You are on page 1of 3

PEMBENTUKAN MASYARAKAT MAJMUK DI MALAYSIA

Masyarakat Majmuk di Malaysia
Masyarakat Majmuk di Malaysia
Malaysia pada hari ini didiami oleh pelbagai bangsa, kaum dan etnik dari Perlis
hingga ke Sabah. Kepelbagaian kaum dan etnik inilah maka wujud pula kepelbagaian
budaya, bahasa, agama dan adat resam. Corak masyarakat Malaysia seperti ini ber
laku disebabkan oleh perubahan masa dan keadaan, seperti yang berlaku terhadap p
erubahan struktur politiknya. Sebelum abad ke-18 dan ke-19, masyarakat Malaysia
tidak begini coraknya. Sebaliknya boleh dikatakan bahawa, semenanjung Tahan Mela
yu ketika itu didiami oleh orang Melayu dan Orang Asli bersama sebilangan kecil
bangsa atau kaum lain. Tetapi kini coraknya telah berubah dan wujudlah pembentuk
an masayarakat majmuk.
J.S.Furnivall merupakan orang pertama yang mengemukakan konsep masyarakat majmuk
berdasarkan kajiannya di Indonesia dan Burma. Menurut Furnivall (1967:54), masy
arakat majmuk terdiri daripada pelbagai kaum yang mempunyai kebudayaan, agama, b
ahasa dan adat resam yang tersendiri. Walaupun pelbagai kaum berganding bahu di
bawah sistem politik yang sama tetapi kehidupan mereka adalah berasingan dan int
eraksi sosial dalam kalangan mereka amat berkurangan dan hubungan mereka hanya t
erbatas kepada hal ekonomi dalam jual beli. Pembahagian tugasan dilakukan atas g
aris-garis ras.
Idea Furnivall mengenai masyarakat majmuk telah banyak dibincangkan oleh tokoh-t
okoh sosiologi yang terkemudian. M.G. Smith merupakan salah seorang yang telah m
emberikan satu analisis yang panjang lebar mengenai konsep ini. M.G. Smith juga
menganggap masyarakat majmuk sebagai masyarakat yang mempunyai pelbagai budaya,
perpecahan sosial dan perselisihan. Dari segi politik pula, masyarakat majmuk di
kuasai oleh satu kelompok minoriti yang mempunyai kebudayaan yang tersendiri. Sm
ith juga berpendapat bahawa masyarakat wujud atas dasar konflik dan paksaan, buk
annya atas dasar nilai bersama. Selain daripada Furnivall dan Smith, P.L. Van De
n Berghe juga memberikan sumbangan terhadap perbincangan mengenai konsep masyara
kat majmuk. Beliau membezakan kemajmukkan sosial iaitu masyarakat dipecahkan kep
ada kelompok korporat dan bukannya budaya daripada kemajmukkan budaya iaitu wuju
d daripada beberapa kelompok etnik.
Ketiga-tiga tokoh ini menekankan konflik dan perpecahan sebagai unsur ketara dal
am masyarakat majmuk. Pendirian ini amat bertentangan dengan pendekatan fungsion
al yang mendakwa bahawa masyarakat majmuk wujud atas dasar konsensus dan nilai b
ersama. Oleh yang demikian, tidak hairanlah beberapa kritikan mengenai idea atau
teori masyarakat majmuk juga datang daripada ahli fungsional. Walau bagaimanapu
n, teori ini mempunyai kelebihannya iaitu salah satu percubaan untuk membentuk s
atu teori secara umum mengenai hubungan ras. Teori ini cuba memasukkan pentingny
a unsur ras dan etnik ke dalam satu rangka dasar berbentuk konseptual dan merupa
kan satu syarat asas untuk memahami sifat hubungan ras.
Sebelum abad ke-18, penduduk di Tanah Melayu dan kepulauan borneo ketika itu did
ominasi oleh orang Asli, orang Melayu dan kaum bumiputera Sabah dan Sarawak. Mig
rasi daripada luar juga berlaku tetapi jumlahnya terhad. Selain itu, terdapat ju
ga kaum pendatang daripada Sumatera, Indonesia. Tetapi tidak menjejaskan corak m
asyarakat ketika itu kerana kaum pendatang ini adalah daripada rumpun bangsa yan
g sama (James P. Ongkili, 1985:4).
Pada awal abad ke-18, perubahan dalam struktur masyarakat berlaku di Malaysia di
sebabkan oleh fenomena migrasi dari luar yang berlaku akibat faktor penarik yang
ada di bumi mahupun faktor penolak di negara asal masing-masing yang bertanggun
gjawab mencernakan perubahan yang berkekalan sehingga ke hari ini. Struktur masy
arakat di Malaysia berubah adalah disebabkan migrasi daripada luar dan juga fakt
or penolak dan penarik. Migrasi ini berlaku sedikit demi sedikit sebelum penjaja

Bugis. Proses pembentukan masyarakat pada mulanya sukar kerana berbeza fahaman. Faktor ekom oni adalah bukan faktor utama penghijrahan mereka. Kalimantan (Ban jarmasin). Migran kedua terbesar selepas China adalah kelompok daripada India.N. ras dan etnik serta kehidupan seh arian. Kebanyakan pendatang Indonesia berasal daripada Jawa. Namun. Apabila konflik berlaku dalam masyarakat majmuk. bilangan mereka jauh lebih rendah berbanding dengan buruh daripada China dan India. Pengambilan pekerja buruh d aripada luar di buat secara tetap sudah pasti akan menimbulkan masalah sosio-eko nomi dan politik yang lebih membimbangkan dan bagi mengelak pembentukan masyarak at majmuk pelbagai etnik atau heterogeneous seperti mana yang cuba dielak oleh n egara-negara Eropah Barat dan Telok (Weiner. Campur tangan Inggeris di Tanah Melayu bermula apabila Francis Light menduduki P ulau Pinang pada Ogos 1786.han barat. 1990:143). Suasana di negara itu yang dilanda kemiskinan dan kebuluran yang mendorong pend uduknya berhijrah keluar ke negara-negara lain termasuk ke Tanah Melayu ketika i tu.Y Andaya (1983:159). Ars eculeratne (1991:8).L. Tanah Melayu. Kedatangan berterusan ini disebabkan penjajahan British di Ceylon. Aktiviti ekonomi dan pe rladangan menjadi faktor utama dalam aktiviti migrasi daripada luar terutamanya daripada China dan India.1991:10). Setelah kemasukan migran daripada luar. Kebanyakan m ereka berasal daripada India Selatan iaitu dari Negapatam dan Madras. Minang dan Banjar. Oleh itu. Mereka datang dari kawasan pantai selatan negara tersebut. Banyak konflik yang berlaku dalam proses pembentukan ini seperti peristiw a 13 mei 1969. Pengaruh masyarakat Cina ke Tanah Melayu telah mengubah corak dan sistem sosial Alam Melayu dan juga masyarakat Melayu ketika itu. Sabah dan Sarawak j uga menjadi tumpuan daripada masyarakat luar seperti dari Indonesia dan Ceylon. Timor dan Sulawesi serta beberapa bahagain kepulauan yang be rhampiran dengan Selat Melaka. Selain migran daripada negara China dan India. Pendatang daripada Indonesia juga berbilang suku kaum dan etnik antaranya orang Jawa. Menurut S. tetapi berleluasa setelah penjajahan berlaku. bermulalah proses pembentukan masyarakat majmuk yang berbilang kaum seperti sekarang. Na mun angka yang tepat sukar ditentukan kerana ketiadaan dokumen yang sah dan kema sukan secara haram ke Tanah Melayu. Migran India datang sejak pembukaan Pulau Pinang oleh Inggeris. Wujudnya golongan baru ini membawa kepelbagaian atau kemajmukk an masyarakat di Malaysia dan mengambarkan keunikannya pada pandangan masyarakat luar. konflik berkenaa n mengikut garisan pemisah ras.N . Mereka data ng dengan jumlah yang agak ramai selepas abad ke-19 berterusan hingga abad ke-20 . Celebes. bukan garisan kelas. pendatang dari Ceylon kebanyakannya terdiri daripada kaum S inhalese. India juga mengalami masalahnya tersendiri yang menyebabkan penduduknya berhijrah ke luar. Kemasu kan buruh-buruh Cina ke Tanah Melayu melalui beberapa cara yang dikenalpasti diu sahakan oleh orang Cina sendiri yang telah menetap lama di Tanah Melayu melalui sistem tiket yang sangat popular.. Menurut B. bilangan buruh C ina yang berhijrah memang ramai dan sentiasa bertambah dari semasa ke semasa. Kemasukkan masyarakat Cina ke Tanah Melayu menunjukkan bermulanya proses pembent ukan masyarakat majmuk daripada pengaruh masyarakat Cina yang semakin bertambah. amalan. sebaliknya mereka ingin menca ri rezeki yang lebih berbanding apa yang mereka dapat di negara asal mereka (S. mereka terpaksa keluar berhijrah sehingga ke Tanah Melayu. Pada waktu i tu bilangan mereka masih kecil dan bertambah setelah Inggeris berjaya benguasai negeri-negeri Melayu. masyarakat Cina daripada negara C hina sebenarnya ingin keluar daripada hidup penuh dengan kemiskinan dan penderit aan. Andaya dan L. Menurut W. Kedatangan masyarakat Melayu ke Tanah Melayu akhirnya telah membentuk satu masyarakat baru iaitu Baba Nyonya dan Cina Muslim.W. Arseculeratne. menyebabkan kemasukkan migran secara besar-besaran d . Blythe (1953:3).

Kemajmukan masyarakat Malaysia menjadikan negara ini menjadi tarikan masy arakat luar. Malaysia telah diduduki oleh Jepun semasa perang dunia kedua. Proses ini berterusan sehingga penjajahan British di Ta nah Melayu. Melayu-India.aripada luar. Setelah kemasukan migran dari luar akhirnya lahirnya kelompok dari keturunan Cin a dan India yang berasimilasi dengan budaya tempatan seperti kelompok Baba-Nyony a yang berketurunan Cina dan kelompok Chitty yang berketurunan India. ras. pembentukan masyarakat majmuk di Malaysia bermula apabila kemasuk an migran daripada luar. wujud masyarakat berbilang kaum. Walau bagaimanapun. . Dalam jangka masa yang panjang semasa pemerintahan kolonial Britis h di Malaysia iaitu selama lebih satu ratus lima puluh tahun bermula 1786 hingga 1957. jangka masa singkat itu dianggap tidak mempunyai sign ifikan yang besar kepada komposisi dan mobiliti penduduk. bahasa dan latar berlakang kebudayaan yang berl ainan. Kesimpulannya. Kehadiran kelompok-kelompok ini menjadikan Malaysia sebuah negara yang kaya dengan budaya. Oleh itu. kelompok Syed dan lain-lain. Kini kebanyakan penduduk Malaysi a mempunyai darah kacukan Melayu-Arab. Masyarakat homogenis M elayu Tanah Melayu telah mengalami transformasi kepada masyarakat heterogenios M alaysia yang mengandungi etnik-etnik Melayu. Asimilasi bangsa juga turut berlaku apabila perkahwinan antara orang asing dengan penduduk tempatan. Melayu-Cina dan lain-lain. Antara tahun itu. Cina dan India sebagai komponen uta manya. maka wujud beberapa sub-kategori penduduk berdarah campuran seperti k elompok Peranakan. adab resam. etnik dan bangsa di Malaysia.