You are on page 1of 11

UVOD

U zavisnosti od vida transporta i tovarne jedinice postoje etiri osnovne vrste prevoza u
tehnologiji vozilo vozilo:
Drumsko-eleznika tehnologijaprevoz kompletnih drumskih vozila ili delova
drumskih vozila (prikolice, polu-prikolice, izmenjivi transportni sudovi) sredstvima
eleznikog saobraaja;
elezniko-drumska tehnologijaprevoz eleznikih vagona sredstvima drumskog
saobraaja;
Kopneno-reno, pomorska tehnologijaprevoz drumskih i eleznikih vozila sredstvima
renog i pomorskog saobraaja;
Reno-pomorska tehnologija prevoz sredstava renog saobraaja (bari) sredstvima
pomorskog saobraaja;

Uzroci nastanka tehnologije transporta vozilo-vozilo su:


Zahtev za kompletnom logistikom uslugom od vrata do vrata (door to door, full packet
service), bez promene transportnog suda, bez oteenja, sa manjim vremenskim
gubicima, jednostavnijim manipulacijama;
Bolje iskorienje transportnih sredstava;
Smanjenje trokova transporta;
Zahtevi za smanjenjem potronje energije;
Dugo zadravanje drumskih teretnih vozila u pretovarnim i distributivnim centrima; na
graninim prelazima zbog carinskih procedura;
Razni zakonski propisi, ogranienje prevoza drumskih teretnih vozila preko teritorija
pojedinih evropskih zemalja (posebno u Austriji i vajcarskoj);
Sve stroiji zahtevi zatite ivotne sredine;
Zakrenost drumskih saobraajnica, posebno na magistralnim pravcima;
Tenja ka poveanju bezbednosti saobraaja;
Kvalitet transporta:brzina prevoza, prevoz u loim vremenskim prilikama, krai
transportni putevi, itd.
U ovom radu bie najvie panje bie obraeno na kopneno - vodne tehnologije vozilo vozilo

1. Kopneno-vodne tehnologije vozilo vozilo

Pored razvoja kopnenih tehnologija razvijene su i kopneno-rene tehnologije kao i kopneno


reno-pomorske tehnologije. Cilj formiranja ovakvih vidova transporta jeste da se lanac izmeu
kupca i prodavca nesmetano odvija. Kombinovanjem razliitih vidova prevoza ostvaruje se
jedinstven lanac transporta uz luke koje su glavne karike. Postoje dve osnovne vrste kopnenovodnih tehnologija i to:
Ro- Ro tehnologije,- spoljni transport
RiRo tehnologije. Unutranji transport

1.1.

Karakteristike Ro Ro tehnologije

Ro-Ro je skraenica od Roll On ili Roll Off to u bukvalnom prevodu znai kotrljai na ili sa
neega na neto. To znai da se navozi vozilo na brod ili se izvozi sa broda puem eone rampe
tehnologijom horizontalnog rukovanja. Drumska i eleznika vozila prevoze se pre svega vie
pomorskim a manje renim vozilima ako za to postoje uslovi.
Ukoliko se rukovanje vozilima obavlja vertikalnom tehnologijom to jest posebnim
dizalicama odnosno liftovima tada se tehnologija naziva Lo-Lo (lift on-lift off)

Slika 1. Klasina i primena kaseta tehnologija

Osnovna tehnika baza ove Ro-Ro tehnologije ine:


Ro-Ro brodovi specijalizovani za prevoz vozila ili vozila i nekog drugog tereta prema
kategoriji za obalsku i prekookeansku kategoriju;
Brodske ili luke rampe za prelazak vozila;
Vozna sredstva ( kompletni sastavi ili delovi drumskih vozila, pojedinani vagoni ili
kompletni vozovi i takozvane LUF tehnologije ili takozvani Trailler sistemi;
Luki terminal sa potrebnom infrastrukturom i opremom ( terminalne asije i vuni
traktori).
Brodovi najee imaju 3 palube i prelazak sa jedne na drugu palubu moe biti uz pomo
rampi Ro-Ro tehnologija (Rollon Rolloff) ili liftova-LoLo tehnologija (Lift on Lift off).
3

Ranije generacije brodova date su u tabeli 1 koju ete videti u nastavku.


Danas u svetu postoji vie od 1500 Ro-Ro brodovakoji poseduju vei kapacitet za prihvatanje
tereta od konvencionalnog broda. Graeni su duine oko 100-150 metara, gaz 5 m, 3800-6000
dwt

17

, kapaciteta 200-300 TEU jedinica ili 400-600 t/sat. Sada postoje brodovi do 230 m

duine, do 35 m irine, kapaciteta do 1300-3600 TEU I vie prostora za oko 2269

m3 raznog

tereta dubine gaza do 7 m.

Tabela 1. Prikaz svojstva konvencionalnih RO-RO brodova

Rastom prometa roba i poveanje tranje za transportnim uslugama raste i tranja za


novim brodovima kao to su:
Kontejnerski Ro-Ro brodovi slue za prevoz kontejnera i vozila. Kontejneri se
postavljaju na palubu dok se vozila sa teretom postavljaju ispod palube u unutranjost
broda. Kod nekih tipova ovih brodova kod prekookeanskih prevoza kontejneri sa
specijalnim teretima se postavljaju u unutranjost broda. Rukovanje kontejnerima se
postavlja lukim portalnim kranovima ili putem konvejerskog sistema.

Slika 2. Ro-Ro brodovi


4

Ro-Lo brodovi predstavljaju kombinaciju dveju tehnologija Ro-Ro i Lo-Lo slue sa


prevoz vozila i raznih tereta i kontejnera. Oni su sposobni za utovar i smetanje tereta i
preko rampe koristei Ro-Ro tehnologiju i on board rukovanje pomou sopstvene
Lo/Lo tehnologije. Kontejneri postavljeni na palubi podeljeni su poprenim pregradama
radi dohvata stela kranova i vee bezbednosti.

Slika 3. Ro-Lo brodovi


Kontejnerski brod Ro/Ro-Lo/Lo je dvostruki trup broda namenjen je iskljuivo prevozu
kontejnera. On poseduje sopstvenu rampu radi pristupa vozila. Opremljen je on-board
dizalicama ime je omogueno rukovanje kontejnerima bez on shore luke opreme.

Slika 4. Ro/Ro-Lo/Lo brodovi

Sigurno da Ro-Ro brodovi poseduju znatno veu efikasnost od Lo-Lo brodova u pogledu
ekonominosti kapaciteta i da sa aspekta neprekidnosti transportnog procesa poseduju veliku
perspektivu posebno ako se uzme u obzir razvoj novih generacija ovih brodova. To su takozvani
Freeway brodovi. U stranoj literaturi ovi brodovi se zovu Ferry ili Ferry Bridge to je odrednica
za brod koji prevozi kombinovana vozila i teret.
Posebna karakteristika Ro-Ro brodova je to oni izbaciju sopstvenu rampu a time i teret na
najjednostavnijim pristanitima ili obalama. Brodske rampe se automatski sputaju i podiu i
obino ih bude dve, a to znai na dva ulaza sa pramca ili krme broda. Rampe su najee
mobilne-mostne (brodske ili luke) ili fiksne sa nagibom.1/10 ili 1/15, irine 12 do 32 m, duine
20 do 45 metara, mase 42 tone, nosivosti do 2000 kN. Ro-Ro imaju dve do tri palube koje su
meusobno povezane kosim rampama na koje se tovare kontejneri. Na gornjoj palubi su
postavljene po dve brodske dizalice nosivosti 850 kN, dometa 19 metara i druga 500 kN, dometa
18 metra. Glavni pogon ovih brodova je snage 10050 kW. Najvie se koriste u Americi,
vedskoj, Engleskoj i Italiji i posebno u Japanu.
U zadnjih nekoliko godina u momorskim lukama sa velikim obimom rada u Ro-Ro
saobraaju radi smanjivanja vremena bavqenja brodovima na poetnim i zavrnim operacijama
koriste se specijalne plovne mobilne rampe koje slue za istovremeni utovar/istovar vozila i
tereta na dva nivoa. Time se znaajno poveala fleksibilnost, automatsko postavljanje tereta i
vozila kao i njihovo praenje, nema zadravanja vozila, obezbeen je parking prostor, dozvoljeni
radiusi kretanja i dolazak vozila iz vie pravaca.

Slika 5. Luka infrastruktura

1.2.

Prednosti i nedostaci Ro-Ro tehnologije

Prednosti:
prevoz svih vrsta roba;
nema investicija u posebne terminale i opremu,za manipulisanje potrebna
saobraajnica i parking;
brz pretovar;
manji rizik od oteenja robe.
Nedostaci:
slabije korienje tovarnog prostora(prostor ispod, iznad i izmeu vozila)

1.3.

Kategorije Ro-Ro saobraaja

Postoje tri kategorije Ro-Ro saobraaja:


Prevoz kompletnih drumskih vozila sa vozaem i eleznikih kola,esto u
kombinaciji sa prevozom automobila i putnika najee u prevozu preko moreuza i u
priobalnom prevozu(npr. Laman)
Prevoz prikolica i polu-prikolica, bez vunog vozila i vozaa, u kombinaciji sa
prevozom kontejnera u meovitim Ro-Ro brodovima primena na podruju
Sredozemlja, Baltikog i Severnog mora
Prevoz kontejnerizovane ili nekontejnerizovane robe utovarene na specijalne
prikolice sa sputenim podom pokretni nosai-trejleri, na dugim relacijama
pomorskog saobraaja

2. LUF tehnologija
Kod Ro-Ro brodova u redovnoj eksplotaciji nalazi se LUF tehnologija iju tehniku bazu
ine: luf postolja odnosno kasete ( specijalni elini N-profili, na koji se slau kontejneri ili drugi
tereti), platforme na koje se slau postolja, specijalno konstruisane terminalske niskopodne
drumske poluprikolice koje vuku specijalna vuna vozila tzv. LUF snage do 400 KW, nosivosti
225 kN do 400 kN, sopstvene mase 8 tona.

Slika 6. Drumski terminali LUF poluprikolica

Kada LUF master sistem dovue LUF teretnu jedinicu na odreeno mesto prikolica se
sputa pomou sopstvenog sistema hidraulike prikljuenog za vuno vozilo sve dok platforma ili
postolje ne postave na terminal ili mesto ostavljanja na brodu. Nakon toga prikolica se izvue
ispod platforme ili postolja i koristi se za sledeu manipulaciju ili ide dalje u prevozu. Duina
prikolica i poluprikolica iznose 6,05 m do 12,19 metara, irine do 2,6 metara i nosivosti 200 kN
do 1000 kN.
8

U odnosu na druge transportne tehnologije Ro-Ro tehnologija omoguava potpunu


integraciju drumskog i pomorskog saobraaja kao i drumskog i eleznikog transporta. Time se
poveava efikasnost transporta, pretovara i utovara kao i snienje trokova. Ova tehnologija je
znantno proirila mogunost intermodalnog transporta od rampe do rampe i to sa jednim
transportnim dokumentom. Ro-Ro brodovi su sposobni za prihvat i transport tereta u svakom
obliku i svake veliine sa vrlo niskim trokovima. U odnosu na intermodalne tehnologije osim
tehnologije ova tehnologija zahteva nie luke investicije jer joj je potreban samo jedan vez koji
po duini iznosi do celog brodskog veza. Takoe prua najveu mogunost izmene redosleda
operacija u lukom podruiju.
Kod primene LUF tehnologije sa velikim stepenom ukrupnjavanja u jedinstvenu teretnu
jedinicu, omoguena je velika proizvodnost sa vrlo kratkim vremenom pretovara i malim brojem
izvrioca.

3. RAIL SHIP tehnologija


Pored prevoza drumskih teretnih vozila Ro-Ro brodovima, razvijene su tehnologije prevoza
eleznikih kola Ro-Ro brodovima, pod nazivom RailShip. Prvi Ro-Ro brod nazvan Railship 1
posedovao je osnovne tehnike karakteristike:
Ukupna duina 150 m;
irina 21,5 m;
Maksimalni gaz 6,5 m;
18
Nosivost 750 BRT ;
Neto masa 2425 BRT;
Broj utovarenih kola 60 za duina kola 20 m ili 44 kola duine 27 m;
3
Zapreminska nosivost 35383 m ;
Brzina 20,5 vorova;.
eleznika kola utovaraju se preko krme nailazei na posebnu prelaznu rampu koja se sastoji
0
dela od 15 i 27 m pod uglom od 2,5 koji poseduju kola pri prelazu rampe.

Kola se najpre naguravaju na srednju palubu, zbog njene duine do kraja broda, a zatim se
postavljaju na gornju ili donju palubu, uz pomo posebnog lifta dizalice. Pomeranje kola unutar
broda vri se posebnim vunim vozilom. Nosivost brodskih dizalica iznosi 1600 kN, a isto
vreme podizanja ili sputanja iznosi oko 3 do 4 minuta. Obezbeivanje kola se vri vazdunim
konicama ili podmetaima u sluaju samopokretanja.
Ova tehnologija primenjuje se u prevozu izmeu Finske i Nemake i to izmeu luka Honko
na jugozapadu Finske do luke Travenmunde u Nemakoj. Transport se odvija na rastojanju od
1000 km. Najvei problem je irina koloseka u Finskoj koja iznosi 1524 mm, dok u Nemakoj i
9

u drugim zemljama te irine iznose 1435 mm. Zbog toga dolazi do razdvajanja asije kola od
voznog postolja u Finskoj to traje oko 10 minuta. Vreme potrebno za utovar i istovar je 6 do 7
sati.

ZAKLJUAK

Danas u svetu je veoma razvijena tehnologija kopneno-vodnog transporta vozilo vozilo. Kroz
ovaj rad obraen je detaljno taj vid transporta gde su objanjene karakteristike najvie
upotrebljene tehnologije a to je Ro-Ro tehnologija. Izvrena je podela brodova ove tehnologije.
Objanjene su kategorije tereta koji se ovom tehnologijom prevozi.
Ovaj vid transporta ujedinjuje kopneni i vodni saobraaj i smanjuje trokove utovara i
istovara robe. Poseduje specijane rampe koje omoguavaju najviu bezbednost tereta koji se
prevozi.

10

LITERATURA
1. B., Davidovi, Tehnologije kombinovanog transporta, Vedes, Beograd, 2012 godina.
2. D. Trifunovi, S. Babi, Integrisani transport- skripta, Visoka Tehniko-mainska kola
strukovnih studija, Trstenik, 2013 godine.
3. Skripta Integrisani transport, Mainski fakultet Kraljevo, 2013 godine.
4. R. Perii., Savremene tehnologije transporta I i II, Saobraajni fakultet Beograd, 1995

11