√≈«‹Ù ˘ È≈’≈Ó ’Ø

ÒØ’ Ø‘ ˘ ÍÃ⁄ø‚ ’Ø ó ÒØ’ ¬∂’Â≈ Ӌϻ ’Ø
√øÿÙ ˘ ‘≈’Óª «ÚπºË √∂«Ë ’Ø
‘≈’Óª È∂ Í≥‹≈Ï ˘ «¬º’ ◊øÌΔ √ø’‡ ÁΔ ÷º‚ «Úº⁄
√πº‡ «ÁºÂ≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï ÁΔ HI% «’√≈ÈΔ ’˜Á≈Δ Á∂
‹≈Ò «Úº⁄ ¿πÒfiΔ ‘Ø¬Δ ˛Õ «¬√ «Úº⁄Ø∫ B@% «’√≈ÈΔ Ï∂‘ºÁ
◊øÌΔ «’√Ó ÁΔ ’˜≈-’π«Ûº’Δ ÁΔ «Ù’≈ ˛ ‹Ø ¡≈͉Δ
˜ÓΔÈ Ú∂⁄ ’∂ ÚΔ ’˜Á≈Δ ÂØ∫ Óπ’ ȑƒ ‘Ø √’ÁΔÕ
√ø ’ ‡ Á≈ «Ù’≈ «’√≈È, ÷≈√ ’’∂ ¤Ø ‡ ∂ «’√≈È
÷πÁ’πÙΔ¡ª ’È Ò¬Δ Ó˜Ï» ‘ÈÕ ÷∂ÂΔ √À’‡ «Úº⁄
ÓÙΔÈΔ „ø◊ª ÁΔ ¡≈ÓÁ È≈Ò ÷∂ÂΔ «Úº⁄ «’ ÁΔ Ì»«Ó’≈
ÿ‡‰ ¡Â∂ ÍÃÚ≈√Δ «’ÂΔ¡ª ÁΔ ¡≈ÓÁ ’≈È Í∂∫‚»
Ó˜Á» ◊Òÿ؇» «ÏÓ≈Δ Á≈ «Ù’≈ ‘ÈÕ ‘È∂∂ Ì«Úº÷
’≈È «È≈Ù≈ «Úº⁄ ‚πºÏΔ Í≥‹≈Ï ÁΔ ‹Ú≈ÈΔ È«Ù¡ª Á∂
‘Û∑ «Úº⁄ πÛÁΔ ÒÎø‚Íπ‰∂ Á∂ πfi≈È Á≈ «Ù’≈ ‘Ø ‘Δ
˛Õ Á»√∂ Í≈√∂ ‘≈’Ó ¡≈Í‰Δ¡ª «Â‹ΩΔ¡ª Ì ‘∂ ‘ÈÕ
Í≥‹≈Ï √’≈ «√ Ï≈ÁÒ Á∂ ȺÏ∂«Ú¡ª «Úº⁄ Óπº÷ ÓøÂΔ
Ï‰È √Ó∂∫ AG ‘˜≈ ’ØÛ Á≈ ’˜≈ √Δ ‹Ø ‘π‰ ÚË ’∂
A Òº÷ BG ‘˜≈ ’ØÛ ‘Ø «◊¡≈Õ Í≥‹≈Ï «√ ’˜≈ ÎÀÒ
«‘≈ ˛ ¡Â∂ Ï≈ÁÒ ’π‰Ï∂ ¡Â∂ «¬√Á∂ «ÙÂ∂Á≈ª Á∂
’≈ØÏ≈ ÎÀÒ ‘∂ ‘È, ‹≈«¬Á≈Á ÎÀÒ ‘Δ ˛Õ «¬√ √«ÊÂΔ
«Úº⁄ ÒØ’ª, ÷≈√ ’’∂ «’ÂΔ ÒØ’ª ’ØÒ √øÿÙ ÂØ∫ «ÏȪ
’Ø¬Δ ‘Ø ≈‘ È‘ƒÕ
«¬√ ‘≈Ò «Úº⁄ Í≥‹≈Ï Á∂ Í∂∫‚» Ó˜Á» π˜◊≈,
«‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ª ¡Â∂ ‘Ø Óø◊ª Ò¬Δ √øÿÙ Á∂ ≈‘ ͬ∂
‘ج∂ ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ «‚Í‡Δ ’«ÓÙÈª Á∂ Á¯Âª «Úº⁄
Ò◊≈Â≈ ËÈ∂ «ÁºÂ∂ ‘È, ¿π‘Ȫ È∂ √Û’ª ‹≈Ó ’ΔÂΔ¡ª
‘È, ¿π‘Ȫ ÏÒ≈’ Á¯Â ‹≈Ó ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈
˛Õ ¿π‘Ȫ ¡Ò≈‡ ÍÒ≈‡ª ”Â∂ «√ºË∂ »Í «Úº⁄ ’Ϙ≈ ’È
Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï Á∂ «’√≈Ȫ È∂ «⁄º‡Δ Óº÷Δ Á∂
‘ÓÒ∂ ”⁄ ÂÏ≈‘ ‘Ø¬Δ ÈÓ∂ ÁΔ ¯√Ò Á≈ ¿πμ«⁄ Óπ¡≈Ú‹≈
ÒÀ‰ Ò¬Δ, Ï≈√ÓÂΔ Á≈ ωÁ≈ Ì≈¡ ÒÀ‰ ¡Â∂ ‘Ø Óø◊ª
Ò¬Δ «˜Ò∑≈ ’∂∫Áª ”Â∂ ͺ’∂ ÓØ⁄∂ Ò≈¬∂ ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ È∂
‘ÎÂ≈ Ì Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ∂Ò ¡≈Ú≈‹≈¬Δ ·ºÍ ’ΔÂΔ ˛,
«ÁÈ ≈ ∂Ò Ò≈¬ΔȪ ”Â∂ ◊π‹≈∂ ‘ÈÕ «Ú«Á¡≈ÊΔ,
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

Á«ÒÂ-«Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª Ò¬Δ ÎΔ√ Ó≈ÎΔ Ò≈◊» ’≈¿π‰,
„≈¬Δ Òº÷ º’ ÁΔ √≈Ò≈È≈ ¡≈ÓÁÈΔ Ú≈Ò∂ Í«Ú≈ª Á∂
Ϻ«⁄¡ª ¡Â∂ √Ó»‘ ÒÛ’Δ¡ª ÁΔ ÎΔ√ Óπ¡≈Î ’≈¿π‰
¡Â∂ Í≥‹≈ÏΔ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ «Úº⁄ ’Â≈ «√øÿ √≈Ì≈
⁄∂¡ √Ê≈«Í ’≈¿π‰ Ò¬Δ ‘ÛÂ≈Òª ’ ‘∂ ‘È,
√Û’ª ”Â∂ ¿πμÂ ‘∂ ‘ÈÕ ÈΩ‹π¡≈Ȫ È∂ Í≥‹≈Ï ÁΔ ‹π¡≈ÈΔ
˘ ÂÏ≈‘ ’ ‘∂ È«Ù¡ª Ò¬Δ «˜øÓ∂Ú≈ ‘≈’Óª√Óº◊Òª ¡Â∂ ÍπÒ√ ¡Î√Ù≈‘Δ Á∂ ◊·‹ØÛ «ÚπºË
Óπ«‘øÓ «Úº„Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ ¡Ωª È∂ ¡Ωª ”Â∂ ‘Ø ‘∂ ˜πÒÓ
¡Â∂ ◊øÁ∂/¡ÙÒΔÒ √º«Ì¡≈⁄≈ «ÚπºË √»Ï∂ ÁΔ ≈‹Ë≈ÈΔ
«Úº⁄ ¡≈Ú≈˜ ÏπÒÁ
ø ’ΔÂΔ ˛Õ √Ó≈‹ ÁΔ √Ì ÂØ∫ ¡◊ª‘ÚË»
‹Ó≈Â, Ó˜Á» ‹Ó≈ È∂ ÁØ √ÂøÏ ˘ √¯Ò ‘ÛÂ≈Ò
¡Â∂ «ÚÙ≈Ò Ò≈ÓÏøÁΔ ’’∂ ÈÚ-¿πÁ≈Ú≈ÁΔ ÒΔ‘∂ ͬ∂
‘≈’Óª ˘ ȃÁ ÂØ∫ fiø‹Ø«Û¡≈ ˛Õ «¬√ √«ÊÂΔ «Úº⁄ ÒØ’ª
Á≈ «Ë¡≈È ¿π‘Ȫ ÁΔ «˜øÁ◊Δ Á∂ Ó√«Ò¡ª ÂØ∫ ‘‡≈¿π‰
¡Â∂ «¬‘Ȫ √øÿÙª ˘ ÒΔ‘Ø∫ Ò≈‘π‰ Ò¬Δ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª
È∂ «¬º’ «ÿÈ≈¿π‰Δ √≈«‹Ù ⁄Δ ˛Õ √≈∂ Í≥‹≈Ï ˘ ÏÒÁΔ
Á∂ Ï»Ê∂ ¡º◊∂ «Ò¡≈ ÷Û≈ ’ΔÂ≈ ˛Õ

◊«‘Δ √≈«‹Ù
’Ø¬Δ «ÂøÈ ’π Ó‘ΔÈ∂ Í«‘Òª «Í≥‚ Ïπ‹ ‹Ú≈‘
«√øÿ Ú≈Ò≈ ÂØ∫ «’√∂ È∂ ◊πÁπ¡≈∂ «Úº⁄Ø∫ ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á≈
√»Í ⁄ØΔ ’ «Ò¡≈Õ «¬√ÁΔ Ï≈’≈«¬Á≈ ÍπÒΔ√ «ÍØ‡
‘جΔÕ Í Ó‘ΔÈ∂ ÂØ∫ ÚΔ ÚºË √Óª ◊π˜ ‹≈‰ Á∂ Ï≈Ú‹»Á
È≈ ª ÍπÒΔ√ ÁØÙΔ Á≈ ÍÂ≈ Ò◊≈ √’Δ ¡Â∂ È≈ ‘Δ «¬√
Ò¬Δ «˜øÓ∂Ú≈ «’√∂ ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’ √’Δ ‹ª «¬™ ÚΔ
«’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ˛ «’ «◊ÃÎÂ≈ ’ΔÂ≈ È‘ƒÕ ‹ÁØ∫ «’√≈Ȫ
È∂ ∂Ò Ø’Ø ÓØ⁄≈ Ò≈«¬¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √Δ ¡Â∂ «’√≈Ȫ ˘
Ò≈¬ΔȪ ”Â∂ ÏÀ«·¡ª ˘ ¤∂ «ÁÈ ‘Ø ◊¬∂ √È Âª ¯ΔÁ’؇
«˜Ò∑∂ Á∂ Ï◊≈ÛΔ «Í≥‚ «Úº⁄ ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ ·∂ ‘ج∂ Í≥È∂
«Ï÷∂ ͬ∂ «ÓÒ∂Õ «Í≥‚ Á∂ ÒØ’ª È∂ ÍÂ≈ Ò◊«Á¡ª ‘Δ Ø√
ËÈ≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ ÙÃØÓ‰Δ ◊πÁπ¡≈≈ ÍÃÏøË’ ’Ó∂‡Δ
Á∂ ÍÃË≈È ¡ÚÂ≈ «√øÿ Óº’Û Ï◊≈ÛΔ «Í≥‚ «Úº⁄ ◊¬∂Õ
1

ÈÚøÏ-B@AE

Í ¿π‘ «√º÷ √ø◊ ’ØÒ È‘ƒ Í‘πø⁄∂, √◊Ø∫ «¬º’ ¡’≈ÒΔ
¡≈◊» Á∂ ÿ ÏÀ· ’∂ ¡≈ ◊¬∂ ¡Â∂ «Ï¡≈È «ÁºÂ≈ «’
Ï◊≈ÛΔ «Í≥‚ «Úº⁄ «‹‘Û∂ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ Í≥È∂ «ÓÒ∂
‘È, ¿π‘ ¿π√∂ ÏΔÛ Á∂ ‘È ‹Ø ‹Ú≈‘ ’∂ «Í≥‚ «Úº⁄ ⁄ØΔ
‘Ø¬Δ √ΔÕ ‘π‰ √π¡≈Ò «¬‘ ÍÀÁ≈ ‘πøÁ≈ ˛ «’ ‹ÁØ∫ Óº’Û
«√º÷ √ø◊ ’ØÒ∂ ◊¬∂ ‘Δ È‘ƒ («‹ºÊ∂ ¿π‘ Í≥È∂ √È) ¡Â∂
¡’≈ÒΔ ¡≈◊» Á∂ ÿØ∫ ⁄≈‘-Í≈‰Δ ¤’ ’∂ ÓπÛ ¡≈¬∂ √È
ª ¿π‘Ȫ ˘ «’Ú∂∫ ÍÂ≈ Òº◊ «◊¡≈ «’ «¬‘ Í≥È∂ ¿π√∂
ÏΔÛ Á∂ ‘È? ⁄ÒØ ‹∂’ ÓøÈ ÚΔ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂ «’ «¬‘
√‘Δ √Δ «’ Í≥È∂ ¿π√∂ ÏΔÛ Á∂ √È ‹Ø ‹Ú≈‘’∂ «Úº⁄Ø∫ ⁄ØΔ
‘Ø¬Δ √Δ Âª ÚΔ Óº’Û ˘ «¬‘ ÂºÊ ÈÙ ’«Á¡ª ¡ıÏ≈ª
«Úº⁄ «Ï¡≈È Á∂‰ ÁΔ ’Δ ˜» √Δ? ‹ª «¬™ ’«‘ Ò˙
«’ «¬‘ «Ï¡≈È Á∂‰ Ò¬Δ Óº’Û Á≈ ’Δ Ó’√Á √Δ?
«‹Ú∂∫ «’ √πÌ≈«Ú’ ‘Δ √Δ ¡÷ΩÂΔ ÍÃ⁄≈’ (Ï≈‰Δ
Á∂ ÚÍ≈Δ) „º‚Δ¡ª Ú≈Ò≈, ÍøÊÍÃΔ «√øÿ, Ï≈ÁÒª ÚºÒØ∫
‘‡≈«¬¡≈ ÁÓÁÓ≈ √≈«‘Ï Á≈ ◊ÃøÊΔ ÈøÁ◊Û∑ ¡≈«Á «√º÷
√ø◊ Á∂ ◊πº√∂ ÁΔ ÚÂØ∫ ’È Ò¬Δ ¡≈ ◊¬∂Õ «’™«’
Ï◊≈ÛΔ ’؇’Í»≈ Ê≈‰∂ «‘ ¡≈™Á≈ ˛, √Ø ÒØ’ª È∂
’؇’Í»≈ «Úº⁄ ËÈ≈ Ò≈ «ÁºÂ≈Õ Ò≈¬Δ‡ª Ú≈Ò∂ ⁄Ω’ «Úº⁄
ËÈ≈ Òº◊‰ È≈Ò ’؇’Í»≈ ”⁄Ø∫ Òøÿ‰ Ú≈Ò≈ √≈≈
√Û’Δ ‡À«Î’ ‹≈Ó ‘Ø «◊¡≈Õ ÍπÒΔ√ È∂ ’πfi ÒØ’ª ˘
«◊ÃÎÂ≈ ’ «Ò¡≈, Ò≈·Δ⁄≈‹ ’ΔÂ≈, ◊ØÒΔ ÚΔ
⁄Ò≈¬ΔÕ «‹√ ’≈È ‹≈Ó ¸º«’¡≈ «◊¡≈Õ ¿πË «¬√
ÿ‡È≈ ÂØ∫ ◊πº√∂ «Úº⁄ ¡≈¬∂ ÒØ’ª È∂ Ï◊≈ÛΔ √Û’ ”Â∂
«Í≥‚ Ï«‘ÏÒ ’Òª ’ØÒ∂ ‹≈Ó Ò≈ «ÁºÂ≈Õ Ï◊≈ÛΔ ÍπÒΔ√
⁄Ω’Δ ¡º◊∂ ËÈ≈ Ò≈ «ÁºÂ≈Õ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛ «’ Ï◊≈ÛΔ
ÍπÒ√ ⁄Ω’Δ ÂØ∫ ÍπÒΔ√ ˘ √»⁄È≈ «ÓÒΔ «’ ÒØ’ª È∂ Ï◊≈ÛΔ
⁄Ω’Δ ˘ ÿ∂≈ Í≈ «Ò¡≈ ˛Õ ¡À√.¡À√.ÍΔ. ⁄È‹Δ ÙÓ≈
Ì≈Δ ÍπÒΔ√ ÎØ√ ÒÀ ’∂ Ï◊≈ÛΔ «◊¡≈Õ Ï«‘ÏÒ ’Òª
‹≈Ó «Úº⁄ «◊‰ÂΔ ÿº‡ √Δ, ÙÓ∂ È∂ ÁÏ’≈ Ó≈«¡≈ ª
ÒØ’ƒ Óπº÷ √Û’ ÂØ∫ ¿πμ· ’∂ Ï«‘ÏÒ ’Òª Ú≈ÒΔ «Òø’
√Û’ ”Â∂ ÏÀ· ◊¬∂Õ Ú≈Í√Δ Â∂ ÙÓ∂ È∂ ÁÏ’≈ Ó≈«¡≈
«’ ÿª ˘ ̺‹ ‹≈˙ È‘ƒ ª Ò≈·Δ⁄≈‹ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ
Í «¬√ÂØ∫ Í«‘Òª «’ ÒØ’ƒ ‹ªÁ∂, ÍπÒΔ√ È∂ ÒØ’ª ”Â∂
Ò≈·Δ⁄≈‹ ’ «ÁºÂ≈Õ «¬√ ÿ‡È≈ ÂØ∫ ◊πº√∂ «Úº⁄ ¡≈¬∂
ÒØ’ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ Í‘πø⁄∂ ”Â∂ Ï«‘ÏÒ ’Òª Ò≈◊∂
Óπº÷ √Û’ ”Â∂ ‹≈Ó Ò≈ «ÁºÂ≈Õ ¡◊Ò∂ «ÁÈ √≈fi∂ ‘Δ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

ÍπÒΔ√ È∂ Ë≈Ú≈ ÏØÒ «ÁºÂ≈Õ Ò≈·Δ⁄≈‹ ’ΔÂ≈ «◊¡≈, ÒØ’ª
È∂ ÍÃÂΔØË ’ΔÂ≈, ÍπÒΔ√ È∂ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈ «ÁºÂΔÕ ÁØ ÈΩ‹¡
π ≈È
ÍπÒΔ√ ◊ØÒΔ È≈Ò Ó≈∂ ◊¬∂ ¡Â∂ ’¬Δ ‹÷ÓΔ ‘Ø ◊¬∂Õ
Í «¬√ ‹Ï-˜πÒÓ È≈Ò «¬‘ ÒØ’-Ø‘ ÁΔ ¡◊ÈΔ
ÏπfiΔ È‘ƒ √◊Ø∫ Í»∂ ‹Ø È≈Ò ÌÛ’Δ ¡Â∂ Í≥‹≈Ï Á∂ ‘
’ØÈ∂ «Úº⁄ ÎÀÒ ◊¬ΔÕ Êª-ʪ ”Â∂ √Û’ª ‹≈Ó ’’∂
¡≈Ú≈‹≈¬Δ Ø’ «ÁºÂΔ ◊¬ΔÕ Í≥‹≈Ï Á≈ ‹È-‹ΔÚÈ ·ºÍ
‘Ø ’∂ «‘ «◊¡≈Õ ¿πÁØ∫ º’ Ï≈ÁÒ ‹πø‚ÒΔ ˘ ¡«‘√≈√ ‘Ø
«◊¡≈ √Δ «’ ¿π√È∂ ’؇’Í»∂ «Úº⁄ √÷ÂΔ ’’∂ ◊ÒÂΔ
’ Ò¬Δ ˛Õ ¿π√È∂ ’؇’Í»∂ «Úº⁄ «◊ÃÎÂ≈ ÍÃ⁄≈’ª ˘
«‘≈¡ ’ «ÁºÂ≈Õ √Û’ ‹≈Ó «Úº⁄ ÍπÒΔ√ ÷≈ÓØÙ ÁÙ’
ω’∂ Á∂÷ÁΔ ‘ΔÕ Ì≈Ú∂∫«’ «¬‘ «ÚØË ’πfi Óº·≈ ‘؉
Òº◊≈ ¡Â∂ Ú‚∂∂ «‘º√∂ «Úº⁄ ¡≈Ú≈‹≈¬Δ Ï‘≈Ò ‘Ø ◊¬Δ
Í «’Â∂ «’Â∂ ¡‹∂ ÚΔ √Û’ ‹≈Ó ‹≈Δ ‘ÈÕ

«¬√ √≈∂ ÿ‡È≈¥Ó «Úº⁄Ø∫ ’πfi Ó‘ºÂÚÍ»È
√π¡≈Ò ¿πμÌÁ∂ ‘È ó
ó «√º÷ ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ˘ Ì≈Ú∂∫ ¡≈͉≈ ‹ΔÚø ◊π»
(ÍÃ◊‡ ◊πª ’Δ Á∂«‘) ÓøÈÁ∂ ‘ÈÕ Ì≈Ú∂∫ Á√Ú∂∫ ◊π», ◊π»
◊Ø«ÏøÁ «√øÿ ‹Δ È∂ «√º÷ «¬«Â‘≈√ «Úº⁄ ¡≈¬∂ ¿πÂ≈Úª⁄Û≈Úª ˘ Á∂÷«Á¡ª, ÷≈ÈÁ≈ÈΔ ◊π»◊ºÁΔ ÁΔ Ú≈«¬Â
˘ ÷ÂÓ ’«Á¡ª, ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «Úº⁄ Á‹ «Ú⁄≈Ë≈≈
ÂØ∫ ΩÙÈΔ ÒÀ ’∂ ⁄ºÒ‰ Ò¬Δ, ◊øÃÊ √≈«‘Ï ˘ ‘Δ ◊π»
√ÚΔ’≈È Ò¬Δ «’‘≈ √ΔÕ Í ◊ÃøÊ √≈«‘Ï «√Î «√º÷ª
Á∂ √«Â’≈ Á≈ ‘Δ Í≈Â È‘ƒ, «¬√ «Úº⁄ Ì◊ÂΔ Ò«‘
Á∂ «‘øÁ», «√º÷, Óπ√ÒÓ≈È, √Ì ËÓª Á∂ Ì◊ª ÁΔ Ï≈‰Δ
Á‹ ˛Õ «Î «’√∂ ÚΔ ËÓ ˘ Óøȉ Ú≈Ò≈ ’Ø¬Δ ÚΔ
«Ú¡’ÂΔ ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ «’™ ’∂◊≈?
ó ‹ÁØ∫ ¡º√Δ«Ú¡ª Á∂ Í«‘Ò∂ ¡ºË «Úº⁄ Í≥‹≈Ï «Úº⁄
«Î’» ‰≈¡ «√÷ª ”Â∂ √Δ ¿πÁØ∫ ÚΔ ÓøÁª ¡º◊∂ Ó≈√
‹ª ÍÙ» ¡ø◊ ¡Â∂ ◊πÁπ¡≈«¡ª √≈‘Ó‰∂ «√◊‡ª ÁΔ¡ª
‚ºÏΔ¡ª √πº‡Δ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ Í ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ
’È ÁΔ ‹π¡Â «’√∂ È‘ƒ ’ΔÂΔÕ ‘π‰ ’Ø¬Δ «’™
’∂ ◊ ≈? ¿π ‘ ÚΔ Í∂ ∫ ‚» ÷∂   «Úº ⁄ «‹º Ê ∂ «√º ÷ Úº ‚ Δ
Ï‘π«◊‰ÂΔ ¡Â∂ √Ó≈«‹’ ÂΩ ”Â∂ ‘≈ÚΔ ˛√Δ¡Â «Úº⁄
‘ÈÕ
ó ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ÁΔ ÏΔÛ ⁄ØΔ ‘؉ ”Â∂ ÍπÒΔ√ «ÍØ‡
‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á «ÂøÈ Ó‘ΔÈ∂ ÂØ∫ ÚΔ ÚºË √Ó∂∫ «Úº⁄ ÍπÒΔ√
2

ÈÚøÏ-B@AE

È∂ ÁØÙΔ¡ª ÁΔ «ÈÙ≈ÈÁ∂‘Δ «’™ È‘ƒ ’ΔÂΔ? ÁØÙΔ¡ª ˘
«◊ÃÎÂ≈ «’™ È‘ƒ ’ΔÂ≈? ‹Á «’ ÍπÒΔ√ ˘ ÚΔ ¡Â∂
¡’≈ÒΔ √’≈ ˘ ÚΔ «¬‘ √ͺه √Δ «’ «¬‘ Ï‘πÂ
È≈˜π’ ¡Â∂ Ì≈Úπ’ ÓπºÁ≈ ˛, «¬√ È≈Ò Ï‘π ÷ÂÈ≈’
√«ÊÂΔ ÍÀÁ≈ ‘Ø √’ÁΔ ˛, «Î ÚΔ «¬‘ ÓπºÁ≈ (ÁØÙΔ¡ª ˘
«◊ÃÎÂ≈ ’’∂) «È͇≈«¬¡≈ «’™ È≈ «◊¡≈? «¬‘ Ó«‘‹
ÍπÒΔ√ ÁΔ √π√ÂΔ ‹ª È≈Ò≈«¬’Δ √Δ? ‹ª «’√∂ ◊«‘Δ
√≈«‹Ù Á≈ «‘º√≈ √Δ?
ó ‹∂’ «¬‘ ÓøÈ ÚΔ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂ «’ «‹√ «’√∂ È∂
ÚΔ ÏΔÛ ⁄ØΔ ’ΔÂΔ, ¿π√È∂ ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ
(Í≥È∂ Î≈Û, «÷Ò≈ ’∂) ’È Ò¬Δ ⁄ØΔ ’ΔÂΔ Âª ¿π‘
«¬√˘ «ÂøÈ Ó‘ΔÈ∂ ÂØ∫ ÚΔ ÚË∂∂ √Ó∂∫ ¡≈͉∂ ’ØÒ º÷ ’∂
ÏÀ·≈ «’™ «‘≈? ¿π√È∂ «¬‘ «ÿÈ≈¿π‰Δ ’» ¿π√
√Ó∂∫ ‘Δ «’™ ’ΔÂΔ ‹ÁØ∫ ÒØ’ª Á≈ ÷≈√ ’’∂ «’√≈Ȫ Á≈
¡≈͉∂ «‹øÁ◊Δ Á∂ Óπº«Á¡ª ”Â∂ √øÿÙ Ì«÷¡≈ ‘Ø«¬¡≈
√Δ? √»Ï∂ ÁΔ¡ª √≈Δ¡ª ¡ıÏ≈ª «’√≈È √øÿÙ È≈Ò
ÌΔ¡ª Í¬Δ¡ª √È? ¿πÁØ∫ ‘Δ «¬‘ ’≈≈ «’™ ’ΔÂ≈
«◊¡≈?
ó Ï◊≈ÛΔ «Úº⁄ ◊ÃøÊ √≈«‘Ï Á∂ Í≥È∂ «ÓÒ‰ ¿πÍøÂ
‹ÁØ∫ ÙÃØÓ‰Δ ◊πÁπ¡≈≈ ÍÃÏøË’ ’Ó∂‡Δ Á∂ ÍÃË≈È, ¡ÚÂ≈
«√øÿ Óº’Û Ï◊≈ÛΔ ◊¬∂ ª ¿π‘ «¬º’ ¡’≈ÒΔ ¡≈◊» Á∂
ÿØ∫ ‘Δ ÓπÛ ¡≈¬∂, È≈ ª ¿π‘ √ø◊ ’ØÒ ◊¬∂ ¡Â∂ È≈
‘Δ ¿π‘ Í≥È∂ Á∂÷∂, «Î ¿π‘Ȫ «¬‘ «Ï¡≈È «’™ Á∂ «ÁºÂ≈
«’ «¬‘ Í≥È∂ ¿π√∂ ÏΔÛ Á∂ ‘È, ‹Ø ‹Ú≈‘’∂ ”⁄Ø∫ ⁄ØΔ ‘جΔ
√ΔÕ ‹ÁØ∫ ¿π‘È∂ Í≥È∂ Á∂÷∂ ‘Δ È‘ƒ ª ¿π√˘ «’Ú∂∫ ÍÂ≈
Òº◊≈ «◊¡≈ «’ ¿π‘ ⁄ØΔ ‘Ø¬Δ ÏΔÛ Á∂ Í≥È∂ ‘È? ÓøÈ Ò˙
‹∂’ ¿π√˘ ÍÂ≈ ÚΔ √Δ Âª «¬øÈΔ ’≈‘ÒΔ «Úº⁄ ¿π√˘
¡«‹‘≈ «Ï¡≈È Á∂‰ ÁΔ ’Δ ‹» √Δ?
ó ÒØ’ª Á∂ «¬øÈ∂ Ø‘ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÚΔ ÁØÙΔ ÍπÒΔ√
¡Î√ª «ÚπË
º ’≈Ú≈¬Δ «’™ È≈ ’ΔÂΔ ◊¬Δ? ⁄È‹ΔÂ
ÙÓ≈, √Óπ∂Ë √À‰Δ ˘ Óπ¡ºÂÒ «’™ È≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈?
«¬‘ √≈∂ √π¡≈Ò «√Î √π¡≈Ò ‘Δ È‘ƒ, «¬‘Ȫ «Úº⁄Ø∫
«¬º’ √≈«‹Ù ÁΔ »Í-∂÷≈ √≈’≈ ‘πøÁΔ ˛Õ «¬√ÂØ∫ √ͺه
‘πøÁ≈ ˛ «’ «¬‘ √≈≈ ÿ‡È≈¥Ó «¬º’ ◊«‘Δ √≈«‹Ù Á≈
«√º‡≈ ˛Õ

‹πÓ «ÏȪ ¿πÁ∂Ù Á∂, «ÏȪ Ó’√Á Á∂ È‘ƒ ‘πøÁ≈Õ «¬√
’’∂ ÁØÙΔ¡ª ÁΔ «ÈÙ≈ÈÁ∂‘Δ ’È Ò¬Δ Ùº’Δ «Ëª Á∂
√øÌ≈«Ú ¿πÁ∂Ù ˘ ÂÒ≈Ù‰≈ ˜»Δ ˛Õ ¡≈˙ Á∂÷Δ¬∂ ’Ω‰
‘Ø √’ÁÀ «¬√ √≈«‹Ù Á≈ √»ÂË≈?
Í«‘Òª ¡√ƒ «√º ÷ «ÚØ Ë Δ ’‘Δ¡ª ‹ªÁΔ¡ª
Ù’ÂΔ¡ª Ï≈∂ ⁄⁄≈ ’ª◊∂Õ ’πfi ÒØ’ƒ ’«‘øÁ∂ ‘È «’
«¬√ «Íº¤∂ ≈Ù‡Δ √ÚÀÓ√∂Ú’ √øÿ (√øÿ) Á≈ ‘ºÊ ‘Ø √’Á≈
˛Õ Í √øÿ ÁΔ «Ú⁄≈Ë≈≈ ¡Èπ√≈ «√º÷ ¡Â∂ ‹ÀÈΔ
’Ø¬Δ Í≈¬∂ ËÓ È‘ƒ, ÏÒ«’ «¬√≈¬Δ¡Â ¡Â∂ «¬√Ò≈Ó
Ï≈‘Ò∂ ËÓ ‘È ‹Ø Ì≈ ÁΔ ËÂΔ ”Â∂ ÍÀÁ≈ È‘ƒ ‘ج∂
ÏÒ«’ Ï≈‘Ø∫ ¡≈¬∂ ‘ÈÕ «¬√Á≈ «¬‘ ÚΔ Óøȉ≈ ˛ «’
«¬√Ò≈Ó ¡Â∂ «¬√≈¬Δ¡Â, «ÚÁ∂ÙΔ ‘Ó«Ò¡ª, Ë≈«Û¡ª
È≈Ò ¡≈¬∂ ‘ÈÕ √øÿ ¡Èπ√≈ ª «√º÷ ¡Â∂ ‹ÀÈ ’جΔ
ËÓ ‘Δ È‘ƒ ÏÒ«’ «‘øÁ» ËÓ ÁΔ¡ª Ù≈÷≈Úª ‘Δ ‘ÈÕ
√øÿ ÁΔ ÔØ‹È≈ÏøÁΔ ¡Èπ√≈ Óπ√«ÒÓ ¡Â∂ «¬√≈¬Δ ¿π√Á≈
ÚÂÓ≈È «ÈÙ≈È≈ ‘È, «√º÷ È‘ƒÕ Ë≈«Ó’ ȘΔ¬∂ ÂØ∫
Á∂«÷¡ª, √øÿ ’ØÒ ’Ø¬Δ ·Ø√ ÓÈØÊ È‘ƒ ‹≈ÍÁ≈Õ
≈‹ÈΔÂ’ ͺ÷Ø∫ Á∂÷Δ¬∂ ª √øÿ ÁΔ ≈‹ÈΔÂ’ Ïª⁄
Ì≈‹Í≈ Í≥‹≈Ï ◊·‹ØÛ Á∂ «‘º√∂ Á∂ ÂΩ ”Â∂ ‘≈’Ó «Ë ˛Õ
’πfi ¡√≈ Í«‘Òª «¬√Á∂ ¡≈͉∂ ’πÒΔÙÈ Ì≈¬ΔÚ≈Ò
È≈Ò √ÏøË Â‰≈¡Í»È √ÈÕ Í ÚÂÓ≈È «Úº⁄ ¿π‘
‰≈¡ ‹≈‘≈ »Í «Úº⁄ «ÚÁÓ≈È È‘ƒÕ «Ï’Ó «√øÿ
Ó‹Δ·Δ¬∂ Á≈ ÈÙ≈ √Óº◊«Òø◊ «Úº⁄ È≈Ó ¡≈¿π‰≈ ¡Â∂
√’≈ ÚºÒØ∫ ¿π√Â∂ ’Ø¬Δ ’≈Ú≈¬Δ È≈ ’È≈, ‰≈¡
Á≈ «¬º’ ÓπºÁ≈ √ΔÕ Í Ì≈‹Í≈ ÍÃË≈È ’ÓÒ ÙÓ≈ Á≈
È≈Ó ÈÙ≈ √Óº◊«Òø◊ «Úº⁄ ¡≈¿π‰ ’’∂, Ì≈‹Í≈ Á≈
‘ÓÒ≈Ú πı ◊≈«¬Ï ‘Ø «◊¡≈Õ ™fi ÚΔ ¡’≈ÒΔ ÁÒ
ÁΔ √’≈ Ò¬Δ Óπ√ΔÏ ÷ÛΔ ’’∂, ¡’≈ÒΔ ÁÒ ˘
’Ó˜Ø ’È Á≈ Î≈«¬Á≈ ’ª◊√ ˘ ‘؉À, Ì≈‹Í≈ ˘
È‘ƒÕ «¬√ ’’∂ «¬√ √≈«‹Ù «Íº¤∂ √øÿ Á≈ ‘ºÊ ‘؉ ÁΔ
√øÌ≈ÚÈ≈ È‘ƒ ‹≈ÍÁΔ, Ì≈Ú∂∫ √øÿ Ò¬Δ ¡«‹‘Δ ’»Â
’È≈ ’Ø¬Δ ¡È‘Ø‰Δ ◊ºÒ È‘ƒÕ
«√º÷ «ÚØËΔ ’‘Δ¡ª ‹ªÁΔ¡ª Ù’ÂΔ¡ª «Úº⁄∫Ø Á»√≈
«√√∂ Ú≈Ò≈, ≈Ó-‘ΔÓ ˘ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «¬√ ÿ‡È≈
˘ ≈Ó-‘ΔÓ Á∂ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ «√øÿ Á≈ √Úª◊ ⁄‰ È≈Ò
‹ØÛ ’∂ ÚΔ Á∂«÷¡≈ ‹≈ «‘≈, «’ ¿π‘ ÚΔ «√º÷ ◊π» ÁΔ
Ï∂¡ÁÏΔ √Δ ¡Â∂ «¬‘ ÚΔ ◊π» √≈«‘Ï ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ ˛Õ Í

’Ω‰ ‘Ø √’ÁÀ √»ÂË≈?
«È¡ª Ù≈√Â Á≈ Ïπ«È¡≈ÁΔ ¡√»Ò ˛ «’ ’Ø¬Δ ÚΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

3

ÈÚøÏ-B@AE

‘’Δ’Â «¬‘ ÚΔ ˛ «’ √Úª◊ ⁄‰ Ú≈ÒΔ ÿ‡È≈ ÂØ∫
Ï≈¡Á “◊Ó-«÷¡≈ÒΔ «√º÷ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª” ‚∂≈ ¡Â∂ ‚∂≈
ÍÃ∂ÓΔ¡ª «ÚπºË ‘ÓÒ≈Ú ‘ÈÕ ≈Ó-‘ΔÓ «ÚπºË ¡’≈Ò
Âı ÂØ∫ √Ó≈«‹’ Ï≈¬Δ’≈‡ Á≈ ‘π’ÓÈ≈Ó≈ ‹≈Δ ‘Ø«¬¡≈Õ
¿π√˘ ‹≈ÈØ-Ó≈È ÁΔ¡ª ’Ø«ÙÙª ‘Ø¬Δ¡ªÕ ¿π‘Ȫ Í≥‹≈Ï
«Úº⁄ ¡≈͉≈ ÍÃ⁄≈ “È≈Ó-⁄⁄≈” È‘ƒ ’È «ÁºÂ≈
«◊¡≈Õ ‚∂≈-ÍÃ∂ÓΔ¡ª È≈Ò Ó≈ÒÚ≈-÷∂Â «Úº⁄ ’¬Δ Ê≈¬ƒ
fi◊Û∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ ¿π√ÁΔ¡ª «ÎÒÓª ÚΔ È‘ƒ ⁄ºÒ‰ «ÁºÂΔ¡ª
«‹√Á≈ ¿π√˘ ¡≈«Ê’ Èπ’√≈È ÚΔ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ¬∂È∂
ÁÏ≈¡ ÁΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ ‚∂∂ ÚºÒØ∫ ¡«‹‘Δ ÌÛ’≈‘‡ ÍÀÁ≈
’ÈΔ √øÌÚ È‘ƒ ‹≈ÍÁΔÕ ¿π‘ ÚΔ ¿πÁØ∫ ‹ÁØ∫ ‚∂≈-Óπ÷Δ
ÁΔ ÏøÏ¬Δ «Úº⁄ √π÷ÏΔ Ï≈ÁÒ È≈Ò ‘Ø¬Δ ÓπÒ≈’≈ ÂØ∫
Ï≈¡Á ¡’≈ÒΔ ÁÒ È≈Ò √ÓfiΩÂ≈ ‘Ø «◊¡≈ ¡Â∂ Ï≈ÁÒª
È∂ «ÈÁ∂Ù Á∂ ’∂ ¡’≈Ò Â÷ Á≈ ≈Ó-‘ΔÓ «ÚπºË
‘π’ÓÈ≈Ó≈ ÚΔ Ú≈Í√ ’Ú≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ «¬√ √«ÊÂΔ «Úº⁄
¡«‹‘Δ ÌÛ’≈¿» ‘’ ’È Á≈ ‚∂∂ ’ØÒ ’Ø¬Δ ¿πÁ∂Ù
«Á÷≈¬Δ È‘ƒ «ÁøÁ≈Õ
¡÷ΩÂΔ «√º÷ «ÚØËΔ Ù’ÂΔ¡ª Ï≈∂ ⁄⁄≈ ’È
¿πÍø ‘π‰ ¡√ƒ ¡÷ΩÂΔ «√º÷ ͺ÷Δ Ù’ÂΔ¡ª Ï≈∂
«Ú⁄≈-⁄⁄≈ ’ª◊∂Õ ‘≈’Ó ¡’≈ÒΔ ÁÒ ¡≈¿π‰
Ú≈ÒΔ¡ª «ÚË≈È √Ì≈ ⁄؉ª Á∂ ÓºÁ∂Ș ◊øÌΔ ¸‰ΩÂΔ
Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’ «‘≈ ˛Õ Ú√Ø∫ Á∂ √≈∂ Ú◊ √’≈
È≈Ò È≈≈˜ ‘ÈÕ ÈÙ∂ Í≥‹≈Ï ˘ ÂÏ≈‘ ’ ‘∂ ‘È ¡Â∂
ÈÙ≈ ÚÍ≈ «Úº⁄ Ï≈ÁÒ ’ØÛÓ∂ ÁΔ ÙÓ»ÒΔ¡Â ‹º◊ ‹≈«‘
˛Õ «’√≈È ÷πÁ’πÙΔ¡ª ’ ‘∂ ‘ÈÕ Ï∂’≈Δ ÁΔ fiøÏΔ
‹π¡≈ÈΔ ¡øÈΔ ◊ÒΔ «Úº⁄ ̇’ ‘Δ ˛Õ √’≈ «√
’˜≈-¡≈’≈ ÎÀÒ «‘≈ ˛ ¡Â∂ Ï≈ÁÒª Á≈ ’≈ØÏ≈
ÎÀÒ «‘≈Õ Ù»ÂΔ ’ª‚, ¡ø«ÓÃÂ√ «Úº⁄ ËΔ ÁΔ ¡≈Ï»
Ï⁄≈™Á∂ ¬∂.¡À√.¡≈¬Δ. Á≈ ’ÂÒ, ÓØ◊∂ Ò≈◊∂ ⁄ÒÁΔ Ïº√
«Úº⁄ ÏÒ≈Â’≈ Á≈ ÔÂÈ ’È ¿πÍø ¡ÙÁΔÍ Á∂
’ÂÒ È∂ Ï≈ÁÒ ’ØÛÓ∂ ÁΔ ◊πø‚≈◊ÁΔ «ÚπºË ÒØ’ª «Úº⁄
Ø‘ Ì«¡≈ ˛Õ «¬‘Ȫ ‘≈Òª È∂ Ï≈ÁÒª Á≈ ⁄؉-Ì«Úº÷
Ï∂‘ºÁ ËπøÁÒ≈ ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ ÏÁ‘Ú≈√ Ï≈ÁÒª È∂ √øÿ Á∂
’«‘‰ ”Â∂ (‚∂∂ È∂ «ÁºÒΔ ⁄؉ª «Úº⁄ Ì≈‹Í≈ ÁΔ ‘Ó≈«¬Â
’ΔÂΔ √Δ) ‚∂∂ È≈Ò √ÓfiΩÂ≈ ’ «Ò¡≈ «‹√Á≈ ÍÃÂΔ’Ó
Ï≈ÁÒª ˘ «√º÷ ‹ÈÂ≈ ”⁄Ø∫ «È÷∂Û «‘≈ √ΔÕ Á»‹∂ Í≈√∂
’√»ÂΔ √«ÊÂΔ «Úº⁄ Î√∂ Ï≈ÁÒ “Í≥Ê’ ¬∂‹ø‚≈” ¿πÌ≈È
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ ‘∂ √ÈÕ ¡≈͉∂ Í≥Ê’ ¬∂‹ø‚∂ ÁΔ Ëπº√ «Úº⁄
¡«‹‘Δ «ÿÈ≈¿π‰Δ ’≈Ú≈¬Δ ’≈¿π‰Δ Ï≈ÁÒª Ò¬Δ
¡√øÌÚ È‘ƒÕ ¿π‘ ÚΔ ‹ÁØ∫ «¬º’ Í≈√∂ «’√≈È √øÿÙ Â∂
Á»‹∂ Í≈√∂ ‚∂≈-Óπ÷Δ ÁΔ Ó≈ÎΔ Á∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂ «ÚØË Á≈
√≈‘Ó‰≈ ’ ‘∂ ‘ÈÕ «‹Ú∂∫ «’ ÷πÎΔ¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª Ï≈∂
¤ÍΔ¡ª «Ò÷ª «Úº⁄ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬∂ ºʪ ÁΔ ΩÙÈΔ «Úº⁄
√»‘Δ¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª ÁΔ ‘≈’Ó Í≈‡Δ¡ª ÚºÒØ∫ ÚÂØ∫ ’جΔ
ÈÚƒ ◊ºÒ È‘ƒ, ÏÒ«’ «¬‘ «¬º’ ÚÂ≈∂ Ú‹Ø∫ √Ê≈«ÍÂ
‘Ø ¸º«’¡≈ ÂºÊ ˛Õ √«ÊÂΔ ÁΔ √Óπº⁄Â≈ «Úº⁄ Ï≈ÁÒ ’π‰Ï≈
¡Â∂ «¬√ÁΔ √’≈ Ùº’ Á∂ ÿ∂∂ «Úº⁄Ø∫ Ï≈‘ È‘ƒÕ
Á»√Δ ¡÷ΩÂΔ «√º÷ ͺ÷Δ Ù’ÂΔ “◊Ó «÷¡≈ÒΔ «√º÷
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª” ¡Â∂ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ ‘ÈÕ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ «¬‘
¿π‘ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ‘È «‹‘Ȫ ÁΔ ‹È-‹ΔÚÈ «Úº⁄ ’جΔ
Ï‘πÂΔ ÍÃ√ø«◊’Â≈ È‘ƒ Ï⁄ΔÕ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ ÂºÂ ¡≈͉Δ
‘Ø∫Á ÓπÛ-‹Â≈¿π‰ Ò¬Δ ÂÒØÓº¤Δ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ «¬√
ÿ‡È≈¥Ó ÂØ∫ Ï≈Á ‹Ø Ó‘ΩÒ Ï«‰¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ¿π√ÂØ∫ «¬‘
’≈ÎΔ «√¡≈√Δ Ò≈Ì ‘؉ Ò¬Δ ¡≈√ÚøÁ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ «Úº⁄Ø∫
’¬Δ ¿π‘ √÷Ù ‘È «‹‘Ȫ Á∂ ÷πÎΔ¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª È≈Ò
√ÏøË ‘؉ ÁΔ √øÌ≈ÚÈ≈ ˛Õ «¬ø‡ÀÒΔ‹À∫√ «Ï¿»Ø Á∂ √≈Ï’≈
‹≈«¬ø‡ ‚≈«¬À’‡, ÓÒØ«¬ «¥ÙÈ≈ Ë ÁΔ Íπ√Â’ “÷πºÒ∑∂
Ì∂Á” ¡Èπ√≈ √øÔπ’ ¡’≈ÒΔ ÁÒ Á≈ ¡≈◊», ◊πÁΔÍ
«√øÿ Ï«·ø‚≈ ¡Â∂ ϺÏ ÷≈Ò√≈ ¡≈◊» ‘⁄È‹Δ «√øÿ
Ë≈ÓΔ ¡≈¬Δ.ÏΔ. È≈Ò ‹πÛ∂ ‘∂ ‘ÈÕ ÁÓÁÓΔ ‡’√≈Ò Á∂
«¬º’ √≈Ï’≈ ¡≈◊» Ï≈∂ ÚΔ «¬‘Δ ⁄⁄≈ ˛ «’ ¿π‘ ÷πÎΔ¡≈
¬∂‹ø√Δ¡ª Ò¬Δ ’øÓ ’Á≈ ˛Õ ÷πÎΔ¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª Á∂ ÂΩÂΔ«’¡ª Ï≈∂ ¤ÍΔ √Óº◊Δ ÂØ∫ √ͺه ˛ «’ «¬‘
¬∂‹ø√Δ¡ª ≈‹ÈΔÂ’ ÍÃÌ»¡ª Ò¬Δ ÚΔ ’øÓ ’ÁΔ¡ª ‘È
¡Â∂ «¬‘ ¡≈͉∂ Úº÷∂ ‡À’ ”Â∂ ÚΔ √◊Ó «‘øÁΔ¡ª
‘ÈÕ «¬√ ’’∂ «¬‘ ’≈≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª ÁΔ ÙÀÂ≈ÈΔ ÔØ‹È≈
Á≈ «‘º√≈ ‘ØÚ∂, «¬‘ ÚΔ √øÌÚ ˛Õ ≈‹√Δ «‘ºÂ Í»ÂΔ ¡Â∂
«¬√ «Ë Á∂ ¡≈◊»¡ª Á∂ ÷πÎΔ¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª È≈Ò √ÏøË
«¬√ ◊ºÒ ÁΔ Ù≈‘ÁΔ ÌÁ∂ ‘È «’ «¬‘ «Ë ÚΔ Ùº’ Á∂
Á≈«¬∂ «Úº⁄ ˛Õ
’ª◊√ ”Â∂ ÚΔ Ùº’ ’ΔÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «¬√ Ùº’ Á≈
¡Ë≈ «¬‘ ˛ «’ «¬√ √«ÊÂΔ Á≈ ≈‹ÈΔÂ’ Ò≈Ì
’ª◊√ Í≈‡Δ ˘ ‘Ø √’Á≈ ˛Õ Ì≈Ú∂∫ «‹√ Â∑ª ÁΔ Í≥‹≈Ï
«Úº⁄ ’ª◊√ ÁΔ √«ÊÂΔ ˛, ¿π√ «Úº⁄ «¬‘ ’Ø¬Δ ≈‹√Δ
4

ÈÚøÏ-B@AE

Ò≈‘≈ ÒÀ √’∂◊Δ ‹ª È‘ƒ, «¬‘ ÚΔ «¬º’ Ó»’ ÍÃÙÈ ˛Õ ª
ÚΔ «¬√˘ Ùº’ Á∂ Á≈«¬∂ «Úº⁄ º«÷¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
’πfi ÚΔ ‘ØÚ∂ «¬‘ «¬º’ Ï‘π ‘Δ «ÿÈ≈¿π‰≈ ’≈≈
˛Õ Í≥‹≈Ï ¡Â∂ Í≥‹≈Ï Á∂ ÒØ’ª Ò¬Δ «¬‘ ÷ÂÈ≈’
«√º«‡¡ª È≈Ò ÌÍ» ˛Õ «¬√ ’’∂ ‘≈¬Δ’Ø‡ Á∂ «ÂøÈ
«√«‡ø◊ ‹º‹ª ”Â∂ ¡Ë≈« «¬º’ ÍÛÂ≈ÒΔ¡≈ ’«ÓÙÈ
ω≈«¬¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛, ‹Ø √≈Δ √≈«‹Ù, «¬√ «Úº⁄
Ù≈«ÓÒ ¡Â∂ «¬√ «Íº¤∂ √Ì Ù’ÂΔ¡ª ˘ Ï∂È’≈Ï ’ΔÂ≈
‹≈ √’∂Õ «¬√ √≈«‹Ù Á∂ √≈∂ ÁØÙΔ¡ª ˘ √÷ ÂØ∫ √÷Â
√˜≈Úª «Áº Â Δ¡ª ‹≈‰Δ¡ª ⁄≈‘ΔÁΔ¡ª ‘ÈÕ «¬√
«Í¤ÒΔ¡ª ≈‹ÈΔÂ’ Ù’ÂΔ¡ª ÂØ∫ ≈‹√Δ ’ΔÓ Ú√»ÒΔ
‹≈‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ

«¬√ÂØ∫ ÚΔ ¡º◊∂ √’≈ È∂ ÁØ «ÈÁØÙ ÈΩ‹π¡≈Ȫ, π«Í≥Á
«√øÿ ¡Â∂ ‹√«ÚøÁ «√øÿ ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’ «Ò¡≈, ¿π‘Ȫ
”Â∂ ¡øÈ∑≈ ÂÙºÁÁ ’È ¿πÍø ¿π‘Ȫ ˘ ‹∂Ò∑ Ì∂‹ «ÁºÂ≈
˛Õ Í ‹≈ÍÁÀ «’ √πÓ∂Ë √À‰Δ ÁΔ ÏÁÒΔ ¿πÍø √’≈
˘ «¬‘Ȫ ˘ ¤º‚‰≈ ÍÚ∂Õ
«¬√ ÿ‡È≈¥Ó Á∂ «√º‡∂ «Úº⁄ «¬√ Í«Ú≈’
¡’≈ÒΔ ÁÒ «Úº⁄ √πÒ◊Á∂ «ÚØË ˘ Ò≈‡ ω≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ
ÙÃØÓ‰Δ ’Ó∂‡Δ Á∂ ‹ÈÒ √’ºÂ, ¡øÂø◊ ’Ó∂‡Δ Á∂ ÓÀ∫Ïª
¡Â∂ ÓÀ∫Ïª È∂ ¡√ÂΔÎ∂ «ÁºÂ∂ ‘ÈÕ ¡’≈ÒΔ ÁÒ Á∂ «˜Ò∑≈
ÍÃË≈Ȫ √Ó∂ ں÷-Úº÷ ͺË ”Â∂ ¡‘πÁ∂Á≈ª È∂ ÚΔ Í≈‡Δ
¡‘π«Á¡ª ÂØ∫ Í≈‡Δ ÓÀ∫Ï«ÙÍ ÂØ∫ ¡√ÂΔÎ∂ «ÁºÂ∂ ‘ÈÕ ‹Ø
√π÷ÏΔ Á»√Δ¡ª Í≈‡Δ¡ª ”⁄Ø∫ ÏøÁ∂ ÂØÛÁ≈ √Δ, ¡º‹
¿π√ÁΔ Í≈‡Δ Á∂ ¡≈◊» Í≈‡Δ ¤º‚ ‘∂ ‘ÈÕ ‹Ø ’ª◊√
Á∂ «÷ø‚ ‹≈‰ ÁΔ¡ª Ì«Úº÷Ï≈‰Δ¡ª ’«¡≈ ’Á≈ √Δ,
¡º‹ ¿π√ÁΔ ¡≈Í‰Δ Í≈‡Δ «Ï÷ ‘Δ ˛Õ

√Ω ◊ø„≈ ó √Ω «¤ºÂ
⁄Ó«⁄¡ª ÁΔ ÎΩ‹, «‹√˘ Ï≈ÁÒ ¡’≈ÒΔ ÁÒ «’‘≈
‹ªÁ≈ ˛, «¬‘ ÍÃ⁄≈ «‘≈ √Δ «’ ¡ÓΔ’≈ Í«Û∑¡≈
√π÷ÏΔ Ï‘π ’πÙÒ ÍÃÏøË’ ˛Õ «¬√ √Ó∂∫ ¿π√ÁΔ ’πÙÒÂ≈
Á≈ ‡À√‡ √ΔÕ «’™«’ «¬√ √«ÊÂΔ È≈Ò «È͇‰ Ú≈Ò≈
Ó«‘’Ó≈, ◊ë‘ «ÚÌ≈◊ ¿π√∂ ’ØÒ √ΔÕ ¿π√ÁΔ ’πÙÒÂ≈
Á≈ «¬‘ ‘Ù ‘Ø«¬¡≈ «’ ¿π√È∂ √Ω ◊ø„≈ ÚΔ ÷≈Ë≈ Â∂ √Ω
«¤ºÂ ÚΔÕ ‚∂∂ ÁΔ¡ª Ú؇ª ÒÀ‰ Ò¬Δ ¿π√È∂ ¡’≈Ò
Â÷ ÂØ∫ «√√∂ Ú≈Ò∂ √≈Ë ˘ Óπ¡≈ÎΔ Á∂‰ Á≈ ‘π’ÓÈ≈Ó≈
‹≈Δ ’Ú≈«¬¡≈, Í Ï≈Á «Úº⁄ ¿π√˘ Ú≈Í√ ’Ú≈’∂
«Ú⁄≈∂ ◊πÏ⁄È «√øÿ Á≈ ÓΩ‹» ω≈ «ÁºÂ≈Õ Í«‘Òª
Ï«‘ÏÒ ’Òª «Úº⁄ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈ ’∂, √÷ÂΔ ’ÈΔ ⁄≈‘Δ
Í Ï≈¡Á «Úº⁄ ‹ÁØ∫ ‘ÎÂ≈ Ì Í≥‹≈Ï ·ºÍ «‘≈ ª
ÍπÒΔ√ Ó»’ ÁÙ’ Ï‰Δ ‘ΔÕ ‹∂’ «¬‘Δ πı ÒÀ‰≈ √Δ
ª Ï«‘ÏÒ «Úº⁄ ◊ØÒΔ ’≈‘ÂØ∫ ⁄Ò≈¿π‰Δ √ΔÕ ÒØ’ª ÁΔ
Óø◊ √Δ «’ ‚Δ.‹Δ.ÍΔ. √πÓ∂Ë «√øÿ √À‰Δ ˘ ‘‡≈«¬¡≈
‹≈Ú∂ ª Í«‘Òª Ï≈ÁÒ ¡Û∂ ‘∂ Í Ï≈Á «Úº⁄ ¿π√˘
‘‡≈ ÚΔ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ Ï≈ÁÒª Á∂ ‘π’Ó Â«‘ ⁄ÒÁΔ
ÙÃ Ø Ó ‰Δ ◊π  Áπ ¡ ≈≈ ÍÃ Ï ø Ë ’ ’Ó∂ ‡ Δ È∂ Í«‘Òª “Í≥ ‹
«Í¡≈«¡ª” ˘ Ï÷≈√ ’ «ÁºÂ≈ Í Ï≈Á «Úº⁄ ÓπÛ
Ï‘≈Ò ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ÙÃØÓ‰Δ ’Ó∂‡Δ Á∂ ÓπÒ≈˜Óª È∂
ÙÃØÓ‰Δ ’Ó∂‡Δ Á∂ ØÒ «ÚπºË Ø√ ÍÃÁÙÈ ’ΔÂ≈ ª
’Ó⁄≈Δ¡ª ˘ Óπ¡ºÂÒ ’ «ÁºÂ≈ Í Ï≈Á «Úº⁄ ¿π‘Ȫ
˘ ÚΔ Ï‘≈Ò ’ «ÁºÂ≈Õ Ï≈ÁÒª Á∂ «¬√ Úº¬Δ¬∂ È∂
√π÷ÏΔ ÁΔ «ÈÍπøÈÂ≈ Á≈ ‹¨√ ’º„ ’∂ º÷ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

◊πº√∂ ˘ ‘≈’Óª «ÚπºË √∂ËØ
Ï◊≈ÛΔ ÿ‡È≈¥Ó ˘ ÒÀ ’∂ ‘≈’Óª «ÚπºË ÒØ’ª
Á≈ ◊πº√≈ Ò≈Ú∂ ÁΔ Â∑ª Îπº‡ Âπ«¡≈ ˛Õ ÒØ’ ¡≈Í-Óπ‘≈∂
√Û’ª ”Â∂ «È’Ò ¡≈¬∂ ‘ÈÕ ÒØ’ª Á≈ «¬‘ ◊πº√≈ ¡øÁ∂¡øÁ Ò≈Ú∂ ÁΔ Â∑ª ÷ΩÒ «‘≈ √ΔÕ ◊πº√≈ √Δ «’ «’√≈ÈΔ
◊«‘∂ √ø’‡ «Úº⁄ ˛, HI% «’√≈ÈΔ ’˜∂ «Úº⁄ ‚πºÏΔ
‘Ø¬Δ ˛ ¡Â∂ «’√≈È Ó‹Ï»Δ Úº√ ÷πÁ’πÙΔ¡ª ’ ‘∂
‘ÈÕ Ó˜Á» ’øÓ Ò¬Δ Â√Á∂, ÿπ«È¡ª Ú◊∂ ÿª
«Úº⁄ Ï√ ’ ‘∂ ‘ÈÕ ÍÛ∑∂-«Ò÷∂ ÈΩ‹π¡≈È Ï∂’≈ «ÎÁ∂
‘ÈÕ Ó≈√‡ C-D ‘˜≈, «¬ø‹ΔÈΔ¡ F-H ‘˜≈ ”Â∂
ÈΩ’Δ ’ ‘∂ ‘ÈÕ «È≈Ù≈ Á∂ ‘È∑∂∂ «Úº⁄ ̇’ÁΔ
‹π¡≈ÈΔ È«Ù¡ª ¡Â∂ ◊À∫◊Ú≈Á ÁΔ ÷≈¬Δ «Úº⁄ «Èÿ
‘Δ ˛Õ ¡Ωª ”Â∂ ˜πÒÓ ÏÒ≈Â’≈ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ Ïº⁄Δ¡ª
˘ ÚΔ È‘ƒ Ï÷«Ù¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ Ï≈ÁÒ ’ØÛÓ≈ ¡≈͉≈
ÿ ÌÈ Òº«◊¡≈ ˛Õ ‡ª√ÍØ‡ ËøÁ∂ ”⁄ ˺’∂ È≈Ò
«¬‹≈∂Á≈Δ Ï‰≈ Ò¬Δ ◊¬Δ ˛Õ ‘Ø‡Ò Â∂ ‘Ø Ëø«Á¡ª
«Úº⁄ ‹ÏΔ ÍºÂΔ Ò¬Δ ‹≈ ‘Δ ˛Õ ˜ÓΔȪ ”Â∂ ˺’∂ È≈Ò
’Ï‹∂ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ∂ ÚÍ≈ Ó≈ÎΔ¡≈ ’ØÒ ˛Õ
Ï≈ÁÒª È∂ ÈΩ‹Ú≈È-«Ú«Á¡≈ÊΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ Ȫ ”Â∂
◊πø‚≈ «◊Ø‘ ω≈¬∂ ‘ÈÕ È≈ ’Ø¬Δ ÏøÁ≈ √πº«÷¡Â ˛ ¡Â∂
È≈ «’√∂ ËΔ-ÌÀ‰ ÁΔ «¬º˜Â √πº«÷¡Â ˛Õ «¬√ √«ÊÂΔ
’≈È ÒØ’ ◊πº√∂ «Úº⁄ ¿πμÏÒ ‘∂ √È Â∂ ¿π‘ ◊πº√≈ Îπº‡
5

ÈÚøÏ-B@AE

«È’«Ò¡≈ ˛Õ «Í≥‚ª «Úº⁄ ÏØ‚ Ò≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘È
¡’≈ÒΔ¡ª («’Â∂ ’ª◊√Δ ÚΔ) Á≈ «Í≥‚ «Úº⁄ ÚÛÈ≈
ÓÈ∑≈ ˛Õ ¡’≈ÒΔ ÒΔ‚ª ÁΔ «÷º⁄-Ë»‘ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛
¡Â∂ ¿π‘Ȫ ÂØ∫ ¡√ÂΔÎ∂ Áπ¡≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ’Í»ÊÒ∂
‹◊Δ ’Ω √Ó∂ ¡’≈ÒΔ ÒΔ‚ª ˘ ◊πÁπ¡≈∂ «Úº⁄
ÚÛÈ È≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ Ó≈È√≈ «˜Ò∑∂ «Úº⁄ √π÷ÏΔ ˘
√’»Ò ÁΔ ’øË Í≈Û ’∂ √‡∂‹ ”Â∂ «Ò‹≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ «¬‘
ÒØ’-Ø‘ Á∂ Îπ‡≈∂ Á≈ «√º‡≈ ˛Õ
«¬‘ Â√ºÒΔ Ú≈ÒΔ ◊ºÒ ˛ ‹ÒøË Á∂ Ó≈¬Δ ‘Δª
◊∂‡ ¡Â∂ Î◊Ú≈Û≈ «Úº⁄ Ó≈Ó»ÒΔ ÿ‡È≈Úª ˘ ¤º‚ ’∂
ÒØ’ª Á≈ ◊πº√≈ √’≈ «ÚπºË ‘Δ «‘≈ ˛Õ «¬√ «Úº⁄
«¬È’Ò≈ÏΔ Ù’ÂΔ¡ª È∂ ÚΔ ¡≈Í√Δ Ì≈¬Δ⁄≈≈ ω≈¬Δ
º÷‰ Â∂ √øÿÙ √’≈ «ÚπºË √∂ˉ Á≈ ‘Ø’≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ
«¬º’ Ë≈«Ó’ ÓπºÁ∂ ”Â∂ Ø√ Îπ‡≈∂ ˘ ‹Ó≈ÂΔ ÿØÒ
ÁΔ¡ª ÒΔ‘ª ”Â∂ ÒÀ ’∂ ‹≈‰≈ ’«Ó¿»«È√‡ «¬È’Ò≈ÏΔ
Ù’ÂΔ¡ª Ò¬Δ «¬º’ ¸‰ΩÂΔ ˛Õ «¬‘Δ È‘ƒ «¬√˘ ‘Ø
«Âº÷≈ ’È ÁΔ ÒØÛ ˛Õ Á∂÷‰≈ ˛ «’ ’«Ó¿»«È√‡
«¬È’Ò≈ÏΔ Ù’ÂΔ¡ª «¬√ ¸‰ΩÂΔ ˘ «’Ú∂∫ Óπ÷≈«ÂÏ
‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ
ó@ó
ÍØ√‡ √’«͇
Ï«‘ÏÒ ’Òª ◊ØÒΔ ’ª‚ «Úº⁄ Ó≈∂ ◊¬∂ ÈΩ‹π¡≈Ȫ
Á∂ ÌØ◊ √Ó≈◊Ó ”Â∂ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ Á∂ ÓÀ∫Ï
Í≈ÒΔÓÀ∫‡ ’Ó∂‚Δ¡È Ì◊Úø Ó≈È ÚºÒØ∫ Ù≈Ï ÍΔ ’∂
¡≈¿π‰ ¡Â∂ ’πfi ÈΩ‹π¡≈Ȫ ÚºÒØ∫ ¿π√ÁΔ «÷º⁄-Ë»‘ ’È
ÁΔ¡ª ıÏª/ÚΔ‚Δ˙ √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ ”Â∂ Ú≈«¬Ò ‘Ø¬Δ¡ª
‘ÈÕ «’‘≈ «◊¡≈ «’ Ù≈Ï ÍΔÂΔ ‘؉ ’’∂ ¿π√˘ √‡∂‹
ÂØ∫ ¿πÂ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ (¿π√Á≈ ’«‘‰≈ ˛ «’ √‡∂‹ ”Â∂
«‹¡≈Á≈ ÌΔÛ ‘؉ ’’∂ ¿π«¡≈)Õ √ø◊ª È∂ «÷º⁄Ë»‘ ’ΔÂΔ ¡Â∂ ¿π√˘ ̺‹‰≈ «Í¡≈Õ Ì≈Ú∂∫ Ì◊Úø Ó≈È
ÁΔ Ù≈Ï Á∂ «’º√∂ ÓÙ‘» ‘È ¡Â∂ ¿π‘ «ÁÈ∂ Ù≈Ï ÍΔ ’∂
ÍÃØ◊≈Óª «Úº⁄ ¡≈¿π‰ Ò¬Δ Íë√ºË ˛Õ Í «‹√ Â∑ª
«¬‘ √≈Δ ÿ‡È≈ ‘Ø¬Δ ¡Â∂ «‹Ú∂∫ «¬√˘ Í∂Ù ’ΔÂ≈ «◊¡≈,
‹≈ÍÁ≈ ˛ «’ √Ø⁄Δ √ÓfiΔ √’ΔÓ Á≈ «√º‡≈ ˛ ¡Â∂ «¬√
«Úº⁄ ’ª◊√ Â∂ ’ª◊√ Á≈ ÚΔ ’ÀÍ‡È ËÛ≈ ˛Õ «’™«’
√≈∂ ÿ‡È≈¥Ó Á≈ ≈‹√Δ Èπ’√≈È ‘Ø«¬¡≈ ˛ ¡Â∂ «¬√Á≈
ÚË∂∂ Ò≈Ì ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ ˘ ‘Ø √’Á≈ ˛Õ ’ª◊√
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

˘ ‹≈ÍÁÀ «’ ¡≈Í ¿π√ÁΔ ÷∂‚ «Ú◊≈Û √’ÁΔ ˛Õ «¬√
’’∂ ¿π√˘ ÏÁÈ≈Ó ’È Ò¬Δ «¬‘ √≈≈ ÷∂Ò «⁄¡≈
«◊¡≈ ˛Õ

’؇’Í»≈ ◊ØÒΔ ’ª‚ ¡Â∂
Ï∂¡ÁÏΔ ÁΔ¡ª ÿ‡È≈Úª «ÚπºË Ó≈⁄
’؇’Í»≈ ◊ØÒΔ ’ª‚ «ÚπºË, ÙÃΔ ◊π» ◊ÃøÊ
√≈«‘Ï ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ «ÚπºË ¡Â∂ «Î’» √ÁÌ≈ÚÈ≈
Ò¬Δ Í≥‹≈Ï Á∂ Úº÷-Úº÷ Ù«‘ª «Úº⁄ √ÁÌ≈ÚÈ≈
Ó≈⁄ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ Õ «‹√ «‘ ÈÚªÙ«‘ «Ú÷∂
√Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ), √ø◊» ¡Â∂ Í«‡¡≈Ò≈
«Ú÷∂ ‹Ó‘»Δ ¡«Ë’≈ √Ì≈ ÚºÒØ∫ √ÁÌ≈ÚÈ≈ Ó≈⁄
’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ
ÈÚªÙ«‘ «Ú÷∂ ’≈. ÁÒ‹Δ «√ø ÿ ,
’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄, ◊πÏ÷Ù ’Ω √øÿ≈ ¡≈«Á È∂
√øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ √ø◊» «Ú÷∂ Ó≈√‡ Â√∂Ó Ò≈Ò,
‚≈. Â∂‹Úø Ó≈È, ÍÃÁΔÍ ’√Ï≈, ‘ÍÃΔ ’Ω ÏÏÒΔ,
√ø‹ΔÚ «Óø‡», È≈ÓÁ∂Ú Ìπ‡≈Ò ¡Â∂ √π÷«ÚøÁ ͺÍΔ
¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ Í«‡¡≈Ò≈ «Ú÷∂ ‚≈. √π‹ΔÂ
ÒΔ, ‚≈. √πº⁄≈ «√øÿ «◊ºÒ, Â√∂Ó ◊Ø«¬Ò, «ÚË» Ù∂÷
Ì≈ÁÚ≈‹, ÍÃØ. ‰‹Δ «√øÿ ÿπøÓ‰, ÙÃØÓ‰Δ ’ÚΔ
ÁÙÈ Ïπº‡ ¡Â∂ «ÓøÁ Í«‡¡≈Ò≈ ¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ
’ΔÂ≈Õ «¬√ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ÍΔ.¡À√.Ô». ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂·
Í«‡¡≈Ò≈, Óπ’Â√, ¯ΔÁ’؇ √Ó∂ ’¬Δ ‘Ø Ê≈Úª
”Â∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ÚΔ «Î’» √ÁÌ≈ÚÈ≈ Á≈ √ºÁ≈
«ÁøÁ∂ ‘ج∂ ÀÒΔ¡ª Ó≈⁄ ’ΔÂ∂Õ
«¬√ ÓΩ’∂ Óø◊ ’ΔÂΔ ◊¬Δ «’ Ï∂¡ÁÏΔ Á∂
ÁØÙΔ¡ª ÁΔ Í¤≈‰ ’’∂ «¬√ ‚»ÿ
ø Δ √≈«‹Ù ˘ Ï∂È’≈Ï
’ΔÂ≈ ‹≈‰≈ ˜»Δ ˛, «¬√ Ò¬Δ √Óπº⁄∂ ÿ‡È≈¥Ó
ÁΔ ‘≈¬Δ’Ø‡ Á∂ «ÂøÈ «√«‡ø◊ ‹º‹ª ÂØ∫ ‹ª⁄ ’Ú≈¬Δ
‹≈Ú∂, ’؇’Í»≈ ◊ØÒΔ ’ª‚ Ò¬Δ ‹πøÓ∂Ú≈ ¡Î√ª
«ÚπºË √ı ’≈Ú≈¬Δ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂, ÎÛ∂ ◊¬∂ «ÈÁØ√
ÒØ’ª ˘ «‘≈¡ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ ¡÷Δ ”⁄ ÒØ’ª ˘
¡≈͉≈ ◊πº√≈ √’≈ «ÚπºË √∂«Ë ’È ÁΔ ¡ÍΔÒ
’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ

6

ÈÚøÏ-B@AE

«Ú⁄≈∂ ω’∂ »ÿ
ø ≈ ÒÀ‰ ÁΔ Êª ¡≈͉≈ ÊÛ∑≈ Ӌϻ ’Ø
«Í¤Ò∂ ’¬Δ √≈Òª ÂØ∫ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª Á∂ Ó√«Ò¡ª
˘ ÒÀ ’∂ √ªfi∂ Îø‡ ωÁ∂ ¡≈ ‘∂ ‘ÈÕ √ªfi∂ Îø‡ª ÚºÒØ∫
’¬Δ √øÿÙ ÒÛ∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ √øÿÙª È∂ Ï‘πÂ
√≈Δ¡ª «‹ºÂª ÚΔ ÍÃ≈Í ’ΔÂΔ¡ªÕ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ «Úº⁄ ÚΔ
«’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª Á≈ √øÿÙ ⁄ºÒ «‘≈ ˛Õ «¬√ √ªfi ˘
«‹ºÊ∂ ‘Ø Â’Û∂ ’È ÁΔ ◊ºÒ ⁄ºÒ ‘Δ ˛, ¿πμÊ∂ «¬È∑ª
√ªfi∂ √øÿÙª «Úº⁄ Ó˜Á»ª ÁΔ Êª ”Â∂ √Ú≈Ò ÷Û∂ ‘Ø ‘∂
‘ÈÕ «¬‘ ⁄⁄≈ «‹ºÊ∂ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Â∂ Í≈‡Δ¡ª Á∂ ¡øÁ
Â∂ Ï≈‘ ⁄ºÒ ‘Δ ˛, ¿πμÊ∂ ‘π‰ «¬‘ ÷ºπÒ∂ ÍÒ∂‡Î≈Óª ”Â∂
ÚΔ ⁄ºÒ ‘Δ ˛Õ «‹¡≈Á≈ √»fi º÷‰ Ú≈«Ò¡ª Á∂ È≈ÒÈ≈Ò ¡≈Ó √Ë≈È Ú’ ÚΔ «¬√ √ªfi ”Â∂ √Ú≈Ò ÷Û∂
’È Òº◊ «Í¡≈ ˛Õ ¡≈Ó ⁄⁄≈ «¬‘ ˛ «’ √ΔΔ Âª
√ΔΔ ‘Δ ˛, ¿π‘ ⁄≈‘∂ ÷∂ª «Úº⁄ ‘ØÚ∂, ⁄≈‘∂ √øÿÙª
«Úº⁄, ⁄≈‘∂ ¿π‘ «Í≥‚ ͺË Á≈ Ú’ ‘ØÚ∂, ⁄≈‘∂ ¿π‘
√»Ï≈ ͺË Á≈ ÒΔ‚ ‘ØÚ∂, ÚÂ≈¿π ª √ΔΔ Ú≈Ò≈ ‘Δ
‘؉ÀÕ ’¬Δ Ó˜Á» ¡≈◊» √ΔΔ Ú≈Ò≈ ‘πøÁ≈ ÚÂ≈˙ ÓøÈ
‘∂ ‘ÈÕ ’¬Δ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ Ó˜Á»ª ˘ √øÿÙª «Úº⁄
«ÓÒÁ≈ ’Δ ˛? “»øÿ≈” (Ϻ«⁄¡ª ˘ √Ó≈È Á∂ È≈Ò
Áπ’≈ÈÁ≈ ÚºÒØ∫ «ÓÒÁΔ¡ª ÊØÛΔ¡ª «Óº·Δ¡ª «÷ºÒª ˘
»øÿ≈ ¡≈÷Á∂ ‘È)Õ Ó˜Á»ª ÁΔ¡ª Óπº÷ Â∂ ·Ø√ Óø◊ª Á≈
√ªfi∂ √øÿÙª «Úº⁄ «‹’ º’ È‘ƒ ¡≈«¬¡≈Õ ‹∂’ √ªfi∂
√øÿÙª «Úº⁄ Óø◊ª Í≈¬Δ¡ª ‹ªÁΔ¡ª ‘È Âª ¿π‘ «√Î
⁄ÒÚΔ¡ª «‹‘Δ¡ªÕ √Ú≈Ò Âª «¬ºÊØ∫ º’ ˛ «’ ‹ÁØ∫ ’Á∂
«’√≈ÈΔ √øÿÙ Ùπ» ‘πøÁ≈ ˛ ª ’«‘ «ÁøÁ∂ È∂ Ï¬Δ «Ú⁄≈∂
Ó˜Á»ª ÁΔ ÚΔ ’Ø¬Δ Óø◊ Í≈ Ò˙, «¬‘Ȫ ˘ ÚΔ «ÓÒ‹»
’πfiÕ Â∂ «Ú⁄≈«¡ª ˘ «ÓÒÁ≈ ÚΔ «Ú⁄≈Δ ˛√Δ¡Â È≈Ò
‘Δ ˛Õ «¬º’ Ó˜Á» ¡≈◊» È∂ Á≈¡Ú≈ ’ΔÂ≈ «’ «Í¤Ò∂
’πfi √≈Òª Á∂ «‹øÈ∑ª √øÿÙ «Úº⁄ ¿π‘ ¡≈Í Ù≈«ÓÒ «‘≈
˛, ¿π‘Ȫ √ªfi∂ √øÿÙª Á≈ Óø◊ ͺÂ ⁄º’ ’∂ Á∂÷ Ò˙,
’Á∂ Ó˜Á»ª ÁΔ Óø◊ Í«‘Òª È‘ƒ Í≈¬Δ ‹ªÁΔÕ Í«‘Òª
«’√≈ÈΔ ÁΔ¡ª Óø◊ª Í≈¬Δ¡ª ‹ªÁΔ¡ª ‘È Â∂ Ï≈¡Á
«Úº⁄ Ó˜Á»ª ÁΔ¡ª Óø◊ª ‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ √’≈ È≈Ò
◊ºÒÏ≈ Ú∂Ò∂ ÚΔ Ó˜Á»ª ÁΔ¡ª Óø◊ª ”Â∂ ⁄⁄≈ Ï≈¡Á
«Úº⁄ ‘Δ ‘πøÁΔ ˛Õ ’πfi ÒØ’ª Á≈ ’«‘‰≈ ˛ «’ «¬È’Ò≈Ï
ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ’È Ú≈ÒΔ Ó˜Á» ‹Ó≈Â, «‹√Á≈ Óπº÷
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

ØÒ Ï‰Á≈ ˛, ¿π√ÁΔ √ªfi∂ √øÿÙª «Úº⁄ ‘≈Ò ”Â∂
⁄⁄≈ Ò≈˜ÓΔ Ï‰ÁΔ ˛Õ ‹ÁØ∫ ’Á∂ ¡ıÏ≈ª «Úº⁄ ıÏª
ÚΔ Á∂÷Á∂ ‘ª ª ¡ıÏ≈ª «Úº⁄ È≈Ó ÚΔ «’√≈È ¡≈◊»¡ª
Á∂ Í«‘Òª Â∂ Ó˜Á»ª Á∂ “«¬√ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈” «Úº⁄ ‘øπÁ∂
‘ÈÕ ÀÒΔ¡ª, Ë«È¡ª «Úº⁄ ÏØÒ‰ √Ó∂∫ Í≈¬ΔÓ ‡≈¬ΔÓ
«’√≈È ¡≈◊»¡ª ˘ Â∂ Ó˜Á» ¡≈◊»¡ª ˘ ⁄ºÒÚª ‡≈¬ΔÓ
«ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «¬√ÂØ∫ ¿πÒ‡ ’πfi ÒØ’ª Á∂ Á≈¡Ú∂ ‘È
«’ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª Á∂ √øÿÙ √‘Δ „ø◊ È≈Ò Â∂ √‘Δ
«ÁÙ≈ «Úº⁄ ⁄ºÒ ‘∂ ‘ÈÕ «¬√ «Úº⁄ ’Ø¬Δ ÍÃ∂Ù≈ÈΔ È‘ƒÕ
«¬‘ «‹‘ÛΔ ⁄⁄≈ ⁄ºÒ ‘Δ ˛, «¬‘ «È≈ fi»· ˛Õ
÷πÁ’πÙΔ¡ª Á∂ Óπ¡≈Ú‹∂ Ò¬Δ ⁄ºÒ∂ √øÿÙ «Úº⁄ «‹ºÊ∂
Í«‘Òª Óπ¡≈Ú‹≈ «¬’ºÒ∂ «’√≈Ȫ ˘ «ÓÒÁ≈ √Δ, ‘π‰
Ó˜Á»ª ˘ ÚΔ «ÓÒ‰ Òº◊ «Í¡≈Õ ◊Ø«ÏøÁÍπ≈ «Úº⁄ ˜ÓΔÈ
¡’Ú≈«¬ Á∂ √øÿÙ «Úº⁄ «’√≈Ȫ Á∂ È≈Ò-È≈Ò
Ó˜Á»ª ˘ ÚΔ Óπ¡≈Ú‹≈ «Ó«Ò¡≈Õ «Ï‹ÒΔ Óπ¡≈ÎΔ Á∂
√øÿÙ Á«Ó¡≈È «‹ºÊ∂ «’√≈ÈΔ ÁΔ¡ª Ó؇ª Á∂ «ÏºÒ
Óπ¡≈¯ ‘ج∂ ¿πμÊ∂ Ó˜Á»ª Á∂ ÿ∂¨ «Ï‹ÒΔ «ÏºÒª Á∂ D@@
Ô»«È‡ ÚΔ Óπ¡≈Î ‘ج∂Õ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ ÈÓ∂ Á∂ Ó√Ò∂ ”Â∂ ⁄ºÒ∂
√øÿÙ «Úº⁄ FD ’ØÛ πÍ¬Δ¡≈ Ó˜Á»ª ˘ Áπ¡≈«¬¡≈Õ
Ó˜Á»-«’√≈Ȫ Á∂ √øÿÙª ÁΔ¡ª Úº÷Δ¡ª-Úº÷Δ¡ª
Íπ˜ΔÙȪ ÒÀ‰ Ú≈«Ò¡ª «Úº⁄ «ÚØË «¬øÈ∂ Úˉ∂ Ùπ» ‘Ø
◊¬∂ «’ Ó˜Á»ª Á≈ ͺ÷ ÒÀ‰ Ú≈«Ò¡ª ”Â∂ √Ú≈Ò ÷Û∂
’ΔÂ∂ ‹≈‰ Òº◊ ͬ∂Õ ÀÒΔ¡ª «Úº⁄ «¬‘Ȫ ˘ √’≈Δ
¬∂‹ø‡ º’ ’«‘ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ Ó˜Á»
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ÚΔ ¡≈Í‰Δ¡ª Óø◊ª ”Â∂ √ªfi≈ ÊÛ≈ ω≈
’∂ ◊ÂΔ«ÚËΔ ’ΔÂΔ ˛Õ ¡≈˙ ¡≈ͪ Á∂÷Δ¬∂ «’ «¬√ ⁄⁄≈
Á≈ ¡Ë≈ ’Δ ˛? «¬‘ ÁØÙ ÍÃÂΔ ÁØÙ «’™ ¿π·∂? ’Δ
Ó˜Á»ª ˘ √øÿÙª «Úº⁄ ʪ È‘ƒ «ÓÒ ‘Δ? ’Δ ¿π‘Ȫ
ÁΔ ◊ºÒ ¡º◊∂ È‘ƒ Âπ ‘Δ?
√Ì ÂØ∫ Í«‘ÒΔ ◊ºÒ «’ ‹∂’ Ó˜Á»ª-«’√≈Ȫ Á∂
√ªfi∂ √øÿÙ «Úº⁄ Ó˜Á»ª ˘ Ï≈Ï ÁΔ Êª È‘ƒ «ÓÒ
‘Δ, ¿π‘Ȫ ÁΔ ◊ºÒ ¡º◊∂ È‘ƒ Âπ ‘Δ Âª ’Δ Ó˜Á»ª«’√≈Ȫ ˘ √ªfi≈ √øÿÙ È‘ƒ ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ‹ª «¬‘
’Á∂ È‘ƒ ‘Ø √’Á≈? √ªfi≈ √øÿÙ ‘Ø √’Á≈ ˛Õ √ªfi≈
√ø ÿ ٠ª ÈÚ-‹Ó‘»  Δ «¬È’Ò≈Ï Ò¬Δ Ï‘π Â
7

ÈÚøÏ-B@AE

Ó‘ºÂÚÍ»È ˛Õ Ó≈˙ ‹∂ Âπø◊ È∂ ÈÚ-‹Ó‘»Δ «¬È’Ò≈Ï
Ò¬Δ «ÂøÈ ‹≈Á»Ó¬Δ ‘«Ê¡≈ª ÁΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ, ¿π‘Ȫ
«Úº⁄ ÂΔ√≈ «‹‘Û≈ √ªfi≈ ‹ÈÂ’ ÓØ⁄≈ ˛, ¿π√ÁΔ
ËπΔ Ó˜Á»-«’√≈Ȫ Á∂ ◊·‹ØÛ È∂ ωÈ≈ ˛Õ «‹‘Û∂
√ªfi∂ ‹ÈÂ’ ÓØ⁄∂ «Úº⁄ Í≈‡Δ ÁΔ Ò≈¬ΔÈ Ò≈◊» ’≈™Á∂
‘ÈÕ ¿π√ Â∂ «¬‘Ȫ ≈‘ƒ Í≈‡Δ ÁΔ Í’Û Ï‰ÁΔ ˛Õ
ÍÃø» Ó˜Á»ª-«’√≈Ȫ Á≈ √ªfi≈ ÓØ⁄≈ ω≈¿π‰ ÂØ∫
Í«‘Òª «¬‘ √Ófi‰≈ ÍÚ∂◊≈ «’ Ó˜Á»ª-«’√≈Ȫ ÁΔ
‹Ó≈ «¬º’ È‘ƒ ˛Õ «¬‘ ÁØ Úº÷Δ¡ª-Úº÷Δ¡ª ‹Ó≈ª
‘ÈÕ «¬‘Ȫ Á∂ ‹Ó≈ÂΔ «‘ºÂ ‘ÈÕ «¬º’ Ì»ÓΔ‘Δ‰ ‹Ó≈Â
˛Õ «¬º’ Ì»ÓΔ ÁΔ Ó≈Ò’ ‹Ó≈ ˛Õ Ì»ÓΔ Ó≈Ò’ ‹Ó≈Â
˜ÓΔÈ ˘ Ï⁄≈¿π‰ Á∂ «ÁzÙ‡Δ’Ø‰ ÂØ∫ √Ø⁄ÁΔ Â∂ ÒÛÁΔ ˛Õ
Ì»ÓΔ‘Δ‰ ‹Ó≈ «¬√˘ ÓπÛ «ÈË≈« ’È Ï≈∂ √Ø⁄ÁΔ
˛ Â∂ ÒÛÁΔ ˛Õ «¬‘Ȫ «Úº⁄ √ªfi ÚΔ ˛ Â∂ «ÚØË ÚΔ ˛Õ
‹∂’ «¬‘Ȫ «Úº⁄ «ÚØË È≈ ‘ØÚ∂ ª «¬‘Ȫ ÁΔ «¬º’
‹ºÊ∂ÏøÁΔ «’™ È‘ƒ ωÁΔ? «¬‘Ȫ Á∂ ’¬Δ «ÚØË Âª
’≈ÎΔ «Âº÷∂ ‘È, ÷≈√ ’ Í≥‹≈Ï ¡øÁÕ «’™«’ Í≥‹≈Ï
«Úº⁄ ÷∂ÂΔ «Úº⁄ Í»ø‹ΔÚ≈Á Á∂ ’¬Δ „ø◊ ÂΔ’∂ «Ú’«√Â
‘Ø ¸º’∂ ‘ÈÕ √ªfi Â∂ «ÚØË Á∂ ÓπºÁ∂ ’Δ ‘؉? «¬‘ ◊ºÒ
«ÈË≈« ’È ÂØ∫ Í«‘Òª «¬‘ ÚΔ Á∂÷‰≈ ÍÚ∂◊≈ «’
Í≥‹≈Ï ÁΔ Í»Δ «’√≈ÈΔ «¬º’ ‹Ó≈ ˛? «¬ºÊ∂ ¿πμÂ ‘ØÚ∂◊≈
È‘ƒ? Í≥‹≈Ï ÁΔ «’√≈ÈΔ «¬º’ ‹Ó≈ ȑƒ, «¬√ÁΔ¡ª
Úº÷Δ¡ª-Úº÷Δ¡ª Íª ‘È, «‹Ú∂∫ Ï∂˜ÓΔÈ∂ «’√≈È,
¤Ø‡Δ «’√≈ÈΔ, Á«Ó¡≈ÈΔ «’√≈ÈΔ, ËÈΔ «’√≈ÈΔ ¡Â∂
Ì»ÓΔÍÂΔ ‹ª ‹◊ΔÁ≈Õ Ó˜Á»ª Á∂ √ªfi∂ √øÿÙª «Úº⁄
√Ì ÂØ∫ È∂ÛÒ∂ √≈ÊΔ Ï∂˜ÓΔÈ∂ Â∂ ¤Ø‡∂ «’√≈È ‘ÈÕ «‹‘Ȫ
È≈Ò √ªfi∂ √øÿÙ ÒÛ∂ ‹≈ √’Á∂ ‘ÈÕ «‹‘Ȫ Á∂ ‹Ó≈ÂΔ
«‘ºÂ «¬º’ Á»√∂ Á∂ Ï‘π È∂Û∂ ‘ÈÕ √ªfi∂ √øÿÙ ÒÛÁ∂
√Ó∂∫ «¬√ ◊·‹ØÛ ˘ Á«Ó¡≈ÈΔ «’√≈ÈΔ ˘ ¡≈͉∂ È≈Ò
Ò≈¿π‰ Ò¬Δ ¿π‘Ȫ ˘ «‹ºÂ‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ÈΔ ⁄≈‘ΔÁΔ
˛Õ «‹‘Û∂ ËÈΔ «’√≈È ‘È, ¿π‘Ȫ ÍÃÂΔ ÍÀ∫ÂÛ≈ ¡À‘Ø
«‹‘≈ ‘ØÚ∂ «’ ¿π‘ «È¿»‡Ò ‘Ø ‹≈‰Õ ¿π‘ «¬√ ◊·‹ØÛ
«÷Ò≈¯ ÚΔ È≈ ‘ØÚ∂ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ¿π‘Ȫ ÚºÒ ‹≈Ú∂Õ Ì»ÓΔÍÂΔ
Â∂ ‹◊ΔÁ≈ «¬√ ◊·‹ØÛ ÁΔ ÁπÙÓ‰ ‹Ó≈ ˛Õ «‹√
È≈Ò ‹Ó≈ÂΔ ÒÛ≈¬Δ ˛Õ «‹√ È≈Ò «’√∂ ÚΔ ÓπºÁ∂ ”Â∂ √ªfi
È‘ƒ ωÁΔÕ ’¬Δ Ú≈Δ ’¬Δ «Í≥‚ª «Úº⁄ ¡À‘Ø «‹‘Δ
√«ÊÂΔ ÚΔ Ï‰ ‹ªÁΔ ˛ «’ Ì»ÓΔ‘Δ‰ ‹Ó≈ Â∂ Ó≈Ò’
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

‹Ó≈ª «¬º’ Á»√∂ Á∂ «÷Ò≈¯ ‘Ø ’∂ ÷Û ‹ªÁΔ¡ª ‘È Âª
«¬√ ‡’≈¡ «Úº⁄ √≈˘ Ó˜Á» ‹Ó≈ Á∂ ‘º’ «Úº⁄ ‘Δ
÷ÛÈ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
‘π‰ ¡◊Ò≈ ÓºπÁ≈ ωÁ≈ ˛ «’ «Î ’Δ ÓπºÁ∂ ‘؉
«‹‘Ȫ Â∂ Ó˜Á»-«’√≈È Á≈ ¬∂’≈ ω √’Á≈ ˛, ¿π‘
√ªfi∂ »Í «Úº⁄ ÒÛ √’Á∂ ‘ÈÕ √Ì ÂØ∫ Í«‘Ò≈ ÓπºÁ≈ ª
«’Â∂ ÚΔ ÍπÒΔ√ ÂÙºÁÁ Á≈ √Ú≈Ò ¡≈™Á≈ ˛ ª Ó˜Á»
«’√≈È √ªfi≈ ÊÛ∑≈ ω≈ ’∂ ÷Û √’Á∂ ‘È, ÒÛ √’Á∂
‘ÈÕ Á»√≈ ÓπºÁ≈ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ Á≈ ÓπºÁ≈ ˛Õ «‹√˘
«’√≈È-Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ’Á∂ ‘ºÊ ‘Δ È‘ƒ Ò≈«¬¡≈Õ
Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ «Úº⁄ Á«Òª Á∂ «‘º√∂ ÁΔ ˜ÓΔÈ ÂΔ√≈
«‘º√≈ ωÁΔ ˛Õ ¿π‘ Á«Òª «Úº⁄ ͺ’∂ ÂΩ ”Â∂ Úø‚ ÁΔ
Óø◊ ’ÈΔ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛ Â∂ Ï≈’Δ Ï⁄ÁΔ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ
¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ Ò¬Δ ÿº‡ ∂‡ Â∂ ≈÷Úƒ ‘Ø‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ
ÂΔ√≈ ÓπºÁ≈ ÓÈ∂◊≈ Á≈ ωÁ≈ ˛Õ «¬‘ ÓºπÁ≈ «‹ºÊ∂
Ó˜Á»ª Á≈ ÓπºÁ≈ ˛, ¿πμÊ∂ Í≥‹ ¬∂’Û Âº’ «’√≈ÈΔ Á≈
ÓπºÁ≈ ˛Õ «‹ºÊ∂ ¿π√˘ ÁØ‘≈ Î≈«¬Á≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ ¿π‘ ¡≈͉∂
‘Δ ÷∂ «Úº⁄ ’øÓ ’∂◊≈ («‹ºÊ∂ ¿π‘ Í«‘Òª ÚΔ ’Á≈ ˛)
Â∂ È≈Ò ‘Δ ¿π√˘ «Á‘≈ÛΔ ÚΔ «ÓÒ∂◊ΔÕ «¬√ ÓπºÁ∂ È≈Ò
Ó˜Á»ª-«’√≈Ȫ ÁΔ Ô≈Δ ÚΔ ‘Ø ‚»øÿΔ ‘ØÚ∂◊ΔÕ ⁄ΩÊ≈
ÓπºÁ≈ √Δ«Òø◊ ¡À’‡ ˛Õ √ªfi∂ √øÿÙ ÚºÒØ∫ ˜ÓΔÈ ÁΔ
√Δ«Òø◊ ¡À’‡ ÿ‡≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ ’ÈΔ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛ Â∂
¿πÍÒΔ ˜ÓΔÈ Ï∂˜ÓΔÈ∂ ÒØ’ª (Ó˜Á»-«’√≈È) Â∂ ¤Ø‡∂
«’√≈Ȫ «Úº⁄ Úø‚‰ Á∂ √Ú≈Ò ˘ ÒÀ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
√’≈ ÚºÒØ∫ ω≈¬Δ √Δ«Òø◊ ˘ Ò≈◊» ’≈¿π‰ Ò¬Δ
ÒÛÈ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ Í≥‹Úª ÓπºÁ≈ √π√≈«¬‡Δ¡ª Á≈ ˛Õ «¬ºÊ∂
Ï‰Δ¡ª Í∂∫‚» ’Ø¡≈Í∂«‡Ú √π√≈«¬‡Δ¡ª «Úº⁄ Á«Òª ÁΔ
ͺ’Δ ÓÀ∫Ï«ÙÍ ‘Δ È‘ƒ ‘πøÁΔÕ ÓÂÒÏ ¿π‘Ȫ ÁΔ «‘º√∂Á≈Δ
È‘ƒ ÍÚ≈¬Δ ‹ªÁΔÕ Í«‘Òª ¿π‘Ȫ ˘ √π√≈«¬‡Δ¡ª «Úº⁄
Í∂∫‚» ËÈ≈„ ⁄ΩËΔ ‘Δ È‘ƒ ÚÛÈ «ÁøÁ∂Õ ¿π‘Ȫ ˘ ’˜≈
È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ ‹∂’ ’πfi «ÓÒÁ≈ ˛ ÚΔ Âª ¿π√ÁΔ ‹≈ÓÈΔ
˜ÓΔÈ Á∂ Ó≈Ò’ ÂØ∫ ÍÚ≈¬Δ ‹ªÁΔ ˛Õ ‹∂’ ¿π√˘ ‹≈ÓÈ
È‘ƒ «ÓÒÁ≈ ª ¿π√˘ ’‹≈ È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ ¤Ø‡Δ «’√≈ÈΔ
«‹√˘ ÚºË ’‹∂ ÁΔ ÒØÛ ‘πøÁΔ ˛, ¿π√ÁΔ «ÒÓ‡ ÚΔ ÿº‡
‘πøÁΔ ˛, ¿π√˘ ÚΔ ’‹≈ È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ “√π÷ ÒΔ‘” Á∂
ÓπÂ≈«Ï’ A@ ¬∂’Û ÂØ∫ ¿πμÍ «’√≈ÈΔ ”Â∂ ’øÍÈΔ¡ª «¬‘
’Ø¡≈Í∂«‡Ú ÏÀ∫’ Á≈ I@% ’˜≈ ÒÀ ‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ ‹Á«’
8

ÈÚøÏ-B@AE

Ò≈™Á≈ ¡≈͉∂ È≈ÒÕ Á∂÷Áª ’Ω‰ ’ÁÀ Âπ‘≈‚∂ È≈Ò
√ªfi≈Õ ‹ÁØ∫ √’≈ ‡º√ ÂØ∫ Óº√ È≈ ‘πøÁΔ Òº◊Δ Âª È≈√ƒ
Ë»ø¡ª ¡≈ «◊¡≈Õ √ΔΔ ⁄∂Â∂ ¡≈ ◊¬∂, Ï¬Δ ÊØ‚Δ ÚΔ Óø◊
Í≈¬Δ ˛ «’ Ó˜Á»ª ˘ ÚΔ Óπ¡≈Ú‹≈ «ÓÒ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈Õ
Ó˜Á»-«’√≈È Á≈ «ÙÂ≈ ª Ï‘π È∂ÛÒ≈ «ÙÂÀÕ «¬‘
ª È‘πø-Ó≈√ Á≈ «ÙÂÀ ϬΔÕ «Î «¬‘ «ÙÂ≈ ª ¡ÀÈ≈
⁄∂Â≈ ¡≈ «◊¡≈ «’ «¬º’ «Ë ÁΔ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ √ªfiΔ
ÓΔ«‡ø◊ «Úº⁄ ¡≈͉∂ √ΔΔ ˘ È≈Ò ‘Δ ÒÀ ¡≈¬Δ, ϬΔ
‹∂’ «¬√˘ ÓΔ«‡ø◊ «Úº⁄ È‘ƒ «Ï·≈™Á∂ ª ¡√ƒ ª
Ï≈‘ ‘πøÈ∂ ¡ªÕ «Î «Ï·≈«¬¡≈ √ΔΔ¡ª ˘ È≈Ò ∂Òª
”Â∂Õ Ï≈ÁÒ È≈Ò ◊ºÒÏ≈ ‘Ø¬Δ Âª Ï≈ÁÒ Ó˜Á»ª Ò¬Δ
FD ’ØÛ Á∂‰≈ ÓøÈ «◊¡≈, ÓÂÒÏ Á√Úª «‘º√≈Õ Ï≈‘
¡≈ ’∂ ΩÒ≈ Í≈Â≈ Ï¬Δ «‹ºÂ ◊¬∂-«‹ºÂ ◊¬∂Õ ¤Ø‡Δ¡ª
«‹ºÂª ÂØ∫ √Ï’ ÒÀ ’∂ Úº‚Δ¡ª «‹ºÂª ÚºÒ Úˉ≈ ⁄≈‘ΔÁÀÕ
Í «¬‘ È‘ƒ Áº«√¡≈ «’ √’≈ È∂ È≈Ò Ù ÚΔ º÷Δ
˛ «’ Í«‘Òª √Ú∂ ‘ØÚ∂◊≈ «’ «’‘Û∂-«’‘Û∂ Ó˜Á»
¸◊≈¬Δ ’Á∂ È∂Õ ÓÂÒÏ «Í≥‚ Á≈ ⁄ΩËΔ ⁄≈‘∂ ¿π‘ «’√∂
Í≈‡Δ Á≈ ‘ØÚ∂ ‹ª «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á≈ ÍÃË≈È ‘ØÚ∂,
¿π √ ÁΔ √«‘ÓÂΔ È≈Ò π Í ¬∂ «ÓÒ‰∂ ‘ÈÕ «Óø È Âª
’Ú≈¿π‰◊∂ ¿π‘ Ó˜Á»ª ÁΔ¡ªÕ ¿π‘ Íπ≈‰∂ πͬ∂
’º‡‰◊∂, «‹‘Û∂ Ó˜Á»ª È∂ ¿πË≈ ÎÛ∂ ‘؉◊∂Õ Ï≈ÁÒ
È≈Ò ◊ºÒÏ≈ Ú∂Ò∂ √≈Δ¡ª «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ÒÛ∂
‹≈ ‘∂ √øÿÙ ÂØ∫ «ÏȪ ÚΔ ¡≈Í‰Δ¡ª Óø◊ª º÷ «ÁºÂΔ¡ª
Í Ó˜Á»ª ÁΔ¡ª Óø◊ª Á≈ «’√∂ ˘ ⁄∂Â≈ ÚΔ È‘ƒ
¡≈«¬¡≈Õ «¬‘ Óπ¡≈Ú‹≈ Óø◊ È≈Ò Ó˜Á»ª Á≈ ’Δ
Î≈«¬Á≈ ‘؉≈ ’Ø¬Δ Ï‘πÂ≈ È‘ƒÕ Ϻ√ È≈Ò Òº◊‰ ’’∂
«¬‘Ȫ ˘ »øÿ≈ «ÓÒ «◊¡≈Õ ÈÓ∂ Á∂ ÓπºÁ∂ Á∂ È≈Ò-È≈Ò
Ï≈√ÓÂΔ ÁΔ ÚΔ Óø◊ ¡≈ ◊¬ΔÕ ÓØ⁄≈ ‘π‰ Ï≈√ÓÂΔ Á∂
Ì≈¡ ÚºÒ Úˉ Òº◊≈, «¬‘ √ΔΔ ÚΔ Í»≈ ‹Ø Ò≈ ‘∂
‘ÈÕ Í ¡√ƒ Íπº¤‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ª «¬‘Ȫ ÂØ∫ «’ Í≥‹≈Ï
«Úº⁄ «’√ Ó˜Á» Á∂ ÿ Ï≈√ÓÂΔ Í¬Δ ˛, ¿π‘ ª ÷Δ
÷≈‰ Ò¬Δ ÚΔ Á√Úƒ Ú≈Ò∂ «ÁÈ ◊πÁπ¡≈∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ
⁄ΩÒ ÒÀ‰ ÁΔ ¿π‘Ȫ ÁΔ ˛√Δ¡Â È‘ƒÕ ‹∂’ Ì≈¡ ‘π‰
‘Ø ÚË ‹ªÁ≈ ª Ó˜Á»ª Á≈ «’√ Í≈√∂ ÂØ∫ ÌÒ≈ ‘؉
Òº◊≈ Áº√Ø ‹≈ ’πÕ Ì≈¡ Úˉ È≈Ò ÚºË Î≈«¬Á≈ «’√˘
‘؉≈Õ √Ì ÂØ∫ ÚºË Î≈«¬Á≈ Ì»ÓΔÍÂΔ Â∂ ËÈΔ «’√≈Ȫ È∂
ÒÀ‰≈Õ Ó˜Á»ª Á≈ «¬√ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘؉ Á≈ ÓÂÒÏ
Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘ Ì»ÓΔÍÂΔ¡ª Â∂ ËÈΔ «’√≈Ȫ ÁΔ

‘Øª Á∂ ͺÒ∂ «√¯ A@% ‘Δ Ï⁄Á≈ ˛Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ ‘Ø
Ï‘π √≈∂ ÓπºÁ∂ ‘È «‹‘Ȫ ”Â∂ Ó˜Á»-«’√≈È ÁΔ √ªfi
ω √’ÁΔ ˛Õ
«‹‘Ȫ Óπº«Á¡ª Â∂ «¬‘Ȫ ‹Ó≈ª ÁΔ √ªfi È‘ƒ
ωÁΔ, ¿π‘Ȫ «Úº⁄ Í«‘Òª ‹≈ÂΔ «ÚÂ’∂ Á≈ √Ú≈Ò
˛Õ «¬º’ ⁄∂ÂÈ≈ Á∂ ¿πμ⁄∂ ͺË ¿πμÍ Í‘πø⁄ ’∂ «’√≈ÈΔ
‘Ó≈«¬Â ”Â∂ ¡≈™ÁΔ ˛Õ «¬‘ «¬’ºÒ≈ Á«Òª (Ó˜Á»ª)
Á≈ Ó√Ò≈ ˛Õ ¯√Òª Á∂ Ì≈¡ Á≈ √Ú≈Ò ˛Õ «¬º’ ˘
«‹‰√ ÷ΔÁ‰Δ ÍÀ∫ÁΔ ˛ Â∂ Á»√∂ È∂ Ú∂⁄‰Δ ˛, «¬√Â∂
’Ø¬Δ √ªfi È‘ƒ ωÁΔÕ ÂΔ√≈ ÓπºÁ≈ «Á‘≈ÛΔ ˛, «¬‘
Ó˜Á»ª ˘ «¬’º«Ò¡ª ÒÛÈ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «¬√ÂØ∫ «ÏÈ∑ª
ÍÒ≈‡ª Á≈ Ó√Ò≈, «Í≥‚ª «Úº⁄ ‡»‡Δ¡ª ÁΔ «ÏºÒ Óπ¡≈ÎΔ
Á≈ Ó√Ò≈ ¡≈«Á Ó√Ò∂ ‘È, «‹‘Ȫ ¿πμÍ √ªfi È‘ƒÕ
«¬‘ Úº÷∂-Úº÷∂ Îø‡ ÂØ∫ ÒÛ∂ ‹≈‰∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ ‘ÈÕ
Í ¡º‹ ‘Ø ’Δ «‘≈ ˛Õ «¬√˘ «Ú⁄≈È Á∂ È≈ÒÈ≈Ò ÓΩ‹»Á «’√≈È-Ó˜Á»ª Á∂ √ªfi∂ ÍÒ∂‡Î≈Ó Á∂ ͺ’∂
‘Ó≈«¬ÂΔ¡ª Á∂ Á≈¡«Ú¡ª ˘ ÚΔ «Ú⁄≈ Ò¬Δ¬∂Õ
Ó≈ÒÚ∂ ÁΔ ÈÓ≈ ͺ‡Δ Á∂ «’√≈Ȫ Á≈ Ó≈Û∂ ÏΔ‹ª
Â∂ Ó≈ÛΔ¡ª ÁÚ≈¬Δ¡ª ’’∂ ÈÓ≈ Ó «◊¡≈Õ ¯√Òª
«⁄º‡∂ Óº¤ Á≈ ‘ÓÒ≈ È≈ fiºÒ √’Δ¡ªÕ «’√≈Ȫ ÁΔ ‘≈ÒÂ
¡Ω÷Δ ‘Ø ◊¬ΔÕ «‹‘Ȫ È∂ ·∂’∂ ¿πμÍ ˜ÓΔȪ ÒÀ ’∂ ÈÓ≈
ÏΔ«‹¡≈ √Δ, ¿π‘Ȫ ÁΔ ‘≈Ò Á»√∂ «’√≈Ȫ È≈ÒØ∫ ÚΔ
ÏÁÂ ω ◊¬ΔÕ Á»√≈ Ó˜Á» «‹‘Û∂ ÈÓ≈ ¸◊Á∂
√È, ¿π‘Ȫ Á≈ ’øÓ ÷≈Ï ‘Ø «◊¡≈Õ «¬√Â∂ ¡º· «’√≈È
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ÓØ⁄≈ Ò≈«¬¡≈Õ Ï«·ø‚∂ ͺ’≈ ËÈ≈
Ò≈«¬¡≈Õ ÒØ’ ¡≈Í Óπ‘≈∂ ¡≈¿π‰∂ Ùπ» ‘Ø ◊¬∂Õ ËÈ≈
‹øÓ «◊¡≈Õ √’≈ È∂ Óπ¡≈Ú‹∂ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ Óπ¡≈Ú‹≈ ÿº‡ ’«‘ ’∂ ºÁ ’ «ÁºÂ≈Õ
¿π‘Ȫ ˘ Òº«◊¡≈ Ϻ√ «‹ºÂ ‘Ø ◊¬ΔÕ Îø‡ È∂ ‘ÓÒ≈ ‘Ø
«Âº÷≈ ’È Ò¬Δ √øÿÙ ˘ Í≥‹≈Ï ÍºË ”Â∂ ÎÀÒ≈¿π‰ Á≈
¡ÀÒ≈È ‘Ø «◊¡≈Õ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ‚Δ.√Δ. Á¯Âª Á∂ Ï≈‘
ËÈ∂ Ò≈¬∂ ◊¬∂Õ ’πfi ’π Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ˘ Òº«◊¡≈
«’ √≈˘ ‹≈‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈Õ Í Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÂØ∫ ÏøÁ∂
ª „π¡≈¬∂ Í ÏØÒ‰ Ú∂Ò∂ ¡Ω÷ «Á÷≈¬Δ ◊¬ΔÕ ’πfi Ê≈Úª
”Â∂ ÏØÒ‰ Ú∂Ò∂ Ø’ «ÁºÂ≈ «ÁºÂ≈Õ «¬ºÊØ∫ º’ ‘Ø«¬¡≈ «’
¿π‘Ȫ ˘ Ó˜Á»ª √Ó∂ Ë«È¡ª «Úº⁄Ø∫ Ï≈‘ ’ «ÁºÂ≈
«◊¡≈Õ ‹ÁØ∫ Ó˜Á» ¡≈◊»¡ª È∂ ÁÒΔÒ Í»Ú’ ◊ºÒ ’ΔÂΔ
ª ‹◊Δ» ËÓ’Δ Á∂ «ÁºÂΔ «’ Á∂÷Áª Âπ‘≈˘ ’Ω‰
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

9

ÈÚøÏ-B@AE

ÂØ∫ «ÏȪ ¡√ƒ Ó˜Á»ª ˘ ◊Ø«ÏøÁÍπ∂ Óπ¡≈Ú‹≈ ÒÀ ’∂
«Áº  ≈Õ ÷π Á ’π Ù Δ¡ª Á∂ Óπ ¡ ≈Ú‹∂ «Úº ⁄ Ó˜Á»  ª ˘
Íπ¡≈«¬¡≈Õ «¬‘ ÿØÒ «¬Ò≈’≈ ͺËΔ Â∂ ’πfi Ïø«Á¡ª
º’ √Δ«Ó √ÈÕ «¬‘Ȫ «Úº⁄ ÷πÁ’πÙΔ¡ª Á∂ Óπ¡≈Ú‹∂
Ï≈∂ Úº‚Δ ⁄⁄≈ ÁΔ ÒØÛ ˛ Â∂ «¬√ Ò¬Δ ¡√ƒ √ºÁ≈ ÚΔ
«ÁøÁ∂ ‘ªÕ
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ √ªfi∂ √øÿÙª «Úº⁄ ‹ÁØ∫ Óπº«Á¡ª ”Â∂
√ªfi ÚËÁΔ ˛ ª ‘Ó∂Ù≈ «’√≈ÈΔ ÓπºÁ∂ Ì≈» «‘øÁ∂ ‘ÈÕ
Ó˜Á»ª Á≈ ÓπºÁ≈ ª Òº«Ì¡≈ ‹ªÁ≈ ˛ «’ ¿π‘Ȫ Á∂
Óπº«Á¡ª È≈Ò Ó˜Á»ª Á≈ «’‘Û≈ ÓπºÁ≈ ‹πÛÁ≈ ˛ ª «’
Ó˜Á»ª ˘ ‹Ø«Û¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ØÚ∂Õ Ó˜Á»ª ˘ «’√≈ÈΔ
√øÿÙ Ò¬Δ ÈÚ-‹Ó‘»Δ «¬È’Ò≈Ï Á≈ Í≈· ÍÛ≈«¬¡≈
‹ªÁ≈ Í Íπº·∂ ÒØ‡Õ ’Δ ÈÚ-‹Ó‘»Δ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ
«√¡≈√ ӘÁ» ‹Ó≈ ˘ ÷πº‚∂ Ò≈¬ΔÈ Ò≈ ’∂ √øÿÙ
’È ÁΔ «√¡≈√ ˛Õ «‹√ „ø◊ È≈Ò Íπº·∂ Ò؇ ÈÚ‹Ó‘»Δ «¬È’Ò≈Ï Á≈ Í≈· ÍÛ≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈, ¿π‘ ¡√Ò
«Úº⁄ Í∂∫‚» Ì»ÓΔÍÂΔ, ‹◊ΔÁ≈ Â∂ ËÈΔ «’√≈Ȫ Á∂ ‘º’
«Úº⁄ Ìπ◊ÂÁ≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ‹ÁØ∫ Ó˜Á»ª Á∂ √øÿÙ
⁄ºÒÁ∂ ‘È Âª «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ‘Ó≈«¬Â «Úº⁄ «’™
È‘ƒ ¡≈™ÁΔ¡ªÕ Ó˜Á»ª Á≈ ˜ÓΔÈ Á∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂ √øÿÙ
⁄º«Ò¡≈ ª «¬º’ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ ÂØ∫ «ÏȪ «’√∂ È∂ ÷πºÒ∑
’∂ ‘Ó≈«¬Â È‘ƒ ’ΔÂΔ, ¿πÒ‡≈ ‹◊Δ» Ó≈È«√’Â≈ Ú≈Ò∂
ÍÃË≈È ÁΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ È∂ ª Һ ¡Û≈¿π‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔÕ
«¬√Á≈ «ÚØË ’È ”Â∂ ÒΔÎÒÀ‡ ‹≈Δ ’ Ó≈«¡≈ «’
«¬‘Ȫ Ó˜Á» ¡≈◊»¡ª Á≈ ’øÓ ‘Δ ‘À √≈‚Δ «’√≈È
‹ºÊ∂ÏøÁΔ ˘ Ìø‚‰≈Õ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ Á≈ √øÿÙ √ªfi∂
√øÿÙ Á≈ «‘º√≈ «’™ È‘ƒ ωÁ≈? «’™«’ «¬√ È≈Ò
Í∂∫‚» ËÈ≈„ ⁄ΩËΔ ◊πº√∂ ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ È≈Ò «¬‘Ȫ
ÁΔ¡ª ‹º Ê ∂ Ï ø Á Δ¡ª ‡π º ‡ ‹≈‰◊Δ¡ªÕ «¬‘Ȫ ÁΔ¡ª
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª «Úº⁄ ¡È∂’ª Í∂∫‚» ËÈ≈„ ⁄ΩËΔ ‘È ‹ª ¿π‘Ȫ
ÁΔ √ÍÃ√ÂΔ È≈Ò «¬‘Ȫ Á∂ Ô»«È‡ ⁄ºÒÁ∂ ‘ÈÕ ‹∂’
«¬‘ ◊ºÒ È≈ ‘πøÁΔ Âª ¡º‹ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á≈ fiø‚≈
Ò≈Ò ÂØ∫ «ÂÒ’ ’∂ ‘≈ È≈ ‘πøÁ≈Õ ’πfi È∂ ª ‘∂ ÂØ∫ ÚΔ
¡º◊∂ ÚËÁ∂ ‘ج∂ ÍΔÒ≈ ’ «Ò¡≈Õ ÓÈ∂◊≈ Á≈ ÓπºÁ≈ √≈‚∂
ÓπºÁ∂ «Úº⁄ «’™ È‘ƒ ¡≈™Á≈ ‹Á«’ «¬√ «Úº⁄ Ï‘πÂ
Úº‚≈ ÿÍÒ≈ ÚΔ ˛Õ «¬√ Ó√Ò∂ ”Â∂ Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª Ï‘πÂ
√≈Δ¡ª Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÒÛ ÚΔ ‘Δ¡ª ‘È «’™«’
«¬√ È≈Ò «Á‘≈ÛΔ ÚË∂◊ΔÕ Í∂∫‚» Ì»ÓΔÍÂΔ Â∂ ËÈΔ «’√≈È

«Í¤Òº◊» ω≈¿π‰≈Õ ¿π‘Ȫ Á∂ ‘º’ «Úº⁄ Ìπ◊Â≈¿π‰≈,
¿π‘ Ì»ÓΔÍÂΔ ‹Ø √≈‚Δ ÁπÙÓ‰ ‹Ó≈ ωÁΔ ˛Õ
ÒÀ √π‰Ø ‘π‰, «Ï‹ÒΔ «ÏºÒª Ú∂Ò∂ ÚΔ ‘Ø«¬¡≈ «¬™Õ
√ªfi≈ Îø‡ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª Á≈ ω≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ ¿π√
ÚºÒØ∫ ÿØÒ Ò«Û¡≈ «◊¡≈Õ Í Ó˜Á» «¬√ «Úº⁄ ‘∂
ÿ≈‡∂ «Úº⁄Õ √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª Ó˜Á»ª ÁΔ «¬º’ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ È∂
ÿ∂¨ «Ï‹ÒΔ «ÏºÒª ÁΔ Óπ¡≈¯Δ Ò¬Δ Ï≈¬Δ’≈‡ Á≈ √ºÁ≈
«ÁºÂ≈Õ Ó˜Á»ª È∂ ÌÍ» ‘πø◊≈≈ «ÁºÂ≈Õ √’≈ È∂
◊ºÒÏ≈Â Ò¬Δ D@@ Ô»«È‡ Óπ¡≈ÎΔ Ò¬Δ ‘≈ÓΔ Ì «ÁºÂΔ,
Í ¡‹∂ Ò≈◊» È‘ƒ ’ ‘Δ √Δ, Ó˜Á»ª Á≈ √øÿÙ
‹≈Δ √ΔÕ «¬√ √øÿÙ ˘ ÓØ‡Δ¡ª-‚≈„Δ¡ª ’‘≈¿π‰
Ú≈ÒΔ¡ª «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ≈‹ÈΔ«Â’ ¡≈’≈Úª È∂
«’‘≈ «’ Ï≈¬Δ’≈‡ ÚËÚƒ ’≈Ú≈¬Δ ˛Õ «¬‘ Ï≈¬Δ’≈‡
È‘ƒ ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈Õ Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ˘ «¬√ ÿØÒ
«Úº⁄Ø∫ ‹≈‰Ø Ø’Δ º«÷¡≈Õ ¿π√∂ √Ó∂∫ √π÷ÏΔ-’≈ÒΔ¡≈
«ÍØ‡ ¡≈ ◊¬ΔÕ ¿π‘Ȫ È∂ «’√≈ÈΔ ˘ «Ï‹ÒΔ «ÏºÒ
Ò≈¿π‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ «¬‘Δ ÒΔ‚ª È∂ «◊◊‡
Úª◊»ø Í≈√≈ ÍÒ‡ «Ò¡≈Õ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ «Ï‹ÒΔ
«ÏºÒª (Ó؇ª) Á∂ Ï≈¬Δ’≈‡ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈Õ √ΔΔ¡ª
Á≈ «Î ⁄∂Â≈ ¡≈ «◊¡≈Õ Ò≈ Ò¬∂ Âπø √ΔΔÕ «’√≈ÈÓ˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á≈ √ªfi≈ ÍÒ∂‡Î≈Ó Ï‰ «◊¡≈Õ
√øÿÙ ⁄º«Ò¡≈ «‹√ «Úº⁄ «’√≈Ȫ Á∂ «Ï‹ÒΔ «ÏºÒ Óπ¡≈Î
‘Ø ◊¬∂Õ Ó˜Á»ª Á∂ «ÏºÒ Â∂ Ï’≈¬∂ ¡Â∂ «’√≈Ȫ Á∂ Ï’≈¬∂
¡‹∂ Ï≈’Δ √ΔÕ √øÿÙ «Î ⁄º«Ò¡≈, √’≈ È≈Ò
◊ºÒÏ≈ ‘جΔÕ √’≈ Ó˜Á»ª Á∂ ÿ∂¨ «Ï‹ÒΔ «ÏºÒª
Á∂ D@@ Ô»«È‡ Óπ¡≈Î ’È Ò¬Δ √«‘Ó ‘Ø ◊¬ΔÕ «¬√
È≈Ò «’√≈Ȫ Á∂ CEG ’ØÛ Á∂ Ï’≈¬∂ ÚΔ Óπ¡≈¯ ‘Ø ◊¬∂
Í Ó˜Á»ª Á∂ GF ’ØÛ Á∂ Ï’≈¬∂ Óπ¡≈Î È‘ƒ ‘ج∂Õ
«‹‘Û∂ «’√≈Ȫ Á∂ ’πÈÀ’ÙÈ ’º‡∂ ◊¬∂ ¿π‘ ª ‹πÛ ◊¬∂
Í Ó˜Á»ª Á∂ È‘ƒ ‹πÛ∂Õ ¿π‘ «¬‘Ȫ Ò¬Δ ¡‹∂ º’
√øÿÙ ’Δ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ √øÿÙ «Úº⁄Ø∫ «Ó«Ò¡≈ ’Δ?
» ø ÿ ≈Õ ‹∂ ’  Ó˜Á»  ‹º Ê ∂ Ï ø Á Δ¡ª ¡≈Í‰Δ ‹◊Δ»
Ó≈È«√’Â≈ Ú≈ÒΔ ≈‹ÈΔ«Â’ ÒΔ‚«ÙÍ Á∂ √≈¬∂ ‘∂·Ø∫
«È’Ò ’∂ ¡≈͉≈ Îø‡ ω≈ ’∂ ÒÛÁΔ¡ª ª «ÓÒÁ≈
ÚΔ «‹¡≈Á≈ Â∂ È≈Ò Ó≈‰-√ÈÓ≈È ÚΔ Ï’≈ «‘øÁ≈Õ
Ï≈Ï ÁΔ «‹ºÂ ‘πøÁΔÕ Í «¬√ È≈Ò «Ó«Ò¡≈ ÚΔ »øÿ≈
È≈Ò∂ ‘∂ √ΔΔ Á∂ √ΔΔÕ
’πfi ÒØ’ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ ÈÓ∂ Â∂ «Ï‹ÒΔ Á∂ «ÏºÒª
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

10

ÈÚøÏ-B@AE

«¬‘ «‹‘Û≈ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª Á≈ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ Îø‡
ωÁ≈ ˛ «¬√ «Úº⁄ ’πfi ª Ú؇ χØ» Í≈‡Δ¡ª ÁΔ¡ª
Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ‘È «‹‘Ȫ È∂ «¬È’Ò≈Ï ’È Ò¬Δ
ÙªÂÓ¬Δ ÂÏÁΔÒΔ Á≈ ≈‘ ¡Í‰≈«¬¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ¿π‘
Ú؇ª ≈‘ƒ «¬È’Ò≈Ï «Ò¡≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ ˘
Óπº«Á¡ª È≈Ò Ï‘πÂ≈ Ò≈◊≈-Á∂◊≈ È‘ƒÕ ¿π‘Ȫ ˘ ª
«√Î «¬‘ ˛ «’ ¿π‘Ȫ Á≈ ’≈‚ ◊ÂΔ«ÚËΔ «Úº⁄ «Í¡≈
‘∂ Â∂ Ú؇ ͺ’Δ ‘∂Õ «‹‘Û∂ ÷∂ «¬È’Ò≈ÏΔ ‘؉ Á≈
Á≈¡Ú≈ ’Á∂ ‘È, ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª
Ï‘π ’Ó˜Ø ‘È ‹ª ˛ ‘Δ È‘ƒÕ «¬‘Ȫ ÁΔ √Ófi «Úº⁄
ÚΔ ‡Δ ˛Õ Á«Ò ˜ÓΔÈ Á≈ Ó≈Ò’ ‘؉≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ «’
È‘ƒ «¬√Â∂ ¿π‘ √≈¯ È‘ƒ ‘ÈÕ ˜ÓΔÈ ‘ÒÚ≈‘’ ÁΔ
«Úº⁄ Í≥‹≈Ï Á≈ Á«Ò «’ºÊ∂ ‘ØÚ∂◊≈? ¿π‘Ȫ ˘ √Ófi
È‘ƒ Òº◊ ‘ΔÕ ¡À‘Ø «‹‘∂ ÚΔ ÒØ’ ‘È «‹‘Û∂ «ÏÈ∑≈ «’√∂
÷≈√ √Ófi ÂØ∫ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ω≈¬Δ «ÎÁ∂ ‘È,
«‹‘Û∂ «¬√ √≈∂ ÓºÁ∂ Â∂ √ͺه √Ófi ÚΔ ÷Á∂ ‘È,
¿π‘Ȫ Á∂ ÔÂÈ ÚΔ Ï‘πÂ∂ √Ò≈‘π‰ÔØ◊ È‘ƒ ‘ÈÕ
√‘Δ √Ófi ¡Í‰≈¿π‰ ÁΔ Êª Ó˜Á»ª (Á«Òª) Á∂
√Ú≈Ò ˘ ‹Ø ¿π·≈™Á≈ ˛, ¿π√Â∂ Ï√Í≈ ÁΔ «√¡≈√Â
’È Á≈ ·ºÍ≈ Ò≈ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛ «’™«’ ·ºÍ≈ Ò≈¿π‰≈
√Ω÷≈ ˛ Â∂ ¡øÁ fi≈ Ó≈ÈΔ ¡Ω÷Δ ˛Õ ¿π√˘ ·Δ’ ’È≈
‘Ø ÚΔ ¡Ω÷≈ ˛Õ
«Í¤Ò∂ √Ó∂∫ Ó˜Á»ª È∂ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÂØ∫ Úº÷∂
‘Ø ’∂ √ªfi≈ ÊÛ≈ ¿π√≈«¡≈ ÚΔ Í ¿π‘ «√Î ‚ø◊‡Í≈¿» ‘Δ √ΔÕ ¡√ƒ Í«‘Òª ÚΔ «’‘≈ «’ Èπ’√ √Ó»‘
«Úº⁄ ˛Õ √≈˘ Ó˜Á»ª ˘ ÎΩΔ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ «‹øÈ∑≈ «⁄
«’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª √‘Δ ÍÀ∫ÂÛ∂ ”Â∂ È‘ƒ ¡≈™ÁΔ¡ª,
¡≈͉≈ ÊÛ≈ ¿π√≈È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ √≈˘ «¬‘Ȫ »øÿ∂ ÁΔ
fi≈’ Ú≈Ò∂, «ÙÚª Ú≈Ò∂ Â∂ ÷À≈ Ú≈Ò∂ √øÿÙª ÂØ∫
fi≈’ ¤º‚ Á∂‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ «’√≈ÈΔ È≈Ò «√Î ¿πÍØ’Â
Óπº«Á¡ª ¿πμÍ «‹ºÊ∂ Ó˜Á» ¡º◊∂ ‘؉ ‹ª ÿº‡Ø-ÿº‡ Ï≈Ï
‘؉, ÊÛ≈ Ì«Úº÷ «Úº⁄ ω≈¿π‰ Ï≈∂ √Ø⁄‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
«¬√ÂØ∫ «ÏÈ∑ª Ó˜Á»ª ˘ «ÒÍ≈ÍØ⁄Δ Ú≈ÒΔ¡ª Óø◊ª ÁΔ
ÒÛ≈¬Δ ¤º‚ ’∂ Ïπ«È¡≈ÁΔ Óø◊ª ”Â∂ ÿØÒ «Ú’√ ’È
ÚºÒ Úˉ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «ÒÍ≈ÍØ⁄Δ ÏÈ∂«¡ª ÂØ∫ Ùπ» ‘πøÁΔ
˛ ‹Á«’ Ïπ«È¡≈ÁΔ Óø◊ª ÈΔ‘ª ÂØ∫ Ùπ» ‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ
«ÒÍ≈ÍØ⁄Δ Í«‘ÒΔ «¬Ó≈ ˘ ‘Δ Ó˜Ï»Â ’ÁΔ ˛ ‹Á«’
ÈΔ‘ª ÈÚƒ «¬Ó≈ ÷ÛΔ ’È Á≈ ¡Ë≈ ωÁΔ¡ª ‘ÈÕ

◊ºπ√∂ ‘Ø ‹≈‰◊∂ «’ ’øÓΔ-’ÓΔÈ ÚºË «Á‘≈ÛΔ Óø◊Á∂ ‘ÈÕ
«¬√ «Úº⁄ ’ΔÂ∂ ÿÍÒ∂ Í∂∫‚» ⁄ΩËΔ «÷Ò≈¯ ‹ªÁ∂ ‘È, ¿π√
«÷Ò≈¯ «¬‘ ÏØÒ È‘ƒ √’Á∂Õ «¬√ ’’∂ ÓÈ∂◊≈ Á≈
Ó√Ò≈ √ªfi∂ √øÿÙ Á≈ ÓπºÁ≈ È‘ƒ ωÁ≈Õ Ï»ÛΔ¡≈ ª
«¬ºÊ∂ Î√ ‹ªÁÀÕ √Δ«Òø◊ ¡À’‡ Á≈ √Ú≈Ò ˛Õ ¿π‘ ÚΔ ’Á∂
√øÿÙª Á∂ ’∂∫Á «Úº⁄ È‘ƒ ¡≈«¬¡≈Õ ‹Á«’ «¬√Â∂
·Ø√ √ªfi ωÁΔ ˛Õ ‹Á«’ «¬√ È≈Ò Ò«‘ ÁΔ ¿π√≈Δ
‘Ø √’ÁΔ ˛Õ ÈÚ-‹Ó‘»Δ «¬È’Ò≈Ï Á≈ Óπº÷ ÓπºÁ≈ ˛Õ
√Ú≈Ò Âª «¬√ «Úº⁄ ÚΔ Í«‘Òª ‘Δ ¡≈ Î√Á≈ ‘À «’
Á«Ò ˘ ˜ÓΔÈ «ÓÒ∂ «¬‘ ◊ºÒ ◊Ò∂ «Úº⁄Ø∫ ¿πÂÁΔ
È‘ƒÕ «¬º’ ÍΔÒ∂ fiø‚∂ Ú≈ÒΔ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ Á≈ ¡≈◊»
ÏÈ≈Ò∂ «¬’º· «Úº⁄ ÏØÒÁ≈ ˛, ‹Ø Ó≈È√∂ ÂØ∫ ˛, «’
«’√≈Ȫ ˘ ÿÏ≈¿π‰ ÁΔ ’Ø¬Δ ÒØÛ È‘ƒ «’ ¡√ƒ √Δ«Òø◊
¡À’‡ ÁΔ Óø◊ ¡≈͉∂ Óø◊ ͺÂ «Úº⁄ Í≈ Ò¬ΔÕ √Δ«Òø◊
¡À’‡ Á≈ ÓÂÒÏ ˛ √Â≈ª √‡À∫‚‚ ¬∂’Û, ÓÂÒÏ EA
¬∂’ÛÕ ‹∂’ Âπ‘≈‚∂ ÁØ ÒÛ’∂ ‘È Âª Âπ√ƒ A@B ¬∂’Û
º÷ √’Á∂ ‘Ø Â∂ ‹∂’ «ÂøÈ ‘È Âª AEC ¬∂’ÛÕ Í∂⁄ ª
¡√ÒΔ «¬ºÊ∂ ˛Õ «¬√∂ ’’∂ √ΔΔ ˘ ø»ÿ≈ «ÓÒÁ≈Õ ¿π‘
Ì≈ÒÁ≈ «ÎÁ≈ ÓπºÏ∂Õ √π√≈«¬‡Δ¡ª «Ú⁄ÒΔ ÓÀ∫Ï«ÙÍ
Á≈ ¿π√ ≈‘ƒ «ÓÒÁ∂ ’˜∂ Á≈ ÓπºÁ≈ È‘ƒ «Ò¡≈ ‹ªÁ≈Õ
È‹»Ò √π√≈«¬‡Δ¡ª Ú≈ÒΔ ˜ÓΔÈ Â∂ ÷∂ÂΔ ’Á∂ Á«ÒÂ
«’√≈Ȫ ˘ «’√≈È È‘ƒ √Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈Õ «¬‘Ȫ Á≈
ÓπºÁ≈ ’Á∂ √ªfi∂ √øÿÙª «Úº⁄ È‘ƒ ¡≈«¬¡≈Õ È‹»Ò
√π√≈«¬‡Δ¡ª ÁΔ ‘≈Ò ϑπ ÓøÁΔ ˛Õ «¬√ È≈Ò ‹πÛ∂
‘˜≈ª Í«Ú≈ª ÁΔ ‘≈Ò ÚΔ Ó≈ÛΔ ˛Õ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª
˜ÓΔȪ ¿πμ⁄-‹≈ÂΔ Á∂ ËÈ≈„ ÁºÏΔ ÏÀ·∂ ‘ÈÕ «Ïºÿ∂-«Ïºÿ∂
‹ª ÁØ-⁄≈ «Ïº«ÿ¡ª ”Â∂ ÷∂ÂΔ ’Á∂ Á«Ò «’√≈È ‘ÈÕ
«’√≈Ȫ ÁΔ¡ª «‹‰√ª Ï≈∂ ¡≈ͪ Í«‘Òª ÚΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ
˛ «’ «¬‘Ȫ «Úº⁄ ’Ø¬Δ √ªfi È‘ƒ ÍÃø» √ΔΔ Ó≈È«√’Â≈
Ú≈Ò∂ Ó˜Á» ÒΔ‚ «Î ¡≈͉∂ ’≈‚ ˘ ˺’∂ È≈Ò
√Ófi≈¬Δ ‹ªÁ∂ ‘È «’ «‹‰√ª Á∂ Ì≈¡ Úˉ∂ ⁄≈‘ΔÁ∂
‘È Â∂ √≈˘ √√Â∂ Ì≈¡ ”Â∂ «‹‰√ «ÓÒ‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ˛Õ
√Ø Ì≈¬Δ Âπ√ƒ Ì≈¡ ÚË≈¿π‰ Ò¬Δ Ó˜Á»ª ˘ ª √ªfi∂
√øÿÙ «Úº⁄ ÒÀ ‹ªÁ∂ ‘Ø Í ’Á∂ «‚ºÍ»¡ª Á∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂
«’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ È∂ ËÈ≈ Ò≈«¬¡≈, ’Á∂ Óπ˜≈‘≈ ’ΔÂ≈Õ
’Á∂ Ï«‰¡≈ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ √ªfi∂ √øÿÙ Á≈ ÓπºÁ≈? ω ‘Δ
È‘ƒ √’Á≈Õ ’≈‚ ÚΔ Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È≈ÒØ∫ «¬√∂
’’∂ ‡πº‡Á≈ ‹ÁØ∫ Ì≈¡ ÚË≈¿π‰ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

11

ÈÚøÏ-B@AE

Í≥‹≈Ï Á∂ «’√≈È ÿØÒ È∂ Èø◊≈ ’ΔÂ≈

Ï≈ÁÒ Á≈ «’√≈È «ÚØËΔ «⁄‘≈
Ì≈ÂΔ ¡Ê-«ÚÚ√Ê≈ Â∂ √≈Ó≈‹Δ ‹’Û
Ò◊≈Â≈ Ӌϻ ‘πøÁΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ Ï≈’Δ √Ì ÷∂Âª ÁΔ
Â∑ª ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ √À’‡ ÚΔ Ò◊≈Â≈ Á∂√Δ-«ÚÁ∂ÙΔ
’≈ÍØ∂‡ ¡Â∂ √≈Ó≈‹Δ «ÁÙ≈-«ÈÁ∂Ùª «‘ «ÿÁ≈
‹≈ «‘≈ ˛Õ ÈÂΔ‹∂ Ú‹Ø∫ ÷∂ÂΔ Ò◊≈Â≈ ÿ≈‡∂ÚøÁ≈ ËøÁ≈
ωÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ «Úº⁄ Ò≈◊ Ú≈ÒΔ¡ª
Óπº÷ Ú√ª ‡À’‡, ÷≈Áª, ÈÁΔÈÈ≈Ù’, ’Δ‡È≈Ù’,
ÏΔ‹ ¡Â∂ ‚Δ˜Ò, ÍÀ‡ΩÒ ÁΔ Úº‚Δ ÷Í √≈Ó≈‹Δ Á∂Ùª
ÂØ∫ Óø◊Ú≈¬Δ ‹≈ ‘Δ ˛Õ Ï≈‘Ø∫ ¡≈¿π‰ Ú≈Ò≈ Ó≈Ò
«’√≈Ȫ ˘ Ï‘π ӫ‘ø◊≈ ÍÀ∫Á≈ ˛, ¿πÍ‹ Á≈ Í»≈ ÓπºÒ
È‘ƒ «ÓÒÁ≈Õ √Ú≈ÓΔÈ≈ÊÈ ’«ÓÙÈ ÁΔ «ÍØ‡ È∂ Á∂Ù
«Úº⁄ «¬‘ √π¡≈Ò ¿πÌ≈ ’∂ √≈‘Ó‰∂ «Ò¡ªÁ≈ ˛ «’
«’√≈Ȫ ˘ Ò≈Ì Âª ’Δ ‘؉≈, Í»≈ Ò≈◊ ÓπºÒ ÚΔ È‘ƒ
«ÓÒÁ≈ «‹√ ’≈È «’√≈È Ò◊≈Â≈ ÿ≈‡∂ ”⁄ ‹≈ ‘∂
‘È ¡Â∂ ’˜∂ Á∂ Ì≈ ʺÒ∂ ÷πÁ’πÙΔ¡ª ’ «‘≈ ˛Õ
Ï≈‘Ø∫ Óø◊Ú≈¬∂ ÏΔ‹ ¡≈͉∂ È≈Ò ÈÚ∂∫ ÈÁΔÈ ¡Â∂ ’ΔÛ∂
ÒÀ ’∂ ¡≈™Á∂ ‘È, «‹È∑ª ˘ Ó≈È Ò¬Δ ÈÁΔÈÈ≈Ù’
¡Â∂ ’Δ‡È≈Ù’ ˜«‘ª Á≈ ÍÃÔØ◊ ’ΔÂ≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ «‹√
È≈Ò Á∂ Ù Á≈ ‹ÒÚ≈Ô» ˜«‘ΔÒ≈ ‘Ø «‘≈ ˛ ¡Â∂
Ò≈«¬Ò≈‹ «ÏÓ≈Δ¡ª «Úº ⁄ Ú≈Ë≈ ‘Ø «‘≈ ˛Õ ‘∂
«¬È’Ò≈Ï Á∂ Ȫ ‘∂· Ï‘π≈Ù‡Δ ’øÍÈΔ¡ª Á≈ Ó≈Ò
«‹‘Û≈ «¬√ √≈«¬‰’ Ó≈‚Ò Ò¬Δ ˜»Δ ˛, «Ò¡ªÁ≈
‹≈ «‘≈ ˛ ¡Â∂ «¬√Á≈ Á∂Ù ¡Â∂ ÷≈√ ’ Í≥‹≈Ï ”Â∂
Ï‘π «˜¡≈Á≈ Ó≈» ¡√ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ‘π‰ Ï‘π≈Ù‡Δ
’øÍÈΔ¡ª «‹√ «Úº⁄ «‹¡≈Á≈ ¡ÓΔ’È ’øÍÈΔ¡ª ‘È,
Á∂ ÁÏ≈¡ ‘∂· ˺’∂ È≈Ò Í¤Û∂ Á∂Ùª Â∂ √ø√≈ ÚÍ≈
√ø√Ê≈ ÓÛ «ÁºÂΔ ◊¬Δ ˛ ‹Ø «¬√ √Ó∂∫ ¿π‘ ¬∂‹ø‚∂ ÒÀ ’∂
¡≈™ÁΔ ˛ «‹√ È≈Ò «¬‘Ȫ Á∂√Δ ¡Â∂ «ÚÁ∂ÙΔ ’øÍÈΔ¡ª
˘ ÓπÈ≈Î≈ ¡Â∂ ◊ΔÏ Á∂Ùª Á∂ «’√≈Ȫ ˘ ÿ≈‡≈ ÍÀ∫Á≈
‘∂Õ «¬√ √≈∂ ÿ‡È≈⁄º’ È∂ Í»∂ Á∂Ù ¡Â∂ ÷≈√ ’
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ «¬º’ «Ì¡≈È’ ÷∂ÂΔ √ø’‡ ÷Û≈ ’ «ÁºÂ≈
˛Õ «‹√Á∂ ÈÂΔ‹∂ Ú‹Ø∫ Í≥‹≈Ï ÁΔ «’√≈ÈΔ ˘ ¡øÁØÒÈ Á∂
≈‘ ÍÀ‰≈ ÍÀ «‘≈ ˛Õ
Ì≈Ú∂∫ Í«‘Òª ÚΔ Í≥‹≈Ï ÁΔ «’√≈ÈΔ ÚË ‘Δ¡ª
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

Ò≈◊ª, √πø◊Û ‘∂ Ì≈¡ ¡Â∂ Óø‚Δ’È ÁΔ ÚË ‘Δ
√Óº«√¡≈ ¡≈«Á Óø◊ª ”Â∂ √øÿÙ ’ÁΔ ¡≈ ‘Δ √Δ,
Íø» ‘π‰ Í≥‹≈Ï ÁΔ «’√≈ÈΔ Á∂ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬Δ¡ª
√Óº«√¡≈Úª Í«‘Òª È≈ÒØ∫ ◊øÌΔ ‘ÈÕ ™fi Ì≈Ú∂∫ ÈÓ∂,
’Í≈‘ ”Â∂ Ò◊≈Â≈ ‘Ø ‘∂ √πø‚Δ ¡Â∂ ‘Ø ’Δ«Û¡ª Á∂
‘ÓÒ∂ ¡Â∂ ◊øÈ∂ Á∂ √Ó∂∫ «√ ÍÀ√∂ È≈ Á∂‰, «ÓºÒª Á∂ √Ó∂∫
«√ È≈ ⁄ºÒ‰, «ÓºÒª ÏøÁ ‘؉, ◊øÈ∂ Á≈ Í»≈ Ì≈¡ È≈
«ÓÒ‰ ’≈È Í»∂ Í≥‹≈Ï ”⁄ Óπº÷ ¯√ÒΔ ⁄º’ ’‰’,
fiØÈ≈ ‘Δ ‘Ø «◊¡≈ Í «Î ÚΔ Ó≈ÒÚ∂ «Úº⁄ ÈÓ≈, ’Í≈‘
¡Â∂ ‘Ø ¯√Òª ”Â∂ ÈÚ∂∫ ÍÀÁ≈ ‘ج∂ ’ΔÛ∂ «⁄º‡∂ Óº¤ È∂
÷ÂÈ≈’ ‘ÓÒ≈ ’ΔÂ≈ ˛ ¡Â∂ Â’ΔÏÈ A@ Òº÷ ¬∂’Û
ÈÓ∂ ˘ ÂÏ≈‘ ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ ◊øÈ∂ Á∂ ÷∂Â ”⁄ «’√≈Ȫ
˘ «Í¤Ò∂ √≈Ò Á≈ Ï’≈«¬¡≈ È‘ƒ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ¡Â∂
Í»≈ Ì≈¡ Á∂‰ ÂØ∫ «ÓºÒ Ó≈Ò’ «¬È’≈Δ ‘ÈÕ «ÓºÒª Á≈
√Ó∂∫ «√ ⁄ºÒ‰≈ ¡Â∂ «’√≈Ȫ Á≈ ◊øÈ≈ Ï≈¿»∫‚ ’È≈
¡≈«Á √Óº«√¡≈Úª ÷Û ◊¬Δ¡ªÕ ’∂∫Á √’≈ ÚºÒØ∫ ÙªÂ≈
’πÓ≈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ «ÍØ‡ Ò≈◊» ’«Á¡ª Íø‹≈Ï ”⁄ fiØÈ≈
÷≈√ ’’∂ Ï≈√ÓÂΔ ÁΔ ÷ΔÁ È≈ ’È ¡Â∂ Ì≈¡ È≈
¡ÀÒ≈ÈÈ ÁΔ Úº‚Δ √Óº«√¡≈ ÷Û ◊¬Δ ˛, «‹√ ’≈È
Í≥ ‹ ≈Ï ÁΔ¡ª H √ø ÿ ÙÙΔÒ «’√≈È ¡Â∂ Ó˜Á» 
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ √ªfi≈ Îø‡ ω≈ ’∂ ¿πÍØ’Â ¡Â∂ ’πfi ‘Ø
Ó‘ºÂÚÍ»È Óø◊ª ”Â∂ Í≥‹≈Ï ”⁄ ÿØÒ ¡≈ø«Ì¡≈ ˛Õ
«‹ºÊØ∫ º’ ÈÓ∂ ¡Â∂ ’Í≈‘ √Ó∂ ◊π¡≈≈, Ó»ø◊Δ
¡Â∂ ‘Ø ¯√Òª Á∂ «⁄º‡∂ Óº¤ ’≈È ‘ج∂ Èπ’√≈È Á≈
√ÏøË ˛, «¬√ Ò¬Δ ¡ÓΔ’≈ ÁΔ ÏΔ‹ Ú∂⁄‰ Ú≈ÒΔ «Á˙
’ºÁ ’øÍÈΔ ÓÈ√À∫‡Ø ¡Â∂ Íø‹≈Ï √’≈ «‹øÓ∂Ú≈ ‘ÈÕ
ÓÈ√À∫‡Ø È∂ «‹√ Ú’Â ÏΔ.‡Δ. (Ï≈«¬˙ ‡À’È≈ÒØ‹Δ) ’Í≈‘
Á≈ ÏΔ‹ ÍÀÁ≈ ’ΔÂ≈ √Δ Âª √ø√≈ Á∂ CA@ √≈«¬ø√Á≈Ȫ,
CI Á∂Ùª È∂ «¬√ ÏΔ‹ Á∂ ˜«‘ΔÒ∂ ‘؉ ’≈È «¬√Â∂
Í≈ÏøÁΔ Ò≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ ’ΔÂΔ √ΔÕ ¡ÓΔ’≈ ¡Â∂ Ô»ÍΔÈ
Á∂Ùª ”⁄ ÚΔ ÏΔ.‡Δ. ÏΔ‹ª Á∂ «÷Ò≈Î Óπ‹≈‘∂ ‘ج∂ √ÈÕ
Ì≈ «Úº⁄ ’πºÒ «‘øÁ «’√≈È Ó˜Á» √Ì≈ ¡Â∂ Í≥‹≈Ï
”⁄ «¬√ÁΔ «¬’≈¬Δ «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È È∂ «¬√
ÏΔ‹ ”Â∂ Í≈ÏøÁΔ Ò≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ ’«Á¡ª «’√≈Ȫ ˘
12

ÈÚøÏ-B@AE

«¬‘ ÏΔ‹ È≈ ÏΔ‹‰ ÁΔ √Ò≈‘ «ÁºÂΔ √Δ Í ÓÈ√À∫‡Ø
«¬√ ’Á Â≈’ÂÚ Ï‘π≈Ù‡Δ ’øÍÈΔ ˛ «’ ¿π√È∂
¡≈͉∂ ÍÀ√∂ Á∂ ˜Ø «¬√ √≈∂ «ÚØË Á∂ Ï≈Ú‹»Á ¡≈͉≈
ÏΔ‹ Í≥‹≈Ï, Ì≈ √Ó∂ ÁπÈΔ¡≈ Á∂ ‘Ø Á∂Ùª «Úº⁄
«Ò¡ªÁ≈ ¡Â∂ «’√≈Ȫ ˘ ¿π√Á∂ ÷ÂÈ≈’ ÈÂΔ‹∂
Ìπ◊‰∂ ͬ∂Õ Í≥‹≈Ï ”⁄ √Á≈≈ «√øÿ ‹Ω‘Ò Ú◊∂
√’≈ Á∂ ‘ºÊª ”⁄ ÷∂‚‰ Ú≈Ò∂ «Ú«◊¡≈ÈΔ ÚΔ ÏΔ.‡Δ.
ÏΔ‹ª ÁΔ Ú’≈Ò ’Á∂ √È, Í ‘π‰ Ï«‘√ª ÷ÂÓ ‘Ø
◊¬Δ¡ª ‘È ¡Â∂ ÈÂΔ‹≈ √Ì Á∂ √≈‘Ó‰∂ ˛Õ ÏΔ‹ ÂØ∫
Ï≈¡Á «’√≈Ȫ ˘ Úº ‚ Δ Ó≈ ‹≈¡ÒΔ ’Δ‡È≈Ù’
ÁÚ≈¬Δ¡ª ÁΔ √ÍÒ≈¬Δ ÁΔ Í¬ΔÕ Í≥‹≈Ï √’≈ È∂ «⁄º‡∂
Óº¤ ˘ Ó≈È Ò¬Δ CC ’ØÛ ÁΔ «‹‘ÛΔ ’Δ‡È≈Ù’
Áπ¡≈¬Δ «’√≈Ȫ ˘ Úø‚Δ ¿π‘ √≈Δ ÁΔ √≈Δ ‹≈¡ÒΔ √Δ
«‹√ Óº¤ ª È≈ Ó≈«¡≈ ¡Â∂ ÈÂΔ‹∂ Ú‹Ø∫ ‘ج∂ Èπ’√≈È
ÁΔ Ó≈ È≈ fiºÒ«Á¡ª «’√≈È ‘Δ Ó ‘∂ ‘ÈÕ CC ’ØÛ
ÁΔ ’Δ‡È≈Ù’ ÁÚ≈¬Δ Á∂ ÿÍÒ∂ «Íº ¤ ∂ √’≈ Á≈
÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ÓøÂΔ ÂØÂ≈ «√øÿ ˛ «’™«’ «‹‘Û≈ √’≈
È∂ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ «ÚÌ≈◊ Á∂ ‚≈«¬À’‡ Óø◊Ò √øË» ˘ ÏÒΔ
Á≈ Ϻ’≈ ω≈«¬¡≈ ˛, ¿π‘ ª «√Î A@ Òº÷ º’
ÁÚ≈¬Δ¡ª ÁΔ ÷ΔÁ ˘ ÓȘ»Δ Á∂ √’Á≈ ˛Õ ÂØÂ≈ «√øÿ
ÁΔ ’Δ‡È≈Ù’ ’øÍÈΔ¡ª È≈Ò ◊ø„ÂπºÍ Í«‘Òª ‘Δ
‹º◊‹≈«‘ ‘Ø ¸º’Δ ˛Õ
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ fiØÈ∂ ÁΔ «¬º’ √πÍÎ≈¬ΔÈ «’√Ó
Ï≈√ÓÂΔ ˛Õ «¬√Á∂ ÷πÙÏ»Á≈ ⁄≈ÚÒ √≈Δ ÁπÈΔ¡≈ «Úº⁄
ÓÙ‘» ‘È, Í ˛≈ÈΔ ÁΔ ◊ºÒ «¬‘ ˛ «’ Ù≈ÈÁ≈
«’√Ó ÁΔ ¯√Ò Á≈ ’∂∫ÁΔ ÷ΔÁ ¬∂‹ø√Δ ¡ÀÎ.√Δ.¡≈¬Δ.
È∂ ’ÁΔ ÚΔ ÿº‡Ø-ÿº‡ √ÓÊÈ ÓπºÒ (¡ÀÓ.¡À√.ÍΔ.) Á≈
¡ÀÒ≈È ‘Δ È‘ƒ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ È≈ ‘Δ «¬√˘ ÷ΔÁÁΔ ˛Õ
«¬‘ Ï≈ÓÁΔ «’√Ó ÚºË ÓπÈ≈Î≈ ÒÀ‰ Ò¬Δ ÚÍ≈Δ¡ª Á∂
«‘ÓØ-’Ó ”Â∂ ¤º‚Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ Ì≈ √’≈ Á≈ «¬≈È
È≈Ò Â∂Ò ÏÁÒ∂ Ï≈√ÓÂΔ Á∂ ⁄ΩÒª Á≈ √ÓfiΩÂ≈ √ΔÕ ¿πË
¡ÓΔ’≈ Á≈ «¬≈È È≈Ò «¬º‡-’πºÂ∂ Á≈ ÚÀ √ΔÕ ¡ÓΔ’≈
ÁΔ √’≈ È∂ Ì≈ ˘ «¬≈È ÂØ∫ Â∂Ò È≈ ÒÀ‰ Á≈
ÎπÓ≈È ‹≈Δ ’ «ÁºÂ≈, Ì≈ ÁΔ √’≈ È∂ ¡ÓΔ’È
ÎπÓ≈È ˘ ‹Δ ¡≈«¬¡ª ¡≈÷«Á¡ª Â∂Ò «¬≈È ÁΔ Ï‹≈«¬
¡ÓΔ’≈ ÂØ∫ ÒÀ‰≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ÈÂΔ‹∂ Ú‹Ø∫ «¬≈È
˘ Ï≈√ÓÂΔ ÁΔ Ï≈ÓÁΔ Á≈ ÌØ◊ ÍÀ «◊¡≈ «‹√Á≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

÷«Ó¡≈‹≈ Íø‹≈Ï Á∂ «’√≈È Ìπ◊ ‘∂ ‘ÈÕ «Í¤Ò∂ ’πfi
√≈Òª ”⁄ Ï≈√ÓÂΔ ÁΔ¡ª ÁØÚ∂∫ «’√Óª AE@I ¡Â∂ AABA
Á≈ Ú≈‹Ï Ì≈¡ «ÓÒ‰ È≈Ò «’√≈Ȫ ˘ ’πfi ≈‘ «ÓÒΔ
√Δ «’™«’ Ì≈¡ E‘˜≈ ÂØ∫ ÚºË Âº’ ⁄Ò≈ ‹ªÁ≈ «‘≈
√ΔÕ Í «Í¤Ò∂ √≈Ò «¬≈È ˘ Ï≈ÓÁ È≈ ‘؉ ’≈È
«¬’ºÒΔ AABA Ï≈√ÓÂΔ Í≥‹≈Ï, ‘«¡≈‰≈ ¡Â∂ Ô»ÍΔ ”⁄
F@ Òº ÷ ‡È ¡‹∂ º ’ Í¬Δ ˛ ¡Â∂ ÚÍ≈Δ¡ª È∂
¡≈ÛÂΔ¡ª ˘ «Í¤Ò∂ √≈Ò Á∂ ÍÀ√∂ È‘ƒ «ÁºÂ∂Õ «¬√ √≈Ò
Ó≈fi∂ √Ó∂ Ó≈ÒÚ∂ È∂ ÚΔ Ï≈√ÓÂΔ Á∂ ⁄ø◊∂ Ì≈¡ ÁΔ ¡≈√
’’∂ «¬√ ¯√Ò ÁΔ Ï‘π «Ï‹≈¬Δ ’ «ÁºÂΔ ÍÃø» Í≥‹≈Ï
√’≈ È∂ «¬√˘ fiØÈ∂ ÁΔ ¡≈Ó «’√Ó «‹√Á≈ Ì≈¡ ADE@
π. ’π«¬ø‡Ò ˛ ”Â∂ ÒÀ‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈Õ «¬‘ Âπº¤ Ì≈¡
ÚΔ «’√≈Ȫ ˘ È≈ «Ó«Ò¡≈ ÍÃø» AABA «’√Ó ÁΔ
Ï≈√ÓÂΔ È≈ ‘Δ Í≥‹≈Ï √’≈ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ’∂∫Á È∂
Ì≈¡ ¡ÀÒ≈ÈÈ ¡Â∂ ÷ΔÁ‰ Á≈ ’Ø¬Δ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈Õ
fiØÈ,∂ ’‰’ Á∂ ¯√ÒΔ ⁄º’ ”⁄Ø∫ «È’Ò‰ Ò¬Δ Ï‘πÂ≈
Áπ¡≈Ï≈ ¡Â∂ ’πfi Ó≈fi∂ Â∂ Ó≈ÒÚ∂ È∂ ◊øÈ∂ ˘ ÏÁÒÚƒ
¯√Ò Ú‹Ø∫ ¡ÍÈ≈«¬¡≈Õ «Í¤Ò∂ ’πfi √≈Òª ÂØ∫ ◊øÈ∂ ‘∂·
’Ï≈ Ò◊≈Â≈ ÚË «‘≈ ˛Õ B@AE-AF Á∂ √Δ‹È ”⁄
«¬‘ ’Ï≈ ÚË ’∂ A Òº÷ BH ‘˜≈ ˛’‡∂¡ ‘Ø «◊¡≈
˛Õ Á»‹∂ Í≈√∂ √’≈ ÚºÒØ∫ ◊øÈ≈ «Ï‹≈¬Δ ˘ ¿πÂÙ≈«‘Â
’È ÁΔ Ï‹≈«¬ «¬√ ¯√Ò ÍÃÂΔ Ï∂πıΔ Ú≈Ò≈ ÚÂΔ≈
Ë≈È ’ΔÂ≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ¡≈Í‰Δ «Èº‹Δ’È ÁΔ ÈΔÂΔ ˘
¡º◊∂ ÚË≈™«Á¡ª «¬√È∂ √«‘’≈Δ ÷ø‚ «ÓºÒª ÍÃÂΔ Ï∂π÷Δ
¡Í‰≈™«Á¡ª «¬È∑ª ˘ «ÚºÂΔ √‘≈«¬Â≈ Á∂‰ ÂØ∫ ‘ºÊ
ÿπº‡Δ º«÷¡≈ «‹√Á∂ ÈÂΔ‹∂ Ú‹Ø∫ Í≥‹≈Ï ”⁄ AF √«‘’≈Δ
«ÓºÒª «Úº⁄Ø∫ ’∂ÚÒ I «ÓºÒª ⁄ºÒ ‘Δ¡ª ‘È ¡Â∂ G ÏøÁ
‘Ø ¸º’Δ¡ª ‘ÈÕ «‹‘ÛΔ¡ª ⁄ºÒ ‘Δ¡ª ‘È ¿π‘Ȫ ”⁄
ÚΔ Íπ≈‰Δ ÓÙΔÈΔ ‘؉ ’’∂ «¬‘Ȫ ÁΔ ◊øÈ≈ ÍΔÛÈ
ÁΔ √ÓºÊ≈ Ï‘π ÿº‡ ˛ ¡Â∂ √Δ‹È ”⁄ Ï‘π Ú≈Δ
÷≈Ï ‘Δ «‘øÁΔ¡ª ‘ÈÕ ’∂∫Á ÚºÒØ∫ ◊øÈ∂ Á≈ Ì≈¡ ’∂ÚÒ
BB@ π. ’π«¬ø‡Ò ‘Δ «ÈÙ«⁄ ’ΔÂ≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛, ’¬Δ
√»Ï∂ «‹Ú∂∫ Ó‘ª≈Ù‡ ¡≈«Á «’√≈Ȫ ˘ «¬‘Δ ∂‡ «ÁøÁ∂
‘È ¡Â∂ ¿π‘ Ϙ≈ ”⁄ ÿº‡ ∂‡ ”Â∂ ÚΔ ÷ø‚ Ú∂⁄ ÒÀ∫Á∂
‘ÈÕ «¬√ ’≈È Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª ÷ø‚ «ÓºÒª È∂ ÚΔ «’√≈Ȫ
˘ «¬‘Δ Ì≈¡ Á∂‰ Ò¬Δ «ÓºÒª ÏøÁ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’
«ÁºÂ≈Õ «¬‘ √’≈ Â∂ ◊øÈ∂ ÁΔ ’ΔÓ ÿ‡≈¿π‰ ¡Â∂ ‘Ø
13

ÈÚøÏ-B@AE

«¡≈«¬Âª ÒÀ‰ Ò¬Δ ÁÏ≈¡ Í≈¿π‰ Ò¬Δ ’ΔÂ≈ «◊¡≈
√ΔÕ «¬√ Ò¬Δ «’√≈Ȫ «Úº⁄ ◊øÈ∂ Á≈ «Í¤Ò≈ Ï’≈«¬¡≈
ÒÀ‰, ◊øÈ∂ ÁΔ ’ΔÓ ÚË≈¿π‰ («’™ ‹Ø ◊π¡ª„Δ √»Ï∂
‘«¡≈‰∂ «Úº⁄ ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò CAA π. ˛), ◊øÈ≈ Ï≈¿»∫‚
’È ¡Â∂ «ÓºÒª ⁄≈¨ ’≈¿π‰ Ò¬Δ Ø√ √Δ «‹√ ’≈È
¿πÈ∑ª ¡≈Í-Óπ‘≈∂ ‘Δ ¡øÁØÒÈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ «’√≈Ȫ
È∂ ∂Òª ¡Â∂ √Û’Δ ¡≈Ú≈‹≈¬Δ Ø’Δ ¡Â∂ Úº‚∂-Úº‚∂
«’√≈È «¬’º· ’’∂ √’≈ ˘ ◊øÈ≈ ¿πÂÍ≈Á’ª ÁΔ¡ª
Óø◊ª ÚºÒ «Ë¡≈È Á∂‰ Ò¬Δ Ó‹Ï» ’ΔÂ≈Õ
ÈÓ∂, ◊øÈ∂ ¡Â∂ fiØÈ∂ ”Â∂ ¡øÁØÒÈ Í«‘Òª ÊØÛ∂-ÊØÛ∂
Ú’Î∂ È≈Ò Ùπ» ‘ج∂, √ªfi∂ Îø‡ È∂ «¬‘Ȫ ˘ ‹ØÛ’∂
⁄Ò≈«¬¡≈Õ Îø‡ ÚºÒØ∫ «¬º’ Óø◊ ͺÂ √øÿÙÙΔÒ
«’√≈È-Ó˜Á» ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÁΔ Â≈ÒÓ∂Ò ’Ó∂‡Δ, Í≥‹≈Ï
Á∂ Ȫ ‘∂· ω≈’∂ BF.I.B@AE ˘ √’≈ ˘ Ì∂«‹¡≈Õ
√’≈ È∂ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ◊ºÒÏ≈ ÂØ∫ Í«‘Òª ‘Δ ¡øÁØÒÈ
˘ Á∂÷«Á¡ª ÈÓ∂ ÁΔ ≈‘ «‹‘ÛΔ Í«‘Òª A@ ’ØÛ
¡ÀÒ≈ÈΔ √Δ, ÚË≈’∂ FDC.E ’ØÛ ’ «ÁºÂΔÕ «‹√ «Úº⁄
GEÎΔ√ÁΔ «‘º√≈ ’∂∫Á ¡Â∂ BE ÎΔ√ÁΔ «‘º√≈ Í≥‹≈Ï
√’≈ Á≈ √ΔÕ ◊øÈ∂ Á≈ ÷ø‚ «ÓºÒª ÚºÒ «’√≈Ȫ Á≈
Ï’≈«¬¡≈ D@@ ’ØÛ π. √ΔÕ √«‘’≈Δ «ÓºÒª Á≈
Ï’≈«¬¡≈ √’≈ Í«‘ÒΔ «’Ù I@ ’ØÛ π. ‹≈Δ ’
«ÁºÂ≈, ÍÃ≈¬ΔÚ∂‡ ÷ø‚ «ÓºÒª È∂ ÚΔ ’πfi Ï’≈«¬¡≈ «ÁºÂ≈
ÍÃø» ACD ’ØÛ π. Ï’≈«¬¡≈ ¡‹∂ ÷Û≈ √ΔÕ √’≈ È∂
÷ø‚ «ÓºÒª ˘ B@@ ’ØÛ «ÏȪ «Ú¡≈‹ ’‹∂ Á≈ ÍÃÏøË
’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ÚΔ ’ΔÂ≈, ◊øÈ∂ ÁΔ ’ΔÓ BIE π.
’π«¬ø‡Ò «‹√ «Úº⁄Ø∫ BDE π. «ÓºÒª ¡Â∂ E@ π. ’π«¬ø‡Ò
√’≈ Á∂Ú◊
∂ Δ, Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈ ÍÃÂ
ø » «¬‘Ȫ ¡ÀÒ≈Ȫ
È≈Ò È≈ ª ÈÓ∂ Á∂ ÿØÒ ˘ ’Ø¬Δ ·ºÒ Í¬Δ ¡Â∂ È≈ ‘Δ
◊øÈ≈ ¿πÂÍ≈Á’ √øÂπÙ‡ ‘ج∂Õ «¬√∂ ÁΩ≈È ‘Δ Ó≈fi∂ ”⁄
AE@I «’√Ó ÁΔ Ï≈√ÓÂΔ Óø‚Δ¡ª ”⁄ ¡≈ ◊¬Δ ¡Â∂
ÚÍ≈Δ¡ª È∂ ¿π√˘ H@@ ÂØ∫ I@@ π. ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò
÷ΔÁ‰≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈ «‹√ È≈Ò «’√≈Ȫ ”⁄ Ø‘ ÎÀÒ
«◊¡≈Õ
Ó≈ÒÚ∂ «Úº⁄ Í«‘Òª Ï«·ø‚≈ «Ú÷∂ AG √ÂøÏ ÂØ∫
¡‰«ÓºÊ∂ √Ó∂∫ Á≈ ËÈ≈ Ùπ» ‘Ø«¬¡≈Õ Ï≈¡Á ”⁄ A
¡’»Ï ÂØ∫ √≈∂ Í≥‹≈Ï ”⁄ ‚Δ.√Δ. Á¯Âª √≈‘Ó‰∂
¡‰«ÓºÊ∂ √Ó∂∫ Á∂ ËÈ∂ Ùπ» ‘Ø ◊¬∂Õ √’≈ ÚºÒØ∫ √ªfi∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

Îø‡ ˘ C ¡’»Ï ˘ Óπº÷ √’ºÂ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ Ú≈ÒΔ
’Ó∂‡Δ È≈Ò ◊ºÒÏ≈Â Ò¬Δ ÏπÒ≈«¬¡≈Õ Í«‘Òª Ì∂‹∂ ‘ج∂
Óø◊ ͺÂ ”Â∂ ◊ºÒÏ≈ ‘جΔ, Óø◊ª ”⁄ «⁄º‡∂ Óº¤ È≈Ò
ÂÏ≈‘ ‘ج∂ ÈÓ∂, ◊π¡≈∂ ¡Â∂ Ó»ø◊Δ Á∂ Èπ’√≈È, ‘Û∑ª
È≈Ò ÓΔ¡ª ¯√Òª ÁΔ «ÚÙ∂√ ◊Á≈ÚΔ ’’∂ D@,@@@
π. ÍÃÂΔ ¬∂’Û Óπ¡≈Ú‹≈ ’≈ÙÂ’≈ ˘ ¡Â∂ B@,@@@ π.
ÍÃÂΔ Í«Ú≈ ÈÓ≈ ¸◊‰ Ú≈Ò∂ ˘ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂, ÈÓ∂
Á≈ ÿ‡Δ¡≈ ÏΔ‹ ¡Â∂ ’Δ‡È≈Ù’ ÁÚ≈¬Δ¡ª ω≈¿π‰
Ú≈Ò∂ ¿π‘Ȫ ÁΔ √ÍÃ√ÂΔ ’È Ú≈Ò∂ ÍÃ√≈Ù«È’ ¡Â∂
≈‹ÈΔÂ’ ÁØÙΔ¡ª «÷Ò≈¯ ’≈Ú≈¬Δ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂,
Ï≈√ÓÂΔ AE@I Á≈ DE@@ π. ¡Â∂ AABA Á≈ E@@@ π.
ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò ∂‡ «Ó«Ê¡≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ √’≈Δ ÷ΔÁ Ùπ»
’ΔÂΔ ‹≈Ú∂, ÷ø‚ «ÓºÒª ÚºÒ ◊øÈ ¿πÂÍ≈Á’ª Á≈ ’ØÛª
π. Á≈ Ï’≈«¬¡≈ Âπø «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ ÷ø‚ «ÓºÒª ˘
ÏøÁ ’È ÁΔ Ï‹≈«¬ ¿π√≈» „ø◊ È≈Ò ⁄Ò≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂Õ
’˜∂ ÓØÛÈ ÂØ∫ ¡√ÓÊ «’√≈Ȫ ¡Â∂ ÷∂ ӘÁ»ª «√
√’≈Δ, ¡Ë-√’≈Δ, √«‘’≈Δ ¡Â∂ Ù≈‘»’≈≈/
¡≈ÛÂΔ¡ª Á∂ ⁄Û∂ ’˜∂ ”Â∂ ÒΔ’ Ó≈Δ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ ÈÚ∂∫
«√∂ ÂØ∫ ÒøÓΔ «Ó¡≈Á Á∂ «Ú¡≈‹ «‘ ’‹∂ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ
’‹∂ ¡Â∂ ¡≈«Ê’ Âø◊Δ¡ª ’≈È ÷πÁ’πÙΔ Á≈ «Ù’≈
‘ج∂ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª Á∂ ÍΔÛ ͫÚ≈ª ˘ ¡≈«Ê’
ÓºÁÁ Á∂ ÂΩ ”Â∂ E Òº÷ π. ÍÃÂΔ Í«Ú≈ «ÁºÂ∂ ‹≈‰ ¡Â∂
Í«Ú≈ Á∂ «¬º’ ÓÀ∫Ï ˘ √’≈Δ ÈΩ’Δ «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂Õ
Í»∂ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ‘ ÍÃ’≈ Á∂ ¡≈Ï≈Á’≈ª/ Óπ‹≈«¡ª
Á≈ ¿π‹≈Û≈ ÏøÁ ’’∂ ’≈˘Èª «Úº⁄ ωÁΔ √ØË ’’∂
Ó≈Ò’Δ ‘º’ «ÁºÂ∂ ‹≈‰ ¡≈«Á Óºπ÷ Óø◊ª √ÈÕ
¿πÍØ’Â Óø◊ª ”Â∂ ¿πμ⁄-¡«Ë’≈Δ¡ª ◊ºÒÏ≈ ÂØ∫
Ï≈¡Á ’∂ÚÒ «¬øÈ≈ ‘Δ ÌØ√≈ «ÁºÂ≈ «’ ¿π‘ «¬‘Ȫ
Óø◊ª ÂØ∫ Óπº÷ ÓøÂΔ ˘ ‹≈‰» ’Ú≈ Á∂‰◊∂Õ
Óπº÷ ÓøÂΔ Á∂ ‘πø◊≈∂ ÁΔ ¿π‚Δ’ ”⁄ D ¡’»Ï ˘
‚Δ.√Δ. Á¯Âª ÂØ∫ ËÈ∂ ¸º’ ’∂ G ¡’»Ï ˘ ∂Ò Ø’Ø
ÍÃØ◊≈Ó Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ G Â≈Δ÷ ÂØ∫ Í≥‹≈Ï
”⁄ ∂Ò ‹≈Ó ‘Ø ◊¬Δ, √øÿÙ ‹≈Δ √Δ «’ AB ¡’»Ï
˘ Óπº÷ ÓøÂΔ È≈Ò ◊ºÒÏ≈ Á≈ √ºÁ≈ ¡≈ «◊¡≈Õ ◊ºÒÏ≈Â
Ù≈Ó Á∂ D.C@ Ú‹∂ Ùπ» ‘Ø‰Δ √ΔÕ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÁΔ √ªfiΔ
ÓΔ«‡ø◊ √Ú∂∂ AA Ú‹∂ ⁄ø‚Δ◊Û∑ Ùπ» ‘جΔ, «‹√ «Úº⁄
◊ºÒÏ≈ ÂØ∫ Í«‘Òª ‘Δ ∂ÒÚ∂ Ò≈¬ΔȪ ÂØ∫ ¿πμ·‰ Á≈
14

ÈÚøÏ-B@AE

˘ ÁØÚ∂∫ ‘ºÊƒ ´º‡ ’È ÁΔ ÷πºÒ Á∂‰ Á∂ ÎÀ√Ò∂ È≈Ò Óπº÷
ÓøÂΔ ÍÃË≈È ÓøÂΔ Á∂ «ÏÒ’πÒ È≈Ò Ò’∂ «’√≈Ȫ ˘
ÂÏ≈‘ ’’∂ ÷πÁ’πÙΔ¡ª Á∂ ≈‘ Í≈ ‘∂ ‘ÈÕ Óπº÷ ÓøÂΔ
«⁄º‡∂ Óº¤ ÁΔ ÈÓ≈ ÂÏ≈‘Δ ˘ ’πÁÂΔ ’ØÍΔ ’«‘ ‘∂
‘È ‹Á«’ ‹º◊‹≈«‘ ˛ «’ «¬‘ Èπ’√≈È √’≈ ÚºÒØ∫
‹≈¡ÒΔ ’ΔÛ∂Ó≈ Áπ¡≈¬Δ¡ª ÷ΔÁ‰ ¡Â∂ Úø‚‰ ’≈È
‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «Î «’√≈Ȫ ÁΔ ÏÏ≈ÁΔ ¡Â∂ «¬√ ’≈È ‘Ø
‘Δ¡ª Ò◊≈Â≈ ÷πÁ’πÙΔ¡ª ÁΔ «‹øÓÚ
∂ ≈Δ Ï‰Á∂ ¡Î√ª
¡Â∂ ≈‹ÈΔÂΔÚ≈Ȫ/ÓøÂΔ¡ª ”Â∂ «Î’√ ’È ÁΔ
Ï‹≈«¬ «¬º’ ÷∂ÂΔ ‚≈«¬À’‡ ˘ «‹øÓ∂Ú≈ ·«‘≈¡ ’∂
¡√Ò ÁØÙΔ¡ª ˘ Ï⁄≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ‹Á«’ «’√≈Ȫ
Á∂ ÚÎÁ È∂ ¿πμ⁄-¡«Ë’≈Δ¡ª ÁΔ ÓΔ«‡ø◊ ”⁄ «¬‘ √ͺه
’ «ÁºÂ≈ √Δ «’ ‚≈«¬À’‡ ’∂ÚÒ A@ Òº÷ º’ ÷ΔÁ
’ √’Á≈ ˛, ‹Á«’ Áπ¡≈¬Δ¡ª CC ’ØÛ π. ÁΔ¡ª
÷ΔÁΔ¡ª ◊¬Δ¡ª ‘ÈÕ «¬‘ ÷ΔÁ‰ ÁΔ Â≈’ ÷∂ÂΔ
ÓøÂΔ ¡Â∂ Óπº÷ ÓøÂΔ Á∂ Á¯Â ÁΔ ˛Õ ◊øÈ∂ ÁΔ¡ª
√«‘’≈Δ «ÓºÒª ÁΔ ÿ‡Δ¡≈ ÓÙΔÈΔ ¡Â∂ ‘Ø ÍÃÏøË ˘
‹≈‰ Ïπºfi ’∂ È≈’√ ω≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛ ª«’ «¬‘Ȫ
«ÓºÒª ˘ ÏøÁ ’’∂ Ï≈ÁÒ Í«Ú≈ ¡≈Í ‹ª ¡≈͉∂
⁄‘∂«Â¡ª ˘ ’Ω‚Δ¡ª Á∂ Ì≈¡ ÷ΔÁ √’∂Õ «’√≈Ȫ Á∂
’‹∂ Óπ¡≈¯Δ Â∂ Ú¯Á È∂ Ï≈ÁÒ ˘ ¿π√Á≈ ‘ Ú≈
¤ÍÁ≈ ⁄؉ ÓÈØÊ ÍºÂ «‹√ «Úº⁄ ¿π‘ «’√≈Ȫ Á∂
’˜∂ Óπ¡≈Î ’È Ò¬Δ ‘ Ú≈ ⁄؉ Ú≈¡Á≈ ’Á≈ ˛
¡Â∂ ’∂∫Á √’≈ ÚºÒØ∫ ’≈ÍØ∂‡ ÿ≈«‰¡ª Á∂ ‘ √≈Ò
ÏÀ‚ ÒØÈ, ‡À’√ Óπ¡≈ÎΔ ¡Â∂ ‘Ø √Ï«√‚Δ¡ª Á∂ Ȫ ”Â∂ F
ÂØ∫ G Òº÷ ’ØÛ «ÁºÂ∂ ‹ªÁ∂ ‘È Í «’√≈Ȫ ˘ ’جΔ
’˜≈ Óπ¡≈ÎΔ ÁΔ ≈‘ ȑƒ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ ”Â∂ ÚΔ Óπº÷
ÓøÂΔ È∂ ÿ∂√Ò Úº‡‰ ˘ ‘Δ Â‹Δ‘ «ÁºÂΔÕ «¬√ Âª
Ï≈ÁÒ È∂ «‹‘Û≈ «’√≈È-«‘ÂÀÙΔ ‘؉ Á≈ Óπ÷Ω‡≈ Í≈«¬¡≈
√Δ, ¿π‘ ÏπΔ Âª Èø◊≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ
Ì≈Ú∂∫ ’∂∫Á ÚºÒØ∫ «ÓºÊΔ ÿº‡Ø-ÿº‡ ≈‘ ≈ÙΔ ÈÓ≈
¿πÂÍ≈Á’ª ˘ «ÓÒΔ ‘À ÍÃø» Óπ¡≈Ú‹≈ È‘ƒ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ
Óπ¡≈Ú‹∂ Á≈ ÓÂÒÏ ‘πøÁ≈ ˛ «‹øÈ≈ Èπ’√≈È ˙ÈΔ ‘Δ
ÌÍ≈¬ΔÕ AE@I Ï≈√ÓÂΔ Â∂ «’√≈Ȫ ˘ Ì≈¡ ”Â∂ Ó≈Ó»ÒΔ
≈‘ «ÓÒΔ ˛ ¡Â∂ ◊øÈ≈ ¿πÂÍ≈Á’ª ˘ ¡ºË-Í⁄ºË≈
Ï’≈«¬¡≈ «Ó«Ò¡≈ ˛Õ ÍÃø» «¬‘ ÍÃ≈ÍÂΔ¡ª Ï‘π ºπ¤
‘È ¡Â∂ ‚πºÏÁΔ «’√≈ÈΔ ˘ Ï⁄≈¿π‰ Ò¬Δ «¬√ÂØ∫ ’Û∂
√øÿÙ ÁΔ ÒØÛ ˛Õ

ÎÀ√Ò≈ ’ «Ò¡≈ «◊¡≈ ‘≈Òª«’ «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È
È∂ ÓΔ«‡ø◊ ”⁄ ˜Ø Á∂ ’∂ ¡≈͉≈ ͺ÷ º«÷¡≈ √Δ «’ ‹Á
º’ ’Ø¬Δ ◊ºÒ «√∂ È‘ƒ ⁄ÛÁΔ ∂Òª ÂØ∫ ¿πμ·‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈
È≈ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂ ÍÃø» Ï‘π√øÓÂΔ ÁΔ ≈«¬ ∂Òª ÂØ∫ ¿πμ·
‹≈‰ ÁΔ √ΔÕ «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È È∂ ¡≈Í‰Δ ≈«¬
≈÷Úƒ º÷’∂ Ï‘π√øÓÂΔ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ÓøÈ «Ò¡≈Õ
Óπº÷ ÓøÂΔ È≈Ò Ù≈Ó ÁΔ ÓΔ«‡ø◊ √≈„∂ «ÂøÈ ÿø‡∂
⁄ºÒΔÕ ÓΔ«‡ø◊ ”⁄ Óπº÷ ÓøÂΔ È∂ ’∂ÚÒ ÈÓ≈ ¸◊‰ Ú≈Ò∂
Í«Ú≈ª ˘ FD ’ØÛ π. Í«Ú≈ª ˘ «ÈÙ≈ÈÁ∂‘Δ ’È
ÂØ∫ Ï≈¡Á Á∂‰ ÁΔ ◊ºÒ ‘Δ ÓøÈΔÕ Ï≈’Δ Óø◊ª Óøȉ ÂØ∫
’Ø≈ ‹π¡≈Ï Á∂ «ÁºÂ≈Õ Ù≈Ó ˘ ‹ºÊÏ
∂ Á
ø Δ¡ª ÁΔ √ªfiΔ ÓΔ«‡ø◊
”⁄ BC ¡’»Ï ˘ ‘ «˜Ò∑∂ Á∂ ÿº‡Ø-ÿº‡ «¬º’ ÓøÂΔ Á∂
ÿ Á∂ «ÿ≈˙ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√ √Ó∂∫ ÁΩ≈È
‘Δ ÙÃΔ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ‹Δ Á∂ ͺÂ∂ Í≈ÛÈ ÁΔ ÿ‡È≈
Ú≈Í ◊¬Δ ¡Â∂ Í≥‹≈Ï ”⁄ «Ú¡≈Í’ Ø√ ÎÀÒ «◊¡≈Õ
«¬√ Ó≈‘ΩÒ ”⁄ ‘Δ BC Â≈Δ÷ ˘ «’√≈Ȫ È∂ «Î √¯Ò
¡À’ÙÈ ’ΔÂ≈Õ Ì≈Ú∂∫ ÓøÂΔ¡ª Á∂ ÿª º’ ÍπÒΔ√ È∂
«’√≈Ȫ ˘ Í‘πø⁄‰ È‘ƒ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ √À∫’Û∂ «◊ÃÎÂ≈Δ¡ª
ÚΔ ’ΔÂΔ¡ª Í «’√≈Ȫ ÚºÒØ∫ «◊ÃÎÂ≈ «’√≈Ȫ ÁΔ
«‘≈¬Δ º’ ËÈ∂ ‹≈Δ º÷‰ Á∂ ¡ÀÒ≈È È≈Ò Á∂ Ù≈Ó
«’√≈Ȫ ˘ «‘≈¡ ’È≈ «Í¡≈Õ
√’≈ È≈Ò ◊ºÒÏ≈ ”⁄ Óπº÷ ÓøÂΔ √’≈ ’ØÒ
ÍÀ√∂ È≈ ‘؉ Á≈ Ï‘≈È≈ Ò≈™Á≈ «‘≈, «’√≈È ¡≈◊»¡ª
È∂ Ï≈ÁÒ Á∂ ÓØÁΔ È≈Ò Ì≈¬ΔÚ≈Ò ‘؉ ’’∂ «’√≈Ȫ ÁΔ
ÒØÛ Ú∂Ò∂ ÓÁÁ ’È Ò¬Δ ’∂∫Á ÂØ∫ ÍÀ√∂ ÒÀ‰ Á∂ √π¡≈Ò
”Â∂ Ú≈-Ú≈ ‹Ø Á∂ Â∂ ÚΔ Óºπ÷ ÓøÂΔ ‡º√ ÂØ∫ Óº√ È≈
‘Ø«¬¡≈, ‹Á«’ ÓØÁΔ È∂ «Ï‘≈ ÁΔ ⁄؉ ”⁄ Î≈«¬Á≈ ÒÀ‰
Ò¬Δ «Ï‘≈ ”⁄ ¿π√Á∂ √÷ «ÚØËΔ «ÈÂΔÙ ’πÓ≈ ÁΔ
√’≈ ‘πø«Á¡ª B Òº÷ ’ØÛ Á≈ ÍÀ’∂‹ «Ï‘≈ ˘ «ÁºÂ≈
˛, Í Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª ÏπΔ Âª ÏÏ≈Á ‘Ø¬Δ¡ª ¯√Òª
Ò¬Δ ’Ø¬Δ ÍÀ’∂‹ È‘ƒ ÏÒ«’ ¿π‘Δ √Ë≈È ≈‘ ≈ÙΔ
«ÁºÂΔ ˛Õ Ï≈√ÓÂΔ AE@I Á≈ Ì≈¡ √πÍÎ≈¬ΔÈ «’√Ó
Á≈ È≈ Á∂‰ ¡Â∂ ÚÍ≈Δ¡ª Á∂ Ï≈√ÓÂΔ ÁΔ Ï≈ÓÁΔ
È≈Ò Ò◊Ì◊ E ‘˜≈ π. ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò ‘ج∂ √ÓfiΩ«Â¡ª
Ï≈∂ Ú≈-Ú≈ ’«‘‰ ”Â∂ Óπº÷ ÓøÂΔ ‡≈Ò≈ ‘Δ Úº‡Á∂
‘∂Õ Ï≈√ÓÂΔ AABA Á≈ ’Ø¬Δ Ì≈¡ È≈ ¡ÀÒ≈ȉ ¡Â∂
’Ø¬Δ √’≈Δ ÷ΔÁ È≈ ’È Á≈ ’Ø≈ ‹π¡≈Ï Á∂ ’∂ Óπº÷
ÓøÂΔ È∂ √≈Ï ’ΔÂ≈ ˛ «’ Á∂Ù Á∂ ÚÍ≈Δ¡ª ˘ «’√≈Ȫ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

15

ÈÚøÏ-B@AE

◊¿± ‘Ó≈Δ Ó≈Â≈ ‘À ó ¡≈◊∂ ’∞¤ È‘Δ∫ ¡≈Â≈ ‘À
¿∞μÂ ÍzÁ∂Ù Á∂ «Í≥‚ Á≈ÁΔ Á∂ Ó≥«Á ”⁄Ø∫ ¡≈Ú≈˜
¡≈¿∞∫ÁΔ ‘À ’∂ «¬ıÒ≈’ Á∂ ÿ ◊ª Á≈ Ó≈√ Í’≈«¬¡≈
‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ ¡ÀÈΔ ¡≈Ú≈˜ ¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á √À∫’Û∂ ÒØ’ª
Á≈ ‘˜»Ó «¬ıÒ≈’ Á∂ ÿ ‹ªÁ≈ ‘À ¡Â∂ «ÏÈ∑ª ’∞fi Íπº¤∂
«¬ıÒ≈’ ˘ ’∞º‡-’∞º‡ ’∂ Ó≈ «Á≥Á≈ ‘À ¡Â∂ ¿∞√Á∂ Ï∂‡∂ ˘
ÓÈ ’≥„∂ Í‘∞≥⁄≈ «Á≥Á≈ ‘ÀÕ Ï≈¡Á «Úº⁄ ÍÂ≈ Òº◊Á≈ ‘À
’∂ ◊ª Ó≈√ Ú≈ÒΔ ◊ºÒ ¡¯Ú≈‘ √ΔÕ «¬√ ÿ‡È≈ ÁΔ Í»∂
ÓπÒ’ «Úº⁄ «È÷∂ËΔ ‘∞≥ÁΔ ‘À, Í Á∂Ù Á≈ ÍzË≈È Ó≥ÂΔ
÷≈ÓØÙ ‘ÀÕ Á≈ÁΔ ’ª‚ ÒØ’ª ÁΔ ⁄⁄≈ Á≈ «ÚÙ≈ Ï«‰¡≈
‘Ø«¬¡≈ ‘À ’∂ ‘«¡≈‰≈ Á≈ Óπº÷ Ó≥ÂΔ ÷º‡ Á≈ «Ï¡≈È
¡≈¿∞∫Á≈ ‘À ’∂ ‹∂’ Óπ√ÒÓ≈Ȫ È∂ Ì≈ «Úº⁄ «‘‰≈ ‘À
ª ¿∞‘Ȫ ˘ ◊¿± Á≈ Ó≈√ ÷≈‰≈ ¤º‚‰≈ ÍÚ∂◊≈Õ «¬√
Â∑ª Á∂ ‘Δ «Ï¡≈È «‘≥Á»ÂÚΔ Î≈ÙΔ «Ïz◊∂‚ Á∂ ¡Òº◊-B
ÒØ’ª ÚÒØ∫ Ò◊≈Â≈ ¡≈ ‘∂ ‘ÈÕ ◊ª Á∂ È≈Ó Â∂ ¡ÀÈ≈
˜«‘ Á∂Ù ÁΔ Ò◊≈Â≈ «Î˜≈ «Úº⁄ «’¿∞∫ ÿØ«ˇ¡≈ ‹≈
«‘≈ ‘À? «¬‘ ‘ √≥Ú∂ÁÈÙΔÒ ÓÈ∞º÷ √Ø⁄‰ Ò¬Δ Ó˜Ï»
‘ÀÕ
¡√Ò «Úº⁄ «¬‘ ‹È√≥ÿΔ¡ª Á∂ ȯ ÎÀÒ≈¿∞‰
Ú≈Ò∂ ¬∂‹≥‚∂ «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘ÀÕ «¬‘ ȯ Ó≈√≈‘≈Δ¡ª
÷≈√’ Óπ√ÒÓ≈Ȫ ¡Â∂ Á«Òª «÷Ò≈Î ÎÀÒ≈¿∞‰≈ ⁄≈‘∞≥Á∂
‘ÈÕ «‘≥Á»ÂÚΔ Î≈ÙΔ ‡ØÒ∂ «¬‘ ’«‘ ‘∂ ‘È ’∂ Ì≈ Óπº÷
ÂΩ Â∂ Ù≈’≈‘≈Δ Á∂Ù ‘ÀÕ Ó≈√≈‘≈ Ì≈ÂΔ √º«Ì¡≈⁄≈
Á∂ «÷Ò≈Î ‘À Ì≈ Á∂ ÒØ’ («‹‘Ȫ «Úº⁄ «¬‘ «√Î
«‘≥Á» ËÓ Ó≥ȉ Ú≈«Ò¡ª ˘ ‘Δ Ù≈«ÓÒ ’Á≈ ‘À) Íπ≈ÂÈ
√Ó∂∫ ÂØ∫ ‘Δ Ù≈’≈‘≈Δ ‘∂ ‘È, Ó≈√≈‘≈ Á≈ Íz⁄Ò‰
Ì≈ «Úº⁄ Óπ√ÒÓ≈Ȫ È∂ ’ΔÂ≈, ◊¿± Ì≈ Ú≈√Δ¡ª
Ò¬Δ ÚÀ«Á’ √Ó∂∫ ÂØ∫ ‘Δ Í«ÚºÂ ‹ΔÚ ‘Δ ‘À ¡Â∂ ◊¿±
‘º«Â¡≈ Íz≈⁄ΔÈ √Ó∂∫ ÂØ∫ ‘Δ Ì≈ «Úº⁄ Í≈Ï≥ÁΔÙ∞Á≈ ‘ÀÕ
«¬‘ ÂºÊ ’¬Δ «¬«Â‘≈√’≈ ºʪ √«‘ «√ºË ’
⁄πº’∂ ‘È «¬ÊØ∫ º’ ’∂ «‹‘Ȫ ◊z≥ʪ ÁΔ Áπ‘≈¬Δ √≥ÿ «Á≥Á≈
‘À ¿∞‘ ÚΔ Ì≈ÂΔ¡ª Á∂ Ó≈√≈‘≈Δ ‘؉ Á∂ ÍzÓ≈‰ Á∂ ⁄πº’∂
‘ÈÕ ◊ª Í«ÚºÂ ‹ΔÚ ‘؉ ¡Â∂ «¬√Á≈ Ó≈√ ÷≈‰ ¿∞Â∂
«’√∂ ÚΔ «’√Ó ÁΔ ’Ø¬Δ Í≈Ï≥ÁΔ ‘؉ ÁΔ ◊ºÒ fi»·Ò≈¬Δ
‹≈ ⁄πº’Δ ‘ÀÕ Ì≈ Á∂ Íz«√ºË «¬«Â‘≈√’≈ ‚Δ.¡ÀÈ.fi≈¡
È∂ «¬√ «ÚÙ∂ ¿∞ͺ «¬º’ Í»Δ «’Â≈Ï TÁ «ÓºÊ ¡≈ºÎ ‘ØÒΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

’≈˙(Í«ÚºÂ ◊ª ÁΔ «ÓºÊ)U «Ò÷Δ ‘ÀÕ «¬√∂ Â∑ª ÍzØÎÀ√
◊∞È≈Ó «√≥ÿ ÁΔ TÌ≈ÂΔ ÒØ’ ÈΔ⁄ «’˙ ω∂?U «Úº⁄
ÚΔ ¿∞‘Ȫ È∂ ÚÀ«Á’ Ïz≈‘Ó‰ª Áπ¡≈≈ ‘ Â∑ª Á≈ Ó≈√
√Ó∂ ◊¿± Ó≈√ ÷≈‰ ˘ ÍzÓ≈‰ª √«‘ Í∂Ù ’ΔÂ≈ ‘ÀÕ
√≥ÿΔ¡ª È∂ «¬‘Ȫ Á≈ ºʪ √«‘ ‹Ú≈Ï Á∂‰ ÁΔ Ï‹≈«¬
ËÓ’Δ¡ª Á∂‰≈ ¡Â∂ «’Â≈Ϫ º’ ‹Ò≈¿∞‰≈ ‘Δ √«¡≈Õ

¡√Δ∫ ’∞fi ÂºÊ Â∞‘≈‚∂ √≈‘Ó‰∂ º÷ ‘∂ ‘ª
«◊Ú∂Á √»Â-(A@/HE/AC)- ¿∞μÊ∂ ÁπÒ‘‰ Ô∞◊Â
È≈Ò ÏÀ· ’∂ ÷≈‰≈ ÷ªÁΔ √Δ , Ó«‘Ó≈Ȫ ˘ ¿∞√ ÓΩ’∂ Â∂
Ó≈Δ ◊¬Δ ◊ª Á≈ Ó≈√ ÍØ«√¡≈ ‹ªÁ≈ √ΔÕ
√ÂÍÊ Ïz≈‘Ó‰(C/A/B/BA)- ÍzØ‘Â≈ Á∂ «¬√
¡≈Í√Δ «ÚØË ’∂ Ó≈√ ÏÀÒ Á≈ ÷≈‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ‘À ‹ª ◊ª
Á≈ Ô‹È Ú≈Ò«’¡ª (««√) ’«‘≥Á≈ ‘ÀU ÁØ‘ª ”⁄ «‹‘Û≈
ÈÓ ‘ØÚ∂ ¿∞‘ ÷≈ ÒÀ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ‘ÀÕ
Ó‘ªÌ≈ ¡È∞Ù≈√È ÍÚ ¡≥Ù HH √ÒØ’ E- ◊¿±
Á∂ Ó≈√ È≈Ò Ù≈Ï √∂ÚÈ Â∂ «ÍÂª ÁΔ «¬º’ √≈Ò Ò¬Δ
«ÂzÍÂΔ ‘Ø ‹ªÁΔ ‘ÀÕ
«ÚÙ˘ ËÓ ¿Â∞ ÍzÓ≈‰ (A/D@/DH-E@)- ‹Ø
«Ú¡’ÂΔ Ù≈Ï «Úº⁄ ÌØ‹È ’È Ú≈ÒΔ Í≥’ÂΔ «Úº⁄
ÍØ√∂ ◊¬∂ Ó≈√ ÁΔ Ì«÷¡≈ È‘Δ∫ ’Á≈ Ì≈Ú ÷ªÁ≈ È‘Δ∫
¿∞‘ È’ «Úº⁄ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ
Ï‘Ó ÚÀÚ Íz≈‰ A- Í«’zÂΔ ÷≥‚ ¡«Ë FA
Í≥‹ ’ØÛ ◊¿±¡ª Á≈ Ó≈√ ¡Â∂ Ó≈Ò Í»Û∂ Ïz≈‘Ó‰ ÒØ’
÷≈ ◊¬∂Õ
Ó‘ªÌ≈ ¡«Ë:B@H √ÒØ’ H-I -≈‹≈ ªÂΔ Á∂Ú≈
ÁΔ ËÓÙ≈Ò≈ «Úº⁄ ÍzÂΔ«ÁÈ B@@@ ◊≈Úª ’º‡Δ¡ª
‹ªÁΔ¡ª √ÈÕ Ó≈√ Á∂ È≈Ò È≈Ò ¡≥ÈÁ≈È ’«Á¡ª
ªÂΔ Á∂Ú≈ ÁΔ ¿∞√ ϑ∞ ÚË ◊¬ΔÕ
«◊Ú∂Á Ó≥‚Ò AE (√»Â IF,Ó≥Â AC,FD)«¬≥Á: Ó∂Δ ÍÂÈΔ Ó∂∂ Ò¬Δ Í≥Áª ÚΔ‘ª √≈È∑ª Á≈ «≥È∑ÁΔ
‘ÀÕ ÓÀ∫ ¿∞‘ Ó≈√ ÷ªÁ≈ ‘≈ Â≈‘Δ∫˙ ÓÀ √≈È∑ Úª◊ «È◊,
ÈØ¡≈ ¡Â∂ ÁÙÈΔ «◊¡≈ ‘ª Ó∂Δ¡ª ÁØÚ∂ ’∞º÷ª Ó≈√
¡Â∂ Ù≈Ï È≈Ò ÌΔ¡ª «‘≥ÁΔ¡ª ‘ÈÕ
¡ÊÚ∂Á I/F/CI- Ïz‘Ó≈ ««√: ‹Ø «¬‘ ◊ª Á≈
Ó≈√ ¡Â∂ ÁπºË ‘À «¬‘ Ï‘∞ √π¡≈Á ‘∞≥Á≈ ‘ÀÕ
16

ÈÚøÏ-B@AE

Ó˘ √«ÓzÂΔ ¡«Ë: E √ÒØ’ BG-CB- Ó≥Âª È≈Ò
Ó≈√ Í«ÚºÂ ’’∂ ÷≈ ÒÀ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ‘ÀÕ ÓπºÒ ÷ΔÁ∂,
¡≈Í «Ù’≈ ’’∂ ‹ª Á»‹∂ ÚÒØ∫ Ì∂∫‡ ’ΔÂ∂ Ó≈√ ˘
Á∂ګ¡ª ‹ª «ÍÂª Á∂ ¡͉ ’’∂ ÷≈‰ È≈Ò ÓÈ∞º÷
˘ Í≈Í È‘Δ∫ Òº◊Á≈Õ
«¬‘ ¿∞‘ ‘Ú≈Ò∂ √≥ÿΔ¡ª ÁΔ ’ØΔ Ï’Ú≈√ ˘ Èß◊Δ
’Á≈ ‘ÀÕ √≥ÿΔ¡ª ˘ Ó≈√≈‘≈Δ¡ª ÷≈√ ’ Óπ√ÒÓ≈Ȫ,
Á«Òª «÷Ò≈Î ˜«‘ ¿∞◊Ò‰ ÁΔ Ï‹≈«¬ ¡≈͉∂ ËÓ
◊z≥ʪ ˘ ¡º◊ Ò≈¿∞‰Δ ⁄≈‘ΔÁΔ ‘À ¡Â∂ ¡≈͉∂ Á∂ګ¡ª
Á∂ «¤ºÂ Î∂È∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ ‘ÈÕ
‹ÁØ∫ «¬‘ √ͺه ‘Ø «◊¡≈ «’ Ì≈ÂΔ Ó≈√≈‘≈Δ
√È ◊ª ÚΔ ¤’Δ ‹ªÁΔ √Δ «Î ◊¿± ˘ Í«ÚºÂ ‹ΔÚ Á≈
Á‹≈ «’Ú∂∫ «Ó«Ò¡≈? «¬√Á∂ «Í¤Ø’Û «Úº⁄ ÚΔ Í≥¤Δ
fi≈ Ó≈ÈΔ ÍÚ∂◊ΔÕ
‹ÁØ∫ Ì≈ Á≈ √Ó≈‹ ¡º◊∂ Ú«Ë¡≈ √Ó≈‹ ÁΔ
¡≈«Ê’Â≈ «Úº⁄ ÷∂ÂΔ ÁΔ ¡«‘ÓΔ¡Â Úˉ Òº◊Δ «√º‡∂
Ú‹Ø∫ ÷∂ÂΔ «Úº⁄ ’≥Ó ¡≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ ÍÙ» «‹Ú∂∫ ÏˇÁ ¡≈«Á
ÁΔ ¡«‘ÓΔ¡Â «˜¡≈Á≈ ‘؉ Òº◊Δ, Í ¿∞√ √Ó∂∫ ÚΔ
ÚÀ«Á’ ‘∞Δª ¡È∞√≈ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ ÍÙ»¡ª ÁΔ
ÏÒΔ Á∂‰ Á≈ «Ú≈˜ √ΔÕ «¬√ √Ó∂∫ ‘Δ ÏπºË ËÓ Á≈ ¿∞ÁÀ
‘∞≥Á≈ ‘À ¡Â∂ ÏπºË ¡«‘≥√≈ Á≈ «√˪ ÒÀ ’∂ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘È
«‹√ ¡È∞√≈ ÍÙ» ÏÒΔ ÁΔ ÓÈ≈‘Δ ’ «ÁºÂΔ ‹ªÁΔ ‘À
«¬‘ «√˪ ¿∞√ √Ó≈‹ «Ú⁄ fi‡Í‡ ¡Í‰≈ «Ò¡≈ ‹ªÁ≈
‘À «‹‘Û≈ ÷∂ÂΔ ¡Ë≈« √Ó≈‹ Ï‰È ÚºÒ ÚºË «‘≈ √Δ
Â∂ Ïz≈‘Ó‰ª Á∂ ÍÙ» ÏÒΔ¡ª Á∂ Ôº◊ª ÂØ∫ ¡º’ ⁄πº’≈ √ΔÕ
Í ÏπË
º Á∂ ¡«‘≥√≈ Á∂ «√˪ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ÒØ’ª È∂ Ó≈√≈‘≈
È‘ƒ «Â¡≈«◊¡≈ «¬ÊØ∫ º’ ’∂ ÏπºË ËÓ ˘ ¡Í‰≈¿∞‰
Ú≈Ò∂ ¡ÙØ’ È∂ «√Î ’∞fi «ÁȪ Ò¬Δ Ó≈√≈‘≈Δ ÌØ‹È
«Â¡≈◊ Á∂‰ ÁΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ Â∂ ≈‹’Δ √Ø¬Δ «Úº⁄ Í’≈¬∂
‹≈‰ Ú≈Ò∂ ‹≈ÈÚª ÁΔ «◊‰ÂΔ ÚΔ ÿº‡ ’ΔÂΔÕ Í
ÍÙ»ÏÒΔ ¿∞μÂ∂ ¡Ë≈« Ժ◊ π’‰ Òº◊∂ Â∂ Ïz≈‘Ó‰ª Á≈
¡≈Ë≈ ÚΔ «÷√’‰ Òº◊≈ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ Ïz≈‘Ó‰ª È∂ ÏπºË
ËÓ È≈ÒØ∫ ÚΔ ÚË∂∂ ÏØËΔ Ï‰È Á≈ ͺÂ≈ ÷∂«‚¡≈Õ ÏπºË È∂
«’√∂ ÍÙ» ˘ Í«ÚºÂ È‘Δ∫ «’‘≈, Í Ïz≈‘Ó‰ª È∂ ◊¿± ˘
Í«ÚºÂ ‹ΔÚ Ï‰≈ ’∂ ÏπºË ËÓ ÂØ∫ ÚΔ ¡º◊∂ «È’Ò‰ ÁΔ
’Ø«Ù√ ’ΔÂΔÕ Ïz≈‘Ó‰ª È∂ ◊¿± ˘ Ó≈Â≈ Á∂ ÍzÂΔ’ Ú‹Ø∫
÷Û≈ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ «¬√ ¿∞μÂ∂ ‘ Ú≈ ÚºË ÂØ∫ ÚºË ’º‡ÛÂ≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

¡≈¿∞‰Δ Ù∞» ‘Ø ◊¬ΔÕ Ïz≈‘Ó‰ª È∂ ◊¿±Ó≈√ ÷≈‰ ˘ ¡¤»Â
‘؉ È≈Ò ‹ØÛ «ÁºÂ≈ Í «¬√Á∂ Ï≈Ú‹»Á ◊¿±Ó≈√ Ì≈Â
«Úº⁄Ø∫ Ï≥Á È‘Δ∫ ‘Ø«¬¡≈, Ó≈√≈‘≈Δ ÌØ‹È È≈ ÷≈‰≈ ª
Ï‘∞ Á» ÁΔ ◊ºÒ √ΔÕ ◊¿± Á∂ Í«ÚºÂ ‹ΔÚ ‘؉ Â∂ ◊¿±
Ó≈√ ÷≈‰ ”Â∂ Í≈Ï≥ÁΔ Òº◊‰ Á≈ ≈Ó-ΩÒ≈ AIÚΔ∫ √ÁΔ
Á∂ Á»‹∂ ¡ºË «Úº⁄ ¡≈ ’∂ Ù∞» ‘Ø«¬¡≈, ‹ÁØ∫ ÁÔ≈ÈßÁ
√√ÚÂΔ È∂ T◊¿± º«÷¡≈ Ò«‘U ⁄Ò≈¬ΔÕ ‚≈. ¡≥ÏÁ
∂ ’
«Ò÷Á∂ ‘È T«¬‘ Ïz≈‘Ó‰ª ÁΔ Ô∞ºË ÈΔÂΔ Á≈ «¬º’ ¡≥◊
‘À «’ ¿∞‘ ◊¿± Á≈ Ó≈√ ÷≈‰ Ú≈Ò∂ ÁΔ Êª ◊¿± Á∂ Í»‹’
ω ◊¬∂Õ ◊¿± Í»‹Á∂ «‘‰ Á≈ Ó»Ò ÏØËΔ¡ª ¡Â∂ Ïz≈‘Ó‰ª
Á∂ D@@ √≈Ò Âº’ ⁄Ò∂ √≥ÿÙ «Úº⁄Ø∫ ¡Â∂ ¿∞‘Ȫ ¿∞Í≈Úª
«Úº⁄∫Ø „±„
≥ ‰ª ‘ØÚ◊
∂ ≈ ‹Ø Ïz≈‘Ó‰ª È∂ ÏØËΔ¡ª ’ØÒ∫Ø Ï≈˜ΔÓ≈
ÒÀ‰ Ò¬Δ ’ΔÂ∂ÕU
«¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á Í«ÚºÂ ◊¿± ÁΔ «ÓºÊ ˘ «√¡≈√Δ
«‘ºÂª Ò¬Δ Ú«Â¡≈ ‹≈‰ Òº◊≈Õ «‘≥Á»ÂÚΔ «Î’≈Íz√Â
√≥◊·Èª È∂ ◊¿± ‘º«Â¡≈ Â∂ ◊¿± ÷≈‰ ÁΔ Í≈Ï≥ÁΔ
Ò◊≈¿∞‰ ÁΔ Ó≥◊ ’Á∂ ¡≥ÁØÒÈ ÷Û∂ ’’∂ Óπ√«ÒÓ ÒØ’ª
«÷Ò≈Î Íz⁄≈ Á≈ ‘«Ê¡≈ ω≈«¬¡≈ ‹Ø ¡º‹ ÚΔ ‹≈Δ
‘ÀÕ
ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ ÓØÁΔ ‹È√≥ÿ «ÓÒ ’∂ «¬√ Ó√Ò∂ ”Â∂
√Ó≈‹ «Úº⁄ «Î’» Ú≥‚Δ¡ª «Âº÷Δ¡ª ’È Ò¬Δ ÍºÏª
Ì≈ ‘ÈÕ ’πºfi √Óª Í«‘Òª ÓÈ∞º÷Δ Ú√Δ«Ò¡ª Á∂ ’∂∫ÁΔ
Ó«‘’Ó∂ È∂ √Óπ⁄∂ Ì≈ ÁΔ¡ª ¿∞μ⁄ Â’ÈΔ’Δ √≥√Ê≈Úª
¡≈¬Δ.¡≈¬Δ.‡Δ. ¡Â∂ ¡≈¬Δ.¡≈¬Δ.¡ÀÓ. ¡Â∂ ÓÀ‚Δ’Ò
’≈Ò‹ª ˘ «¬‘ ÎÓ≈È ‹≈Δ ’ΔÂ∂ ‘È «’ ¿∞‘ ¡≈͉∂
’≈Ò‹ª «Úº⁄ Ó≈√≈‘≈Δ Â∂ Ù≈’≈‘≈Δ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª
Ò¬Δ ¡Òº◊-B ÓÀ√ª Á≈ ÍzÏ≥Ë ’È ÁΔ¡ª √≥Ì≈ÚÈ≈Úª
ÂÒ≈Ù‰Õ ¡√Ò «Úº⁄ «¬‘ √≥ÿ Á∂ «Î’≈Íz√ÂΔ ¬∂‹≥‚∂
˘ ¡º◊∂ ÚË≈¿∞‰ Á∂ ‘Δ «√Ò√Ò∂ Ú‹Ø∫ ‘ÀÕ Ì≈Ú∂∫«’ Ó≥Â≈Ò≈
«¬√ ÎπÓ≈È Á≈ Ï‘≈È≈ ω≈ «‘≈ ‘À ’∂ ¡«‹‘≈ ¿∞Ê∂
ÍÛÈ Ò¬Δ ¡≈¬∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª Á∂ Ó≈«Í¡ª ÁΔ¡ª
Ì≈ÚÈ≈Úª Â∂ Ï∂ÈÂΔ ˘ Óπº÷ º÷ ’∂ ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ‘À «¬√
Ï‘≈È∂ Ò¬Δ Ó≥Â≈Ò∂ È∂ «’√∂ ¡À√.¡À√. ’∂. ‹ÀÈ ÁΔ «⁄º·Δ
Á≈ ‘Ú≈Ò≈ «ÁºÂ≈ ‘À «‹√ «Úº⁄ √≥√Ê≈Úª «Úº⁄ Ó≈√≈‘≈Δ
Â∂ Ù≈’≈‘≈Δ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ÁΔ¡ª ÓÀ√ª Úº÷Δ¡ª ’È
ÁΔ Ó≥◊ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ‘ÀÕ «¬‘ ÓºË ÍzÁ∂Ù Á≈ «¬º’ ÚÍ≈Δ
¡Â∂ «Èº’ Ô»ÈΔ¡È Á≈ ÓÀ∫Ï ‘ÀÕ «¬‘ ’«‘≥Á≈ ‘À «’
17

ÈÚøÏ-B@AE

¿∞‘ Í«‘Òª ÁΔ¡ª √’≈ª ˘ ÚΔ «¬√ Ó√Ò∂ ¿∞μÂ∂
«⁄º·Δ¡ª «Ò÷Á≈ «‘≈ ‘ÀÕ Í ¿∞‘ √’≈ª «‘≥Á» √≥√«’zÂΔ
Ó≈ÈÂ≈ È≈ Á∂‰ Ú≈ÒΔ¡ª ‘؉ ’’∂ ¿∞√ ÁΔ Ï∂ÈÂΔ ÚºÒ
«Ë¡≈È È‘ƒ «Á≥ÁΔ¡ª √ÈÕ ¿∞√˘ Ô’ΔÈ ‘À «’ ‘∞‰ ÁΔ
√’≈ ¿∞√ÁΔ Ó≥◊ ÚºÒ «Ë¡≈È ˜» Á∂Ú∂◊ΔÕ «¬√
«Ú¡’ÂΔ ÁΔ «⁄º·Δ ÚΔU«◊¡≈ÈU È≈Ò ÌÍ» ‘À («¬√
Â∑ª Á≈ «√Î ‹È√≥ÿΔ¡ª ˘ ‘Δ ‘Ø √’Á≈) «¬‘ ’«‘≥Á≈
‘À «’ Ó≈√≈‘≈ ÌØ‹È È≈Ò ÓÈ∞º÷Δ «ÁÓ≈◊ «Úº⁄ ÏπΔ¡ª
√Ø⁄ª ÍÀÁ≈ ‘∞≥ÁΔ¡ª ‘ÈÕ «’¿∞∫«’ «‘≥Á» ËÓ ∂÷≈ ¡È∞√≈
Ó≈√≈‘≈ «¬º’ ÂÓ«√’ ÌØ‹È ‘À (‘ØȪ ÂÓ«√’ ÌØ‹È
ÍÁ≈ʪ «Úº⁄ «Í¡≈˜ Ò√‰ Â∂ Ù≈Ï ÚΔ ‘È) «¬‘
¡≈͉∂ «◊¡≈È ÂØ∫ ‹≈‰» ’Ú≈¿∞∫Á≈ ‘Ø«¬¡≈ ’«‘≥Á≈ ‘À
«’ Ó≈√≈‘≈ ’’∂ ÍÀÁ≈ ‘Ø¬Δ¡ª ÏπΔ¡ª √Ø⁄ª «Î √Ó≈‹
«Úº⁄ «‘≥√≈ Â∂ T√Ó≈‹ «ÚØËΔ ’Ú≈¬Δ¡ª”” ˘ ‹ÈÓ
«Á≥ÁΔ¡ª ‘ÈÕ √Ó≈‹ «ÚØËΔ ’≈Ú≈¬Δ¡ª «Úº⁄ T¡≥Â
‹≈ÂΔ «Ú¡≈‘U ˘ Ù≈ÓÒ ’’∂ ¡≈͉∂ «◊¡≈È ÁΔ »Û∑Δ
Á≈ ’»Û∑≈ «÷Ò≈Á≈ ‘ÀÕ «¬√∂ ’»Û∂ Â∂ ¡ÓÒ ’«Á¡ª
«Ú«◊¡≈È ÁΔ¡ª ¿∞μ⁄ √≥√Ê≈Úª ˘ ÎÓ≈È ‹≈Δ ’’∂
Ó«‘’Ó∂ È∂ Â∂ Ó«‘’Ó∂ ÁΔ Ó≥ÂΔ È∂ ÚΔ «¬‘ √≈«Ï ’
«ÁºÂ≈ ¿∞√È∂ ÚΔ ËÛ Â∂ Á≈ˇ Á≈ ’∞º‹≈ ÓπºÁ≈ Ó≈«¡≈
‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ
‹È√≥ÿΔ¬∂ Ó≈√≈‘≈ «÷Ò≈Î Íz⁄≈ ’Á∂ ‘ج∂
Ù≈’≈‘≈Δ ÈÀ«Â’Â≈ ˘ ˜Ø È≈Ò ¿∞«⁄¡≈¿∞∫Á∂ ‘È ¡Â∂
«¬√Á∂ «Ú«◊¡≈È’ Î≈«¬Á∂ ÚΔ «◊‰≈¿∞∫Á∂ ‘È ‹Á«’
ÓÈ∞º÷Δ «Ú’≈√ Á≈ «¬«Â‘≈√ Â∂ ÓÈ∞º÷Δ √Δ ÁΔ Ï‰Â
√Ï≥ËΔ «Ú«◊¡≈È «¬‘ √≈«Ï ’Á≈ ‘À ’∂ Ó≈√≈‘≈ È∂
ÓÈ∞º÷ Á∂ «Ú’≈√ ÷≈√ ’’∂ ÓÈ∞º÷Δ «ÁÓ≈◊ Á∂ «Ú’≈√
«Úº⁄ ¡«‘Ó Ì±«Ó’≈ «ÈÌ≈¬Δ ‘ÀÕ Ì≈ «Úº⁄ ¡≈Ó
¡≈Ï≈ÁΔ Â∂ ÷≈√ ’’∂ ¡Ωª Â∂ Ϻ«⁄¡ª «Úº⁄ ’∞ÍØÙÈ
Á∂ «¬≥ÈΔ ÍºË «Úº⁄ ÓΩ‹»Á ‘؉ «Íº¤∂ «¬º’ ’≈È Ù≈’≈‘≈
ÚΔ ‘ÀÕ ◊Ì ÁΩ≈È Ó≈√≈‘≈Δ ÌØ‹È È≈ ÷≈‰ Á≈ Ë≈«Ó’
¡≥Ë«ÚÙÚ≈√ ¡Ωª Ò¬Δ ÌØ‹È Á∂ Ó≈ÓÒ∂ «Úº⁄ ‘Ø ÚΔ
ÏπΔ √«ÊÂΔ ÍÀÁ≈ ’Á∂ ‘ÈÕ ‹È√≥ÿΔ¬∂ Ù≈’≈‘≈Δ Á≈
Î≈«¬Á≈ Áº√Á∂ ‘ج∂ ‘∞‰ ÒØ’ª ˘ T◊ª Á≈ Ó»ÂU ÍΔ‰ ÁΔ
ÚΔ √Ò≈‘ Á∂ ‘∂ ‘È «¬‘Ȫ ÁΔ «¬√ TÓ»Â √Ø⁄ Íz‰≈ÒΔU
¿∞Í «Ú¡≥◊ ’Á∂ ‘ج∂ √πÍΔÓ ’Ø‡ Á∂ √≈Ï’≈ ‹º‹
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

Ó≈’≥‚∂ ’≈‡‹» È∂ «’‘≈ ‘À ’∂ T◊ª Á∂ ӻ È≈Ò ’¬Δ
«ÏÓ≈Δ¡ª ·Δ’ ‘∞≥ÁΔ¡ª ‘È È≈Ò ‘∞‰ Ì≈ÂΔ ÒØ’ª ˘
Á≈ˇ Ø‡Δ ÁΔ Êª ◊¿± Á≈ ◊Ø‘≈ ÷≈‰∂ Á∂ ÂΩ Â∂ Ú‰≈
⁄≈‘ΔÁ≈ ‘À «’¿∞∫«’ Á≈Òª Ó«‘≥◊Δ¡ª ‘؉ ’’∂ ¡≈Ó
ÒØ’ª ÁΔ Í‘∞≥⁄ ÂØ∫ Ï≈‘ ‘ÈÕ””
Í ÓØÁΔ ‹È√≥ÿ È∂ «¬‘ √≈«Ï ’ «ÁºÂ≈ ‘À «’
T◊¿± ‘Ó≈Δ Ó≈Â≈ ‘À-¡≈◊∂ ’∞¤ È‘Δ∫ ¡≈Â≈ ‘ÀU «¬√
Ò¬Δ «‹‘Û∂-«‹‘Û∂ √»«Ï¡ª «Úº⁄ ““«Èº’ √’≈U ˛
¿∞μÊ∂-¿∞μÊ∂ ◊¿± ‘º«Â¡ª ˘ Ø’‰ Á∂ È≈Ó ¿∞μÂ∂ ◊¿± Ó≈√
Á∂ È≈Ò-È≈Ò «¬√ Ùz∂‰Δ Á∂ Á»‹∂ ÍÙ»¡ª «‹Ú∂∫ Óºfi ¡≈«Á
Á≈ Ó≈√ ÷≈‰ ¿∞μÂ∂ Í≈Ï≥ÁΔ Ò◊≈¿∞‰ Â∂ ¡«‹‘≈ ’È Â∂
√ºÂ √≈Ò ÁΔ ’ÀÁ ÁΔ √˜≈ ÓºË ÍzÁ∂Ù, ’È≈‡’ √»Ï∂
«¬√ÁΔ ¿∞Á≈‘‰ ‘À Ì≈Ú∂∫«’ ’È≈‡’ «Úº⁄ ’ª◊√
√’≈ ¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬√ ’≈˘È ˘ Ú≈«Í√ ÒÀ
«Ò¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ ◊∞‹≈ «Úº⁄ ÓØÁΔ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ʺÒ∂
◊¿± º«÷¡≈ Á≈ Í≈÷≥‚ «¬ºÊØ∫ º’ ÚË ⁄πº’≈ ‘À «’ ◊¿±¡ª
Ò¬Δ «⁄º‡∂ ÓØÂΔ¬∂ Á∂ ¡≈Í∂ÙÈ Â∂ Á≥Áª Á∂ ¡≈Í∂ÙȪ
Ò¬Δ ’∂∫Á ÷ØÒ∑∂ ‹≈ ‘∂ ‘È «¬√ ◊ºÒ ÁΔ ◊≈≥‡Δ ’ΔÂΔ
‹≈ ‘Δ ‘À «’ ◊¿± Ó≈Â≈ ˘ «¬‘Ȫ ¡≈Í∂ÙȪ Ò¬Δ C
«’ÒØÓΔ‡ ÂØ∫ ÚË∂∂ Á≈ √Î È≈ ÂÀ¡ ’È≈ ÍÚ∂Õ Í
«¬√∂ ◊∞‹≈ Á≈ ÓÈ∞º÷Δ «Ú’≈√ ͺ÷Ø∫ ‘≈Ò ‘À «’ «¬ºÊ∂
’∞ÍØÙ‰ Á∂ «Ù’≈ Ϻ«⁄¡ª Á≈ ¡È∞Í≈ (DE%) √‘≈≈
Ó≈»ÊÒ Á∂ ◊ΔÏ ¡ÎΔ’Δ ÓπÒ’ª (CE%) ÂØ∫ ÚΔ «˜¡≈Á≈
‘ÀÕ «¬‘Ȫ ’≈˘Èª ≈‘Δ∫ «¬’ Ú≈ Î∂ √≥ÿ «¬º’ Í≈√∂
ª «‘≥Á» ¡≈Ï≈ÁΔ ¿∞μÂ∂ ¡≈͉≈ «Ú⁄≈Ë≈’ ◊ÒÏ≈
ÚË≈¿∞‰ Á≈ ÔÂÈ ’ «‘≈ ‘À, È≈Ò ‘Δ √≥ÿ «’¿∞∫«’
Óπ√«ÒÓ ¡≈Ï≈ÁΔ Â∂ Á«ˇÂ «‹‘Û∂ Ó≈√≈‘≈Δ ‘È ¡Â∂
◊¿±Ó≈√ ÷ªÁ∂ ‘È «¬√Á≈ «ÚØË ’È◊∂, ¿∞√˘ ¡Ë≈
ω≈ ’∂ «‘≥Á»¡ª «Úº⁄ ¡≈͉≈ ȯ Á≈ ’≈ØÏ≈ Â∂˜
’È Ò¬Δ Ï‘≈È≈ ÿÛ «‘≈ ‘ÀÕ ÏΔ.‹∂.ÍΔ Á≈ √≈Ï’≈
Ó≥ÂΔ ¡π‰ ÙØΔ ÚΔ «¬‘ ’«‘ «‘≈ ‘À «’ ÓØÁΔ √’≈
Á≈ ÓÈÓØ‘È √’≈ È≈ÒØ∫ ÈΔÂΔ¡ª ͺ÷Ø∫ ’Ø¬Δ Î’ È‘Δ∫
‘ÀÕ ¡π‰ ÙØΔ È∂ ÓØÁΔ √’≈ Â∂ ’≈ÍØ∂‡ ͺ÷Δ Â∂ «Î’»
«√¡≈√ Á∂ Ó∂Ò Â∂ „∞º’ÚΔ∫ «‡ºÍ‰Δ ’«Á¡ª «’‘≈ «’
ÓØÁΔ √’≈ ’ª◊√+◊ª ÁΔ √’≈ ‘ÀÕ √≈˘ ÓØÁΔ Á∂
«¬√ «Î’» ¬∂‹≥‚∂ ˘ «√ºË∂ ÓºÊ∂ ‡º’‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ‘ÀÕ
18

ÈÚøÏ-B@AE

ˆÁ Ò«‘ ÁΔ ËÛ’ÁΔ »‘ √È ó Ù‘ΔÁ ’Â≈ «√øÿ √≈Ì≈
«‹È∑ª «Úº⁄ ÓÀ‚Ó ’≈Ó≈ Á≈ ÚøÁ∂ Ó≈ÂÓ, «Ù¡≈Ó «¥ÙÈ
ÚÓ≈ Á≈ «¬ø‚Δ¡È √ØÙ«Ò√‡ Â∂ Â≈’È≈Ê Á≈√ Á≈ ÎΔ
«‘øÁ√
Ø Â≈È ¡≈«Á ¡ıÏ≈ª È∂ ÚȉÔØ◊ ØÒ ¡Á≈ ’ΔÂ≈Õ
BC ¡ÍÃÀÒ AIAC ˘ ¡≈√‡Δ¡≈ «Úº⁄ ÍÀ√∂«Î’
¡À√Ø√Δ¬∂ÙÈ ¡≈¯ «‘øÁ Í≈‡Δ Á≈ ◊·È ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
«‹√ Á≈ ÍÃË≈È √Ø‘‰ «√øÿ Ì’È≈, ÓΔ ÍÃË≈È ’∂√
«√øÿ ·º·◊Û∑, Ò≈Ò≈ ‘«Á¡≈Ò, ÷‹≈È⁄Δ ’≈ÙΔ ≈Ó
ÓÛΩÒΔ Â∂ ‹≈«¬ø‡ √’ºÂ Ò≈Ò≈ ·≈’ «√øÿ ˘ ω≈«¬¡≈
«◊¡≈Õ Í≈‡Δ ÁΔ √Ê≈ÍÈ≈ Á∂ È≈Ò ‘Δ «‘øÁØ√Â≈È ˘
¡˜≈Á ’≈¿π‰ Á≈ ÍÃØ◊≈Ó ¿πÒΔ«’¡≈ «◊¡≈Õ Í≈‡Δ
Á∂ ÍÃØ◊≈Ó ˘ ÒØ’ª º’ Í‘πø⁄≈¿π‰ Ò¬Δ ¡ıÏ≈ ’º„‰
ÁΔ Â‹ÚΔ˜ Í∂Ù ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ˆÁ È≈Ó ¡ıÏ≈ ’º„‰
Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «‹√˘ Ï‘π √ÓÊÈ «Ó«Ò¡≈Õ
’Â≈ «√øÿ √≈Ì≈ ˘ «¬√Á∂ √øÍ≈Á’Δ ÏØ‚ «Úº⁄
Ù≈«ÓÒ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ Ò≈Ò≈ ‘«Á¡≈Ò «¬√Á∂ Óπº÷
√øÍ≈Á’ √ÈÕ ÈÚøÏ AIAC ˘ «¬√Á≈ Í«‘Ò≈ ¡ø’
’º«„¡≈ «◊¡≈Õ Ôπ◊ªÂ ¡≈ÙÓ, «¬√ ¡ıÏ≈ Á≈ Óπº÷
Á¯Â √ΔÕ Á¯Â Á≈ √≈≈ ’øÓ ’Â≈ «√øÿ ‘Δ √ªÌÁ≈
√ΔÕ ¤Í≈¬Δ ÂØ∫ ÒÀ ’∂ ¿πÁ» Ò∂÷ª Á≈ ¿πÒºÊ≈ ’’∂ Í≥‹≈ÏΔ
«Úº⁄ ¤≈͉≈ ’Â≈ «√øÿ Á≈ ‘Δ ’øÓ √ΔÕ ˆÁ ¡ıÏ≈
¬∂È≈ Ó’Ï»Ò ‘Ø«¬¡≈ «’ Í≈‡Δ ÁΔ Í«‘⁄≈‰ ÚΔ ˆÁ
Í≈‡Δ Á∂ ÂΩ ”Â∂ √Ê≈«Í ‘Ø ◊¬ΔÕ ˆÁ Í≈‡Δ Á∂ «ÓºÊ∂
ÍÃØ◊≈Ó ¡Èπ√≈ √≈Ì≈ Ì≈ ¡≈ «◊¡≈Õ ¿π‘Ȫ «ÁȪ
«Úº⁄ ¡ÓΔ’≈ ÂØ∫ ¡≈¿π‰ Ú≈Ò∂ Ì≈ÂΔ¡ª ÁΔ Íπº¤ÍÛÂ≈Ò Ï‘π ‘πøÁΔ √ΔÕ Í ’Â≈ «’√∂ Â∑ª Ì≈Â
¡≈¿π‰ «Úº⁄ √¯Ò ‘Ø «◊¡≈Õ ÍπÒΔ√ ˘ ⁄’Ó≈ Á∂‰≈,
Ì∂√ ÏÁÒ‰≈, ÁπÙÓ‰ ˘ ◊πÓ≈‘ ’È «Úº⁄ Ó≈«‘ ‘؉
Á∂ Ï‘π √≈∂ «’º√∂ ¿π√ È≈Ò ‹πÛ∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ ’Â≈ «√øÿ
«¬º’ √¯Ò ‹ºÊÏ
∂ Á
ø ’≈ ÚΔ √ΔÕ ¿π√È∂ «ÚÙ‰»ø ◊‰∂Ù «Í≥◊Ò∂
ÁΔ ÓºÁÁ È≈Ò Ïø◊≈Ò Á∂ Á∂Ù Ì◊ª È≈Ò ÚΔ √øÍ’
ω≈«¬¡≈Õ «‹‘Û∂ Ïø ◊ ≈Ò Á∂ «¬È’Ò≈ÏΔ Úº ÷ -B
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª «Úº⁄ ’øÓ ’Á∂ √È, ¿πÈ∑ª ˘ «¬’º·∂ ’ΔÂ≈
Â∂ «¬º’ √ªfiΔ ’Ó∂‡Δ ω≈’∂ ˆÁ Á∂ ’øÓ ˘ ¡º◊∂
ÚË≈«¬¡≈Õ ˆÁ Í≈‡Δ Á∂ ÍÃØ◊≈Ó ÓπÂ≈«Ï’ ÎΩ‹Δ
¤≈¿π‰Δ¡ª «Úº⁄ ψ≈Ú ’≈¿π‰ Á∂ ȘΔ¬∂ È≈Ò
¡øÏ≈Ò≈, Ò÷È¿», Ó∂·, ¡Ò≈‘≈Ï≈Á, ÏÈ≈√, ÁΔÈ≈Íπ,

¡º‹ ¡√ƒ ’Â≈ «√øÿ √≈Ì∂ Á≈ A@@Úª Ù‘ΔÁΔ
«Á‘≈Û≈ ÓÈ≈ ‘∂ ‘ªÕ ˆÁ Ò«‘ ¡øÁ ’Â≈ «√øÿ
√≈Ì∂ Á≈ ¡«‘Ó √Ê≈È ˛Õ «’√∂ ÚΔ Á∂Ù Á∂ ≈‹ÈΔÂ’,
¡≈«Ê’ Â∂ √º«Ì¡≈⁄≈’ ‘≈Ò≈ ‘Δ ‘πøÁ∂ ‘È ‹Ø Ò«‘ª
˘ ‹ÈÓ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ Ò«‘ª È≈«¬’ «√‹ÁΔ¡ª ‘È Â∂
È≈«¬’ Ò«‘ª ˘ ◊ÂΔ ÍÃÁ≈È ’Á∂ ‘ÈÕ Ì≈ ¡øÁ
ÚΔ ¡ø◊∂‹ª È∂ AGEG ÁΔ ÍÒ≈√Δ ÁΔ ÒÛ≈¬Δ «‹ºÂ‰ ÂØ∫
Ï≈¡Á ¬Δ√‡ «¬ø‚Δ¡≈ ’øÍÈΔ È∂ ¡≈Í‰Δ ´º‡ Â∂‹ ’
«ÁºÂΔÕ Ì≈ Ú≈√Δ¡ª ÁΔ ’ΔÂΔ ¡øÈ∑Δ ´º‡, ‹Ï,
«’√≈Ȫ ”Â∂ ‡À’√ª Á≈ Ì≈, Ìπ÷ÓΔ, Ò◊≈Â≈ ÍÀ ‘∂
¡’≈Ò, ¡≈͉∂ ‘Δ Á∂Ù ¡øÁ Ï∂◊≈È◊Δ Á≈ ¡«‘√≈√,
«ÚÁ∂ Ù ª «Úº ⁄ ◊¬∂ Ì≈ÂΔ «’ÂΔ¡ª È≈Ò ‘Ø ‘∂
Áπ«ÚÚ‘≈ È∂ ‘Δ ˆÁ Ò«‘ Ò¬Δ ˜ÓΔÈ «Â¡≈
’ΔÂΔÕ AIÚƒ √ÁΔ Á∂ ¡÷Δ Â∂ B@Úƒ √ÁΔ Á∂ Ùπ» «Úº⁄
’˜∂ Á∂ Ì≈ ‘∂· ÁºÏΔ «’√≈ÈΔ È∂ ¡≈͉∂ ÿ ÁΔ¡ª
‘≈Òª √πË≈È Ò¬Δ «ÚÁ∂Ùª ÚºÒ πı ’ΔÂ≈Õ «‹‘Ȫ
«Úº⁄ BC Ó¬Δ AHIF ”⁄ Óø◊Ò «√øÿ Â∂ √≈«‘Ï ’Ω Á≈
‹≈«¬¡≈ ’Â≈ «√øÿ ÚΔ √ΔÕ «ÍÂ≈ ÁΔ ÓΩ Ï⁄ÍÈ
«Úº⁄ ‘Δ ◊¬Δ √ΔÕ Á≈Á∂ Â∂ ⁄≈⁄∂ ÁΔ Á∂÷-∂÷ ‘∂· A@Úƒ
º’ ÍÛ∑≈¬Δ ’ΔÂΔÕ HÚƒ ’Ò≈√ ÂØ∫ Ï≈¡Á IÚƒ Â∂ A@Úƒ
¡≈͉∂ ⁄≈⁄∂ ’ØÒ ¿πÛΔ√≈ «Ú÷∂ ‹≈ ’∂ ’ΔÂΔÕ ¡≈͉Δ
¿π⁄∂Δ «Úº«Á¡≈ ÍÃ≈ÍÂΔ Ò¬Δ ¿π‘ ¡ÓΔ’≈ ⁄Ò≈ «◊¡≈Õ
¡≈Í‰Δ ÂΔ÷‰ ÏπºËΔ Â∂ ‘≈˜‹Ú≈ÏΔ ’≈È «¬ÓΔ◊∂ÙÈ
ÁΔ Íπº¤-ÍÛÂ≈Ò «Úº⁄ √¯Ò ‘Ø «◊¡≈Õ ¡ÓΔ’≈ ÁΔ
Ï’Ò∂ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ «Úº⁄ Á≈÷Ò≈ ÒÀ «Ò¡≈Õ ÍÛ∑≈¬Δ Á∂
È≈Ò-È≈Ò ’øÓ ’È≈ ÚΔ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ ¡ÓΔ’≈ Â∂
’È∂‚≈ «Úº⁄ Ú√∂ «‘øÁπ√Â≈ÈΔ¡ª ˘ «¬ºÊ∂ È√ÒΔ «ÚÂ’∂
Á≈ «Ù’≈ ‘؉≈ «Í¡≈Õ ◊πÒ≈Óª Ï≈∂ ‘؇Ҫ, Ϻ√ª, ‡≈Óª,
«√È∂Ó≈ ‘≈Òª ◊ºÒ ’Δ ‹ÈÂ’ Ê≈Úª ”Â∂ ¿πÈ∑ª ˘ Â∑ªÂ∑ª ÁΔ¡ª ◊ºÒª √π‰ÈΔ¡ª ÍÀ∫ÁΔ¡ªÕ ¡˜≈Á ÓπÒ’ «Úº⁄
¡≈ ’∂ ÚΔ ‹∂ ◊πÒ≈ÓΔ ¿πÈ∑ª Á≈ «Íº¤≈ È‘ƒ ¤º‚ ‘Δ √Δ
ª ¿πÈ∑ª ˘ ¡≈͉∂ ÓπÒ’ ÁΔ ◊πÒ≈ÓΔ Á≈ ÏÛΔ «ÙºÁÂ
È≈Ò ¡«‘√≈√ ‘Ø«¬¡≈Õ ’Â≈ «√øÿ ÚΔ «¬È∑ª ‘≈Òª
ÂØ∫ ÍÃÌ≈«Ú ‘؉ ÂØ∫ È≈ «‘ √«’¡≈Õ «¬È∑ª ‘≈Òª È∂
«‘øÁØ√Â≈ÈΔ ’≈«Ó¡ª ¡øÁ ≈‹√Δ ⁄∂ÂÈÂ≈ ÍÀÁ≈ ’ΔÂΔÕ
«‘øÁΔ ¡ıÏ≈ª È∂ «¬√˘ ‘Ø «È÷≈È Á≈ ’øÓ ’ΔÂ≈Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

19

ÈÚøÏ-B@AE

«√º‡∂ Ú‹Ø∫ Ï‘π √≈∂ ˆÁΔ¡ª ˘ Ϊ√Δ¡ª, ’≈Ò∂ Í≈‰Δ¡ª
ÁΔ¡ª √˜≈Úª ‘Ø ◊¬Δ¡ªÕ «¬ø◊ÒÀ∫‚ Â∂ ¡ÓΔ’≈ ÁΔ √øËΔ
‘Ø ◊¬ΔÕ ¡ÓΔ’≈ «Ú⁄Ò∂ ˆÁΔ¡ª ˘ ÎÛ’∂ Ì≈Â
Ì∂«‹¡≈ ‹≈‰ Òº◊≈Õ «¬√Á∂ Ï≈Ú‹»Á ˆÁΔ¡ª È∂ «‘øÓÂ
È‘ƒ ‘≈Δ Â∂ «ÚØË ‹≈Δ º«÷¡≈Õ ÈÚ∂∫ √Â∂ ÂÒ≈Ù‰∂
Ùπ» ’ΔÂ∂Õ
¿π‘ √Óª ÁπÈΔ¡≈ «Úº⁄ ¿πμÊÒ-ÍπºÊÒ Á≈ √Óª √ΔÕ
AIAG «Úº⁄ »√ «Úº⁄ «¬È’Ò≈Ï ‘Ø ¸º’≈ √ΔÕ ¿π√Á≈
ÍÃÌ≈Ú ˆÁΔ¡ª ”Â∂ ÍÀ‰≈ ÚΔ Ò≈˜ÓΔ √ΔÕ »√ Á∂
«¬È’Ò≈Ï ˘ √Ófi‰ Ò¬Δ ÂÈ «√øÿ øË≈Ú≈ ÁΔ
¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· «¬º’ ÚÎÁ ÙΔ¡≈ «◊¡≈Õ «‹È∑ª È∂ ÂΔ√Δ
’«Ó¿»«È√‡ «¬ø‡ÈÀÙÈÒ «Úº⁄ «‘º√≈ «Ò¡≈Õ ˆÁΔ¡ª
Á∂ ¡≈◊»¡ª È∂ F Ó‘ΔÈ∂ »√ «Úº⁄ «‘’∂ ¿πμÊØ∫ Á∂ ÍÃØÒ∂Â≈Δ
«¬È’Ò≈Ï ˘ √Ófi‰ Á≈ ÔÂÈ ’ΔÂ≈Õ ÂΔ√Δ
’«Ó¿»«È√‡ «¬ø‡ÈÀÙÈÒ Á∂ ÓÂ∂ ¡Èπ√≈ ‹◊ΔÁ≈Δ
Â∂ ’ΩÓΔ ¡˜≈ÁΔ Ò¬Δ √≈Ó≈‹ «÷Ò≈¯ √øÿÙ ÁΔ √∂Ë È∂
ˆÁ Ò«‘ ˘ ÈÚƒ «ÁÙ≈ «ÁºÂΔÕ »√Δ «¬È’Ò≈Ï Á∂
ÍÃÌ≈Ú Â«‘ ‘Δ AIBF «Úº⁄ “«’ÂΔ” È≈Ó’ Í⁄≈
’º«„¡≈ «◊¡≈Õ Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ Â∂ ¿π‘Ȫ Á∂ √≈ÊΔ ˘
ÚΔ ˆÁΔ¡ª ÁΔ «Ú⁄≈Ë≈≈ ÁΔ «ÈøÂÂ≈ ‘Δ «’‘≈
‹≈ √’Á≈ ˛Õ ’Â≈ «√øÿ √≈Ì≈ ¿π‘Ȫ Á≈ ¡≈ÁÙ
√Δ, ¿π‘ √≈Ì∂ ÁΔ ÎØ‡Ø ‘Ó∂Ù≈ ¡≈Í‰Δ ‹∂Ï «Úº⁄ ÷Á≈
√ΔÕ «’ÂΔ ¡ıÏ≈ Ò¬Δ «Ò÷Á≈ ÚΔ «‘≈Õ »√Δ ¥ªÂΔ
ÂØ∫ ÍzÌ≈«Ú √ΔÕ ‘«Ê¡≈ÏøÁ √øÿÙ ≈‘ƒ ¡ÓΔ’≈ ˘
’º„‰ Á≈ ‘Ó≈«¬ÂΔ √ΔÕ ˆÁ Ò«‘ ¡≈͉∂ «Ú√∂ ÁΔ¡ª
Ò«‘ª Á∂ ÍÃÌ≈Ú Â«‘ ¡≈˜≈ÁΔ ÁΔ ÒÛ≈¬Δ ÁΩ≈È
‘≈ª Á∂ Ï≈Ú‹»Á ϺÏ ¡’≈ÒΔ¡ª, «’ÂΔ Í≈‡Δ, Ì◊Â
«√ø ÿ Â∂ √≈ÊΔ¡ª, ’«Ó¿» « È√‡ «¬È’Ò≈ÏΔ¡ª Â∂
È’√ÒÏ≈ÛΔ ≈‘ƒ ¡º‹ ÚΔ ‹≈Δ ˛Õ Á»√∂ Í≈√∂ ¬∂. «‘¿»Ó
ÚºÒØ∫ ω≈¬Δ ’ª◊√ Í≈‡Δ ¡ø◊∂‹ª ÁΔ¡ª ÒØÛª
¡Èπ√≈ ω≈¬Δ Í≈‡Δ √Δ «‹√ Á≈ «⁄‘≈ ◊ªËΔ Â∂
È«‘» Á∂ »Í «Úº⁄ √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈Õ ’ª◊√ Í≈‡Δ Â∂
ˆÁ Í≈‡Δ «Úº⁄ Óπº÷ Ú÷∂Úª «¬‘ √Δ «’ ’ª◊√
Í≈‡Δ ¡ø◊∂‹ª ÂØ∫ ’πfi √‘»Òª ÒÀ‰ º’ √Δ«Ó √Δ
‹ÁØ∫«’ ˆÁ Í≈‡Δ Á≈ ¡≈͉≈ ÍÃØ◊≈Ó √Δ «‹√
¡Èπ√≈ ¿π‘ ¡ø◊∂‹ª ˘ ÏÒ-Í»Ú’ ÷Á∂Û Á∂‰≈ ⁄≈‘πøÁ∂
√È Â∂ Í»È ¡˜≈ÁΔ ÁΔ Óø◊ ’Á∂ √ÈÕ ’ª◊√ Í≈‡Δ
ª AIBI º’ ¡ËΔÈ ≈‹ ÁΔ ‘Δ Óø◊ ’ÁΔ ‘ΔÕ «¬‘
Ú÷∂Úª ¿πÈ∑ª Á∂ ¡ÓÒ «Úº⁄ ÚΔ «Á√Á≈ ˛ «’ ˆÁΔ

ÎÀ˜≈Ï≈Á ¡≈«Á ¤≈¿π‰Δ¡ª «Úº⁄ √øÍ’ ω≈¬∂Õ BA
¡ÍÃÀÒ AIAE ˘ ˆÁ ’È Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
Í Óπ÷Ï «¥Í≈Ò «√øÿ ÚºÒØ∫ √’≈ ˘ «¬ÂÒ≈‘ ’
«ÁºÂΔ ◊¬Δ Â∂ ÂΔ’ ÏÁÒ ’∂ AI ÎÚΔ ’ «ÁºÂΔÕ
Í ¡ø◊∂‹ª ˘ ¿π√Á≈ ÚΔ ÍÂ≈ ⁄ºÒ «◊¡≈Õ Ï‘π √≈∂
ˆÁΔ ÎÛ∂ ◊¬∂ Í ’Â≈ «√øÿ «Î ÚΔ ¸ºÍ ’’∂
È‘ƒ ÏÀ«·¡≈Õ
¿π√È∂ ˆÁ Á≈ ÍÃ⁄≈ ‹≈Δ º«÷¡≈Õ AH √≈Ò≈
’Â≈ Óπ÷Ï ÁΔ «¬ÂÒ≈‘ Â∂ ÍπÒΔ√ Á∂ ‘ºÊ ¡≈ «◊¡≈Õ
ÍπÒΔ√ È∂ «◊ÃÎÂ≈ ’’∂ ’Â≈ «√øÿ ˘ AB Ó≈⁄
AIAE ˘ Ò≈‘Ω ÁΔ √À∫‡Ò ‹∂Ò∑ Ì∂‹ «ÁºÂ≈Õ ÏÂ≈ÈÚΔ
‹º‹ È∂ FA ÁØÙΔ¡ª «Úº⁄Ø∫ √Ì ÂØ∫ Ó‘ºÂÚÍ»È Â∂ ıÂÈ≈’
’Â≈ «√øÿ ˘ Óø«È¡≈ «’ «¬√È∂ ¡ÓΔ’≈ ÂØ∫ ÒÀ ’∂
Ì≈ Á∂ ‘ ’ØÈ∂ «Úº⁄ ¡≈Í‰Δ Ì»«Ó’≈ «ÈÌ≈¬Δ ˛Õ
ÏÂ≈ÈÚΔ ‘’»Ó È∂ ¿π√˘ Ϊ√Δ ÁΔ √˜≈ √π‰≈ «ÁºÂΔÕ
√≈Ì∂ ÁΔ ˆÁ Í≈‡Δ È∂ Â≈’ Á∂ ˜Ø È≈Ò ¡ø◊∂‹ª
˘ ’º„‰ Á≈ ‘Ω√Ò≈ ’ΔÂ≈Õ ˆÁ Í≈‡Δ ‘Δ «‘øÁØ√Â≈È
ÁΔ ¡«‹‘Δ Í«‘ÒΔ Í≈‡Δ ˛ «‹√È∂ √øÍ»È ¡˜≈ÁΔ Á≈
È≈‘≈ «ÁºÂ≈Õ «‹√Á≈ ¡≈͉≈ fiø‚≈ √ΔÕ «‹√Á≈ ¡≈͉≈
ÍÃ◊
Ø ≈Ó √Δ, ‹Ø ‘«Ê¡≈ÏøÁ ‘Ø ’∂ ¡ø◊∂‹Δ ≈‹ Á≈ ÷≈ÂÓ≈
⁄≈‘πøÁ∂ √ΔÕ ‹∂’ Á∂Ù ÁΔ ¡˜≈ÁΔ ÁΔ ÒÛ≈¬Δ Â∂ «È◊≈‘
Ó≈Δ¬∂ ª ÍÂ≈ ⁄ÒÁ≈ ˛ «’ ¡˜≈ÁΔ ÁΔ ÒÛ≈¬Δ ÁΩ≈È
ÁØ «Ú⁄≈Ë≈≈Úª ÁΔ ÒÛ≈¬Δ ÚΔ È≈Ò-È≈Ò ⁄ºÒ ‘Δ
√ΔÕ «¬º’ «Ú⁄≈Ë≈≈ √Δ ˆÁ Ï≈«Ï¡ª ÁΔ «‹È∑ª Á≈
Ó≈‚Ò AHEG Á≈ Óø◊Ò Íª‚∂ Á≈ ˆÁÕ «‹‘ÛΔ ’»«’¡ª
Á∂ »Í «Úº⁄ Â∂ «Î ˆÁ Ò«‘, ϺÏ ¡’≈ÒΔ, «’ÂΔ
Í≈‡Δ, Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ Â∂ √≈ÊΔ¡ª ÁΔ Ò«‘ Á∂ ÂΩ
”Â∂ Á∂÷Δ ‹≈ √’ÁΔ ˛Õ Á»√Δ ÒÛ≈¬Δ √Δ ’ª◊√ Í≈‡Δ
ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· «‹√Á∂ «⁄‘∂ ÓØ‘È Á≈√ ’Ó ⁄øÁ
◊ªËΔ Â∂ ‹Ú≈‘Ò≈Ò È«‘» √ÈÕ ˆÁΔ¡ª √≈‘Ó‰∂
AHEG Á∂ ˆÁ Á≈ ‘Δ «¬º’ Ó≈Â Ó≈‚Ò √ΔÕ «‹√˘
’Â≈ «√øÿ ÁΔ ˆÁ Í≈‡Δ È∂ Ò≈◊» ’È Á≈ ÔÂÈ
’ΔÂ≈Õ «¬‘ ˆÁΔ¡ª ÁΔ Á»-¡øÁ∂ÙΔ ‘Δ √Δ «’ ¿π‘Ȫ
È∂ ˆÁ Á≈ √Óª ¿π‘ ¸«‰¡≈ ‹ÁØ∫ ¡ø◊∂‹ √≈Ó≈‹
Í«‘ÒΔ √ø√≈ ‹ø◊ «Úº⁄ Ϋ√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √ΔÕ √øÌ≈ÚÂ
‹ø◊ Á≈ ¡øÁ≈‹≈ ÊØÛ≈ ◊Ò «È’«Ò¡≈Õ ‹ø◊ Ò∂‡ ‘Ø
◊¬Δ Í ˆÁΔ¡ª È∂ ¡≈Í‰Δ «ÓºÊΔ ÂΔ’ ˘ ÏÁÒ‰≈
¿π μ «⁄ È≈ √Ó«fi¡≈Õ Í Óπ ÷ Ïª ÁΔ Óπ ÷ ÏΔ Â∂
≈‹ÈΔ«Â’ «Â¡≈Δ ÁΔ ÿ≈‡ ’≈È √¯ÒÂ≈ È≈ «ÓÒΔÕ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

20

ÈÚøÏ-B@AE

«√‘ √‘»Òª, ÿ «¬ºÊØ∫ º’ «’ √Û’ª, ◊ÒΔ¡ªÈ≈ÒΔ¡ª Â∂ Í≈‰Δ ÁΔ √Óº«√¡≈ ÚΔ ‘ºÒ ’È Á∂ √ÓºÊ
È‘ƒÕ «‹√ Â∑ª ˆÁΔ Ï≈Ï∂ ¡≈Í‰Δ¡ª ÓπÙ’Òª Á∂ ‘ºÒ
Һ̉ Ò¬Δ ¡ÓΔ’≈-’È∂‚≈ «Úº⁄ ◊¬∂, ¡º‹ Á∂ ÈΩ‹Ú≈È
ÚΔ Ï∂π˜◊≈Δ Á∂ √Â≈¬∂ «ÚÁ∂Ùª ÚºÒ πı ’ ‘∂ ‘ÈÕ
Í √≈Ó≈‹Δ ÍÃÏøË √ø’‡ Á≈ «Ù’≈ ‘؉ ’’∂ ¿πμÊ∂ ÚΔ
π˜◊≈ Á∂ ÓΩ’∂ Ò◊≈Â≈ ÿ‡Á∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ √≈Ó≈‹Δ
Á∂Ù ¡≈͉∂ √ø’‡ Á≈ ‘ºÒ ÂΔ√Δ ÁπÈΔ¡≈ Á∂ Á∂Ùª Á∂
ÒØ’ª ”Â∂ Ì≈ Í≈’∂ ÒºÌ ‘∂ ‘ÈÕ «‹√ ’’∂ √≈Ó≈‹Δ
Â≈’ª Â∂ ÂΔ√Δ ÁπÈΔ¡≈ Á∂ Á∂Ùª, ÁÏ≈¿π‰ Ú≈Ò∂ Â∂
ÁÏ≈¬∂ ‹≈‰ Ú≈Ò∂, √Ó≈«¬¡≈ Â∂ «’Â, «Í¤ª‘«÷⁄» Â∂
«¬È’Ò≈ÏΔ¡ª «Ú⁄’≈ «ÚØË «Âº÷∂ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ «¬È∑ª
‘≈Òª Á≈ ‡≈’≈ ’È Ò¬Δ ’Â≈ «√øÿ √≈Ì∂ Ú◊∂
È≈«¬’, ˆÁ Í≈‡Δ Ú◊Δ ‹≈ÏÂ≈ÏºË Í≈‡Δ ÁΔ
˜» ˛Õ √Óª Óø◊ ’Á≈ ˛ «’ «¬‘ ‘Ø’≈ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂,
ˆÁ, ˆÁ, ˆÁ, «¬º’ ‘Ø ˆÁÕ

¡ø◊∂‹ ÎΩ‹ª «Úº⁄ ψ≈Ú Á≈ ÍÃØ◊≈Ó ¿πÒΔ’ ’∂
ψ≈Ú ’Ú≈ ‘∂ √ÈÕ Á»√∂ Í≈√∂ ◊ªËΔ Í«‘ÒΔ √ø√≈
‹ø◊ ÓΩ’∂ ◊π‹≈ Á∂ «Íø‚ª «Úº⁄ ÿπøÓ ’∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ˘
¡ø◊∂‹ª ÁΔ ÎΩ‹ «Úº⁄ ÌÂΔ ‘؉ Ò¬Δ Í∂Ã «‘≈ √ΔÕ ‘Ø
ÚΔ Ï‘π √≈Δ¡ª ¿πÁ≈‘‰ª ÓΩ‹»Á ‘È «‹ºÊ∂ ◊ªËΔ È∂
¡ø◊∂‹ Ì◊ÂΔ Á≈ √ϻ «ÁºÂ≈Õ Í«‘ÒΔ √ø√≈ ‹ø◊ Á∂
fiøÏ∂ ¡ø◊∂‹, ÙΔ¡È «¬È’Ò≈Ï, ⁄ΔÈΔ «¬È’Ò≈Ï ÁΔ
Á√Â÷ Â∂ ÁπÈΔ¡≈ Ì «Úº⁄ ¿πμ· ‘Δ¡ª ’ΩÓΔ Ò«‘ª
Á∂ ¿πÌ≈ ÂØ∫ ÌÀ¡-ÌΔ Ì≈ ÁΔ ≈‹√ºÂ≈ ¡≈͉∂ Í÷∂
‘ج∂ ÁÒ≈Òª ˘ √Ω∫Í ◊¬∂Õ «¬‘Ø ’≈È ˛ «’ ¡º‹ ÚΔ
Ì≈ ÁΔ ≈‹√ºÂ≈ Â∂ √≈Ó≈‹Δ¡ª, ÁÒ≈Ò Ì≈ÂΔ
‘≈’Óª Â∂ ‹◊ΔÁ≈ª Á≈ ◊·‹ØÛ ’≈Ï‹ ‘Ø¬Δ ÏÀ·≈ ˛Õ
¡º‹ Ì≈ÂΔ ÒØ’ ◊ΔÏΔ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘∂·ª ÚºÒ √’ ‘∂ ‘È
Â∂ √Ó≈¬∂Á≈ ‘≈’Óª Á∂ √Ó≈¬∂ «Úº⁄ ¡Ê≈‘ Ú≈Ë≈ ‘Ø
«‘≈ ˛Õ «‹È∑ª ´‡∂Δ¡ª √≈Ó≈‹Δ Ù’ÂΔ¡ª ˘ Ï≈‘
’º„‰ Ò¬Δ ˆÁΔ¡ª, ϺÏª, ’»«’¡ª, Ì◊ «√øÿ ‘Øª
È∂ Ϊ√Δ¡ª Á∂ º√∂ ¸øÓ∂, ’≈Ò∂ Í≈‰Δ¡ª ÁΔ¡ª √˜≈Úª
’º‡Δ¡ª, ‹∂Ò∑ª «Úº⁄ √ÛÁ∂ ‘∂Õ ¡º‹ Ì≈ Á∂ ÁÒ≈Ò
‘≈’Ó ¿π‘Ȫ √≈Ó≈‹Δ Ï‘π’ΩÓΔ ’øÍÈΔ¡ª ˘ Ì≈ «Úº⁄
«Ò¡≈¿π‰ Ò¬Δ «ÚÁ∂Ùª «Úº⁄ ‹≈ ’∂ Ò∂ÒÛΔ¡ª ’º„ ‘∂
‘ÈÕ ¿π‘Ȫ ’øÍÈΔ¡ª Á∂ √Â∂ «Úº⁄ ¡≈¿π‰ Ú≈ÒΔ¡ª
√Ì π’≈Ú‡ª ˘ Á» ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ Ì≈ÂΔ «’ÂΔ¡ª
ÁΔ ´º‡ ÁΔ ÷πºÒΔ ¤πº‡Δ «ÁºÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ «’ ’≈˘Èª
«Úº⁄ Ó≈Ò’ª ͺ÷Δ √Ø˪ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ «’√≈Ȫ
ÁΔ ˜ÓΔÈ ‘ۺ͉ Ò¬Δ Ì»ÓΔ ◊둉 «ÏºÒ «Ò¡ªÁ≈ ‹≈
«‘≈ ˛Õ «Ú’≈√ Á∂ Ȫ ‘∂· ˜ÏÁ√ÂΔ «’√≈Ȫ ÁΔ
˜ÓΔÈ ¿πÁÔØ◊ÍÂΔ¡ª ˘ «ÁºÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ
Á≈ √ø’‡ «√ ⁄Û’∂ ÏØÒ «‘≈ ˛Õ Á∂Ù Á≈ «’√≈È
÷πÁ’πÙΔ¡ª ’ «‘≈ ˛Õ «’√≈Ȫ-Ó˜Á»ª ÁΔ ¡≈Ú≈˜
√π‰È ÁΔ Ï‹≈«¬ √’≈ ’≈Ò∂ ’≈˘È ω≈’∂ √øÿÙª
˘ ÁÏ≈¿π‰ Á≈ √Â≈ ¡÷«Â¡≈ ’ ‘Δ ˛Õ ÒØ’ ÿØÒª
˘ ̇’≈¿π‰ Ò¬Δ Ë≈«Ó’ ÓπºÁ∂ ¿πÌ≈∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÙÃΔ ◊π» ◊ÃøÊ √≈«‘Ï ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ ’Ú≈’∂
ÒØ’ª ˘ ¡≈Í√ «Úº⁄ ÒÛ≈¿π‰ ÁΔ¡ª ⁄≈Òª ⁄ºÒΔ¡ª ‹≈
‘Δ¡ª ‘ÈÕ ◊¿» Ó≈√ Á∂ È≈Ó ”Â∂ ≈‹ÈΔÂΔ ’ΔÂΔ ‹≈
‘Δ ˛Õ «‘øÁ»¡ª Â∂ Óπ√ÒÓ≈Ȫ ˘ ¡≈Í√ «Úº⁄ ÒÛ≈¿π‰
ÁΔ¡ª ⁄≈Òª ⁄ºÒΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ «¬‘ √≈≈ ÚÂ≈≈
√Ófi‰ ÁΔ ˜» ˛Õ Ì≈ÂΔ ‘≈’Ó ÒØ’ª ÁΔ¡ª ¡√Ò
√Óºº«√¡≈Úª, Ï∂π˜◊≈Δ, ◊ΔÏΔ, Ìπº÷ÓΔ, «Ú«Á¡≈,
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

ÙØ’ √Ó≈⁄≈
‡À’ÈΔ’Ò √«Ú√ Ô±ÈΔ¡È Á∂ √≈Ï’≈ Óß‚Ò
ÍzË≈È, «‘≈ÚÒ Á√Â≈ ◊∞Í Á∂ √±Ï≈ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï,
«¬È’Ò≈ÏΔ ‹Ó‘±Δ Ò«‘ Á∂ ‘ÓÁÁ ¡Â∂ ‹ÈÂ’
√ßÿÙª Á∂ Í«‘∂Á≈ √≈ÊΔ ÓÈ‹Δ «√ßÿ ÁØª◊Ò≈
(◊∞Á≈√Í∞) Á≈ √ß÷∂Í «ÏÓ≈Δ «Í¤Ø∫ BH ¡’±Ï
B@AE «Á‘≈∫ ‘Ø «◊¡≈Õ ¡Á≈≈ «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈
≈‘ ÍzΔÚ≈ Á∂ Á∞÷ «Úμ⁄ ÙΔ’ ‘∞ßÁ≈ ‘ÀÕ

√‘≈«¬Â≈
Ó≈√‡ ’π Ò ÁΔÍ «√ø ÿ √» Ï ≈ ’Ó∂ ‡ Δ ÓÀ ∫ Ï
‚Δ.‡Δ.¡ÀÎ. ¡≈͉∂ «ÍÂ≈ ‹Δ √. ÓÈ‹Δ «√øÿ Á∂ ÌØ◊
”Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘ ˘ AE@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Á∂
‘ÈÕ ¡Á≈≈ Í«Ú≈ Á∂ Áπº÷ «Úº⁄ ÙΔ’ ‘πøÁ≈ ‘Ø«¬¡≈
√‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
«’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á∂ ÏÒ≈’ ÓØ◊≈-B Á∂
ÍÃ Ë ≈È Íà ◊ ‡ «√ø ÿ √≈λ Ú ≈Ò≈ ‹Δ ¡≈Í‰Δ Ó≈Â≈
√π÷Á∂Ú ’Ω ‹Δ ÁΔ ¡øÂÓ ¡Á≈√ ÓΩ’∂ ¡Á≈≈ √≈‚≈
≈‘ ˘ A@@@ π . √‘≈«¬Â≈ Ì∂ ‹ Á∂ ‘ÈÕ ¡Á≈≈
Í«Ú≈ Á∂ Áπº÷ «Úº⁄ ÙΔ’ ‘πøÁ≈ ‘Ø«¬¡≈ √‘≈«¬Â≈
Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
21

ÈÚøÏ-B@AE

Ù‘ΔÁ «◊¡≈È «√øÿ √øÿ≈ ˘ Ô≈Á ’«Á¡ª

ÓΩ‹»Á≈ ¸‰ΩÂΔ¡ª Á∂ ‘≈‰ Á≈ Ï‰Δ¬∂
Ò«‘ Á∂Ù ÁΔ ¡«‹‘Δ Ò«‘ ˛ «‹√È∂ Ì≈ÂΔ «¬«Â‘≈√
«Úº⁄ ¡«‹‘Δ ¿πμÊÒ-ÍπºÊÒ Ó⁄≈¬Δ «‹√È∂ √ØËÚ≈ÁΔ¡ª
¡Â∂ ÈÚ-√ØËÚ≈ÁΔ¡ª Á∂ ‘≈’Ó ‹Ó≈ÂΔ «’Á≈ ˘ ÒØ’ª
√≈‘Ó‰∂ Èø«◊¡ª ’’∂ º÷ «ÁºÂ≈Õ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª ‹ÈÂ’
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ’≈È≈«Ó¡ª Á∂ Í÷⁄∂ ¿π‚≈ ’∂ º÷ «ÁºÂ∂Õ
«¬√ Ò«‘ «Úº⁄Ø∫ ‹ÈÓΔ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) È∂
Á∂ÙÚ≈√Δ¡ª ˘ ÈÚ-‹Ó‘»Δ «¬È’Ò≈Ï Á≈ ÈÚª ÍÃØ◊≈Ó
«ÁºÂ≈Õ Á∂Ù Á≈ ÈÚª ‹Ó≈ÂΔ-«ÚÙÒ∂Ù‰ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ÈÚƒ
ÍÃË≈È ¡øÂ «ÚØËÂ≈¬Δ ¡Â∂ Óπº÷ «ÚØËÂ≈¬Δ¡ª √≈‘Ó‰∂
«Ò¡ªÁΔ¡ªÕ È’√ÒÏ≈ÛΔ Ò«‘ È∂ ’«Ó¿» « È√‡
«¬È’Ò≈ÏΔ¡ª ¡Â∂ √ØËÚ≈ÁΔ¡ª «Ú⁄’≈ «È÷∂Û∂ ÁΔ
Ò’Δ «÷º⁄ «ÁºÂΔÕ «¬√ Ò«‘ È∂ √≈‘Ó‰∂ «Ò¡ªÁ≈ «’
AIDG «Úº⁄ Á∂Ù ÁΔ ¡˜≈ÁΔ Á∂ Ȫ¡ ¿πμÂ∂ Ì≈ Ú≈√Δ¡ª
È≈Ò Úº‚≈ ËØ÷≈ ‘Ø«¬¡≈Õ ¡ø◊∂˜ ¡≈Í ÍÁ∂ «Íº¤∂ ⁄Ò∂
◊¬∂ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª ÈΔÂΔ¡ª ˘ Ì≈ÂΔ ‘≈’Óª È∂
‹≈Δ º«÷¡≈Õ Ì≈ÂΔ ’º⁄∂ Ó≈Ò ¡Â∂ Ì≈ÂΔ ÒØ’ª Á∂
÷» È -Í√ΔÈ∂ È≈Ò ÍÀ Á ≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ÏÂ≈ÈÚΔ
√Ó≈«¬¡≈ √πº«÷¡Â «‘≈ ¡Â∂ ¿π‘ √Ó≈«¬¡≈ ¡º‹
ÚΔ ¤≈Òª Ó≈’∂ ÚË «‘≈ ˛Õ Ì≈ÂΔ ‘≈’Óª È∂ ÁÒ≈Òª
ÁΔ Ì»«Ó’≈ «¬√ Ò¬Δ «ÈÌ≈¬Δ «’™«’ ¿π‘ √≈Ó≈‹ Á∂
ÁÒ≈Ò √È, Á∂Ù Á∂ ‘≈’Óª È∂ «¬√ ’’∂ ‘Δ Á∂Ù ÁΔ
¡≈˜≈ÁΔ Ò¬Δ ¿πμ·Δ¡ª Ò«‘ª ˘ ωÁ≈ √Ê≈È È‘ƒ
«ÁºÂ≈Õ «Î ÚΔ Á∂ÙÚ≈√Δ¡ª «Úº⁄ ⁄ø◊Δ¡ª ‹ΔÚÈ ‘≈Òª
ÍÃÎπºÒ ‘؉ ÁΔ¡ª ¡≈√ª ¿πÓΔÁª ‹◊≈¬Δ¡ªÕ Í «¬√
¡˜≈ÁΔ Á∂ ÁøÌ ‘∂· ¿π√≈«¡≈ «¬‘ ≈‹√Δ √Ó≈¬∂Á≈,
ÁÒ≈Ò √Ó≈¬∂Á≈ª-‹◊ΔÁ≈ª Á∂ «‘ºÂª ÁΔ Í»ÂΔ
’È Ò¬Δ ‘Δ Ï‰≈«¬¡≈ «◊¡≈ √ΔÕ «¬‘Ȫ ÁΔ «‘ºÂ
Í»ÂΔ «¬‘Ȫ Úº÷Δ¡ª-Úº÷Δ¡ª ’ΩÓΔ¡Âª ÁΔ¡ª «¬‘
¡≈√ª-¿πÓΔÁª Í»Δ¡ª È≈ ’ √’‰ ’≈È «¬‘Ȫ
’ΩÓΔ¡Âª «Úº⁄ Ï∂◊≈È◊Δ ÁΔ Ì≈ÚÈ≈ ‹Ø ÎÛÁΔ ◊¬ΔÕ
AIFG º’ Í‘πø⁄«Á¡ª ’¬Δ «’√≈È Ïˆ≈Úª ¿πμ·Δ¡ª
«‹‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ ͺ¤ÓΔ Ïø◊≈Ò Á∂ È’√ÒÏ≈ÛΔ ÂØ∫ ¿πμ·Δ
«’√≈È Ïˆ≈Ú √Ì ÂØ∫ ¡«‘Ó ˛Õ «¬√ Ò«‘ «Úº⁄ ’πºÁ∂
Á∂Ù Ì Á∂ A@ ‘˜≈ ÂØ∫ ÚºË ’≈’πøÈ ‘≈’Óª È∂ Ó≈∂
«‹‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ Ï‘πÂ∂ fi»·∂ ÍπÒ√ Óπ’≈ÏÒ∂ ω≈’∂ Ù‘ΔÁ

¡√ƒ Ù‘ΔÁ Ó≈√‡ «◊¡≈È «√øÿ √øÿ≈ ÁΔ BCÚƒ
Ï√Δ ÓÈ≈ ‘∂ ‘ªÕ √øÿ≈ ‹Δ ’Á∂ ‘Û∑-ÍΔÛª Á≈ √‘≈≈
ω∂, ’Á∂ ◊Û∂Ó≈Δ¡ª ¯√Òª Á∂ ¿πÂÍ≈Á’ª Á≈ √‘≈≈
ω∂, Ó ¸º’Δ¡ª ¿πÓΔÁª Á∂ ÓºÁÁ◊≈ ω∂Õ ’Á∂ ø◊ª
«Úº⁄ ÂÏÁΔÒ ’È Ú≈Ò∂ ̺·≈ Ó˜Á»ª Á∂ ÓºÊ∂ ÁΔ ⁄Ó’
ω∂Õ «‹√È∂ «’√≈Ȫ ¡Â∂ Ó˜Á»ª ÁΔ ÷≈Â ¡≈Í‰Δ¡ª
Ï≈‘ª ¿πμÂ∂ ÍπÒΔ√ ÁΔ¡ª ‚ª◊ª Ø’Δ¡ªÕ ¿π‘ ¡≈Ó ÒØ’ª
ÁΔ ¡≈Ú≈˜ √ΔÕ ‹ÈÂ’ Ó‘ΩÒ ˘ √Ófi‰≈, ‹ÈÂ≈ Á∂
‘≈Ú-Ì≈Ú ˘ Á∂÷‰≈, «‹øÁ◊Δ ˘ √Ófi‰≈ √øÿ≈ ‹Δ Ï≈÷»ÏΔ
√ÓfiÁ∂ √ÈÕ ÒØ’ Ó√«Ò¡ª ˘ √Ófi‰≈, ÏΔ’Δ È≈Ò
«Ú⁄≈È≈ ¡Â∂ ¿π√Á∂ ¡Èπ√≈ √øÿÙ ÁΔ »Í-∂÷≈
¿πÒΔ’‰≈ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª ÷»ÏΔ¡ª «Úº⁄ Ù≈ÓÒ √ΔÕ ⁄≈‘∂
¡«Ë¡≈Í’ª ÁΔ ◊ºÒ ‘ØÚ∂, ÷∂ ӘÁ»ª Á≈ Ó√Ò≈ ‘ØÚ∂,
◊øÈ≈ ¿πÂÍ≈Á’ «’√≈Ȫ Á∂ ◊øÈ∂ Á≈ Ì≈¡ ‘ØÚ∂ ¡Â∂ ÏØÈ√
Á≈ Ó√Ò≈ ‘ØÚ∂, Ó≈√‡ «◊¡≈È «√øÿ √øÿ≈ È∂ ¿π‘Ȫ Á∂
«‘ºÂª ¿πμÂ∂ Í«‘≈ «ÁºÂ≈Õ «¬√ Ò¬Δ ¿π‘ ÏπÔ»¡≈
«√¡≈√ÂÁ≈Ȫ, «ÌzÙ‡ ¡Î√Ù≈‘Δ, ‹≈Ï ÍπÒ√, ÏÒÀ’
Ó≈’Δ‡Δ¡ª ˘ ‘Ó∂Ù≈ Û’Á∂ √ÈÕ √≈Á≈ ‹ΔÚÈ «‹¿π‰
Ú≈Ò∂ √≈ÊΔ √øÿ≈ Á≈ Ȫ¡ ¡º‹ ÚΔ ÒØ’ ⁄∂«Â¡ª «Úº⁄
¿π’«¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ¿π‘ ‹Ó≈ÂΔ ÔπË
º Á∂ «ÈËÛ’ ‹ÈÀÒ,
‰ÂºÂ∂ «Úº⁄ ‹»fi‰ Ú≈Ò∂ √ø◊≈ÓΔ ÔØË∂ √ÈÕ
√≈ÊΔ √øÿ≈ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) Á∂ Í≥‹≈Ï
«¬’≈¬Δ Á∂ √»Ï≈ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï, «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È
Á∂ √»Ï≈¬Δ ‹ÈÒ √’ºÂ ¡Â∂ ̺·≈ Ó˜Á»ª Á∂ Ï‘π ‘Δ
ÌØ √ ∂ Ô Ø ◊ ¡≈◊» √È «‹‘Ȫ ˘ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Á«‘ÙÂ◊Áª È∂ B@ ÈÚøÏ AIIB ˘ «Í≥‚ √Ø«¬Â≈
«Ú÷∂ ◊ØÒΔ¡ª Ó≈’∂ Ù‘ΔÁ ’ «ÁºÂ≈ √ΔÕ ¿π√ √Ó∂∫ ÚΔ
¿π‘ «Í≥‚ √Ø«¬Â≈ Á∂ «¬º‡ª Á∂ ̺·∂ ¿πμÂ∂ ̺·≈ Ó˜Á» ÁΔ
ÓΔ«‡ø◊ ’≈¿π‰ ‹≈ ‘∂ √ÈÕ √≈ÊΔ √øÿ≈ ÁΔ Ù‘≈Á ÂØ∫
Ï≈¡Á «¬º’ ÍΔÛΔ ‹ÈÓ ÒÀ ’∂ ‹Ú≈È ‘Ø ¸º’Δ ˛Õ «¬√
ÍΔÛΔ ˘ √Ófi ÒÀ ‰ ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ «’ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Á«‘ÙÂ◊Áª È∂ √≈ÊΔ √øÿ≈ ˘ Ù‘ΔÁ ’’∂ ´‡∂∂
¡≈«Ê’-√Ó≈«‹’ ÍÃÏøË ÁΔ ‘Δ ¿πÓ ÒøÏΔ ’ΔÂΔ ˛Õ
’≈Ó∂‚ √øÿ≈ È’√ÒÏ≈ÛΔ Ò«‘ ÁΔ ÍÀÁ≈Ú≈ √È,
«‹√È∂ ¿π‘Ȫ «Úº⁄ Ï‘π √≈∂ ◊π‰ Ì∂Õ È’√ÒÏ≈ÛΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

22

ÈÚøÏ-B@AE

Ò∂÷’ª, ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª, ‹Ó‘»Δ¡Â Í√øÁ Â≈’ª È∂
Â≈È≈Ù≈‘Δ ¡Â∂ Ë≈«Ó’ Ó»ÒÚ≈Á Á∂ «ÚπºË ⁄∂ÂÈ »Í
«Úº⁄ ≈‘ ÎÛ «Ò¡≈ ˛Õ Í≥‹≈Ï ¡øÁ ÙÃΔ ◊π» ◊øÃÊ √≈«‘Ï
‹Δ ÁΔ Ï∂¡ÁÏΔ Á∂ Ó≈Ó«Ò¡ª «Íº¤∂ ‚»øÿΔ √≈«‹Ù ’øÓ
’ÁΔ ˛, «‹√Á≈ Ò≈Ì Ë≈«Ó’ Ó»ÒÚ≈ÁΔ¡ª ˘ ˛ ¡Â∂
Èπ’√≈È «Ó‘ÈÂ’Ù ÒØ’≈¬Δ ˘Õ ËÓ Á∂ Ȫ ¿πμÂ∂ √Ó≈‹
Á≈ ËπÚΔ’È ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ÙÃØÓ‰Δ ¡’≈ÒΔ ÁÒ
ÁΔ¡ª ≈‹√Δ «◊‰ÂΔ¡ª-«Ó‰ÂΔ¡ª ¡Â∂ ÙÃ Ø Ó ‰Δ
◊πÁπ¡≈≈ ÍÃÏøË’ ’Ó∂‡Δ Á∂ ¿πÒ‡ Â’ Ú≈Ò∂ ÎÀ√«Ò¡ª
¡Â∂ ¡≈͉∂ √‡À∫‚ «Úº⁄ Ú≈-Ú≈ ÂÏÁΔÒΔ¡ª ’’∂
«¬√ ¿πÒfiΔ ‘Ø¬Δ Â≈‰Δ ˘ ‘Ø ÚΔ ¿πÒfi≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ
ÙªÂÓ¬Δ Ø√ Ë«È¡ª ¿πμÂ∂ ÍπÒ√ ÚºÒØ∫ ◊ØÒΔ ⁄Ò≈¿π‰
¡Â∂ Ò≈·Δ⁄≈‹ ’È È≈Ò «√º÷ Ì≈¬Δ⁄≈∂ Á≈ ◊πº√≈ ‘Ø
ÚΔ ÌÛ’ «Í¡≈ ˛Õ
‹∂’ ÏΔÂ∂ ¿πμÂ∂ Ș Ó≈Δ¬∂ ª ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Ò«‘ Á∂ ‹Ø ÎÛÈ ÂØ∫ Í«‘Òª ◊πÁπ¡≈«¡ª «Úº⁄
ÔØ ‹ È≈Ϻ Ë ÂΔ’∂ È≈Ò «√◊‡ª ÏΔÛΔ¡ª √π º ‡ Δ¡ª
‹ªÁΔ¡ª √È ¡Â∂ ÓøÁª «Úº⁄ ◊¿»¡ª ÁΔ¡ª Í»¤ªÕ
¡«‹‘Δ¡ª ÒØ’ «ÚØËΔ Â≈’ª Á∂ ’≈«¡ª È∂ Í≥‹≈Ï ˘
‚∂„ Á‘≈’∂ ÂØ∫ ÚΔ ÚºË «Î’» ¡º◊ «Úº⁄ fiØ’Δ º«÷¡≈Õ
«‹√ È≈Ò ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ Á«‘ÙÂ◊Áª È∂ ÚΔ ÒØ’ª ÁΔ¡ª
‹≈Ȫ Ò¬Δ¡ª ¡Â∂ √’≈Δ ‹Ï È∂ ÚΔ Âª‚Ú ’ΔÂ≈Õ
«¬√ ’≈Ò∂ ÁΩ «Úº⁄ F@‘˜≈ Í≥‹≈ÏΔ Ó≈∂ ◊¬∂, ÍπÒ√
Ú≈Ò∂ ÚΔ, Íø‹≈Ï Á∂ Óπø‚∂ ÚΔ, ’«Ó¿»«È√‡ ¡Â∂ ‘Ø ÒØ’
ÚΔÕ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡À Ó -¡À Ò ) È∂ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Á«‘ÙÂ◊Áª Á≈ ÚΔ «ÚØË ’ΔÂ≈ ¡Â∂ √’≈Δ ‹Ï
Á≈ ÚΔÕ Í≈‡Δ È∂ «¬‘ «ÚØË Í»Δ «Èͺ÷Â≈ ¡Â∂
«È‚Â≈ È≈Ò ’ΔÂ≈Õ ‹Á«’ Á»√Δ¡ª ’¬Δ ≈‹√Δ
Í≈‡Δ¡ª È∂ «¬º’ Í≈√Û Í‘πø⁄ ¡Í‰≈¬ΔÕ «¬√ ’≈Ò∂ ÁΩ
«Úº⁄ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) ÁΔ ¡ºËΔ √»Ï≈ ’Ó∂‡Δ ¡Â∂
‘∂·ÒΔ¡ª ’Ó∂‡Δ¡ª Á∂ ’¬Δ √≈ÊΔ Ù‘ΔÁ ‘ج∂Õ Ù‘ΔÁ √≈ÊΔ
«◊¡≈È «√øÿ √øÿ≈ ÁΔ Ù‘≈Á ˘ Ô≈Á ’«Á¡ª ¿π√
√Ó∂∫ «‹‘Δ¡ª ¸‰ΩÂΔ¡ª Á≈ ‘π‰ ÂØ∫ ‘Δ ‡≈’≈ ’È≈ Ùπ»
’ Á∂‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛ ¡Â∂ ¡≈¿π‰ Ú≈Ò∂ √øÌ≈ÚΔ ÷Â∂ Á∂
‡≈’∂ Ò¬Δ √≈˘ «Â¡≈ «‘‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
√Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀÓ-¡ÀÒ) «È¿» ‚ÀÓ’
Ø ∂√Δ ÚºÒ∫Ø √≈ÊΔ
«◊¡≈È «√øÿ √øÿ≈ Á∂ Ù‘ΔÁΔ «ÁÚ√ B@ ÈÚøÏ ˘ ¿πÈ∑ª
Á∂ ‹ºÁΔ «Í≥‚ Ù‘≈ÏÍπ «Ú÷∂ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ «√¡≈√Δ
’≈ÈÎø√ «Úº⁄ ‘πøÓ-‘πÓ≈ ’∂ Í‘πø⁄Δ¬∂Õ

’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ Í≥‹≈Ï ¡øÁ Ï≈ÁÒ √’≈ È∂ H@ ÂØ∫ ÚºË
«Ú¡’ÂΔ fi»·∂ ÍπÒ√ Óπ’≈ÏÒ∂ ω≈ ’∂ Ù‘ΔÁ ’ΔÂ∂Õ BB
¡ÍÃÀÒ AIFI Á∂ ≈‹√Δ ÓÂ∂ ˘ Ò≈◊» ’È Ò¬Δ Ó≈√‡
«◊¡≈È «√øÿ √øÿ≈ È∂ √≈ÊΔ¡ª È≈Ò «ÓÒ’∂ «ÁÈ-≈Â
«¬º’ ’ΔÂ≈Õ √≈ÊΔ √øÿ≈ È∂ ’¬Δ¡ª ˘ ™◊Ò ÎÛ ’∂ «¬√
ÈÚ∂∫ ≈‘ ¿πμÂ∂ ⁄ºÒ‰≈ «√÷≈«¬¡≈Õ
¡º‹ √≈Ó≈‹Ú≈ÁΔ Ï‘π’ΩÓΔ ’øÍÈΔ¡ª ≈‘ƒ Á∂Ù
ÁΔ ¡≈«Ê’Â≈ ¿πμÂ∂ ÏπΔ Â∑ª ‹’Û Ó≈ ‘∂ ‘ÈÕ
«ÚÙÚΔ’È, ¿π Á ≈Δ’È ¡Â∂ «Èº ‹ Δ’È ÁΔ¡ª
ÈΔÂΔ¡ª ˘ √≈Ó≈‹Δ «ÁÙ≈-«ÈÁ∂Ùª «‘ Ì≈ÂΔ
‘≈’Ó ÏÛΔ Â∂‹Δ È≈Ò Ò≈◊» ’ ‘∂ ‘ÈÕ ’≈ÍØ∂‡ ÚºÒØ∫
Ó˜Á» ‹Ó≈ ÁΔ ´º‡ ˘ ‘Ø ¡√≈È ’È Ò¬Δ «’Â
’≈˘Èª «Úº⁄ √Ø˪ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ «’√≈Ȫ
’ØÒØ∫ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª ˜ÓΔȪ ÷Ø‘ ’∂ ’≈ÍØ∂‡ª ˘ Á∂‰ Ò¬Δ
Ì»ÓΔ ¡«Ë◊둉 «‹‘∂ ’≈˘È «Ò¡ªÁ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ‘Ø
÷∂Âª Á∂ È≈Ò-È≈Ò ∂ÒÚ∂ ¡Â∂ º«÷¡≈ Á∂ ÷∂Â «Úº⁄
¡ÀÎ.‚Δ.¡≈¬Δ. ˘ Â∂‹Δ È≈Ò «Ò¡ªÁ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ
‹ÈÂ’ ¡Á≈∂ ’Ω‚Δ¡ª Á∂ Ì≈¡ Ú∂⁄∂ ‹≈ ‘∂ ‘È ¡Â∂
’¬Δ ‹ÈÂ’ ¡Á≈«¡ª Á∂ Ù∂¡ Ú∂⁄∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
‘≈’Óª ÁΔ¡ª «¬‘Ȫ ÒØ’-«ÚØËΔ ÈΔÂΔ¡ª Á∂
«ÚØË «Úº⁄ ÒØ’ª Á∂ ◊π√
º ∂ È≈Ò Îπ‡
º ‘∂ √øÿÙª ˘ ÁÏ≈¿π‰
Ò¬Δ ‘≈’Ó Â≈È≈Ù≈‘Δ ”Â∂ ¿πμÂ ¡≈¬∂ ‘ÈÕ ¡º‹ «¬º’
Ú≈ «Î √ºÂ≈Ë≈Δ «Ë ÁΔ¡ª Â≈È≈Ù≈‘ ÈΔÂΔ¡ª ’≈È
Á∂Ù Á∂ ‘≈Ò≈ AIGE ÁΔ ¡ÀÓ‹À∫√Δ Ú◊∂ ωÁ∂ ‹≈ ‘∂
‘ÈÕ È≈◊«’ª ’ØÒØ∫ ¿π‘Ȫ Á∂ Ïπ«È¡≈ÁΔ ¡«Ë’≈ ÷Ø‘∂
‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ≈‹√Δ ÍÃÏøË ˘ «¬º’ ÷πºÒΔ Â≈È≈Ù≈‘Δ «Úº⁄
ÏÁÒ‰ Ò¬Δ ‘≈’Ó ¡º◊∂ ÚË ‘∂ ‘ÈÕ «‹√ «Úº⁄
«‘øÁ»ÂÚΔ ≈‹ Á≈ √ø’ÒÍ Ì≈» ˛Õ «Ó«Ê‘≈√ ˘ «¬«Â‘≈√
ω≈ ’∂ Í∂Ù ’È Á∂ ÔÂÈ ‘Ø ‘∂ ‘È, ’ÒÍÈ≈ ˘
ÔÊ≈Ê Á≈ Ȫ¡ «ÁºÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ◊À-«Ú«◊¡≈È ˘
«Ú«◊¡≈È √≈Ï ’È Ò¬Δ ‹Ø Ò≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ
Á»√«¡ª Á∂ «Ú⁄≈ ¡Â∂ √º«Ì¡≈⁄≈ ˘ Â≈È≈Ù≈‘Δ È≈Ò
’π⁄Ò‰ Á∂ ≈‘ ⁄º«Ò¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ Â’ÙΔÒª, Ò∂÷’ª,
ÿº‡-«◊‰ÂΔ¡ª, ͺÂ’≈ª ¿πμÂ∂ ‹≈ÈÒ∂Ú≈ ‘ÓÒ∂ Â∂˜
‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ «¬‘ ‘ÓÒ∂ √’≈Δ ÂøÂ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈
«‘øÁ»ÂÚΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ‘ÓÒ∂ ÚΔ «ÚØËΔ √π º÷‰
Ú≈«Ò¡ª ¿πμÂ∂ Â∂˜ ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ ÒÚ-‹∂‘≈Á ÂØ∫ Ï≈¡Á
◊¿»-Ó≈√ ˘ ¡Ë≈ ω≈’∂ Óπ√ÒÓ≈Ȫ ”Â∂ ‹≈È-Ò∂Ú≈
‘ÓÒ∂ Â∂‹ ‘Ø ◊¬∂ ‘ÈÕ ËÓ-«Èͺ÷ Â≈’ª, ¡◊ª‘ÚË»
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

23

ÈÚøÏ-B@AE

«Î’» ºª ÚºÒØ∫ «Í≥‚ «Ï√‘≈Û≈ (Ô»ÍΔ) «Úº⁄ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ ’ÂÒ √ÏøËΔ «¬Î‡» ÁΔ «ÍØ‡
Ϻ«⁄¡ª ˘ ⁄ø◊Δ ÍÛ≈¬Δ ’Ú≈ √’∂Õ
‡ΔÓ È∂ ÍÂ≈ Ò◊≈«¬¡≈ «’ Ì≈‹Í≈ È∂ ’πfi √Óª
Í«‘Òª «Í≥‚ «Úº⁄ ◊ÂΔ«ÚËΔ¡ª Ùπ» ’ «ÁºÂΔ¡ª √ÈÕ
÷≈√ ÂΩ ”Â∂ Ì≈‹Í≈ Á∂ ÍÃÓπº÷ ¡≈◊» Â∂ √ø√Á ÓÀ∫Ï Ó‘∂Ù
ÙÓ≈ È∂Õ «Í≥‚ Á∂ ’≈ÎΔ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈‹Í≈ Á∂ ’∂∫ÁΔ Ú’ª
Á∂ √øÍ’ «Úº⁄ √È ¡Â∂ ’πfi ª «‘øÁ» Ë≈«Ó’ «⁄øÈ∑ª
Ú≈ÒΔ¡ª ‡Δ-Ù‡ª Í≈ ’∂ ◊ÒΔ¡ª «Úº⁄ ÚΔ ÿøπÓ‰ Òº◊
ͬ∂ √ÈÕ ’≈ÎΔ ÈΩ‹Ú≈È Ù≈Ï ÍƒÁ∂ √È ¡Â∂ √πÌ≈¡ ͺ÷Ø∫
πº÷∂ Â∂ ÿπÓø‚Δ √ÈÕ «ÂøÈ Ó‘ΔÈ∂ Í«‘Òª √Ê≈È’ ÓøÁ
«Úº⁄ «¬º’ Íπ‹≈Δ º«÷¡≈ «◊¡≈Õ «‹ºÊ∂ Í«‘Òª ’Ø¬Δ Íπ‹≈Δ
È‘ƒ √ΔÕ ÓøÁ ‹ÈÂ’ √øÏØËÈ Á≈ ⁄ø◊≈ ‹Δ¡≈ √Δ
«’™«’ ÓøÁ «Úº⁄ ⁄≈ Ò≈¿»‚ √ÍΔ’ √ÈÕ «‹√ÁΔ
¡≈Ú≈˜ Í»∂ «Í≥‚ «Úº⁄ Í‘πø⁄ÁΔ ˛Õ ‹È Óπ‘øÓÁ ÓπÂ≈«Ï’
ÁØÚª Í«Ú≈ª È∂ BE √ÂøÏ ˘ Ï’-¬ΔÁ Ú≈Ò∂ «ÁÈ ’جΔ
’πÏ≈ÈΔ È‘ƒ «ÁºÂΔ √ΔÕ Ïº’∂ Á≈ ÓΔ‡ ‹Ø «¬÷Ò≈’ ÁΔ
«Ú¡≈‘Δ ‘Ø¬Δ ÒÛ’Δ È∂ Ì∂«‹¡≈ √Δ ¡Â∂ ¿π‘Δ ÓΔ‡ Í’≈«¬¡≈
«◊¡≈ √Δ ¡Â∂ ÊØÛ≈∑ Ϋº‹ «Úº⁄ ÚΔ º÷ «ÁºÂ≈ √ΔÕ «Í≥‚ Á∂
’πfi ‘Ø Ï≈ÁΔ¡ª Á∂ ÒØ’ ÚΔ ‹≈‰Á∂ √È «’ «¬÷Ò≈’
Ó≈√≈‘≈Δ √Δ Â∂ ÓΔ‡ ÷≈ ÒÀ∫Á≈ √ΔÕ
Â’ΔÏÈ ≈ Á∂ H Ú‹∂ ◊¿» Ó≈√ È≈Ò «ÒÏÛ∂
ÿ∂¨ ÏÂȪ ÁΔ¡ª Â√ÚΔª √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬Δ¡ª Â∂ ÍπÒΔ√
Á∂ ‹Ï ’È ÂØ∫ Í«‘Òª √ØÙÒ ÓΔ‚Δ¡≈ ”Â∂ ÍÀ ¸º’Δ¡ª
√ÈÕ Â√ÚΔª Á∂ ʺÒ∂ «Í≥‚ Á≈ È≈Ó «Ò«÷¡≈ √Δ Í «¬‘
È‘ƒ Áº«√¡≈ «◊¡≈ √Δ «’ «¬‘ Â√ÚΔª ’ÁØ∫ ÁΔ¡ª ‘ÈÕ
Â’ΔÏÈ I Ú‹∂ «ÂøÈ-⁄≈ ÈΩ‹Ú≈È ÓøÁ ◊¬∂ ¡Â∂
Íπ‹≈Δ Á∂ Áº√‰ ¡Èπ√≈ ¿π√ ’ØÒØ∫ ˺’∂ È≈Ò ’‘≈«¬¡≈
«◊¡≈ «’ «Í≥‚ «Úº⁄ ◊¿» ‘º«Â¡≈ ‘Ø ◊¬Δ ˛ ¡Â∂ √≈∂
ÒØ’ «¬’º·∂ ‘Ø ‹≈‰Õ ’πfi √Ó∂∫ Ï≈¡Á Â’ΔÏÈ AE@@ Á∂
’ΔÏ ÒØ’ «¬’º·∂ ‘Ø ◊¬∂ ¡Â∂ «¬÷Ò≈’ Á∂ Í«Ú≈
¡Èπ√≈ A@@ Á∂ ’ΔÏ ÒØ’ ¿π‘Ȫ Á∂ ÿ ¡º◊∂ Âø◊
◊ÒΔ «Úº⁄ Á≈÷Ò ‘ج∂Õ ÁÚ≈‹≈ ÂØÛ ’∂ ¡øÁ ¡≈¬∂ ¡Â∂
◊≈ÒΔ-◊ÒØ⁄ ’È Òº◊∂Õ «¬÷Ò≈’ ÁΔ ÒÛ’Δ È∂ Ó˜Á»ª
ÁΔ ‡ΔÓ ˘ Áº«√¡≈ «’ ’πfi ÈΩ‹Ú≈Ȫ È∂ ¿π√ÁΔ Á≈ÁΔ ˘
ÚΔ ’πº«‡¡≈ Ó≈«¡≈Õ ’πfi ¿πÍÒΔ Óø‹Ò ”Â∂ ◊¬∂ «‹ºÊ∂
«¬÷Ò≈’ Â∂ ¿π√Á≈ Óπø‚≈ ÏÀ·∂ √ÈÕ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ’ØÒ Ò≈·Δ¡ª
√È «‹È∑ª È≈Ò ¿π‘ ÁØÚª ˘ ’πº‡‰ Òº◊∂Õ Óπø‚∂ ˘ Í∑ª √πº‡
’∂ ¿π‘ «¬÷Ò≈’ ˘ ’πº‡Á∂ ‘ج∂ ◊ÒΔ «Úº⁄ ÒÀ ¡≈¬∂ ¡Â∂
ÿ ÂØ∫ AE@ ◊‹ Á» º’ «÷º⁄’∂ ÒÀ ◊¬∂Õ ¿π√ÂØ∫ Ï≈¡Á
ÍπÒΔ√ ’ø‡ØÒ Ú≈Ò∂ ¡≈¬∂, «¬÷Ò≈’ ÁΔ ÒÛ’Δ È∂ A@

ÈØ«¬‚≈ √«Ê ÁÀÈ√Ø «¬ø‚Δ¡≈ «ÒÓ‡‚ «Úº⁄ ’øÓ
’È Ú≈Ò∂ Ú’ª ˘ «‹‘Û∂ Á≈ÁΔ «‘øÁ∂ √È, ˘ BI
√ÂøÏ ÁΔ √Ú∂ ˘ ÍÂ≈ Òº«◊¡≈ «’ ¿π‘Ȫ È≈Ò ’øÓ
’È Ú≈Ò∂ «¬º’ √≈ÊΔ Á∂ Ì≈ Á≈ «Í¤ÒΔ ≈ «¬º’ «‘ø√’
«Î’» ‡ØÒ∂ ÚºÒØ∫ ’πº‡-’πº‡ ’∂ Ï∂«‘ÓΔ È≈Ò ’ÂÒ ’
«ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ’ÂÒ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ «Ú¡’ÂΔ Á∂ ÒÛ’∂ ˘ ÚΔ
◊øÌΔ √º‡ª Òº◊Δ¡ª ‘È ¡Â∂ ¿π√˘ ÍπÒΔ√ È∂ ȘÁΔ’Δ
‘√ÍÂ≈Ò «Úº⁄ ÌÂΔ ’Ú≈«¬¡≈ ˛Õ «‹ºÊ∂ ¿π‘ «‹øÁ◊Δ
¡Â∂ ÓΩÂ Ò¬Δ ‹»fi «‘≈ ˛Õ
«¬Î‡» Á∂ ≈Ù‡Δ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï Â∂ Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È
Á∂ √≈Ï’≈ ‹ÈÒ √’ºÂ ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó ÁΔ
¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ «ÚÈØÁ ̺‡Δ (√≈Ï’≈ ÍÃË≈È Ó˜Á»
Ô»ÈΔ¡È) ¡Â∂ Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Á∂ ‘Ø ¡≈◊»¡ª Á≈ «¬º’
‹ºÊ≈ ¡≈͉∂ È≈Ò ’øÓ ’È Ú≈Ò∂ ‹È Óπ‘øÓÁ ¡Â∂ ¿π√Á∂
Í«Ú≈ ’ØÒ Áπº÷ √ªfi≈ ’È ¿π‘Ȫ Á∂ «Í≥‚ «Ï√‘≈Û≈
«◊¡≈Õ ¿πμÊ∂ ¿π‘Ȫ È∂ ’ÂÒ ÁΔ «¬√ «ÿÈΩ‰Δ ÿ‡È≈
Ï≈∂ ¯√ΔÒ È≈Ò ‹≈‰’≈Δ «¬’º·Δ ’ΔÂΔÕ
«¬‘ «Í≥‚ ‹È Óπ‘øÓÁ Á≈ ‹ºÁΔ «Í≥‚ √Δ ‹Ø ¡≈Í
Á≈ÁΔ «Úº⁄ «‘øÁ≈ √Δ ¡Â∂ ÁÀÈ√Ø «¬ø‚Δ¡≈ «ÒÓ‡‚ «Úº⁄
‡À’ÈΔÙΔ¡È √ΔÕ ¿π√Á≈ Ì≈ «¬÷Ò≈’ ¡«‘ÓÁ («‹√Á≈
’ÂÒ ‘Ø«¬¡≈) «¬º’ ´‘≈ √Δ ¡Â∂ «Í≥‚ «Úº⁄ ‘Δ «‘øÁ≈
√ΔÕ ¿π√Á≈ Úº‚≈ Ì≈ ‹ÓΔ ¡«‘ÓÁ «ÁºÒΔ «Úº⁄ «¬º’
ÍÃ≈¬ΔÚ∂‡ ’øÍÈΔ «Úº⁄ ’øÓ ’Á≈ √Δ ¡Â∂ ÒØÈΔ «Úº⁄ «‘øÁ≈
√ΔÕ Á»√≈ Ì≈ ¡Î‹Ò ¡«‘ÓÁ ‹Ø ∂ÒÚ∂ «Úº⁄ ÓπÒ≈˜Ó
˛, ¿π√Á≈ ÿ «¬÷Ò≈’ Á∂ È≈Ò ‘Δ ˛, «‹ºÊ∂ ¿π‘ ÈÚª
Ó’≈È Ï‰Ú≈ «‘≈ ˛Õ «¬÷Ò≈’ «Í≥‚ «Úº⁄ ‘Δ «‘øÁ≈ √Δ
¡Â∂ ’πfi √Óª Í«‘Òª ÁÀÈ√Ø «¬ø‚Δ¡≈ «ÒÓ‡‚ «Úº⁄ ’º⁄∂
ÓπÒ≈˜Ó Á∂ ÂΩ ”Â∂ ÚΔ ’øÓ ’ ¸º«’¡≈ ˛Õ
«¬÷Ò≈’ Á≈ Úº‚≈ Óπø‚≈ Ì≈ÂΔ ‘Ú≈¬Δ √ÀÈ≈ «Úº⁄
ÌÂΔ ˛ ¡Â∂ ⁄∂Ⱥ¬Δ «Úº⁄ Â≈«¬È≈ ˛Õ «¬÷Ò≈’ Á≈
¤Ø‡≈ Óπø‚≈ ÚΔ ‹Ø ‘ÓÒ∂ √Ó∂∫ ‹ıÓΔ ‘Ø«¬¡≈ √Δ, ¿π√Á∂ «¬º’
ÒÛ’Δ ÚΔ ˛Õ IE@@ Ú؇ª ¡Â∂ Â’ΔÏÈ BE@@ ÿª
Ú≈Ò∂ «Í≥‚ «Úº⁄ ÁØÚ∂∫ Ì≈Úª Á≈ ÿ Ï≈’Δ Óπ√«ÒÓ
Í«Ú≈ª ÂØ∫ ¯’ È≈Ò ˛Õ ‹Ø ÓøÁ ÂØ∫ ÊØÛΔ Á» ‘ÈÕ
«Í≥‚ «Úº⁄ ·≈’ª Á≈ ⁄ø◊≈ ÍÃÌ≈Ú ˛Õ ’πfi Á«Ò ͫÚ≈
ÚΔ «Í≥‚ «Úº⁄ «‘øÁ∂ ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ ÚΔ «¬º’ ÁÀÈ√Ø
«¬ø‚Δ¡≈ «ÒÓ‡‚ «Úº⁄ ͺ’≈ ÓπÒ≈˜Ó ˛Õ È‹ÁΔ’Δ Ê≈‰≈
‹⁄≈ ˛, ‹Ø B «’ÒØÓΔ‡ Á» ˛Õ «¬÷Ò≈’ Â∂ ¿π√Á∂
Ï≈’Δ Ì≈ ’≈¯Δ «Ó‘ÈÂΔ √È «‹√ ÏÁΩÒ ¿π‘ ¡≈͉∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

24

ÈÚøÏ-B@AE

ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á≈ È≈Ó «Ò÷≈«¬¡≈ ‹Ø «‹¡≈Á≈Â ¿π‘Ȫ Á∂
◊π¡ª„ «Úº⁄Ø∫ √È Â∂ ¿π‘ ¿π‘Ȫ ˘ Í«‘⁄≈‰ÁΔ √ΔÕ
«¬Î‡» ÁΔ ’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ ˘ «¬‘ «ÍØ‡ ÍÃ≈Í ‘Ø¬Δ Â∂
¿π√ ˘ ¿π√∂ Â∑ª ‹≈Δ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ¡√ƒ √ı ÙÏÁª
«Úº⁄ «¬√ «ÿÈ≈¿π‰∂ ’≈∂ ÁΔ «ÈøÁ≈ ’Á∂ ‘ª «‹‘Û≈ «¬√
«◊‰Δ-«ÓÊΔ √≈«‹Ù «‘ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬÷Ò≈’ Á≈
Ì≈ ‹Ø ◊π¡ª„ «Úº⁄ «‘øÁ≈ √Δ, ¿π√˘ ¤º‚ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ
¡√ƒ ˛≈È ‘ª «’ Ì≈‹Í≈ √ø√Á ÓÀ∫Ï Ó‘∂Ù ÙÓ≈ «¬√˘
Ó«‘‹ ◊Ò¯«‘ÓΔ ’«‘ ‘∂ √ÈÕ ¡√ƒ ˛≈È ‘ª ÓØÁΔ
√’≈ ¡Â∂ ¡≈.¡À√.¡À√. Á∂ ÒØ’ «’øÈ∂ «Í¤ª‘«÷º⁄» ‘ÈÕ
«¬√ Áπº÷ ÁΔ ÿÛΔ «Úº⁄ ¡√ƒ Í«Ú≈ ˘ √øÚ∂ÁÈ≈ ¡Â∂
¡Î√Ø√ ÍÃ◊‡ ’Á∂ ‘ªÕ ¡√ƒ ÁÀÈ√Ø Á∂ Ú’ª ÁΔ ÍÃ√ø√≈
’Á∂ ‘ª «’ ¿π‘Ȫ «¬√ Ó√Ò∂ «Úº⁄ Á÷Ò «ÁºÂ≈ ¡Â∂

¡≈͉∂ √«‘-’Ó⁄≈Δ Á∂ Ì≈ ˘ «¬È√≈Î Áπ¡≈¿π‰ Ò¬Δ
‘Ø Ó˜Á»ª ˘ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ ¡√ƒ Óø◊ ’Á∂ ‘ª «’ Ô»ÍΔ
√’≈ ÁØÙΔ¡ª ˘ ÂπÂ
ø «◊ÃÎÂ≈ ’∂, Í«Ú≈ ˘ √π«º ÷¡≈
Óπ‘¬
º Δ¡≈ ’Ú≈¬∂ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ≈‹ÈΔ«Â’ ºª ˘ Èø«◊¡ª
’∂ «‹È∑ª È∂ «¬‘ ’≈≈ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ’ÂÒ ˘ ¡ø‹≈Ó «ÁºÂ≈Õ
¡≈.¡À√.¡À√. ¡Â∂ Ì≈‹Í≈ «◊‰∂-«ÓºÊ∂ ÂΔ’∂ È≈Ò
¿π‘Ȫ Ê≈Úª ”Â∂ «Î’» ËπÚΔ’È ÁΔ¡ª ’Ø«ÙÙª ’ ‘∂
‘È «‹ºÊ∂ ÁØÚ∂∫ «Î’∂ √ÁΔ¡ª ÂØ∫ «¬’º·∂ «‘ ‘∂ ‘ÈÕ
¡√ƒ Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘ √ºÁ≈ «ÁøÁ∂ ‘ª «’ Ì≈‹Í≈ ¡Â∂
¡≈.¡À√.¡À√. ÁΔ¡ª «Î’» ËπÚΔ’È ÁΔ¡ª √≈«‹Ùª
˘ Èø◊≈ ’È Âª ‹Ø ‹Ó‘»Δ Óø◊ª Ò¬Δ ÒØ’ª ˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ
’ΔÂ≈ ‹≈ √’∂ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ Á∂ ÓÈ√»«Ï¡ª ˘ È≈’≈Ó ’ΔÂ≈
‹≈ √’∂Õ
≈Ù‡Δ ’Ó∂‡Δ, «¬Î‡»

Á≈ÁΔ ÿ‡È≈ ”Â∂ «Èͺ÷ ‹ª⁄ «ÍØ‡ Í∂Ù
’È Á∂ «ÚØË Ú‹Ø∫ «‘øÁ»ÂÚΔ ÂºÂª È∂ Ò≈¬Δ

Òº◊≈ ‘Ø«¬¡≈ √Δ ¡Â∂ «Ï‹ÒΔ Á≈ ’πÈÀ’ÙÈ ÚΔ ÓΔ‡ ÂØ∫
’º‡ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ √ΔÕ ¿π‘ √Ó∂∫ ¿π‘Ȫ È∂ ¤ºÂ Â∂ Òº◊Δ
‹≈ÒΔ «Úº⁄Ø∫ Ë»ø¡ª «È’ÒÁ≈ Ú∂«÷¡≈ Â∂ Âπø ’≈Ó∂‚
≈Ë∂ «Ù¡≈Ó ˘ «¬ÂÒ≈‘ «ÁºÂΔÕ
’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó «¬º’ ‹≈«‰¡≈-ͤ≈«‰¡≈
‡∂‚ Ô»ÈΔ¡È ¡≈◊» √Δ ¡Â∂ «‘øÁ»ÂÚΔ ’º‡ÛÍ≥ÊΔ¡ª ˘
‚ √Δ «’ «¬÷Ò≈’ ÁΔ Ï∂«‘ÓΔ È≈Ò ’ΔÂΔ ‘º«Â¡≈ Á∂
«÷Ò≈¯ Ó˜Á»ª ˘ ‹ºÊÏ
∂ Á
ø ’ √’Á≈ ˛Õ ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó
Í«‘Òª ÚΔ Ë≈«Ó’ ’º‡ÛÍ≥ÊΔ¡ª Á∂ «÷Ò≈¯ Ó˜Á»ª ˘
‹ºÊÏ
∂ Á
ø ’È Ò¬Δ ’øÓ ’Á≈ «‘≈ ˛Õ «¬÷Ò≈’ ÁΔ ÓΩÂ
√ÏøËΔ Ó˜Á»ª ÁΔ ‡ΔÓ ÚºÒ∫Ø Ï‰≈¬Δ ◊¬Δ «ÍØ‡ «¬Î‡» ÁΔ
’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ È∂ Á∂Ù Ì «Úº⁄ Úø‚ΔÕ
«¬Î‡» ÁΔ ’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ «¬√ ’≈«¬Â≈ ÌÍ»
¡◊ÈΔ’ª‚ ÁΔ √ı «ÈøÁ≈ ’ÁΔ ˛ «‹‘Û≈ «’ «ÏȪ
Ùº’ «‘øÁ»ÂÚΔ ÂºÂª È∂ ’ΔÂ≈ ˛Õ «‹√ ≈‘ƒ ¿π‘Ȫ «√Î
¡≈͉∂ Ú«‘ÙΔ «ÌzÙ‡ ⁄«ºÂ ÁΔ ÈπÓ≈«¬Ù ’ΔÂΔ ˛Õ «¬‘
ÿ‡È≈ «√Î ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó Ú◊∂ ÒØ’ª ˘ ⁄∂Â≈ÚÈΔ
Á∂‰ Ò¬Δ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ˛ «’ ¿π‘ Ë≈«Ó’ √ÁÌ≈ÚÈ≈ ¡Â∂
Ó˜Á»ª ˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’È Á≈ ’øÓ È≈ ’ÈÕ ¡√ƒ √ÓfiÁ∂
‘ª «’ «¬‘ ¡≈.¡À√.¡À√. Á≈ ’≈≈ ˛Õ ‹Ø ÓØÁΔ ÁΔ √’≈
ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬√ ÷∂Â «Úº⁄ ÚΔ √◊Ó ‘Ø ◊¬Δ ˛ ¡Â∂
«Í¤Ò∂ F-G Ó‘Δ«È¡ª ÂØ∫ ¿π√È∂ ¡≈Í‰Δ Ù≈÷≈ ÚΔ
ω≈¿π‰Δ Ùπ» ’ «ÁºÂΔ ˛Õ
«¬Î‡» ÁΔ ’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ «ÁzÛÂ≈ È≈Ò ’«‘øÁΔ ˛ «’
¿π‘ Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ ’È Ò¬Δ «¬√ Â∑ª ÁΔ¡ª
«Î’» √≈«‹Ùª Á≈ «ÚØË ’ÁΔ ‘∂◊ΔÕ
ÏΔ. ÍÃÁΔÍ, ‹ÈÒ √’ºÂ, ’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ, «¬Î‡»

«¬Î‡» ¡≈◊» Á∂ ÿ ˘ ¡º◊
«¬Î‡» Á∂ ’ΩÓΔ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó
◊∂‡ ÈØ«¬‚≈ «Úº⁄ «‹√ ’Ó∂ «Úº⁄ «‘øÁ∂ √È ˘ ¡º◊
Ò◊≈ «ÁºÂΔ ◊¬Δ «‹√ «Úº⁄ E@@ ÂØ∫ «‹¡≈Á≈ «’Â≈Ϫ,
‘ºÊ «Ò÷ª, ‡∂‚ Ô»ÈΔ¡È È≈Ò √Ïø«Ë Í∂Í, Ó˜Á»
‹Ó≈ Á∂ Ó‘≈È ¡«Ë¡≈Í’ª ÁΔ¡ª Â√ÚΔª ¡Â∂ Ì◊Â
«√øÿ, ⁄øÁ Ù∂÷ Ú◊∂ Ó‘≈È Á∂ÙÌ◊ª Á∂ «⁄ºÂ √È,
Í»Δ Â∑ª ‹Ò ’∂ √Ú≈‘ ‘Ø ◊¬∂Õ ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó Ï‘π≈Ù‡Δ ’øÍÈΔ ÁÀÈ√Ø «¬ø‚Δ¡≈ «ÒÓ‡‚ «Ú⁄ÒΔ Ó˜Á»
‹ºÊ∂ÏøÁΔ Á≈ √≈Ï’≈ ÍÃË≈È ÚΔ √ΔÕ
BI ¡’»Ï ˘ ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ
«Úº⁄ Ó˜Á» ¡≈◊»¡ª Á≈ «¬º’ ‹ºÊ≈ ¡≈͉∂ √«‘’ÓΔ Á∂
ÿ «◊¡≈ «‹√Á∂ Ì≈ «¬÷Ò≈’ ¡«‘ÓÁ Á≈ «Í¤ÒΔ
≈ Ï∂«‘ÓΔ È≈Ò ’ÂÒ ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ √ΔÕ «¬÷Ò≈’
’πfi Ú’Â Ò¬Δ ÁÀÈ√Ø ÎÀ’‡Δ «Úº⁄ ’º⁄∂ Ú’ Á∂ ÂΩ
”Â∂ ’øÓ ’Á≈ «‘≈ √Δ Í ¿π√Á≈ Ì≈ ÎÀ’‡Δ «Úº⁄
ͺ’≈ Ú’ ˛Õ √≈Û-λ’ ’È Ú≈«Ò¡ª È∂ «ÓºÊ ’∂ «¬√
’Ó∂ ˘ «ÈÙ≈È≈ ω≈«¬¡≈Õ «¬‘ ’Ó≈ ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂
«Ù¡≈Ó Á≈ ‘Δ √Δ Í ¿π‘Ȫ ÁΔ «‘≈«¬Ù «’Â∂ ‘Ø √ΔÕ
«¬‘ ’Ó≈ ¿πμÍÒΔ Óø«˜Ò ”Â∂ √Δ ‹Ø ÷≈ÒΔ √Δ Â∂ ’≈¯Δ
√Ó∂∫ ÂØ∫ ÚÂØ «Úº⁄ È‘ƒ √ΔÕ ’≈Ó∂‚ ≈Ë∂ «Ù¡≈Ó Á∂
«ÙÂ∂Á≈ ‹Ø ‘∂·ÒΔ Óø«˜Ò ”Â∂ «‘øÁ∂ √È, ‹ÁØ∫ ¿π‘ √Ú∂∂
¿πμ·∂ ª ¿π‘Ȫ Ú∂«÷¡≈ «’ ’Ø¬Δ ÿ ÂØ∫ Ï≈‘ ‹≈ «‘≈
˛Õ ¿π‘Ȫ È∂ Á∂«÷¡≈ «’ ¿π‘Ȫ Á∂ ÿª ˘ Ï≈‘Ø∫ «‹øÁ≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

25

ÈÚøÏ-B@AE

........................... √ø ÿ Ù/√◊ÓΔ¡ª...........................

¡º· √øÿÙÙΔÒ «’√≈È ‹ºÊÏ
∂ Á
ø Δ¡ª Á≈ √ªfi≈ √øÿÙ
‹∂ √’≈ È∂ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª Óø◊ª ÍÃÂΔ Ë≈È ’ΔÂ≈
Ï∂πıΔ Â∂ ¡ÛΔ¡Ò ÚÂΔ≈ È≈ ÏÁ«Ò¡≈ ª Í≥‹≈Ï Ì
«Úº⁄ BG √ÂøÏ ÂØ∫ Í«‘ÒΔ ¡’»Ï º’ √≈∂ «‚͇Δ
’«ÓÙÈª Á∂ Á¯Âª ¡º◊∂ ≈Â-«ÁÈ Á∂ ͺ’∂ ËÈ∂
¡‰«ÓºÊ∂ √Ó∂∫ Ò¬Δ Ò≈¬∂ ‹≈‰◊∂ Â∂ ÒØÛ ÍÀ‰ Â∂ ÿØÒ ÁΔ
»Í-∂÷≈ ÏÁÒ ’∂ ‘Ø «Âº÷∂ √øÿÙ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈
‹≈Ú∂◊≈Õ

Í≥‹≈Ï ÁΔ¡ª ¡º· √øÿÙÙΔÒ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª
«‹È∑ª «Úº⁄ «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È, Ì≈ÂΔ «’√≈È
Ô»ÈΔ¡È (‚’Ω∫Á≈), Ì≈ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È (¿π◊≈‘ª),
Ì≈ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È (¥ªÂΔ’≈Δ), Í≥‹≈Ï «’√≈È
Ô»ÈΔ¡È, ‹Ó‘»Δ «’√≈È √Ì≈ Í≥‹≈Ï, «’√≈È √øÿÙ
’Ó∂ ‡ Δ (√ÂÈ≈Ó Í≥ ˘ ) Â∂ «’√≈È √ø ÿ Ù ’Ó∂ ‡ Δ
(’øÚÒÍÃΔ Í≥˘) È∂ √ªfiΔ ÓΔ«‡ø◊ ’’∂ «’√≈Ȫ Á∂ Ì÷Á∂
Óπº«Á¡ª Â∂ Óø◊ª ˘ Í»Δ¡ª ’≈¿π‰ Ò¬Δ √ªfi≈ √øÿÙ
’È Á≈ ÎÀ√Ò≈ «Ò¡≈Õ ÓΔ«‡ø◊ «Úº⁄ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ «’
’πÁÂΔ ¡≈Ϊ ¡Â∂ ÈÓ∂ ÁΔ «⁄º‡Δ Óº÷Δ Á∂ ‘ÓÒ∂ È≈Ò
‘ج∂ ¯√Òª Á∂ Èπ’√≈È ÁΔ ÌÍ≈¬Δ Ò¬Δ D@,@@@ πͬ∂
ÍÃÂΔ ¬∂’Û ÷∂ ˘ «¬’≈¬Δ ÓøÈ ’∂ Óπ¡≈Ú‹≈ ÒÀ‰ Ò¬Δ,
÷∂ ӘÁ»ª ˘ B@,@@@ πͬ∂ ÍÃÂΔ Í«Ú≈ Óπ¡≈Ú‹≈
Á∂‰, ÷ø‚ «ÓºÒª ÚºÒ «’√≈Ȫ Á≈ Ò◊Ì◊ D@@ ’ØÛ
πͬ∂ Ï’≈«¬¡≈ ÒÀ‰, ¡Ï≈Á’≈ª Á≈ ‹ÏΔ ¿π‹≈Û≈
ÏøÁ ’È Â∂ ¿πÈ∑ª ˘ Ó≈Ò’Δ ‘º’ Á∂‰, Ï≈√ÓÂΔ «’√Óª
«‹Èª «Úº⁄ AE@I «’√Ó Á≈ DE@@πͬ∂ ¡Â∂ AABA
Ï≈√ÓÂΔ Á≈ E@@@ πͬ∂ ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò ÿº‡Ø ÿº‡ √ÓÊÈ
ÓπºÒ «ÓºÊ‰ Â∂ «’√≈Ȫ ˘ ’‹∂ ÂØ∫ Óπ’ ’È ÁΔ¡ª
Óø◊ª ˘ ¿πÌ≈È Ò¬Δ Í≥‹≈Ï Ì «Úº⁄ Ó≈ÒÚ≈ ÷∂Â ”⁄
A@ √ÂøÏ ˘ Ï«·ø‚≈, AG √ÂøÏ ˘ Í«‡¡≈Ò≈, BA
√ÂøÏ ˘ Ó≈fi∂ ‹ØÈ Á≈ ¡ø«ÓÃÂ√ ¡Â∂ BD √ÂøÏ ˘
Áπ¡≈Ï≈ «˜«Ò∑¡ª Á≈ ‹ÒøË «Ú÷∂ Úº‚∂ «¬’º· ’È Á∂
ÎÀ√Ò∂ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ «¬È∑ª «¬’º·ª «Úº⁄ ÈÓ∂ Á≈ ÿ‡Δ¡≈
ÏΔ‹ ¡Â∂ ◊À-«Ó¡≈Δ Â∂ È’ÒΔ ’Δ‡È≈Ù’ ÁÚ≈¬Δ¡ª
ω≈¿π‰ ¡Â∂ ¿πÈ∑ª ÁΔ √ÍÃ√ÂΔ ’È Ú≈Ò∂ «√¡≈√Δ
¡Â∂ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ ¿πμ⁄-¡«Ë’≈Δ¡ª Á∂ «÷Ò≈¯ √÷Â
’≈Ú≈¬Δ ’È ÁΔ Óø◊ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ

Í≥‹≈Ï √’≈ ÚºÒØ∫ ÈÓ≈ ¿πÂÍ≈Á’ª Ò¬Δ
FDD ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ¡ÀÒ≈È
Í≥ ‹ ≈Ï √’≈ Á∂ Óπ º ÷ Óø  Δ Úº Ò Ø ∫ «’√≈È
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ √øÿÙ Á∂ ÁÏ≈¡ ’’∂ ÈÓ≈ ¿πÂÍ≈Á’ª
˘ Óπ¡≈Ú‹≈ Á∂‰ Ò¬Δ ≈ÙΔ A@ ’ØÛ ÂØ∫ ÚË≈ ’∂ FDD
’ØÛ πͬ∂ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’’∂ Â∂ ÷∂ÂΔÏ≈ÛΔ «ÚÌ≈◊ Í≥‹≈Ï
Á∂ ‚≈«¬À’‡ Óø◊Ò «√øÿ √øË» ˘ ¡‘πÁ∂ ÂØ∫ Î≈◊ ’’∂
CC ’ØÛ πͬ∂ ÁΔ¡ª È’ÒΔ ’Δ‡È≈Ù’ ÁÚ≈¬Δ¡ª Á∂
ÿÍÒ∂ ÁΔ ‹ª⁄ ’È Á∂ ¡≈Á∂Ù Á∂ ’∂ «’√≈Ȫ Á≈ ◊πº√≈
٪ ’È Á≈ ÔÂÈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ Í«‘ÒΔ ¡’»Ï ÂØ∫
Í≥‹≈Ï Á∂ AI «˜«Ò∑¡ª «Úº⁄ ‚Δ.√Δ. Á¯Âª √≈‘Ó‰∂
«’√≈Ȫ Á∂ ͺ’∂ ËÈ∂ Òº◊ ◊¬∂Õ √’≈ ÚºÒØ∫ C ¡’»Ï
˘ ⁄ΔÎ √À’‡Δ Â∂ ‘Ø «ÚºÂ √’ºÂª È≈Ò ◊ºÒÏ≈Â
’È Ò¬Δ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ˘ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ Í Óπº÷√’ºÂ Â∂ ¿π√ÁΔ ‡ΔÓ È≈Ò ‘Ø¬Δ ◊ºÒÏ≈ Ï∂«√º‡≈ ‘Δ
«’™«’ ¿π‘ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª Óø◊ª Ï≈∂ √π‰È Â∂ «Ú⁄≈
’È ¡≈¬∂ √È Í ’Ø¬Δ ÎÀ√Ò≈ ÒÀ‰ Á∂ √ÓºÊ È‘ƒ √ΔÕ
«¬√ Ò¬Δ «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ÓΔ«‡ø◊ ’’∂ √’≈
Á∂ «¬√ Úº¬Δ¬∂ Á∂ «÷Ò≈¯ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª Óø◊ª ÁΔ Í»ÂΔ
Ò¬Δ G ¡Â∂ H ¡’»Ï B@AE ˘ ÁØ «ÁÈ Ò¬Δ Í≥‹≈Ï
Ì «Úº⁄ ∂Òª Ø’‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈ Â∂ «¬‘ ÚΔ
⁄∂Â≈ÚÈΔ «ÁºÂΔ ◊¬Δ «’ ‹∂ √’≈ Î∂ ÚΔ «’√≈ÈΔ
Óø◊ª ÍÃÂΔ ◊øÌΔ È≈ ‘Ø¬Δ Âª ÓΔ«‡ø◊ ’’∂ ¡◊ÒΔ
‰ÈΔÂΔ ¿πÒΔ’Δ ‹≈Ú∂◊ΔÕ

«’√≈ÈΔ Óø◊ª ÍÃÂΔ √’≈ Á≈ Úº¬Δ¡≈
Í≥‹≈Ï √’≈ È∂ Ùπ» «Úº⁄ «’√≈ÈΔ Óø◊ª ÍÃÂΔ
Ï∂πıΔ Ú≈Ò≈ Úº¬Δ¡≈ º«÷¡≈Õ «‹√ ’≈È «’√≈Ȫ «Úº⁄
√’≈ «ÚπºË Ø‘ ‘Ø ÍÃ⁄ø‚ ‘؉ Òº«◊¡≈Õ
√ø ÿ ÙÙΔÒ «’√≈È ‹º Ê ∂ Ï ø Á Δ¡ª È∂ Ï«·ø ‚ ∂ Á∂
¡‰«ÓºÊ∂ √Ó∂∫ Á∂ ËÈ∂ ÁΩ≈È BE √ÂøÏ ˘ ÓΔ«‡ø◊ ’’∂
Ï«·ø‚≈ ÓØ⁄∂ Á≈ ÿ∂≈ ÚË≈™Á∂ ‘ج∂ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

√’≈ ÚºÒØ∫ ∂Ò Ø’Ø ¡øÁØÒÈ ˘
¡√¯Ò ω≈¿π‰ Ò¬Δ ÍπÒ√ ÚºÒØ∫ Ø’ª
∂Ò Ø’Ø ¡øÁØÒÈ ˘ ¡√¯Ò ω≈¿π‰ Ò¬Δ «’√≈È
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ ¡≈◊»¡ª Á∂ ÿª «Úº⁄ ÍπÒΔ√ ÚºÒØ∫ ¤≈Í∂
26

ÈÚøÏ-B@AE

Ó≈∂ ◊¬∂Õ ÍπÒΔ√ Ø’ª Á∂ Ï≈Ú‹»Á «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª
ÚºÒØ∫ AC Ê≈Úª ”Â∂ ∂Òª Ø’Δ¡ªÕ «¬√ ÁΩ≈È ÍπÒΔ√ ÚºÒØ∫
I@@ ÂØ∫ «‹¡≈Á≈ «’√≈Ȫ ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’ «Ò¡≈ Â∂
Ê≈«‰¡ª «Úº⁄ ‚º’ «ÁºÂ≈Õ «¬√ Á∂ Ï≈Ú‹»Á Ï«·ø‚≈ «˜Ò∑∂
«Úº⁄ ≈ÓÍπ≈ Î»Ò (Ï«·ø‚≈-≈‹Íπ≈-«ÁºÒΔ »‡), Ù∂◊Û∑
(Ï«·ø‚≈-√√≈), ¡Â∂ ÍÊ≈Ò≈ (Ï«·ø‚≈-ÏΔ’≈È∂),
«˜Ò∑≈ ¡ø«ÓÃÂ√ ”⁄ Óπº¤Ò (¡ø«ÓÃÂ√-‹ÒøË-«ÁºÒΔ
Ó≈◊), «˜Ò∑≈ Ó≈È√≈ ”⁄ Ó≈È√≈ (Ï«·ø‚≈-‹≈÷Û-«ÁºÒΔ
»‡), «˜Ò∑≈ ÓØ◊≈ ”⁄ ‚◊» (´«Ë¡≈‰≈-«ÎؘÍπ), «˜Ò∑≈
‹Òø Ë  ”⁄ Ó≈‘» Ú ≈Ò, ‘ΔÍπ  («ÎØ ˜ Íπ  -È’Ø Á ´«Ë¡≈‰≈), «˜Ò∑≈ ’Í»ÊÒ≈ ”⁄ ÒØ‘Δ¡ª («ÎؘÍπÈ’ØÁ-´«Ë¡≈‰≈) ¡Â∂ «˜Ò∑≈ «ÎؘÍπ ”⁄ fiØ’ ‡«‘Ò
«√øÿ («ÎؘÍπ-Î≈«˜Ò’≈ »‡) ¡Â∂ «˜Ò∑≈ Ù‘ΔÁ Ì◊Â
«√øÿ È◊ Á∂ Ï«‘≈Ó (‹ÒøË-‹∂‹Ø∫) ¡≈«Á Ê≈Úª ”Â∂
∂Òª Ø’Δ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ «¬È∑ª «Úº⁄∫Ø H ¡’»Ï ˘ Ï«‘≈Ó,
ÒØ‘Δ¡ª, fiØ’ ‡«‘Ò «√øÿ, Ó≈‘»Ú≈Ò ¡≈«Á Ê≈Úª ”Â∂
ÍπÒΔ√ È∂ ËÈ≈’≈Δ¡ª ˘ «◊ÃÎÂ≈ ’ «Ò¡≈Õ Í
«¬√Á∂ Ï≈Ú‹»Á F Ê≈Úª ”Â∂ ∂Ò Ø’Ø ¡øÁØÒÈ ‹≈Δ «‘≈Õ

’È Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ ◊ºÒÏ≈ ÁΩ≈È «’√≈È ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª
ÚºÒØ∫ «’√≈Ȫ ÁΔ¡ª Óø◊ª ÁÒΔÒ-Í»Ú’ Í∂Ù ’ΔÂΔ¡ª
◊¬Δ¡ª Í √’≈ È∂ «’√≈Ȫ ÁΔ Óπº÷ Óø◊ Óπ¡≈Ú‹≈
≈ÙΔ D@,@@@ πͬ∂ ÍÃÂΔ ¬∂’Û Á∂‰ ÁΔ, AE@I Ï≈√ÓÂΔ
¡Â∂ AABA Ï≈√ÓÂΔ Á≈ ÿº ‡ Ø - ÿº ‡ √ÓÊÈ Óπ º Ò
(¡ÀÓ.¡À√.ÍΔ.) ¥ÓÚ≈ DE@@ πͬ∂ ¡Â∂ E@@@ πͬ∂
ÍÃÂΔ ’π«¬ø‡Ò ’È ¡Â∂ ÷∂ÂΔ ÓøÂΔ «÷Ò≈Î ’≈Ú≈¬Δ
’È ÂØ∫ «¬È’≈ ’ «ÁºÂ≈Õ Í «Èº‹Δ ÷ø‚ «ÓºÒª ÚºÒ
«’√≈Ȫ Á≈ BB@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ Ï’≈«¬¡≈ ‹ÒÁΔ Á∂‰
¡Â∂ ÷ø‚ «ÓºÒª ⁄Ò≈¿π‰ Á≈ ÌØ√≈ «ÁºÂ≈, ÷πÁ’πÙΔ ’È
Ú≈Ò∂ ÍΔÛ ͫÚ≈ ˘ Óπ¡≈Ú‹∂ ÁΔ ≈ÙΔ B Òº÷ ÂØ∫
ÚË≈ ’∂ C Òº÷ πͬ∂ ’È, ÷∂ ӘÁ»ª Á∂ Í«Ú≈ª ˘
FD ’ØÛ πͬ∂ ≈‘ ÍÀ’∂‹ Á∂‰, ÷∂ÂΔ ’˜≈ «ÈÚ≈È
’≈˘È ω≈¿π‰, ’πÁÂΔ ¡≈Ϊ È≈Ò ‘ج∂ Èπ’√≈È
Á≈ Óπ¡≈Ú‹≈ ˜ÓΔÈ Ó≈Ò’ª ˘ Á∂‰ ÁΔ Êª ’≈ÙÂ’≈ª
˘ Á∂‰ ÁΔ Óø◊ «Ú⁄≈È ”Â∂ √«‘ÓÂΔ «ÁºÂΔÕ
ÓΔ«‡ø◊ ¿πÍø «’√≈È ‹ºÊÏ
∂ Á
ø Δ¡ª È∂ √’≈ È≈Ò
◊ºÒÏ≈ ˘ Ï∂«√º‡≈ ’≈ «Áø«Á¡ª √’≈ «÷Ò≈Î √øÿÙ
‹≈Δ º÷‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ Â∂ √øÿÙ Á∂ ¡◊Ò∂ ÍÛ≈¡
Ú‹Ø∫ BC ¡’»Ï ˘ ÓøÂΔ¡ª, Óπ÷
º √ø√ÁΔ √’ºÂª Â∂
‘≈’Ó Í≈‡Δ¡ª Á∂ «ÚË≈«¬’ª Á∂ ÿª Á∂ «ÿ≈˙ ’È Á≈
¡ÀÒ≈È ’’∂ ∂ÒÚ∂ Ò≈¬ΔȪ ÂØ∫ ËÈ∂ √Ó≈Í ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ

√’≈ ÚºÒØ∫ ◊ºÒÏ≈ Á≈ √ºÁ≈
«’√≈Ȫ ÁΔ ÌÚƒ ‘Ó≈«¬Â ÍÃ≈Í ÒøÏ∂ Â∂ «ÁzÛ
√øÿÙ Á∂ ÁÏ≈¡ ’’∂ ¡÷Δ √’≈ È∂ «’√≈È
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ˘ AB ¡’»Ï ˘ D Ú‹∂ Ù≈Ó ◊ºÒÏ≈Â

¡«Ë’≈Δ¡ª Á∂ Á«Ò «ÚØËΔ ÚÂΔ∂ «÷Ò≈¯ Í∂∫‚» Ó˜Á»ª ÚºÒØ∫ ÏÒ≈’ Á¯Âª Á∂ ÿ∂≈˙
«’ÂΔ¡ª ˘ «ÓÒ‰ Ú≈Ò∂ π˜◊≈, «‘≈«¬ÙΔ
ÍÒ≈‡ª Â∂ ˜ÓΔÈ Á∂ √Ú≈Ò ”Â∂ Í∂∫‚» ËÈ≈„ª Â∂ ‘≈’Ó
«Ë ÁΔ ’·ÍπÂÒΔ Ï‰∂ ÏÒ≈’ «Ú’≈√ ¡Â∂ Í≥⁄≈«¬Â
¡¯√ ‹ÒøË ͺ¤ÓΔ Á∂ Á¯Â Á≈ Ó˜Á»ª È∂ ÁπÍ«‘
ÂØ∫ ¤πº‡Δ ‘؉ Ú∂Ò∂ º’ Á¯Â Á∂ ◊∂‡-ÁÚ≈‹∂ ÏøÁ ’’∂
⁄≈ ÿø‡∂ ÂØ∫ ÚºË √Óª «ÿ≈˙ ’Δ º«÷¡≈Õ «ÓºÊ∂ √Ó∂∫ ”⁄
Ó◊È∂◊≈ Á≈ ’øÓ ‹≈Δ ’È √Ó∂ ÍÒ≈‡ª Â∂ ˜ÓΔÈ Á≈
Ó√Ò≈ ‘ºÒ ’È Á∂ ‘ج∂ √ÓfiΩÂ∂ ¿πÍø «ÿ≈˙ ÷ÂÓ
’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «¬√∂ Â∑ª ÏΔ.‚Δ.ÍΔ.˙. Á¯Â ÒØ‘Δ¡ª Á∂
√Ú∂∂ H Ú‹∂ ‘Δ Ó˜Á»ªª È∂ ÿ∂≈˙ ’’∂ «’√∂ ÚΔ
¡«Ë’≈Δ-’Ó⁄≈Δ ˘ Á¯Â ÍÀ º’ È≈ Í≈¿π‰ «ÁºÂ≈Õ
Ï≈¡Á ÁπÍ«‘ ÁÚ≈‹∂ È≈Ò Óø◊ ͺÂ ‡ø◊ ’∂ «Âº÷∂
√øÿÙ ÁΔ ⁄∂Â≈ÚÈΔ Á∂’∂ ÿ∂≈˙ ÷ÂÓ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ
¡≈◊»¡ª È∂ √øÏË
Ø È ’Á∂ ‘ج∂ «’‘≈ «’ ÏÒ≈’ «Ú’≈√
Á¯Â Í∂∫‚» ËÈ≈„ª ¡Â∂ ‘≈’Ó Í≈‡Δ¡ª Á∂ ¡≈◊»¡ª Á≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

«Ú’≈√ ’È «Úº⁄ Òº◊≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ ËÈ≈„ª ˘ ÷πÙ ’Á∂
‘ج∂ ¡«Ë’≈Δ Á«Òª Â∂ Ï∂˜ÓΔÈ∂ ÒØ’ª ˘ ωÁ∂ ’≈˘ÈΔ
‘º’ Á∂‰ «Úº⁄ ÚΔ ¡≈È≈’≈ÈΔ ’ ‘∂ ‘ÈÕ
¿πÈ∑ª Óø◊ ’ΔÂΔ «’ «Í≥‚ª Á∂ «’ÂΔ¡ª ˘ ÎΩΔ ÂΩ
”Â∂ Ó◊È∂◊≈ Á≈ π˜◊≈ Óπ‘º¬Δ¡≈ ’Ú≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂,
«’ÂΔ¡ª Á∂ Ï’≈¬∂ «Ó‘ÈÂ≈È∂ Á≈ Ìπ◊Â≈È ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂,
A@-A@ ÓÒ∂ Á∂ «‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ «ÁºÂ∂ ‹≈‰, ÍÒ≈‡
Á∂‰ ÂØ∫ «¬È’≈Δ Í≥⁄≈«¬Âª ˘ ¡≈Ó ¡‹Ò≈√ ÏπÒ≈¿π‰
Ò¬Δ Í≈ÏøÁ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂ ¡Â∂ Î˜Δ ÏØÒΔ¡ª ºÁ ’’∂
Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ Á«Òª ˘ «ÁºÂΔ¡ª ‹≈‰Õ
ËÈ≈’≈Δ¡ª ˘ ÍΔ.¡ÀÓ.Ô». Á∂ Â√∂Ó ÍΔ‡,
’ÙÓΔ «√øÿ ÿπº◊ÙØ, ÏΔÏΔ ◊πÏ÷Ù ’Ω √≈«Á’Íπ,
‹Δ.¡À√.¡‡Ú≈Ò, √≈ÏΔ, ÏΔÏΔ ‹◊Δ ’Ω, ÍÓ‹ΔÂ,
ÙΔÒ≈ Á∂ÚΔ, «ÚøÁ √‘ØÂ≈ ¡Â∂ ¡ÀÈ.ÏΔ.¡À√. Á∂ ÚΔ
’πÓ≈ Â∂ ‹√ÚΔ ◊Ø≈ ¡≈«Á È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ
27

ÈÚøÏ-B@AE

◊À√ ¬∂‹ø√Δ Ú’˜ Ô»ÈΔ¡È ÚºÒØ∫ ‚Δ.√Δ. Á¯Â Á≈ «ÿ≈˙
◊À√ ¬∂‹ø√Δ Ú’˜ Ô»ÈΔ¡È («¬Î‡») Í«‡¡≈Ò≈
Áπ¡≈≈ ÌπºÈ‘∂ÛΔ ◊À√ ¬∂‹ø√Δ ÚºÒØ∫ ’º„∂ ◊¬∂ Ú’ Ï‘≈Ò
’Ú≈¿π‰ ¡Â∂ ¡≈◊»¡ª ”Â∂ Í≈¬∂ fi»·∂ Í⁄∂ ºÁ ’Ú≈¿π‰
Ò¬Δ G ¡’»Ï ˘ Ì≈ÂΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÁΔ ÓºÁÁ È≈Ò
‚Δ.√Δ. Á¯Â Í«‡¡≈Ò≈ Á≈ «ÿ≈˙ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ◊À√
¬∂‹ø√Δ Ó≈Ò’ ÚºÒØ∫ H Ú’ª ˘ Ò◊Ì◊ «ÂøÈ Ó‘ΔÈ∂
Í«‘Òª ’º«„¡≈ «◊¡≈ √ΔÕ «‹√ ’≈È Ú’ª È∂ √øÿÙ
Ò◊≈Â≈ ‹≈Δ º«÷¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛ ¡Â∂ «’ ’≈˘È Ò≈◊»
’È ÁΔ Óø◊ ÍÃÙ≈ÙÈ √≈‘Ó‰∂ º÷ΔÕ ÌÚ∂∫ «¬’º· ˘
√øÏØËÈ ’«Á¡ª ¡≈◊»¡ª «’‘≈ «’ Í«‡¡≈Ò≈ ÍÃ√≈ÙÈ
◊À√ ¬∂‹ø√Δ Ó≈Ò’ Á∂ √»÷ ‘∂· ’øÓ ’ «‘≈ ˛ Â∂ «’Â

’≈˘Èª ˘ Óøȉ ÂØ∫ «¬È’≈Δ ˛Õ ¿πÒ‡≈ ¡≈◊»¡ª ¿πμÍ
‘Δ fi»·∂ Í⁄∂ Í≈ ’∂ Ú’ª ÁΔ ¡≈Ú≈˜ ˘ ÁÏ≈¿π‰ ÁΔ
’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ ¡≈◊»¡ª È∂ ÍÃ√≈ÙÈ ˘ ⁄∂Â≈ÚÈΔ
«ÁºÂΔ «’ ‹ÁØ∫ º’ ’º„∂ ◊¬∂ Ú’ Ï‘≈Ò È‘ƒ ’ΔÂ∂
‹ªÁ∂ ¡Â∂ Ú’ª ¿πμÍ Í≈¬∂ fi»·∂ Í⁄∂ ºÁ È‘ƒ ’ΔÂ∂
‹ªÁ∂, ¿πÁØ∫ º’ √øÿÙ ‹≈Δ ‘∂◊≈Õ
«¬√ ÓΩ’∂ ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ Á∂ «ÓøÁ Í«‡¡≈Ò≈,
‡Δ.¡À√.Ô». («‘≈ÚÒ Á√Â≈) Á∂ √π«øÁ «√øÿ, ÍΔ.¡À√.Ô».
Á∂ ‘‹Δ «√øÿ √πº÷∂Ú≈Ò, «¬√ÂΔ ‹≈◊«ÂΔ Óø⁄ Á∂
¡ÓÈÁΔÍ «Á˙Ò, ¬∂’Â≈ Ú’ Ô»ÈΔ¡È Á∂ ◊πÁ∂Ú
ÏΩÏΔ ¡Â∂ ‚Δ.¡ÀÒ.¬∂. Á∂ ≈‹ΔÚ ÒØ‘‡ÏºËΔ Ù≈«ÓÒ √ÈÕ

È«Ù¡ª ¡Â∂ ¡◊ª‘ÚË» Ò∂÷’ª Á∂ ’ÂÒª «ÚπºË ’ÈÚÀÈÙÈ
ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ «˜Ò∑≈ Í«‡¡≈Ò≈ ÚºÒØ∫ È«Ù¡ª
«ÚπºË ¡Â∂ ÍÃØ. ’πÒÏ◊Δ, ÁÏØÒ’ ¡Â∂ ÍÈ√≈∂ Ú◊∂
¡◊ª‘ÚË» ÏπºËΔ‹ΔÚΔ¡ª Á∂ ’ÂÒª «ÚπºË A@ ¡’»Ï
˘ √Ó≈‰≈ «Ú÷∂ ’ÈÚÀÈÙÈ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ’ÈÚÀÈÙÈ ˘
√π⁄≈» »Í ”⁄ ⁄Ò≈¿π‰ Ò¬Δ √Ï‹Δ «√øÿ, ¡’ÙÀ ’πÓ≈,
«ÓøÁ Í«‡¡≈Ò≈, «¥ÙÈ √Ó≈‰≈, ¡«ÂøÁÍ≈Ò ¡Â∂
‘«øÁ «√øÿ ”Â∂ ¡Ë≈« ÍÃË≈È◊Δ Óø‚Ò ¸«‰¡≈ «◊¡≈Õ
¡≈◊»¡ª È∂ «’‘≈ «’ ¡º‹ Úº‚Δ ÍºË ”Â∂ Ï∂π˜◊≈Δ
ÚË ‘Δ ˛ «‹√ ’≈È √Ó≈‹ ”⁄ ¡≈‹’Â≈ ÚË ‘Δ ‘À
¡Â∂ ÈΩ‹Ú≈È ÍΔÛ∑Δ ¡‹ΔÏ Ï∂⁄ÀÈΔ Á≈ «Ù’≈ ‘Ø ‘Δ ˛Õ
«¬√ Â∑ª ÁΔ ‘≈Ò ”⁄Ø∫ «√Î Ì◊ «√øÿ ÁΔ √Ø⁄ ¿πμÍ

⁄ºÒ ’∂ ‘Δ √Ó≈‹ ˘ «‹¿π‰ ÔØ◊ ω≈«¬¡≈ ‹≈ √’Á≈ ˛Õ
Í ‘≈’Óª È∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ÁΔ √Ø⁄ ˘ ’π≈‘∂ Í≈¿π‰ Ò¬Δ Úº‚Δ
ͺË ”Â∂ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÈÙ∂ Á∂ ’≈ØÏ≈ ˘ ÷πÒ
º ∑ «ÁºÂΔ ‘Ø¬Δ ˛Õ
ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÈÙ∂ Á∂ ’≈ØÏ≈
Ò¬Δ «‹øÓ∂Ú≈ ÍπÒΔ√, √Óº◊Ò ¡Â∂ «√¡≈√ÂÁ≈Ȫ Á∂
◊·‹ØÛ ˘ ÓøÈÁΔ ˛Õ «‹√ ’’∂ «¬√ ’ÈÚÀÈÙÈ «Úº⁄
ÈΩ‹Ú≈Ȫ ˘ «¬√ ◊·‹ØÛ ˘ ÂØÛÈ Ò¬Δ ¡Â∂ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ
Á≈ ÈÚ∂∫ «¬Ò≈«’¡ª «Úº⁄ ÎÀÒ≈¡ ’È Ò¬Δ ÍÃ∂«¡≈
«◊¡≈Õ ’ÈÚÀÈÙÈ ÁΩ≈È ’πºfi ’≈’πøȪ È∂ «¬È’Ò≈ÏΔ
◊Δª ¡Â∂ ’«ÚÂ≈Úª Áπ¡≈≈ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ˘ ‹ºÊ∂ÏøÁ ‘؉
Á≈ √πÈ∂‘≈ «ÁºÂ≈Õ

Í≥‹≈ÏΔ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ «Ú÷∂ ‹∂» «Ú«Á¡≈ÊΔ √øÿÙ
«Í¤Ò∂ ’πfi √Ó∂∫ ÂØ∫ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ ’À∫Í√ ˘ ⁄≈-Í‘Δ¡≈ Ú≈‘È «‘ ω≈¿π‰ Á≈ √øÿÙ ¡≈«÷ I ¡’»Ï
˘ ‹∂» ‘Ø «ÈÏ«Û¡≈Õ «‹’ÔØ◊ ˛ «’ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ ¡øÁ Í«‘Òª ÚΔ «¬º’ «Ú«Á¡≈ÊΔ ÁΔ Áπÿ‡È≈ È≈Ò ÓΩÂ
«Íº¤Ø∫ «Ú«Á¡≈ÊΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ’À∫Í√ ˘ ⁄≈-Í‘Δ¡≈ Ú≈‘È «‘ ω≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ º÷Δ √Δ Í A ¡’»Ï ˘
√πº«÷¡≈ ¡Î√ Á∂ Óπø‚∂ ÁΔ ◊º‚Δ È≈Ò ÚΔ.√Δ. Á∂ ’πº’ Á∂ Óπø‚∂ ÁΔ ‡º’ ‘؉ ’≈È ÓΩ ‘Ø ◊¬Δ, «‹√ÂØ∫ ◊πº√∂ «Úº⁄
¡≈¬Δ¡ª «Ú«Á¡≈ÊΔ ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª ÍΔ.¡À√.Ô»., ‚Δ.¡À√.˙., ÍΔ.¡À√.Ô». (ÒÒ’≈) ¡Â∂ ¬∂.¡≈¬Δ.¡À√.¡ÀÎ. È∂ ÚΔ.√Δ.
Á¯Â Á≈ «ÿ≈˙ ’’∂ Á¯Â ˘ Â≈Ò≈ Ò≈ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ Óø◊ º÷Δ «’ ’Ø¬Δ ÚΔ ’≈ ’À∫Í√ ¡øÁ Á≈÷Ò È‘ƒ ‘؉Δ
⁄≈‘ΔÁΔ ¡Â∂ ’≈ª ÁΔ Í≈«’ø◊ ω≈¬Δ ‹≈Ú∂Õ Ò◊≈Â≈ ⁄ºÒ∂ ËÈ∂ ¿πÍø I ¡’»Ï ˘ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ ÍÃ√≈ÙÈ È∂
Óø◊ª ˘ ¡ÓÒΔ ‹≈Ó≈ Í«‘È≈«¬¡≈Õ «¬√ √øÿÙ ˘ ¡«Ë¡≈Í’ª ¡Â∂ ◊À-¡«Ë¡≈Í’ª ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ √Ê≈È’ ’πfi ‘Ø
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ ÚΔ √ÓÊÈ «ÁºÂ≈Õ ¿πμË ’πfi ‘Ø ‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª È∂ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ Á∂ ◊∂‡ ˘ ’≈ª ’À∫Í√ «Úº⁄ ‹≈‰ ÂØ∫ ÏøÁ
’È «ÚπºË ÏøÁ ’’∂ º«÷¡≈Õ «‹È∑ª ˘ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ È’≈ «ÁºÂ≈ Â∂ ¡÷Δ ¿π‘ ËÈ≈ ¸º’‰
Ò¬Δ Ó‹Ï» ‘Ø ◊¬∂Õ Í ¡«‘Ó ◊ºÒ «¬‘ ‘Δ «’ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ¡≈Í‰Δ Óπº÷ Óø◊ Óøȉ Ò¬Δ ÍÃ√≈ÙÈ ˘ Ó‹Ï»
’ «ÁºÂ≈ ¡Â∂ ’≈ª ‘π‰ ◊∂‡ ’ØÒ Ï‰Δ Í≈«’ø◊ «Úº⁄ ‘Δ Òº◊ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

28

ÈÚøÏ-B@AE