You are on page 1of 5

50 FAKTE DHE KURIOZITETE NGA JETA E

GJERGJ KASTRIOT SKNDERBEUT

1. Gjergj Kastriot Sknderbeu lindi n Dibr, m 6 maj t vitit 1405. Vdiq n


qytetin e Lezhs, m 17 janar t vitit 1468. Ai jetoi 62 vjet, 9 muaj e 12 dit.
Sknderbeu sht figura m e shquar n historin e Shqipris.
2. Gjergj Kastriot Sknderbeu mban titullin Hero Kombtar q nga viti 1965,
titulli m i lart dhe i vetm q mban nj shqiptar pr vlerat e larta t figurs s
tij.
3. Gjergj Kastriot Sknderbeu ishte djali m i vogl i Gjon Kastriotit, princit t
Shqipris s Veriut dhe i princeshs malazeze, Vojsava. Gjergji ishte fmija i
fundit midis 4 djemve dhe 5 vajzave.
4. Gjergj Kastriot Sknderbeu u martua me Donika Aranitin nga Kanina e Vlors
dhe me t pati nj djal, Gjonin, emrin e t cilit ia vuri pr nder t t atit. Pr
nder t t atit, i biri i Gjonit mori emrin e Gjergj Kastriotit Sknderbeut.
5. Vlera m e lart kombtare e figurs s tij sht se pr 25 vjet ai mbajti larg
Shqipris ushtrin turke, duke e thyer pothuajse n do betej. Jan t shumta
betejat e fituara nga Sknderbeu s bashku me ushtrin e tij.
6. Vlerat e figurs s Sknderbeut jan ndrkombtare, duke qen se ai u b
prijsi i barriers ndaj ushtrive turke pr pushtimin e Evrops dhe mosshtrirjes s
fes islame n kontinentin evropian.
7. Gjergj Kastrioti Sknderbeu i prkiste fes s krishter. U shndrrua n
mysliman, pasi shkoi n ushtrin turke dhe m pas u kthye prsri i krishter. Kjo
ishte feja m e prhapur n Evrop n at koh.
8. Nga personalitete t huaj, nga historin t huaj, ai ka marr epitete t tilla si
Atlet i Krishtit dhe Ideatori i Aleancs s Par Euroatlantike. Epitete kto q e
ngren shum lart figurn e Heroit ton Kombtar.
9. Mendohet se Gjergj Kastriot Sknderbeu ishte shtatshkurtr, truplidhur dhe
shum i fuqishm. Shpata t ciln prdori ai ishte e vshtir pr ta prdorur nj
njeri i zakonshm pr nga pesha e saj.

10. Sot n bot emrin e Gjergj Kastriot Sknderbeut e mbajn sheshe t shumta
n kryeqytetet m t rndsishm t bots, duke filluar q nga Tirana, Prishtina,
Zyrihu, Parisi, Roma, ikago, Shkupi, etj.
11. Buste dhe shtatore t Sknderbeut ndodhen n Londr, Spanj, Buones
Aires, Ne York, Kanada, Kosov, Tiran. N t gjitha punimet artistike, Heroi
Kombtar qndron hipur mbi kal duke simbolizuar lufttarin.
12. Prkrenarja me kokn e dhis q mbante Sknderbeu ishte nj simbol i
huazuar nga legjendat e Pirros s Epirit dhe Aleksandrit t Madh. Ajo sht me
metal t bardh dhe me nj rrip (ruban) t lar me ar.
13. Jan dy shpata t Sknderbeut. E para i sht dhuruar nga Papa n
Krishtlindjet e vitit 1466 dhe sht me trup t drejt, e gjat 85.5 centimetra dhe
e gjer 5.7, peshon 1.3 kg. E dyta sht model turk, sht 121 cm dhe peshon
3.2 kg.
14. Kali i Sknderbeut sht nj tjetr simbol q ka shoqruar heroin. Sipas
Barletit, ai ishte i bardh, i nj race t zgjedhur. Pas vdekjes s Sknderbeut, ai
nuk pranoi ti hipte njeri tjetr dhe ngordhi.
15. N mosh t vogl s bashku me tre vllezrit e tij, Sknderbeu u mor peng
nga Sulltan Murati II, si ndshkim pr luftn q i shpalli Gjon Kastrioti, i ati i
Sknderbeut, si dhe u vendos n Edrene t Turqis.
16. Pr trimrin dhe zotsin n artin ushtarak q tregoi gjat betejave me
ushtrin osmane, gjat betejave n Azin e Vogl, Sknderbeu mori nga Sulltani
titullin e gjeneralit. Sknderbeu studioi n Stamboll artin ushtarak, njihte gjuhn
osmane, latine dhe shqip, si dhe shkruante dhe kishte oratori t lindur. Ballkani
dhe Azia e Vogl ishin disa nga detyrat e tij ushtarake pas mbarimit t shkolls,
duke u dalluar pr trimri.
17. Familja e Kastriotve kishte nj principat t vogl n malet midis Matit dhe
Dibrs, n kufirin verior, n zotrimet e Topiajve. Kostandin Kastrioti e filloi
sundimin e tij mbi kt principat n vitin 1383.
18. Gjat gjith jets s tij, Gjergj Kastriot Sknderbeu zhvilloi 30 beteja, nga t
cilat 29 prej tyre i fitoi dhe vetm nj humbi. Betejat e udhhequra nga
Sknderbeu kan qen nga m t fortat dhe m t prgjakshmet.
19. Dy jan uniformat q ka prdorur Gjergj Kastrioti Sknderbeu. E para ishte
uniforma e lufts, me prkrenare dhe parzmore. Ndrsa veshja tjetr q
prmend Barleti sht ajo popullore me qeleshe dhe xhublet.
20. Eshtrat e Sknderbeut u zhvarrosn nga turqit pas rnies s Krujs, m 1480,
12 vjet pas vdekjes. Varri i tij, q ndodhej n Kishn e Shn Nikut n Lezh, u
dhunua dhe eshtrat u morn si hajmali nga ushtart turq.

21. Sknderbeu ka deklaruar se, un jam pasardhs i Pirros s Epirit. Marin


Barleti n veprn e tij thot se Sknderbeu i referohej shpesh origjins s Pirros.
22. Dy her Papa Piu II krkoi t vinte n Shqipri me qllim kurorzimin mbret
t Sknderbeut. N arkivat e Vatikanit ndodhet dokumenti q do t kurorzonte
Sknderbeun, Mbret t Epirit.
23. Emrin e Sknderbeut e mbajn t paktn 10 objekte dhe institucione. Tri
rrug n Tiran, Durrs e Kruj; nj muze n Kruj, nj fshat n Librazhd, nj pije
alkoolike konjak, nj skuadr futbolli e Kors, universiteti ushtarak, nj titull i
lart, Urdhri Gjergj Kastriot Sknderbeu dhe nj shesh n kryeqytet.
24. Emri i Sknderbeut u propozua nga Sami Frashri ti vendosej kryeqytetit t
vendit. N 1889 n veprn e tij Shqipria ka qen, sht e do t bhet,
Frashri mendon q qyteti t ngrihej n fushn e Tirans.
25. Biografi i par i Sknderbeut ka qen Marin Barleti, n vitet 1504, me veprn
Historia e jets dhe e bmave t Sknderbeut, botuar n gjuhn latine. Ndrsa
n gjuhn shqipe Fan Noli, Sabri Godo dhe historiani Kristo Frashri.
26. Familja e Kastriotve kishte nj principat t vogl n malet midis Matit dhe
Dibrs, n kufirin verior, n zotrimet e Topiajve. Kostandin Kastrioti e filloi
sundimin e tij mbi kt principat n vitin 1383.
27. Rreth 60 kilometra katror dhe nj kshtjell iu dhuruan Sknderbeut nga
Mbreti i Napolit, Alfonso, n shenj mirnjohjeje pr ndihmn q i dha. Ky vend
edhe sot sht pron e pasardhsve t Sknderbeut.
28. Lek Zaharia, Moisi Golemi, Hamza Kastrioti, Gjon Muzaka, Pal Engjlli,
Gjergj Araniti, Andrea Topia, Vrana Konti, ishin bashkpuntort m t afrt t
Sknderbeut. Megjithse dy prej tyre e tradhtuan.
29. Fjalimi m i rndsishme dhe m i mbajtur mend, sht ai i mbrritjes n
qytetin e Krujs. Fjalt lirin nuk ua solla un, por e gjeta n mesin tuaj, kan
vler letrare dhe mendimi edhe sot e ksaj dite.
30. Pr Gjergj Kastriot Sknderbeun shkrimtari Longfello ka shkruar poem,
opera nga Franois Francoeur dhe Franois Rebel dhe nj tjetr e shkruar nga
Antanio Vivaldi, piktori i madh Rembrand ka br piktur portretin e tij.
31. Pr figurn e Sknderbeut dhe pr personazhin t tij jan shkruar n t
gjith botn 600 libra, mes tyre romane, libra historik dhe tregime, madje edhe
legjenda, duke e ngritur n piedestal figurn e Sknderbeut.

32. Tri mbahen mend si tradhtit m t mdha ndaj Sknderbeut. Nipi i tij,
Hamza Kastrioti, princi Moisi Golemi dhe tradhtia n betejn e Beratit, betej kjo
q sht konsideruar e vetmja e humbur nga ushtria e Sknderbeut. Ballaban
Pasha ishte gjenerali turk q u ndesh m tepr me Sknderbeun. Ballabani ishte
shqiptar dhe pr portn e lart ishte i vetmi q e njihte artin e lufts s
Sknderbeut. N nj betej i vrau 8 komandant t lart Sknderbeut.
33. Tri her qyteti i Krujs, q ishte dhe qendra e Sknderbeut, u rrethua nga
ushtrit osmane. Dy her nga sulltant dhe nj her nga gjenerali m i lart
turk, Evrenoz Pasha. Por nn mbrojtjen e Sknderbeut qyteti asnjher nuk ra.
34. Dy sulltan erdhn vet n Shqipri pr t ndshkuar Sknderbeun. Murati
II, i cili thuhet se pas humbjes vdiq nga hidhrimi gjat rrugs s kthimit, si dhe
djali i tij, Mehmeti, i cili e la n mes rrethimin e Krujs.
35. N t tri rrethimet e Krujs Sknderbeut iu desh t prballej me nj ushtri
shum her m t madhe n numr. 100 mij me Sulltan Muratin dhe po kaq
me Sulltan Mehmetin dhe gjeneralt.
36. Titulli Sknderbej Iskander Bej ose Aleksandr i Madh, iu dha nga Sulltan
Murati II, pas fitoreve t betejave n Azi. Gjithashtu iu dha dhe titulli
Sanxhakbej pr zonn e Shqipris n vitet 1437-1438.
37. Rreth pes mij t vrar mendohet se sht numri m i madh i ushtarve q
ka humbur Sknderbeu n nj betej. Historiant turq thon se beteja e Beratit
ishte dshtimi m i madh i Sknderbeut.
38. Nj her Sknderbeu vendosi paqe t prkohshme me Sulltan Mehmetin pas
disfatave t ushtris turke. Historiant kan mendime t ndryshme, por Barleti
thot se osmanve u duhej t linin pak koh Sknderbeun dhe t merreshin me
luftrat n Bosnj dhe Azi.
39. M 1443 Sknderbeu braktisi ushtrin turke. I drguar nga Sulltani pr tu
ndeshur me hungarezt e drejtuar nga Janosh Huniadit, Sknderbeu me
ushtart e tij besnik largohet nga beteja dhe drejtohet pr n Shqipri.
40. M 28 Nntor t vitit 1443 u shpall rimkmbja e principats s Kastriotve.
Kjo ndodhi pasi Gjergj Kastrioti me nj sr masash ushtarake shtiu n dor
qytetin e Krujs dhe atje ngriti flamurin kuq e zi.
41. Lufta e kalorsis ishte nj nga mjeshtrit e Sknderbeut. Kalorsia e pajisur
me arm t lehta ishte nj nga m t prdorshmet, duke br q t sulmonte
radht e armikut dhe t trhiqej shpejt.
42. Pas 25 vitesh luft, n janar t vitit 1468 Sknderbeu thirri nj tjetr kuvend
me princat shqiptar. Barleti thot se ato dit Sknderbeu u smur rnd nga
ethet dhe shndeti i tij nuk u prmirsua m.

43. Pr vdekjen Sknderbeut ka pasur disa hipoteza. N veprn e Barletit thuhet


se ai vdiq n moshn 62-vjeare pa asnj shkak natyror. Vitet e fundit studiuesi
Aurel Plasari hedh tezn se Sknderbeu mund t jet helmuar.
44. Lidhja e Lezhs sht i pari bashkim i princrve shqiptar pr t
kundrshtuar pushtimin osman. Gjergj Kastriot Sknderbeu ishte organizator i
ksaj lidhjeje historike nga ku nisi dhe qndresa e arbrit.
45. Gjoni, djali i vetm i Sknderbeut, u largua n Napoli pas vdekjes s t atit,
ku mori titullin Duk dhe Kont. U martua me Irena Brankovi Paleologu,
pasardhsja e fundit e familjes perandorake t Bizantit dhe patn shum fmij.
Pasardhsit u shprnguln n Lee, n vitin 1700.
46. Gjyshi i Gjergj Kastriot Sknderbeut, Gjoni, vendosi sundimin e tij n Kruj n
vitin 1439, por msohet se Venediku e shpalli armik dhe i preu kokn n Durrs,
n vitin 1402. Pas atij erdhi i biri, Gjoni, babai i Sknderbeut, i cili e mori Krujn
prsri dhe gradualisht e shtriu sundimin e tij mbi Tirann, Matin, Dibrn dhe
Mirditn, nga Prizreni n lindje, deri n detin Adriatik n perndim.
47. Nga viti 1407 deri m 1430, Gjoni luftoi periodikisht me turqit, u mund 3
her dhe u detyrua t pranonte kushte t rnda paqeje. Pas humbjes n vitin
1421, ai mbante nj kontroll t kufizuar n principatn e tij.
48. Pas Kuvendit t vitit 1443, Sknderbeu m 2 mars t vitit 1444, mbajti
Kuvendin pasues n Katedralen e Shn Kollit t qytetit t Lezhs. Ky ishte i pari
Kuvend Kombtar i princrve dhe i fisnikve shqiptar t shek. XV.
49. Portreti m i hershm i Gjergj Kastriot Sknderbeut daton n vitin 1466.
Gentile Bellini, n vitin 1466 kur Heroi vizitoi qytetin e Lagunovs n Itali, e
pikturoi at me urdhr t autoriteteve venedikase, sipas autorit Friedrich Kenner,
mendohet se portreti ka qen me profil majtas.
50. Nj fakt tjetr n jetn e Sknderbeut sht edhe iniciativa papnore enciklike
pr nderimin botror t Gjergj Kastriotit. Me iniciativn e tij papa i romes mendoi
ti jepte kt titull t lart Heroit ton Kombtar, i cili sht nj nga vlersimet m
t mdha n at koh.

(Burimi: Tirana Observer)