom u jedinicama koje određuju vojnike i starešine za angažovanje po planu “PAUK”
543
544
545
546

Prijemni pečat: Vojna pošta 9136, br. 32-31, 14. 3. 1995., Glina.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 454, primljen 13. 3. 1995. u 17, 24; predan u 17,30.
Prijemni pečat: Vojna pošta 9111, Str. pov. br. 157-1, 15. 3. 1995., Slunj.
Dopisano rukom.

304

i boravkom u reonima u kojima jedinice izvršavaju borbene zadatke, došlo se do zaključka
da je komandovanje sa jedinicama opterećeno nizom propusta koji su do sada dovodili do
gubitaka ili do gubitaka može doći u bilo koje vreme u narednom periodu. U rejonima –
zonama upotrebe organizacija rada, borbenog obezbeđenja, vršenja službe i komandovanja
je slaba. Stanje je takvo da vojnici i jedinice u celini u svakom trenutku mogu doživeti
iznenađenje i pretrpeti gubitke. Izmešanost vojnika sa muslimanskim stanovništvom,
nekontrolisano kretanje vojnika Narodne odbrane po položajima i rejonima jedinica SVK,
slaba i nikakva organizacija osmatranja, vatrenog sistema i odbrane, kretanje muslimanskih
vojnika i građana sa i na teritoriju koju kontrolišu snage 5. K imaju za posledicu haos na
prostorima gdje jedinice SVK izvršavaju zadatke.
Imajući u vidu navedeno stanje, a u cilju uspostavljanja punog sistema kontrole rada i
ponašanja u rejonima odbrane jedinica SVK u skladu sa pravilima i uputstvima o borbenoj
upotrebi i izbegavanje gubitaka u ljudstvu zbog propusta i slabosti komandovanja,
NAREĐUJEM
da se sistem pripreme, upućivanja i vršenja službe na prostoru AP ZB a po planu “PAUK”
hitno dogradi uz preduzimanje sledećih mera:
1. Sa vojnicima i starešinama koji obrazuju smenu za upućivanje u ratnu zonu izvesti
stručne pripreme u trajanju od 1 do 3 dana. U sklopu priprema vršiti obuku i uvežbavanje
u organizaciji osmatranja i izveštavanja danju i noću, proveru u rukovanju sa naoružanjem,
mere bezbednosti u korišćenju municije, mes, postupci u sprečavanju nesreća od ulaska u
sopstvena minska polja, čuvanje i čišćenje naoružanja. Posebnu pažnju posvetiti pripremi
starešina za organizaciju vatrenog sistema i odbrane i vršenju ukopavanja. Ne dozvoliti
da nijedan vojnik i starešina odu u rejone upotrebe, a da sa njima nisu izvedene stručne
pripreme.
2. Smenu jedinica svih nivoa vršiti u skladu sa zahtevima borbenih pravila. Jedinice
raspoređivati na položaje uz preduzimanje svih mera borbenog obezbeđenja. Smenom
jedinica rukovode komandant nove jedinice i komandant jedinice koja se smenjuje po
unapred utvrđenom dogovoru (planu).
3. Pre početka smene u rejonu koji će jedinica posedati komandant TG-2 ili njegov zamenik
(ili lice koje odredi i ovlasti komandant “PAUKA”) saopštava borbeni zadatak komandantu
borbene grupe. Komandant borbene grupe dužan je proceniti situaciju, doneti odluku i istu
saopštiti starešini koji mu je postavio zadatak. Pošto odluka bude odobrena, komandant
izdaje zapovest komandirima četa i sredstava ojačanja. Komandiri četa izdaju zapovesti
komandirima vodova a ovi komandirima odelenja. Komandiri odelenja izvode odelenja na
položaje, organizuju osmatranje i saopštavaju zapovest vojnicima.
4. Komandant TG-2 ili ovlašteni starešina vrši organizaciju sadejstva između borbene grupe
i drugih delova iz sastava “PAUKA” po varijantama i zamisli komandi “PAUKA”.
5. Po posedanju položaja i završenoj smeni komandanti borbenih grupa iz sastava 21. i
39. K uspostaviće potpunu kontrolu nad svim kretanjima i aktivnostima unutar rejona
odbrane, ispred p/k, pozadi rejona odbrane i u međuprostorima s levim i desnim susedom.
Pri tome zabraniti kretanje u rejonu odbrane svim građanima i vojnicima iz drugih jedinica
bez odobrenja komandanta borbene grupe.
U toku noći od 18,00 uveče do 06,00 časova ujutro zabraniti građanima koji imaju kuće
u rejonu odbrane da iste napuštaju ili u njih ulaze. Niko ne može ući u rejon odbrane bez
najave komandantu borbene grupe u toku noći. Na sva lica koja odbijaju da stanu na poziv
vojnika, otvarati vatru.
305

6. Komandant TG-2 i komanda “PAUK” dužne su vršiti kontrolu u rejonima odbrane
i preduzimati mere da se služba vrši u skladu sa pravilima borbene upotrebe. U vršenju
kontrole komanda “PAUKA” angažuje i starešine iz komandi 21. i 39. K i komandi brigada
u skladu sa dogovorima o kontroli koje izrađivati za svaki mesec. Komande korpusa sve
obilaske i kontrole treba da usklade sa komandom “PAUKA” i o nađenom stanju da referišu
komandi “PAUK”.
7. Komande korpusa će preko komande “PAUKA” tražiti da se sa vojnom komandom
Narodne odbrane reguliše ponašanje muslimanskog stanovništva u rejonima odbrane, u
skladu sa ovim naređenjem.
8. Komande korpusa ne smeju dozvoliti dovođenje jedinica SVK u rejone odbrane a da se
zahtevi ovog naređenja ne realizuju u celini. U redovnim borbenim izveštajima izveštavati
GŠ SVK o poštovanju ovog naređenja.
9. Sa ovim naređenjem upoznati sve starešine od komandira odelenja do komandanta
borbene grupe, a vojnike izvorno u sklopu priprema za odlazak na prostor AP ZB.
Komande 21. i 39. K obezbediće da se ovo naređenje prouči na sastancima komandi korpusa
i svih komandi brigada i drugih jedinica iz čijeg sastava se vojnici i starešine uključuju u
borbenu grupu koja se potčinjava komandi “PAUKA”.
10. Komande 21. i 39. K zajedno sa komandom “PAUKA” i komandom TG-2 razmotriće
međusobne obaveze iz ovog naređenja i dogovoriti način njihove realizacije.
KOMANDANT
general-potpukovnik
MILAN ČELEKETIĆ
Točnost prepisa overava
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
M.P.547 ĐORĐE MILIKŠIĆ, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 604.

98

1995., ožujak 14.
[Knin]
Obavijest GŠ SVK podčinjenim postrojbama, MUP-u RSK, RZ-u i PZO-u VRS, RZ-u i
PZO-u VJ i oficiru za vezu s UN-om o zabrani svih letova u zračnom prostoru RSK bez
prethodne najave i odobrenja
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE RV i PVO548

STR. POV. Br. 64/1

14. 03. 1995. god.
547
548

Okrugli pečat: Vojna pošta 9111, Slunj.
Dopisano rukom.

306

Letovi u VaP RSK – naređenje
– MUP RSK na znanje
– KOMANDI: 7., 15., 21., 39., 18. i 11. K, 44. rbr PVO, 45. bVOJIN i 105. vbr
– ORGAN RV i PVO SVK
– RV i PVO VRS i oficiru za vezu sa UN na znanje
– RV i PVO VJ na znanje
U cilju bezbednog i kontrolisanog letenja u VaP RSK
N A R E Đ U J E M:
1. Zabranjujem svaki let aviona i helikoptera u VaP RSK bez prethodne najave i odobrenja
(45. bVOJIN i GŠ SVK Organ RV i PVO).
2. Svaku nenajavljenu letilicu u VaP RSK obarati bez prethodnog upozorenja.
K O M A N D A N T
general-potpukovnik
M.P.549 Milan Čeleketić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 6043.

99

1995., ožujak 14.
[Knin]
Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove GŠ SVK o vojnim procjenama
SAD-a da Hrvati i Bošnjaci ne mogu nanijeti nikakav ozbiljniji poraz Srbima na bilo
kojem dijelu bojišnice, produženju mandata UNPROFOR-a u Hrvatskoj, događajima na
području Cazinske krajine i ubojstvu zapovjednika HVO-a Vlade Šantića u Bihaću, te
razmještaju, mobilizaciji, aktivnostima i izbijanju snaga HV-a na Dinaru odakle imaju
odličan pregled područja Vrlike i Knina
GŠ SRPSKE VOJSKE KRAJINE VOJNA TAJNA
Odelenje za obaveštajne poslove Strogo poverljivo
Str. pov. broj 2/1146-1
Dana, 14. 03. 1995. godine
M.P.550
OBAVEŠTAJNA INFORMACIJA broj 72
I Podaci dobijeni od GŠ VJ 2 Uprava
Uporna nastojanja Američke diplomatije da privoli predsednika Hrvatske Tuđmana551 na
promenu svoga stava prema pitanju dalje egzistencije Mirovnih snaga, svedoče o sve većoj
549
550
551

Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Prijemni pečat: RSK, MUP, Knin. Primljeno: 15. 3. 1995., broj: 08/3-2-1-2256/1.
Franju.

307

dominaciji racionalnih i pragmatičnih elemenata u pristupu Vašingtona552 jugoslavenskoj
krizi.
Takva promena orjentacije, naspram ranijem čestom političkom laviranju, rezultat je sve
konstruktivnije saradnje između Vladinih stručnjaka za nacionalnu odbranu i konstruktora
američke spoljne politike. Prema američkim vojnim procenama, bez obzira na trenutnu
opremljenost i brojno stanje hrvatske i muslimanske strane u sukobu, ne postoje nikakvi
ozbiljniji pokazatelji da bi te dve strane imale realnu šansu da nanesu ozbiljniji poraz srpskoj
strani na bilo kom delu fronta, niti postoje ikakve garancije da bi se političkim sredstvima
mogla uspešno sprečavati Srpska protivofanziva, koja sigurno ne bi izostala.
Zapadni mediji i Hrvatska sredstva javnog informisanja objavljuju da je Tuđman prihvatio
“kompromis” u vezi produženja mandata UNPROFOR-a u RH i RSK.
Promene u odnosu na dosadašnji mandat odnose se na smanjenje brojnog stanja
UNPROFOR-a i razmeštanje dela snaga na AVNOJ-evske granice radi izolacije RSK.
Nastavljeni su pritisci Zapada sa ciljem da iznude priznavanje RH i bivše BiH u AVNOJevskim granicama uz restriktivnu suspenziju sankcija.
Prema Mađarskom SJI, provejava olakšanje zbog činjenice da je, za sada, izbegnuta opasnost
skorog izbijanja novog ratnog sukoba na teritoriju bivše Jugoslavije. Pri tome se naglašava
da opasnost nije potpuno uklonjena, s obzirom da će teško biti postići kompromis sa
Srbima u RSK na novoj osnovi, a pogotovo kad se radi o smanjenju snaga UNPROFOR-a
i postavljanju posmatrača na bivše granice BiH, Hrvatske i Srbije.
II. Podaci dobijeni od GŠ VRS:
Obaveštajne službe Zapadnih zemalja intenzivno istražuju odnose između vojnog i
političkog rukovodstva RS, političke sukobe u rukovodstvu RSK, odnose VJ sa VRS i SVK,
kako će VJ reagovati u slučaju agresije RH na RSK, mogućnosti realizacije odnosa između
rukovodstva SRJ političkim rukovodstvo RS, i mogućnosti izazivanja sukoba u rukovodstvu
RS.
Plasiraju podatke da RH neće izvršiti agresiju na RSK.
Prema saznanjima pouzdanih izvora RH je iz Ukrajine do sada nabavila 30 aviona MIG-21,
24 helikoptera MI-8 i nekoliko aviona MIG-29.
Komanda 5. korpusa plasira podatke da uskoro planira opšti napad na Kladušu,553 što je
verovatno u funkciji prevazilaženja posledica pretrpljenih gubitaka.
O ubistvu Vlade Šantića muslimanske vlasti ne žele da daju nikakva saopštenja a Atif
Dudaković izbegava sve kontakte sa Hrvatima. Komanda 101. dp HVO (Bihać) je uverena
da je Šantić ubijen, komanda 5. K im ne dozvoljava da učestvuju u istrazi o “nestanku” V.
Šantića.
Poslednja dva dana muslimanske jedinice su pojačale izviđanja i demonstrativna dejstva
duž čitave linije fronta prema VRS. Kroz propagandu euforično plasiraju dezinformacije
da VRS i SVK nastavljaju napade iz pravca Kladuše i da se vrši grupisanje jakih snaga oko
Bihaća, čime ponovo žele skrenuti pažnju Međunarodne zajednice na ovaj prostor.
Potvrdili smo podatke da je u toku mobilizacija jedinica južnog vojišta (Dubrovnik). Jedna
brojna iz sastava 115. dp upućena je na Dubrovački deo fronta navodno radi smene.
552
553

Washingtona.
Velika.

308

Poslednjih nekoliko dana pojačana je ustaška izviđačka aktivnost, kao i provokativna dejstva
na Dubrovačko-Trebinjskom pravcu pešadijskim naoružanjem i minobacačima, a 13. 03. o.
g. dejstvovali su iz tenka.
III Podaci prikupljeni u jedinicama SVK:
a) Na prostoru Plaškog, greben Male Kapele od Modruša (Crni Kal) od pre par dana nalazi
se deo specijalne jedinice MUP-a RH zvane “KOBRE”. Jedinica je jačine oko 30 specijalaca
i većina ih je rodom iz sela oko Ogulina, Brinja ili iz Gorskog kotara.
Jedinica važi za jednu od najboljih jedinica koje MUP i HV imaju za takvu namenu.
U rejonu Vinkovaca na p/k 1/109. dp izvodi inž.554 uređenje položaja.
Veći mobilizacioni ciklus u z/o ZP Osijek očekuje se u vremenu od 20-27. 03. ove godine.
(Vinkovačko područje – 22. 03., Osijek – 23. 03., i Đakovo 27. 03. o. g.)
U rejonu s. Semeljci555 10 km s/i556 od Đakova nalazi se VP artiljerije većeg kalibra.
Prema saznanjima izvora, izvršena je dodatna mobilizacija u Pločama i drugim mestima 12
i 13. 03. o. g. i da su mesta ispražnjena.
b) Stanje u AP ZB
Dana 13. 03. o. g. snage NO AP ZB su izvodile aktivna borbena dejstva u rejonu KumariceKose. Tom prilikom oslobođena je K. 232, tt. 253, dom Kumarica.
Komanda 5. K počela je slati jedinice iz sastava 501., 502., i 511. br. prema jedinicama NO
ZB, verovatno vrši odmor i konsolidaciju 505. br., jer je brigada gotovo desetkovana. U
ranim večernjim časovima ponovo su se na ovim terenima pojavila IDČ “Gazije” i 2/505.
br.
c) Podaci dobiveni EI
Potvrđuju se podaci da položaje na planini Dinari557 drže jedinice 4. gbr HV ID jedinice
1. bojne ove brigade sa položaja koje drže imaju odličan pregled na mesta Vrliku, Kijevo i
Knin, te desno Livno i Kupres.
Glavna baza ove brigade nalazi se u podnožju vrha kojeg drže jedinice 1. bojne ove brigade.
O kojem se vrhu radi nismo ustanovili iz vođenog razgovora (mobitel).
Registrovali smo izveštavanje jedinica HV o otvaranju vatre iz pešadijskog naoružanja od
strane naših snaga u rejonu Glinske poljane.
Na ostalim delovima rad radioveze HV svodio se na normalan rad uz uobičajenu proveru
veza. I uz ovakav rad registrovali smo da na području ZP Zagreb dele pozive v/o.
Snage MUP-a RH izveštavale su o slanju vojnika preko mosta Orašje-Županja kojeg
obezbeđuju, zbog čega je došlo do nesporazuma sa jedinicama HV.
NAČELNIK:
potpukovnik
M.P.558 Mihajlo Knežević, [v.r.]
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 20., kut. 9.
554
555
556
557
558

Inženjerijsko.
U izvorniku pogrešno piše Semoljci.
Sjeveroistočno.
Iznad teksta dopisano rukom: “Mala Kopnica 15. 3. izviđači 1. lake br. (pokreti ustaša)”.
Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.

309

100

1995., ožujak 15.
[Knin]
Zapovijed vrhovnog zapovjednika SVK, predsjednika RSK Milana Martića, Ministarstvu
odbrane RSK i Glavnom štabu SVK za prikupljanje dragovoljaca i vojnih obveznika s
teritorija RSK na području SRJ, njihovo dovođenje, opremanje, obuku i raspoređivanje u
postrojbe SVK s ciljem jačanja obrane teritorijalnog integriteta RSK
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA M.P.559 VOJNA TAJNA
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE STROGO POVERLJIVO

St. Pov. Br. 3-121

15. 03. 1995. god.
Prikupljanje, dovođenje, obuka i raspoređivanje dobrovoljaca u
Srpsku Vojsku Krajine, naređenje. – Ministarstvu odbrane Vlade RSK
– Glavnom štabu SVK
Odbrana teritorijalnog integriteta Republike Srpske Krajine može se ostvariti samo uz
maksimalno angažovanje svih raspoloživih snaga u Krajini i uz pomoć svekolikog srpskog
naroda u SRJ, Republici Srpskoj i drugim državama širom sveta. Namera Hrvatske i
svetskih moćnika koji stoje iza nje da ratom prisvoji srpsku zemlju Krajinu, primorava nas
na neprekidne pripreme i jačanje odbrambene moći naše države.
Jačanje i brojno narastanje Srpske Vojske Krajine kao nosioca oružane borbe u suprostavljanju
Hrvatskoj agresiji ima strategijski ali i izuzetan politički značaj u sprečavanju agresije. Da
bi se uspešno suprostavili stalnom narastanju opasnosti za integritet RSK i obezbedili visok
stepen borbene gotovosti, državno rukovodstvo se odlučilo da pristupi popuni Srpske
Vojske Krajine dobrovoljcima iz redova svekolikog srpskog naroda.
U cilju uspostavljanja racionalne i efikasne organizacije i koordinacije rada na prikupljanju,
dovođenju, obuci i raspoređivanju dobrovoljaca u Srpsku Vojsku Krajine,
NAREĐUJEM
Da Ministarstvo odbrane Vlade RSK i Glavni štab Srpske vojske Krajine odmah pristupe
izvršavanju zadataka u skladu sa svojim nadležnostima. U vezi s tim postavljaju se sledeći
zadaci:
I Ministarstvo odbrane
1. Prikupiti i ažurirati podatke o v/o sa teritorije RSK koji žive na teritoriji SRJ.
2. Ustanoviti broj dobrovoljaca na teritoriji SRJ po određenim teritorijalnim regijama.
3. Uspostaviti organizaciju rada na stvaranju uslova za prihvat dobrovoljaca i vojnih
obaveznika i njihovog upućivanja u RSK.
4. Prihvat dobrovoljaca i vojnih obaveznika i organizacija njihovog prevoženja sa teritorije
SRJ do prihvatnih centara u RSK.
5. Koordinacija rada sa nosiocima obaveza na planu prikupljanja ljudstva i materijalnotehničkih sredstava.
559

Prijemni pečat: RSK, Ministarstvo odbrane, primljeno: 16. 3. 1995., broj: 170-1.

310

6. Priprema upustava, uredbi, propisa (regulative) kojima se regulišu sva bitna statusna
pitanja dobrovoljaca i vojnih obaveznika.
7. Obezbeđivanje uniformi i drugih intendantskih i tehničkih materijalnih sredstava za
10.000 dobrovoljaca i vojnih obaveznika.
8. Organizacija i sprovođenje lekarskih pregleda prikupljenog ljudstva u centrima SRJ.
9. Organizacija i funkcionisanje propagandno-psihološke delatnosti u vezi sa prikupljanjem
ljudstva i MTS na prostoru SRJ i šire.
II Glavni štab Srpske Vojske Krajine
1. Osnovati prihvatne centre u Kninu, Slunju560 i Staroj Gradiški za prijem dobrovoljaca i
vojnih obaveznika iz SRJ;
2. Prevoz dela ljudstva i materijalno-tehničkih sredstava iz VJ;
3. Organizacija, programiranje i izvođenje borbene obuke sa prikupljenim ljudstvom;
4. Prijem opreme i naoružanja u prihvatnim centrima od organa Ministarstva odbrane i
pripreme za oblačenje i naoružavanje ljudstva;
5. Priprema komandi i starešina dobrovoljačkih jedinica za izvršavanje borbenih zadataka
na teritoriji RSK;
6. Organizacija propagandno-psiholoških delatnosti u SVK i RSK u saradnji sa
ministarstvima odbrane i informacija;
III Ostala pitanja
1. Ministarstvo odbrane i Glavni štab SVK odrediće svoje predstavnike u sastav
koordinacionog tela koje će usmeravati sve krupnije aktivnosti na prostoru SRJ oko
prikupljanja i upućivanja u RSK dobrovoljaca i vojnih obaveznika.
2. U izvršavanju ovog zadatka odrediti način vođenja evidencije tako da se vode podaci o
svakom dobrovoljcu i vojnom obavezniku od pristupanja u prihvatne centre na teritoriji
SRJ do prestanka obaveze prema SVK na teritoriji RSK;
Vođenje evidencije o MTS regulisati posebnim naređenjem Ministarstva odbrane i
komandanta GŠ SVK.
3. Jedinice obrazovati u skladu sa propisanom formacijom;
4. Dobrovoljce i vojne obaveznike primati u sastav SVK ako prihvataju službu u najmanjem
trajanju od dva meseca.
5. Sve aktivnosti na ovom zadatku realizovati uz puno poštovanje zahteva da se ne
kompromituje VJ.
6. Do konačnog izvršenja ovog zadatka Ministarstvo odbrane i Glavni štab slaće mi izveštaje
jedan put u 24 časa.
VRHOVNI KOMANDANT
M.P.561 Milan Martić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 5., kut. 2.

560
561

U izvorniku pogrešno piše Slunu.
Okrugli pečat: RSK, Predsjednik Republike, Knin.

311

101

1995., ožujak 15.
[Knin]
Zapovijed GŠ SVK podčinjenim korpusima za prikupljanje viška naoružanja, streljiva i
materijalno-tehničkih sredstava u svojim zonama odgovornosti, da bi se opremio veliki broj
dragovoljaca čiji se dolazak očekuje iz “svih srpskih zemalja” i inozemstva
REPUBLIKA SRPSKA KRAJINA M.P.562
GLAVNI ŠTAB SRPSKE VOJSKE
Str. pov. br. 47-18
15. 03. 1995. godine
Obzirom na nastalu situaciju, SVK očekuje dolazak velikog broja dobrovoljaca iz Srbije,
ostalih srpskih zemalja i dolazak iz inostranstva.
U cilju materijalnog obezbeđenja dobrovoljačkih sastava i njihovo naoružavanje, upućuje
se:
N A R E Đ E NJ E:
1.- Da komanda korpusa u svojoj zoni odgovornosti, sprovedu široku akciju za prikupljanje
naoružanja i municije koje se nalazi kao višak ili vanformacijsko sredstvo kod boraca i
ostalih građana. Akcijom obuhvatiti i prikupljanje ostalih MTS neophodnih za smeštaj i
ishranu (ćebad, čaršafi, šatorska krila i druga oprema).
2.- Na sprovođenju akcije angažovati mesne organe vlasti, stranačke lidere, poglavare SPC i
sve ostale strukture.
3.- Sva prikupljena MTS uskladištiti i čuvati na unapred određena mesta koja se nalaze pod
kontrolom i fizičkim obezbeđenjem.
4.- O prikupljenim sredstvima imati tačnu evidenciju sa potpisom lica koje je sredstvo
predali i potpis lica koje je izvršilo njihov prijem.
5.- Prikupljeno naoružanje obuhvatiti izvršenjem tehničkih pregleda, a po potrebi i opravku.
6.- U sprovođenju akcije služiti se metodom objašnjavanja, ubeđivanja, pretnjom a po
potrebi upotrebiti i prisilu kada se pouzdano raspolaže podatkom da određeno lice poseduje
naoružanje koje mu ne pripada.
7.- Obzirom na značaj ove akcije, njenoj realizaciji bi trebalo pristupiti odmah.
8.- O rezultatima sprovođenja akcije svakog dana dostavljati izveštaj putem operativnopozadinskog izveštavanja.
POMOĆNIK KOMANDANTA
ZA POZADINU
general-major
Mirko Bjelanović M. P.563
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 50. pbr 15. korpusa SVK, kut. 1.
562
563

Prijemni pečat: Vojna pošta 9071, Str. pov. br. 50-6-35, 20. 3. 1995., Vrhovine.
Prijemni pečat centra veze: Brzojav br. 622, primljen 19. 3. 1995. u 19,55; obrađen u 20,10; predan u 20,20.

312

102

1995., ožujak 15.
Glina
Zapovijed Komande 39. korpusa SVK podčinjenim postrojbama da formiraju Komandu
TG-39, u sustavu zapovijedanja izravno vezanu za Komandu “Pauk”, s ciljem učinkovitijeg
zapovijedanja postrojbama korpusa koje sudjeluju u napadima na zaštićenu zonu Bihać u
sklopu operacije “Pauk”
VOJNA POŠTA564

9136

Sp Br. 78-47
15. 03. 1995. god.

G L I N A
Formiranje komande TG-39, naređenje,
d o s t a v lj a.K-di: 24., 26., 33. pbr
31. pbr i SOd “C”565 – aktom
U cilju efikasnijeg RiK jedinicama angažovanim u operaciji “PAUK”, a na osnovu zahteva
K-de “PAUK” da:
– jedinice 39. K formiraju K-de TG koji će komandovati svojim BG (bataljonima)
– Komanda TG po liniji subordinacije bude vezana direktno na K-du “PAUK”
– za K-danta TG određuje K-dant brigade ili NŠ brigade iz čijeg sastava su566 angažovane
jedinice:
N A R E Đ U J E M:
1. Formirati komandu TG-39 koja će direktno biti vezana u sistemu RiK za komandu
“PAUK” do 24,00 časova 16.03.1995. g.
2. U TG-39 ulaze BG-26., 31. i 33. u sadašnjem obliku, naređenja primaju i izvršavaju po
odluci Komandanta TG-39.
3. Komanda TG-39 bit će privremeno izmeštena u rejonu s. Katinovac.
4. Za komandanta TG-39 određujem ppuk. Mirčetić Milutina sa 2 vojnika veze, 2 vojnika
vojne policije i vozačem.
5. Nakon pomeranja linije fronta i premeštanja KM TG-39, komandu TG ojačati sa po
jednim starešinom iz svake BG, odelenjem VP iz 39. ČVP i delom K-de stana i odelenjem
veze.
6. Pozadinsko obezbeđenje i art.567 podršku TG ostaje po dosadašnjoj šemi.
RM/DV
K O M A N D A N T
p u k o v n i k
Žarko Gačić, [v.r.] M.P.568
564
565
566
567
568

U desnom kutu dopisano rukom: “NŠ upoznati ONO i organe Komande [potpis nečitak]”.
Samostalni odred Sisak-Caprag.
Dopisano rukom.
Artiljerijska.
Okrugli pečat: Vojna pošta 9136, Glina.

313

M.P.569
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., 39. korpus SVK, kut. 22.

103

1995., ožujak 15.
[Knin]
Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove GŠ SVK o mišljenju britanskog
Ministarstva obrane o “jugoslavenskoj krizi”, pritisku međunarodne zajednice na
Slobodana Miloševića da prizna Hrvatsku i BiH u AVNOJ-evskim granicama, produženju
mandata UNPROFOR-a u Hrvatskoj, hrvatsko-bošnjačkim odnosima u BiH, planovima
ABiH za napad na Bosansku Posavinu te mobilizaciji, razmještaju i aktivnostima HV-a
GŠ SRPSKE VOJSKE KRAJINE VOJNA TAJNA
Odelenje za obaveštajne poslove Strogo poverljivo
Str. pov. broj 2/1155-1
Dana, 15. 03. 1995. godine
M.P.570
OBAVEŠTAJNA INFORMACIJA broj 73
I Podaci dobijeni od GŠ VJ 2. Uprava
Britansko MO smatra da je Jugoslavenska kriza pod kontrolom i ona se sada odvija po
principima strategije “upravljanje krizom”, a to su:
1. diplomatske aktivnosti (kontakt grupa, razni posrednici),
2. vojne pretnje (pripreme za povlačenje UNPROFOR-a i angažovanje NATO-a)
3. politički pritisci (dalje zadržavanje sankcija, pretnje od širenja rata i sl.).
Sve to ima za cilj da se sukobljene strane prisile da prihvate ponuđeni Mirovni plan.
Prema ruskom izvoru međunarodna zajednica predvođena SAD i Nemačkom nastaviće
sa intenzivnim pritiscima na SRJ i Predsednika Srbije Miloševića571 s ciljem iznuđivanja
priznavanja RH i BiH u AVNOJ-evskim granicama. Od Srbije će se zahtevati da utiče na
rukovodstvo RS i RSK da prihvate rešenje koje nameće Međunarodna zajednica. Pritisci će
se ogledati u stalnoj pretnji aktiviranja Šiptara572 i Kosmeta.573
II. Podaci dobijeni od VRS:
Zapadni diplomatski krugovi i mediji predstavljaju Tuđmanov574 “ustupak” u vezi statusa
UNPROFOR-a u RH i RSK, kao spasonosno rešenje za sprečavanje eskalacije i širenja
oružanih sukoba na Balkanu. Vode se špekulacije da li će RSK prihvatiti smanjenje brojnog
569
570
571
572
573
574

Prijemni pečat: Komanda 31. pešadijske brigade, SP br. 72-11.
Prijemni pečat: RSK, MUP, Knin. Primljeno: 16. 03. 95., Broj: 08/3-2-1-2286/1.
Slobodana.
Albanaca.
Kosova i Metohije.
Franjo Tuđman.

314

stanja UNPROFOR-a na liniji razgraničenja i posedanje AVNOJ-evskih granica bivše
Hrvatske, čime sugerišu javnom mnenju da će Srbi biti odgovorni za eskalaciju oružanih
sukoba, ako ne prihvate promenjeni status UNPROFOR-a. Američka administracija i dalje
plasira podatke da je RSK u “načelu” prihvatila novi mandat UNPROFOR-a.
U odnosima između Hrvata i muslimana i dalje su prisutni brojni incidenti, netrpeljivost
i međusobna optuživanja, posebno preko lokalnih hrvatskih radio-stanica. Odnosi su i
dalje najlošiji na području Usore, Mostara i u Sred.575 Bosni. Posebno je aktuelno ubistvo
hrvatskog generala Vlade Šantića u Bihaću, što muslimani i dalje prikrivaju i sprečavaju
učešće Hrvata u istrazi, a Hrvati nastoje da incident internacionaliziraju, zbog čega
zahtevaju od ambasada Turske, Nemačke, Amerike i Austrije, kao i od UNPROFOR-a da
pruže podršku u rasvetljavanju slučaja.
Hrvatski čelnici u javnim nastupima, nakon potpisivanja sporazuma u Bonu,576 još oštrije
optužuju muslimane da sabotiraju uspostavljanje federacije, što je indikator da se mogu
očekivati još veći raskoli u federaciji i eskalacija sukoba.
Dana 14. 03. o. g. u Gradačcu je održan sastanak komandanta brigada iz sastava 21. divizije,
verovatno radi donošenja odluke za izvođenje napada na Srpsku Posavinu.
Potvrdili smo podatak da se u mostobranu Orašje nalazi jedinica HV nepoznatog sastava,
čija je smena planirana navodno 23.03. o. g.
Ustaše su na Grahovskom i Glamočkom delu fronta nastavile nasilno izviđanje, a od
planirane diverzantske akcije na Dinari su najverovatnije privremeno odustali zbog
nevremena.
U rejonu Kupresa prikriveno ojačavaju snage.
Više izvora ukazuje da je šverc preko linije fronta između Cazinske krajine i RSK poprimio
masovne razmere, zbog čega su cene roba u Cazinskoj krajini znatno smanjene. Šverc je
najizraženiji na pravcu Šturlić – Slunj (Hadžin potok).
III Podaci prikupljeni u jedinicama SVK:
a) Prema zapadnim izvorima, SAD su, tokom konsultacija u Kontakt grupi i sa Italijom
kao predsedavajućom SB, predložile da snage OUN u Hrvatskoj dobiju naziv “Snage
ujedinjenih naroda u Hrvatskoj” (UNFIK).
Neslužbeno, SAD su predložile dve rezolucije o snagama u bivšoj SFRJ:
1. produženje mandata UN u BiH i Makedoniji i privremenom angažovanju u Hrvatskoj, i
2. o načelima sprovođenja nadgledanja i posmatranja međunarodno priznatih granica
Hrvatske snagama OUN.
OS RH vrše i dalje grupisanje i pregrupisavanje snaga na p/k najvećim delom prema Baniji,
Kordunu i Lici. Na te pravce gotovo svakodnevno dovlače tehniku i ljudstvo.
Najveća grupisanja su u rejonima D.577 Resa, Karlovac, Šišljavić i Pisarovina.
U rejonu D. Rese dovučena su 4 topa 130 mm, a u rejonu Rečica, Pisarovina i s. Lučelnica
dovučene su po dve haubice 203. mm. U rejonu Pokupsko dovučena su 4 topa 130 mm i
12 tenkova. Navedena borbena sredstva dovučena su u već poznate rejone razmeštaja art.578
i tenkovskih jedinica.
575
576
577
578

Srednjoj.
Bonn, grad u Njemačkoj.
Duga.
Artiljerijskih.

315

U s. Nard nalazi se KM 37. inž.579 pontonskog bataljona ZP Osijek, koji se trenutno nalazi
sa sredstvima u rejonu Sl.580 Broda. Pripadnicima UN, civilne policije i vojnih posmatrača
nije dozvoljen pristup komunikacijom Vinkovci s. Jarmina.
U komandi sektora “Sever” u UNPROFOR-u vrše se ubrzane pripreme za doček nekog od
visokih funkcionera OUN. Međutim, za sada nije poznato ko će doputovati i koji je cilj
posete. Neki izvori ne isključuju mogućnost da ovaj sektor poseti i Akaši.581
Raspolažemo saznanjima da je od 14. 03. o. g. u Zagrebu u široj okolini u toku mobilizacija
vojnih obaveznika. Mobilisano ljudstvo se, za sada, ne upućuje u jedinice na frontu, već se
sa istim u kasarnama i poligonima izvodi obuka. Istovremeno potvrđeni su podaci da se
izvestan broj ranije mobilisanog ljudstva u HV upućuje u Đakovo i Sl. Brod, što dovodimo
u vezu sa hrvatsko-muslimanskim pripremama za napad na Srpsku Posavinu.
Cenimo da će se uprkos izvesnom smanjenju tenzija u Srpsko-Hrvatskim odnosima, pritisci
na Srbe nastaviti da prihvate promenu mandata UNPROFOR-a.
b) Podaci prikupljeni EI:
Praćenjem radioveza HV registrujemo redovne aktivnosti, koje se sastoje u redovnim
proverama veza, slanju šifrovanih telegrama, poruka i signala. Konstatujemo veoma
povećanu disciplinu u odvijanju radiosaobraćaja uz kratko zadržavanje na vezi.
U radio saobraćaju registrovali smo pojavu novih RMr u širem rejonu Novske, kao i u
S.582 Požeškom delu. Praćenje ovih RMr je u toku kao i ustanovljavanje kojim jedinicama
pripadaju.
NAČELNIK:
potpukovnik
Mihajlo Knežević, [v.r.]

M.P.583

Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 20., kut. 9.

104

1995., ožujak 16.
[Knin]
Obavještajna informacija Odelenja za obaveštajne poslove GŠ SVK o pritisku zapadnih
diplomatskih krugova na Srbe da priznaju Hrvatsku i BiH u AVNOJ-evskim granicama,
produženju mandata UNPROFOR-a u Hrvatskoj, pripremama za napadna djelovanja 5.
korpusa ABiH te o mobilizaciji i aktivnostima HV-a i HVO-a s ciljem napada na RSK i RS
GŠ SRPSKE VOJSKE KRAJINE VOJNA TAJNA
Odelenje za obaveštajne poslove Strogo poverljivo
Str. pov. broj 2/1179-1
Dana, 16. 03. 1995. godine M.P.584
579
580
581
582
583
584

Inžinjerskog.
Slavonskog.
Yasushi Akashi.
Slavonsko.
Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Prijemni pečat: RSK, MUP, Knin, primljeno: 17. 3. 1995., broj: 08/3-2-1-2309/1.

316

OBAVEŠTAJNA INFORMACIJA broj 74
I Podaci dobijeni od GŠ VJ 2. Uprava
Ruski diplomatski predstavnik je izneo da će sigurno doći do smanjenja snaga UNPROFOR-a,
u okviru čega će najverovatnije, i njihov bataljon napustiti Istočnu Slavoniju. Istovremeno
postoji mogućnost da u Belgijskom bataljonu u tom sektoru čak dođe do povlačenja broja
ljudi. Izvor je upozorio da preti opasnost da HV isprovocira VSK što bi joj poslužilo kao
opravdanje za napad, koji bi čak mogao da bude podržan i avijacijom NATO. Dodao je
da NATO u celini kontroliše vazdušni prostor Hrvatske, da je razvio mrežu voj.585 sistema
komandovanja i ugradio oficire za navođenje, uključujući i teritoriju RSK.
SAD su predložile osnivanje nove “misije UN u Hrvatskoj” (UNFIK) u trajanju od
šest meseci. Novi mandat bio bi: olakšanje sprovođenja sporazuma o prekidu vatre i
o ekonomskim merama, nadgledanje međunarodne granice između Hrvatske i BiH,
odnosno Hrvatske i SRJ, sa ciljem da se preko njih ograniči promet vojnog osoblja, vojne
opreme i drugih roba, odnosno kako je predloženo Mirovnim planom UN za Republiku
Hrvatsku, omogućavanje UNPROFOR-u da ima pristup i komunikaciju, kao i mogućnost
dopremanja humanitarne pomoći, u “teritorijama koje nisu trenutno pod kontrolom Vlade
Hrvatske”.
II Podaci dobijeni od GŠ VRS:
Zapadni diplomatski krugovi ocenjuju da u ovoj fazi uspešno kontrolišu i upravljaju krizom
na prostorima bivše Jugoslavije. Naredne aktivnosti planiraju realizovati kroz rad Kontakt
grupe i raznih posrednika, vojne pretnje i političke pritiske, posebno na Srbe, sa osnovnim
ciljem da iznude priznanje bivše Hrvatske i BiH u AVNOJ-evskim granicama i prihvatanje
plana Kontakt grupe.
Jedinice HV na levoj obali reke Save, posebno u rejonu Slavonski Šamac – Svilaj, nastavljaju
intenzivnu izviđačku aktivnost. Potvrđen je podatak da se na p/k duž leve obale reke Save
ojačali snage i da su u mostobranu Orašje angažovane jedinice HV. Dana 15. 03. o. g. ustaše
su iz mostobrana Orašje pojačale dejstva iz tenkova, PAT-ova, PAM-ova i minobacača.
Raspolaže sa podatkom da su ustaše u rejonu Kupresa i na Grahovskom pravcu u toku noći
13/14. 03. o. g. ojačale snage.
HVO i HV planiraju napadna dejstva radi odsecanja Knina, angažovanjem snaga na pravcu
Livno-Glamoč i Gospić-Gračac. Prema neproverenim podacima, početak napada je planiran
u periodu od 17. do 21. 03. o. g. ali najverovatnije 19. 03. o. g.
Komanda 5. K ABiH prikuplja kvalitetne obaveštajne podatke o jedinicama i aktivnostima
VRS, SVK i AP ZB , koristeći nedisciplinu poslužilaca pri korištenju sredstava veze.
Jedinice 5. K vrše dodatnu mobilizaciju i pripremaju se za ofanzivna dejstva. Veći broj
vojnika nastoji da izbegne vojno angažovanje, zbog čega se skrivaju i pokušavaju bekstvo
preko RSK u RH. Napadna dejstva se očekuju u narednih 10-tak dana.
Prema našim snagama na Bihaćkom, Grabeškom i Krupskom delu fronta nastavili su
povremena dejstva pešadijskim naoružanjem.
Potvrđuje se podatak da su jedinice južnog vojišta HV (Dubrovnik) nastavile mobilizaciju, a
glavne snage grupišu u rejonu Konavala na Dubrovačko-trebinjskom pravcu.

585

Vojnog.

317

III Podaci prikupljeni u jedinicama SVK:
a) U širem gradskom području Virovitice mobilisan je veći broj v/o, verovatno pripadnika
127. pbr. Isti su upućeni na Zadarsko područje.
U poslednjih 24 časa na aerodrom Lučko registrovano je prisustvo oko 2950 vojnika HV (u
2 smene), tri aviona MIG-21, helikoptera MI-8 i jedan transportni avion AN-2.
Nepoznat broj tenkova HV je prošle nedelje raspoređen u rejonu Josipdola kao i povećan
broj vojnika. U ponedjeljak (20. 03. o.g.) novi broj pripadnika HV stiže u Karlovac, Dugu
Resu i Ogulin. Izvor ovih podataka navodi da će RSK biti napadnuta posle 01. 04. o. g. na
prostoru između Dubrava i Ogulina.
b) Stanje u AP ZB:
Nema novih podataka u odnosu na predhodno izveštajno razdoblje.
c) Podaci prikupljeni EI:
Praćenjem radioveza HV registrovali smo aktivnosti koje ukazuju da jedinice HV izvode
svoje redovne zadatke.
U radiosaobraćaju registrujemo smanjenje radiosaobraćaja koje bi se moglo svesti pod
radioćutanje.
NAČELNIK:
potpukovnik
Mihajlo Knežević, [v.r.] M.P.586
Dostaviti poštom: – Komandant
– NŠ
– ONO
– Pk Mv
– Pk Po
– OB
– MUP (DB)
– MUP RSK (spec. br.587)
– 7. K
– 44. rbr
Dostaviti telegramom:
Komande: 11., 15., 18., 21., i 39. K SVK, 105. vbr

Ob.588 podcentar B.589 Manastir (n/l p.puk. Parabak590).
Izvornik, strojopis, ćirilica
HR-HMDCDR, 20., kut. 9.

586
587
588
589
590

Okrugli pečat: RSK, Glavni štab Srpske vojske.
Specijalna brigada.
Obavještajni.
Beli.
Živan.

318

105

1995., ožujak 16.
[Okučani]
Zapovijed Komande 18. korpusa SVK Komandi Bataljona za intervenciju za prikupljanje
viška naoružanja, streljiva i materijalno-tehničkih sredstava kako bi se opremio veliki broj
dragovoljaca čiji se dolazak očekuje na područje RSK
KOMANDA 18. KORPUSA VOJNA TAJNA
Str. pov. br. 18-182 STROGO POVERLJIVO
16. 03. 1995. godine
Prikupljanje naoružanja i ostalih MTS, naređenje
KOMANDI BIN591
U vezi naređenja GŠ SVK str. pov. br. 47-18 od 15. 03. 1995. godine, shodno nastaloj
situaciji, očekuje se dolazak velikog broja dobrovoljaca, a u cilju materijalnog obezbeđenja
dobrovoljačkih sastava i potrebu njihovog naoružanja i obezbeđenja ostalim sredstvima,
NAREĐUJEM
1. Da komande potčinjenih jedinica, u svojim zonama odgovornosti sprovedu široku
akciju za prikupljanje naoružanja i municije koja se nalazi van zaduženja u jedinici ili
vanformacijsko sredstvo kod boraca i ostalih građana. Akcijom obuhvatiti i prikupljanje
ostalih MTS neophodnih za smještaj i ishranu (ćebad, čaršafi, šatorska krila i druga oprema).
2. Na sprovođenju akcije angažovati mesne organe vlasti, stranačke lidere, poglavare SPC i
sve ostale strukture.
3. Sva prikupljanja MTS uskladištiti i čuvati na unapred određena mesta koja se nalaze pod
kontrolom i fizičkim obezbeđenjem.
4. O prikupljenim sredstvima imati tačnu evidenciju sa potpisom lica koje je sredstvo
predalo i lica koje je izvršilo njihov prijem.
5. Prikupljeno naoružanje obuhvatiti izvršenjem tehničkih pregleda, a po potrebi i opravku.
6. U sprovođenju akcije služiti se metodom objašnjavanja, ubeđivanja, pretnjom a po
potrebi upotrebiti i prisilu kad se pouzdano raspolaže podatkom za određeno lice poseduje
naoružanje koje mu ne pripada.
7. obzirom na značaj ove akcije, njenoj realizaciji pristupiti odmah.
8. O rezultatima sprovođenja akcije svakog dana dostavljati izveštaj putem borbenog i
pozadinskog izveštavanja.
MR/GJ
K O M A N D A N T
P u k o v n i k
M.P.592 Lazo Babić, [v.r.]
Izvornik, strojopis, latinica
HR-HMDCDR, 2., kut. 606.
591
592

Dopisano rukom.
Okrugli pečat: Komanda 18. korpusa.

319

106

1995., ožujak 17.
[Knin]
Informacija GŠ SVK načelniku Generalštaba VJ, general-pukovniku Momčilu Perišiću, u
kojoj mu se zahvaljuje na