You are on page 1of 80

VISIT DEPED TAMBAYAN

http://richardrrr.blogspot.com/

10

1. Center of top breaking headlines and current events related to Department of Education.
2. Offers free K-12 Materials you can use and share

PY

Edukasyon sa Pagpapakatao

EP

ED

Gabay sa Pagtuturo
Yunit 

Ang aklat na ito ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga


edukador mula sa mga publiko at pribadong paaralan at pamantasan.
Hinihikayat namin ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na
mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon sa
action@deped.gov.ph.
Mahalaga sa amin ang inyong mga puna at mungkahi.

Kagawaran ng Edukasyon
Republika ng Pilipinas

i
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Edukasyon sa Pagpapakatao Ikasampung Baitang


Gabay sa Pagtuturo
Unang Edisyon 2015
ISBN:

Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng Batas
Pambansa Bilang 8293: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang sipi sa ano mang
akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon pa man, kailangan muna ang pahintulot
ng pamahalaan o tanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa
pagkakakitaan ang nasabing akda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing
ahensiya o tanggapan ay ang patawan ng bayad na royalty bilang kondisyon.

C
O

PY


Ang mga akda / materyales (mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan,
ngalan ng produkto o brand names, tatak o trademarks, palabas sa telebisyon, pelikula,
atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay sa nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon.
Pinagtibay sa isang kasunduan ng Kagawaran ng Edukasyon at Filipinas Copyright
Licensing Society (FILCOLS), Inc. na ang FILCOLS ang kumakatawan sa paghiling ng
pahintulot sa nagmamay-ari ng mga akdang hiniram at ginamit dito. Hindi inaangkin
ni kinakatawan ng tagapaglathala (publisher) at mga may-akda ang karapatang-aring
iyon.

Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon


Kalihim: Br. Armin A. Luistro FSC
Pangalawang Kalihim: Dina S. Ocampo, PhD

EP
E

Mga Bumuo ng Gabay sa Pagtuturo


Mga Konsultant:
Editor:
Mga Manunulat:

Manuel B. Dy Jr., PhD at Fe A. Hidalgo, PhD


Luisita B. Peralta
Mary Jean B. Brizuela, Patricia Jane S. Arnedo,
Goeffrey A. Guevara, Earl P. Valdez, Suzanne M. Rivera,
Elsie G. Celeste, Rolando V. Balona Jr.,
Benedick Daniel O. Yumul, Glenda N. Rito, at
Sheryll T. Gayola
Tagaguhit:
Gilbert B. Zamora
Naglayout:
Jerby S. Mariano
Mga Tagapamahala: Dir. Jocelyn DR. Andaya, Jose D. Tuguinayo, Jr.,
Elizabeth G. Catao, at Luisita B. Peralta

Inilimbag sa Pilipinas ng FEP Printing Corporation


Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat
(DepEd-IMCS)
Office Address:
5th Floor Mabini Bldg., DepEd Complex
Meralco Avenue, Pasig City
Philippines 1600
Telefax:
(02) 634-1054 or 634-1072
E-mail Address:
imcsetd@yahoo.com
ii
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Talaan ng Nilalaman
Ikalawang Markahan
Modyul 5: Ang Pagkukusa ng Makataong Kilos at Mga Salik na
Nakaaapekto sa Pananagutan ng Tao sa Kahihinatnan ng Kilos
at Pasiya ......................................................................................50

PY

Ano ang Inaasahang Maipamamalas Mo? ...............................................52


Paunang Pagtataya ..................................................................................54
Pagtuklas ng Dating Kaalaman ................................................................54
Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa .......................56
Pagpapalalim ............................................................................................57
Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto ............................................................58

C
O

Modyul 6: Layunin, Paraan, Sirkumstansiya, at Kahihinatnan ng


Kilos ............................................................................................62
Ano ang Inaasahang Maipamamalas Mo?................................................64
Paunang Pagtataya ..................................................................................66
Pagtuklas ng Dating Kaalaman.................................................................67
Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa .......................68
Pagpapalalim .............................................................................................69
Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto ............................................................70

EP
E

Modyul 7: Ang Kabutihan o Kasamaan ng Kilos Ayon sa Paninindigan,


Gintong Aral, at Pagpapahalaga ................................................73

Ano ang Inaasahang Maipamamalas Mo? ...............................................75


Paunang Pagtataya ..................................................................................76
Pagtuklas ng Dating Kaalaman ................................................................77
Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa .........................77
Pagpapalalim ............................................................................................78
Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto ............................................................80

Modyul 8: Mga Yugto ng Makataong Kilos at Mga Hakbang sa Moral na


Pagpapasiya ................................................................................83
Ano ang Inaasahang Maipamamalas Mo? ...............................................85
Paunang Pagtataya ..................................................................................86
Pagtuklas ng Dating Kaalaman ................................................................87
Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa .........................88
Pagpapalalim.............................................................................................89
Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto ............................................................91

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Y
Disyembre 2013

Baitang 10

C SA
EDUKASYON
O
PAGPAPAKATAO
P

K to12 Gabay Pangkurikulum

EP
E

Republika ng Pilipinas
Kagawaran ng Edukasyon
DepEd Complex, Meralco Avenue
Lungsod ng Pasig

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

viii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C
O

Pagsangguni. Kailangang humingi siya ng payo o gabay sa mga taong may higit na kaalaman o kasanayan sa moral na pamumuhay at marunong

3.

4.

Pagninilay. Sa gitna ng mabilis na daloy ng impormasyon at ingay ng kapaligiran, kailangang mag-ukol ng panahon ang mag-aaral sa maingat at
malalim na pag-iisip sa mga sitwasyong naobserbahan at mga konseptong natutuhan tungkol sa moral na pamumuhay.

2.

Pagpapasiya. Kailangang matuto siyang bumuo ng sariling posisyon, paniniwala, paninindigan o kilos na isasagawa batay sa obhektibong pamantayan
ng moral na pamumuhay.

magsala (weigh) ng mga impormasyong mula sa ibat ibang uri ng media batay sa obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay.

PY

Pag-unawa. Mahalagang maipamalas niya ang kakayahang mahinuha ang mga konsepto at prinsipyong nagbibigay-paLiwanag sa sariling karanasan,
mga sitwasyong namasid, sinuri at pinagnilayan gamit ang obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay.

1.

Sa Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP), ang palatandaan o batayang kakayahan ng functional literacy ay nagpapasya at kumikilos nang mapanagutan tungo sa
kabutihang panlahat. Ibig sabihin, nilalayon ng EsP na linangin at paunlarin ang pagkataong etikal ng mag-aaral. Ang EsP ay naglalayong gabayan ang magaaral na mahanap / matagpuan ang kabuluhan ng kanyang buhay, ang papel niya sa lipunang Pilipino upang makibahagi siya sa pagtatayo ng pamayanang
pinaiiral ang katotohanan, kalayaan, katarungan at pagmamahal. Upang maipamalas ito, kailangang taglay niya ang limang pangunahing kakayahan (macro
skills)*: pag-unawa, pagninilay, pagsangguni, pagpapasiya at pagkilos.

Ibinatay ang kahulugan at ang limang palatandaan nito sa Apat na Batayan (Pillar) ng Edukasyon at sa konsepto ng UNESCO tungkol sa mga
panghabambuhay na kakayahan (life skills) na binuo ng International Commission on Education para sa ika-21 siglo. Ang sumusunod ang limang palatandaan
nito: (a) may kakayahang makipagtalastasan, (b) nag-iisip nang mapanuri at may kakayahang lumutas ng suliranin, (c) ginagamit ang mga likas na yaman
nang mapanagutan para sa susunod na salinlahi at (d) produktibo, napauunlad ang sarili at ang pakikipagkapwa, at (e) may malawak na pananaw sa daigdig.

Ang tunguhin o outcome ng pag-aaral sa batayang edukasyon ay ang panlahatang pagunlad taglay ang mga kasanayan sa ikadalawamput isang siglo.
Taglay ito ng isang mag-aaral kung mayroon siyang mga kakayahang pangkaalaman, pandamdamin at pangkaasalan na magbibigay sa kanya ng kakayahan
upang:
1. mamuhay at magtrabaho
2. malinang ang kanyang mga potensiyal
3. magpasiya nang mapanuri at batay sa impormasyon
4. makakilos nang epektibo sa lipunan at pamayanan sa konteksto ng sandaigdigan upang mapabuti ang uri ng kanyang pamumuhay at ng kanyang
lipunan (Literacy Coordinating Council, Setyembre 1997).

EP
E

ANG BATAYANG KONSEPTWAL NG EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

ix

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

EP
E

Pagkilos. Mahalagang mailapat niya ang konsepto o prinsipyong nahinuha mula sa mga konkretong sitwasyon ng buhay at maipakita ang kahandaang
isabuhay ang mga mabuting ugali (virtues) na natutuhan batay sa obhektibong pamantayan ng moral na pamumuhay.

C
O

Ang mga karanasan din ang pinagkukunan ng mga pagkatuto ayon kay David Kolb at sa Teorya ng Pagkatuto ng Konstruktibismo. Ayon saTeorya ng
Pagkatutong Pangkaranasan ni Kolb, ang mga nasa edad (adults) ay natututo sa pamamagitan ng kanilang pagninilay sa kanilang mga karanasan, pagbuo ng
mga konklusyon o insight mula sa mga ito, at paglalapat ng mga ito sa angkop na mga sitwasyon ng buhay. Sinusuportahan ang pananaw ni Kolb ng Teorya
ng Konstruktibismo. Sinasabi ng teoryang ito nanagkakaroon ng pagkatuto ang tao at gumagawa ng kabuluhan (meaning) batay sa kanyang mga karanasan.

Ayon sa paLiwanag ng Interaktibong Teorya ng Pagkatuto (Social Learning Theory) ni Albert Bandura, maaaring makuha sa pagmamasid sa ibang tao ang
mga pagkatuto tulad ng pagkakaroon ng mabuting ugali at bagong impormasyon. Ayon pa rin sa teoryang ito, mahalaga ang mga iniisip ng tao sa kanyang
pagkatuto ngunit hindi nangangahulugang magbubunga ito ng pagbabago sa kilos.

Ang Interaktibong Teorya ng Pagkatuto (Social Learning Theory) ni Albert Bandura, Pagkatutong Pangkaranasan (Experiential Learning) ni David Kolb,
Konstruktibismo (Constructivism) at Teorya ng Pamimili ng Kurso (Theory of Career Development) ni Ginzberg, et. al. at Super ang iba pang teorya na
nagpapaLiwanag kung paano natututo ang mag-aaral sa EsP.

PY

Sa murang edad na 6 hanggang 12 taon, maaaring hindi pa lubos na maunawaan ng isang bata ang kanyang pagkatao bilang tao ayon sa paLiwanag ng
pilosopiyang Personalismo. Ngunit maaari siyang sanayin sa mga virtue at pagpapahalaga upang lumaki siyang isang mabuting tao. Sa mga edad na ito,
mauunawaan niya na dapat siyang magpakabuti hindi lamang sapagkat ito ang inaasahan sa kanya ng lipunan kundi dahil tao siya - may dignidad at likas
ang pagiging mabuti. May dignidad ang tao dahil siya ay bukod-tangi at may ugnayan sa kanyang kapwa, sa Diyos, at kalikasan.

Ang Batayang Konseptwal ng Edukasyon sa Pagpapakatao ay batay sa pilosopiyang Personalismo tungkol sa pagkatao ng tao at sa Etika ng Kabutihang Asal
(Virtue Ethics). Ayon sa pilosopiya ng Personalismo, nakaugat lagi sa pagpapakatao ang ating mga ugnayan. Nililikha natin ang ating pagpapakatao sa ating
pakikipagkapwa. Sa Virtue Ethics naman, sinasabing ang isang mabuting tao ay nagsasabuhay ng mga virtue o mabuting gawi (habits) at umiiwas sa mga
bisyo o masamang gawi. Samakatwid, ang nagpapabuti sa tao ay ang pagtataglay at ang pagsasabuhay ng mga mabuting gawi.

Ang Pilosopiya at mga Batayang Teorya ng Pagtuturo-Pagkatuto

Ang mga pangunahing kakayahang ito ay nililinang sa apat na tema sa bawat taon sa paraang expanding spiral mula Kindergarten hanggang Grade 12. Ang
sumusunod ang apat na tema: (a) Pananagutang Pansariliat Pagiging Kasapi ng Pamilya , (b) Pakikipagkapwa at Katatagan ng Pamilya, (c) Paggawa Tungo sa
Pambansang Pag-unlad at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa, at (d) Pagkamaka-Diyos at Preperensya sa Kabutihan. Pitong pangunahing
pagpapahalaga (core values) ang nililinang sa mga temang ito: Kalusugan at Pakikiisa sa Kalikasan, Katotohanan at Paggalang, Pagmamahal at Kabutihan,
Ispiritwalidad, Kapayapaan at Katarungan, Likas-kayang Pag-unlad, Pagkamaka-Pilipino at Pakikibahagi sa Pambansang Pagkakaisa (Values Education for the
Filipino: 1997 Revised Version of the DECS Values Education Program, ph. 10-11).

5.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C
O

Ang PanlipunanPandamdaming Pagkatuto (Social-Emotional Learning) ay ang pagkakaroon ng mga kakayahang kailangan sa pagkilala at pamamahala ng
sarili, paglinang ng pagmamalasakit sa kapwa, paggawa ng mapanagutang pasiya, pakikipag-ugnayan, at pagharap nang epektibo sa mga mapanghamong
sitwasyon. Paraan ito ng paglinang ng mga kakayahan ng mag-aaral upang magtagumpay sa mga gawain sa buhay. Nahahati sa limang uri ang mga
kakayahang ito: Kamalayang Pansarili, Pamamahala ng Sarili, Kamalayang Panlipunan, Pamamahala ng Pakikipag-ugnayan at Mapanagutang Pagpapasiya.

PY

Ang paggawa ng pagpapasyang etikal o moral ay ang pagbuo ng pasiya na may preperensya sa kabutihan at magpapatingkad o maglilinang ng pagkatao ng
tao. Proseso ito na kinapapalooban ng (a) pag-alam sa mga detalye ng sitwasyon at (b) maingat na pagsasaalang-alang ng mga moral na pagpapahalaga na
mahalaga sa isang sitwasyon. Mahalaga rin dito ang pagiging sensitibo sa mga aspetong moral ng mga sitwasyon sa pang-araw-araw na buhay at ang
kamalayan sa mga tao o pangkat na maaapektuhan ng pasiya.

Ang mga pangunahing dulog na gagamitin sa pagtuturo ng mga konsepto ay ang pagpapasyang etikal ( ethical decision making) sa pamamagitan ng pagsusuri
ng suliranin o isyu), ang PanlipunanPandamdaming Pagkatuto (Social-Emotional Learning), at pagpaplano ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal.

Mga Dulog sa Pagtuturo

Ang nilalaman at istraktura ng Edukasyon sa Pagpapakatao ay nakaankla sa dalawang disiplina: Ethics at Career Guidance. Ang Etika ay ang siyensya ng
moralidad ng kilos ng tao. Samantalang Career Guidance naman ang paggabay sa mag-aaral na magpasiya ng kursong akademiko, sining at isports o
teknikal-bokasyonal na tugma sa kanyang mga talento, kakayahan at aptitude at mga trabahong kailangan ng industriya.

Mga Disiplina ng Edukasyon sa Pagpapakatao

Nailalapat ang mga pagkatutong ito sa paggawa ng mga pasiya tulad ng kukuning kurso o propesyon. Ayon sa Teorya ng Career Development nina Ginzberg,
et. al. at Super, dumadaan sa ibat ibang yugto ang pagpapasya ng bata ukol sa kurso o propesyon batay sa kanyang pagtingin sa sarili (self-concept),
saloobin (attitude) at mga pagpapahalaga. Tinatanggap o tinatanggihan niya ang isang kurso o trabaho batay sa obserbasyon niya (halimbawa, mga kilos ng
kanyang magulang ayon sa propesyon nito) at sa tinuturing niyang mahalaga (halimbawa, malaking sweldo o paglilingkod sa lipunan).

EP
E

Naipamamalas ito sa pagtuturo sa pamamagitan ng pagbibigay ng tuon sa mag-aaral. Nagkakaroon siya ng mga bagong pagkatuto gamit ang mga tanong ng
guro at ng kanyang malikhaing paraan.

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

Figure 1. Ang Batayang Konseptwal ng Edukasyon sa Pagpapakatao

Pilosopiya ng Personalismo

PY
C
O
D

EP
E

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

xi
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

xii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C
O

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa


konsepto at gawaing nagpapakita ng
pananagutang pansarili, pampamilya,
pagmamahal sa kapwa, sa bansa/ daigdig at sa
Diyos tungo sa kabutihang panlahat.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa


konsepto at gawaing nagpapakita ng pananagutang
pansarili, pampamilya, pagmamahal sa kapwa/
pamayanan, sa bansa at sa Diyos tungo sa maayos
at masayang pamumuhay.

Baitang 7 10

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa


mga konsepto sa pananagutang pansarili,
pagkatao ng tao, pamilya at pakikipagkapwa,
lipunan, paggawa at mga pagpapahalagang moral
at nagpapasiya at kumikilos nang mapanagutan
tungo sa kabutihang panlahat upang mamuhay
nang may kaayusan at kaligayahan.

PY

Baitang 4 6

K Baitang 3

PANGUNAHING PAMANTAYAN NG BAWAT YUGTO (KEYSTAGE STANDARDS)

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto sa pananagutang pansarili, pamilya, kapwa, bansa/daigdig at Diyos; nakapagpapasiya at
nakakikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat upang mamuhay nang maayos at maligaya.

MGA PAMANTAYAN SA PROGRAMA (LEARNING AREASTANDARDS)

Pananalig at Pagmamahal sa Diyos at Paninindigan sa Kabutihan.

at Mabuting Kasapi ng Pamilya, (b) Pakikipagkapwa-tao, (c) Paggawa Tungo sa Pambansang Pag-unlad at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa, at (d)

Nililinang sa apat na tema sa bawat antas mula Kindergarten hanggang Baitang 10 ang mga pangunahing kakayahang ito: (a) Pananagutang Pansarili

pangunahing kakayahan (macro skills): pag-unawa, pagninilay, pagsangguni, pagpapasya at pagkilos.

Nangangahulugan ito na lilinangin at pauunlarin ang pagkataong etikal ng bawat mag-aaral. Upang maipamalas ito, kailangang magtaglay siya ng limang

huhubog sa mga kabataan. Tunguhin nito ang paghubog ng kabataang nagpapasya at kumikilos nang mapanagutan tungo sa kabutihang panlahat.

Ang Edukasyon sa Pagpapakatao (EsP) ay isa sa mga asignatura ng Pinaunlad na Programa ng Batayang Edukasyon na K to 12 na gagabay at

EP
E

Deskripsyon ng Asignatura

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

xiii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

EP
E

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga gawain na nagpapakita ng pagpapahalaga tungo sa maayos at masayang
pamumuhay na may mapanagutang pagkilos at pagpapasiya para sa sarili, kapwa, pamayanan, bansa at Diyos .

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga makabuluhang gawain na may kaakibat na pagpapahalaga tungo sa wasto,
maayos, masaya at mapayapang pamumuhay para sa sarili, kapwa, bansa at Diyos.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa masusing pagsusuri sa pagpapahayag, pagganap ng tungkulin na may
pananagutan at pagsasabuhay ng mga ito tungo sa masaya, mapayapa at maunlad na pamumuhay para sa sarili/ mag-anak,
kapwa/ pamayanan, bansa/ daigdig at Diyos.

PY

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa pagpapakikita ng mga kilos na nagpapahalaga sa sarili, kapwa, bansa, Diyos at sa
Kanyang mga nilikha bilang patnubay sa maayos at masayang paaralan at pamayanan.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga paraan ng paggalang sa sarili, kapwa, bansa at Diyos bilang gabay tungo sa maayos at
masayang tahanan at paaralan.

C
O

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa pagkakaroon ng kamalayan sa paggalang at pagmamahal sa sarili, kapwa at Diyos bilang
gabay tungo sa maayos at masayang tahanan.

BAITANG

PAMANTAYAN

ANG BATAYANG KONSEPTWAL NG EDUKASYON SA PAGPAPAKATAO

Grade Level Standards (Pamantayan sa Bawat Baitang/Antas)

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

xiv

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

10

PY

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pagkatao ng tao, makataong kilos, pagpapahalagang moral
at mga isyung moral at nagpapasya at kumikilos nang may preperensya sa kabutihan upang maging matatag sa gitna ng mga isyung moral
at impluwensya ng kapaligiran.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa lipunan at paggawa bilang paglilingkod tungo sa
tamang pagpili ng kurso o hanapbuhay na magiging makabuluhan at kapaki-pakinabang sa kanya at sa lipunan.

C
O

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa layunin at kahalagahan ng pamilya at pakikipagkapwa upang maging mapanagutan sa
pakikipag-ugnayan sa iba tungo sa makabuluhang buhay sa lipunan.

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga /
pagbibinata, kakayahan at talento, hilig at pagkatao ng tao tungo sa pagtupad ng mga tungkulin sa sarili, sa kapwa, sa bansa/
daigdig at sa Diyos at pagtatakda ng mithiin upang mapanagutan ang kahihinatnan ng mga pasya at kilos.

EP
E

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga gawain na tumutulong sa pag-angat ng sariling dignidad, pagmamahal sa kapwa
na may mapanagutang pagkilos at pagpapasiya tungo sa maayos, mapayapa at maunlad na pamumuhay para sa kabutihang panlahat.

PAMANTAYAN

BAITANG

K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

xv

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

EP
E

(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

1. Ang mga Katangian


ng Pagpapakatao

Batayang Konsepto

Pamantayang
Pangnilalaman

C
O

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

CODE

PY

Ang pag-unawa sa kahalagahan ng pagkilos ayon sa pagkatao ng tao ay daan tungo sa pagiging
moral na nilalang.
Naipamamalas ng
Nailalapat ng mag- 1.1 Natutukoy ang mga katangian ng
EsP10MP
mag-aaral ang pagaaral ang mga
pagpapakatao
-Ia-1.1
unawa sa mga
tiyak na hakbang
1.2 Nasusuri ang sarili kung anong
katangian ng
upang
katangian ng pagpapakatao ang
pagpapakatao.
paunlarin ang mga
makatutulong sa pagtupad ng ibat EsP10MP
katangian ng
ibang papel sa buhay (upang
-Ia-1.2
pagpapakatao.
magampanan ang kaniyang misyon
sa buhay)
1.3 Napatutunayan na ang pag-unlad
sa mga katangian ng pagpapakatao
EsP10MP
ay instrumento sa pagganap ng tao
-Ib-1.3
sa kaniyang misyon sa buhay tungo
sa kaniyang kaligayahan.
1.4 Nailalapat ang mga tiyak na
EsP10MP
hakbang upang paunlarin ang mga
-Ib-1.4
katangian ng pagpapakatao

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pagpapakatao at pagkatao


ng tao upang makapagpasiya at kumilos nang may preperensya sa kabutihan.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa pagpapakatao,


makataong kilos, pagpapahalagang moral at mga isyung moral at nagpapasiya at kumikilos nang
may preperensya sa kabutihan upang maging matatag sa gitna ng mga isyung moral at
impluwensya ng kapaligiran.

UNANG MARKAHAN: Ang Moral na Pagkatao

(Content Standard)

NILALAMAN

Pangkalahatang
Pamantayan

GABAY Pangkurikulum sa Edukasyon sa Pagpapakatao (ESP)


BAITANG 10

xvi

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

3. Paghubog ng
Konsensiya batay sa
Likas na Batas Moral

2. Ang Mataas na
Gamit at Tunguhin
ng Isip at Kilos-Loob
(Will)

(Content Standard)

NILALAMAN

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa konsepto
ng paghubog ng
konsiyensiya batay
sa Likas na Batas
Moral.

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa mga
konsepto tungkol sa
paggamit ng isip sa
paghahanap ng
katotohanan at
paggamit ng kilosloob sa paglilingkod/
pagmamahal.

EsP10MP
-Ic-2.3

2.3 Naipaliliwanag na ang isip at kilosloob ay ginagamit para lamang sa


paghahanap ng katotohanan at sa
paglilingkod/pagmamahal

PY

3.3 Napatutunayan na ang


konsensiyang nahubog batay sa
Likas na Batas Moral ay nagsisilbing
gabay sa tamang pagpapasiya at
pagkilos

3.2 Nakapagsusuri ng mga pasiyang


ginawa batay sa mga Prinsipyo ng
Likas na Batas Moral

EsP10MP
-Ie-3.3

EsP10MP
-Id-3.2

EsP10MP
-Id-3.1

EsP10MP
-Ic-2.4

EsP10MP
-Ic-2.2

2.2 Nasusuri kung ginamit nang tama


ang isip at kilos-loob ayon sa
tunguhin ng mga ito

2.4 Nakagagawa ng mga angkop na


kilos upang maipakita ang
kakayahang hanapin ang
katotohanan at maglingkod at
magmahal
3.1 Nakikilala ang mga yugto ng
konsensiya sa
pagsusuri o pagninilay sa isang
pagpapasiyang ginawa

EsP10MP
-Ic-2.1

CODE

2.1 Natutukoy ang gamit at tunguhin


ng isip at kilos-loob sa angkop na
sitwasyon

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
angkop na kilos
upang itama ang
mga maling
pasiyang ginawa.

Nakagagawa ang
mag-aaral ng mga
angkop na kilos
upang maipakita
ang kakayahang
hanapin ang
katotohanan at
maglingkod at
magmahal.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

D
(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

xvii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

4. Ang Mapanagutang
Paggamit ng Kalayaan

3. Paghubog ng
Konsensiya batay sa
Likas na Batas Moral

(Content Standard)

NILALAMAN

EsP10MP
-Ig-4.3

4.3 Naipaliliwanag na ang tunay na


kalayaan ay ang kakayahang
tumugon sa tawag ng pagmamahal
at paglilingkod
4.4 Nakagagawa ng mga angkop na
kilos upang maisabuhay ang
paggamit ng tunay na kalayaan:
tumugon sa tawag ng pagmamahal
at paglilingkod

EsP10MP
-Ig-4.4

EsP10MP
-If-4.2

4.2 Nasusuri ang tunay na kahulugan


ng kalayaan

PY

EsP10MP
-If-4.1

EsP10MP
-Ie-3.4

CODE

4.1 Natutukoy ang mga pasiya at kilos


na tumutugon sa tunay na gamit
ng kalayaan

3.4 Nakagagawa ng angkop na kilos


batay sa konsensiyang nahubog ng
Likas na Batas Moral

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

Nakagagawa ang
mag-aaral ng mga
angkop na kilos
upang maisabuhay
ang paggamit ng
tunay na kalayaan:
tumugon sa tawag
ng pagmamahal at
paglilingkod.

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
angkop na kilos
upang itama ang
mga maling
pasiyang ginawa.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa konsepto
ng paghubog ng
konsiyensiya batay
sa Likas na Batas
Moral.
Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa tunay na
kahulugan ng
kalayaan.

(Content Standard)

D
PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

xviii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

EP
E

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN
(Content Standard)

C
O

PY

PAMANTAYAN
MGA KASANAYANG
SA PAGGANAP
PAMPAGKATUTO
CODE
(Performance
( Learning Competencies)
Standard)
IKALAWANG MARKAHAN: Ang Makataong Kilos
Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa makataong kilos upang
Pamantayang
makapagpasiya nang may preperensya sa kabutihan sa gitna ng mga isyung moral at impluwenysa
Pangnilalaman
ng kapaligiran.
Ang pag-unawa sa mga konsepto ng moralidad ng kilos ay gabay sa pagpili ng moral na pasiya at
Batayang Konsepto
kilos sa gitna ng mga isyung moral at impluwensya ng kapaligiran.
5. Ang Pagkukusa ng
Naipamamalas ng
Nakapagsusuri ang 5.1 Nakikilala:
Makataong Kilos at
mag-aaral ang pag- mag-aaral ng:
a. na may pagkukusa sa
Mga Salik na
unawa sa konsepto
a. sariling kilos na
makataong kilos kung
Nakaaapekto sa
ng pagkukusa ng
dapat
nagmumula ito sa malayang
Pananagutan ng Tao
makataong kilos at
panagutan at
pagsasagawa ng kilos-loob sa
EsP10MK
sa Kahihinatnan ng
mga salik sa
nakagagawa ng
pamamatnubay ng isip.
-IIa-5.1
Kilos at Pasiya
nakaaapekto sa
paraan upang
b. ang bawat salik na nakaaapekto
pananagutan ng tao
maging
sa pananagutan ng tao sa
sa kahihinatnan ng
mapanagutan
kahihinatnan ng kaniyang kilos at
kilos at pasiya.
sa pagkilos
pasiya
b. sarili batay sa
5.2 Nakapagsusuri ng:
mga salik na
a. mga kilos na may panagutan
nakaaapekto sa
b. mga sitwasyong nakaaapekto sa
pananagutan
EsP10MK
pagkukusa sa kilos dahil sa
ng tao sa
-IIa-5.2
kamangmangan, masidhing
kahihinatnan ng
damdamin, takot, karahasan at
kilos at pasiya
gawi
at nakagagawa

NILALAMAN
(Content Standard)

xix

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

5. Ang Pagkukusa ng
Makataong Kilos at
Mga Salik na
Nakaaapekto sa
Pananagutan ng Tao
sa Kahihinatnan ng
Kilos at Pasiya

(Content Standard)

NILALAMAN

D
PY

5.3 Napatutunayan na:


a. Ang makataong kilos ay sinadya
(deliberate) at niloob ng tao,
gamit ang isip, kaya
pananagutan niya ang
kahihinatnan nito (kabutihan o
kasamaan).
b. Nakaaapekto ang
kamangmangan, masidhing
damdamin, takot, karahasan at
gawi sa pananagutan ng tao sa
kahihinatnan ng kaniyang kilos
dahil maaaring mawala ang
pagkukusa ng kilos.
5.4 Nakapagsusuri ng:
a. sariling kilos na dapat panagutan
at nakagagawa ng paraan upang
maging mapanagutan sa
pagkilos
b. Sarili batay sa mga salik na
nakaaapekto sa pananagutan ng
tao sa kahihinatnan ng kilos at
pasiya at nakagagawa ng mga
hakbang upang mahubog ang
kaniyang kakayahan sa
pagpapasiya nang tama at
mabuti

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

ng mga
hakbang upang
mahubog ang
kaniyang
kakayahan sa
pagpapasiya

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa konsepto
ng pagkukusa ng
makataong kilos at
mga salik sa
nakaaapekto sa
pananagutan ng tao
sa kahihinatnan ng
kilos at pasiya.

(Content Standard)

D
PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

EsP10MK
-IIb-5.4

EsP10MK
-IIb-5.3

CODE

xx

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

7. Ang Kabutihan o
Kasamaan ng Kilos
Ayon sa Paninindigan,
Gintong Aral at
Pagpapahalaga

6. Layunin, Paraan,
Sirkumstansiya, at
Kahihinatnan ng
Makataong Kilos

(Content Standard)

NILALAMAN

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa kabutihan
o kasamaan ng kilos
ayon sa
pagpapahalaga.

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa layunin,
paraan at mga
sirkumstansiya ng
makataong kilos.

PY

6.1 Naipaliliwanag ang layunin, paraan


at sirkumstansiya, at kahihinatnan
ng makataong kilos
6.2 Nakapagsusuri ng kabutihan o
kasamaan ng sariling pasiya o kilos
sa isang sitwasyon batay sa
layunin, paraan, sirkumstansiya, at
kahihinatnan nito
6.3 Napatutunayan na ang layunin,
paraan, sirkumstansiya, at
kahihinatnan ng kilos ay
nagtatakda ng pagkamabuti o
pagkamasama nito
6.4 Nakapagtataya ng kabutihan o
kasamaan ng pasiya o kilos sa
isang sitwasyong may suliranin
(dilemma) batay sa layunin, paraan
sirkumstansiya, at kahihinatnan
nito
7.1 Natutukoy ang batayan sa
paghusga sa kabutihan o
kasamaan ng kilos ayon sa
panininindigan, Gintong Aral at
mataas na Pagpapahalaga
7.2 Nakapagsusuri kung paano paiiralin
ang mas mataas na pagpapahalaga
sa isang sitwasyong may conflict

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

Naitatama ng
mag-aaral ang
isang maling kilos
sa pamamagitan
ng pagpapasiya
gamit ang mas
mataas na
pagpapahalaga.

Nakapagsusuri ang
mag-aaral ng
kabutihan o
kasamaan ng
sariling pasiya o
kilos sa isang
sitwasyon batay sa
layunin, paraan at
sirkumstansiya
nito.

EP
E

D
(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

EsP10MK
-IIe-7.2

EsP10MK
-IIe-7.1

EsP10MK
-IId-6.4

EsP10MK
-IId-6.3

EsP10MK
-IIc-6.2

EsP10MK
-IIc-6.1

CODE

xxi

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

8. Mga Yugto ng
Makataong Kilos at
Mga Hakbang sa
Moral na
Pagpapasiya

7. Ang Kabutihan o
Kasamaan ng Kilos
Ayon sa Paninindigan,
Gintong Aral at
Pagpapahalaga

(Content Standard)

NILALAMAN

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa mga
yugto ng makataong
kilos at mga
hakbang sa moral
na pagpapasiya.

PY

7.4 Naitatama ang isang maling kilos sa


pamamagitan ng paggawa ng mga
tiyak na hakbang batay sa
paninidigan, Gintong Aral, at mas
mataas na pagpapahalaga
8.1 Naipaliliwanag ang bawat yugto ng
makataong kilos at mga hakbang
sa moral na pagpapasiya
8.2 Natutukoy ang mga kilos at
pasiyang nagawa na
umaayon sa bawat yugto ng
makataong kilos
8.3 Naipaliliwanag na ang bawat yugto
ng makataong kilos ay kakikitaan
ng kahalagahan ng deliberasyon ng
isip at katatagan ng kilos-loob sa
paggawa ng moral na pasiya at
kilos
8.4 Nakapagsusuri ng sariling mga kilos
at pasiya batay sa mga yugto ng
makataong kilos at nakagagawa ng
plano upang maitama ang mga
kilos o pasiya

7.3 Naipaliliwanag na kasama sa


nararapat na gamiting batayan sa
paghusga ng kabutihan o kasamaan
ng kilos ang Kautusang Walang
Pasubali, Gintong Aral at mga
pagpapahalaga

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

Nakapagsusuri ang
mag-aaral ng
sariling kilos at
pasiya batay sa
mga yugto ng
makataong kilos at
nakagagawa ng
plano upang
maitama ang kilos
o pasiya.

Naitatama ng
mag-aaral ang
isang maling kilos
sa pamamagitan
ng pagpapasiya
gamit ang mas
mataas na
pagpapahalaga.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa kabutihan
o kasamaan ng kilos
ayon sa
pagpapahalaga.

(Content Standard)

D
PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

EsP10MK
-IIh-8.4

EsP10MK
-IIh-8.3

EsP10MK
-IIg-8.2

EsP10MK
-IIg-8.1

EsP10MK
-IIf-7.4

EsP10MK
-IIf-7.3

CODE

xxii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO
CODE

C
O

PY

IKATLONG MARKAHAN: Mga Pangunahing Birtud at Pagpapahalagang Moral


Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa mga pagpapahalagang
Pamantayang
moral upang makapagpasiya at makakilos tungo sa makabuluhan at mabuting pakikipag-ugnayan sa
Pangnilalaman
Diyos, sa kapwa at sa kapaligiran.
Ang pag-unawa sa mga konsepto tungkol sa mga pagpapahalagang moral ay kailangan upang
Batayang Konsepto
makapagpasiya at makakilos nang may preperensya sa kabutihan.
9. Maingat na
Naipamamalas ng
Nakagagawa ang
9.1 Natutukoy ang mga kilos na
EsP10PB
Paghuhusga
mag-aaral ang pagmag-aaral ng mga
nagpapakita ng maingat na
-IIIa-9.1
(Prudence)
unawa sa maingat
angkop na kilos na
paghuhusga
na paghuhusga
nagpapakita ng
9.2 Nasusuri ang mga kilos na
EsP10PB
(prudence).
maingat na
nagpapakita ng maingat na
-IIIa-9.2
paghuhusga.
paghuhusga
9.3 Napatutunayan na ang maingat na
paghuhusga ay mahalagang
EsP10PB
kasanayan sa tamang pagpapasiya
-IIIb-9.3
upang mapaunlad ang paninindigan
sa pagpapakatao
9.4 Nakagagawa ng mga angkop na
EsP10PB
kilos na nagpapakita ng maingat na
-IIIb-9.4
paghuhusga
10. Pagmamahal sa
Naipamamalas ng
Nakagagawa ang
10.1 Nakikilala sa sarili ang mga
EsP10PB
Bayan
mag-aaral ang pagmag-aaral ng
indikasyon ng pagmamahal sa
-IIIc-10.1
unawa sa
angkop na kilos
bayan
pagmamahal sa
upang maipamalas 10.2 Nahuhusgahan ang angkop na
EsP10PB
bayan.
-IIIc-10.2
ang pagmamahal
kilos o tugon sa mga sitwasiyong
sa Bayan
kailangan ang mapanuring pagEsP10PB
(Patriyotismo).
iisip bilang pagpapakita ng
-IIIc-10.2

(Content Standard)

NILALAMAN

xxiii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

11. Pangangalaga sa
Kalikasan
.

10. Pagmamahal sa
Bayan

(Content Standard)

NILALAMAN

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa
pangangalaga sa
kalikasan.

C
O

PY

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

Nakagagawa ang
pagmamahal sa bayan
mag-aaral ng
10.3 Nahihinuha na ang pagmamahal sa
angkop na kilos
bayan ay masasalamin sa
pagsisikap na maisabuhay ang mga
upang maipamalas
pagpapahalaga at nakaaambag sa
ang pagmamahal
pag-angat ng kulturang Pilipino at
sa Bayan
kaunlaran ng bansa
(Patriyotismo).
10.4 Nakagagawa ng mga angkop na
kilos sa pamayanan o barangay
upang maipamalas ang
pagmamahal sa bayan
Nakagagawa ang
11.1 Nakapagpapaliwanag ng
mag-aaral ng
kahalagahan ng pangangalaga sa
angkop na kilos
kalikasan
upang
11.2 Natutukoy ang mga paglabag sa
maipamalas ang
pangangalaga sa kalikasan na
pangangalaga sa
umiiral sa lipunan
kalikasan.
11.3 Napangangatwiranan na:
a. Lahat tayo ay mamamayan ng
iisang mundo, dahil nabubuhay
tayo sa iisang kalikasan (Mother
Nature)
b. Inutusan tayo ng Diyos na
alagaan ang kalikasan
(stewards) at hindi maging
tagapagdomina para sa susunod
na henerasyon.
c. Binubuhay tayo ng kalikasan

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa
pagmamahal sa
bayan.

(Content Standard)

D
PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

EsP10PB
-IIIf-11.3

EsP10PB
-IIIe-11.2

EsP10PB
-IIIe-11.1

EsP10PB
-IIId-10.4

EsP10PB
-IIId-10.3

CODE

xxiv

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa
pangangalaga sa
kalikasan.

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa
pananampalataya at
espiritwalidad.

12. Espiritwalidad at
Pananampalataya

PY

12.1 Natutukoy ang mga katangian ng


tao bilang espiritwal na nilalang
12.2 Nasusuri ang sariling ugnayan sa
Diyos
12.3 Nahihinuha na:
a. Nasa pagsisikap na hanapin ang
kahulugan ng buhay, hindi ang
mga bagay na materyal, ang
pagiging espiritwal ng tao.
b. Ang pagsisikap na mapanatili
ang ugnayan sa Diyos, bilang
indikasyon ng pagiging ispiritwal,
ang nagpapatibay sa ating
pananampalataya.
c. Naipakikita ang tunay na
pananampalataya sa pag-ibig sa
kapwa at preperensya sa
kabutihan.

11.4 Nakagagawa ng mga angkop na


kilos upang maipamalas ang
pangangalaga sa kalikasan

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

( Learning Competencies)

C
O

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
angkop na kilos
upang mapaunlad
ang sariling
pananampalataya
at espiritwalidad.

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
angkop na kilos
upang
maipamalas ang
pangangalaga sa
kalikasan.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

D
(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

11. Pangangalaga sa
Kalikasan

(Content Standard)

NILALAMAN

EsP10PB
-IIIh-12.3

EsP10PB
-IIIg-12.1
EsP10PB
-IIIg-12.2

EsP10PB
-IIIf-11.4

CODE

xxv

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

D
PY

12.4 Nakagagawa ng mga angkop na


kilos upang mapaunlad ang sariling
pananampalataya at
espiritwalidad

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

( Learning Competencies)

C
O

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
angkop na kilos
upang mapaunlad
ang sariling
pananampalataya
at espiritwalidad.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa
pananampalataya at
espiritwalidad.

(Content Standard)

D
PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

EsP10PB
-IIIh-12.4

CODE

IKAAPAT NA MARKAHAN: Ang Aking Posisyon sa mga Isyung Moral


Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa mga isyung moral upang magkaroon ng matatag na
Pamantayang
paninindigan sa kabutihan sa gitna ng ibat ibang pananaw sa mga isyung ito at mga impluwensya
Pangnilalaman
ng kapaligiran.
Ang pag-unawa sa mga isyung moral ay nakatutulong sa pagbuo ng mapaninindigang pananaw
Batayang Konsepto
batay sa apat na pangunahing birtud o ugali (cardinal virtues) at anim na pangunahing
pagpapahalagang moral (core moral values).
13. Mga Isyu Tungkol sa Naipamamalas ng
Nakagagawa ang 13.1 Natutukoy ang mga gawaing
EsP10PI
Buhay (Paggamit ng mag-aaral ang pagmag-aaral ng
taliwas sa batas ng Diyos at sa
-IVa-13.1
droga, Aborsyon,
sariling pahayag
kasagraduhan ng buhay
unawa sa mga
Pagpapatiwakal,
tungkol sa mga
13.2 Nasusuri ang mga gawaing taliwas
gawaing taliwas sa
EsP10PI
Euthanasia)
gawaing taliwas sa
sa batas ng Diyos at sa
batas ng Diyos at sa batas ng Diyos at
-IVa-13.2
kasagraduhan ng buhay
kasagraduhan ng
sa kasagraduhan
13.3 Napatutunayan na:
buhay.
ng buhay.
Ang pagbuo ng posisyon tungkol sa
mga isyung may kinalaman sa
EsP10PI
paninindigan ng tao sa pagmamahal
-IVb-13.3
niya sa buhay bilang kaloob ng
Diyos ay kailangan upang
mapatibay ang ating pagkilala sa

12. Espiritwalidad at
Pananampalataya

(Content Standard)

NILALAMAN

xxvi

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa mga
gawaing taliwas sa
batas ng Diyos at sa
kasagraduhan ng
buhay.

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa mga isyu
tungkol sa
sekswalidad (premarital sex,
pornograpiya pangaabusong sekswal,
prostitusyon).

14. Mga Isyu Tungkol


sa Sekswalidad
(Pre-marital sex,
pornograpiya
Pang-aabusong
Seksuwal,
prostitusyon)

14.4 Nakagagawa ng malinaw na


posisyon tungkol sa isang isyu sa
kawalan ng paggalang sa dignidad
at seksuwalidad

PY

EsP10PI
-IVd-14.4

EsP10PI
-IVd-14.3

EsP10PI
-IVc-14.2

14.2 Nasusuri ang mga isyung kaugnay


sa kawalan ng paggalang sa
dignidad at seksuwalidad

14.3 Ang malawak na kaalaman sa mga


isyung may kinalaman sa kawalan
ng paggalang sa seksuwalidad ay
daan upang magkaroon ng
malinaw na posisyon sa
kahalagahan ng paggalang sa
kabuuan ng pagkatao ng tao sa
tunay na layunin nito

EsP10PI
-IVc-14.1

EsP10PI
-IVb-13.4

CODE

14.1 Natutukoy ang mga isyung kaugnay


sa kawalan ng paggalang sa
dignidad at seksuwalidad

Kaniyang kadakilaan at
kapangyarihan at kahalagahan ng
tao bilang nilalang ng Diyos.
13.4 Nakagagawa ng sariling pahayag
tungkol sa mga gawaing taliwas sa
batas ng Diyos at sa kasagraduhan
ng buhay

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
sariling pahayag
tungkol sa mga
gawaing taliwas sa
batas ng Diyos at
sa kasagraduhan
ng buhay.
Nakagagawa ang
mag-aaral ng
malinaw na
posisyon tungkol
sa isang isyu sa
kawalan ng
paggalang sa
dignidad at
sekswalidad.

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

D
(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

13. Mga Isyu Tungkol sa


Buhay (Paggamit ng
droga, Aborsyon,
Pagpapatiwakal,
Euthanasia)

(Content Standard)

NILALAMAN

xxvii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

16. Mga Isyu tungkol


sa Paggawa
(Paggamit ng
kagamitan at oras
sa trabaho,Sugal,
Game of chance,
Paggamit ng oras at
kagamitan sa
trabaho,
Magkasalungat na
interes (Conflict of
interest) at

15. Mga Isyung Moral


Tungkol sa Kawalan
ng Galang sa
Katotohanan
Pagsasabi ng totoo
para sa kabutihanwhistle blwoing,
plagiarism,
intellectual piracy)

(Content Standard)

NILALAMAN

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa mga isyu
tungkol sa paggawa
(Paggamit ng
kagamitan at oras
sa trabaho,Sugal,
Game of chance,
Paggamit ng oras at
kagamitan sa
trabaho,

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

EsP10PI
-IVg-16.1
EsP10PI
-IVg-16.2

EsP10PI
-IVh-16.3

16.2 Nasusuri ang mga isyu tungkol sa


paggawa at paggamit ng
kapangyarihan
16.3 Napatutunayan na:
Ang pagkakaroon ng matibay na
paninindigan sa paggawa at tamang
paggamit ng kapangyarihan ay
daan para sa mapanagutang
paglilingkod.

EsP10PI
-IVf-15.4

EsP10PI
-IVf-15.3

EsP10PI
-IVe-15.2

EsP10PI
-IVe-15.1

CODE

16.1 Natutukoy ang mga isyu tungkol sa


paggawa at paggamit ng
kapangyarihan

PY

15.4 Nakabubuo ng mga hakbang upang


maisabuhay ang paggalang sa
katotohanan

C
O

Nakagagawa ang
mag-aaral ng
posisyon tungkol
sa isang isyu sa
paggawa at
paggamit ng
kapangyarihan.

Nakabubuo ang
15.1 Natutukoy ang mga isyung kaugnay
mag-aaral ng mga
sa kawalan ng paggalang sa
hakbang upang
katotohanan
maisabuhay ang
15.2 Nasusuri ang mga isyung may
paggalang sa
kinalaman sa kawalan ng paggalang
katotohanan.
sa katotohanan
15.3 Napatutunayan na: Ang pagiging
mulat sa mga isyu tungkol sa
kawalan ng paggalang sa
katotohanan ay daan upang isulong
at isabuhay ang pagiging
mapanagutan at tapat na nilalang

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

Naipamamalas ng
mag-aaral ang pagunawa sa mga isyu
tungkol sa paglabag
sa katotohanan
(pagsasabi ng totoo
para sa kabutihanwhistle blowing,
plagiarism,
intellectual piracy).

(Content Standard)

D
PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN

xxviii

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paggamit ng
Kapangyarihan
(Pakikipagsabwatan,
Panunuhol, Bribery,
Kickback,
Nepotismo)

(Content Standard)

NILALAMAN
Magkasalungat na
interes (Conflict of
interest) at
Paggamit ng
Kapangyarihan
(Pakikipagsabwatan
, Panunuhol
(Bribery), Kickback,
Nepotismo).

D
PY

16.4 Nakabubuo ng matatag na posisyon


tungkol sa mga isyu sa paggawa at
paggamit ng
kapangyarihan

( Learning Competencies)

MGA KASANAYANG
PAMPAGKATUTO

C
O

(Performance
Standard)

PAMANTAYAN
SA PAGGANAP

EP
E

D
(Content Standard)

PAMANTAYANG
PANGNILALAMAN
EsP10PI
-IVh-16.4

CODE

xxix

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Arabic Number

*Put a hyphen (-) in


between letters to
indicate more than a
specific week

Lowercase Letter/s

*Zero if no specific
quarter

Roman Numeral

Uppercase Letter/s

First Entry

Competency

Week

Quarter

NakapagpapaLiwanag
ng kahalagahan ng
pangangalaga sa
kalikasan

Ikapitong linggo

Ikatlong Markahan

Ang Pagpapahalaga
at Birtud

Domain/Content/
Component/
Topic

Edukasyon sa
Pagpapakatao

SAMPLE

Baitang 10

Learning Area
and Strand/
Subject or
Specialization

EP
E

PPP
PD
PS

Paggawa ng Mabuti, Kinalulugdan ng Diyos

Pagkilala at Pamamahala sa mga Pagbabago sa


Sarili

12.1

III

PKP

CODE

Para Sa Kabutihan ng Lahat, Sumunod Tayo

Mahal Ko, Kapwa Ko

IP

Mga Isyu sa Pakikipagkapwa

Ang Aking Posisyon sa mga Isyung Moral

PI

MK

MP

Ang Moral na Pagkatao

Ang Makataong Kilos

PK

Mapanagutang Pagpaplano ng Kursong


Akademiko o Teknikal-Bokasyonal, Sining at
Isports, Negosyo o Hanapbuhay

KP

TT

Ang Tungkulin ng Tao sa Lipunan


Mga Kaugnay na Pagpapahalaga sa Paggawa

PL

Ang Papel ng Lipunan sa Tao

PY

PB

Ang Pagpapahalaga at Birtud

Ang Pakikipagkapwa

PT

Ang Pagkatao ng Tao

C
O
PB

EsP
10

DOMAIN/ COMPONENT
Tungkulin Ko Sa Aking Sarili at Pamilya

Sample: EsP10PB-IIIg-12.1

CODE BOOK LEGEND

Grade Level

LEGEND

D
K to 12 BASIC EDUCATION CURRICULUM

Edukasyon sa Pagpapakatao Baitang 10


Ikalawang Markahan
Gabay sa Pagtuturo sa Modyul 5:

ANG PAGKUKUSA NG MAKATAONG KILOS AT MGA SALIK


NA NAKAAAPEKTO SA PANANAGUTAN NG TAO SA
KAHIHINATNAN NG KILOS AT PASIYA
Bilang ng oras: 6

I. Pag-uugnay ng mga Pamantayan sa Pagkatuto at mga Kasanayang


Pampagkatuto

PY

Pamantayan sa pagkatuto

Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unawa sa


konsepto ng pagkukusa ng makataong kilos at mga salik sa nakaaapekto sa
pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kilos at pasiya.

C
O

Pamantayan sa Pagganap: Nakapagsusuri ang mag-aaral ng:


a. Sariling kilos na dapat panagutan at nakagagawa ng paraan upang maging
mapanagutan sa pagkilos.
b. Sariling pasiya batay sa mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa
kahihinatnan ng kilos at pasiya at nakagagawa ng mga hakbang upang mahubog
ang kaniyang kakayahan sa pagpapasiya.nang tama at mabuti
Batayang konsepto

EP
E

Ano ang pinakamahalagang mensahe na dapat maunawaan at maipamalas ng magaaral?


a. Ang makataong kilos ay sinadya (deliberate) at niloob ng tao, gamit ang isip, kaya
pananagutan niya ang kahihinatnan nito (kabutihan o kasamaan).
b. Nakaaapekto ang kamangmangan, masidhing damdamin, takot, karahasan, at gawi
sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kaniyang kilos dahil maaaring mawala
ang pagkukusa ng kilos.
Pagsasabuhay ng mga pagkatuto

Ano ang patunay ng pag-unawa?


Nakapagsusuri ng (a) sariling kilos na dapat panagutan at nakagagawa ng paraan upang maging
mapanagutan sa pagkilos at (b) sarili batay sa mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng
tao sa kahihinatnan ng kilos at pasiya at nakagagawa ng mga hakbang upang mahubog ang
kaniyang kakayahan sa pagpapasiya nang tama at mabuting kahihinatnan nito.

Kakayahan

Anong kakayahan ang dapat maipamalas tungo sa pag-unawa?


Nakapagsusuri ng (a) mga kilos na may pananagutan at (b) mga sitwasyong
nakaaapekto sa pagkukusa

Kaalaman
Anong kaalaman ang kailangan upang maipamalas ang pag-unawa?
Natutukoy:
a. na may pagkukusa sa makataong kilos kung nagmumula ito sa malayang
pagsasagawa ng kilos-loob sa pamamatnubay ng isip/kaalaman.
b. ang bawat salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng
kaniyang kilos at pasiya.

50
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

II. Pag-uugnay ng mga Kasanayang Pampagkatuto sa Pagtatasa


(Assessment)
Tandaan: Ang apat na KP ay nakaangkla sa apat na Kasanayang
Pampagkatuto (KP) batay sa Apat na antas ng Pagtatasa (Four Levels of
Assessment tools sa DepEd Order No. 73, s. 2012) at kraytirya sa pagtataya
ng output sa Produkto/Pagganap
Pagtatasa:

KP1:
Natutukoy na:
a. may pagkukusa sa makataong kilos kung
nagmumula ito sa malayang pagsasagawa ng
kilos-loob sa pamamatnubay ng isip/kaalaman
b. ang bawat salik na nakakaapekto sa
pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng
kaniyang kilos at pasiya

KP1:
Alamin ang katuwiran ukol sa pagiging
mapanagutan sa pamamagitan ng pagsusuri
ng mga sitwasyon na maaaring may hindi
mabuting bunga/resulta.

PY

Mga Kasanayang Pampagkatuto:

C
O

Pagtukoy sa mga salik na maaring makaapekto sa mga sitwasyon kalimitang nangyayari sa tunay na buhay.
KP2:
Alamin ang mga kilos na umiiral ang isip at
kilos-loob at mapangatuwiranan ang pagkakaroon ng kapanagutan sa mga ito.

KP2:
Nakapagsusuri ng:
a. mga kilos na may panagutan
b. isang sitwasyong nakaaapekto sa pagkukusa
sa kilos dahil sa kamangmangan, masidhing
damdamin, takot, karahasan, at gawi.

Makapagpakita ng dula-dulaan na kung saan


ang isip at kilos-loob ay ginagamit at bunga
nito ang pagiging mapanagutan.
KP3:
Pagbuo at pagpapaliwanag ng Batayang
Konsepto

EP
E

KP3:
Napatutunayan na:
a. Gamit ang katwiran, sinadya (deliberate)
at niloob ng tao ang makataong kilos;
kaya pananagutan niya ang kahihinatnan
nito (kawastuhan o kamalian)
b. Nakaaapekto ang kamangmangan, masidhing damdamin, takot, karahasan, at
gawi sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kaniyang mga pasiya at kilos
dahil maaaring mawala ang pagkukusa
ng kilos.

KP4
Nakapagsusuri ng:
a. mga kilos na may pananagutan
b. isang sitwasyong nakaaapekto sa
pagkukusa sa kilos dahil sa kamangmangan, masidhing damdamin, takot. karahasan, at gawi.

KP4:
Makagawa ng isang malinaw na batayan sa
pagkakaroon ng mapanagutang pagpapasiya
sa mga sitwasyong maaaring maranasan.
Makagawa ng isang pagninilay na naglalaman ng isang matatag na paninindigan/kapanagutan sa mga kilos na maaaring gawin at
paraan upang hindi maaapektuhan ng mga
salik na nakakaapekto sa makataong kilos.
Makapagtala ng mga maling kilos na bunga
ng maling pasiya. Makagawa ng paraan
upang maibalik ang nasirang relasyon at
makapagtala ng tamang paraan kung paano
naisaayos.

51
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto


A. ANO ANG INAASAHANG MAIPAMAMALAS MO?

Mga Kasanayang Pampagkatuto

C
O

PY

1. Talakayin ang panimula sa pahina 83 ng Modyul 5. Mahalagang mapukaw ang


isipan at damdamin ng mga mag-aaral sa panimula pa lamang upang matiyak
na makukuha ang kanilang interes para sa pagsasagawa ng mga gawain.
2. Mahalagang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa mga nagdaang aralin sa
angkop na taon (B7, B8, o B9) upang maipaunawa sa mga mag-aaral ang
kahalagahan ng pagkatuto mula rito at ang kaugnayan nito sa kasalukuyang
modyul.
3. Ipatukoy sa mga mag-aaral ang konteksto (thesis statement) na naglalarawan
sa paksa at dapat bigyang-tuon.
4. Ipatukoy sa mga mag-aaral ang Mahalagang Tanong na dapat sagutin sa
modyul.
5. Ipabasa sa mga mag-aaral ng paisa-isa ang mga layuning pampagkatuto para
sa modyul na ito.
6. Ipaliwanag sa mga mag-aaral ang mga kraytirya ng pagtataya ng output sa
Kakayahang Pampagkatuto 5:4.
7. Tanungin: Mayroon ba kayong gustong linawin tungkol sa mga layuning
binasa?

EP
E

Ipabasa sa mga mag-aaral ang pahina 83. Isa-isahin ang mga layuning
pampagkatuto para sa Modyul 5.

Sa Modyul 4 natutuhan mo, na ang kalayaan ang nagbibigay sa tao ng kakayahang


pumili at maging mapanagutan sa piniling pasiya. Kung lagi kang nagsisikap na
piliin ang pasiya at kilos na nagpapakita ng pagmamahal at tumutugon ka sa
mga sitwasyong nangangailangan ng iyong paglilingkod, anuman ang balakid,
masasabing nagtataglay ka ng tunay na kalayaan.

52
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Tandaan: Hindi binanggit sa Modyul sa Pagkatuto ang kabuuan ng ikatlong


Kasanayang Pampagkatuto (KP3) o titik sa listahan ng mga layunin upang
maiwasan na kaagad na mailahad sa mga mag-aaral ang Batayang Konsepto.
Mahalagang matiyak na sa pagdaloy ng mga gawain at kabuuan ng aralin
mahihinuha ng mga mag-aaral ang batayang konsepto.

Sa modyul na ito, inaasahang maipamamalas mo ang sumusunod na


kaalaman, kakayahan, at pag-unawa:

EP
E

C
O

PY

5.1. Nakikilala:
a. na may pagkukusa sa makataong kilos kung nagmumula ito sa malayang
pagsasagawa ng kilos-loob sa pamamatnubay ng isip/kaalaman.
b. ang bawat salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng
kaniyang kilos at pasiya.
5.2 Nakapagsusuri ng:
a. mga kilos na may pananagutan.
b. isang sitwasyong nakaaapekto sa pagkukusa sa kilos dahil sa kamangmangan,
masidhing damdamin, takot, karahasan, at gawi.
5.3 Napatutunayan na:
a. Gamit ang katuwiran, sinadya (deliberate) at niloob ng tao ang makataong
kilos; kaya pananagutan niya ang kahihinatnan nito (kawastuhan o kamalian).
b. Nakaaapekto ang kamangmangan, masidhing damdamin, takot, karahasan, at
gawi sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng kaniyang mga pasiya at kilos
dahil maaaring mawala ang pagkukusa ng kilos.
5.4 Nakapagsusuri ng:
a. sariling kilos na dapat panagutan at nakagagawa ng paraan upang maging
mapanagutan sa pagkilos.
b. sarili batay sa mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan
ng kilos at pasiya at nakagagawa ng mga hakbang upang mahubog ang
kaniyang kakayahan sa pagpapasiya.

Narito ang mga kraytirya ng pagtataya ng output sa KP 5.4



Makagawa ng angkop na flow chart na magiging gabay at nagpapakita ng kilos kung
ito ay mabuti o masama kasama na ang mga salik na maaaring makaapekto rito.

Makapagbigay ng tiyak na mga hakbang sa paghuhusga ng isang kilos bilang mabuti
o masama na nagsasaalang-alang ng mga salik na maaaring makaapekto.

Maipaliwanag ang mga makataong kilos na nababawasan ang kapanagutan.

Makapagtakda ng mga plano upang mapanatili ang kakayahan at ang kamalayan sa
pagiging mapanagot sa makataong kilos.

53
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paunang Pagtataya
Layunin: Tayahin ang kaalaman ng mag-aaral tungkol sa paksa sa antas ng
KAALAMAN, KASANAYAN (process/skills), at PAG-UNAWA (understanding of
concepts). (KP1)

1. Ipaunawa sa mga mag-aaral ang layunin sa pagbibigay ng Paunang Pagtataya

7.

PY

5.
6.

C
O

2.
3.
4.

upang mataya ang kanilang mga dating kaalaman lalo na sa nilalaman ng


aralin na matatagpuan sa bahaging Pagpapalalim.
Ipabasa ang panuto para sa Paunang Pagtataya sa pahina 85 ng modyul.
Itanong kung may nais linawin ang mga mag-aaral tungkol sa panuto.
Pasagutan sa mga mag-aaral ang Paunang Pagtataya sa loob ng 10 - 15
minuto.
Ipaskil o isulat sa pisara ang tamang mga sagot sa Paunang Pagtataya.
Gamiting gabay ang resulta nito upang mataya ang mga kasanayang
nangangailangan ng mas malalim na pagtalakay.
Palagdaan sa mag-aaral ang ginawang pagtataya at atasan silang itabi ito
upang magamit sa paghahambing sa resulta ng pagsagot muli nito pagkatapos
basahin ang pagpapalalim.

EP
E

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral na kung anuman ang maging


resulta ng paunang pagtataya, hindi ito magiging bahagi ng pagbibigay ng marka,
kundi isang mahalagang pagbabatayan ng kaniyang pag-unlad.
Pagkatapos ng Pagpapalalim, pasagutang muli sa mga mag-aaral ang pagtataya
upang malaman ang antas ng kanilang pag-unawa sa mga konsepto at kung
nagkaroon ng pag-unlad sa kanilang pag-unawa sa pagkukusa ng makataong
kilos at mga salik na nakaaapekto sa pananagutan ng tao sa kahihinatnan ng
kilos at pasiya

B. PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN

Layunin: Tayahin ang mga dating kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa paksa
na nakabatay sa karanasan upang matukoy ng guro ang mga maling kaalaman
ng mga mag-aaral (misconceptions o alternative conceptions). (KP1)
Gawain 1
Layunin ng Gawain: Tayahin ang antas ng kaalaman ng mga mag-aaral sa
paghuhusga ng mapanagutang kilos lalo na kung ang mga ito ay may masamang
epekto.
54
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

1. Ipagawa ang Gawain 1 sa bahaging Pagtuklas ng Dating Kaalaman sa mga


mag-aaral.
2. Ipabasa sa mga mag-aaral ang mga sitwasyong ibinigay.
3. Tanungin ang mag-aaral kung mayroon ba na kailangan na linawin sa Panuto?
4. Matapos bigyan ng sapat na panahon ang mga mag-aaral, maaari nang
dumako sa susunod na gawain.
Panuto:

Gawain 2

C
O

PY

1. Suriin ang mga sitwasyon.


2. Sagutin ang mga tanong sa bawat sitwasyon na naglalayong matiyak ang
kaalaman sa kapanagutan sa mga pangyayari.
3. Ipasulat sa kuwaderno ang mga sagot.
4. Matapos masagutan, maaaring palalimin pa ang kanilang sagot gamit ang
sumusunod na tanong:
a. Ano ang mga naging batayan sa pagpapasiya?
b. Ano ang mga bunga na isinaalang-alang sa pagpapasiya?

Layunin ng Gawain: Tayahin ang kakayahan ng mga mag-aaral sa pagtuklas ng


mga salik na maaaring makaapekto sa mga makataong kilos.
Panuto:

EP
E

1. Hatiin ang klase sa apat na grupo.


2. Bigyan sila ng sapat na panahon upang pag-usapan at siyasatin ang mga
sitwasyong ibinigay.
3. Gamit ang talahanayan, kilalanin nila ang mga pangyayaring naapektuhan ng
mga salik.
4. Kailangang isulat ang kanilang pangkatang sagot at paliwanag sa papel.
5. Bigyan ng sapat na panahon na magbahagi sa buong klase ng kanilang mga
napagkasunduang sagot gamit ang mga gabay na tanong sa LM.

Tandaan: Sa bahaging ito, tatanggapin ng guro ang anumang sagot ng magaaral. Kung sakaling mayroon silang maling kaisipan sa kahulugan ng makataong
kilos at mali ang kanilang opinyon tungkol sa mga sitwasyon, ito ay itatama ng
guro sa bahagi ng Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa.

55
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.


C. PAGLINANG NG MGA KAALAMAN, KAKAYAHAN,
AT PAG-UNAWA
Layunin: Tulungan ang mga mag-aaral sa pagsagot sa Mahahalagang Tanong
(MT) at paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang mga kaalaman ng magaaral na hango sa karanasan. (KP2)

Gawain 3

PY

Layunin ng Gawain: Tayahin ang kaalaman ng mga mag-aaral sa pagkaka-iba ng


kilos na mapanagutan o hindi mapanagutan (makataong kilos o kilos ng tao).
Panuto: Bigyan ng sapat na panahon ang mga mag-aaral na suriin ang mga
karanasan.

C
O

1. Gamit ang talahanayan, suriin ang mga kilos na gumagamit ng isip at kilos-loob
at mapanagutang kilos sa pamamagitan ng paglalagay ng tsek (P) .
2. Pagkatapos ay hayaan magkapagbahagi ang ilang mag-aaral ng kanilang
paliwanag/katwiran sa ginawa gamit ang mga gabay na tanong.

Gawain 4

Tandaan: Sa bahaging ito kinakailangan na matukoy ng mag-aaral sa kanilang


mga pasiya ang kahalagahan ng presensiya ng isip at kilos-loob.

EP
E

Layunin ng Gawain: Suriin ang isang sitwasyon na nagpapakita ng pag-iral ng isip


at kilos-loob sa mga kilos kung kaya napangangatuwiranan ang kapanagutan sa
mga ikinilos.
Panuto:

1. Hatiin ang klase sa apat na grupo.


2. Mas mainam na pag-usapan muna ang Rubrik kung paano sila mamarkahan
sa kanilang gagawin.
3. Bigyan sila ng sapat na panahon upang makapag-usap at magkaroon ng iisang
pasiya sa kung ano ang ipapakita sa klase na dula-dulaan.
4. Ibigay ang sapat na oras sa pagpapakitang dula.
5. Pasagutan ang mga gabay na tanong pakatapos. Ibahagi sa klase ang mga
sagot.

56
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

D. PAGPAPALALIM

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahahalagang Tanong


(MT) at paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang isang babasahin na
naglalaman ng mga kaalaman at malalim na paliwanag sa paksa batay sa mga
disiplina ng EsP Etika at Career Guidance (KP3).

PY

Paalala: Makatutulong kung ang sanaysay ay ipababasa na sa mga mag-aaral


bilang Takdang-Aralin.

C
O

1. Sabihin: Ngayon, sisikapin nating unawain ang mga mahahalagang konsepto


tungkol sa paksa gamit ang isang babasahin. Tingnan natin kung magkakaroon
ng pagbabago sa inyong mga sagot matapos na maunawaan ang nilalaman
ng babasahin.
2. Ipabasa sa isang mag-aaral ang bawat bahagi at tanungin ang pagkaunawa
niya rito. Kung mali ang kaniyang pagkaunawa sa anumang talata, magbigay ng
tanong upang gabayan siya sa pagbuo ng tamang pag-unawa (o paraphrasing).

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral ang bawat bahagi ng


babasahin at kabuuan nito dahil dito nila makukuha ang mga konseptong
nakaangkla sa pilosopiya.

EP
E

3. Isulat sa pisara ang mga ideya na makatutulong sa pag-unawa sa paksa at


paghinuha ng Batayang Konsepto.
4. Iminumungkahing gamitin ang pagkamalikhain upang hindi maging kabagotbagot para sa mag-aaral ang bahaging ito.
5. Mahalagang tiyakin na ang mga mag-aaral ang makatutuklas ng mga konsepto
at hindi lamang tuwirang ibibigay ng guro.

Paalala sa Guro: Sa pagitan ng mga pagtalakay ay may mga kahon na


naglalaman ng mga tanong na magagamit upang mataya ang pag-unawa
ng mga mag-aaral sa bawat bahagi ng babasahin. Nagsisilbing formative
assessment ang mga ito. Mahalagang hindi pilitin na matapos sa iisang
araw ang pagtalakay dito upang hindi magkaroon ng information overload
ang mga bata at lalong hindi makamit ang layuning ganap na maunawaan
ng mga mag-aaral ang kabuuan ng Batayang Konsepto.

57
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paghinuha ng Batayang Konsepto


Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT)
sa pamamagitan ng paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang graphic
organizer
Inilatag ang mga hakbang ayon sa hinihingi ng bahaging ito sa Modyul.

PY

E. PAGSASABUHAY NG MGA PAGKATUTO

Pagganap

C
O

Layunin: Gabayan ang mga mag-aaral sa pagsasagawa ng PAGGANAP o


PRODUKTO, ang pagpapamalas ng mga angkop na kilos tungo sa paglinang o
pagpapaunlad ng birtud o pagpapahalaga na nakapaloob sa paksa at paghikayat
sa ibang kabataan na isabuhay ang mga pagpapahalagang nakapaloob sa paksa.
(KP4)

Layunin: Tayahin ang pag-unlad ng kakayahan ng mag-aaral na maging maingat sa


pagpapasiya dahil mapanagutan sila sa anumang pasiya nila.

EP
E

Sasabihin ng guro:


Ngayon ay nabatid mo na ang kahalagahan ng paggamit ng isip at kilosloob sa mga ikinikilos at pagiging mapanagutan sa mga ito. Dahil dito ay kailangang
maging maingat sa pagpapasiya. Gamit ang mga halimbawang sitwasyon bigyan sila
ng pagkakataong ipaliwanag ang magiging pasiya.
Panuto:

1. Bigyan sila ng panahon na basahin at pag-isipan ang mga sitwasyon at hayaan


bigyan ng tamang katwiran ang magiging pasiya.
2. Isulat ang kanilang sagot sa kuwaderno.
3. Pumili ng ilang mag-aaral na magbabahagi ng kanilang kapasiyahan.

Pagninilay
Anyayahan ang mag-aaral na balikan ang mga karanasan nila na nagpakita ng
pagiging marahas sa pagpapasiya at hindi nagsaalang-alang ng paggamit ng isip
at kilos-loob. Gamit ang pagkakamaling ito, pagnilayan at bigyan pagtutuwid ang
ginawa na nagpapakita ng isang tao na nagpapasiya na may pagsasaalang-alang ng
kamalayan sa pagiging mapanagutan.
58
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Gawing gabay ang tanong na:



Ano ang pagkatao ng isang tao na may paninindigan sa kaniyang kilos?
Anyayahan din ang mag-aaral na balikan ang mga karanasan sa kanilang buhay
na may maling pagpapasiya dahil sa mga salik na nakaaapekto sa mga ito. Kung
magkakaroon ng pagkakataon na itama ito, ano ang mga paraan na maaaring gawin
upang maiwasan ang maapektuhan ng mga salik na nakakapagpabago sa pasiya at
pananagutan.
Gawing gabay ang tanong na ito:

PY


Ano-ano ang mga paraan na maaaring gawin upang hindi maaapektuhan ng
mga salik sa makataong kilos?

Pagsasabuhay

Panuto:

C
O

Layunin ng pagsasabuhay: Ang mahinuha ang mga pagkatuto mula sa mga


karanasan. Ang hindi magandang karanasan dulot ng mga maling kilos ay maaaring
magbunga nang hindi maaayos na relasyon sa kapuwa. Kailangang balikan ito at
isaayos ang mga nasirang relasyon at kasama nito ang pagkakaroon ng bagong
hakbangin sa pagpapasiya.

EP
E

Bigyan sila ng kalayaang itala sa kanilang journal ang mga karanasan na


kailangang isaayos ang hindi magandang bunga. Isulat din ang paglalayon nilang
isaayos ito at isulat ang mga hakbang upang hindi na ito muling tahakin. Ang mga
hakbang na ito ang magiging gabay nila sa pagkakaroon na parehong karanasan
at pagiging maingat sa kanilang pagpapasiya.

Mas mainam kung bibigyan sila mismo ng relasyon na maaaring naapektuhan sa


mga maling kilos. Hal. Relasyon sa magulang, mga kapatid, kaibigan, kamag-aral, o
kapitbahay.

59
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Rubric sa Dula-dulaan:

Pakikisangkot
sa Gawain

30%

30%


Nakapagpapakita
ng kompiyansa sa
sarili.

Naibigay ng buo ang
impormasyon.

Nakawiwili;
Nakukuha
ang pansin ng
manonood.

Nakapagpapahayag
ng malakas at
malinaw.

Lubos na nagamit
ang angkop na
kilos ng katawan.

Nasubukan
10

Karamihan ng
impormasyong
ipinakita ay may
katotohanan at
kawastuhan.
Nakapagpapakita
ng pag-unawa sa
paksa.

Nakatatanggap ng
mga ideya mula
sa iba ng walang
negatibong
komento; may
kawilihan na
makipagkasundo.
Ilan sa mga
miyembro ng
grupo ang
nakibahagi sa
Gawain.
Nakapagpakita
ng hindi lubos na
tiwala sa sarili.
Naibigay lamang
ang bahagi ng
impormasyon.
Nakakuha ng
pansin mula sa
manonood.
Napakikinggan.
Nakagamit ng
mga angkop
galaw ng
katawan.


Ang impormasyong
ibinahagi ay
maaaring tama o
wasto.

May sapat na pagunawa sa paksa.


Ang impormasyon
ay mali-mali.

Ang ipinakita
ay malayo sa
paksa.


Walang
kawilihan na
makipagkasundo.

Hindi lahat ay
nakibahagi sa
Gawain.


Hindi nakibahagi
ang lahat sa
gawain.

Iisang tao lamang
ang gumawa ng
buong Gawain.


Walang
kaseguraduhan sa
responsibilidad.

Nakapagbahagi
ng impormasyon
kahit paano.

Hindi lubusang
nakuha ang
pansin ng
manonood.

Hindi madaling
mapakinggan.

Hindi lubos na
nagamit ang
angkop na kilos ng
katawan.


Ang pagpapakita
ay hindi
katanggap
tanggap.

Kulang sa
impormasyon.

Hindi nakuha ang
pansin ng mga
manonood.

Ang
pagpapahayag
ay pabulong.

Kulang sa angkop
na kilos ng
katawan.

PY


Lubos na
nakatatanggap
ng mga ideya
mula sa iba; may
kawilihan na
makipagkasundo.

Ang bawat
miyembro ay
nakibahagi sa
Gawain.

Katanggap-tanggap
20

EP
E

Pagpapakita

40%


Ang katotohanan ng
impormasyon ay
wasto.

Nakapagpapakita
ng lubos na pagunawa sa paksa.

Kahanga-hanga
30

C
O

Pagkakaunawa
sa Paksa

Kakaiba / Nakaaangat
sa Lahat
40

Mga
Pamantayan

Bahagdan

Paglalarawan ng Gawain:
Gumawa ng isang sitwasyon na kung saan ay nagpakita ng lubos na paggamit ng
isip at kilos-loob.
Ipakita ang pag-iral ng kusang-loob sa sitwasyon, kung kaya ang pananagutan ay
naipapataw sa may gawa ng kilos.

Talaan ng Ispesipikasyon / Susi sa Pagwawasto


Paksa

Kasanayan

Sagot

Pagsusuri
Kaalaman
Pagsusuri

A
C
C

Paglalapat
Pagsusuri
Kaalaman
Kaalaman
Kaalaman
Pagsusuri
Pagsusuri

D
C
B
D
B
B
A

1. Aristotle: Makataong Kilos


2. Makataong Kilos
3. Tatlong uri ng Kilos ayon sa
Kapanagutan (Accountability)
4. Makataong Kilos at Obligasyon
5. Kamangmangan (Ignorance)
6. Takot (Fear)
7. Karahasan (Violence)
8. Damdamin
9. Habit
10. Mga Salik na Nakaapekto
60

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

BALANGKAS
Modyul 5
Ang Pagkukusa ng Makataong Kilos at
Mga Salik na Nakaaapekto sa Pananagutan
ng Tao sa Kahihinatnan ng Kilos
I.

Dignidad ng Tao: Balik-Tanaw


a. Dignidad
b. Kalayaan

II.

Makataong Kilos

PY

a. Pagkakaiba ng Kilos ng Tao sa Makataong Kilos


b. Kilos ng Tao, paano nagiging Makataong Kilos
III.

Tatlong uri ng Kilos ayon sa Kapanagutan


a. Tatlong uri

C
O

i. Kusang-loob

ii. Di kusang-loob

iii. Walang kusang-loob


b. Pamaraan ng kapanagutan
i. Legal
Eksepsiyon

EP
E

IV.

ii. Moral
V.

Layunin: Batayan ng pagiging mabuti at masama ng kilos

VI.

Obligasyon: Kailan dapat isakatuparan?

VII.

Kabawasan ng Pananagutan: Kulang sa Proseso

VIII.

Mga Salik na Nakaaapekto sa Makataong Kilos


a. Kamangmangan

b. Masidhing Damdamin
c. Takot
d. Karahasan
e. Gawi

IX.

Pagbubuod

61
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Edukasyon sa Pagpapakatao Baitang 10


Ikalawang Markahan
Gabay sa Pagtuturo sa Modyul 6:

LAYUNIN, PARAAN, SIRKUMSTANSIYA, AT


KAHIHINATNAN NG MAKATAONG KILOS

Bilang ng Oras: 4

I. Pag-uugnay ng mga Pamantayan sa Pagkatuto at mga Kasanayang


Pampagkatuto

PY

Pamantayan sa pagkatuto

Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pagunawa sa layunin, paraan, sirkumstansiya at kahihinatnan ng makataong
kilos.

Batayang konsepto

C
O

Pamantayan sa Pagganap: Nakapagsusuri ang mag-aaral ng kabutihan


ng sariling pasiya o kilos sa isang sitwasyon batay sa layunin, paraan,
sirkumstansiya, at kahihinatnan nito.

Ano ang pinakamahalagang mensahe na dapat maunawaan at maipamalas


ng mag-aaral?

EP
E

Ang layunin, paraan, sirkumstansiya, at kahihinatnan ay nagtatakda ng


pagkamabuti o pagkamasama ng kilos ng tao.

Pagsasabuhay ng mga pagkatuto


Ano ang patunay ng pag-unawa?
Nakapagtataya ng kabutihan o kasamaan ng pasiya o kilos sa isang
sitwasyong may dilemma batay sa layunin, paraan, sirkumstansiya, at
kahihinatnan nito.

Kakayahan

Anong kaalaman ang kailangan upang maipamalas ang pag-unawa?


Nakapagsusuri ng kabutihan o kasamaan ng sariling pasiya o kilos sa isang
sitwasyon batay sa layunin, paraan, sirkumstansiya, at kahihinatnan nito.

Kaalaman
Anong kakayahan ang dapat maipamalas tungo sa pag-unawa?
Naipaliliwanag ng mag-aaral ang layunin, paraan, sirkumstansya, at
kahihinatnan ng makataong kilos.

62
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

II. Pag-uugnay ng mga Kasanayang Pampagkatuto sa Pagtatasa


Pagtatasa:

Mga kakayahang
Pampagkatuto:

KP1: Pagbasa at pagsagot sa


sitwasyon batay sa layunin, paraan, at
sirkumstansiya.

KP1: Naipaliliwanag ang layunin,


paraan, sirkumstansiya, at
kahihinatnan ng makataong kilos

Pagsulat ng mga konsepto tungkol


sa kahulugan ng layunin, paraan, at
sirkumstansiya.

PY

KP2: Nakapagsusuri ng kabutihan


o kasamaan ng sariling pasiya o
kilos sa isang sitwasyon batay sa
layunin, paraan, at sirkumstansiya
at kahihinatnan nito

C
O

KP2: Pagsusuri sa sitwasyon at


pagtukoy kung ito ay mabuting kilos
o masamang kilos at pagsulat sa
paliwanag ukol dito.
Pag-iisip ng sitwasyon sa buhay kung
saan nagpapakita ng kilos at pagtukoy
sa layunin, paraan, at sirkumstansiya
ng pasiya o kilos sa sitwasyon.

EP
E

KP3: Napatutunayan na ang


layunin, paraan, sirkumstansiya,
at kahihinatnan ng kilos ay
nagtatakda ng pagkamabuti o
pagkamasama nito
.

KP3: Pagbuo at pagpapaliwanag ng


Batayang Konsepto. Nakapagbigay
ng sariling sitwasyon mula sa
karanasan na nabibigyan ng tamang
pagtukoy sa layunin, paraan, at
sirkumstansiya gayundin ang
kabutihan o kasamaan nito.
KP4: Nasuri nang maayos ang
sitwasyong may suliranin (dilemma)
batay sa layunin, paraan, at
sirkumstansiya nito.

KP4: Nakapagtataya ng
kabutihan o kasamaan ng pasiya
o kilos sa isang sitwasyong may
suliranin (dilemma) batay sa
layunin, paraan, sirkumstansya,
at kahihinatnan nito

Natukoy ang kabutihan o kasamaan


ng pasiya o kilos.
Nakapagbigay ng sariling sitwasyon
mula sa karanasan na nabibigyan ng
tamang pagtukoy sa layunin, paraan,
at sirkumstansiya gayundin ang
kabutihan o kasamaan nito.

63
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto


A. ANO ANG INAASAHANG MAIPAMAMALAS MO?

C
O

PY

1. Mahalagang mapukaw ang atensiyon (isipan at damdamin) ng mga magaaral sa panimula pa lamang upang matiyak na makuha ang kanilang interes
para sa pagsasagawa ng mga gawain.
2. Mahalagang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa mga nagdaang aralin sa
angkop na taon (B7, B8, o B9) upang maipaunawa sa mga mag-aaral ang
kahalagahan ng pagkatuto mula rito at ang kaugnay nito sa kasalukuyang
modyul.
3. Ipatukoy sa mag-aaral ang konteksto (thesis statement) na naglalarawan sa
paksa at dapat bigyan-tuon.
4. Ipabasa ang apat na Kasanayang Pampagkatuto (KP) at mga kraytirya sa
pagtataya ng output sa ikaapat na kasanayang Pampagkatuto.

Kilos ko Pananagutan Ko!


Mga salitang nagsasabi na bilang isang tao ay nararapat lamang na
masuring mabuti ang bawat kilos na iyong ginagawa. Ikaw ba ay pamilyar sa
iyong mga isinasagawang kilos? Nakikita mo ba ang mabuti o masama ng mga
ito?

EP
E


Sa Modyul 5, nalaman mo na gamit ang katuwiran, sinadya at niloob ng
tao ang makataong kilos; kaya anuman ang kalalabasan, nito mabuti man o
masama ay pananagutan niya. Nakaaapekto rin ang kamangmangan, masidhing
damdamin, takot, karahasan, at gawi sa kaniyang pananagutan dahil maaaring
mawala ang pagkukusa ng kilos.


Layunin naman ng modyul na ito na ikaw ay higit na makapagsuri ng
kabutihan o kasamaan ng iyong isinasagawang kilos at pasiya. Sa pamamagitan
nito, matutulungan ka na lubos na mapagnilayan kung paano ka nakapagsasagawa
ng makataong kilos at mula rito ay masasagot mo ang Mahalagang Tanong na:
Bakit mahalaga na maunawaan na ang layunin, paraan, at sirkumstansiya ay
nagtatakda ng pagkamabuti o pagkamasama ng kilos ng tao?

Tayo na! Simulan na nating tuklasin ang kahalagahan ng iyong pagkilos
bilang isang tao.

64
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Mga Kasanayang Pampagkatuto


1. Ipabasa sa mga mag-aaral ang pahina 2. Isa-sahin ang mga layuning
pampagkatuto para sa Modyul 6.
Tandaan: Hindi binanggit sa Modyul sa Pagkatuto ang kabuuan ng ikatlong
Kasanayang Pampagkatuto (KP3) o 6.3 sa listahan ng mga layunin upang
maiwasan kaagad na mailahad sa mga mag-aaral ang Batayang Konsepto.
Mahalagang matiyak na sa pagdaloy ng mga gawain at kabuuan ng aralin
mahihinuha ng mga mag-aaral ang batayang konsepto.

PY

Sa modyul na ito, inaasahang maipamamalas mo ang sumusunod na


kaalaman, kakayahan, at pag-unawa:

C
O

6.1 Naipaliliwanag ng mag-aaral ang layunin, paraan, at mga sirkumstansiya


ng makataong kilos.
6.2 Nakapagsusuri ng kabutihan o kasamaan ng sariling pasiya o kilos sa
isang sitwasyon batay sa layunin, paraan, at sirkumstansiya nito.
6.3 Napatutunayan na ang layunin, paraan, at sirkumstansiya ay nagtatakda
ng pagkamabuti o pagkamasama ng kilos ng tao.
6.4 Nakapagtataya ng kabutihan o kasamaan ng pasiya o kilos sa isang
sitwasyong may suliranin (dilemma) sa layunin, paraan, at sirkumstansiya
nito.
Narito ang mga kraytirya ng pagtataya ng output sa KP 6.3

EP
E

Nasuri nang maayos ang sitwasyong may suliranin (dilemma) batay sa


layunin, paraan, at sirkumstansiya nito.
Natukoy ang kabutihan o kasamaan ng pasiya o kilos.

Nakapagbigay ng sariling sitwasyon mula sa karanasan na nabibigyan


ng tamang pagtukoy sa layunin, paraan, at sirkumstansiya gayundin
ang kabutihan o kasamaan nito.

65
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paunang Pagtataya

Layunin: Tayahin ang kaalaman ng mag-aaral tungkol sa paksa sa antas ng


KAALAMAN, KASANAYAN (process/skills), AT PAG-UNAWA (understanding of
concepts)
(Maaaring 2 bahagi: Self-assessment sa mga kakayahan tungkol sa paksa at
Multiple Choice Test gamit ang Blooms Taxonomy of Cognitive Objectives.)

EP
E

C
O

PY

1. Ipaunawa sa mag-aaral ang layunin sa pagbibigay ng Paunang Pagtataya. Ito


ay upang mataya ang kanilang dating kaalaman na matatagpuan sa bahagi ng
Pagpapalalim.
2. Ipabasa ang Panuto para sa Paunang Pagtataya sa pahina 108 ng modyul.
3. Itanong kung may nais linawin ang mga mag-aaral tungkol sa panuto.
4. Pasagutan ang bilang 1 hanggang 15.
5. Bigyan ng 15 minuto ang mag-aaral upang masagot ang mga tanong sa Paunang
Pagtataya o maaaring depende sa guro kung ilang minuto ang kaniyang ibibigay
na naaayon sa kakayanan ng mag-aaral.
6. Ipaskil o isulat sa pisara ang tamang mga sagot sa Paunang Pagtataya.
7. Gamiting gabay ang resulta nito upang mataya ang mga kasanayang
nangangailangan ng mas malalim na pagtalakay.
8. Palagdaan sa mag-aaral ang ginawang pagtataya at atasan silang itabi ito upang
magamit sa paghahambing sa resulta ng pagsagot muli nito pagkatapos basahin
ang Pagpapalalim.
Layunin: Tayahin ang mga dating kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa paksa
na nakabatay sa karanasan upang matukoy ng guro ang mga maling kaalaman
ng mga mag-aaral (misconceptions o alternative conceptions). (KP1)

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral na kung anuman ang maging


resulta ng paunang pagtataya, hindi ito magiging bahagi ng pagbibigay ng marka,
kundi isang mahalagang pagbabatayan ng kaniyang pag-unlad.
Pagkatapos ng Pagpapalalim, pasagutang muli sa mga mag-aaral ang Paunang
Pagtataya upang malaman ang antas ng kanilang pag-unawa sa mga konsepto at
kung nagkaroon ng pag-unlad ang kanilang pag-unawa sa Yugto ng Makataong
Kilos at mga Hakbang sa Moral na Pagpapasiya.

66
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

B. PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN


Gawain 1
Panuto:

Gawain 2
Panuto:

C
O

PY

1. Ipabasa sa mag-aaral ang mga sitwasyon sa Gawain 1.


2. Matapos mabasa ay ipatukoy kung ano ang layunin, paraan, at sirkumstansiya
sa bawat ipinakitang kilos.
3. Pasagutan ang mga tanong at ipasulat ito sa kuwaderno.
4. Matapos masagutan ay maaaring magbahagi ang mag-aaral ng kanilang sagot
sa klase.
5. Gabay na Tanong:
a. Ano-ano ang layunin, paraan, at sirkumstansiya sa bawat sitwasyon?
b. May pagkakaiba ba ang kilos sa sitwasyon bilang 1 at 2 sa sitwasyon bilang
3 at 4?
c. Kung ikaw ang tatanungin, ano ang mas tamang kilos, sitwasyon 1 at 2 o
sitwasyon 3 at 4?

EP
E

1. Anyayahan ang mag-aaral na muling balikan ang Gawain 1. Ipasulat ang


kanilang konsepto tungkol sa kahulugan ng layunin, paraan, at sirkumstansiya
ng makataong kilos.
2. Matapos nilang maisulat ang kanilang konsepto ay magkakaroon ng pangkatang
gawain. Maging malikhain sa pagpapangkat sa mag-aaral.
3. Ibabahagi ng mga mag-aaral ang kanilang sagot sa kanilang pangkat.
4. Matapos magbahagi ay pasagutan sa pangkat ang mga tanong at bawat
pangkat ay mag-uulat sa napagkasunduan nilang mga sagot.
a. Ano ang inyong natuklasan sa kahulugan ng layunin, paraan, at sirkumstansiya
ng makataong kilos?
b. Bakit mahalaga na malaman ito ng tao?
c. Paano ito nakatutulong sa tao sa kaniyang pagpili ng isasagawang kilos at
pasiya?
5. Hikayatin ang mag-aaral na maging malikhain sa kanilang gagawing
presentasyon o pag-uulat.

Tandaan: Sa bahaging ito, tatanggapin ng guro ang anumang sagot ng magaaral. Kung sakaling mayroon silang maling kaisipan sa kahulugan ng makataong
kilos at mali ang kanilang opinyon tungkol sa mga sitwasyon, ito ay itatama ng
guro sa bahagi ng Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa.

67
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C. PAGLINANG NG MGA KAALAMAN, KAKAYAHAN,


AT PAG-UNAWA
Layunin: Tulungan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT) at
paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang mga kaalaman ng mag-aaral
na hango sa karanasan. (KP2)
Gawain 3

PY

Panuto:

EP
E

C
O

1. Maaaring simulan ang bahaging ito sa pamamagitan ng pagbabalik- aral.


2. Mahalagang matiyak na nanatili ang pagkatuto ng mga mag-aaral upang
maiuugnay nila ang mga ito sa susunod na gawain.
3. Ipabasa sa mag-aaral ang panuto bago isagawa ang Gawain 1.
4. Ipasuri sa mag-aaral ang bawat sitwasyon sa ibaba kung ang mga tauhan dito ay
nagpapakita nang mabuti o masamang pasiya o kilos.
5. Kailangan din na maibigay ng mag-aaral ang kanilang paliwanag kung bakit sila
sumasang-ayon o hindi sumasang-ayon.
6. Matapos masagutan ng mag-aaral ay magtatanong ang guro.
Mga Tanong:
a. Sino-sino sa tauhan ang nagpakita nang mabuting kilos? Sino-sino ang hindi?
b. Ano ang masasabi mo sa bawat tauhan? Pangatuwiranan.
c. Paano mo nahuhusgahan kung mabuti o masama ang pasiya at kilos na
ginawa ng mga tauhan sa bawat sitwasyon?

Gawain 4
Panuto:

1. Aanyayahan ng guro na mag-isip ang mag-aaral ng isang sitwasyon sa buhay


kung saan nagsagawa ng kilos at pasiya.
2. Ipatukoy sa mag-aaral ang layunin, paraan, at sirkumstansiya nito.
3. Maaring magkaroon ng pagbabahagi o dyad bago magtanong ng mga
katanungan ang guro.
4. Tanungin ang mag-aaral.
a. Ano ang masasabi mo sa iyong kilos mabuti ba o masama? Patunayan.
b. Ano ang iyong reyalisasyon matapos mong gawin ang Gawain? Naging
masaya ka ba o hindi? Ipaliwanag.
c. Paano nakatutulong sa iyo ang pagsusuri ng kilos bago ito isagawa.

68
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Tandaan:

Sa bahagi ng pagtatanong, maaaring gumawa ang guro ng malikhaing
pamamaraan upang maging kawili-wili ang talakayan sa mga mag-aaral.

D. PAGPAPALALIM

PY

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT) at


paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang isang babasahin na naglalaman
ng mga kaalaman at malalim na paliwanag sa paksa batay sa mga disiplina ng
EsP ang Etika at Career Guidance. (KP3)

Sasabihin ng Guro:

C
O

Paalala: Makatutulong kung ang babasahin ay ipababasa na sa mga mag-aaral


bilang Takdang-Aralin upang maging madali ang kanilang pagkaunawa rito.

Ngayon, sisikapin nating unawain ang mga mahalagang konsepto tungkol sa


paksa gamit ang isang babasahin. Tingnan natin kung magkakaroon ng pagbabago
sa inyong mga sagot matapos na maunawaan ang nilalaman ng babasahin.

EP
E

1. Ipabasa sa isang mag-aaral ang bawat bahagi at tanungin ang pagkaunawa


niya rito. Kung mali ang kaniyang pagkaunawa sa anumang talata, magbigay ng
tanong upang gabayan siya sa pagbuo ng tamang pag-unawa (o paraphrasing).

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral ang bawat bahagi ng


babasahin at ang kabuuan nito dahil dito nila makukuha ang mga konseptong
nakaangkla sa Pilosopiyang Moral.

2. Isulat sa pisara ang mga ideya na makatutulong sa pag-unawa sa paksa at


paghinuha ng Batayang Konsepto
3. Iminumungkahing gamitin ang pagkamalikhain upang hindi maging kabagotbagot para sa mag-aaral ang bahaging ito.
4. Mahalagang tiyakin na ang mga mag-aaral ang makatutuklas ng mga konsepto
at hindi lamang tuwirang ibibigay ng guro.

69
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paalala sa Guro: Sa pagitan ng mga pagtalakay ay may mga kahon na naglalaman


ng mga tanong na magagamit upang mataya ang pag-unawa ng mga mag-aaral
sa bawat bahagi ng babasahin. Nagsisilbing formative assessment ang mga ito.
Mahalagang huwag pilitin na matapos sa iisang araw ang pagtalakay dito upang
hindi magkaroon ng information overload ang mga bata dahil ang layuning ganap
na maunawaan ng mga mag-aaral ang kabuuan ng Batayang Konsepto.

Paghinuha ng Batayang Konsepto

PY

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT)


sa pamamagitan ng paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang graphic
organizer.
Panuto:

C
O

1. Mula sa naisulat sa pisara na mga konsepto ay aanyayahan ang mag-aaral na


bumuo ng isang malaking konsepto tungkol sa nahinuha sa babasahin.
2. Hikayatin ang mag-aaral na gawin ito sa pamamagitan ng isang malikhaing
presentasyon at ipapakita sa klase.
E. PAGSASABUHAY NG MGA PAGKATUTO

EP
E

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsasagawa ng PAGGANAP O


PRODUKTO, ang pagpapamalas ng mga angkop na kilos tungo sa paglinang o
pagpapaunlad ng birtud o pagpapahalaga na nakapaloob sa paksa at paghikayat
sa ibang kabataan na isabuhay ang mga pagpapahalagang nakapaloob sa paksa
(KP4).

Pagganap

Layunuin: Ang pagpapamalas ng mga kakayahan at angkop na kilos na lilinang o


magpapaunlad ng mga birtud o pagpapahalaga. (Gagawin ito sa duration ng mga
araw para sa modyul.)

Maaaring sabihin ng guro:

Ngayon ay napatunayan mo na ang layunin, paraan, at sirkumstansiya ay


nakapagtatakda nang mabuti o masamang kilos ng tao. Ito ay isang hamon para
sa iyo kung paano mo pag-iisipang mabuti ang pipiliin mong kilos sa araw-araw
simula sa iyong paggising hanggang sa iyong pagtulog.

Gawain 5
Panuto:
1. Ipabasa ang sitwasyon, at ipasulat kung ano ang nararapat na ikilos sa sumusunod
na sitwasyon.
2. Matapos masagutan ng mag-aaral ay maaari nilang ibahagi ang kanilang sagot
sa klase.
70
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Pagninilay
Layunin: Pag-ukol ng mag-aaral ng panahon para sa maingat at malalim na pagiisip sa mga sitwasyong namasid at mga konseptong natutuhan tungkol sa moral
na pamumuhay.
Gawain 6
Panuto

PY

1. Anyayahan ang mag-aaral na balikan muli ang isinagawang kilos noong


nakaraang linggo at mula dito ay ipasulat ang kanilang natutuhan sa modyul at
ano ang kanilang naging reyalisasyon ukol dito.
2. Ang bahaging ito ay maaaring ipagawa sa bahay bilang takdang-aralin.

Pagsasabuhay

C
O

Layunin: Ang pagpapamalas ng mga kakayahan at angkop na kilos na lilinang o


magpapaunlad ng mga birtud o pagpapahalaga. (Gagawin ito sa duration ng mga
araw para sa modyul.)
Gawain 7
Panuto

EP
E

1. Sasabihin ng guro: Mag-isip ng isang sitwasyon mula sa iyong karanasan na


may suliranin (dilemma) at tayahin ang kabutihan o kasamaan nito batay sa
layunin, paraan, at sirkumstansiya nito.
2. Ipasulat din kung ito ba ay nakadadagdag o nakababawas ng kasamaan ng
kilos.
Rubric sa Pagsasabuhay
10 Puntos

7 Puntos

3 Puntos

Maayos na nasuri
ang sitwasyon batay
sa layunin, paraan, at
sirkumstansiya nito.

Maayos na
nasuri ang
sitwasyon
ngunit kulang
ng isa ayon sa
hinihingi.

Isa lamang
ang nasuri sa
sitwasyon.

2. Natukoy ang
kabutihan o
kasamaan ng
pasiya o kilos at
nabigyan ito ng
paliwanag.

Natukoy ang
kabutihan o
kasamaan ng
isinagawang kilos o
pasiya at nabigyan
ito ng paliwanag.

Natukoy
ngunit hindi
naipaliwanag.

Hindi natapos
ang gawain sa
pagtukoy ng
kasamaan o
kabutihan ng
kilos o pasiya.

1. Nasuri nang
maayos ang
sitwasyong may
suliranin (dilemma)
batay sa layunin,
paraan, at
sirkumstansiya nito.

71
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

3. Nakapagbigay ng
sariling sitwasyon
mula sa karanasan
na nabibigyan ng
tamang pagtukoy
sa layunin, paraan,
at sirkumstansiya
gayundin ang
kabutihan o
kasamaan nito.

Nakapagbigay ng
sariling sitwasyon
ayon sa karanasan
at malinaw itong
naipahayag.

Nakapagbigay
ng sitwasyon
ngunit hindi
malinaw ang
pagpapahayag
nito.

Nakapagbigay
ng sitwasyon
ngunit hindi
natapos.

Talaan ng Ispesipikasyon / Susi sa Pagwawasto


Sagot
B
C
D
B
B
C
C
A
Pagtatasa A
A
B
D
B
D
A

C
O

PY

Kasanayan
Kaalaman
Pagtatasa
Pagsusuri
Pagsusuri
Pag-unawa
Pag-unawa
Pagbubuo
Pagtatasa
Pagtatasa
Pagbubuo
Pag-unawa
Pagsusuri
Kaalaman
Pag-unawa
Pag-unawa

EP
E

Paksa
1. Kahulugan ng Kilos
2. Etika ni Sto. Tomas de Aquino
3. Etika ni Sto. Tomas de Aquino
4. Etika ni Sto. Tomas de Aquino
5. Sirkumstansiya
6. Layunin
7. Sirkumstansiya
8. Sirkumstansiya
9. Sirkumstansiya
10. Sirkumstansiya
11. Kahihinatnan ng Kilos
12. Kahihinatnan ng Kilos
13. Kilos
14. Kilos
15. Kilos

Batay sa Balangkas (Outline)


Modyul 6: Layunin, Paraan, Sirkumstansiya, at Kahihinatnan ng makataong
Kilos

I. Panimula
Maikling pagtalakay tungkol sa kilos
II. Moral na Kilos Ang Makataong Kilos
Panloob na kilos
Panlabas na kilos
III. Salik na Nag-uugnay sa Makataong Kilos
Layunin
Kilos (Paraan)
Sirkumstansiya
IV. Ibat Ibang Sirkumstansiya
A. Sino tumutukoy sa taong nagsasagawa ng kilos
B. Ano tumutukoy sa mismong kilos
C. Saan lugar kung saan ginawa ang kilos
D. Paano paraan kung paano isinasagawa ang kilos
E. kailan kailan isinasagawa ang kilos
72
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Edukasyon sa Pagpapakatao Baitang 10


Ikalawang Markahan
Gabay sa Pagtuturo sa Modyul 7

ANG KABUTIHAN O KASAMAAN NG KILOS AYON SA


PANININDIGAN, GINTONG ARAL, AT PAGPAPAHALAGA
Bilang ng oras: 4

I. Pag-uugnay ng mga Pamantayan sa Pagkatuto at mga Kasanayang


Pampagkatuto

PY

Pamantayan sa pagkatuto

Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pagunawa sa kabutihan o kasamaan ng kilos ayon sa paninindigan, gintong
aral, at mataas na pagpapahalaga.

Batayang konsepto

C
O

Pamantayan sa Pagganap: Naitatama ng mag-aaral ang isang maling kilos


sa pamamagitan ng pagpapasiya gamit ang paninindigan, gintong aral, at
mas mataas na Pagpapahalaga
Ano ang pinakamahalagang mensahe na dapat maunawaan at maipamalas
ng mag-aaral?

EP
E

Kasama sa nararapat na gamiting batayan sa paghusga ng kabutihan o


kasamaan ng kilos ang kautusang walang pasubali, gintong aral, at mga
pagpapahalaga.
Pagsasabuhay ng mga pagkatuto
Ano ang patunay ng pag-unawa?
Naitatama ang isang maling kilos sa pamamagitan ng paggawa ng mga
tiyak na hakbang gamit ang paninindigan, gintong aral, at mas mataas na
pagpapahalaga

Kakayahan

Anong kaalaman ang kailangan upang maipamalas ang pag-unawa?


Natutukoy ang proseso ng paghusga sa kabutihan o kasamaan ng kilos
ayon sa paninindigan, gintong aral, at mataas na pagpapahalaga

Kaalaman
Anong kakayahan ang dapat maipamalas tungo sa pag-unawa?
Nakapagsusuri kung paano paiiralin ang mas mataas na pagpapahalaga
sa isang sitwasyon na may conflict

73
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

II. Pag-uugnay ng mga Kasanayang Pampagkatuto sa Pagtatasa


Mga Kasanayang Pampagkatuto

Pagtatasa

KP1: Natutukoy ang proseso


ng paghusga sa kabutihan o
kasamaan ng kilos ayon sa
paninindigan, Gintong Aral, at
mataas na pagpapahalaga

KP1: Pagtatala ang mga kilos na isinasagawa sa bawat araw

KP2: Nakapagsusuri kung


paano paiiralin ang mas mataas na pagpapahalaga sa isang
sitwasyon na may conflict

KP2: Pagsusuri ng mga sitwasyon

PY

C
O

KP3: Pagsagot sa mga tanong sa bahaging Tayahin ang Iyong Pag-unawa


Pagbuo at pagpapaliwanag ng Batayang Konsepto.

EP
E

KP3: Naipaliliwanag na kasama sa nararapat na gamiting


batayan sa paghusga ng kabutihan o kasamaan ng kilos ang
Kautusang Walang Pasubali,
Gintong Aral, at mga pagpapahalaga

Pagsusuri ng isang video.

KP4: Naitatama ang isang maling kilos sa pamamagitan ng


paggawa ng mga tiyak na hakbang gamit ang paninindigan,
Gintong Aral, at mas mataas
na pagpapahalaga

KP4: Paggunita sa mga kilos na itinuturing na mali o hindi mabuti at pagsulat ng mga paraan kung paano mo ito
maitatama sa pamamagitan ng pagbuo
ng mga pasiya gamit ang paninindigan,
Gintong Aral, at mataas na pagpapahalaga
Pagninilay sa mga isinagawang kilos
sa loob sa isang araw
Paglikha ng pocket reminder.

74
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto


A. ANO ANG INAASAHANG MAIPAMAMALAS MO?

C
O

PY

1. Talakayin ang panimula sa pahina 125 ng Modyul 7. Mahalagang maiugnay


ang kasalukuyang aralin sa mga nagdaang aralin tungkol sa layunin, paraan,
sirkumstansiya, at kahihinatnan ng kilos upang maipaunawa sa mga magaaral ang halaga ng pagkatuto mula sa mga ito at ang kaugnayan nito sa
kasalukuyang modyul.
2. Mahalagang mapukaw ang isipan at damdamin ng mga mag-aaral sa
panimula pa lamang upang matiyak na makukuha ang kanilang interes para sa
pagsasagawa ng mga gawain. Maaaring tumawag ng ilang mga mag-aaral na
magbabahagi ng kanilang karanasan kaugnay ng naunang pangungusap sa
bahaging ito.
3. Ipabasa sa mga mag-aaral ang mahalagang tanong sa pahina 1.
4. Pagkatapos, ipabasa ang pahina 126 at isa-isahin ang mga layuning
pampagkatuto (kasanayang pampagkatuto) para sa Modyul 7.
5. Sabihin: Mayroon ba kayong gustong linawin tungkol sa mga layuning
binasa?

EP
E

Sa Unang Markahan, hinamon ka na sagutin ang tanong na, Sa bawat


kilos ko, anong uri ng tao ang binubuo ko sa aking sarili? Ito ay isang paraan
ng paghikayat sa iyo na balikan at pagnilayan mo ang iyong mga isinasagawang
kilos. Mulat ka ba sa mga gawi mo bilang tao? Paano mo nalalaman kung mabuti
o masama ang mga ito? Bilang persona na nasa proseso ng pagpupunyagi
tungo sa pagiging personalidad, paano ka makatitiyak na mabuti ang bawat gawi
at kilos mo?


Naunawaan mo sa Modyul 6 na ang layunin, paraan, sirkumstansiya, at
kahihinatnan o bunga ng kilos ay nagtatakda ng pagkamabuti o pagkamasama
ng kilos. Ipinaliwanag sa iyo ang kahalagahan ng pagsusuri ng layunin, paraan o
sirkumstansiya ng pagsagawa ng bawat kilos dahil dito masusukat kung naaayon
ang mga ito sa kabutihan o hindi. Nalaman mo na ang mabuting kilos ay mahalaga
sa pagkamit ng iyong kaganapan bilang tao. Ngunit naitanong mo na ba kung:
sapat na ba ang pagsusuri sa layunin, paraan, sirkumstansiya, at kahihinatnan
ng isang kilos upang mahusgahan ang kabutihan at kasamaan nito? Kung hindi
sapat na batayan ang mga ito sa paghusga ng kabutihan o kasamaan, mayroon
bang mas malinaw at matatag na pamantayan upang tayahin ang kilos ng tao?
Sa pamamagitan ng modyul na ito, matutulungan kang lubos na
mapagnilayan ang iyong kilos at mula rito ay masasagot mo ang Mahalagang
Tanong na: Ano-anong turo o pananaw ang maaaring gamiting batayan sa
paghusga ng kabutihan o kasamaan ng kilos?

75
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Sa modyul na ito, inaasahang maipamamalas mo ang


kaalaman, kakayahan, at pag-unawa:

sumusunod na

7.1 Natutukoy ang proseso ng paghusga sa kabutihan o kasamaan ng kilos ayon

sa paninindigan, Gintong Aral, at mataas na pagpapahalaga

7.2 Nakapagsusuri kung paano paiiralin ang mas mataas na pagpapahalaga sa

isang sitwasyon na may conflict

7.3 Naipapaliwanag ang Batayang Konsepto ng aralin


7.4 Naitatama ang isang maling kilos sa pamamagitan ng paggawa ng mga

PY

tiyak na hakbang gamit ang paninindigan, Gintong Aral, at mas mataas na


pagpapahalaga

Paunang Pagtataya

C
O

Tandaan: Hindi binanggit sa Modyul sa Pagkatuto ang kabuuan ng KP3 upang


maiwasan na kaagad na mailahad sa mga mag-aaral ang Batayang Konsepto.
Mahalagang matiyak na sa pagdaloy ng mga gawain at kabuuan ng aralin,
mahihinuha nila ang Batayang Konsepto.

Layunin: Tayahin ang kaalaman ng mag-aaral tungkol sa paksa sa antas ng


KAALAMAN, KASANAYAN (process/skills), AT PAG-UNAWA (understanding of
concepts)

EP
E

1. Ipabasa ang panuto para sa Paunang Pagtataya sa pahina 2 - 4 ng modyul.


Mayroon bang kailangang linawin sa Panuto?
2. Pasagutan sa mga mag-aaral ang Paunang Pagtataya sa loob ng 10 hanggang
15 minuto.
3. Ipaskil o isulat sa pisara ang tamang mga sagot sa Paunang Pagtataya.
4. Gamiting gabay ang resulta nito upang mataya ang mga kasanayang
nangangailangan ng mas malalim na pagtalakay.
5. Palagdaan sa mag-aaral ang ginawang pagtataya at atasan silang itabi ito
upang magamit sa paghahambing sa resulta ng pagsagot muli nito pagkatapos
basahin ang Pagpapalalim.

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral na kung ano man ang


maging resulta ng Paunang Pagtataya, hindi ito magiging bahagi ng pagbibigay
ng marka, kundi isang mahalagang pagbabatayan ng kaniyang pag-unlad.
Pagkatapos ng Paghinuha ng Batayang Konsepto, pasagutang muli sa mga
mag-aaral ang pagtataya upang malaman ang antas ng kaniyang pag-unawa
sa mga konsepto at kung nagkaroon ng pag-unlad ang kaniyang kakayahan sa
pagpapasiya at pagkilos batay sa paninindigan, Gintong Aral, at pagpapahalaga.

76
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

B. PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN


Gawain 1

PY

1. Ipagawa ang Gawain 1 sa bahaging Pagtuklas ng Dating Kaalaman sa mga magaaral sa pahina 128 ng Modyul 7.
2. Ipabasa ang Panuto at saka tanungin: Mayroon bang kailangang linawin sa
Panuto?
3. Bigyan ng 5 - 10 minuto ang mga mag-aaral upang maisagawa ang gawain.
4. Pagkatapos ay pasagutan sa mga mag-aaral ang mga tanong sa bilang 6, pahina
128.
5. Tiyaking magagamit ang pagkatuto sa mga nagdaang gawain upang maiugnay
ito sa mga susunod na gawain.

C
O

Gawain 2

EP
E

1. Ipagawa ang Gawain 2 sa bahaging Pagtuklas ng Dating Kaalaman sa mga magaaral sa pahina 129 ng Modyul 7.
2. Ihanda ang video ng The Unsung Hero mula sa Youtube. (https://www.
youtube.com/watch?v=cZGghmwUcbQ)
3. Maaaring isagawa ang gawain sa audio-visual room ng paaralan, kung mayroon.
Kung walang kagamitan sa paaralan ay maaari naman itong ibigay na lamang na
takdang-aralin sa mga mag-aaral.
4. Maaari rin namang i-share ang mga video na ito sa Facebook o sa iba pang social
networking site.
5. Matapos mapanood ang mga video na ito, pasagutan sa mga mag-aaral ang mga
tanong sa bilang 2, pahina 129.

C. PAGLINANG NG MGA KAALAMAN, KAKAYAHAN,


AT PAG-UNAWA

Layunin: Tulungan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT) at


paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang mga kaalaman ng mag-aaral
na hango sa karanasan.

1. Maaaring simulan ang bahaging ito sa pamamagitan ng pagbabalik-aral.


Mahalagang matiyak na nanatili ang pagkatuto sa mga mag-aaral upang matiyak
na maiuugnay nila ang pagkatuto rito sa susunod na gawain. Muling itanong sa
mga mag-aaral ang kanilang mga pagtuklas sa naunang mga gawain.
2. Pagkatapos, ipabasa sa isang mag-aaral ang Panuto at saka sabihin: Mayroon
bang kailangang linawin sa Panuto?
3. Ipagawa ang Gawain 3 sa bahaging Paglinang ng Kaalaman, Kakayahan, at Pagunawa sa mga mag-aaral sa pahina 129 ng Modyul 7.
77
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

PY

4. Bigyan ang mga mag-aaral ng 15 - 20 minuto upang isagawa ang gawain.


5. Pagkatapos, pasagutan sa mga mag-aaral ang mga tanong sa bilang 6.
6. Magsagawa ng paglalahat sa klase. Tiyakin na naitatala sa pisara ang lahat ng
mga sagot mula sa mga mag-aaral upang mabigyang pansin ang mahahalagang
konsepto na kanilang nabuo mula sa gawain.
7. Mahalagang maging bukas sa tanong ng mga mag-aaral.
8. Tiyakin na unti-unting nagagabayan ang mga mag-aaral sa paghinuha ng
Batayang Konsepto. Mahalaga na unti-unti nang nagkakaroon ng linaw ang
Batayang Konsepto sa bahaging ito.
9. Maaaring ibigay na muli ang Mahalagang Tanong sa bahaging ito at pasagutan
sa ilang mga mag-aaral.

D. PAGPAPALALIM

C
O

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT)


at paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang isang babasahin na
naglalaman ng mga kaalaman at malalim na paliwanag sa paksa batay sa mga
disiplina ng EsP ang Etika at Career Guidance. (Ang manunulat ang bumuo ng
babasahin gamit ang mga mapagkakatiwalaang aklat, print at non-print.)

EP
E

Paalala: Makatutulong kung ang sanaysay ay ipababasa na sa mga mag-aaral


bilang Takdang-Aralin.

1. Bago simulan ang pagpapalalim ay maaaring balikan ng guro ang tanong sa


bahagi ng Ano ang Inaasahang Maipamamalas Mo? na Paano ka matitiyak na
mabuti ang bawat gawi at kilos mo?
2. Hikayatin ang mga mag-aaral na ipaliwanag ang kani-kanilang mga sagot.
3. Sabihin: Ngayon, sisikapin nating unawain ang mga mahalagang konsepto
tungkol sa paksa gamit ang isang babasahin. Tingnan natin kung magkakaroon
ng pagbabago sa inyong mga sagot matapos na maunawaan ang nilalaman ng
babasahin.
4. Ipabasa ang kabuuan ng sanaysay sa pahina 131 - 137. Bigyan sila ng 15 - 20
minuto upang basahin ito.
5. Ipabasa sa isang mag-aaral ang bawat bahagi at tanungin ang pagkaunawa
niya rito. Kung mali ang kaniyang pagkaunawa sa anumang talata, magbigay ng
tanong upang gabayan siya sa pagbuo ng tamang pag-unawa (o paraphrasing).
Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral ang bawat bahagi ng
babasahin at ang kabuuan nito dahil dito nila makukuha ang mga konseptong
nakaangkla sa Pilosopiyang Moral.
6. Iminumungkahing gamitin ang pagkamalikhain upang hindi maging kabagotbagot para sa mag-aaral ang bahaging ito.
78

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

PY

7. Makatutulong ang pagsasagawa ng malikhaing presentasyon tulad ng pagrerecord ng babasahin at paglalapat ng voice over dito upang maging kawili-wili
ito sa mga mag-aaral at mapukaw ang kanilang interes o atensiyon. Ngunit
mahalaga pa rin ang mabasa nila ang kabuuan ng sanaysay sa modyul upang
mas maunawaan nila ang mahahalagang konsepto.
8. Bigyan nang sapat na panahon ang mga mag-aaral upang maisulat ang mga
mahahalagang konsepto na kanilang nakuha sa babasahin.
9. Isulat sa pisara ang mga ideya na makatutulong sa pag-unawa ng paksa at
paghinuha ng Batayang Konsepto.
10. Mahalagang tiyakin na sa bahaging ito ay handa na ang mga mag-aaral sa
paghinuha ng Batayang Konsepto. Maaaring magdagdag ng mga tanong kung
ito ang makatutulong upang mas mahinuha ng mga mag-aaral ang konsepto.
11. Mahalagang tiyakin na ang mga mag-aaral ang makatutuklas ng mga konsepto
at hindi lamang tuwirang ibibigay ng guro.
12. Magkakaroon ng malayang talakayan.

C
O

Paalala sa Guro: Sa pagitan ng mga pagtalakay ay may mga kahon na


naglalaman ng mga tanong na magagamit upang mataya ang pag-unawa
ng mga mag-aaral sa bawat bahagi ng babasahin. Nagsisilbing formative
assessment ang mga ito. Mahalagang hindi piliting matapos sa iisang araw ang
pagtalakay dito upang hindi magkaroon ng information overload ang mga bata
at lalong hindi makamit ang layuning ganap na maunawaan ng mga mag-aaral
ang kabuuan ng Batayang Konsepto.

Paghinuha ng Batayang Konsepto

EP
E

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang bahaging Paghinuha ng Batayang Konsepto.


2. Atasan ang mga mag-aaral na basahin ang panuto at sabihin: Mayroon bang
kailangang linawin sa panuto?
3. Muling ulitin sa klase ang mahalagang tanong.
4. Bigyan ng limang minuto ang bawat pangkat upang makagawa ng pangkalahatang
sagot sa mahalagang tanong.
5. Atasan ang bawat pangkat na ipaskil sa pisara ang kanilang output.
6. Muling bigyan ng limang minuto ang klase upang makabuo ng pangkalahatang
sagot ng klase.
7. Ipabasa ito sa isang mag-aaral. Matapos ito ay hingin ang impresyon ng ilang
mag-aaral ukol sa naging pagkatuto nila mula sa babasahin.

79
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

EP
E

C
O

PY

Patnubay: Naghanda ang mga manunulat ng mga Batayang Konsepto upang


magsilbing gabay ng mga guro. Ngunit hindi hinahadlangan ang mga guro na
gumawa ng Batayang Konsepto o di kaya naman ay mga karagdagang konsepto
na pinaniniwalaan na mahalagang maitanim sa puso at isip ng mga mag-aaral.
Mahalaga lamang na ang bubuuing Batayang Konsepto ay tumutugon sa
sumusunod na pamantayan (EDUP-R):
Enduring. Hindi ito dapat niluluma ng panahon o di kaya naman ay maaaring
maaanod sa pagbabago ng panahon.
Discipline-based. Ito ay nangangailangan ng matibay na batayan na mula sa
malalim na pag-aaral o pagsasaliksik. Sa EsP ang mga batayang disiplina ay
Etika at Career Guidance.
Needs Uncoverage. Ito ay mapalalawak pa sa pamamagitan ng pagtalakay
sa mga aralin. Ang malaking konsepto ay maaari pang mahimay sa maliliit na
konsepto.
Potentially Engaging. Nararapat na mapukaw nito ang interes at atensiyon ng
mga mag-aaral upang matiyak na ito ay kanilang maaalala kahit pa lumipas ang
matagal na panahon.
Relationship between two variables. Ito ay dapat na pagsasalaysay ng ugnayan
ng dalawang variable. Iwasan ang gumamit ng depinisyon sa pagbuo ng
batayang konsepto.
Halimbawa: Ano ang kabutihang maidudulot ng konsepto tungkol sa isip at kilos
loob sa pagkatao at buhay ng mga mag-aaral?
Narito ang Batayang Konsepto sa paksang isip at kilos-loob:
Ang isip at kilos-loob ay nagpapabukod-tangi sa tao, kaya ang kaniyang mga
pagpapasiya at pagkilos ay dapat patungo sa katotohanan at kabutihan.

E. PAGSASABUHAY NG MGA PAGKATUTO

Layunin ng mga Gawain sa bahagi ng Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto


na tayahin ang kaalaman, kakayahan, at pag-unawa ng mga mag-aaral na
makagawa ng mga angkop na kilos batay sa paninindigan, Gintong Aral, at mga
pagpapahalaga.

Pagganap

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang gawain sa bahaging Pagganap.


2. Ipabasa nang tahimik ang Panuto. Bigyan sila ng 3 minuto sa pagbasa.
3. Mahalagang maunawaan nang mabuti ng mga mag-aaral ang kanilang gagawin,
kaya kailangang maging bukas sa kanilang mga katanungan. Tanungin sila:
Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
4. Bigyan ang klase ng 10 - 15 minuto upang isagawa ang gawain.
5. Sa klase, tumawag ng ilang mga mag-aaral na magbabahagi ng kanilang natapos
na gawain.
6. Matapos mapakinggan ang ilang pagbabahagi ng mag-aaral ay pakinggan naman
ang kanilang pagninilay sa natapos na gawain.
80

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Pagninilay
1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang gawain sa bahaging Pagninilay sa pahina 139.
2. Ipabasa ang mga panuto at sabihin: Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
3. Bigyan ng 10 - 15 minuto ang mga mag-aaral upang isagawa ang bahaging ito.
4. Pagkatapos, pakinggan ang sagot ng ilang mga mag-aaral, ipabahagi ito sa klase.

Pagsasabuhay

C
O

PY

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang gawain sa bahaging Pagsasabuhay.


2. Ipabasa nang tahimik sa mag-aaral ang panuto. Bigyan sila ng 3 minuto sa
pagbasa at sabihin: Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
3. Ipakita sa klase ang katulad na pormat na nasa modyul. Ipaliwanag ang
bawat bahagi nito. Gabayan ang mga mag-aaral upang mapahalagahan ang
pagsangguni at pakikinig sa payo ng mga magulang at nakatatanda tungo sa
pagkilos ng mabuti.
4. Bigyan ang mga mag-aaral ng sapat na panahon upang maisagawa ang
gawain.
5. Papiliin ang mga mag-aaral ng kapareha upang maibahagi ang kanilang
ginawa. Magandang pagkakataon din ito upang makapagbigay ang isat isa ng
kanilang mga mungkahi.
6. Ipagawa ang prosesong ito sa loob ng sampung minuto.

Talaan ng Ispesipikasyon / Susi sa Pagwawasto


Paksa

Kasanayan

Sagot

Kaalaman

Kaalaman

Pagsusuri

4. Ang Kautusang Walang Pasubali

Pagsusuri

5. Ang Kautusang Walang Pasubali

Paglalapat

Pag-unawa

Pag-unawa

Paglalapat

Pagsusuri

Pagtatasa

EP
E

1. Ang Kautusang Walang Pasubali


2. Pagpapahalaga: Batayan sa
Paghusga ng Kabutihan o
Kasamaan ng Kilos
3. Ang Kautusang Walang Pasubali

6. Ang Kautusang Walang Pasubali


7. Pagpapahalaga: Batayan sa
Paghusga ng Kabutihan o
Kasamaan ng Kilos
8. Pagpapahalaga: Batayan sa
Paghusga ng Kabutihan o
Kasamaan ng Kilos
9. Ang Kautusang Walang Pasubali
10. Pagpapahalaga: Batayan sa
Paghusga ng Kabutihan o
Kasamaan ng Kilos
81

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Balangkas ng Pagpapalalim
Modyul 7: Ang Kabutihan o Kasamaan ng Kilos ayon sa Paninindigan,
Gintong Aral, at Pagpapahalaga
I. Panimula
II. Ang Kautusang Walang Pasubali
A. Universality
B. Reciprocity

PY

III. Ang Gintong Aral


A. Ayon kay Confucius
B. Ayon kay Hesus
C. Ayon kay Muhammad

C
O

IV. Ang Pagnanais: Kilos ng Damdamin

V. Pagpapahalaga: Batayan sa Paghusga ng Kabutihan o Kasamaan ng Kilos


A. Ang Limang Katangian ng Mataas na Pagpapahalaga ayon kay Max Scheler

EP
E

VI. Pagbubuod

82
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Edukasyon sa Pagpapakatao Baitang 10


Ikalawang Markahan
Gabay sa Pagtuturo sa Modyul 8:

MGA YUGTO NG MAKATAONG KILOS AT MGA


HAKBANG SA MORAL NA PAGPAPASIYA
Bilang ng Oras: 4

I. Pag-uugnay ng mga Pamantayan sa Pagkatuto at mga Kasanayang


Pampagkatuto

PY

Pamantayan sa pagkatuto

Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pagunawa sa mga konsepto tungkol sa mga yugto ng makataong kilos at
mga hakbang sa moral na pagpapasiya.

Batayang konsepto

C
O

Pamantayan sa Pagganap: Nakapagsusuri ang mag-aaral ng sariling


kilos batay sa mga yugto ng makataong kilos at nakagagawa ng plano
upang maitama ang kilos o pasiya.

Ano ang pinakamahalagang mensahe na dapat maunawaan at


maipamalas ng mag-aaral?

EP
E

Ang bawat yugto ng makataong kilos ay kakikitaan ng kahalagahan ng


deliberasyon ng isip at kilos-loob sa paggawa ng moral na pasiya at kilos.
Pagsasabuhay ng mga pagkatuto
Ano ang patunay ng pag-unawa?
Nakapagsusuri ng sariling kilos at pasiya batay sa mga yugto ng makataong
kilos at nakagagawa ng plano upang maitama ang kilos o pasiya.

Kakayahan

Anong kakayahan ang dapat maipamalas tungo sa pag-unawa?


Natutukoy ang mga kilos at pasiyang nagawa na umaayon sa bawat yugto
ng makataong kilos.

Kaalaman
Anong kaalaman ang kailangan upang maipamalas ang pag-unawa?
Naipaliliwanag ang bawat yugto ng makataong kilos.

83
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

II. Pag-uugnay ng mga Kasanayang Pampagkatuto sa Pagtatasa


Pagtatasa:

Mga kakayahang
Pampagkatuto:

KP2:
Natutukoy ang mga kilos at
pasiyang nagawa na umaayon
sa bawat yugto ng makataong
kilos.

KP2:
Pag-iisip ng sitwasyon sa buhay
na hindi malilimutan at paano
nagsagawa ng pasiya at nagpakita
ng makataong kilos.

C
O

PY

KP1:
Naipaliliwanag ang bawat
yugto ng makataong kilos at
mga hakbang sa moral na
pagpapasiya

KP1:
Pagbibigay ng kahulugan ng
makatong kilos.
Pagsagot sa mga sitwasyon at
pagbibigay ng personal na opinyon
ukol dito.

Pagtukoy sa bawat sitwasyon at


kung paano naging mapanagutan sa
mga ito.
KP3:
Pagbuo at pagpapaliwanag
Batayang Konsepto.

EP
E

KP3:
Naipaliliwanag na ang bawat
yugto ng makataong kilos ay
kakikitaan ng kahalagahan
ng deliberasyon ng isip at
katatagan ng kilos-loob sa
paggawa ng moral na pasiya
at kilos

KP4:
Nakapagsusuri ng sariling
kilos at pasiya batay sa mga
yugto ng makataong kilos at
nakagagawa ng plano upang
maitama ang kilos o pasiya

ng

KP4:
Nakabuo ng tatlong plano sa
pagpapasiyang gagawin sa mga
susunod na araw.
Naisulat kung paano isasabalikat ang
pananagutan sa gagawing pasiya.
Naipakita kung ano ang mangyayari
kung sakaling hindi magiging
mapanagutan sa gagawing pasiya.

84
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto


A. ANO ANG INAASAHANG MAIPAMAMALAS MO?

C
O

PY


1. Mahalagang mapukaw ang atensiyon (isipan at damdamin) ng mga mag-aaral
sa panimula pa lamang upang matiyak na makuha ang kanilang interes para
sa pagsasagawa ng mga gawain.
2. Mahalagang maiugnay ang kasalukuyang aralin sa mga nagdaang aralin sa
angkop na taon (B7, B8, o B9) upang maipaunawa sa mga mag-aaral ang
kahalagahan ng pagkatuto mula rito at ang kaugnay nito sa kasalukuyang
modyul.
3. Ipatukoy sa mag-aaral ang konteksto (thesis statement) na naglalarawan sa
paksa at dapat bigyan-tuon.
4. Ipabasa ang apat na Kasanayang Pampagkatuto (KP) at mga kraytirya sa
pagtataya ng output sa ikaapat na kasanayang Pampagkatuto.
Pamilyar ba sa iyo ang mga salitang: Bahala na nga, Sige na nga, o
kaya naman ay Pwede na yan? Mga salitang nasasabi mo lalo na kung hindi
ka segurado sa iyong pipiliing pasiya. Minsan, nasasabi mo ang mga ito lalot higit
kung ikaw ay nagmamadali sa iyong isasagawang kilos at pasiya.

Sa Modyul 7 ay natutuhan mo na maaaring makaapekto ang kamangmangan,


masidhing damdamin, takot, karahasan, at ugali sa pananagutan ng tao sa
kalalabasan ng kaniyang pasiya at kilos.

EP
E

Layunin naman ng modyul na ito na lalo pang mapalawak ang iyong kaisipan
sa masusing paggamit ng iyong isip na kaloob ng Diyos at maging mapanagutan
sa bawat isasagawang kilos at pasiya. Sa pamamagitan nito, magagabayan ka
upang masagot ang mahalagang tanong na: Bakit mahalaga na gamitin ng tao
ng tama ang isip at kilos-loob sa pagsasagawa ng moral na pagpapasiya?

Handa ka na ba? Tara na! Simulan na natin ang pagtuklas ng mga hakbang
sa pagsasagawa ng moral na pagpapasiya.

Mga Kasanayang Pampagkatuto


1. Ipabasa sa mga mag-aaral ang pahina 143. Isa-isahin ang mga layuning
pampagkatuto para sa Modyul 8.
Tandaan: Hindi binanggit sa Modyul sa mga Kasanayang Pampagkatuto ang
kabuuan ng Kasanayang Pampagkatuto KP3 upang maiwasan na mailahad
kaagad sa mga mag-aaral ang Batayang Konsepto. Mahalagang matiyak na
sa pagdaloy ng mga Gawain, sa pag-unawa ng babasahin, sa Pagpapalalim, at
kabuuan ng aralin, mahihinuha nila ang Batayang Konsepto.

85
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Sa modyul na ito, inaasahang maipamamalas mo ang sumusunod na


kaalaman, kakayahan, at pag-unawa:

PY

8.1 Naipaliliwanag ang bawat yugto ng makataong kilos at mga hakbang sa moral
na pagpapasiya
8.2 Natutukoy ang mga kilos at pasiyang nagawa na umaayon sa bawat yugto ng
makataong kilos
8.3 Naipaliliwanag na ang bawat yugto ng makataong kilos ay kakikitaan ng
kahalagahan ng deliberasyon ng isip at katatagan ng kilos-loob sa paggawa
ng moral na pasiya at kilos
8.4 Nakapagsusuri ng sariling kilos at pasiya batay sa mga yugto ng makataong
kilos at nakagagawa ng plano upang maitama ang kilos o pasiya
Narito ang mga kraytirya ng pagtataya ng output sa KP 8.4

Paunang Pagtataya

C
O

Nakabuo ng tatlong plano sa pagpapasiyang gagawin sa mga susunod na


araw.
Naisulat kung paano isasabalikat ang pananagutan sa gagawing pasiya.
Naipakita kung ano ang mangyayari kung sakaling hindi magiging
mapanagutan sa gagawing pasiya.

EP
E

Layunin: Tayahin ang kaalaman ng mag-aaral tungkol sa paksa sa antas ng


KAALAMAN, KASANAYAN (process/skills), AT PAG-UNAWA (understanding of
concepts)
(Maaaring 2 bahagi: Self-assessment sa mga kakayahan tungkol sa paksa at
Multiple Choice Test gamit ang Blooms Taxonomy of Cognitive Objectives.)

1. Ipaunawa sa mag-aaral ang layunin sa pagbibigay ng Paunang Pagtataya. Ito


ay upang mataya ang kanilang dating kaalaman na matatagpuan sa bahagi ng
Pagpapalalim.
2. Ipabasa ang Panuto para sa Paunang Pagtataya sa pahina 144 ng modyul.
3. Itanong kung may nais linawin ang mga mag-aaral tungkol sa panuto.
4. Pasagutan ang bilang 1 hanggang 10.
5. Bigyan ng 15 minuto ang mag-aaral upang masagot ang mga tanong sa
Paunang Pagtataya o maaaring depende sa guro kung ilang minuto ang
kaniyang ibibigay na naaayon sa kakayahan ng mag-aaral.
6. Ipaskil o isulat sa pisara ang tamang mga sagot sa Paunang Pagtataya.
7. Gamiting gabay ang resulta nito upang mataya ang mga kasanayang
nangangailangan ng mas malalim na pagtalakay.
8. Palagdaan sa mag-aaral ang ginawang pagtataya at atasan silang itabi ito
upang magamit sa paghahambing sa resulta ng pagsagot muli nito pagkatapos
basahin ang Pagpapalalim.
86

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral na kung anuman ang maging


resulta ng paunang pagtataya, hindi ito magiging bahagi ng pagbibigay ng marka,
kundi isang mahalagang pagbabatayan ng kaniyang pag-unlad.
Pagkatapos ng Pagpapalalim, pasagutang muli sa mga mag-aaral ang Paunang
Pagtataya upang malaman ang antas ng kanilang pag-unawa sa mga konsepto at
kung nagkaroon ng pag-unlad ang kanilang pag-unawa sa Yugto ng Makataong
Kilos at mga Hakbang sa Moral na Pagpapasiya.

PY

B. PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN

Gawain 1

C
O

Layunin: Tayahin ang mga dating kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa paksa
na nakabatay sa karanasan upang matukoy ng guro ang mga maling kaalaman ng
mga mag-aaral (misconceptions o alternative conceptions). (KP1)

EP
E

1. Ipagawa ang Gawain 1 sa bahaging Pagtuklas ng Dating Kaalaman sa mga magaaral. (Maaari din itong ibigay bilang takda, ngunit tiyakin na lubusang naunawaan
ng mga mag-aaral ang panuto bago sila hayaang gawin ang gawain sa kanilang
bahay.)
2. Ipabasa sa mga mag-aaral ang panimulang pangungusap.
3. Tanungin ang mag-aaral kung mayroon ba na kailangang linawin sa Panuto?
4. Matapos bigyan ng sapat na panahon ang mga mag-aaral, maaari nang isagawa
ang gawain.

Panuto:

Ano ang kahulugan ng Makataong Kilos para sa iyo?


Isulat sa loob ng parisukat ang iyong sagot.
Gawin ito sa kuwaderno.
Matapos masagutan ay tanungin ang mga mag-aaral.
a. Bakit iyan ang salita o mga salita na nais mong ipakahulugan sa makataong
kilos? Ipaliwanag.
b. Kailangan ba na palaging isagawa ang makataong kilos sa lahat ng oras o
pagkakataon? Bakit?
c. Paano ito makatutulong sa iyong araw-araw na pamumuhay?

1.
2.
3.
4.

87
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Gawain 2
Panuto:

PY

1. Basahin ang sumusunod na sitwasyon. Isulat ang iyong opinyon ukol dito.
2. Sa ibaba ay lagyan ng tsek ( / ) ang loob ng panaklong kung ito ay nagpapakita
ng makataong kilos at ( X ) kung hindi.
3. Isulat sa iyong kuwaderno ang sagot.
4. Matapos na maisulat ang iyong opinyon ay ibahagi sa katabi ang sagot.
5. Sagutin ang mga tanong:
a. Anong mga letra ang nagpapakita ng makataong kilos at alin naman ang hindi?
Bakit?
b. Mahalaga ba para sa iyo ang pagsasagawa ng makatong kilos? Ipaliwanag.
c. Paano nakatutulong sa isang tao ang pagsasagawa ng makataong kilos?

C
O

Tandaan:
Sa bahaging ito, tatanggapin ng guro ang anumang sagot ng mag-aaral. Kung
sakaling mayroon silang maling kaisipan sa kahulugan ng makataong kilos at mali
ang kanilang opinyon tungkol sa mga sitwasyon, ito ay itatama ng guro sa bahagi
ng Paglinang ng mga Kaalaman, Kakayahan, at Pag-unawa.

EP
E

C. PAGLINANG NG MGA KAALAMAN, KAKAYAHAN


AT PAG-UNAWA
Layunin: Tulungan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT) at
paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang mga kaalaman ng mag-aaral
na hango sa karanasan. (KP2)
Gawain 3

Panuto:

1. Maaaring simulan ang bahaging ito sa pamamagitan ng pagbabalik- aral.


2. Mahalagang matiyak na nanatili ang pagkatuto sa mga mag-aaral upang
maiuugnay nila ang mga ito sa susunod na gawain.
3. Matapos ito ay ipabasa sa mag-aaral ang panuto bago isagawa ang Gawain 1.
4. Anyayahan ang mag-aaral na mag-isip ng sitwasyon sa kanilang buhay na hindi
nila malilimutan at kung paano sila nagsagawa at nagpakita ng makataong kilos.
5. Punan ang hanay ng mga sagot.
6. Ipasulat ito sa kuwaderno.
7. Pagkatapos ng gawain, tumawag ng mga mag-aaral upang magbahagi ng
kanilang sagot. Magkaroon ng malayang talakayan sa klase.

88
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

8. Sa bahaging ito pa lamang ay mahalaga na matiyak na nagagabayan na ang mga


mag-aaral sa pagbuo ng batayang konsepto ng aralin.
9. Tanungin ang mga mag-aaral. (Maging malikhain sa pamamaraan ng pagtatanong)
a. Ano ang natuklasan mo sa iyong isinagawang kilos at pasiya sa sitwasyon na
iyong isinulat?
b. Sa iyong palagay, bakit naging mabuti o masama ang epekto nito?
c. May kinalaman ba ang pasiya ng tao sa kilos na kaniyang isasagawa?
Ipaliwanag.

PY

Tandaan:

Sa bahaging ito, kinakailangan na matukoy ng mag-aaral ang kanilang
mga pasiya at kilos at kung ito ba ay umaayon sa makataong kilos.
Gawain 4
Panuto:

EP
E

C
O

1. Ngayon ay tatanungin ng guro ang mga mag-aaral na balikan ang mga sitwasyon
sa kanilang buhay na isinulat sa Gawain 1.
2. Ipatutukoy sa mag-aaral kung naging mapanagutan ba sila sa kanilang piniling
pasiya at ito ba ay nagpakita ng makataong kilos.
3. Ipasusulat ang sagot sa kuwaderno.
4. Pasagutan ang mga tanong.
a. Ano ang napansin mo sa iyong sagot? Nakita mo ba ang mahalagang
pananagutan mo sa bawat pasiya na iyong ginagawa?
b. Matapos mong pagnilayan kung naging mapanagutan ka o hindi, ano ang
naramdaman mo ukol dito.
c. Sa iyong palagay, paano ito makatutulong sa iyo bilang isang kabataan?

D. PAGPAPALALIM

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT) at


paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang isang babasahin na naglalaman
ng mga kaalaman at malalim na paliwanag sa paksa batay sa mga disiplina ng
EsP ang Etika at Career Guidance. (KP3)
Paalala: Makatutulong kung ang babasahin ay ipababasa sa mga mag-aaral
bilang Takdang-Aralin.

89
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Sasabihin ng Guro:

Ngayon, sisikapin nating unawain ang mga mahalagang konsepto tungkol sa
paksa gamit ang isang babasahin. Tingnan natin kung magkakaroon ng pagbabago
sa inyong mga sagot matapos na maunawaan ang nilalaman ng babasahin.
1. Ipabasa sa isang mag-aaral ang bawat bahagi at tanungin ang pagkaunawa
niya rito.

PY

Kung mali ang kaniyang pagkaunawa sa anumang talata, magbigay


ng tanong upang gabayan siya sa pagbuo ng tamang pag-unawa (o
paraphrasing).
2. Isulat sa pisara ang mga ideya na makatutulong sa pag-unawa sa paksa at
paghinuha ng Batayang Konsepto.

C
O

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral ang bawat bahagi ng


babasahin at ang kabuuan nito dahil dito nila makukuha ang mga konseptong
nakaangkla sa Pilosopiyang Moral.
3. Iminumungkahing gamitin ang pagkamalikhain upang hindi maging kabagotbagot para sa mag-aaral ang bahaging ito.
4. Mahalagang tiyakin na ang mga mag-aaral ang makatutuklas ng mga
konsepto at hindi lamang tuwirang ibibigay ng guro.

EP
E

Paalala sa Guro: Sa pagitan ng mga pagtalakay ay may mga kahon na naglalaman


ng mga tanong na magagamit upang mataya ang pag-unawa ng mga mag-aaral
sa bawat bahagi ng babasahin. Nagsisilbing formative assessment ang mga ito.
Mahalagang huwag pilitin na matapos sa iisang araw ang pagtalakay rito upang
hindi magkaroon ng information overload ang mga bata dahil lalong hindi makamit
ang layuning ganap na maunawaan ng mga mag-aaral ang kabuuan ng Batayang
Konsepto.

Paghinuha ng Batayang Konsepto

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa mahalagang Tanong (MT)


sa pamamagitan ng paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang graphic
organizer.

Panuto:
1. Mula sa naisulat sa pisara na mga konsepto ay aanyayahan ang mag-aaral na
bumuo ng isang malaking konsepto tungkol sa nahinuha sa babasahin.
2. Hikayatin ang mag-aaral na gawin ito sa pamamagitan ng isang malikhaing
presentasyon at ipapakita sa klase.

90
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

E. PAGSASABUHAY NG MGA PAGKATUTO


Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsasagawa ng PAGGANAP O
PRODUKTO, ang pagpapamalas ng mga angkop na kilos tungo sa paglinang o
pagpapaunlad ng birtud o pagpapahalaga na nakapaloob sa paksa at paghikayat
sa ibang kabataan na isabuhay ang mga pagpapahalagang nakapaloob sa paksa
(KP4).

PY

Pagganap

Maaaring sabihin ng guro:

C
O

Layunin: Ang pagpapamalas ng mga kakayahan at angkop na kilos na lilinang o


magpapaunlad ng mga birtud o pagpapahalaga. (Gagawin ito sa duration ng mga
araw para sa modyul).

Gawain 5
Panuto:


Ngayon ay nabatid mo na ang kahalagahan ng pagkakaroon ng mabuting
pasiya. Dito nakasalalay ang maaaring kahinatnan ng iyong buhay. Kayat ang
wastong pagpili ay dapat pag-isipan at bigyan ng sapat na oras at panahon.

EP
E

1. Isipin ang mga maling pasiya na naisagawa sa sumusunod: magulang,


pag-aaral, kaibigan, kapatid. Isulat ito sa unang hanay.
2. Isulat naman sa pangalawang hanay kung paano mo ito iwawasto.
3. Isulat ang sagot sa kuwaderno.

Pagninilay

Pag-ukol ng mag-aaral ng panahon para sa maingat at malalim na pag-iisip sa


mga sitwasyong namasid at mga konseptong natutuhan tungkol sa moral na
pamumuhay.

Gawain 6
Panuto
1. Anyayahan ang mag-aaral na balikang muli ang isang karanasan sa kanilang
buhay na labis nilang pinagsisihan dahil sa kanilang maling pasiya.
2. Anyayahan ang mag-aaral na magnilay at kung anuman ang kanilang
napagnilayan ay ipasulat ito sa kanilang portfolio o kuwaderno.
3. Maaaring magpatugtog ang guro ng mga instrumental songs para mapukaw
ang damdamin ng mag-aaral.
91
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Pagsasabuhay
Layunin: Ang pagpapamalas ng mga kakayahan at angkop na kilos na lilinang
o magpapaunlad ng mga birtud o pagpapahalaga. (Gagawin ito sa duration ng
mga araw para sa modyul.)
Maaaring sabihin ng guro:
Sa pagpapasiya, kailangan mong magplano dahil ito ang makapagbibigay sa iyo
ng tamang kaisipan sa iyong pagpili.
Gawain 7

PY

Panuto

C
O

1. Anyayahan ang mag-aaral na bumuo ng kanilang sariling plano at kung paano


isasabalikat ang pananagutan na sang-ayon sa makataong kilos. Ipasulat
sa ikatlong kolum ang maaaring mangyari kung sakaling hindi sila magiging
mapanagutan sa gagawing pasiya.
Tandaan: Kailangang maipakita ng mag-aaral sa kanilang mga magulang ang
kanilang plano na ginawa upang sila ay magabayan sa kanilang isasagawang
kilos at pasiya. Kailangan na palagdaan ito sa magulang at anyayahan sila na
magbigay ng komento sa kanilang anak.

Rubric sa Pagsasabuhay
7 Puntos

3 Puntos

1. Nakapagsuri
at nakabuo ng
tatlong plano sa
pagpapasiyang
gagawin sa mga
susunod na
araw.

Nakabuo ng
tatlong plano sa
pagpapasiyang
gagawin sa mga
susunod na araw.

Nakabuo ng
dalawang
plano sa
pagpapasiyang
gagawin sa
mga susunod
na araw.

Nakabuo ng
isang plano sa
pagpapasiyang
gagawin sa
mga susunod
na araw.

2. Naisulat
kung paano
isasabalikat ang
pananagutan
sa gagawing
pasiya.

Nakasulat
ng tatlong
pagsasabalikat
sa bawat isang
planong gagawin.

Nakasulat
ng dalawang
pagsasabalikat
sa planong
gagawin.

Nakasulat
ng isang
pagsasabalikat
sa planong
gagawin.

3. Naipakita
kung ano ang
mangyayari
kung sakaling
hindi magiging
mapanagutan
sa gagawing
pasiya.

Nakapagbigay ng
tatlong maaaring
mangyari batay
sa tatlong plano
na isinulat.

Nakapagbigay
ng dalawang
maaaring
mangyari
sa plano na
isinulat.

Nakapagbigay
ng isang
maaaring
mangyari
sa plano na
isinulat.

EP
E

10 Puntos

92
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Talaan ng Ispesipikasyon / Susi sa Pagwawasto


Kasanayan

Sagot

1. Yugto ng Makataong Kilos

Kaalaman

2. Yugto ng Makataong Kilos

Pag-unawa

3. Yugto ng Makataong Kilos


4. Moral na Pagpapasiya

Pag-unawa

Paglalapat

5. Moral na Pagpapasiya

Paglalapat

6. Hakbang sa Moral na Pagpapasiya

Pagbubuo

7. Hakbang sa Moral na Pagpapasiya

Pagbubuo

Pagsusuri

Pagsusuri

Pagsusuri

8. Hakbang sa Moral na Pagpapasiya


9. Hakbang sa Moral na Pagpapasiya

C
O

10. Hakbang sa Moral na Pagpapasiya

PY

Paksa

Batay sa Balangkas (Outline)


Modyul 8: Mga Yugto ng Makataong Kilos at mga Hakbang sa Moral na Pagpapasiya
I. Panimula
Kahulugan ng Makataong Kilos

EP
E

II. Yugto ng Makataong Kilos ayon kay Sto. Tomas de Aquino


Isip
Kilos-loob
III. Moral na Pagpapasiya

IV. Mga Hakbang sa Moral na Pagpapasiya


1. Magkalap ng kaalaman
2. Isaisip ang mga posibilidad
3. Maghanap ng ibang kaalaman
4. Tingnan ang kalooban
5. Umaasa at magtiwala sa tulong ng Diyos

93
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Edukasyon sa Pagpapakatao Baitang 10


Ikatlong Markahan
Gabay sa Pagtuturo sa Modyul 9:

ANG MAINGAT NA PAGHUHUSGA

Bilang ng Oras: 4

I. Pag-uugnay ng mga Pamantayan sa Pagkatuto at mga


Kasanayang Pampagkatuto
Pamantayan sa pagkatuto

PY

Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pagunawa sa maingat na paghuhusga (Prudence)

Batayang konsepto

C
O

Pamantayan sa Pagganap: Nakagagawa ang mag-aaral ng angkop na


kilos upang maisagawa ang maingat na paghuhusga (Prudence).

Ano ang pinakamahalagang mensahe na dapat maunawaan at maipamalas


ng mag-aaral?

Ang maingat na paghuhusga ay mahalagang kasanayan sa tamang


pagpapasiya upang higit na mapatingkad ang kabutihan ng pagkatao.

EP
E

Pagsasabuhay ng mga pagkatuto

Ano ang patunay ng pag-unawa?


Nakagagawa ng angkop na kilos na nagpapakita ng maingat na paghuhusga

Kakayahan

Anong kakayahan ang dapat maipamalas tungo sa pag-unawa?


Nasusuri ang mga kilos na nagpapakita ng maingat na paghuhusga

Kaalaman

Anong kaalaman ang kailangan upang maipamalas ang pag-unawa?


Natutukoy ang mga kilos na nagpapakita ng maingat na paghuhusga

94
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

II. Pag-uugnay ng mga Kasanayang Pampagkatuto sa Pagtatasa


Pagtatasa

KP1:
Natutukoy ang mga kilos na
nagpapakita ng maingat na
paghuhusga

KP1:
Pagtatala ng mga mahahalagang
pangyayari sa buhay na
nangangailangan ng maingat na
paghuhusga

KP2:
Nasusuri ang mga kilos na
nagpapakita ng maingat na
paghuhusga

KP2:
Pagsusuri ng ibat ibang sitwasyon na
nagpapakita ng maingat na paghuhusga

KP3:
Napatutunayan na ang
maingat na paghuhusga
ay mahalagang kasanayan
sa tamang pagpapasiya
upang mapaunlad
ang paninindigan sa
pagpapakatao

KP3:
Pagsagot sa mga tanong sa bahaging
Tayahin ang Iyong Pag-unawa

KP4:
Nakagagawa ng mga
angkop na kilos na
nagpapakita ng maingat na
paghuhusga

KP4:
Pagsasabuhay ng maingat na
paghuhusga sa mga kritikal na
pangyayari o pagsubok na maaaring
maranasan sa pamilya, paaralan, at
lipunan

EP
E

C
O

PY

Mga Kasanayang
Pampagkatuto

Pagbuo at pagpapaliwanag ng
Batayang Konsepto

95
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

III. Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto


A. ANO ANG INAASAHANG MAIPAMAMALAS MO?

C
O

PY

1. Talakayin ang panimula sa pahina 161 ng Modyul 9. Mahalagang maiugnay ang


kasalukuyang aralin sa mga modyul sa Ikalawang Markahan upang maipaunawa
sa mga mag-aaral ang halaga ng pagkatuto mula sa mga ito at ang kaugnayan
nito sa kasalukuyang modyul.
2. Mahalagang mapukaw ang isipan at damdamin ng mga mag-aaral sa
panimula pa lamang upang matiyak na makukuha ang kanilang interes para sa
pagsasagawa ng mga gawain. Maaaring tumawag ng ilang mga mag-aaral na
magbabahagi ng kanilang karanasan kaugnay ng naunang pangungusap sa
bahaging ito.
3. Ipabasa sa mga mag-aaral ang mahalagang tanong sa pahina 162.
4. Pagkatapos, ipabasa at isa-sahin ang mga Kasanayang Pampagkatuto para sa
Modyul 9.
5. Sabihin: Mayroon ba kayong gustong linawin tungkol sa mga layuning
binasa?

EP
E

Tandaan: Hindi binanggit sa Modyul sa Pagkatuto ang kabuuan ng KP3 upang


maiwasan na kaagad na mailahad sa mga mag-aaral ang Batayang Konsepto.
Mahalagang matiyak na sa pagdaloy ng mga gawain at kabuuan ng aralin,
mahihinuha nila ang Batayang Konsepto.

Paunang Pagtataya

Layunin: Tayahin ang kaalaman ng mag-aaral tungkol sa paksa sa antas ng


KAALAMAN, KASANAYAN (process/skills), AT PAG-UNAWA (understanding of
concepts)

1. Ipabasa ang panuto para sa Paunang Pagtataya sa pahina 163 ng modyul.


Mayroon bang kailangang linawin sa Panuto?
2. Pasagutan sa mga mag-aaral ang Paunang Pagtataya sa loob ng 15 - 20 minuto.
3. Ipaskil o isulat sa pisara ang tamang mga sagot sa Paunang Pagtataya.
4. Gamiting gabay ang resulta nito upang mataya ang mga kasanayang
nangangailangan ng mas malalim na pagtalakay.
5. Palagdaan sa mag-aaral ang ginawang pagtataya at atasan silang itabi ito upang
magamit sa paghahambing sa resulta ng pagsagot muli nito pagkatapos basahin
ang Pagpapalalim.

96
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral na kung ano man ang


maging resulta ng Paunang Pagtataya, hindi ito magiging bahagi ng pagbibigay
ng marka, kundi isang mahalagang pagbabatayan ng kaniyang pag-unlad.
Pagkatapos ng Paghinuha ng Batayang Konsepto, pasagutang muli sa mga
mag-aaral ang pagtataya upang malaman ang antas ng kanilang pag-unawa
sa mga konsepto at kung nagkaroon ng pag-unlad ang kanilang kakayahan sa
pagpapasiya gamit ang maingat na paghuhusga.

PY

B. PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN

Gawain 1

C
O

Layunin: Tayahin ang mga dating kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa paksa
na nakabatay sa karanasan upang matukoy ng guro ang mga maling kaalaman
ng mga mag-aaral (misconceptions o alternative conceptions).

EP
E

1. Ipagawa ang Gawain 1 sa bahaging Pagtuklas ng Dating Kaalaman sa mga magaaral sa pahina 166 ng Modyul 9.
2. Ipabasa ang Panuto at saka tanungin: Mayroon bang kailangang linawin sa
Panuto?
3. Bigyan ng 5 - 10 minuto ang mga mag-aaral upang maisagawa ang unang isahang
gawain.
4. Pagkatapos ay pasagutan sa mga mag-aaral ang mga tanong sa bilang 4, pahina
166.
5. Atasan ang mga mag-aaral na humanda para sa pangkatang gawain.
6. Tiyaking magagamit ang pagkatuto sa mga nagdaang gawain upang maiugnay
ito sa mga susunod na gawain.

Gawain 2

1. Ipagawa ang Gawain 2 sa bahaging Pagtuklas ng Dating Kaalaman sa mga magaaral sa pahina 167 ng Modyul 9.
2. Ipabasa ang Panuto at saka tanungin: Mayroon bang kailangang linawin sa
Panuto?
3. Bigyan ng 10 - 15 minuto ang mga mag-aaral upang maisagawa ang gawain.
4. Pagkatapos ay pasagutan sa mga mag-aaral ang mga tanong sa bilang 5, pahina
168.
5. Tiyaking magagamit ang pagkatuto sa mga nagdaang gawain upang maiugnay ito
sa mga susunod na gawain.

97
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

C. PAGLINANG NG MGA KAALAMAN, KAKAYAHAN


AT PAG-UNAWA
Layunin: Tulungan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT) at
paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang mga kaalaman ng mag-aaral
na hango sa karanasan.

EP
E

C
O

PY

1. Maaaring simulan ang bahaging ito sa pamamagitan ng pagbabalik-aral.


Mahalagang matiyak na nanatili ang pagkatuto sa mga mag-aaral upang matiyak
na maiuugnay nila ang pagkatuto rito sa susunod na gawain. Muling itanong sa
mga mag-aaral ang kanilang mga pagtuklas sa naunang mga gawain.
2. Pagkatapos, ipabasa sa isang mag-aaral ang Panuto at saka sabihin: Mayroon
bang kailangang linawin sa Panuto?
3. Ipagawa ang Gawain 3 sa bahaging Paglinang ng Kaalaman, Kakayahan, at
Pag-unawa sa mga mag-aaral sa pahina 168-169 ng Modyul 9.
4. Bigyan ang mga mag-aaral ng 10 - 15 minuto upang isagawa ang gawain.
5. Tumawag ng piling mag-aaral upang ibahagi ang kanilang sagot sa klase.
6. Pasagutan sa mga mag-aaral ang mga tanong pagkatapos.
7. Magsagawa ng paglalahat sa klase. Tiyaking maitatala sa pisara ang lahat ng
mga sagot mula sa mga mag-aaral upang mabigyang pansin ang mahahalagang
konsepto na kanilang nabuo mula sa gawain.
8. Mahalagang maging bukas sa tanong ng mga mag-aaral.
9. Tiyakin na unti-unting nagagabayan ang mga mag-aaral sa paghinuha ng
Batayang Konsepto. Mahalaga na unti-unti nang nagkakaroon ng linaw ang
Batayang Konsepto sa bahaging ito.
10. Maaaring ibigay na muli ang Mahalagang Tanong sa bahaging ito at pasagutan
sa ilang mga mag-aaral.

D. PAGPAPALALIM

Layunin: Gabayan ang mag-aaral sa pagsagot sa Mahalagang Tanong (MT)


at paghinuha ng Batayang Konsepto (BK) gamit ang isang babasahin na
naglalaman ng mga kaalaman at malalim na paliwanag sa paksa batay sa mga
disiplina ng EsP ang Etika at Career Guidance. (Ang manunulat ang bumuo ng
babasahin gamit ang mga mapagkakatiwalaang aklat, print at non-print.)

Paalala: Makatutulong kung ang sanaysay ay ipababasa na sa mga mag-aaral


bilang Takdang-Aralin.

98
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

PY

1. Bago simulan ang pagpapalalim ay maaaring balikan ng guro ang kaisipan sa


bahagi ng Ano ang Inaasahang Maipamamalas Mo? na Pag-isipan mo muna ng
maraming beses bago ka gumawa ng anumang pasiya.
2. Hikayatin ang mga mag-aaral na magpahayag ang kani-kanilang pag-unawa sa
kaisipang ito.
3. Sabihin: Ngayon, sisikapin nating unawain ang mga mahalagang konsepto
tungkol sa paksa gamit ang isang babasahin. Tingnan natin kung magkakaroon
ng pagbabago sa inyong mga sagot matapos na maunawaan ang nilalaman ng
babasahin.
4. Ipabasa ang kabuuan ng sanaysay sa pahina 170 -179. Bigyan sila ng 15 - 20
minuto upang basahin ito.
5. Ipabasa sa isang mag-aaral ang bawat bahagi at tanungin ang pagkaunawa
niya rito. Kung mali ang kaniyang pagkaunawa sa anumang talata, magbigay ng
tanong upang gabayan siya sa pagbuo ng tamang pag-unawa (o paraphrasing).

C
O

Tandaan: Mahalagang ipaunawa sa mga mag-aaral ang bawat bahagi ng


babasahin at ang kabuuan nito dahil dito nila makukuha ang mga konseptong
nakaangkla sa Pilosopiyang Moral.

EP
E

6. Iminumungkahing gamitin ang pagkamalikhain upang hindi maging kabagotbagot para sa mag-aaral ang bahaging ito.
7. Makatutulong ang pagsasagawa ng malikhaing presentasyon tulad ng pagrerecord ng babasahin at paglalapat ng voice over dito upang maging kawili-wili
ito sa mga mag-aaral at mapukaw ang kanilang interes o atensyon. Ngunit
mahalaga pa rin ang mabasa nila ang kabuuan ng sanaysay sa modyul upang
mas maunawaan nila ang mahahalagang konsepto.
8. May ilang sitwasyon na inihanda upang masubok ang lalim ng pagkaunawa ng mga
mag-aaral sa mga konseptong inilahad sa sanaysay. Mahalagang magabayan ng
guro ang mga mag-aaral sa pagbuo ng kani-kanilang pasiya gamit ang maingat
na paghuhusga.
9. Bigyan nang sapat na panahon ang mga mag-aaral upang maisulat ang mga
mahahalagang konsepto na kanilang nakuha sa babasahin.
10. Isulat sa pisara ang mga ideya na makatutulong sa pag-unawa ng paksa at
paghinuha ng Batayang Konsepto.
11. Mahalagang tiyakin na sa bahaging ito ay handa na ang mga mag-aaral sa
paghinuha ng Batayang Konsepto. Maaaring magdagdag ng mga tanong kung
ito ang makatutulong upang mas mahinuha ng mga mag-aaral ang konsepto.
12. Mahalagang tiyakin na ang mga mag-aaral ang makatutuklas ng mga konsepto at
hindi lamang tuwirang ibibigay ng guro.
13. Magkakaroon ng malayang talakayan.
Paalala sa Guro: Sa pagitan ng mga pagtalakay ay may mga kahon na naglalaman
ng mga tanong na magagamit upang mataya ang pag-unawa ng mga magaaral sa bawat bahagi ng babasahin. Nagsisilbing formative assessment ang
mga ito. Mahalagang hindi piliting matapos sa iisang araw ang pagtalakay dito
upang hindi magkaroon ng information overload ang mga bata at lalong hindi
makamit ang layuning ganap na maunawaan ng mga mag-aaral ang kabuuan ng
Batayang Konsepto.
99

All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Paghinuha ng Batayang Konsepto

PY

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang bahaging Paghinuha ng Batayang Konsepto.


2. Atasan ang mga mag-aaral na basahin ang panuto at sabihin: Mayroon bang
kailangang linawin sa panuto?
3. Muling ulitin sa klase ang Mahalagang Tanong na: Paano nakatutulong ang
maingat na paghuhusga sa pagbuo ng tama at mabuting pasiya upang higit
na mapatingkad ang kabutihan ng pagkatao?
4. Bigyan ng limang minuto ang bawat pangkat upang makagawa ng pangkalahatang
sagot sa mahalagang tanong.
5. Atasan ang bawat pangkat na ipaskil sa pisara ang kanilang output.
6. Muling bigyan ng limang minuto ang klase upang makabuo ng pangkalahatang
sagot ng klase.
7. Ipabasa ito sa isang mag-aaral. Matapos ito ay hingin ang impresyon ng ilang
mag-aaral ukol sa naging pagkatuto nila mula sa babasahin.

C
O

Patnubay: Naghanda ang mga manunulat ng mga Batayang Konsepto upang


magsilbing gabay sa mga guro. Ngunit hindi hinahadlangan ang mga guro na
gumawa ng Batayang Konsepto o di kaya naman ay mga karagdagang konsepto
na pinaniniwalaan na mahalagang maitanim sa puso at isip ng mga mag-aaral.
Mahalaga lamang na ang bubuuing Batayang Konsepto ay tumutugon sa sumusunod
na pamantayan (EDUP-R):

Enduring. Hindi ito dapat niluluma ng panahon o di kaya naman ay maaaring


maaanod sa pagbabago ng panahon.

EP
E

Discipline-based. Ito ay nangangailangan ng matibay na batayan na mula sa


malalim na pag-aaral o pagsasaliksik. Sa EsP ang mga batayang disiplina ay Etika
at Career Guidance.
Needs Uncoverage. Ito ay mapalalawak pa sa pamamagitan ng pagtalakay sa mga
aralin. Ang malaking konsepto ay maaari pang mahimay sa maliliit na konsepto.

Potentially Engaging. nararapat na mapukaw nito ang interes at atensiyon ng mga


mag-aaral upang matiyak na ito ay kanilang maaalala kahit pa lumipas ang matagal
na panahon.
Relationship between two variables. Ito ay dapat na pagsasalaysay ng relasyon
ng dalawang variable. Iwasan ang gumamit ng depinisyon sa pagbuo ng batayang
konsepto.
Halimbawa: Ano ang kabutihang maidudulot ng konsepto sa pagkatao at buhay ng
mga mag-aaral?
Ang isip at kilos-loob ay nagpapabukod-tangi sa tao.

100
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

E. PAGSASABUHAY NG MGA PAGKATUTO


Layunin ng mga Gawain sa bahagi ng Pagsasabuhay ng mga Pagkatuto na
tayahin ang kaalaman, kakayahan, at pag-unawa ng mga mag-aaral na mailapat
ang mga tiyak na hakbang upang hubugin ang mga katangian ng pagpapakatao

Pagganap
Gawain 4

Gawain 5

C
O

PY

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang Gawain 4 sa bahaging Pagganap, pahina 181.


2. Ipabasa nang tahimik ang Panuto. Bigyan sila ng 3 minuto sa pagbasa.
3. Mahalagang maunawaan nang mabuti ng mga mag-aaral ang kanilang gagawin,
kaya kailangang maging bukas sa kanilang mga katanungan. Tanungin sila:
Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
4. Bigyan ang klase ng 10 - 15 minuto upang isagawa ang gawain.
5. Sa klase, tumawag ng ilang mga mag-aaral na magbabahagi ng kanilang sagot.

EP
E

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang Gawain 5 sa bahaging Pagganap, pahina 182.


2. Ipabasa nang tahimik ang Panuto. Bigyan sila ng 3 minuto sa pagbasa.
3. Tanungin sila: Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
4. Bigyan ang klase ng 10 - 15 minuto upang isagawa ang gawain. Maaari din itong
ibigay bilang takdang-aralin
5. Sa klase, tumawag ng ilang mga mag-aaral na magbabahagi ng kanilang
sanaysay.
6. Matapos mapakinggan ang ilang pagbabahagi ng mag-aaral ay pakinggan naman
ang kanilang pagninilay sa natapos na gawain.

Pagninilay

1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang Gawain 6 sa bahaging Pagninilay sa pahina 182.


2. Ipabasa ang mga panuto at sabihin: Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
3. Bigyan ng sampung minuto ang mga mag-aaral upang isagawa ang bahaging ito.
4. Pagkatapos, pakinggan ang sagot ng ilang mga mag-aaral, ipabahagi ito sa klase.

Pagsasabuhay
1. Ipagawa sa mga mag-aaral ang Gawain 7 sa bahaging Pagsasabuhay sa pahina
182.
2. Ipabasa nang tahimik sa mag-aaral ang panuto. Bigyan sila ng 3 minuto sa
pagbasa at sabihin: Mayroon bang hindi malinaw sa panuto?
3. Ipakita sa klase ang katulad na pormat na nasa modyul. Ipaliwanag ang
bawat bahagi nito. Gabayan ang mga mag-aaral upang mapahalagahan ang
101
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

pagsangguni at pakikinig sa payo ng mga magulang at nakatatanda tungo sa


pagsasabuhay ng maingat na paghuhusga.
4. Bigyan ang mga mag-aaral ng 10 - 15 minuto upang maisagawa ang gawain.
5. Papiliin ang mga mag-aaral ng kapareha upang maibahagi ang kanilang ginawa.
Magandang pagkakataon din ito upang makapagbigay ang isat isa ng kanilang
mga mungkahi.
6. Ipagawa ang prosesong ito sa loob ng sampung minuto.

Talaan ng Ispesipikasyon / Susi sa Pagwawasto

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

Kaalaman
Pagsusuri
Pag-unawa
Pagsusuri
Pagsusuri
Pagbubuod
Pagbubuod
Ebalwasyon
Ebalwasyon
Ebalwasyon

Sagot

PY

Kasanayan

d
d
a
b
c
a
a
c
c
d

C
O

Bilang

EP
E

Balangkas ng Pagpapalalim
Modyul 9: Ang Maingat na Paghuhusga
I. Hamon Hindi Problema
II. Karuwagan at Takot

III. Kahinahunan bilang Angkop

IV. Ang Angkop bilang Makatarungan


V. Ang Kilos ng Pamimili
A. Pagsusuri ng mga Sitwasyon

VI. Karunungang Praktikal


VII. Isang Ehersisyo
A. Pagsusuri ng mga Sitwasyon
VIII. Paghusga at Pagpapasiya

102
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.

Rubric para sa Pagsulat ng Pagninilay

Komprehensibo
ang ginawang
pagninilay.

Gumamit ng
simple
ngunit
malinaw na
mga salita.

May 1 - 2
salita na
hindi
maunawaan
ang tunay na
kahulugan.

May 3 - 4 na
salita na
hindi
maunawaan
ang tunay na
kahulugan.

Maiksi ngunit
sapat
ang ginawang
pagninilay.

Masyadong
mahaba at
maligoy
ang ginawang
pagninilay.

May
kakulangan
sa
ginawang
pagninilay.

May 5 o
mahigit pang
salita na
hindi
maunawaan
ang tunay
na
kahulugan.

C
O

Bumanggit ng
mga
natutuhan at
mga
reyalisasyon
mula sa
mga gawing
naranasan sa
klase
upang
mapagtibay
ang ginawang
pagninilay.

Hindi
malinaw ang
mensahe o
nilalaman
ng
pagninilay.

PY

Kraytirya

May isang
halimbawa na
hindi
tugma sa
pagninilay.

Nakita ang
pagkamalikhain
sa kabuuan
ng sulatin
at tunay na
nakapupukaw
ng pansin ang
kabuuan nito.

Nakita ang
pagkamalikhain
ngunit hindi
gaanong
nakapupukaw ng
pansin.

Lahat ng
halimbawang
ginamit ay
tugma sa
pagninilay.

EP
E

Tugma ang mga


ginamit na
halimbawa sa
pagninilay.

Naipakita ang
pagkamalikhain
sa pagsulat.

May
dalawang
halimbawa
na hindi
tugma sa
pagninilay.

Hindi nakita ang


pagkamalikhain
sa sulatin.

May 3 o
mahigit pang
halimbawa
na hindi
tugma sa
pagninilay.

Hindi
nakagawa ng
malikhaing
sulatin.

103
All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means electronic or mechanical including photocopying without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.