You are on page 1of 26

Bruce Chatwin-1.

pdf

1

05.01.2010

14:07

C

bruce chatwin’in ardından patagonya'da in patagonia after bruce chatwin

M

Y

CM

MY

Aslı Çavuşoğlu

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-2.pdf

1

05.01.2010

14:08

bruce chatwın'in ardından patagonya'da

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-3.pdf

1

05.01.2010

14:09

bruce chatwın Patagonya'da’nın (1977) yazarı Bruce Chatwin, adına Moleskine defterlerinin içinden çıkan küçük broşürlerde rastlayabileceğiniz, gezi yazarlığının popüler dergiciliğe karışmasından önceki dönemin önemli gezi yazarlarındandır. "Geldim, gördüm ve ne gördüysem yazdım" fetihçiliğine getirdiği yenilik ise yolculuk deneyimlerini kurmacayla harmanlamasıdır.

ben aslı çavuşoğlu, ama keşke bruce chatwın olsaydım Yıllar önce kitabın Türkçe çevirisini okuyup da Patagonya’da olma durumuna gıpta etmiş bir okur olarak şöyle düşünmüştüm:
C

"Keşke Bruce Chatwin olsaydım."

M

Y

CM

gezi yazarları "Bıktım ülkemle ilgili bir sürü şeyi İngiliz gezi yazarlarının çevirilerinden okumaktan!" dedi Buenos Aires’te tanıştığım bir sanatçı projemden bahsederken sözümü kesip.

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-4.pdf

1

05.01.2010

14:09

ben aslı çavuşoğlu, ama keşke bruce chatwın olsaydım ıı "Proje, Chatwin'in Patagonya gezisinden 30 yıl sonra aynı seyahatin yeniden gerçekleştirilmesi fikrini temel alır. Bu seyahat, kitaba hayran olup da, bir de kendi deneyimini yaratmak isteyen bir okurun inisiyasyonu olarak okunabilir ve Chatwin'in kitapta kullandığı taşıma araçlarını kullanarak ve Chatwin'in konuştuğu insanları bularak kitapta adı geçen bütün yerlere gitmeye ilişkindir. Elbette Chatwin'in yaşadığı deneyimin tıpatıp aynısının yaşanmasının imkânsızlığının farkında olup da yine de onun anlatı ormanında kişisel bir patika açmayı umarak..." Yolculuğa çıkmadan önce projenin tanımı için yazdığım bir paragraf.
C

yapılacaklar listesi Kitabı tarayarak hazırladığım yapılacaklar listesinden iki örnek: 4. Gün Yıkık dökük beton binalar, sac bungalovlar, sac ambarlar ve rüzgârın dümdüz ettiği bir bahçeden ibaret bir kasaba olan Puerto Madryn'e var. /// Siyah selvili ve parlak siyah mermer mezartaşlı mezarlığa git. /// Gallilerin anısına dikilmiş heykeli ziyaret et. /// Garsonun beyaz eldiven giydiği bir restoranda akşam yemeği ye. Restoranın duvarına boydan boya sığır sürüsünü turuncu bir günbatımına doğru güden gauchoları gösteren kocaman bir kanaviçe asılmış. Sürahiler penguen biçiminde yeşil plastikten yapılmış. /// Otobüsle Chubut Vadisi'ne git. 21. Gün Tierra del Fuego'ya otostopla geç. /// Arabayla Río Grande'ye git. /// Başlangıçta yerliler için bir misyon olarak kurulan Salesian Pederleri Koleji'ni ziyaret etmek için kıyı boyunca yürü. /// Verona'dan gelen genç rahiple tanış. /// Gri-yeşil bir tepede yer alan Estancia José Menendez'e git. /// Babası Alman olan Esteban'ı sor. /// Estancia'nın bahçesinde çalışan Nina Starling'i sor.

bruce chatwın ıı Chatwin şöyle der bir röportajında: "Bir keresinde bir deney yaptım: Patagonya hakkında yazdığım kitapta kafamdan uydurduğum satırları saydım. Çok da kötü değildi aslında. O kadar da fazla değildi."

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

burası patagonya mı ayol? "Burada kanunlar geçerlidir" anlamına gelen eski bir Türkçe deyiş. Patagonya yerine "Teksas"ın kullanıldığı bir versiyonu da vardır.

Bruce Chatwin-5.pdf

1

05.01.2010

14:09

la patagonıa de chatwın Arjantinli yazar Adrian Gimenez Hutton, Chatwin’in bahsettiklerinin ne kadarının gerçek ne kadarının kurmaca olduğunu öğrenmek için jipiyle bir yolculuğa çıkar Patagonya’da. Peşinden, kuru, bir tür cevap anahtarı havasında olan La Patagonia de Chatwin’i (1996) yazar. İspanyolcamın yetersizliğinden tek kelimesini dahi anlayamadığım bu kitabın varlığından yolculuğa çıktıktan sonra haberdar oldum. Kitabın orta kısmındaki fotoğraflar, Chatwin’in kitabındakilerin 20 yıl sonra aynı açıdan çekilmiş versiyonlarıydı. gezi yazarları ıı
C

yolculuğa çıkmadan önce kendime koyduğum sınırlar Hiçbir ön araştırma ya da otel rezervasyonu yapılmayacak. Yolculuk yalnız gerçekleştirilecek. Yalnızca tek yön biletler alınacak. Her şey kitapta yazılı olduğu şekilde gerçekleştirilecek. Chatwin’in kitaptaki karakterlerle yaptığı konuşmalar elverdiğince tekrarlanacak.

M

Bir gezi yazarı, gittiği yerde ne bulacağını aşağı yukarı bildiği için yolculuğa çıkar; kâşiften farkı budur. osvaldo bayer La Patagonia Rebelde’nin yazarı Arjantinli solcu aydın Osvaldo Bayer, şöyle yazar La Patagonia de Chatwin’in önsözünde: "Majestelerinin emrinde, insancıklarımız ne âlemde tavrıyla kolonilerini gezen şımarık bir yazardan başka bir şey değildir Bruce Chatwin." bruce chatwın ııı Chatwin, Patagonya yolculuğuna başlamadan önce şöyle der eşine yazdığı bir mektubunda: "Patagonya’da yaşayan Litvanyalı yaşlı bir pilotun varlığından haberdar oldum. Adam, yıllar önce bir dinozor kalıntısı bulmuş, ama umrunda bile değil. Uçmaktan başka bir şey umrunda değil. Düşünsene bir… Kitap böyle inanılmaz öykülerle dolu olacak!" Chatwin, daha yola çıkmadan yazar hikâyelerini kafasında. Geriye sadece oraya gidip deneyimlediklerini, çoktan yazmış olduğu bu hikâyelere uyarlamak kalır.

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-6.pdf

1

05.01.2010

14:10

la patagonıa de chatwın ıı Hutton’la tanışmış birine La Patagonia de Chatwin’in neden bahsettiğini sorduğumda bana şu cevabı verdi: "Chatwin’in gittiği yerlere gidip, konuştuğu tüm insanları buldu Adrian. Kitap daha çok bu insanların Chatwin hakkında ne düşündükleri, onu nasıl algıladıklarıyla ilgili..." Bana daha çok Hutton, Chatwin’den Patagonyalılar namına intikam alıyormuş gibi geldi.

hakkında yazdığı insanlar dışında herkesçe sevilen kitap Kitap hakkındaki olumsuz yorumları pek çok kimseden duydum: "Apaçık yalan söylemiş kitapta. Babamın kendisine kısa gelen komik görünüşlü bir pantalonu hiç olmadı." "Baksana anneme geveze demiş." "Yahudi olduğumuzu yazmış ama Teuelche’yiz biz." Kitap basıldıktan sonra, kitapta adı geçen bazı insanlar, Chatwin’e, kitabın gerçekleri yansıtmadığı iddiasıyla tepki göstermiş, hatta bazıları dava bile açmış.

C

hikâye avcısı Chatwin’in tepkilere cevabı genelde şöyle olmuş: Gezi yazarı, hikâye avcısıdır. Bu açıdan, farklı bir ülkeye gittiklerinde her şeyi proje potansiyeli olarak gören sanatçılara benzer. "Ben bir roman yazdım, haber bülteni metni değil."

M

Y

CM

MY

chatwın - hutton davası Patagonya’da sıkça yaşadığım bir dialog: - Boşver Chatwin’i. Hutton’un kitabı daha iyi. - Neden? - Chatwin her şeyi kafasından atmış çünkü. Hutton doğruları yazmış.

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-7.pdf

1

05.01.2010

14:10

chatwın'in ardından patagonya'da Kitap basıldıktan sonra Avrupa’da o kadar ünlü olmuş ki, bir sürü turist elinde kitapla bahsedilen yerleri görmek için Patagonya’ya akın etmiş. Bir Galli kasabası olan Gaiman’da Bayan Jones bana çay ve Gal keki ikram ederken şöyle söyledi: "Buraya gelen turistlerin İncil’iydi kitap." Bu cümleyi Chatwin hakkında yazılmış bir makalede okumuştum. Ama bunu ona söylemedim.
C

patagonya'da 40 gün ekim 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 30, 31; kasım 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26.

ispanyolca 100-200 kelimelik İspanyolca dağarcığım ve yalnızca şimdiki zamanını bildiğim bir-iki fiille kurulabilecek kombinasyonlar şaşırtıcıydı.

M

Y

CM

MY

CY

patagonya'da Ne iş yaptığımı soranlara genellikle açıklaması daha kolay olduğu için yazar olduğumu söyledim. Bunu duyar duymaz insanların kendilerine ve kelimelerine çeki düzen verdiklerine şahit oldum. Sanki gördüğüm, duyduğum her şey bir paragrafa dönüştürülmek üzere var olmaktaymış gibi...

CMY

K

Bruce Chatwin-8.pdf

1

05.01.2010

14:10

yolculuğa dönüşen proje Perito Moreno’ya giden otobüsün camından, hayatımda ilk kez gördüğüm flamingolarla dolu gölcüklere bakarken şöyle düşündüm: “Bu sadece bir proje mi, yoksa arada projeyi unutup da gerçekten yolculuğa mı çıkıyorum?”

la plata’daki gingko ağaçları La Plata’daki Doğal Tarih Müzesi’nin bahçesindeki gingko ağaçlarının altında otururken şöyle düşündüm: "Bu ağaçların burda olacağını ve bu ağaçlar altında oturacağımı yarım saat önce okumuştum!"

başına ne geleceğini bilen okur Bir gün sonra alacağım yolu, karşılaşacağım şeyleri betimleyen bölümü bir gün öncesinden okuyordum. Sanki birisi hayatımı önceden yazmıştı da bana sadece okuyup gerçekleştirmek kalıyordu.

bize şu an bu masada barbunya yedirten rastlantı Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur kitabındaki kahraman sevdiği kadınla barbunya balığı yerken şöyle düşünür: "Şu an, bu masada Nuran’la barbunya yememize neden olan rastlantılar ne kadar da huşu vericidir."

C

M

Y

otostop Yüz yıldan daha fazla bir zaman önce bir dinozorun görülmüş olduğu rivayet edilen Epuyen yakınlarındaki Plesiosaurus gölcüğünü bulabilmek için uzun süredir yapmadığım bir şeyi yapıp otostop çektim. Chatwin’i daha önce hiç duymamış olan sürücü, neyi neden aradığımı öğrenince heyecanlandı. Başka bir yere gitmesi gerektiği halde, "Hadi bulalım o gölü," dedi. Yaklaşık üç saat sonra gölü bulduğumuzda ise hayal kırıklığına uğradı. "Ufff! Bu muymuş?" Ama zaten benim için önemli olan daha önce hiç tanımadığım bu kişiyi kendi macerama katabilmek, 30 yıl önce bu gölün kenarında bulunmuş bir yazarı ona hayal ettirebilmekti. - Ama benim için önemli olan bu kitap sayesinde burada sizinle bu konuşmayı yapıyor olabilmek. Sonra bana çocuklarına ve torunlarına öğretmek için mutfak dolaplarının içine yapıştırdığı Galce gramer notlarını ve Galler Bölgesi haritalarını gösterdi. Kitap olmasaydı bunları görebilme şansım olur muydu? gaıman'da bir ziyaret Gaiman’da Galli bir hanımın Chatwin’i tanımış olduğunu öğrenince kendisini ziyarete gittim. - Bruce Chatwin’le aramızda sadece bir tek, son derece önemsiz bir diyalog geçti. Benden peçete istemişti, ben de peçeteyi ona uzatınca teşekkür etmişti. Kitapta ne bundan ne de benden bahsediyor zaten. O yüzden sana yardımcı olabileceğimi sanmıyorum.

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-9.pdf

1

05.01.2010

14:11

projeye dönüşen yolculuk Viedma’da kitapta bahsedilen bir demir köprüyü bulup, üzerinden geçmek için yaklaşık on kilometrelik sahil yolunda yürürken şöyle düşündüm: “Eğer ortada liste falan olmasaydı bu yürüyüşe yine de çıkar mıydım?”

dedektif Patagonya’da kitapta geçen insanları, mekânları oraların yerlilerine sorarken genellikle eski moda dedektifler gibi hissettim kendimi. Bara girip bir bira söyleyip de, garson birayı getirmek için yaklaştığında buğulu bir sesle: "Affedersiniz, şu an yetmiş yaşlarında olduğunu tahmin ettiğim, X çiftliğinde çalışan uzun boylu, esmer bir adamı tanıyor musunuz?" diye sorup, sonra da çantasından delil niteliğindeki kitabını çıkaran bir dedektif.

patagonya'da ıı Río Gallegos’tan Río Grande’ye otostop çektiğim bir kamyon şöförüyle yaptığım yolu hesapladım.
C

şanslı rastlantı Río Pico’da, bir bilardo masası ve bir tahta parçasından başka birşey barındırmayan bir bara girip, "Bu yabancı da kim?" bakışlarıyla beni süzen barmene Stalin Rusya’sından kaçarken bacaklarını mayın patlaması sonucunda kaybetmiş bir hemşire hanım tanıyıp tanımadığını sordum: - Senyora Schulberg mi? - İsmini bilmiyorum. - Senyora Schulberg Alman. Ama bildiğim kadarıyla bir kolu yoktu onun. - O da olabilir. - Neden soruyorsunuz? - 30 yıl önce bu barda yemek yemiş olduğunu sandığım bir İngiliz yazarla ilgili araştırma yapıyorum. Dediğim hanımdan kitapta bahsediyor. Sonra Senyora Schulberg’in kızıyla görüştüm. Annesinin aradığım kişi olup olmadığından emin olamadım ama ne önemi vardı ki...

70+70+685+280+420+85+62+60+400+260+210+30+30+240+125+240+450+41 0+140+400+490+360+360+240+650+250+650 km.

M

Y

CM

bruce chatwın ıv "Unut gitsin. Onu burda Patagonya'da kimse sevmez." Görüşmek istediğim büyük bir çiftlik sahibi hanımın eşi, Chatwin hakkında konuşmak istediğimi söylediğimde bana artık şaşırmadığım bu cevabı verdi. Sonra da "Eşim siesta yapıyor" deyip ortadan kayboldu. Tabii ki görüşme gerçekleşmedi. Ama çiftlikten ayrılırken onlara akşam yemeklerinde şu konuşmayı yapma ihtimali verdiğimi biliyordum: - Kimmiş o gelen hayatım? - Chatwin hakkında konuşmak isteyen bir kız. - Gazeteci miymiş? - Bilmiyorum. Uyuyor dedim. - İyi demişsin. Ama çiftliğin basında çıkan haberlerini biriktirdikleri albüme, American Airlines’dan kestikleri kitaptan bir bölümü koymuşlardı.

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-10.pdf

1

05.01.2010

14:11

önce & sonra Patagonya’da gittiğim pek çok yeri tıpkı kitapta bahsedildiği şekilde buldum. Örneğin, Chatwin’in 30 yıl önce fotoğrafını çektiği bir çiftlik evinin şöminesi ve üzerindeki biblolar aynen duruyordu. Evin sahibi, benim sayemde, 30 yıl geçmesine rağmen hiçbir şeyin değişmemiş olduğunu fark edip, hayatından biraz tereddüt etmiş gibi geldi. Sanki bir anlığına benim yerimde olmak istedi - belki ben de birazcık onun yerinde olmayı isterken.

chatwın'in şezlongu Trevelin’de Chatwin’i şahsen tanımış olan bir hanım, bana evinin bahçesindeki, Patagonya’daki Galli göçmenlerin öncülerinden olan büyükbabasına adadığı kulübe-müzeyi gezdirdi. Gitmeye hazırlanırken, “Sana bir şey göstereceğim,” diyerek bahçenin diğer bir köşesinde duran paslanmış, mavi bir şezlongu işaret etti. "İşte bu şezlongda oturur, bütün gün çevresini dinleyip notlar alırdı Chatwin," dedi. Gözlerini dikkat çekecek kadar kısmasından belli olan göz bozukluğu belki de yanıltıyordu onu, ya da diğer uçta duran pembe-kırmızı çizgili şezlongla karıştırıyordu belki ama bunun aslında ne önemi vardı ki?

bruce chatwın v "Ay şu hiç durmadan konuşan adamı mı soruyorsun?" diye sordu Chatwin’i tanıyıp tanımadığını sorduğum biri.

C

en sonunda kitabın içine girdikçe nasıl çıkacağımı düşünmeye başladım Onunla tanışmış bir başkası ise "Çok sessizdi. Bir köşeye oturup yazardı sadece." diye tanımladı onu. Büyük bir ihtimalle bunların ikisi de Chatwin'di. 30. günden sonra kitabın sayfalarından komut almak, onun cümlelerine sıkışmak zorlamaya başladı. Yeniden kendim olabilmem için kitabın bitmesi gerekiyordu.

M

Y

CM

MY

CY

CMY

şanslı rastlantı ıı Río Gallegos’ta ana cadde üzerinde, yeşil boyalı, genellikle Şilili işçilerin gittiği bir oteli ararken, 30 yıl önce Şilili işçi müşterileri olmuş, ama hiçbir zaman yeşile boyanmamış bir otel buldum. Sonra Chatwin’in kitapta yaptığı gibi, otelin restoranında yemek yerken yan masamda oturan müşterilere "Brujeria" isminde eski, kontragerillamsı bir topluluktan haberdar olup olmadıklarını sordum. Şaşkın şaşkın bana baktılar ve "Hiç duymadık" dediler. Sonra bana cunta döneminde başlarından geçen başka bir hikâye anlattılar.

K

Bruce Chatwin-11.pdf

1

05.01.2010

14:12

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-12.pdf

1

05.01.2010

14:12

tekboynuzlar hakkında sohbet Comodoro Rivadavia’daki Katolik İtalyan misyonerlere ait Salesian Pederleri Koleji’ni ziyaret ettim. Chatwin’in kitapta bahsettiği yerli papazın eski bir meslektaşıyla görüşüp ona tekboynuzla ilgili bir şey bilip bilmediğini sordum. - Tekboynuz mu? Tekboynuzlar sadece masallarda olur. - Evet ama arkadaşınız, kitapta bahsedildiğine göre bu konuda bir araştırma yapıyormuş. - Hiç duymadım... Papazla aramızda geçen diyalog esnasında çeviri yapan okuldaki görevli dışarı çıktığımızda bana şöyle dedi: "Belki de yaptığı tekboynuz araştırmasından sadece senin yazara bahsetmişti. Çünkü yerliler genelde soru sorulmadan konuşmazlar."

en sonunda kitabın içine girince, nasıl dışarı çıkacağımı düşünmeye başladım ıı Hiçbir vasıtanın olmadığı 400 km. uzaklıkta bir yere gitmem ya da benzer bir mesafedeki bir adamı ziyaret etmem gerektiğinde şöyle şeyler düşündüğüm oldu: "İnşallah yol kapalıdır!" ya da; "Lütfen bana o adamın ailesinin Avrupa’ya taşınmış olduğunu söylesinler!"

puerto deseado'nun sesi radyosu Küçük bir kasaba olan Puerto Deseado’dan ayrılacağım gün, yerel bir radyo benimle proje hakkında kısa bir röportaj yaptı. Dışarı çıktığımda, kasabadaki yegâne yabancı olduğum hemen anlaşıldığından, sokakta yanımdan geçen bir sürü insan bana gülümsedi ya da el salladı. Hemen herkes röportajı dinlemişti.

C

M

Y

las pampas’ta bıçağını bileyen bir adam Las Pampas’ta tanıştığım yaşlı bir adama kitapta kendinden bahsedilen bölümü gösterdiğimde, gözlerini bilediği bıçağından kaldırıp kitapta işaret ettiğim cümleye şöyle bir baktı ve bıçağını bilemeye devam etti.

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-13.pdf

1

05.01.2010

14:13

Proje 17 Ekim-26 Kasım 2008 tarihleri arasında gerçekleşti.

C

M

Y

CM

MY

CY

ingilizceye çeviri: Sinan Okan Çavuş ingilizce redaksiyon: Gülin Ekinci copy&edıt: James Young türkçe son okuma: Selahattin Özpalabıyıklar, Nazım Hikmet Richard Dikbaş tasarım: Erden Özer Yalçınkaya kapak fotoğrafı: Aslı Çavuşoğlu baskı: Savaş Matbaacılık

CMY

K

Bu kitap, 'Dünyayı Nasıl Dolaştım' sergisi dahilinde Galeri NON ve Turgan Savaş’ın desteğiyle 500 adet basılmıştır. İstanbul, 2009 www.galerinon.com Aslı Çavuşoğlu © ısbn: 978-605-5569-00-6

Bruce Chatwin-14.pdf

1

05.01.2010

14:13

in patagonia after bruce chatwin

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-15.pdf

1

05.01.2010

14:13

ın patagonıa after bruce chatwın

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-16.pdf

1

05.01.2010

14:14

bruce chatwın The author of In Patagonia (1977), Bruce Chatwin, whose name appears in Moleskine leaflets, is among the prominent travel writers who were active before popular magazines took over the travel writing scene. The novelty he introduced into the colonialist notion of 'I came - I saw - I wrote it all down' was that he blended travel writing with fiction.

ı am aslı çavuşoğlu, but ı wısh ı were bruce chatwın I read the Turkish translation of the book years ago, and with envious feelings, I thought:
C

“I wish I were Bruce Chatwin.”

M

Y

travel wrıters “I’m fed up with reading almost everything about my own country in translations from foreign travel writers,” said an artist I met in Buenos Aires, interrupting me as I talked about my project.

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-17.pdf

1

05.01.2010

14:14

ı am aslı çavuşoğlu, but ı wısh ı were bruce chatwın ıı “The project is based on the idea of reenacting Chatwin’s journey to Patagonia 30 years after the event. This journey can be read as the initiation of a fascinated reader of the book wanting to create her own experience, and it is about going to all those places mentioned in the book by using the same means of transportation Chatwin used and finding the people Chatwin talked with. Of course, all intentions are to be carried out with an awareness on the impossibility of having the exact experience as Chatwin, yet it is hoped to open up a personal path in his narrative jungle…” This was the paragraph I wrote for the project’s statement before setting off on the journey.
C

to-do lıst Two examples from the to-do list I made while reading through the book: 4th day Arrive in Puerto Madryn, a town of shabby concrete buildings, tin bungalows, tin warehouses and a wind-flattened garden. /// Go to the cemetery of black cypresses and shiny black marble tombstones. /// Visit the statue built in memory of the Welsh. /// Dine at the restaurant where the waiter wears white gloves and an immense canvas of gauchos herding cattle into an orange sunset is spread across the restaurant wall. The jugs are of green plastic in the shape of penguins. /// Go to the Chubut Valley by bus. 21st day Cross over into Tierra del Fuego by hitchhiking. /// Drive to Río Grande. /// Walk along the coast to visit the College of the Salesian Fathers, which began its life as a mission for the Indians. /// Meet the young priest from Verona. /// Go to Estancia José Menendez, lying on a grey-green hill. /// Ask for Esteban, whose father was German. /// Ask for Nina Starling, who works in the Estancia’s garden.

M

bruce chatwın ıı He says in one of his interviews: “I once made the experiment of counting up the lines in the book I fabricated about Patagonia. It wasn’t, in fact, too bad. There weren’t too many.”

Y

CM

MY

CY

CMY

K

thıs ıs not patagonıa! This is an old saying in Turkish roughly meaning, “You cannot do as you please; we obey the law here.” There is another version of the saying where 'Texas' is used instead of 'Patagonia'.

Bruce Chatwin-18.pdf

1

05.01.2010

14:14

la patagonıa de chatwın Argentine-born writer Adrian Gimenez Hutton set off on a journey in his off-road van in Patagonia in order to see for himself how much of Chatwin’s accounts were truthful and how much of it was fiction. Following the journey, he wrote the dull, answer-key-like La Patagonia de Chatwin (1996). I heard of this book after I started my journey and did not understand a word because of my poor Spanish. The photos in the center of his book were the re-takes of Chatwin’s originals, shot from the same angle 20 years later.

some lımıtatıons ı put on myself before ı set off No preliminary research or hotel bookings will be made. The journey will be made alone. Only one-way tickets will be bought. Everything will strictly follow the book. Chatwin's interviews with the people in the book will be repeated.

travel wrıters ıı
C

M

Travel writers set off on journeys, already knowing what they will find in the places they go. This is what renders travel writing different from exploration.

Y

CM

osvaldo bayer In his preface to La Patagonia de Chatwin, Osvaldo Bayer, a left-wing Argentine intellectual and the author of La Patagonia Rebelde, writes: “Bruce Chatwin is nothing but a spoiled writer who travels on his majesty’s orders to their colonies with an air of ‘Let’s see how our people are faring.’”

MY

CY

CMY

K

bruce chatwın ııı He wrote to his wife before his journey to Patagonia: “I have heard of an old Lithuanian pilot living in Patagonia. He is said to have found some remnants of a dinosaur, in which he shows no interest. All he cares about is flying. Consider this… The book will be full of such incredible stories!” Chatwin began writing stories in his mind long before he started his journey. The rest was just adapting what he experienced during the journey into these already-written stories.

Bruce Chatwin-19.pdf

1

05.01.2010

14:15

la patagonıa de chatwın ıı I asked someone who knew Hutton what the writer was talking about in La Patagonia de Chatwin, and he told me: "Adrian went to the places Chatwin had been to and found all the people Chatwin had. The book is more about what these people think about Chatwin and how they perceive him.” I thought Hutton was more taking revenge on Chatwin on behalf of the Patagonians.

the book that everybody lıkes - except for the ones the book ıs about I heard many people talking negatively about the book: “He has evidently lied in the book. My father never had funny-looking trousers that were too short for him.” “See that? He said my mother was a chatterbox.” “He wrote that we were Jewish, but we are actually Tehuelches.” After the publication of the book, some people whose names were mentioned protested it on the grounds that the book did not reflect reality; some even brought legal action against it. Chatwin generally replied: “I wrote a novel, not a news bulletin.”

C

story hunter A travel writer is a story hunter. From this perspective, they remind me of the artists who see everything as a potential project when they go to a different country.

M

Y

CM

MY

chatwın vs hutton
CY CMY

This is the kind of dialogue I often heard in Patagonia: - Forget about Chatwin. Hutton’s book is better. - Why is that? - Because Chatwin made it all up. Hutton wrote about the truth.

K

Bruce Chatwin-20.pdf

1

05.01.2010

14:15

ın patagonıa after chatwın The book became so popular all around Europe that lots of tourists rushed to Patagonia to see the places mentioned in the book. While having tea and Welsh cake in a little Welsh-settled town called Gaiman, Mrs. Jones told me: “The book was like the Bible to those tourists who came here.” I had read that sentence in an article on Chatwin, but I didn’t tell it to her.

40 days ın patagonıa october 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 30, 31; november 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26.

C

spanısh It was surprising to see how many combinations could be created using my Spanish vocabulary of 100-200 words and a few verbs only available to me in the present tense.

M

Y

CM

MY

CY

ın patagonıa When my profession was asked I said I was a writer, because it was much easier to explain that way. Hearing that I was a writer, they started to watch the way they presented themselves and the words they used. It felt as if everything I saw and heard had existed only to be put into a paragraph…

CMY

K

Bruce Chatwin-21.pdf

1

05.01.2010

14:16

the project that became a journey As I watched the flamingos – it was the first time for me to see them – through the window of the bus to Perito Moreno, I thought: “Is this just a project, or am I forgetting about the project and starting to have a real journey?”

the gıngko trees ın la plata As I sat under the gingko trees in the garden of the Natural History Museum in La Plata, I thought: “Just half an hour ago I read that these trees would be here, and I would be sitting under them!”

the reader who knows what lıes ın front of her Every day, I read the chapters detailing the journey I would be making and the things I would come across on the following day. It seemed as if the story of my life was already written down, and all I had to do was to read and act it out…

the twıst of fate that led us to gather around thıs table at thıs very moment, eatıng red mullet While eating red mullet with the woman he loves, the main character in Ahmet Hamdi Tanpınar’s novel, Huzur (Peace of Mind), thinks: “How numinous are the coincidences that brought Nuran and I here to eat red mullet at this very moment at this very table.”

C

M

Y

hıtchhıke I did something I had not done for a long time and hitchhiked to get to Laguna Plesiosaurus near Epuyen, where a dinosaur was allegedly sighted over a hundred years ago. The driver hadn’t heard of Chatwin before, and he got excited when he found out what I was looking for. “Let’s find that lagoon,” he said, although he had somewhere else to go. He became disappointed when we finally found the lagoon almost three hours later. “Well, is that it?” After all, I was glad to incorporate a complete stranger into my adventure and to make him imagine the other writer who had been here by the same lake 30 years ago.

CM

MY

a vısıt ın gaıman When I was told that a Welsh lady in Gaiman knew Chatwin, I went to visit her. - Chatwin and I had only one, very insignificant conversation. He asked me for a napkin. I gave it to him, and he thanked me. The book says nothing about either this or me, anyway. Therefore, I don’t think I can help you. - What is important to me is being able to have this conversation with you because of this book. Then she showed me the Welsh grammar notes and the maps of Wales taped inside her kitchen cabinets for her children and grandchildren to learn from. If it hadn’t been for the book, would I have ever had the chance to see these?

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-22.pdf

1

05.01.2010

14:16

the journey that became a project As I walked along the shore for almost 10 kilometers in order to find and cross the iron bridge in Viedma mentioned in the book, I thought: “Would I have undertaken this walk if there was no such list?”

the detectıve I felt like an old-fashioned detective as I asked the natives about the places and people in Patagonia mentioned in the book; the kind of detective who goes up to the bar, orders a beer and asks with a rustling voice the bartender who approaches, “Excuse me, do you happen to know a tall, dark man who I guess is now in his 70s, working in farm X?” – extracting the book in question as if it is the proof of his statement.

ın patagonıa ıı I calculated the distance I had travelled with the truck driver who gave me a ride from Río Gallegos to Río Grande:
C

serendıpıty In Río Pico, I entered a bar where the only furniture was a pool table and a piece of wood. I asked the bartender giving me a who-the-hell-is-this-stranger glance, if he had seen a nurse who had lost both of her legs in a mine explosion while fleeing from Stalin’s Russia. - You mean Señora Schulberg? - I don’t know her name. - Señora Schulberg is German. But she was missing an arm, as far as I know. - That could be her. - Why do you ask? - I am carrying out a research on an British writer who I suppose had a meal here in this bar 30 years ago. He mentions this lady in the book. Later, I talked to Señora Schulberg’s daughter. I was not sure whether her mother was the one I was looking for, but it didn’t matter.

70+70+685+280+420+85+62+60+400+260+210+30+30+240+125+240+450+41 0+140+400+490+360+360+240+650+250+650 km.

M

Y

CM

bruce chatwın ıv “Forget about it. Nobody likes him here in Patagonia.” The husband of the owner of a big farm replied with this now familiar remark when I told him that I wanted to talk to his wife about Chatwin. Then he added “It’s siesta time for my wife,” and he disappeared. The interview, of course, did not happen. However, I knew as I was leaving the farm that I had given them the chance to have the following conversation over the dinner: - Who was that, darling? - A girl who wanted to talk about Chatwin. - A journalist? - I don’t know. I told her you were sleeping. - You did very well. They had put a clipping of an excerpt from the book published in the American Airlines magazine in the album where they collect articles about their farm, though.

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-23.pdf

1

05.01.2010

14:17

before & after Many places I visited in Patagonia were the same as the book. For instance, the fireplace and the bibelots on the mantelpiece in a farmhouse were exactly in the same composition as seen in a photograph Chatwin had taken 30 years ago. I sensed that my presence caused the owner of the house to feel a bit sad about his life, seeing that nothing had changed in 30 years time. He stood there looking as if he wished to be in my shoes, as I, to some extent, wished to be in his.

chatwın’s chaıse longue A lady in Trevelin, who had met Chatwin in person, showed me around the garden museum that she dedicated to her grandfather – one of Patagonia’s pioneering Welsh immigrants. On our way out, she said, “I’ve got something to show you,” and took me to another corner of the garden where lay a rusty, blue chaise longue. “Chatwin used to sit on that chaise longue, listening around and writing all day.” Considering her squint, her eyesight was unquestionably poor, and perhaps she was confusing it with the chaise lounge with red and pink stripes dumped in another corner. Whatever, what difference would that make, if any?

bruce chatwın v “Is that the man who kept talking forever?” said someone, as I asked whether she knew Chatwin.

C

by the tıme ı was fınally ın the book, ı was wonderıng how to get out Another one who knew him said, “He was very quiet. He just used to sit in a corner and write.” Chances are that they were both talking about the same Chatwin. After the 30th day, it became a burden to receive orders from the book and to be squeezed between the sentences of the writer. The book had to be finished in order for me to be myself again.

M

Y

CM

MY

CY

CMY

serendıpıty ıı Looking for a green hotel frequented by Chilean workers on a main street in Río Gallegos, I came across a hotel which had never been painted in green but was regularly visited by Chilean workers 30 years ago. Then, as Chatwin claimed to have done in his book, I sat in the restaurant of the hotel and asked the customers at the next table if they knew an old, counterguerrilla-like organization called ‘Brujeria’. They looked at me perplexedly and said: “We’ve never heard of it.” Then they told me another story about what happened to them during the junta period.

K

Bruce Chatwin-24.pdf

1

05.01.2010

14:17

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-25.pdf

1

05.01.2010

14:18

conversatıon on unıcorns I visited the College of the Salesian Fathers of the Italian Catholic missionaries in Comodoro Rivadavia. I found an old colleague of the native father Chatwin mentions in his book, and asked him if he knew anything about unicorns. - Unicorns? They only exist in tales. - Yes, but as far as I read, your friend was carrying out a research on this subject, as far as I read in the book. - Never heard of it. “Perhaps he only told that writer about his research on unicorns, because the priest was a native and natives generally do not speak without being asked,” said the staff member who interpreted our conversation with the father, after we got out of the building.

by the tıme ı was fınally ın the book, ı was wonderıng how to get out ıı When I had to go somewhere, about 400 kilometers away and with no means of transportation, or to visit someone living in a remote place, at times I thought: “I hope the road is closed.” or, “Please, someone tell me he has moved to Europe with his family!”

voıce of puerto deseado On my last day in a small town called Puerto Deseado, a local radio had a short interview with me about my project. When I went out, many people I came across in the street smiled or waved at me, immediately recognizing me. Almost everybody had listened to the interview.

C

M

Y

CM

a man who sharpened hıs knıfe ın las pampas The old man I met in Las Pampas raised his eyes from the knife he was sharpening when I showed him the part of the book where he is mentioned. He had a look at the sentences I showed him and went on sharpening his knife.

MY

CY

CMY

K

Bruce Chatwin-26.pdf

1

05.01.2010

14:18

The project took place from October 17th to November 26th, 2008.

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

translatıon ınto englısh: Sinan Okan Çavuş englısh proofreadıng: Gülin Ekinci copy&edıt: James Young turkısh proofreadıng: Selahattin Özpalabıyıklar, Nazım Hikmet Richard Dikbaş desıgn: Erden Özer Yalçınkaya the cover photograph: Aslı Çavuşoğlu prınt: Savaş Printing This book was printed with an edition of 500 copies within the framework of the exhibition titled "How I Traveled Around The World" with the generous support of Gallery NON and Turgan Savaş. Istanbul, 2009

www.galerinon.com
Aslı Çavuşoğlu ©

ısbn: 978-605-5569-00-6