You are on page 1of 294

Sng thin

An nhin
nh nng ban chiu
Bn ng sai lm
Bn cnh ngi gi sp cht
Bnh tm thn v thin nh
Ci nhn ca thin v nn gio dc
Cm n tui gi
Cm nang cho cuc sng
Cht c tht ng s hay khng?
Cht trong an bnh
Chit t
Chnh tr v thin
Chun b cho ci cht
Ch an
Ci ta b
Con ng khoan dung
Doanh nhn v thin
i tm hnh phc
iu nghch l ca ngy nay
im quan trng ca o Pht
i sng an lc
c Pht
Gi tm trng cn bng
Hnh trnh tm linh
Hnh phc n s
Hnh phc i din t sanh
Hnh phc hn tin ti
Hnh phc lun c mt
Hy bung ra
Hiu i
Hc lm ngi
Khi nim v Nghip
Khoa hc hay tm linh?
Kh khn ca cuc i
Kh au & hnh phc
Khi cht khng ai em theo g
Lo u v au kh
Lut nhn qu
Mt ch x
Ma xun vnh cu
Mi iu khuyn ca Einstein
Ng tm linh
Mt ngh thut sng

Ngh thut sng


Nhng ht vi trn
Nit bn l g?
Phn ng ca bn
Qun chiu hnh phc
Qun Khng
Sc tc th khng
Sng hnh phc
Sng thin
S mu nhim cua Vi Thy
S phong ph t nhin
Thn tm an lc
Thin
Thin s
Th kinh Diu Php Lin Hoa
Thi gian
Tnh v ngha
Trit l thin l g
Tui gi
T bi vi mnh
V tnh thuyt php
V tr hon ho
Xin ng ly c Pht

AN NHIN

An nhin t ti khng ngi yu i.


D khng m li cng thy an nhin.
An Nhin ngh rng c th v tnh ch k m mnh khng sng c nh v xem tnh ny nh mt
cng n t duy.
Sau mt thi gian t duy v tnh ch k, An Nhin thy r mnh l loi hu tnh. Vy, mun sng cho
c nh khng cn cch no khc l phi yu thng ng loi. An Nhin cng nhn ra rng tnh
yu thng khng phi l hnh pht nn khng b bt buc phi yu thng. Tuy nhin, c yu thng
thi mi c thng yu. l lut h tng v nhn qu c nh l tc . Hn na, tnh yu
thng vn lun lun c mt khng nhng trong i sng la i m cn trong c tp th. An Nhin
c sinh ra t tnh yu thng th An Nhin cng khng th sng m khng thng yu. Cng c th
ni l nh tnh yu thng m An Nhin mnh v sn sng mm yu cho yu thng.
Suy cho cng ngh cho tn, An Nhin li thy mnh vn khng c tnh ch k khi bit rng mnh cng v
ngi khc m sng nh c cu "nhn chi s tnh bn thin. " Tic thay, tnh bn thin cha phi l
ton thin m ch l u mi dn n ton thin. Ngy no An Nhin cha tht s ton thin l ngy
An Nhin cn trm lun trong b kh ca tnh cm v kh trnh c trng hp mt lng ngi ny
c lng ngi khc.
Phm nhng g cha hon ton thi cn phi dng cng. Mun c ton thin bit sng lm sao? Cu
t hi ny tr thnh ti suy t k tip m An Nhin vn cha tm ra li sng hp l, nh th tri
i mnh theo thi quen vi nim "tu tm dng tnh v thun nghip ty duyn sng nh mi ngi,
ngi sng sao mnh sng vy, ngi lm by mnh khng lm theo." Nu c b ch trch th ly cu
i lm an i
" sao cho va lng ngi.
hp ngi ci,
http://vietnamyoga.org

rng ngi ch.


Bo ch bo trc bo trn,
Gy ch xng sng xng sn gi ra."
Ci tm l mun c ton thin tm thi n, n khng cn ray rc lng tm ca An Nhin. Nh
c ci tri khi xing xch tnh cm m vn khng thy mnh lnh nhc vi i, An Nhin cm thng
vi mi ngi d dng hn nh thng cm vi chnh mnh. Nhng g h ngh, h ni, h lm l nhng
g m An Nhin tin rng mnh cng tri qua t v lng kip ni tip hin ti. Bi khng th sng
vi tt c mi nghip trong cng mt kip v lm nhiu vic khc nhau trong cng mt lc, An Nhin
xem tha nhn l nhng ngi ang sng gim mnh nhng bit nghip khc cng nhau xy i chung
ng.
Xy i m khng yu i th c khc chi tr n i. Cu ni vn iu "Con l n, v l oan gia, ca
nh nghip bo" nghe quen ny c ln thc gic An Nhin mun t b v con, t b gia nh, nht
l khi gp nghch cnh trong i sng vt cht. An Nhin khng tin i l n v i khng c ch. Nu
c, chnh l mnh, va l ch n va l con n. V th, nu khng yu i th t mnh lm kh mnh
v khng ai c th tr n i gim mnh nu mnh ngh i l n.
T b gia nh, sng khng gia nh khng c ngha l t b i. Cha t b i thi vn cn b dnh
mc nhng g lm nn cuc i nh thc phm, o qun, nh ca v ti sn. v.v. Quan nim "Tu l ci
phc, tnh l giy oan" cng c ln khin xui An Nhin mun t b v con nhng khi ngh k, li
thi. V bit rng d c dt c tnh gia nh nh cu th nguyn th "Kip sau xin ch lm ngi,
lm cy thng ng gia tri m reo." mnh cng khng th sng nh loi v tnh c. Sau khi t b
gia nh, bit u mnh cn nng tnh nhiu hn vi i. l cha k ri vo trng ti lm ly tn
thin h bng cch mun c thin h.
Cng nng tnh vi th nhn cng phi gnh nng nhng i hi ca nhn th. Khng gnh ni nhng
i hi ca nhn th th liu tm mnh c c an khng. An Nhin li ngh rng sau khi chn li sng
khng gia nh mnh cng cn nng ta vo nhng ngi c gia nh. Ngy no cn giao tip vi
ngi c gia nh th khng kip ny cng kip khc mnh s hon tc. Bi nh hng ca lut
nhn qu xoay vn t hu sang v, t v sang hu m thnh ra o i ln ln.
Tr i ri tr li t hai li sng c gia nh v khng gia nh theo duyn nghip th li sng no cng
l sng. C hai li u khng thot khi nh lut v thng ca sc tng, c ri mt , nn li
sng no cng vy thi. S chn la gia hai li sng ny khng cn l vn i vi An Nhin v
sn sng vui nhn vi li sng hin ti d c gia nh hay khng.
Nhng g cn suy ngh xong, An Nhin thy i mnh qua nhanh nh gic mng. Ci an nhin t ti
khng tm m c, ngy qua ngy vi nhng vic trong tm tay m An Nhin vn thy mnh lun lun
rnh.
Ngoi tnh gia nh m mnh ang sng An Nhin cn c nhiu th tnh khc. Tnh ng hng, tnh
hng xm, tnh nhn loi, tnh qu hng...tnh yu phong cnh thin nhin. Khi mt tnh cn i th
nhng tnh khc dng ln nui dng phm tnh hu tnh ni An Nhin. By nhiu tnh cng qu cho
An Nhin khng thy bun chn trong kip sng lm ngi. Nhn chn ra c ngha ca cu "Tm
bnh th gii bnh. Th gii cha bnh tm vn bnh" v cu "Ngi bun cnh c vui u bao gi.
Vy thi, ngi vui cho cnh c vui." An Nhin thy mt ngy nh mi ngy v ngy no cng vui
cng nn th.
Cc bn ca An Nhin khi nghe An Nhin ni thao thao bt tuyt v thin o tu tp, c bn hi:
"Ngi am tng o php nh anh l ra xut gia mi phi, sao anh khng i tu?" An Nhin c bn
cu th thay cu tr li:
i khng o i in o.

o khng i o thnh khng.


Sc tc th khng. Khng tc th sc.
Tu tc khng tu. Khng tu tc tu.
Thy An Nhin vui v v d ho ng vi mi ngi, c bn mi n chu, c bn mi n nh th v
c bn mi n nh i m, hn huyn tm s sau nhng ngy lm vic mt mi. An Nhin khng th
trong cng mt lc n c nhiu ni, nhng ni no An Nhin cng c mt. Thy An Nhin ch
no cng n, li hay ni chuyn hu vn, c bn hi: "Nu ngi ta gi anh l ba phi th anh ngh
sao?" An Nhin hi li:
- Bn c bit v sao ti c tnh ba phi khng?
Bn An Nhin tr li gn:
- Khng bit.
An Nhin tr li rt t nhin cho cu hi ca mnh:
- V yu i. Khng mun thy k c ngi khng.
- Khng ai nghe anh, anh c yu i c khng?
An Nhin nghe cu hi lin ngh n hnh nh nhng ngi mt mnh, nh l cc tu s nhp tht hoc
cm phng, cc o s ni hang ng, nhng ngi ch th vic mnh ang lm hoc ang ngao du
thin h, c th th cu tr li:
An nhin t ti khng ngi yu i.
D khng m li cng thy an nhin.
TrnTh

http://vietnamyoga.org

NH NNG BAN CHIU


H Vn Trai
(Cm tc nhn c li bi th Ma gieo ht. Bui chiu)
* Ti khng ni v nh nng ban mai hay nh nng ban tra m ni v nh nng ban chiu.
* Khng y p hy vng, khng vui ti nhn nhy; khng rc r chi chang, khng hng hc chy
bng, m e p du dng, m mn man ve vut theo ln gi nh.
* Cm thc v s lu chuyn ca thi gian qua cu th ca L Bch: Qun bt kin Hong H chi
thy thin thng lai bn lu o hi bt phc hi hu bt kin cao ng minh knh bi bch pht,
triu nh thanh ti m thnh tuyt? (Bn chng thy nc sng Hong H t trn tri tun xung chy
nhanh ra bin chng quay v, li chng thy nh cao gng sng ru tc bc, sng nh t xanh chiu
ta tuyt?) c l c cm th su sc nht khi ta mang tm trng ca nh nng ban chiu. tng c
nh th ct ting ku bi thit v v vng: O temp!Suspends ton vol! (thi gian i, mi hy dng cnh
li!) trc s tri chy khng ngng ngh ca thi gian. Hng ti bui sm, rc ban tra... gi ch
cn a vng chiu hm bng x!
* Phi chng c s u i v tc tri chy ca thi gian i vi nh nng ban mai v nh nng ban
tra? Khi mt tri ng v ty, cc khonh khc tip ni nhau c v nhanh hn. Vt nng xuyn qua mi
ngi chiu ln tng, ngonh li thy m sng trn tng i thay v tr.
* Khong thi gian cn li cho nh nng ban chiu khng cn nhiu. Chng sao! D l thuc ban chiu
nhng nh nng vn l nh nng ngha l nh sng v sc nng: iu kin ca s sng v ca hu ht
ca mi sinh hot trn gian. V nh nng ban chiu tip tc soi sng v si m mun loi.
Bng hong hn bng lng trn bu tri vn cn sng cho ng ng gc mi v vin ph v cho
mc t g sng li c thn (B Huyn Thanh Quan).
Ln hi m ca nng chiu vn cn gip cho ht ny mm, cho la thc kh hn, cn bt ci lnh bt
u lan ta cng bng ti.
* vo giai on cui ca cuc hnh trnh, nh nng ban chiu chuyn dch trong an nhin t ti, sng
trn nhng khong khc m m trc khi ha tan vo h khng.
* Th nhng ti sao ta li thy c cht g tic nui trong vt nng x bn hin nh, trong tng vng
nng nht cn ng li trn nhng tng cy v trong nhng mng sng trn nhng lp my vn cu?
nh nng ban chiu nui tic, nhng khng cho mnh m cho nhn th: Tic l khng c thm c
thi gian gip cho ngi nng dn gi gieo nt nhng ht ging cui cng, si m thm cht
na c gi c n trong nh dng lo v em b ang co ro trong mt gc cng vin.
24-12-06

http://vietnamyoga.org

Bn Ng Sai Lm
Trch: Sng Cht An Lnh
Tc gi: Gehlek Rimpoche
Vit dch: Trn Ngc Bo

Bn ng t thy mnh l trung tm ca v tr, v v tr ca n l thng hng. Lm sao chng ta phn


i tri gic sai lm ny? Hy tranh lun vi bn ng. Tranh lun v vic n nhn n v nhn ngi khc
nh th no.
1. Tt c chng ta u mong mun iu ging nhau.
C nhng ngi bn thch, c ngi bn khng thch, c ngi bn khng thch cng khng ght. S
tht l mi ngi trong s , bt k bn thch hay khng, u mong mun ging y nh bn vy, u
mong mun hnh phc. H mun khng b au kh, cng nh bn vy. Bn c th nu ra ngi no
xng ng chu au kh hay khng? Lm sao bn phn bit ra c?
Mi ngi u mun tinh thn sng khoi, c nhng gic m p, mun bnh an, ging nh bn vy.
H c nhng c mun bt thnh, cng nh bn, h xng ng thnh tu nhng c m . Hnh phc
ca h cng quan trng nh hnh phc ca bn.
2. Nhn hiu bn b ng tin cy ti mc no?
Nhn hiu k th ng tin cy ti mc no?
Gi s chng ta ang bng qua ng v mt chic xe sp ng chng ta. Trong giy pht y, khi bit
rng s sng ca chng ta sp sa bin i nh mt gic m th c ng chng ta nui gi lng ght
b ai khng? Hay lng luyn i vi ngi no ? Khi i mt vi thn cht mi thnh kin hay s
ci v ca chng ta thng tr nn v ngha. S khc bit gia chng ta v ngi sp b xe ng l h
c ngh r rng hn v lc no h s ra i. Cn ta th khng chng th chy cng trong v th tng
t. C th l ngy mai, hay vi nm na. Ta s phi la b mi ngi v mi th, vy th c ng
nui gi lng ght b hay luyn i khng?
3. Chng ta sng da vo lng tt ca ngi khc.
Mi ngi, d chng ta c bit h hay khng, u c nh hng n cuc sng ca chng ta theo mt
cch no hoc l h sn xut mt ph tng sa xe cho chng ta, hay trng la m lm
bnh cho chng ta n. Nu bn nhn mi s vt di gc ti sinh, th chng ta hin hu t thu
no, di dng ny hay dng khc, th nn mi chng sinh vo lc ny hay lc khc u c lin h vi
chng ta.
Mi chng sinh u tng l ngi gn gi v thn yu nht ca ta, tng gp g ta trn ng i,
tng l m ca ta, tm ra v cho ta n. H cng tng s nhc v gy tn hi cho ta, nhng thng
thng hn l h lm g duy tr cuc sng cho ta. V bt k tn hi no h gy ra cho ta u do
lng s hi. K th hm nay c th l ngi yu hm qua. Chng ta khng bit. l iu c kh nng
xy ra. Hy ghi nh iu ny mt cch su sc.
Nu ti quyt nh dp b bn ng ca ti, th ti khng th lm nh vy m khng c ngi khc: Khi
ti c gng thc hnh kham nhn, nu ti c gi mnh khng gy tn hi ngi no , th chnh ngi
lm ti gin d cho ti c hi thc tp kham nhn. Khi ti c bin lng luyn i thnh tnh
thng thun khit th ngi lm ti b m nh cho ti c hi c gng. Ti khng th no sng
cn m khng c lng tt v s ho phng ca ngi khc.
4. Tt c chng ta u trong cnh ng ging nhau.

Tt c chng ta u au kh nh nhau v mi ngi sinh ra u s cht. Nu ti l mt bc s v ng


trc ba ngi sp cht, ti c th no ni, Mnh s cha tr cho ngi mnh thch thi?. C th
khng c th gi cha ht cho c ba, nhng nn c ngha nh th.
V ti s cht v bn s cht, iu c ngha l mi vt u v thng. Khng c chuyn l mt
ngi no s l bn ca mnh mi mi hay ngi no l k th mi mi.
Chng ta c th thy iu ngay trong cuc sng ca mnh. Ngi m chng ta th yu thng sut
i tr thnh ngi bn tt nht ca ta. Xem ngi no l bn hay th lun lun, khng thay
i th l s m qung ca bn ng. Nhng bn ty thuc vo th cng ging nh phng ng
ty thuc vo phng Ty, m ph thuc vo ngy, trn ty thuc vo di. Nhng g bn lm u
nh hng n ti v ngc li. Ngi ta ni rng, chuyn ng ca mt con bm Trung Quc nh
hng u chiu gi M. C th ca chng ta, nhn thn, v cuc sng ca chng ta u quyn cht
vo nhau. Chng ta khng thng hng, chng ta khng tn ti bit lp, v khng ai t bn cht l bn
hoc th.
5. Hy noi gng nhng bc gic ng.
Khi bn nhn nhng bc v nhn nh c Pht hay ch Jesus, nhn nhng bc tin tri hay bc thnh,
nhng v y c phn bit gia ngi ny vi ngi khc khng? Khng. H khng c thch hay khng
thch. H u mun gip mi ngi nh nhau. Nhng bi php xa nay cho chng ta bit rng nhng
bc gic ng c x vi ngi khc nh ngi m i x vi con mt ca mnh.
Cc v thy cng dy rng c Pht cm ngh v ngi dng cng du thm cho ngi cng nh ngi
cht cnh tay ngi. Ngi thng tt c v mun gip cho h, bi v mi ngi u au kh v mong
mun hnh phc. iu ny i vi chng ta dng nh cc oan, nhng iu y l iu c th. Ti
thy cc v thy ca ti sng cuc i trong trng thi thanh thn. Khng ai n cht tay h, nhng
ti thy h c x vi nhng ngi i x t vi h cng nh c x vi hc tr thn cn.
Khi cc bn thy c chn tng ca ci ti, ci qu gi nht th bn bt u pht trin tu gic.
Khi cc bn thc s hiu s tng thuc ca tt c mi s vt, bn cht ca thc ti, th bn c tu
gic.
Nhng chng c t c gii thot khi kh au? C l l cha. Ci bt thin cn phi
c thay th bng ci thin. Sn hn cn phi c thay th bng s kham nhn hay hiu bit. Luyn
i cn c thay bng tnh thng thun khit. S ghen ght cn phi c thay th bng s thng
yu, chm sc. Tu gic khng thi cha . Tnh thng v t bi s dn n s pht trin kh nng
la chn cuc sng m chng ta mong mun. Khi chng ta t b bn ng, th chng ta thay th n bng
ci g? Chng ta thay ci ti, ci qu gi nht bng vic xem ngi khc l qu gi nht.
Chiu thc cui cng dp tr "ci ti, ci qu gi nht l bt u cng vic cho ngi khc hnh
phc v nhn au kh cho ngi. Bn ng ngh rng mnh nn c ci g tt nht, cho nn nu nh cho
n ci t nht th n s rt lui. Phng php thc tp ny gi l tonglen cho v nhn. Lc u, nu
nh bn tht s thc tp, khng cn phi hng n nhiu ngi, mt ngi thi cng c, c th l
ngi bn yu mn, con ca bn, hoc bt k ngi no bn rt quan tm. Hy hnh dung ngi y ngi
bn cnh; bn hy th ra bng l mi bn phi, v i ra cng vi hi th y l tt c nghip thin v
tnh thng ca bn. Hy cho ngi y mi s tt p khng cht do d. l thc tp tnh thng.
Ri ht vo bng l mi bn tri v nhn tt c ngun gc gy au kh cho ngi y l thc hnh
t bi v cho n nh ngay vo u bn ng.
Lc ny c l c mt s do d - chc chn l nh vy khi nhn vo s au kh ca ngi khc. Nu
ngh ny lm bn s th hy bt u bng cch nhn ly mi au kh trong tng lai ca bn, nhng
kh au m bn s tri qua vo ngy mai, vo nhng tun l sp n, thng, nm sp n, nhng kip
sp n. Hy nhn ht ngay by gi v n ha tan trong tri tim ca bn v i vo bn
cht ca thc
http://vietnamyoga.org

ti.
Chng ta c th dng s thc tp ny li dng nhng kh khn ca chng ta thay v cho chng
lm cho chng ta in o. Chng ta ang nhn lnh qu ca nhng g chng ta gieo nhn trong qu
kh, v chng ta ly lm sung sng rng n s qua i, bin khi cuc i ca chng ta v chng ta s
vt qua n. Ri chng ta c th nh tht s cu nguyn rng mt cht au n hoc s hi, hay l g
i na, cng c th lm cho ngi khc phi gnh chu mt s au kh nh th hoc hn th.
Cc bc tn c xa nay dy rng bng vo nng lng ca t bi th mt cht au kh c th cu
chng ta khi s kh au t hi hn rt nhiu trong tng lai.
Mt cht kh khn v ti chnh c th thay th cho mt triu nm lm con ma i. Mt cht nhc u
c th thay cho mt thi kh rt di chn a ngc. Nu chng ta nhn n theo cch: mnh b tai
nn, nhng mnh vn cn sng, hoc , th mnh b thng, nhng t ra l khng ai lm cho vt
thng t hi hn, th vn s tr thnh khng c g ln nh mnh vn ngh.
Sau mt thi gian hy thc tp vi ngi khc, ngi m bn tht s yu thng, nhng ngi m bn
sn sng lm mi vic cho h khi au kh. Tt c mi au kh s di dng mt m my en
trong tim.
Hi th ca bn ko m my en y ra khi ngi h hay khi ngi ca bn. bn trong tri tim,
bn ng l mt ngn n nh ang chy. m my en i vo v thi tt ngn la y. Ph, th l n
tt, b tiu dit. V nhng ngi y, do bn ht ra nguyn nhn bt thin gy ra au kh v c s
au kh, u s gii thot khi c hai. Thay vo bn cho h s may mn, nim vui, phc lnh, v
tu gic ca bn di dng nh sng. V h s ngp trn nh sng v tr nn sung sng.

BN CNH NGI GI SP CHT


Lama Surya Das
M Thanh dich

Lm th no cho vic thc tp ca chng ta c li ch i vi ngi ang bnh nng ?


Anh c th hiu rng s thc tp t n hin hu, ch cn ch by khng phi trc li trong vic
ny, m ch cn c mt ni cng vi ngi y.
Theo tm linh, chng ta c mt y, ging nh y l im cui cng. Ch cn ch tm, hon ton
ni ny, hon ton tnh thc bao gm mi th. Ging nh c Pht ni, Khi ta gic ng, tt c
chng sinh u gic ng. V vy, y l phn s ca chng ta, chng ta cn phi tnh thc v gic ng
trong kh nng tt nht ca mnh.
Tt c u c lin quan n nhau, t d nh chng ta l mt k ni lo trng trn hoc l tn say ru
hoc st nhn, tt c u c lin quan n mi th xung quanh chng ta. Cng nh vy, l mt v thnh
nhn hoc ch l mt ngi o c, t bi, rng lng cng c nh hng n tt c mi th khc. V
trong nhng giy pht nghim trng mi giy u l quan trng, nhng quan trng nht vn l s c
mt ca chng ta ni , i vi ngi ang hp hi hoc ang ti sanh, c ng th khng ?
Tht l thch ng khi chng ta c mt ngay vo lc y, bi v h cm gic c iu hn mi th
khc ang xy ra xung quanh. Ni , h c th ang rt ch tm. i sng sp sa chm dt ngay
pht y. y l giy pht quan trng nht.
Khi b ni ti vo khong tm mi my tui, b trong vin dng lo. B khng cn tnh to.
B khng cn nh cht g v qu kh. Nhng cng vi b trong pht giy tht l tuyt vi.
Ti nhng ngi trong gia nh rt phin lng v b khng nh ti tng sng u, v lm g. H
c c gng nhc nh b, y l Jeffrey. B nh Jeffrey ch. Anh y sng Php v n y thm
b. B ni ti khng cn bit n nc Php, v khng cn nh n cuc sng ring t ca ti.
Nhng ngay lc y, ti v b ni cng nhau mt ni. Chng ti cng nhau c nhng gi pht th
v. B bit ti l a chu b thng, v ch nh vy. Ti ngh, nu anh tc b ht mi bim ho,
nim tin cng nh nhng tng tng k quc, ch cn nh vy cng tm tt li cuc sng ca hai
b chu chng ti. Chng ti ang cnh nhau, ngay lc ny. Ngay ti y. Hon ton tnh thc.
i din vi ci cht (hoc sanh, hay bt c g s ti sinh cng ch l mt dng thay i thi), s
hin din hon ton ca anh ni c th gip cho h nhiu hn. Anh khng cn phi mang nguyn
quyn nht k cng tc ca anh theo. Vic ny rt gin d v su sc hn nhiu. Nu nh anh khng bit
h, th anh khng th c mt mt cch hon ho i vi h. Bi v y l tnh thng. D nhin nu anh
yu mt ngi, tnh thng l cch su xa nht m c mt cng bn nhau. Tht ra ch n gin l
: Ni y, chng ta ang cng v tr ; thi gian, khng gian v tn a chng ta n bn nhau,
ngay lc ny, ngay ti ni y.
Tt c u ngay ti ni ny. Chng ta ang ni ny. Khng cn chng trnh g sau khi m tr vo
i hc. Khng cn thm nhng cu chuyn v qu kh hay tng lai. Ch l ngay ti y, lc ny. Ch
http://vietnamyoga.org

c vy. Tht l khng th tin ni. Ti ngh rng, iu quan trng l s hin din n gin, thnh tht t
ni su thm ca tm hn, trng thi. Khng phi n t nhng chng trnh, thit k tm linh, sch
kinh c bit. ng chng minh g v chnh anh ht. Hy c mt ngay lc y mt cch su xa nht. y
l s thay i. Sau l thi gian hi phc ; ti gi l hi phc. H d nhin s cht, nhng m anh
ang cha tr tm hn h, v c tm hn ca chnh anh. C th s c s khuy kho v hng n su xa
t vic ny. Hy gip h ra i d dng h c th n ni h cn n. Hy lm mt nhn chng thc
cho h, bng cch tn trng v tin tng h nh anh tng tin tng.
Ngha l chng ta phi chp nhn bt c g ang xy ra ; khng c nh tr hay chng li. Ti cho
rng lm vic vi ngi gi, sp cht l mt trong nhng thc tp tt nht cho vic pht trin tm linh
nu ni mt cch ch k. y cng l mt c hi v l mt c n. N ging nh darshan : mt ci
nhn v thc ti, ca i sng v ci cht, s gp g ti hu. Chng ta cn phi chun b sn cho vic
ny.

Bnh tm thn v Thin nh


Dr. Dhananjay Chavan
Dch gi: M Thanh

Hin nay, th gii ang c s ri lon, khng hiu bit, tranh ci v bnh tm thn, thin nh v s
lin h gia hai ti ny. Cc chuyn gia v sc kho th cht v tm thn cng khng hiu r phm
vi ngh nghip ca h. H cng khng hiu ci g l thin nh. Bi vy i vi mt ngi bnh thng
h s rt bi ri.
C hai ch tm thn v thin nh cng mang nhng ho quang thn b. Ni tm li, bnh tm
thn l mt khoa hc rt mi m, cha n trm nm, trong khi v s cch thc thin bt ngun t
thu xa xa. Tuy vy, i lc c li tuyn b l thin nh khng c tnh cch khoa hc. Tht ra, thin
nh l mt mn khoa hc, mt phng php c thc tp v hon ho ho my th k v trc bi
cc khoa hc gia v tinh thn v th cht, bi cc v Rishis, Munis, v cc v Pht. Sau rt, khoa hc
l g? Khoa hc l s quan st mt cch khch quan v s phn tch cc d kin, v s ng dng.
Khoa hc tm kim bit s tht. Chng ta s thy trong bi x lun ny, da c vo tiu chun tn
thi, thin Vipassana (Minh St) tht l mt mn khoa hc.
Ngi ta thng ngh n bnh tm thn l mn khoa hc chuyn gii quyt nhng tm thn bt bnh
thng. Nhng s chnh xc hn nu s dng t hnh vi thay th cho hai t tm thn trong vic
nh ngha, bi v bnh tm thn nh ngha l Mt mn hc v hnh vi bt thng. By gi, nh
ngha s bnh thng th tht l mt nhim v kh khn. Bnh thng ni chng c ngha trung bnh .
Hnh vi m ch nhng hnh ng thuc v li ni hay vc lm, nh hnh vi ni nng, hnh vi x s.
Trong mn hc v bnh tm thn v tm l, cch suy ngh c nghin cu ch bng mt kt lun sau
khi nhng hnh ng v li ni, vic lm c th hin. Mc ch ca cc mn khoa hc ny l
gip sa i hnh vi ca mt ngi tr li bnh thng (thng thng ngha l s trung bnh.) Chng ta
cng c th s dng mt nh ngha tn thi cho bnh tm thn nh: Mt phng thc p dng mn
khoa hc v thn kinh cho vic cha tr bnh tm thn ca mt nhm bnh nhn tm thn. Tht ra ngay
t ban u, phm vi ca bnh tm thn khng c nh ngha ng n. Kt qu cc bc s chuyn
mn v tm thn thng ch cha cho nhng bnh tm thn th yu. Trong nhng nm 60 v 70, cc
bc s v tm thn phng Ty u thc hnh phn tm l hc. Nhng bnh nhn ca h thng
khng c nhng triu chng, vn nghim trng; rt t bnh nhn b lon tr. Trong khong thi gian
ny, trong tm thn hc c n tng l bnh tm thn c th cha tr tt c nhng vn kh khn ca
con ngi. Nhng thc t th tm thn hc khng ng gp c g quan trng, trong s hi ho ca x
hi ni chung, ngoi tr gip c cho mt s t bnh nhn.
Cc bc s tm thn hc c l tr dn dn hiu c bin gii ca bnh tm thn khng bao qut
song song cng vi hot ng tinh thn ca mi con ngi. S hiu bit ny l mt ngha to tc, bi
v n gip cho bc s tm thn hc v mt ngi bnh thng nh ngha phm vi ca bnh tm thn.
http://vietnamyoga.org

S thiu hiu bit v iu ny ca mt ngi bnh thng to nn nhiu vn kh khn khc nhau.
Th d, i lc bc s tm thn c mi xem bnh, trong khi bnh y li khng thc v tm thn, bt
ngun t s tin tng, i hi v l, rng bc s tm thn hc phi bit ht mi vn lin quan n
thn tr. Ngc li vi quan nim hiu bit ht ca bc s tm thn hc, mt khc ca ng tin l s
thiu hiu bit ton b v mn c bit ny, k lun c vi thnh phn chuyn gia v mt sc kho, vi
kt qu l ngay c khi cn thit v c li ch ngi ta cng khng chu tm n s gip ca bc
s tm thn.
Trong thi gian va qua, bnh tm thn gia nhp vo mt chuyn ngnh ca y hc, vi trng tm
chuyn tr nhng bnh tm thn nng. iu ny xc nh li vai tr ca bnh tm thn nh l mt
mn khoa sinh hc, v bc s tm thn hc hin nay gi vai tr thch hp hn, h l nhng chuyn
gia tr liu v ri lon sinh hc v tm l. iu ny khng c ngha l vai tr ca bc s tm thn ch
gii hn trong vic vit toa thuc; bc s tm thn cng s dng nhng phng thc tr liu khc nhau.
Nhng ngy cng nhiu, cc bc s tm thn bt u t thu hp chuyn ngnh ca h : tr liu nhng ri
lon thn kinh nng. Nhng iu kin gip vic tr liu cho cc bc s tm thn l trang b y
dng c, v tay ngh cao. Cc bc s tm thn c hun luyn gii quyt cc hnh vi bt bnh
thng . Trong nhng trng hp cn bnh gn vi hnh vi bnh thng ( hoc trung bnh), hiu qu
ca vic tr liu tm thn khc nhau rt xa gia vic tr liu v phng cch tr liu .
WHO - World Health Organization (Hi on Sc Kho Th Gii) lin tc c gng ci thin tiu
chun chn on cho cc bnh tm thn. Lit k danh sch cc chng bnh quc t (International
Classification of Diseases ICD-10) l mt bc tin quan trng. Ngi ta ang c gng phn
ranh gii mt cch h thng trong lnh vc bnh tm thn. Vic ny gip cho cc bc s tm thn c th
ch tm n mt s nh dn chng c bit, gip cc nh nghin cu tm ra nhng phng thuc
cha cc chng bnh ri lon tm thn v c th bo v dn chng khi b gn cho ci tn bnh nhn
tm thn. Tuy vy, ranh gii vn cn m h. K c mt bc s tm thn gii i lc cng cm thy kh
khn khi phi quyt nh nn cha tr mt bnh nhn c bit no , hay l cho rng ngi y khng
cn s tr liu.
Mi ngi u chu au kh t nhng iu bt hnh khc nhau. Khi i din vi nhng vn thng
mi, mt ngi c th d ni gin, trong khi ngi khc th nghing v s bun ru. Trong nhng lc
ny, mt c nhn c th ni l khng b bnh tm thn. H c th c li ch t li khuyn, s nng
ca bn hay thn quyn, hoc l bc s tm thn. K c nh vy, trong cuc sng, mi con ngi
u lun b dnh cht vo cc cuc th thch, v au kh c lin tc xy ra.
Mt ngi phi lm th no khi i din vi nhng kho khn trong cuc sng? Mi mt c nhn cam
thy au kh khi g p phai nhng vi c khng mun vn xay ra va nhng vi c mun thi khng thanh; khi
kim giai phap u y?
mt ngi co c v t ma ho khng thich, ho c mt i v t gi ho thich. Tim
hiu, thm do cho n t n chiu su cua no
Tm thc la mt nguyn nhn chanh. Chung ta cn phai tim
co th iu khin no giai quyt cac kho khn cua chung ta. y chinh xac la mt mn khoa hoc
cua thin i nh. Thin i nh la mt mn khoa hoc nghin cu v hi n tn g tm thc va v t cht. Mn
hiu v tm thc mt cach gian tip va chi trong pha m vi co th khao sat c
tm thn hoc chi tim
hiu
qua nhng hanh vi t li noi va vi c lam. Trong mn khoa hoc v thin i nh, tm thc c tim
mt cach trc tip. Mn khoa hoc ny a c thc t p cung khp x n t thi xa xa.
S th t tt ca cac han h ng u bt ngun t tm thc. Nhng khng phai tt ca nhng gi xut hi n ni
tm thc u biu l qua li noi hay c chi. Nhng hanh ng dng nh la tng xng co th bt
ngun t nhng y mun thm kin khac. Thi du, mt ngi ng cht trn khi thy mt con rn co th co
hai ly do cho han h ng ny. Co le anh ta qua s hai ; ho c anh ta co th rt bin h tin h va ng yn
khng lam con rn s, ho c quan sat con rn. Tng t nh th, mt ngi co th cho ke ngheo mt

ng ba c, vi tm ln g t bi; ho i cho khut mt, ho c cho nhng ngi khac khng xem anh
ta la mt ngi keo kit.
V th, vn trc nht l rt kh gii thch mn tm thn hc, chiu theo cc kt qu v tm thc
bt ngun t li ni v hnh ng. Tm thc cn c tm hiu trc tip. Mt vn khc l cc kt
qu ca ci c gi l thuyt nh nguyn ca Descartes, s phn chia tu v tm v thn. Trong
mt thi gian rt lu, cc ngh y khoa chuyn mn v thn th, b qua vic tm hiu v tm thc. V
khi cc bc s tm thn hc bt u tm hiu v tm thc, trong bt c phng cch no, h bc b thn
ngi. Ngy nay, tm quan trng ca phng php gii quyt vn c tnh cch thnh thin c
chp nhn. Tuy vy, khng c mt phng thc thm vn no c y , khng c s hiu bit thch
ng cho s tng tc gia tm thn v vt cht, vi kt qu l c rt nhiu l thuyt, nhng t d kin.
Hin tng thn-tm khng c tm hiu mt cch ng n.
Nhng vn ny c gii quyt xuyn qua s hiu bit ng n v thin nh. Ch thin nh
rt a dng trong nhiu nh ngha. Trong ting Anh, t ny c s dng mt cch thoi mi ch
n vic suy ngh v mt ci g . Cc t in nh ngha l trm t mc tng : luyn tp tm
thc trong s trm mc, chuyn ch n mt ch ca s trm mc ; suy ngh, suy t v nghin
ngm. Khi chng ta ni n thin y, chng ta khng s dng t ny trong ngha chn ngt .
Bc gic ng, c Pht Gotama, s dng t bhavana din t nhng thc tp v s pht trin ca tinh
thn. T ny y dc dch i khi l thin nh. Thin ni v nhng thc tp c bit cho tinh thn,
nhng phng thc chnh xc ch tm v thanh tnh ho tinh thn. Khi chng ta s dng t thin
nh y, chng ta s dng t ny trong ngha chuyn mn ny. Hu ht trong cc ngn ng n
, c nhng t rt c bit dnh cho nhiu loi thc tp thin khc nhau, bi v n c mt truyn
thng phong ph v thin. Nhng t nh dhyana, japa, traa.taka, saadhandaa, vipassanaa,
(vidarshanaa), bhaavanaa, v..v..., ni v nhng loi thc tp khc nhau. Ni chung, thin l mt thc
tp v s ch tm ca tinh thn v nhng i tng khc nhau. Bi v s ch tm ca tinh thn l iu
kin trc ht cho bt c mt nhim v no, l mt nhn t rt quan trng trong vic khm ph hin
tng thn tm. S ch tm c th thc hnh vi v s i tng: Mt thy, tai nghe, s tng tng,
li ni, v..v
Bc Gic Ng cho chng ta mt i tng k diu ch tm, hi th t nhin ca chng ta. Khng
ging vi nhng i tng khc bn ngoi hoc khng c lin quan trc tip n tm thn ca chng
ta, hi th l mt i thng c nhiu tin li. Hi th trong ta v lun lun hin hu t lc sanh ra
cho n lc cht. y l mt thc t hin nhin, r rng. Hi th thc v v thc, c ch tm v
khng ch tm. Nhp iu ca hi th lin quan mt thit n trng thi tinh thn v bit r u no
ang xut hin ni thc, k c s lon ng nh nht, cng lm nhiu lon nhp hi th. Chng ta
khng th tm thy mt i tng ch tm no khc hn l hi th, v hi th lin quan mt thit vi
hin tng thn-tm v nht l qu d dng cho vic quan st.
Tuy vy, s ch tm khng phi l mc ch ca thin nh ; n ch l mt dng c. Dng c lm g
?
y chng ta gp ci kh khn th ba v nh ngha ca thin ni khoa hc tn tin. Bn chn l
huyn diu v kh rt n gin, hp l v ph dng: au kh hin hu; n c mt nguyn nhn; nguyn
nhn ny c th b nh tn gc v c con ng dnh cho vic nh gc au kh. Tuy nhin, nhng
chn l ph dng ny khng c cc bc s tm thn hc tn tin hoan nghinh, v tm l hc ch trng
nhiu n ti sao hn l lm sao. Thi tm kim nh ngha trong khi khng hiu cht g v c
cu cn bn ca thc t, lm cho kh hiu hn l nng cao s hc hi v cc vn tinh thn ca con
ngi.
Vic pht trin v s nhn bit su sc v bn th t nhin ca mt c nhn. N khng c nhng gi
http://vietnamyoga.org

thit; ch l s quan st. y l cch thc tin hiu kh khn ca chng ta l au kh v gii quyt
vic ny. Kh khn chung ca mi ngi cng ging nh th, v thuc gii cng ph dng. Trong
Vipassana, chng ta hc quan st nhng cm xc ca chnh chng ta mt cch khch quan. Cc cm
gic l a im gp mt ca s tng tc thn mt gia thn-tm. Xuyn qua cc cm gic xut hin
ni thn, chng c cm nhn ni tinh thn. Mi mt ngi trong chng ta l mt khoa hc gia ca
thn v tm. Chng ta c s hiu bit trc tip. Bc Gic Ng trnh by bn giai on cn bn ca
tinh thn (tm): thc, nhn bit, cm th v nhng iu kin. V mt tr thc, khng c ngi no
phi chp nhn nhng giai on ny; chng s tr nn r rng mt khi chng ta bt u kim nghim
c chn l ni ti.
Khi chng ta hc quan st c cc cm th ni ti, theo kinh nghim, vic ny tht r rng l chng ta
tip tc phn ng theo nhng cm th ny. Cc cm th l cn bn cc iu kin, m hnh c ca
ham mun v ght b tng trng. S khm ph su sc ny l tr ct cho vic gii thot, m Bc Gic
Ng a ra. Chnh iu kin ca chng ta lm cho chng ta mi au kh, v chng s b nh b tn
gc bng cch thc tp quan st i tng ca cm th. Pha m vi cua khoa tm thn hoc gii ha n vao
mt s nho dn s. Nhng thin Vipassana th ph bin bao gm tt c mi mt hot ng v tm thn
ca con ngi. Khoa tm l hc ng tm hiu hon ton v hot ng tinh thn ca con ngi, nh
chng ta bn qua, y l mn khoa hc v thi c x, v nh vy n b gii hn. Thi c
x trong ngha ny c nh ngha nh bt k mt hnh ng phn ng no cng c th b quan st
bng cch ny hay cch khc. Lun im l hnh ng , khc vi tm thc, ngh hoc cm gic, c
th b quan st v nghin cu. l y, ngi quan st lun l ngi ngoi cuc, mt ngi khc.
Cc tm l gia hin i tin tng rng thi c x l con ng duy nht m cc s kin tm l ni
ti c th c nghin cu k.

Ci Nhn Ca Thin V Nn Gio Dc Hin i


Masato Mitsuda

Nn gio dc ni c tnh cht cng nhc, trong khi nn gio dc ngm khng c ng li c nh. Vi
Thin Pht gio, nn gio dc ngm hay thc hnh, khng phi l thp km hn nn gio dc ni. V
thc hnh t do khi nhng h thng quy lut, ngi hc c phm vi ln hn v c th c hng
v hiu r gi tr ca c nn hc vn ni v vic thc hnh trong i sng hng ngy. Mt ngi ch
b li ko mt cch cch m m theo con ng hc vn ni hay sch v nh mt mt na cn li.
Kt qu l s hc ca ngi ch hon tt nm mi phn trm.
C nhiu bi vit v sch v Pht gio c xut bn trong nhng nm gn y, nhng nhng bi
cp n quan im gio dc ca Pht gio th ng l him hoi. Trong bi ny, ti mun trnh by v
ci thy ca Thin i vi nn gio dc hin i. Gio dc Pht gio c mt lch s di lu v nhiu
phc tp. Trong nhng th k u (400 trc Ty lch 800 sau Ty lch), cc tu vin Pht gio n
v Trung hoa hat ng nh nhng trung tm gio dc gii lut, kinh in v nhng mn khc
c ging dy. Nhiu ngi, nam cng nh n, c Tng gi cung cp s gio dc, i sng an
ton v phm gi. Tm linh v i sng m phm lun lun c kt hp trong nn gio dc Pht
gio. Nn gio dc hin i tr thnh mt chng trnh dy ngh nng cao li ch v ti chnh.
Ch ngha t bn, khoa hc v k thut to ra mt ci nhn mi v th gii; hun luyn ngh nghip
tr thnh ch yu cho cuc sng ca mt ngi hn l vic rn luyn tinh thn. Ngy nay, hu ht sinh
vin u quan tm n vic tm kim s n nh ti chnh v thu hoch vt cht. Ngc li vi khuynh
hng ny, gio dc Thin khuyn khch ngi hc tm kim s n nh tinh thn. V Pht tnh l
khuynh hng t nhin ca con ngi, gio dc Thin hng dn ngi hc hiu c nhng khc
khuu ca cuc sng, a h tr v vi con ngi bit lng nghe, c tm t bi, thng cm v sng mt
i sng qun bnh.
I. Gio Dc Trong Tu Vin
Lch s gio dc c t lu v phc tp. Chng hn cc nc Ai cp v n c, gio dc chnh
yu nhn mnh vo o c, thin vn v kin thc v tn gio. Gio dc thi ch gii hn cho vua
cha, nhng ngi cm quyn, chin s v tu s. Trong thc t, ch nhng ngi trong gii thng tr
mi c tham d vo nn gio dc. Dn dn vic gio dc thay i chu v chu u khi nhiu
ngi hn, gm c nhng thng dn, c tham tham d vo nn gio dc. n , ngay c nhng
ngi khng c chm n (tin dn - giai cp thp nht sng ngoi l x hi) v n gii cng c
cho php gia nhp Tng on Pht gio v uc cho c hi hc tp, v nhiu ngi trong giai cp b
p bc tm thy s an ton trong Tng on. Ln u tin vo khong th k th t trc Ty lch,
ngi Pht t thch thc h thng giai cp cng nhc ca x hi n khi cc tu vin mc ln nhiu
ni trn t nc ny. Tu vin cung ng mt i sng cng ng trong tng v ni hc hi v gii
lut, v c dy kinh in truyn ming t cc v thy c gi l acarya.
Khi Pht gio tr nn ph cp v c chp nhn, s lng tu vin cng tng ln. Nhng trng i
hc Pht gio ni ting nht l Nalanda v Valabhi min ng v min Ty n . Cc trng i
http://vietnamyoga.org

hc ny v nhng tu vin khc c h tr bi nhng thng gia giu c v s tr cp ca hong gia.


Nalanda ln n tt nh huy hong vo th k th by. Ngi Huyn Trng ving n t nm 626 n
nm 646 v hc ti Nalanada ghi li rng i hc Nalanda, s ging s l 1,500 v v s hc vin l
10,000. Mt v tng ni danh khc ca Trung hoa l ngi Php Hin ving n t nm 671 n nm
695 ghi li rng trong cc tu vin, ngoi vic hc kinh in, cc mn nh vn phm ting Phn, lun l
hc n , v siu hnh hc cng c ging dy. Ngoi ra, ngh thut Pht gio v y hc cng l
nhng mn hc ch yu trong chng trnh gio dc Pht gio. n th k th by, i sng trong tu
vin ca ch tng v ni bin i tr nn phc tp i hi h phi phn u mt cch c s phm hn.
C th cho rng ch ngha kinh vin Pht gio bt u thi k ny.
Cc tu vin Pht gio Trung hoa bt u xut hin vo th k th nht khi Pht gio c chp nhn.
Trung tm Pht gio ni danh l Lc Dng c hnh thnh vo phn t cui th k th nht. V tng
c bit n v c tn knh nhiu nht Lc Dng l An Th Cao. Ngi l ngi Partian (mt
phn ca Iran ngy nay) thuc ging di vng gi. An Th Cao n Lc Dng vo khong nm 148.
Ngi dch kinh, phn ln l v Thin nh nh tm, thin qun, phng php iu khin hi th sang
Hn vn. Trong s nhng ngi ngoi quc cng s vi An Th Cao c ngi Chi Lu Ca Sm, mt
ngi gc Seythian, n lc Dng vo khong nm 167 v cng l mt nhn vt quan trng. Khc vi
An Th Cao, ngi Chi Lu Ca Sm chuyn dch cc kinh v Bt nh.
Gia th k th nht v th k th nm, Trung hoa c mt s tng s ch yu l dch kinh. Thm vo
, tng s Trung hoa c c hi hc v Ph , Thin vn hc n , Ton hc, v nhng khoa hc
huyn b t nhng v tng ngoi quc sng Trung hoa. Ngi Cu Ma La Thp (413) cng a vn
hc n vo Trung hoa. Cc tu vin t iu hnh nh nhng vin i hc. Khi gia nhp Tng on,
tng v ni c nhn mt nn gio dc nhiu mc t thp n cao, song song , h thot khi
nhng bt cng ca x hi v c x hi knh trng. Tuy nhin, gio dc tu vin c mc ch cao c
hn, l hng dn s chng nghim su nht v ngha hin hu ca con ngi. Mc ch chnh
ca gio dc v thc hnh Pht php l lm cho s chng ng tr thnh hin tht.
II. Ci Nhn Ca Thin V Nn Gio Dc Hin i
1) ngha ca gio dc trong Thin
Mt cch tng qut, gio dc c hai hnh thc: gio dc ni c dy trong cc trng v gio dc
ngm. Gio dc ngm c nhiu hnh thc. c th trong mt qun sch, t hc mt ngn ng, hi ngh
chuyn trong s lm l mt s v d v nn gio dc ngm, c thc hin p ng s thch v
nhu cu c nhn. Ci p ca nn hc vn ngm l n chy cng i sng ca mt ngi.
iu kin ca h thng gio dc hin i c bit khc vi nhng th k trc. Gio dc ni trong thi
hin i l mt k ngh t . Sch, hc ph, v nhiu loi kim tra, tt c u tn tin. Ngy nay, sinh
vin vo hc i hc ch yu l tm ci li v ti chnh v a v x hi m vic hc em li. Quan
im ca ngi hc c chp nhn nh l mt vic t nhin khi m ch ngha t bn, khoa hc, v
k thut bt u to nn mt trt t mi ca th gii; c ngha l s hun luyn ngh nghip tr thnh
thit yu cho i sng ca mt ngi hn l nhu cu v tinh thn. Cuc Cch Mng K Ngh xy ra
vo th k th mi chn thay i mc ch ca gio dc trn ton th gii. V cuc Cch Mng K
Ngh to ra nhiu lnh vc ngh nghip, s ngi cn hun luyn v ngh nghip nhiu hn. Mc ch
vic gio dc trng v vy buc phi sa i ph hp vi nhu cu. Trc khi c cuc Cch
Mng K Ngh, quan tm ca gio dc l hc v nhn vn, nhng sau cuc Cch Mng K Ngh,
nhng vin o to v khoa hc tr thnh n hong ca gio dc. Kt qu l h thng gio dc hin i
b nh hng ln lao bi nhng tc nhn kinh t v k thut, gy kh khn cho nhng ngi tp trung
vo mt nhn vn ca nn gio dc.

Khng nghi ng rng nn gio dc ni tr thnh phng tin bo m iu kin ti chnh. Nu


s n nh ti chnh khng c bo m, con ngi hin i b buc phi sng trong giai tng thp
ca x hi. V vy, bo m mt i sng vt cht, ngi ta phi phn u nh trng v ni lm
vic. Ngi ta phi lm vic sing nng hn v nhiu gi hn, buc phi dng thn vo nhng xo
thut gi c vic lm. Tuy nhin, con ngi cng phn u cho ca ci vt cht, th cng c t th
gi cho bn thn; v kt qu l con ngi nh mt c hi pht trin ni tm, nn tng ca c t bi,
s hiu bit v lng thng yu. Di con mt Thin, ngi sinh vin ngy nay l chuyn vin trong
vic tm thy li lm ca ngi khc v ca x hi, nhng tht bi trong vic soi ri chnh mnh. H
thng gio dc hin i tht bi trong vic gio dc sinh vin tr nn nhng con ngi c cm xc,
bit chia s, v im m. Kt qu l nn gio dc hin i ch tr thnh mt tin trnh, thay v l
s chuyn ha tnh nhn bn ca mt con ngi.
Ngi Lm T (vin tch nm 866), mt trong nhng Thin s ni bc vo thi ng c li khuyn v
mt s gio dc l tng nh sau. Ngi ni: Ngi hc khng n li lm ca k khc; ngi
tha thit tm cu kin gii bn trong. Khi hon ton r rng v kin gii chn tht, th l xong vic.
iu ngi Lm T dy l ngi hc phi khng ch trch nhng iu kin ngoi i, cng khng ph
bnh nhng khuyt im ca ngi khc. Ngi Lm T miu t mt cch r rng t th ca Thin trong
vic gio dc. Rn luyn c ngha l tm kim ci thy chn tht khng phn bit gia tht bi v thnh
cng, giu v ngho, ng v sai. Do trong Thin, ch gio dc nn c hiu l tm kim Tm
khng phn bit.
Tm kim Tm khng phn bit l mt hnh thc gio dc Thin. Trong Thin, cng n c th c
dng dy ngi hc tm thy Tm. Tuy nhin, cng n khng phi l phng php gio dc thng
thng. Cng n l mt dng c khi dy ci thy khng da trn l l, nim v ngn ng. T B
t Ma v sau, mn nh Thin c rn luyn khng da vo ngn ng v vn t. Do , trong
vic hc Thin, ngi hc c dy bng phng php khng-dy. Ni cch khc, c v suy ngh
khng c coi l hnh thc tt nht trong phng php gio dc. D nhin iu khng thc t i
vi hu ht cc ngi thy trong nn gio dc hin i. Tuy nhin, c mt kch thc khc trong cch
gio dc ca Thin, l t mc khng-dy a n phng php dy bng thn gio. Mt ngy
n, c Pht ngi xung trc i chng, ngi khng ni mt li, ch a ln mt a hoa. C ch b
mt i chng hon ton khng hiu. Ch c mt ngi l ngi Ma Ha Ca Dip hiu c ca c
Pht, ngi khng ni mt li m ch mm ci. Gio l vi t v su xa ca c Pht khng c by t
bng nim, cng khng c dy bng li. n gin ch l c Pht thc hin phng php
khng-dy v dy bng thn gio. iu c Pht thc hin khng phi l mt phng php gio dc
khng bnh thng. Mi ngi u hiu ngha cu phi thc hnh iu ging dy, hoc phi thc
hnh iu hc c. Phng php dy l phng php rt t nhin trong Thin.
2) Thin c th gip g cho nn gio dc hin i?
Cc s gia ng rng i sng hin i c nhp nhanh hn nhng th k trc. Mi s u i
hi chuyn ng nhanh; s vic phi c thc hin trong thi gian ngn nht. Hu ht khng c ngi
no chy xe trn xa l hay ng ph theo di gii hn vn tc; mi ngi u mun chy nhanh hn.
C mt h thng giao hng trong m, v c mt h thng ngn hng cp thi phc v 24 gi mt ngy.
Mt in th c th gi i trong mt ci nhy mt. Nhng iu ny r rng l tin nghi. Tuy nhin, s
tin nghi khng lun lun cung cp cho con ngi hin i mt i sng tha mn v tr tu v tinh
thn. Trong cuc sng bn rn, con ngi chy theo ht s vic ny n s vic khc, v thng xao
lng nhng mi tng quan con ngi. i vi i sng chuyn ng nhanh chng hin i, Thin
khuyn chng ta tp trung nhiu hn vo yu t con ngi ca i sng. Ni cch khc, con ngi nn
tm v vi ni tm, thay v c chy ua theo cc s kin v ca ci vt cht.
http://vietnamyoga.org

Trong mt ngha, tm v vi tm c ngha l tm nhiu thi gian hn cho chnh mnh, thay v dng
thn vo mt li sng bn rn v tn ph. Bng cch cho php mnh c nhiu thi gian hn, con ngi
c th c c tm thc yn tnh v an bnh. Tm thc an bnh khng ging nh trng thi li bing
hay bt quyt; tm thc ny khng b quy ry bi mi trng bn ngoi thng lm cho con ngi
khng chu ni tnh cht hn n v hung hng ca i sng hin i. Ngi c tm thc an bnh lm
ch c tinh thn ca mnh. Ngi thy c nhng bnh hon ca x hi, khng b li ko vo
nhng vn ca x hi.
Nhiu vn hin nay cch ny hay cch khc c nguyn nhn t vic c qu nhiu ngi tham gia
vo qu nhiu hot ng. Khi tnh kiu cng v bn ng c ha trn vi nhiu hot ng, mt tnh
trng khng th iu khin s xy ra. Hai mi ba quc gia nhng tay vo cuc th chin th hai
gii quyt vn bng vic tiu dit ln nhau, v kt qu l trn 53 triu ngi b git cht. Thin Pht
gio a ra mt gii php cho s in r ca thi hin i. Gii php l tr nn quan tm v c
chn la trong nhng sinh hot hng ngy. Bng cch ny, con ngi c th tm thy nhiu thi gian
hn cho vic t vn v suy nghim. Thin Pht gio bit rng bng cch hiu thu nhng khc khuu
ca cuc sng khng on trc c, con ngi s c c hi tm thy Tm ca chnh mnh, cng l
Tm Pht.
Tm, hay Tm Pht, khng phi l ci tm c bit, nhng n c nh hng c bit lm cho mt
ngi nhn ra s quan trng ca mi s vt hin hu v mi tng quan ca chng. thc v s
tng lin gip con ngi ha gii s ganh ght, bt cng, kiu cng, tht vng, lo u v nim vui vo
mt trng thi cn bng, a con ngi nhn ra v sng trong cnh gii hon ton ha iu ca cuc
sng. Bng Un (740-808) trnh by r rng ct ty ca gio dc Thin trong bi k sau y:
Vic ngy khng g khc
T nhin ha hp cng
Khng c g ly, b
Chn chn mc thong dong
Chng ku ca tm
G ni my bi khng
Ba ci v gnh nc
Diu dng vi thn thng.
(Nht dng s v bit
Duy ng t ngu hi
u u phi th x
X x mt trng quai
Chu t thy vi hiu
Khu san tuyt im ai
Thn thng tnh diu dng
Vn thy d bn si.)
C s Bng Un sng trong i sng th tc ging nh tt c mi ngi, nhng v nhng nm cui i,
mt ngy n ng cht tt c tin nong ca ci ln mt chic ghe v em xung sng, lm nh vy
gii thot ng ra khi ca ci vt cht. Bng Un khng ch tng kh ca ci vt cht, ng cn dng
dng i vi vic ngi i xt on v ng. Ci ng bn trong hp thu mt cch thnh tu ci hin
hu bn ngoi. Tuy nhin, Bng Un khng t b i sng. Cuc sng ca ng n gin hn, v ng
thc hin nhng cng vic cn bn cho cuc sng con ngi, ng lc ng sng mt i sng gii
lut, p v cao c.
S khng bm vu vo ca ci vt cht ca Bng Un i vi con ngi hin i c v cc oan, v

cch sng i sng tm linh ca ng c th khng thc tin i vi ngi thi nay. Gii php l tm
mt con ng trung o gia i sng vt cht qu ng v loi i sng y cm hng ca Bng
Un. Cuc sng ca ng khng nn c hiu lm l mt i sng khng sn xut; ng ni: Nhng
sinh hot hng ngy ca ti khng c g khc thng. Tht t i sng ca ng khng c g khc vi
i sng ca nhng ngi khc. iu Bng Un lm v iu nhng ngi khc lm nn tng ging
nhau, ch tr vic Bng Un th khng bm vu, khng ct t s kt ni vi s vt xung quanh, trong
khi nhng ngi khc th bm vu vo s vt v kt ni mt cch cn ct.

III. Kt Lun
Thin Pht Gio nhn thy s cn thit ca mt nn gio dc ni. Chng ta khng nn qun rng trong
nhng th k trc, tng s dch v hc hi kinh in, ch tng v ni tip nhn nn gio dc tn gio
ra mt cch nghim khc theo gii lut. Kt qu ca vic o luyn tn gio khng trnh to ra mt
loi a v trong x hi, cng nh hu ht sinh vin ngy nay mun c s n nh ti chnh v a v x
hi bng vic hc. Nhng Thin Pht Gio khng cm thy e thn khi ch ra kt qu bnh hon m h
thng gio dc hin i to ra. Gio dc tr thnh cuc ua tranh qu mc, v gio dc lm cho
ngi hc tr thnh nhng con ngi ly mnh lm trung tm v tranh cng, nhng ngi tht bi trong
vic hiu c thc cht ca con ngi. Nhng th k trc, nhng tu vin n v Trung hoa cung
cp cho ngi hc s hng dn tm linh c coi l nn tng ca vic gio dc; tri li, nhng i
hc ngy nay t trng tm vo vic hun luyn ngh nghip hn l gio dc v tinh thn. V vy,
ngi hin i c khuynh hng nhn vn tinh thn qua con mt vt cht, v d khi ngi ta hi
bin lai ng gp t thin ca ti c c tr vo tin thu hay khng? v.v.. Tht d hiu l do v
sao rt nhiu ngi ngy nay phn nn v mi chuyn v nh mt si dy lin lc vi th gii tinh
thn. Mc tiu ca gio dc Thin Pht gio l kt ni con ngi trong ton th gii. Con ng
lm ha iu mi ngi vi th gii l khuyn khch mi chng sanh tm thy Tm mnh. Ngi hc
c khuyn khch hc v nim khng-hai ca Pht gio; giu v ngho, c hc v tht hc, vui v
bun, thnh cng v tht bi l nhng mt khc nhau ca ch mt ng xu. Hiu thu tinh thn khnghai, con ngi c th tin bc trn con ng tm linh khng im cui. Do , hc Thin l lm
mt s chuyn ha cho c mt i ngi.
Kt qu ca vic hc Thin l mt ngi c hc biu l tm t bi ra khi gii hn bnh thng; mt
ngi c hc l mt ngi c tm hn rng m khng gii hn, v s nhn nhng khng g snh.
Nhng c tnh ny s n bt ng khi mt ngi tm thy Tm ca mnh, hay Tm Pht. Nh vy, r
rng trong gio dc Thin, tip nhn nhiu d kin hn hay ch hc theo qui c khng c coi l
mt li gio dc tt. Gio dc xu a n hu qu l sn sinh ra mt con ngi coi trng bn thn, c
ci nhn cng nhc i vi ngi khc. c, vit v kin thc qui c l cn thit, nhng gnh nc
v ba ci nh Bng Un cng tt. Ni cch khc, i sng ca mt hc gi v i sng ca mt
ngi ti x xe byt u c ngha v thit yu ngang nhau cho tt c chng sanh.
Nn gio dc ni c tnh cht cng nhc, trong khi nn gio dc ngm khng c ng li c nh. Vi
Thin Pht gio, nn gio dc ngm hay thc hnh, khng phi l thp km hn nn gio dc ni. V
thc hnh t do khi nhng h thng quy lut, ngi hc c phm vi ln hn v c th c hng
v hiu r gi tr ca c nn hc vn ni v vic thc hnh trong i sng hng ngy. Mt ngi ch
b li ko mt cch cch m m theo con ng hc vn ni hay sch v nh mt mt na cn li.
Kt qu l s hc ca ngi ch hon tt nm mi phn trm. Xin ng coi nhng gi ny l
nhng li ph phn; hy coi l mt s khuyn khch vic thc hnh v bit tn vinh nhng s vic
thng thng hng ngy hon tt nm mi phn trm b khim khuyt. V nh vy,http://vietnamyoga.org
vic hc s tr

nn hon ho hn.
Th Gii dch (Zen Buddhist Perspectives on Modern Education.)

CM N TUI GI
* Cm n tui gi cho ti nhiu c hi nhn li qung i qua ca mnh, c hi him hoi khi ti
cn ang thanh xun hay khi vo tui trng nin.
* Ti cn nh nm ti hc lp cui trung hc, gio s dy Trit c dn mt nhn xt ca mt nh tm
l phng Ty, i : Tr th sng cho hin ti, thanh nin sng cho tng lai v tui gi sng cho
qu kh. Xt i th qu ng nh vy v th l khi bc qua ngng by mi, ti thng sng li d
vng; nhng hoi nim xa xa thng ti hin trong tm thc ca ti.
* Nh li chuyn qua, mnh thy hi tic nhiu hn hi lng. y xin php cc bn ni r iu
ny: ti vn khng phi (v hin nay cng th) l mt ngi hay t dn vt mnh, cho nn thy hi tic
l v nhng vic lm c ca ti qu thc ng tic. Gi m nu c th sng li nhng khonh khc
ti s hnh x mt cch thch hp trnh gy nhng phin mun, nhng au kh, nhng tht vng,
nhng ng cay v nhiu nhng g na cho cc ngi thn, bn b, ng nghip, hc tr, hng xm...
ni chung cho nhng ngi c quan h gn xa, nhiu t vi ti. By gi nh li ri hi hn v chua xt
bi ngi. C th tnh cm hi hn (repentir), i vi mt s ngi, bin thnh ni kh au day dt
(remords) v tc ng tiu cc n i sng tm l ca h. Tuy nhin i mt s ngi khc th hi
hn hay n hn kt hp vi lng sm hi s gip cho tm hn c thng hoa, t ta thng ngi
hn, bao dung hn, sn lng hn lm tt c nhng g em li phc lc cho mi ngi.
* Ta cn tic r v mt s c m v hoi bo thi tr n nay vn cn l c m. Tic ri t vn v
t trch: sao ta li xy lu i (c khi khng phi ch c mt) trn bi ct? Sao khng dng mt cn
nh nho nh trong khi tip tc tm kim mt nn hay nn t vng chi, chc chn hn? T trch
nhng khng bun v d sao ta cng thc hin c mt phn nhng g mnh p . V ni tht lng,
khi nh li v tic r cng lc ta cm thy t nhiu t ho v mnh c mt tm hn bit bay cao , bay xa
thay v b cun ht vo nhng ci l trn mt t.
* Tui gi gip ti thm tha hn cu ni ca ngi xa: Si jeunesse savait, si veillesse pouvait
(nu tui tr bit, nu tui gi c th hay c sc). Tui tr tha sc, d nhit tnh, nhiu to bo nhng
li b hn ch v tri thc, v kinh nghim; bng bt si ni nn thiu thn trng cho nn d c nhng
quyt nh v hnh ng hoc thiu st hoc sai lm. Tui gi sc khng cn l bao, ch b thi gian
mi mn v vy d c tng hay, k hoch tt nhng t thn kh thc hin c iu mnh mun.
Thm tha ri c mong: mong sao cc bn tr trc khi lm mt iu g nn tm cch b tc nhng g
mnh cn thiu c th thnh cng nh mong i.
* V gi thnh thong trong tm tr li xut hin cu th ca L Bch X th nhc i mng, h vi
lao k sinh ti (Xem i nh gic mng ln, lm chi cho kh cuc i mnh). May m thi tr
tng ny khng c ch ng trong ti. Nhng nay mnh gi ri, ngm li c phn tm c vi nh
th. Cun phim cuc i din ra nhanh nh mt gic mng: mi ngy no ... mi ngy no ... m
by gi..... Tm c mt phn, khng ng tnh vi phn cn li. Sinh ra ri ln ln ta mc bao nhiu
n, mang bao nhiu n. n ng b cha m, n thy c bn hu v ca bao nhiu ngi na. N ming
cm manh o, n nhng phng tin sinh hot hng ngy v bao nhiu th n khc. Nh vy th lm
sao khng lao tm lao lc n p mt phn n ngha, tr c phn no hay phn ny mn n
th nhn.
Nhng ri suy ngm su hn li thy nh th cng c l phn no: lm vic ct lc nhng vn gi
c nhp sng qun bnh, thi sng thong dong, trnh tr thnh mt ngi t khhttp://vietnamyoga.org
sai ca tin ti,

danh vng, phi chng l gi ca nh th khi tht ln h vi lao k sinh?


* ng b ta c cu a th a nhc (cng sng lu cng chu nhiu ni nhc) ng v khng ng.
ng khi mnh ch sng cho mnh v tr nn v lim s khi dng mi cch (nu khng ni l th on)
nhm tha mn nhng nhu cu c nhn k c nhng nhu cu khng chnh ng. Phn ng ca nhng
ngi thn, b bn xa gn, lng ging hng xm...tt nhin khng thun li: t vic lnh xa n thi
khinh r, l cha ni n nhng li l, hnh vi xc phm nhn phm (nu may ra cn c cht t)
ca mnh.
Khng ng nu ta nhn thc c rng sng thm c ngy no (min l khng bnh tt c tm ln
sinh l) l to thm c hi cho nhng ngi tng chu n ta m trc ht l con chu trong nh c
thm thi gian n p cng n tri bin ca ng b cha m. Ti tng gp nhiu ngi con, ngi
chu thng ray rt khi c iu kin bo p cng cha ngha m mt cch tt hn th song thn
li khut ni lu ri.
Tui th ko di, ta c thm thi gian tr tip nhng mn n n tnh ta nhn sut qung i qua.
Li na ta h qun sao ci qu nht ca tui gi chnh l nhng bi hc c c kt t v vn kinh
nghim v tht bi cng nh thnh cng trong cuc sng. Tui tr bit n tui gi xit bao khi c
tip nhn v ng dng nhng bi hc ngn vng y.
Thm vo l mt np sng thanh m, gin d, ha i vi mi ngi (nh phong cch sng ca c
Nguyn Khuyn lc v hu).
Mt tui gi nh vy sao th gi l a th a nhc c.
* C ngi s ni vi ti; sao li cm n tui gi khi n mang li cho ta no mt m, tai ic, i ng
kh khn, n chng my khi ngon, ng t khi c thng gic v bao nhiu th phin toi khc?
Qu ng l tui gi so vi tui tr c qu nhiu bt li khin cho cht lng cuc sng gim st i
rt nhiu. Nhng suy cho cng th l hu qu tt nhin ca mt lot nguyn nhn m nguyn nhn
chnh l ton b nhng hnh ng v cch sng qua ca ta. Tri ng hm nay l kt qu ca vic ta
trng cy ging xu.
Cho nn ta vn phi cm n tui gi v n gip ta cm nhn c mt cch y nhng lch lc,
khim khuyt tm sinh l ca mnh t ta iu chnh, b khuyt sinh hot bn thn thng qua cc
liu php th l, sinh l v tm l. c nh vy ta c th mong sng th v sng vui.
* Kt thc bi ny ti xin k cu chuyn sau y:
C ng ngoi 80. C b va mi qua i. C ng ri ngi nh c n mt Vin Dng Lo. Mt
cu nhn vin phc v n ng c t ngoi cng v a c ln phng. Khi i thng qua tin snh, cu
ngp ngng ni:
-Tha c, cn phng dnh cho c c phn xung cp, tin nghi khng c y , xin c thng cm
cho v y khng cn phng no na.
- ! Khng sao u m! Trc khi n y ti hnh dung cn phng ti sp rt p, d nhn, m
p, thn thin v l ni l tng ti sng nt cuc i cn li ca mnh.
Bc vo phng, trong khi cu nhn vin t ra y ny th ng c nhn ngm khp ni vi v rng r hi
lng.
Cu nhn vin li hi;
Tha c, c bng lng vi cn phng ny? Nu qu nh th th c thc khng ging vi nhiu ng c,
b c khc. Sao li nh vy tha c?
- m, c g u! T lu ri ti sng rt m bc, cc nhu cu c gim thiu ti a. i vi ti, cn
phng no cng c hung g l cn phng ny v trong thm tm ti ngh y chnh l cn phng
tt nht i vi ti.
ng c em tm lng rng m, gin d, tin yu v bit n i x vi cuc i.

Mt ln na, ti xin cm n tui gi v cm n ng c./.


Nhng ngy cui nm 2006
H Vn Trai

http://vietnamyoga.org

Cm nang cho cuc sng


c T-LAI LT-MA
Frdrique Hatier bin son
Hoang Phong chuyn ng

Nm 1996, nh xut bn Le Pr aux Clercs c pht hnh mt quyn sch gm nhng li pht biu ca c t-lai Lt-ma c
chn lc t cc bi din vn, phng vn, cc bui thuyt ging v cc sch ca Ngi. Sch gm su chng, dy 192 trang v
sau y l chng V ca quyn sch mang ta "Cm nang cho cuc sng".
Mi ngi lm ch ly vn mng ca chnh mnh
i vi Pht gio mi ngi lm ch ly vn mng ca chnh mnh. Mi chng ta u mang trong mnh mt tim nng ngang nhau, v th
nu bn tht ln : "Ti chng ra g c !", y l mt iu hon ton sai. Bn c kh nng suy ngh ngang hng vi tt c mi ngi khc,
c thua km ai. Ch cn mt cht ngh lc l bn c th thc hin c tt c nhng g bn mun.
S an bnh trong tm thc
Bt c ngy no ti cng u hng c nhng li ch thit thc do s an bnh trong tm thc mang li cho ti. Nhng li ch y tht
tt cho thn xc. Th bn c tin c nhng iu ti ni hay khng ? Ti kh bn rn, phi cng ng nhiu trng trch, phi vn ng
v thc y mi chng trnh, i li thng xuyn, phi pht biu lin tc : tt c nhng th y l mt gnh nng khng nh, th nhng
p huyt ca ti khng khc g p huyt ca mt a b s sinh.
iu y mang li li ch cho ti v cho ngi khc, ti tin chc nh th. n ung tinh khit, loi b mi s thm kht qu , thin nh
mi ngy s mang li s an bnh trong tm thc, s an bnh nh hng n thn xc. Mc d phi khc phc cc kh khn trong cuc
sng - cc kh khn no c tha ti - th nhng tt c chng ta, mi ngi u c th to c s an bnh trong tm thc ca mnh.
Tnh thng yu ngi khc
Tnh thng yu ngi khc l nn mng ca s tu tp. Bt c s tu tp no cng phi hng vo mc ch tc phi gia tng tm t
bi n tt nh.
Nhng cu hi thng xuyn
"Ti l ai ? Bn cht ca tm thc ti l g ? Mt t duy nhn t s mang li nhng li ch g ?" Chng ta khng bao gi c php qun
nhng cu hi . Suy t theo ng hng y gip ta nhn thy c tm thc lun tm cch quy nhiu mnh v t ta s hiu rng
phi tu tp ch ng ly chnh mnh.
S li bing ca tm thc
Trn cn bn tt c chng ta c mt kh nng ngang nhau. Th nhng mt s ngi bit pht trin n, mt s khc th khng. Thng
thng chng ta c tt li bing khng bt tm thc lm vic, hn na li cn tm cch du gim s li bing bng mi th sinh
hot khc, chng hn nh chy ht u ny n u kia, tnh ton mi chuyn, in thoi lin min. Cc loi sinh hot y ch i hi
mt cp bc vn hnh tht th thin ca tm thc. Chng che lp khng cho ta nhn thy nhng g thit yu hn.
Tm thy hnh phc bng s ch ng tm thc
Nhng g mang li hnh phc cho ta ? Hnh phc n vi ta qua trung gian ca t duy. Nu khng luyn tp tm thc v khng chu suy
ngh ta s khng bao gi tm thy hnh phc.
Nng cao gi tr con ngi
Tnh thng v lng t bi l nhng phm tnh cn bn. Khi thc c tt c chng sinh ng nhin u c quyn tm kim hnh phc,
vt ln trn kh au v t c nhng c vng ca mnh, t nhin mt th cm tnh cao c s hin l trong lng mnh.
Lng t bi
Ti cho rng lng t bi l ct tr vng chc nht nhn loi ta vo y. Phm tnh tuyt vi y thc y chng ta bit yu thng
ng loi v gip ng loi khi thy h kh au v khin qun mnh v h. Ch c con ngi mi c kh nng pht l c phm tnh
. Khi pht l c lng t bi ta s l ngi trc nht n nhn nim hnh phc do t bi mang li.

Sc mnh tin bc
Khi gin d khng ch tm thc, ta nh mt tim nng quan trng nht ca tr thng minh con ngi l tr tu, tc kh nng gip phn
bit ci xu vi ci tt. Gin d l vn kh khn nht m th gii ngy nay phi i ph. Tht vy trong thi bui ny bi cnh chung
quanh lc no cng cng thng v th khng my khi chng ta tm thy s an bnh. Sng trong mt mi trng lun b chi phi bi sc
mnh ca tin bc tht nguy hi.
S ngho nn ca cuc sng vt cht
Tp trung ht tr no vo nhng vic vn vt qu tht v ch v ng bun. Nu sut i ch bit quan tm n cc vn vt cht
khng c g bun t v v ngha hn cho mt kip ngi nh th.
Bi hc th nht v yu thng
Kinh sch Pht gio khuyn chng ta nn yu thng ngi ng loi, tng t nh mt ngi m yu thng a con duy nht ca
mnh. ngha cu y qu tht su sc. Th nhng ngi Ty phng li thng hiu lm li khuyn trong Pht gio xem y nh
mt s bm vu. Chng ta hiu rng tnh thng ca ngi m i vi con mnh khng mang bng dng ca mt s bm vu no. Hnh
nh a b b m biu hin s tru mn v tng trng cho tnh thng yu su xa gia con ngi. y cng l bi hc u tin v lng
t bi v tnh thng, khng phi l nhng g hi ht bn ngoi.
Chng ta l loi sinh vt sng hp on
Chng ta mang bn cht ca sinh vt sng tp on, v th chng ta khng th no sng n c c. Nu nh chng ta tht s mang
bn tnh ca sinh vt sng n c nht nh trn mt t ny s khng c mt thnh ph no hay mt lng mc no c xy dng.
Bn nng ca chng ta l sng hp on to ra cc tp th x hi. V th nhng ai khng c mt nim g v bn phn ca mnh v
quyn li chung i vi tp th s hnh ng tri ngc li vi bn cht con ngi. S tn vong ca nhn loi i hi s hp tc gia con
ngi da trn tnh huynh . i vi con ngi hay cm th sng thnh on, bit yu thng nhau l mt iu t nhin.
Tui tr v tui gi
Nh c s chm sc ca cha m t thu lt lng ta mi c nh ngy nay. Khi bc vo tui gi ta li cn n s chm sc ngi ca
khc. Lc th u hoc khi gi c ta u cn n nhng ngi chung quanh. Gia hai la tui , ta c mt khong thi gian tm gi l t
lp, vy trong khong thi gian m ta khng cn n ai c th ta cng chng cn phi gip ai c, c ng th khng nh ?
Tnh thng pht sinh t s bm vu
Tnh thng pht sinh t s bm vu rt ph du v nng cn. y ch l mt s phng tm vo nhng th dng bn ngoi. Hy ly mt th
d : bn gp mt ngi tht xinh p khin bn yu thch v si tnh tc khc. Th nhng ngy mai y bit u bn s quay ra th ght
ngi y. Tnh thng da vo s bm vu khng c g vng chc c. Tnh thng sm mun s mang li cho ta s bc bi v nghch
. Lng t bi ch thc khng c s bm vu, pht l mt cch t nhin v trn vn, tng t nh lng m thng con v khng mong i
mt s hi p no. T bi l th tnh thng tht mnh lit khin bng ln nim kht vng c mong tt c chng sinh u t c hnh
phc, tc mong cu tt c chng sinh thot khi kh au v nhng g sinh ra t kh au.
Dc vng v hn th
Khi b chi phi bi nhng xc cm tiu cc tht mnh - chng hn nh hn th v dc vng - ta s ri vo mt tnh trng gn nh in
lon. Khi tm thc mt thng bng ta khng lm c bt c g li ch cho ring mnh, ng ni g n gip k khc.
Hn th v hung bo
Ha bnh th gii khng th i i vi hn th v hung bo. Trn bnh din c nhn cng th, hnh phc khng th l bn song hnh vi
hung hn, hung hn lm pht sinh nhng xung ng bt tr.
Hnh phc v lo lng
Nhiu ngi gy kh au cho k khc chng qua ch v khng hiu c bn cht ch thc ca hnh phc l g. H ngh rng kh au
ca ngi khc di mt kha cnh no l iu kin thun li mang li hnh phc cho mnh, hoc h cng c th ngh rng hnh phc
ca mnh quan trng hn kh au m h to ra cho ngi khc. Trn bnh din lu di, gy kh au v chn p ngi khc khin h
khng tm thy an bnh v hnh phc s mang li cho mnh y lo lng, s st v hoang mang.
Mt a b gi, mt con b v cc con g

http://vietnamyoga.org

Mt ngi bn n k cho ti nghe v c con gi nh ca anh ta nh sau : trong mt dp thit i mi ngi khch, c b bo b rng
c h mt con b tt hn l phi git nhiu con g hay nhiu con vt nh khc, nh th ch c mt con th phi cht. Theo truyn thng
ngi n khng n tht b, th nhng ti vn c ngh rng a b c l [tc l khng git con vt no c v khng n tht b]. Nu cn n
tht, c l ta nn n cc con vt tht to cho ng. Sau th bit u ta s ht mun n tht [cht v bi thc, u cn sng na m thm].
Tng t nhng gn sng trn mt ao
Sinh hot trong th gian ny chng khc g nhng gn sng ln tn trn mt nc ao, gn sng ny cha dt gn sng khc sinh ra.
Nh th chng ni tip nhau bt tn. S sinh hot ca ta trong th gii ny tip din khng bao gi ngng ngh, n ch chm dt khi
no ci cht xy ra. Hin ti ta ang sng di th dng qu gi ca con ngi, nu khng bit hng phn no cuc sng y gn hn
vi o Php (Dharma) chng phi l mt iu ng tic hay sao ? Chng ta phi bit li dng mi c hi thun tin t ci thin ly
mnh, khng nn ch n khi c th gi mi ngh n vic tu tp.
K th tht qu gi
Nhn t mt gc cnh no k th rt qu v chnh k th l ngi gip ta trng thnh. Nu ti cn Lhassa [th Ty tng] v nu
Trung quc khng xm lng Ty tng, bit u ti vn cn l mt ngi hon ton c lp trn qu hng ca ti, v bit u ti bin
thnh mt ngi tht bo th, u c nh ngy nay.
Trc mt thm trng xy ra trong cuc sng, ta c hai cch phn ng : hoc mt ht hy vng, chn nn, say sa, nghin ngp, bun kh
trin min ; hoc bng tnh, tm thy mt ngun ngh lc mi tim tng trong ta gip ta hnh ng sng sut v hng say hn.
Bn cht ca tm thc l n ha, th nhng khi phi i ph vi kh khn n c th tr nn rt kin quyt. V th ti v cng bit n
ngi Trung quc to cho ti dp may ny.
Bun phin khin con ngi yu ui trc hin thc
Ti ch l mt nh s Pht gio, kinh nghim ca ti cng chng c g c sc , th nhng ti tha hng c nhng g tt p mang li
t lng t bi, tnh thng v s knh trng ca ti i vi con ngi. T nhiu nm nay ti tp pht huy cc phm tnh y v nhn thy s
tp luyn gip ti tr thnh mt con ngi lun cm nhn c hnh phc d kh khn no xy n. Mt ngi b bun phin nng
s tr thnh mt ngi yu ui khi phi i ph vi hin thc. Chp nhn phn s ca mnh khng c ngha l bung tay.
Hnh ng
Thch th hay n au l hu qu pht sinh t cc hnh ng ca ta trong qu kh. Nu mun gii thch ngn gn ch nghip (karma) l
g ch cn mt cu ngn gn nh sau : "Hnh ng tt, mi s s tt. Hnh ng xu , mi s s xu ".
Sc mnh ca hi tic, ca s tinh khit ha, ca quyt tm v thin nh
C bn liu thuc ha gii cc hnh ng tiu cc, y l : sc mnh ca s hi tic, sc mnh ca s tinh khit ha, sc mnh ca lng
quyt tm v sc mnh ca thin nh. Tuy rng vic s dng cc liu thuc ha gii c th tinh khit ha hon ton cc hnh ng tiu
cc v ngn chn cc tim nng to nghip ca chng, th nhng khng phm vo cc hnh ng tiu cc vn tt hn, ging nh chn b
gy c th cha lnh, nhng khng cn cng cp nh trc na.
S hung hng
Lm khi hon cnh a y to ra bt cng cho ta, hoc xui khin ta tham lam, hoc khch ng ta tr nn hung hng. Bi cnh chung
quanh lun a ta vo mt hon cnh no , thng l cc trng hp ham mun mua sm : ti phi mua cho c th y, nu khng
ti s l ngi chng ra g. c th tu vt y ti phi kim thm tin. Mun c tin, ti phi ra sc tranh dnh vi ngi khc, t s
hung hng xut hin.
Cc th gi tr
nh mt gi tr con ngi s mang li mi th thm ha. Khng c mt kho tng no qu gi hn th dng con ngi. ng tin kim ra
l phc v con ngi, nu bt con ngi phc v cho tin bc tht qu khng tt. Nu ch bit tm cch mang li tin nghi vt cht bt
k n cc gi tr tinh thn v nhn phm, s bc dc, lo s, tht vng v khng hong tinh thn s sn sng ch i ta.
T cnh gic
c Pht dy rng mi ngi t lm ch ly chnh mnh, tt c u do ni mnh m ra. Li ging y c ngha l cc cm nhn thch th
hay bc dc pht sinh t cc hnh ng o c hay thiu o c ca mnh, nhng cm nhn y khng pht sinh t bn ngoi m t
bn trong ca mi ngi.
Li khuyn phi bit t cnh gic trong gio l nh Pht tht thch ng, n gip ta phn bit v nhn nh u l quyn li ca mnh v
ca ngi khc.

Kin to v ph hoi
Khi ngy tr nn di hn, nh nng nhiu hn [cc x lnh rt t nng, nhng ngy p tri nh nng chan ha khin mi ngi vui v
hn], cy c xanh ti khin mi ngi cm thy vui mng. Th nhng khi ma thu n, mt chic l vng ri, ri li thm mt chic
khc ri theo. Trc y cy c xanh tt bng nhin hm nay cnh vt i khc v cht kh, mi ngi cm thy bun b. Ti sao ? Ti
ngh rng ch v bn cht con ngi l ham mun s kin to v e s s hy dit. Bt c mt hnh ng tn ph no cng i ngc li
bn tnh con ngi, kin to mi ng l hng i ca chng ta.
S tn c
c c c ngha l dng li gia ng, quyt tm khng quay v vi lng mnh, v mt l do no . c c cng c ngha l bm vu
vo nhng g hi ht bn ngoi, vo s bc dc v phn n. Th nhng s hi ha lc no cng hin hu trong lng v i khi ta cm
nhn c n. S hi ha y nm rt su trong lng mi ngi trong tt c chng ta. y l xu hng chung hin hu t khi thy ni
con ngi.
Tm thc l mn chi ca o gic
Ngi ta thng ni tm thc (esprit - spirit) t to ra o gic trong tng khonh khc mt, y l do s qun nhn qu phin din v hi
ht v th gii ny. Vy phi iu chnh li cch cm nhn sai lm, tt nhin phi tr ra trng hp m ta c tnh mun tip tc duy tr s
hin hu ca mnh trong cuc sng sai lm. i khi ta t nhn l s chao o trong lng khin ta mt ht nh hng, tht vy khng th
thit lp c mt s tng giao mt thit vi th gii chung quanh khi s an bnh khng th pht l trong tm thc mnh.
Mt kip ngi v tch s
Ta hy t vn nh th ny : "T trc n nay ti lm c g tt p v hu ch, c khi no ti c gng tp luyn t ch ng v
gip mnh t tin vo tng lai hay khng ?" Nu ta hon ton khng nhn thy mt yu t no gip ta h thy mt tia sng trong tng lai
m mt v ch bit n sng nh t trc n nay, th qu tht y ch n gin l mt cch phung ph i mnh m thi !
Th dng tm thc ca ta
Th dng tm thc ca ta tht quan trng, v th v i s ngi n l A--sa [Atisha, 982-1154] mi khi bt gp bt c ai quen bit
thng hi ngay cu sau y : "Th no hm nay tim anh c rng m hay khng ?"
Lng tt
Li im ln nht l to c tnh thng trong lng, nhn t v s nng nhit trong tm thc. Chng nhng ta s cm thy hn hoan m
cn gip ta chia s s hn hoan vi nhng ngi chung quanh. Thiu thin ch v lng nhn t s khin cho s giao ho gia con
ngi vi nhau, gia cc quc gia v lc a b suy i, nhng phm tnh y v cng cn thit ci thin i sng x hi. y l nhng
gi tr ng cho chng ta c gng pht huy.
S vu khng
thc c mt khim khuyt nh ca mnh mang li nhiu li ch hn l nhn thy mt ngn li lm ca ngi khc. Thay v ni xu v
dm pha gy ra xung t v mi th kh khn cho cuc sng, ta nn chn mt thi tinh khit hn. Mi khi thc c mnh ang vu
khng mt ngi no , tc khc nn nht phn vo y ming mnh. y l cch tp luyn loi b tt xu y.
S gin d
Trong s giao tip hng ngy, nu n ni ng n, hp l, ta s khng cn n cch biu l nng gin, mi cng vic s c gii quyt
sung s. Khi no l tr khng sc gii quyt, gin d s bng ln. Theo kinh nghim ca ti d gin d mang li cho ta sc mnh
hnh ng, hoc gip ta i ph khi xy ra xung t, th nhng y l ch l mt th nng lc m qung rt kh kim sot. Nng lc
l li im duy nht ca gin d, th nhng ta vn c th tm thy nhng ngun nng lc khc m khng h gy ra nguy hi cho ngi
khc v cho chnh mnh. Gin d l du hiu ca s yu ui.
Tm thc con ngi
Tm thc bnh thng ca chng ta rt yu ui khng sc t kim sot ly n, v th n khng sc hiu c bn cht ca
hin thc l g. Th nhng s hiu bit y tht cn thit khi mun gii thot cho mnh v ngi khc khi mi th kh au sinh ra t chu
k sinh dit. V th phi rn luyn tm thc, bin n thnh mt kh c hu hiu tng t nh mt knh hin vi cc mnh d xt hin
thc. Cn phi bin tm thc thnh mt thanh kim tht sc cht t ci r ca kh au.
S tp trung
Mc ch ca s tp trung l kim sot tm thc, hng n vo mt phm tnh o c no m mnh mong mun. Mt tm thc xao
lng l mt tm thc bt lc, v th phi tp trung n vo mt ch suy t no , khi y n s n s tr nn cng
lc.
http://vietnamyoga.org

Ti v ngi khc
Nu bit yu thng mnh v c ngi khc th ngi khc v c mnh mi ngi u c hng mt cht hay tht nhiu hnh phc.
Nu yu qu mnh nhiu hn ngi khc, mnh s to ra nhng kh au nho nh hay tht ln cho ngi khc v c cho mnh. Ngi
khc v ta u c quyn ngang nhau trong mu cu t c hnh phc v loi tr kh au, th nhng ta ch c mt v ngi khc l
anh ch em ta th ng v s k. V th tht ht sc sai lm khi ch bit yu thng ring mnh.
Mt ngi tha hng tt c
Nu ti gom gp tt c quyn li cho ring mnh qu tht khng cng bng cht no, nu thc hin c i na iu cng khng
khin ta cm thy sung sng. Nn s dng ti nng ca mnh dc lng phc v ngi khc. y l mt ngun vui sng ln lao hn.
Lng thng ngi
Nu mun cm thy thc s quan tm n ngi khc phi bit pht huy lng thng ngi tht s, c ngha l quyt tm gip ngi
khc. Th nhng qun mnh khng phi l mt phm tnh t nhin m c, phi tp luyn. Th d nh thin nh v s kin tt c mi
ngi u l m ca mnh.
Tt c chng sinh u l m ca mnh trong qu kh
Sng v cht tip ni nhau khng ngng ngh. Mi ln c mang hnh hi l mi ln ta cn n mt ngi m. Cc chu k hin hu vn
hnh t v tn, v th ta khng th qu quyt tr vo mt chng sinh bo rng "Ngi ny cha bao gi l m ca ti trong qu kh".
Nu thc c iu y mt cch su xa ta s hiu rng vi t cch mt ngi m ngi y tng hy sinh v chm lo cho chng ta
nh th no. Bit tm nim nh th, s hin hin trong lng ta nim kht vng n p nhng g m ngi y tng ban b cho ta.
Php qun tng lm gia tng lng t bi
Qun tng l mt phng php tu tp rt hiu qu.
Trc ht hy tng tng mnh l mt ngi tht cng bng ng vo v tr trung tm. Sau qun tng c mt ngi ang ng pha
bn phi, ngi ny cng chnh l mnh nhng ch bit tm kim s an lc cho ring mnh, ch ngh n mnh, tm mi c hi t
c mc ch ca ring mnh... v khng bao gi tm thy s tha mn.
Tip theo ta ta qun tng pha bn tri c mt m ngi tht ng ang kh au v cu xin s tr gip ca ta. S mong cu t
nhin ca con ngi l t c hnh phc v trnh kh au, tt c mi ngi u c quyn thc hin iu . Do ta hy suy ngh
tht khch quan v cn thn vi tt c s khn ngoan ca mnh chn cho mnh mt thi . Mt ngi ng gia, trung lp khng
thin v tt nhin khng mun kt b vi ngi ng bn phi v ngi ny qu ch k v ti tin. Ring i vi ta nu ta l mt ngi rng
lng nht nh s ng v pha m ng bn tri. Nu ta cng ng gn hn vi h, s ch k trong lng ta s gim xung v lng
thng ngi cng tr nn cao hn.
Nu luyn tp hng ngy php qun tng trn y ta s tm thy s tr lc rt mnh.
Lng quyt tm
Lm th no gia tng lng quyt tm ca mnh ? Trong lnh vc ny k thut v tin bc u v hiu. Ta ch c th trng cy vo sc
mnh ni tm khi thc c bn phn ca mnh trong vic bo v gi tr v nhn phm con ngi.
S dng tr thng minh ca mnh
Nu bit s dng ng cch tr thng minh tuyt vi ca mnh, ta c th t ho v n. Ngc li nu s dng tr thng minh t tri
mnh vo s sng ny, ta s nh mt dp may khai thc sc mnh ln lao ca b no con ngi. iu y tng t nh em tt c vn
ling ca mnh u t vo nhng th vn vt khng mang li mt li ch g.
Ba cch giao tip ca ta
Ta c thi quen phn chia con ngi thnh ba cp bc : bn hu, k th v ngi bng quang. Ta c sn ba thi i vi h : mong
mun, ght b v v tnh. Khi no ba th cm tnh cn tip tc chi phi ta, nht nh ta khng th no pht huy c lng thng
ngi. Vy ht sc quan trng phi ha gii s bm vu, hn th v v tnh.
Trong ngc t ca ci ti
Dc vng chng hn nh ham mun v hn th lun y a v tri buc ta. Chng tc khc pht hin khi ta b giam vo ngc t v
cng kin c, ti tm v kn mt ca ci ti t ti, mt ci ca ti t n hin hu. Khi ta b giam vo y dc vng s hin hin. Nhng g
xui khin ta phm vo nhng hnh ng sai tri chnh l s "ti tm dy c" pht sinh t nhng ngh cho rng cc hin tng - nht l
ci ti - t n hin hu mt cch thc s. Thc ra chng ta lun b cun tri bi bn dng nc cc k hung hn l : s sinh, gi nua,
bnh tt v ci cht [trong dng nc lun bin ng hin hin ra s sinh, gi nua, bnh tt v ci cht, khng c ci ti t ti no c].

Ci ti sinh ra t tng tng


Gia hin thc v phng cch hin hin ca mi vt th c mt s khc bit v cng ln lao. S dng phng php phn tch khng th
xc nh c s hin hu minh bch ca cc hin tng, v th c th bo rng cc hin tng t chng chng khng hin hu. Nu t
chng hin hu th cc hin tng khng kt ni chng cht vi nhau nh trn thc t. Nu bo rng s hin hu ca cc i tng quan
st l thuc vo s din t ca tri thc ch quan th cng l mt cch xc nhn cc i tng ch n gin hin hu bng tn gi. Hy
th p dng s suy lun vo trng hp ca chnh mnh s thy, tc l cch quan st ci ti ca chnh mnh. Ta hnh dung ra ci ti
hin hu trong cc gii hn quy nh bi mt thn xc v mt tm thc. Th nhng nu phn tch hai c s - tc thn xc v tm thc trong ta cm nhn c ci ti, ta s khng tm thy n trong . Khi y ta s hiu rng ci ti ch hin hu da vo s tng tng
v cc khi nim.
S ch k
Khi ch bit thng yu chnh mnh ta s cm thy chng c g quan trng hn chnh mnh. D cho s ch k khin ta t xem mnh quan
trng hn ht, ta cng ch i din cho mt ngi. D c tnh xem tt c mi ngi u nh nhoi, h vn i din cho mt con s v cng
ln lao.
Mt s ch k khn ngoan
D s ch k l mt s kin t nhin i na, th nhng n s tr thnh mt s ch k khn ngoan khi n bit loi b tm thc hp hi v
tt c mi sinh hot nhm vo li ch ca ring mnh. u c ai gt b hnh phc ? u c ai chn la s ngu n ? u c ai chp nhn
s thua thit ? Nu bn nht quyt chn s ch k th nn chn s ch k khn ngoan khng nn chn s ch k phi l. [cu trn y hi
lc lo : ch k hp hi tc l gt b hnh phc, chn la s ngu n, chp nhn s thua thit, s ch k y ch mang li kh au. Tri li
s ch k khn ngoan l bit ngh n ngi khc, t s pht sinh hnh phc "ch k" cho ring mnh]
Hnh phc ca ta nh vo ngi khc m c
Cc th phm tnh u pht sinh t nhng hnh ng hng vo s an vui ca ngi khc ; bt tha mn, hoang mang v kh au l hu
qu ca s ch k. Bit thng ngi v knh trng mi ngi, nht nh ta s tm c hnh phc, hnh phc pht sinh t cch c x
ca mnh nh l mt th hu qu tht t nhin. Phi hiu rng thi ch bit c mnh l ngun gc sinh ra mi th kh au. Chm lo cho
ngi khc l ngun gc mang li tt c mi th hnh phc.
Ci ng
Theo ti c hai ci ng khc nhau. Mt lin quan n cm tnh tht mnh v chnh mnh. Ci ng y rt qu khch, y l mt s lc
hng lm pht sinh mi th kh khn. Ci ng th hai lin quan n mt cm tnh nng ng thuc vo loi nh : "Ti c th lm c
vic y", "Ti mun lm vic y", "Ti phi nhn trnh nhim ". Loi cm tnh y rt cn thit, n tng trng cho s quyt tm v lng
can m ca con ngi. nh mt n s mang li s chn nn, nghi ng v th hn chnh mnh.
Kha cnh tch cc v kha cnh tiu cc ca ci ng
Lng mong mun c th mang tnh cch tiu cc hay tch cc. Nu ti mong mun t c s tt p cho ring ti - chng hn nh
mong mun c kho mnh khi b m au hay mong mun c mt bt cm khi i - cc s mong mun y hon ton c th chp nhn
c. S ch k cng th cng c th tiu cc hay tch cc.
Thi thng khi bm cht vo ci ti thng mang li tht vng v to ra s xung t vi nhng ci ng khc, v nhng ci ng khc
cng c chp nh ci ng ca chnh mnh. Ci ti qu mnh a n nhng hnh ng bc ng v nhng i hi qu ng. o gic v
ci ti trng tn to ra mt mi nguy him cho tt c chng ta : "Ti mun nh th ny", "Ti mun nh th kia", cui cng c th a
n cnh git nhau, nh ta thng thy. ch k qu ng c th a n nhng hnh ng tai hi khng kim sot c, hu qu pht
sinh t ch k thng rt tai hi. Th nhng trn mt kha cnh khc mt ci ng cng quyt, t tin c th l mt yu t tch cc. Thiu
cm tnh mnh m v ci ti - c ngha l kh nng, sc tho vc v s vng tin ni mnh - khng ai c th m trch c nhng trch
v ln lao. Cn phi c mt s t tin vng mnh ni ci ng ca mnh, ti tin chc iu . Nu ngi m khng c hai cnh tay lm sao
c th cu con mnh b ri xung mt dng sng ?
Gio dc
Ti hon ton tin tng ngun gc mang li hnh phc v s an bnh cho con ngi pht sinh t lng t bi v tnh thng yu ; s gin d
v hn th ch mang li cc th xc cm bn lon v giao ng trong tm thn. V th ti ngh rng gio dc ht sc cn thit.
S gio dc tr em khi mi chp chng nh hng rt mnh trong sut cuc i sau ny ca chng, iu y lm ti rt kinh ngc. Trc
ht phi lo ming n y cho a b y l nhng g thuc lnh vc vt cht, sau a b cn cn n tnh thng yu v s chm
sc ca cha m, thiu tnh thng v s chm sc a b s khng pht trin c. Cc kho cu khoa hc cho bit nh th. Ni chung
khoa hc chng minh cho thy tnh thng ng vai tr tht quan trng. Trc y khng my ai n cc chuyn y.
Mt s ngi c th ngh rng : "y ton l nhng chuyn tm pho ! Ti sc t xoay s chng cn phi http://vietnamyoga.org
thc g c" [ thc v

tm quan trng ca yu thng trong vic gio dc tr th]. Th nhng ngy nay thc t cho thy thi y hon ton sai.
Mun thnh cng phi t tin
Mun thnh cng cn nht phi t tin tc l phi can m. T tin ni mnh c ngha l sc thc hin mt mnh khng cn n s gip
ca ngi khc hay phi trng cy vo ngi khc. Thiu t tin khng th thc hin c mt iu g c th. Pht huy lng can m
v ngh lc rt cn thit bin nhng g trc kia c v v cng kh khn v phc tp tr nn n gin v d dng.
S thm mun
i tng ca thm mun l s chim gi ca ci ca ngi khc. o gic c th l nguyn nhn lm pht sinh mt trong ba th nc
c [khi nim tam c trong gio l Pht gio : tham lam, sn hn v si m, thm mun l nc c th nht]. Ngoi ra cn c thm nm
yu t khc ghp vo y : s bm vu cc mnh vo ca ci ngi khc, ham mun c giu c, ham mun tc ot nhng g thuc
s hu ca ngi khc, ham mun v vt ca ci ngi khc lm ca ring, v sau ht khng mun xy ra nhng hu qu t hi pht
sinh t s thm mun y.
S thua thit v thng li
Mt ngi no v ganh t hay c cm i x vi ta tht tn t, lng nhc ta khng tic li, c th i n ch nh p ta. Th nhng
thay v n ming tr ming, ta chu thua thit v c cho ngi khc dnh ly thng li. Tuy nhin trong mt vi trng hp him hoi
nu gii php khng mang li kt qu, khi ta mi i ph cng quyt hn, th nhng lc no cng phi gi lng t bi rng m
khng mt thong hn th.
Nhng ngi bn ch thc v gi hiu
C nhiu cch hnh dung tnh bn hu. Lm khi ta ngh rng phi c uy quyn v tin bc mi c bn b, tht ra khng ng nh vy. Khi
cn ca ci ta cn bn b, khi sa c h s b ta nhanh chng. Nhng ngi bn nh th khng phi l nhng ngi bn ch thc, y
ch l nhng ngi bn v tin bc v quyn lc. Nu mun c nhng ngi bn ch thc ta phi to ra mt mi trng thn thin, pht
l mt s tru mn thnh thc, s hi p s ng vi s mong c ca ta. Tt c chng ta u cn c bn, yu thng v chm lo cho
ngi khc s mang li bn b, tht l mt iu qu d hiu.
Chic o khng lm c thy tu
Nhiu ngi khoe mnh mang y tr lc ca ngi tu hnh. H tm mi cch chng minh iu , chng hn bng qun o trn
ngi, hoc bng cch sinh sng lp d no cch bit vi x hi. Nhng ngi nh th khng ng n. Trong tp sch trnh by "Cc
phng php tp luyn tm thc" c mt cu nh sau : "Hy bin ci ni tm ca mnh, ci v bn ngoi ra sao th c nguyn nh
th".
S mong c
C hai th mong c :
- mong c vin vng da vo o gic, y l mt th mong c khng my may lin h n hin thc.
- mong c da vo l tr v s hiu bit v mt ci g c thc.
Mong c pht sinh t dc vng mang li v s kh khn, mong c da vo l tr mang li s gii thot v th dng hiu bit ton nng.
S thm kht dc tnh
Thm kht dc tnh c ngha l mong mun s thm kht c tha mn bng cch chim hu ngi khc. Ni chung y l mt tc
ng tm thn pht sinh t mt th xc cm no . Ta tng tng ngi i tc thuc quyn s hu ca mnh. Di tc ng ca
thm kht nhc dc, tt c u hin ra rt m i v mi s u c v tt p, khng c mt chng ngi no c, cng khng c g cn
phi d dt. i tng ca s thm kht t ra tht hon ho, xng ng ca ngi. Khi s thm kht chm dt - v c tha mn,
hoc thi gian lm cho n suy gim - ta s khng cn nhn ngi i tc ging nh trc na. Cc th dng bn ngoi ca i tng
trc y tht xng ng cho ta thm kht vt i thay, s bin i i khi xy ra rt nhanh chng.
Mt s ngi t th nhn rt ngc nhin v hin tng y. Cc xc cm lc ban u tan bin rt nhanh nhng ch cho s nghi k.
Ngi ny khm ph ra bn cht ch tht ca ngi kia m trc y s thm kht che lp khin h khng nhn thy. y l nguyn
nhn a n ci v v hn th khin v s cc cuc hn nhn phi tan r.
Gim bt s thm kht
D c p c c th gian ny di chn ta vn cha va . Khng bao gi c th tha mn c tham vng, v cng tm cch tha
mn tham vng, cc th chng ngi, kh khn v kh au cng hin ra nhiu hn ! Chng nhng khng tha mn c tham vng qu
ln m cn gy ra thm kh au. Ta hy tng tng mnh l ngi tht giu c, thc phm cha y trong kho, th nhng ta ch c mt
ci ming v mt bao t, ta khng th cho vo bao t nhiu hn sc nut ca mt ngi. Nu ta c gng nht vo ming gp i sc

nut ca mt ngi, ta s cht ngay. Tt hn ngay t u nn t gii hn v bng lng vi nhng g mnh c.
Sc mnh ca s th gin
Khng nn coi thng sc mnh ca s th gin. Sau khi c gng lm mt vic g ta cm thy mt mi, kit sc, vy cn phi ngh
ngi tm y s th gin v hi phc sc lc trc khi bt tay tr li. Nu khng s suy nhc th xc s nh hng n tinh thn.
B th
Tt hn ht khng nn tch ly ca ci, khng nn say m gom gp tin bc lm giu thm. Ca ci l mt chng ngi ngn chn
vic pht ng lng rng ri tc l mt trong s su iu hon thin [cn gi l Lc hay Lc Ba-la-mt, hnh th nht ca Lc l
B th]. Nu ta cm thy tha thit vi mt th g hy ngh ngay n tch cch v ngha ca cc gi tr vt cht v bn cht v thng
ca s hin hu ca chnh mnh. Sm hay mun ta cng phi xa la nhng s hu ca ta, khng nn nm xung vi s bn tin, tt hn
trnh n bng cch b th ngay t by gi. Nhng ai qun nhn c tnh cch ho huyn ca s gom gp v b th vi tm lng thit tha
mong cu gip ngi khc, y l nhng ngi b-tt.
Php th
Vic Php th i hi ngi thuyt ging phi tm hiu ngi nghe xem sc hp th ca h n u, h c th rt ta c nhng g m ta
ngh rng s mang li cho h. Nu khng th vic Php th chng nhng khng ch li g m cn c hi l ng khc v c th lm cho
ngi nghe mt ht tin tng ni o Php (Dharma).
S tht bi
Trong cuc sng, s tht bi bt ngun t nhng ngh nh th ny : "Ti tht v tch s, chng lm c tr trng g !" Trong trng
hp nh th phi cng quyt ni ln : "Ti lm c vic y", th nhng khng c kiu ngo, c trnh nhng th xc cm bn lon.
Phi c gng mang li cho mnh mt ngh lc vng chc. Tuy nhin mun lm g cng phi c thi gian. Tht bi lm khi ch v lc u
qu hng say, ln x vo cng vic, c gng ti a, th nhng tnh trng y d sinh ra thi ch v b cuc na chng.
S c gng
Ngi ta thng v s c gng vi mt dng sng, nc chy lin tc v u n. Nu sc c gng bn b v khng h nn ch ta s
thnh cng. Sc c gng l du hiu bo trc nhng hnh ng tch cc, gip ta chng li s thi ch v chn nn khi gp kh khn. Ta
phi gi sc c gng tht kin tr, khng c g lay chuyn c k c phi ti sinh vo ci a ngc mt ngn nm thc hin nhng li
nguyn ca mnh, d ch gip mt chng sinh duy nht.
S dng nng lc
Trong s khn kht gia hai ngi, tnh yu v s bm vu ha ln vi nhau, v th tht kh bit trong tnh trng mi ngi cm nhn s
tt p nh th no. Khi tm thc ca mt ngi b chi phi bi dc vng v d ngi ny khng phi l mt ngi yu ui i na, s
bt an trong tm thc cng khng cho php ngi y thc c tnh cch ph du hay v thng ca cc bin c tm thn [c ngha l
yu thng, khng kht hay on gin... tt c khng bn vng]. Thng thng, bm vu [yu thng] hay th ght khi bng ln u lm
pht sinh ra nhiu nng lc. Nhim v ca ta khng phi ch bit trnh n cc cm by ang ging ra m quan trng hn l phi khai thc
nng lc bao quanh cc cm by .
K th
Ngi thy qu gi nht ca ta l k th ca ta. y l mt li gio hun quan trng ca gio l. iu c th chng minh bng cc
kinh nghim thc tin trong cuc sng. Tht vy bn hu c th gip ta bng trm vn cch, th nhng ch c k th mi sc to
ra nhng thch i hi ta nu mun ng u phi pht trin s can trng, sc mnh ni tm, phi can m, quyt tm, nhn nhc,
pht huy lng t bi v tha th, y l nhng phm tnh o c thit yu nht gip ta kin to bn ng ca mnh, mang li hnh phc v
s an bnh trong tm thc.
K th l ai ?
K th l ai ? Chnh mnh. y l v minh ca ti, s bm vu ca ti, dc vng ca ti, hn th ca ti ! y l nhng k th ch thc.
Ngi khc l k th ? Hy cn thn ! K th ca ngy hm nay bit u s l ngi bn tt nht ca ta vo ngy mai. Trc khi k
th tr thnh mt ngi bn, t ra ta cng c th hc c rt nhiu t ngi y ngay trong lc ny.
Gin v mui
Gin v mui ! y ch l mt th k th trong chc lt ! Mt vi con mui vo ve chung quanh ti ; con th nht u vo cnh tay, ti
c mc cho n ht t mu, vi pht sau n h d v bay i. Sau cc con khc ko n, hai, ba, bn... C nh th, s bc bi ca ti
tng dn. Vy phi lm th no by gi ?
http://vietnamyoga.org

Ngi khc
T qu kh v tn mi chng sinh trn dng hin hu u lin h n s hin hu ca ta trong qu kh, s lin h c th tng t
nh s lin h hin nay gia m ta v ta. Phi thc c s kin y. Nm vng c s thc y dn dn ta s cm nhn c tt c
chng sinh u l bn hu ca ta.
Sc mnh ca s th thch
Ti vn lun ni ln iu ny : khng nn qun l nhng giai on cc kh nht trong s hin hu l nhng giai on phong ph nht
trong cuc i ca minh, c trn hai kha cnh hiu bit v kinh nghim, v y l nhng dp may gip cho ta trng thnh trn phng
din tinh thn. Sau khi ra thot nhng giai on ta tr nn chn chn hn. Cuc sng vng son lm cho ta yu ui. Trong cc giai
on nguy khn ta bt buc phi pht huy cc ngun nng lc ni tm m trc y ta khng ng ti, chng mang li cho ta sc mnh
i u vi th thch nhng khng ta b trn ngp bi xc cm loi.
Nng gin v s phn on
Phi tp chu ng s kh nhc m ngi khc to ra cho mnh. Nng gin v hn th khng nh thc c nhng g tt p trong lng
ngi khc m ch tn ph mi kh nng phn on ca mnh, xi dc mnh tr th. Nu ch quen n ming tr ming, khi gp mt cht
kh au d tht nh nhoi ta cng khng sc chu ng, cc phn ng tiu cc ca ta s tip tc tc ng trong lu di. Khi b ngi
khc nh p, ta cm thy s au n pht sinh t cc vt thng v c trong tm thc. Nu khng ngh n thn xc ta khng cm
nhn c n au. Th nhng khi nng gin ni ln thn xc khng trnh khi s thit thi.
o c
Bit gi gn o c l mt th dng tm thc khng to ra nhng cnh hung c th gy ra nguy hi cho ngi khc. Pht huy c
quyt tm khng lm bt c g thit hi cho ngi khc tc l thnh cng trong vic gi gn k cng o c.
Sc mnh ni tm
Sc mnh ni tm rt cn thit cho vic pht huy tr tu. Khng pht trin c sc mnh ni tm ta s khng hi can m v mt
ht s t tin. Thiu nhng yu t cn bn ta s gp nhiu kh khn trong cuc sng. Nu hi ngh lc ta c th thc hin nhng g
trn nguyn tc khng th thc hin.
Cn phi bit gi khong cch
Suy nghim tr li mt quan im xa i khi cng c li. Va tha hng c nhng kinh nghim sn c, va mang li cho ta mt s
ch o v mt khong cch n o. S hn lon ca bi cnh hin ti thng lm cho ta lc hng. i vi th gii ny cng nhn
gn hn ta cng khng thy g c. Tt hn mi ngy, trc khi n gn hn ta khi s t nhng im tht xa.
Hy vng, cu xin v hnh ng
Thnh thc m ni, d vn thng xuyn cu nguyn th nhng ti khng h tin vo nhng li cu nguyn n thun. Hnh ng quan
trng hn nhng li cu khn. Hy vng chng ch li g c, ngoi tr trng hp c km thm mt vi hnh ng c th no . Bt
c mt tc ng c th no cng c to ra t hnh ng, nhng khng th xut pht t hy vng.
Con ngi
im khc bit ln nht gia con ngi v mun th l con ngi bit hnh ng v li ch chung cho mt s tht ng ngi khc, ngay
mt con th i khi cng bit ri rt lo lng cho n v ng loi. im c th ca con ngi l bit hy sinh cho ngi khc. y l nhng
g cao c thuc vo bn tnh ca con ngi.
S ho phng
Ho phng (rng ri) l phm tnh th nht trong su iu hon thin (Lc Ba-la-mt) l : b th, o c, kin nhn, c gng, tp
trung tm thc v tr tu.
Chng sinh l c mt kho tng
Khng nn c thi v tnh vi chng sinh. y l c mt kho tng gip ta thc hin cc mc ch tm thi v ti hu ca ta. Nn hnh
dung mi chng sinh nh mt i tng duy nht i vi tnh thng yu ca ta. Chng sinh qu gi hn chnh mnh, bi v ngay t bc
u trn ng tu tp ta phi cn n h pht l lng kht vng thng ngi a n s gic ng ti thng.
V n

Ta i x tht tt v gip mt ngi no , ng ra h phi bit n ta th nhng h li i x vi ta tht tn t. Tt nhin y l iu


ng bun. Tuy nhin php tu tp v lng v tha bt buc ta phi i x vi ngi y tt hn na v biu l lng bit n su xa ca ta i
vi ngi y.
S dng cm
Dng cm l mt phm tnh qu gi, khng nhng cn thit cho ngi tu tp m bt c ai cng nn c. C mt cu tc ng v cng thc
th nh sau : "Khi ngh lc c, phng tin c". Kh khn lm gia tng thm ngh lc.
Nim hn hoan
Phi tp pht huy nim hn hoan. Phi thc hin php tu tp v su iu hon thin trong s hn hoan. Nim vui sng v say m trong
lng phi c bc l ra ngoi mt cch tht t nhin ging nh s vui thch ca tr th khi chi a.
Hn nhn
Th tht ti chng c kin g nhiu khuyn bo v chuyn ny. Theo thin ca ti lm tnh l mt chuyn tt. Th nhng vic ci
hi ch nn vi v, phi suy ngh cn thn, phi tin chc l mnh suy ngh cn thn trc khi quyt nh chn gii php cui cng, t ra
l cho kip sng hin ti ny. c nh th hn nhn s mang li hnh phc. Mt gia nh hnh phc l thm mt bc a ta n gn
hn vi mt th gii hnh phc.
Thin nh
Tm thc ta lun b phn tn v thu ht bi nhng bin ng bn ngoi. S phn tn lm gim i rt nhiu sc mnh ca tm thc .
Dng chy ca t duy tng t nh mt dng sng : dng nc trn ra khp hng ty thuc vo a th trn mt t, th nhng khi
c khi dng v gom li n s tr thnh mt ngun nng lng v cng mnh lit.
S tinh khit nguyn thy ca tm thc
Nu ta khuy ng nc trong ao, bn s lm cho nc c ngu, th nhng bn cht ca nc khng h b u. Ch cn yn, bn
s lng xung y v nc li tr nn tinh khit nh trc. Vy lm th no tr li cho tm thc s tinh khit nguyn thy ca n ?
Lm th no loi b cc yu t lm nhim tm thc ? Ta khng th loi b cc yu t y bng cch khc phc bi cnh bn ngoi,
cng khng th ph mc chng, ta phi s dng cc phng thuc do thin nh mang li ha gii chng. Nu ta c th tp luyn mi
ngy mt cht, hng vo mt i tng no bn trong tm thc, ta s gt hi c kt qu hu ch. S vn hnh ca qu trnh to
dng cc khi nim din tin trong tm thc da vo nhng g tt p hoc xu xa s dn dn lng xung. y l nhng giy pht ngh
ngi gip ta ng ra bn ngoi cc khi nim, nhng giy pht s mang li cho ta s thnh thi.
S kiu ngo
Nu bit sng mt cch khim tn ta s nhn thy mnh ngy cng mang nhiu phm tnh hn. Ngc li nu ch bit sng trong s kiu
ngo, nht nh ta s ganh t vi ngi khc, lun kim chuyn gy s v khinh mit nhng ngi chung quanh. y l nguyn nhn
mang li s bt hnh cho x hi.
Qu kh
Khi s bt hnh xy ra ri, tt nht ng lo lng qu , v y ch l cch lm cho tnh th trm trng thm. Khng nn t buc mnh
vo nhng g qua ri, trnh khng lm cho chng tr nn nng n v gay gt hn. Nn b hn qu kh v nhng th phin mun do
n gy ra, hy t t mnh vo hin ti v cnh gic khng cho nhng th kh au nh trc y ti din ngay trong pht hin ti ny
v c trong tng lai.
Dc vng
Dc vng lm bin dng hin thc bng cch ph ln trn n cc khi nim mang tnh cch xu xa hay tt p c thi phng thm.
Phng php gip loi b cch nhn sai lm y l c trnh cc phn ng tiu cc do n to ra, bng cch qun nhn c bn th ti hu
ca mi hin tng v khm ph ra khng c bt c th g t n hin hu mt cch ni ti.
S tinh khit
Nh ti thng ni, khng th tm thy Pht tnh bn ngoi, do cc yu t cn thit pht l Pht tnh cng nm bn trong chng ta.
Ht ging ca s tinh khit v ct ty ca nh lai (ainsit - suchness) n np rt su trong lng chng ta v ang ch c hin l trn
vn tr thnh Pht tnh.
S knh trng
Lch s, t nh, kho lo l nhng phm tnh ng qu, th nhng chng vn l nhng g bn ngoi v hi ht. Mthttp://vietnamyoga.org
tm thc ci m, trc

tip v chn tht mi tht s gip s giao tip gia chng ta tr nn su xa hn. Nhng phm tnh trong tim tht cn thit cho s giao tip
gia con ngi vi nhau. Ngy nay s tng giao b phn ha v mt i t nhiu nhn tnh. Thc trng mang li s bt tn knh con
ngi, khin con ngi tr thnh chic bnh xe ca mt gung my khng l.
Tr tu
Thiu s iu khin ca tr tu, tt c su s hon thin l b th, o c, nhn nhc, c gng v tp trung tm thc s ging nh mt
m qun thiu v ch huy. Tr tu tht v cng quan trng, sc mnh ca n cng thm mt s kh nng khc s hon ton sc gip
ta ph tan c tc ng ca o gic. Tr tu nhn nh minh bch c bn cht ch tht ca mi hin tng, y l yu t tin quyt
mang li s gic ng.
D quyt tm pht ng lng t bi v tnh thng yu chng sinh, th nhng nh tr tu ta khng cm thy pht hin bt c mt tham
vng no hay mt s bm vu no, ta khng ri vo hai thi cc ca khi nim trit hc v s vnh hng v h v, [lng t bi v tnh
thng trong lng ta l nhng g rt thc khng phi l h v, th nhng tr tu nhc cho ta bit bn cht ca chng ch l tnh khng ch
nn vin vo y, bm vu vo y ch i kt qu l mt s vnh hng].
Nhng tng mc cm
Mun vt ln trn cc cm tnh ym th phi ngh ngay n ch Pht trong qu kh tng nh vo sc mnh ca ngh lc t c
gic ng. Trc khi thnh Pht h ch l nhng ngi bnh d nh chng ta. Th nhng nh tr ch trong vic tu tp o Php (Dharma)
nn h t c mc ch ti thng.
Ch ng cc bin c l cha kha ca hnh phc
Ngi tu tp Pht php phi bit gi tm thc thng bng, khng cho cc ngh i nghch lm giao ng v tri st bt thng, y
l nhng g tht quan trng. Ngi tu tp c th cm thy hn hoan hay kh nhc, th nhng phi gi cho va phi khng c qu l.
S nghim tc to ra th dng thng bng nh tim ta v tm thc ta tr nn cng lc v kin quyt hn, gip ta t b chao o hn
trc cc bin c bn ngoi.
Trong ni su thm ca mi con ngi u c mt cht tr tu no tr lc gip con ngi i ph vi nhng bin c tiu cc bn
ngoi. D b cc bin c ba vy ta cng khng b hoang mang v lng tng. V th d l mt th g tht tt p hin ra ta vn kh
nng ch ng [kim ch bt tc ng do n gy ra]. Ch ng c nh hng ca cc bin c l cha kha mang li hnh phc. X
Ty tng c c mt tc ng nh sau : "Nu ta khng km hm c s vui mng, nc mt s tro ra". iu cho thy bn cht
tng i ca nhng cm nhn v s hn hoan v c s au n [vui mng ta cng khc, au n ta cng khc, iu cho thy tm
ta thc b tc ng qu ng v d dng bi nhng bin c bn ngoi].
Nc c ca s sng
Nu ta khng bit khai thc nhng g thit thc t s hin hu qu gi ny tc th dng con ngi m ch bit phung ph n, tnh trng
cng tng t nh ta cm mt bt thuc c ung v hon ton thc c cc hu qu s xy ra. Ta bun kh v b mt tin th
nhng li hon ton khng hi tic mt my may no khi lng ph nhng giy pht qu bu trong cuc sng ca mnh. y l mt s sai
lm ln lao.
Phm hnh ca s nhn nhc
Trong cuc sng thng nht thng xy ra nhng cnh hung bun phin nhiu hn l nhng pht giy hnh phc. Nu ta kin nhn,
tc l sn sng chp nhn tt c kh au v phn mnh,d khng sc chu ng tt c kh au thn xc i na nhng ta s khng
nh mt s sng sut trong s phn on. Chng ta lun phi nh rng trc mt tnh th m ta khng th lm bin i khc hn c
th d c c gng lm g i na cng v ch. Nu n c th bin i c th lo u lm g, ch cn lm cho n bin i.
Phng php chng li s s hi
Mt trong nhng phng php chng li s s hi su kn trong lng mnh l phi qun xt xem nhng th y l hu qu ca nhng hnh
ng sai tri no ca mnh trong qu kh. Sau nn suy xt xem s s hi y do u m ra, y l nhng ni kh au [trong tm thc]
hay ch l s au n [chng hn nh bnh tt trn thn xc], hy nhn nh cn thn v tm xem c gii php no hay khng. Nu c th
s st lm g ? Nu khng c gii php no c, th li cng khng nn lo s v ch. Hoc ta cng c th s dng mt phng php khc
bng cch tm xem ai ang s. Quan st xem bn cht ca ci ti l g ? Ci ti y ang u ? Nu tht ln "y l ti" ? Vy bn
cht ca ci ti y l g ? Bit suy ngh nh th s gip ta bt i s s hi.
Nhng xc cm bn lon
C mt cu tc ng Ty tng nh sau : "Ch bao gi nn ngh rng 'vn chng sao' v ngh y rt nguy him". Khi mt xc cm bn
lon pht sinh th phi s dng ngay liu thuc ha gii tng xng chn ng n, y l iu tht quan trng. Th d s thm mun
khch ng ta, ta phi bt tm thc suy ngh tm cch loi b ngay dc vng y, nu y l s gin d th phi ngh ngay n yu
thng. Nu khng thnh cng, hy i ra ngoi tn b mt vng ri v, hoc tp trung tm thc vo hi th.

S n s
n s l mt yu t cn thit mang li hnh phc. t ham mun v thy nhng g mnh c l , y l nhng g v cng quan trng.
Con ng trung o
S chng mc phi p dng cho c ming n : bao t khng th tha mn s tham n ca ta, n qu nhiu khin n b bnh, n qu t n
cng khng chu ng c. Phi hnh dung s qu ng trn c hai kha cnh : qu bo th khng tt, qu cp tin cng tai hi. Hy
nhn vo con ng trung o trong gio l, nn gi mt v th trung dung.
S tht
Theo nguyn tc, ta phi ni ln s thc. Th nhng cng c nhng trng hp s tht c th mang li ti ha. V th nu ni ln s thc
c th lm thng tn ngi khc v khng mang li mt li ch g, tt hn trong trng hp nn gi yn lng.
Th d, khong mt trm ngi th sn hi mt nh s c thy con th chy ngang y hay khng. Tht s nh s c thy con vt chy
ngang, vy trong trng hp nh s phi tr li nh th no ? Vi t cch mt ngi tu hnh nh s khng th ni di, th nhng nu
ni tht cc ngi th sn s tm thy con th v git n. Trong cnh hung tt hn khng nn ni ln s tht.
S rng lng hay s tha th
Phm tnh cn bn nht trong cc li gio hun v o c l trnh khng p li mi s cng kch. ng nhin t bi v tha th cng
ch l ng t. l ng t th chng chng c mt sc mnh no c. Thng thng hnh ng u tin ca ta l i ph, tm cch phn
ng li, i khi y l mt s tr th, t y nhng kh au khc s pht sinh thm. V th Pht gio lun khuyn nh : "Phi lm cho h
xung". Vy ta c th lm mt ln xem sao. Thin nh gip pht sinh s tha th v lng rng lng trong ta. Pht huy c lng rng
lng s to c nhiu li ch. S rng lng v tha th ca ta s lm tm gng cho nhng ngi chung quanh.
S lm vic
Kim tin sinh sng l mt s cn thit, th nhng y khng phi l mt cu cnh.
S nghim tc
Khi mt chin s nh ri thanh kim, phn ng ca ngi ny l nht ln ngay khng mt cht do d. Cng tng t nh th, trong lc
tu tp pht ng s c gng ta phi thng xuyn cnh gic khng c ri vo vng nh hng ca cc th dng tm thc tiu cc. S
cnh gic ca ta c th so snh vi s cnh gic ca mt ngi t mt ly sa tht y trn u, nu cho sa tro ra ngoi mt git
s b t hnh.
Quyt tm thc hin cho n thnh cng
Lm thn con ngi c ngha l g ? C ngha l trong chng ta hm cha v s kh nng. S quyt tm, lng can m, s t tin ni
mnh... y l nhng yu t cc mnh mang li thnh cng. Thiu nhng c tnh , cng vic ca ta d d dng cch my cng tht
bi. Vi lng can m, s nghim tc v chuyn cn ta s thc hin c nhng g vt khi sc tng tng. V th ngi ta thng
gi y l cch bin nhng g khng tng tr thnh s thc.
Gip ngi khc
Gip mt ngi cng l gip. Ta c th tr thnh ngi hu dng khi tham gia vo cc lnh vc gio dc hay y t chng hn. Th nhng
ta cng c th hnh ngh trong cc x nghip hay c xng. C v s phng cch gip ngi khc. Lm vic v ng lng c th
khng phi l cch gip trc tip x hi, th nhng cng vic ca ta cng gp phn mang li li ch cho mi ngi. V th cn phi lm
vic vi s hng say v t nh : "Ti lm nhng vic ny vi mc ch gip ngi khc". ng nhin nu bn ch to sng ng v
n dc th chuyn li khc. Cm vin n trong tay m lun tm nguyn trong u : "Ti lm vin n ny mang li s tt lnh
cho ngi khc", suy ngh nh th tht khng cn g ph bnh thm na. o c gi l nh th,[cu khuyn nh tht nh, hy nhn
vo nhng li tuyn b ca cc v nguyn th ca cc quc gia sn xut v bun bn kh gii].
Cuc i hi h
Nn thc rng bt chp nhng g ta thu gp c trong s hin hu ny, k c gia ti hng t, khi cht ta cng khng mang theo c
mt xu no. y l s nguy him ca vic u t trn vn cuc sng ca mnh vo cc sinh hot thng nht. Tuy nhin khng phi v
th m quay lng li vi i sng vt cht v dn ht th gi chm lo cho s ti sinh ca mnh trong tng lai. Ta ch cn hy sinh mt na
thi gian v mt na sinh lc ca mnh vo cc chuyn thng tnh, v s dng mt na cn li vo vic trau di ni tm.
o c nghn nm phc v cho ngi th tc
http://vietnamyoga.org

Ti tin chc rng s gp sc ca tt c chng ta c th gip hnh thnh mt ng hng tm linh hin i. Khi nim tn tin nht
nh phi c hnh thnh nh l mt th tn gio, trong mc ch to ra mt bi cnh thun li tt c nhng ai c thin ch u c th
tham gia. y l mt khi nim hon ton mi m tng trng cho mt con ng tm linh th tc. qung b khi nim chng ta
c th nh s gip sc ca cc nh khoa hc. Khi nim gip chng ta tm thy nhng g m chng ta hng mong c, y l mt nn
o c lu i. Ti oan chc nh th. y l nhng g c th kin to mt th gii tng lai tt p hn. [c t-lai Lt-ma ngh
mt "tn gio mi" (?) da trn nn tng khoa hc v kinh nghim o c ngn nm, y l nhng g kt hp c tt c mi ngi].
Bures-Sur-Yvette, 15.12.10
Hoang phong chuyn ng

CHT C THT NG S HAY KHNG?


Nguyn Thng Chnh & Nguyn Ngc Lan

Phm i hu nh ai ai cng u s cht ht, ngoi tr nhng v chn tu thm nhun l v thng,
nhng ngi c l tng hy sinh, nhng ngi au bnh trm kha nm mt ch, nhng k mang tm
trng chn i trm cm cc , cng nh nhng k bt bnh thng m thi. Ring c nhn tc gi
cng s bnh s cht nh mi ngi vy.
Tham sanh y t
Ai cng vy, hi tr, sc kho di do, yu i, ti ngy ch bit c vui chi m thi, chuyn cht
chc l chuyn ca my ng gi b c ch c bao gi mnh bn tm suy ngh n u. Ln ln th phi
lo chuyn cm go, chuyn gia nh, chuyn con ci sut ngy sut thng nn u cn th gi g m
ngh n vn chng no mnh t bng theo ng theo b
Khi tui i bt u hi cao, khong t 55 tui tr ln th bnh tt ci ny ci n bt u li ra. Lc
, chng ta mi thc rng cuc i rt ph du, thn xc con ngi ta khng th no trng tn vnh
vin c, khng th no ci t hon sanh c, v.v
Tm li l l v thng! C ngy mnh cng phi ra i nh mi ngi m thi. i lc no th cha
bit c, nhng cng tr cng tt phi khng cc bn. Ty theo s mng c. Cht n khng bo
trc. C th l bt c lc no, do tai nn bt ng hoc v bo bnh bt t.
Ring i vi ngi vit, vi ba nm na mnh s bc vo lp tht thp c lai hy nn thc rng
ngy ra i chc cng khng cn my xa lm u.
Tui cng v gi th con ngi ta cng hay suy t nhiu v ci cht. Vo lp tui ny, quanh ta, ngi
thn cng nh bn b, lc c c ngi ra i ri. Xem mc co ph trong cc bo Ty bo Vit, th
thy thin h thng cht nhiu trong khong 80-90 tui. Thi th mnh cng hy vng c nh h. Nh
vy, mnh cn sng cao tay lm cng chng 15-20 nm na l qu sc ri, vi iu kin l Tri cn
thng v Ngc Hong ng gi s gi xung m ti bt t.
Sao m l qu vy Tri!
ci tui ca tc gi, c ai m dm ni mnh cha thm n u.Tc th bc ph ri, rng c th ci
cn ci mt, n ung phi eo rng gi rt l phin phc, cn nu l nhn vo king th thy mnh l
kh, lng khm, da th nhn nheo y i mi mt ht thm m, ting ni th bt u hi run ry, hay
ni i ni li khin con chu bc mnh, ci g cng yu ht, bt u hay qun trc nh sau, nay au
ch ny mai au ch kia, nhng kt mt ni l u c th vn cha chu chp nhn l mnh gi ri.
Mnh tng mnh cn tr hoi, th mi kh ch. Mnh cn ham vui, cn ham sng m. V tim n th
ngi ta gi mnh bng bc, ku bng ng bng b. Mnh mi git mnh. Vy m mnh c cho rng
mnh cha c gi. Ngc li mnh rt ch quan m thy bn b v ngi khc sao h c v li gi hn
mnh qu. Ngh cho cng, gi th phi c bnh m cht ch hng bnh th ly g m cht c. l
ci logic ca sanh bnh lo t.
Theo mnh ngh, sng qu gi th thn xc cng xu x i ch c ch li g c v v li sng n 100
tui hoc cao hn na th sng vi ai y? ci tui ny, con ci ca mnh dm cht ht ri. Cn chu
cht th c th khi thy mnh ti n li s thy m t. C chc g ti n dm li gn hay i thm mnh
khng?
Vy ch cn nh gi l trm dung thn cui cng ca mnh trn dng th ny trc ngy ra i m thi.
Ai cng mun cht sng ht
Cng ng, con ngi ai ai cng mun sng sao cho sng m n lc cht th mi ngi
cng hng ao
http://vietnamyoga.org

c c cht sao cho l, cho sng. y l bnh thng normal, l l thng tnh m thi. a s u
ni h khng s cht nhng ch s bnh tt dy da lm au n th xc ln tm hn, lm mt c nhn
cch cng nh lm kh no v phin toi cho gia nh. Cht sng l g? l cht gi, cht m thm,
khng au n th xc ln tm hn, vy cht trong gic ng l khe nht, k n l cht v bnh tim
mch, ng tim, t gn mu v phi cht cho tht mau tht l, khng l lt c thng tri, khng xi
bi, bn thn bt toi, khu, khng a try i dm, khng b mt tr nh v khng b l ln in
khng ny n, v.v
Gi pht lm chung cn c s hin din y ca v con hay chng con mnh tin a mnh cho
khi ti thn (?) C ngi th cn lo xa hn, ngh ti hu s nn bt u lo tu, bt u n chay, nim
kinh, lo thin, lo cu nguyn, sing i cha, i nh th thng xuyn, cng dng tam bo, phng sanh,
b th cng c, b th ti vt, lm t thin gieo duyn lnh c phc, c hng n hu khi cht
th hy vng s c rc v ci Pht hoc v thin ng vi Cha
Ci g cng vy. Cht cng cn phi c chun b tinh thn t trc. Thin cng l mt phng php
gip chng ta thc hn v tnh c khng ca mi s vt trong ci i ny, nh vy chng ta chp
nhn s cht d dng hn v ra i c thanh thn hn!
Ti sao ngi ta s cht?
Cht vn cn l mt vic cm k, mt iu qu b n i vi tt c mi ngi. T trc ti gi vn
cha c ngi qu vng no tr li dng th k li cho b con ta nghe vi. Chuyn cn t, thn
trung m, lc va mi cht th hn bay l lng u , ri vo ng hm thy ton nh sng cha la,
gp li b con cht t lu, ku ro nhau la i i, chuyn u thai li, chuyn ti sinh, chuyn ma
qu, v cn nhiu th lm lm c tht hay khng c tht chng c ai bit c ht. Tin hay khng l
chuyn ring ca mi ngi.
C ngi cn so snh s cht cng khng khc g gic ng mi m. Ti ng, mnh chng cn bit g
ht hng khc g nh mnh cht ri. Sng ra thc dy nh c ti sanh tr li, sng thm mt ngy
na. Mng ht ln. Vy s cht l s nhng g mnh khng r, nhng g b mt mnh cha bit c.
Ngi ta s cht v s thn xc b bt mu me, nt by, xu x i, snh thi gh tm qu. Trng hp
nhng giy pht trc khi phi c lm nn lao xung t chc hnh khch phi hi hng kinh hong tt
. y l mt th d r rt nht v s kin s cht. C c trm cu hi c t ra nhng cha c cu
gii p no ht v s cht. Mi ngi c tng tng th ny th n cho nn thin h vn cn lo v
vn cn s cht. Ngi i thng ngh rng h cht l ht, l trng khng, l ri vo vc thm ti
thui, l h v, tnh lng. Cht ri th mnh s i v u sau , ri mnh s ra sao? Bi vy nn ai ai
cng u s cht lm. Ai cng phi c ngy cht ht. y l mt s tht. Chy u cng khng khi.
y l iu chc chn 100%, tht r rng v l l cng bng ca tri t.
Trn ci i ny, ch duy nht, ni m con ngi tht s c hon ton bnh an, khng cn th hn
nhau na, khng bao gi bit hn thua, phn bit k vi nhau na, l ch ngha a an gic ngn
thu. Cuc i tht v thng, vy phi bit trn qu s sng. Th hn, tranh ua, phn bit, c chp,
ganh t, suy b, hn thua nhau tng ting, tng li, tng cht mt ri cui cng cng phi cht m thi.
n lc th n nn hi ci, than khc, k l, luyn tic lm chi cho mt cng, mun mng ri bn i.
Ti sao hi cn sng khng bit sng cho ha thun, thng yu nhau, giao ho nhau trong tnh ngi,
bit tha th nhau?
Mi ngi u n ci i ny vi hai bn tay trng, th lc ra i cng ch vi hai bn tay trng m
thi. Ai ai cng u bit nh vy, nhng h sao mi khi ngh n cht th thy rn rn v hi lo mt
cht. Bng mi gi h phi nu ko s sng li. Bi l do ny m ngy nay khoa hc sng ch ra v
s k thut ko di thm s sng No l k ngh thuc trng sanh, k ngh ngm xc trong kh
lng liquid nitrogen ch ngy tm ra thuc tr liu tip tc sng, v.v Ngi ta s cht v s

mt ngi mnh thng, s xa la ngi thn, bn b, xa la v con, chng con, s khng ai nui con
mnh, s ri y ti n s ra sao? s mt i ci ti ca mnh, s mt ht ti sn ca ci m mnh tht
s kh cng to dng c trong sut c cuc i, cng nh s cha thc hin c nhng hoi bo
m mnh hng mong c, v s b lng qun, v.v Giu c, t ph th s cht nh, nhng ngho
rt mng ti, khng c ca ci g ro tri cng s cht lun tut lut. Thng nhng ngi s cht l
nhng ngi cn hot ng, i ng v cn sinh hot c bnh thng.
Nu gi kh c ri, bnh hon th, sinh hot kh khn, n ung ng ngh khng c, m cn
b con chu bc i ht hi ny n th nhng ngi ny chp nhn ci cht d dng hn nhiu. S cht
cng l mt phn ng t nhin ca bn nng sinh tn ca tt c mi sinh vt. Trong phm vi ngh
nghip, ngi vit c th c quyt rng th vt nh b, heo lc b la vo l st sanh b lm tht
chng u rt kinh hong, la rng, phn ng li rt d di v bn nng sinh tn. Hnh nh chng bit
cm nhn c ci cht gn k. Phi chng th vt cng c tnh cm nh chng ta?
Cc tn gio ln u c cp n vn cht. Mi tn gio u c gii thch mt cch khc nhau.
Cch no nghe ra cng u thy c l ht vi iu kin l mnh phi c c tin tuyt i vo tn gio
.
Kt lun
Ngh cho cng ci cht ch l mt giai on ca ci sng. C cht i th mi c c mt ci sng mi
khc tip ni theo c. Vy hy trn qu cuc sng ngy hm nay. Khng nn tm trng s cht tr
thnh mt ni m nh thng xuyn lm nhim cuc sng ca chng ta. Hy qun s cht i m
sng. Chng no cht th cht. Cht th d, l vic ng nhin ri. Sng sao cho ng sng mi l
vic kh. i l v thng!

http://vietnamyoga.org

CHT TRONG AN BNH - LOVING AND DYING


T Kheo Visuddhacara
Thch Tm Quang dch

Cuc sng hu nh l bo bt
Ch c hai iu trn qu
T t vi ngi phin mun
Can m t trong lng
Adam Gordon

Mt ngy no khi ti cht, v ti phi cht, ti mun cht vi mt n ci trn mi. Ti mun ra i
bnh thn, mun cho t thn nh mt ngi bn, c th ni vui v: "Xin cho T Thn, Cho T Bit
Ci i".
Ti c th tng tng chnh ti c mt cuc i thoi vi t thn. C l c th nh th ny: "Cho
Thn Cht! Mi c khe khng? Ta ch i ngi t lu. Sut i ta mong mi ngi y. Phi
chng rt cuc ngi ang n vi ta? n gi ta phi ra i ri phi khng?
"ng, ng, T Thn! Ta ang n y. Hy kin nhn. Ta sn sng. Ngi khng bit ta l g?
T lu ta d tnh cho ngi bng mt n ci. Phi, T Thn , ta hiu. Ngi khng phi xin li.
Ta bit ngi c vic phi lm. Ta khng c g chng li ngi c. Khng c cm ngh kh chu.
Khng c g l ring t, ta hiu.
"Nh ta ni, T Thn , sut i ta mong i lc ny. xem liu ta c th gp ngi vi mt n
ci khng. t ra cng xem liu ta c hng trong ci cht khng, nu khng c hng trong ci i.
By gi ngi ang cho ta c hi ny v ta cm n ngi v iu .
"Phi, ta nghe rt nhiu v ngi. Ngi khng i ai. Ngi n nh mt tn trm ban m.
Ngi khng mc c vi mt ai. Ngi khng chp nhn cu tr li "khng".
T thn, c ri. Ta s n vi ngi mt cch vui v. Ta mt ri. Tm thn ny nh mt ci v
v. N ru r. N sng lu hn thi gian n c s dng. Nh ngi thy, ta sn sng k
ci cht. V ta chu ng tt c s au n ny, c gng mm ci vi tt c khch n mi gi ta.
T thn, ni tht vi ngi, l ra ngi phi n sm hn. Xt cho cng s au n ny, ngi l
khong thi gian thoi mi nh ca tri cho. Nhng ni ri. T Thn, khng ln la na. No ln
ng. Hy cm tay ta."
V ta phi i nh ta thng m c vi n ci trn mi. Cch cht p bit l nhng no! Tt c
nhng ngi xm quanh ti khng cn phi khc. H vui v v thy ti ang mm ci. H s bit ti
c lm ch. Ci cht chng l ci g m phi s hi. Hy i x vi ci cht nh mt ngi bn.
Hy sn sng ni li cho t thn v cho t bit ci i.
ng nhin khng ai c min tr trc ci cht. Tt c chng ta phi cht. Nh c Pht ni:
i sng mong manh v ci cht l iu chc chn. Trong khi chng ta sng chng ta au kh khi chia
la xy ti vi ci cht ca mt ngi thn. C hai ng b ti u cht. Ti khng nh ng ni ti.
ng cht lc ti cn rt tr. Nhng ti nh b ni ti. B rt n cn vi ti. B cng rt ngho kh. B
thch sng min qu trong khi cha m ti li sng thnh th. Ti nh mt ln b n thm chng ti,
ti xin b nm xu. Lp tc b ly ngay v tm ra nm xu v a cho ti. Vo thi c th mua vi

nm xu:Bn c th mua c mt cc nc hay mt ly nc vi nm xu. Nu bn mun ung


nc da do ngi da bn bn c th mua c hai ly nc da vi nm xu! V vi nm xu bn c
th mua c nm ci ko.
Cha ti cht lc ti mi tui. Ti nh c n thm cha ti ln cui vo mt m ti Bnh Vin a
Khoa, Cha ti nm cht ti y v bnh lao v cc bin chng khc. Ti nh m ti ni vi cha ti:
"Ny Beh, y l con Johnny n thm" Cha ti khng ni c. ng th qua ng dng kh mi.
ng dng nh nhn ti mt cch yu t. Ti cn nh. Ti khng bit g v ci cht, nhng by gi ti
bit kh hn. B m ti nghip ca ti au kh. B chng kin qu nhiu ci cht v c mt i
sng cc k kh khn t hi cn tr. Chc chn, i sng khng phi l thm hoa hng vi b.
Mt trong nhng ngi anh em ti cht khi cn nh. Mt ngi anh em khc cht lc 23 tui cng vi
v hn th. l mt thm kch. Hai ngi b cht ui. Ti vn cn nh nhn thy xc ca h ti nh
qun. M ti than khc lng au xt. Tht l au n cho b v mt mt a con trai thn yu mt cch
bi thm nh vy. Ti hon ton chong vng v khng bit lm g hiu c iu ny. Lc ti
16 tui. Ti c gng ra v th , v tnh. Ti gng cm nc mt. Ti ni v x s nh khng c g
xy ra v nh th ci cht vi ti l chuyn hng ngy, khng cn phi su thm. Ti coi iu l
khng quan trng v c t ra v lnh lng.
Nhng lc mt mnh, ti khc. Ti khc mt cch ng cay. Sau l mai tng ti quay tr li ngha a.
Ti i vng vng trong ngha a u nng tru. Ti o t v trng hoa chung quanh m ca anh ti
v m ngi yu du ca anh. Ti khc vo cy thnh gi bng g nhng ch sau: "Khng tnh yu v
i no bng tnh yu ca mt ngi chu hy sinh thn mnh v bn", v anh ti cht trong khi c
gng cu ngi v cha ci. V ti ni vi Thng .Ti hi Ngi: "Hi c Cha Tri, Sao
Ngi c x vi ti th ny? Ti sao Ngi bt anh ti? Phi chng l mun hay lng kht khao ca
Ngi? Nu th, xin mun ca Ngi c thc hin. Ti chp nhn vic ". V cc bn thy lc
ti l mt ngi C c Gio tt. V mun ca Thng phi i trc tt c mi vic khc.
Khng c nghi hoc. Nhng by gi ti l mt Pht t, ti tin l ti hiu hn mt cht. Phi, khng
c Thng no bt anh ti. Nu chng ta chp nhn s sng, chng ta phi chp nhn ci cht. Cht
l phn thit yu ca s sng. Nh c Pht ni, chnh v minh lm cho vn vt trong vng kh
au, v chng ta c tri ln ht kip ny n kip khc theo nhng hnh vi ca chng ta. Thin mang
iu lnh v c mang iu xu. Ti phi th tht rng ti c th hiu r hn vi cch c Pht nhn
vo mi s.
Sau ny trong cuc sng ti chng kin nhiu ci cht hn. L mt nh bo, ti nhn thy xc nhng
ngi cht v tai nn, bng ng nh nhau, t t, c dc vn vn... Ti vit nhng chuyn bi
kch, cm xc hay bi thm v ngi ta cht ra sao. C mt ngi hn a con gi nh t bit ri t
bn vo u mnh. C mt cp trai gi tha thun cng nhau t t trn ging ca mt khch sn.
Ngi con gi cht v thuc c h mang theo, ngi con trai thot cht. V c tn cp kht ting b
bn cht bi Cnh St vo Ngy Tt. Tn cp ny b theo di nn khng th sng nhn thy ht
ngy u nm mi. Nhng i vi ti ch l mt cu chuyn na. Ti cha bao gi ngh su xa v
ci cht. Ti hon ton b t lit bi n. Tt c ti mun l cu chuyn hay c t trn trang nht ca
t bo. Hu nh khng c cm ngh hay tnh thng trong ti i vi nhng nn nhn ti nghip. Ti
qu l mt ngi nhn tm v ch k ch ch trng n phc li ca mnh.
Mi sau ny, l mt nh s, ti gp nhng ci cht vo lc ny ti thy nhiu cm ngh v t bi
hn. Khi ti thm ngi bnh ti thng cm vi h. Ti c gng ht mnh an i h. Vi nhng ngi
Pht T, ti tng kinh, nhng bi kinh Pht. Ti ni vi h cu c Pht dy: Thn bnh nhng ng
tm bnh. Chng ta c th khng lm c g nhiu cho thn nhng chng ta c th lm c g
cho tm. Chng ta c th gi tm bnh tnh khi chng ta au yu. Chng ta c th ch tm. Chng ta c
http://vietnamyoga.org

th theo di s tng gim ca au n, n n v i tng t nh th no. Chng ta c th hiu bit


bn cht ca kh au. Chng ta c th gp n v hc hi t n. Chnh l mt cuc th nghim lm
sao chng ta hiu r bn cht ca s sng, lm sao chng ta hiu r rng khng c ci ng thng cn
ni y m ch c s thay i lin min ca sinh v dit, ging nh dng sng tri chy bt tn; lm
sao chng ta hiu r chnh ci v minh, tham i, luyn chp, gin hn, s st vn vn ca chng ta l
nguyn nhn ca kh au.
Bng s hiu bit chng ta c th ng ln n nhn ci au n. Chng ta c th coi iu l
vic bnh thng. Chng ta c th gi bnh tnh v n ha. Thm ch khng mt cht g ng lng. ng
chng ta c th mm ci, ngay c lc au n. Chng ta c th ni: "Ny au n, mi tht tnh mun
ta cht phi khng? Ngi khc c th gc ng vi mi nhng vi ta th khng. Ta c hun luyn
v st vi mi. c Pht dy ta nn p li m khng gin d hay ght b. Cho nn ta c gng p
li mi khng gin d hay ght b. Ta hiu rng bng chnh nim v an lc trong tm ta, ta c th vt
ln mi. Ta c th ci mi. Mi dy ta i l kh au. Nhng mi cng dy rng ta c th vt ln mi."
V bn c th mm ci trc cn au. Bn s cm thy khe hn ngay lp tc.

CHIT T
Toi Khanh
Mt anh Pht t sau mt tai nn dp nt thn th c ghp li chic chn mi ly t di hi ca mt
ngi hin xc.
Khng b tn tt, anh mng lm, nhng m m nhn li ci chn ngoi lai kia, anh c rng mnh v
ngh n ngi nm di m.
Mt ngy, nhm chu khng thu, anh chy ln cha thm s ph l mt thin s v k li ni s ca
mnh.
V ho thng nhn anh ri mm ci:
- Con thy s ci chn v cho rng n khng phi l ca con, nhng th hi, ci-chn-xa-gi-theocon-t-b c ng l ca con khng ?
Truyn k rng anh Pht t t ng ngon, ht s.
V ti t lc bit c cu chuyn ny cng thy mnh t nhiu an lc hn xa.
Ti hiu ch CA mt cch chu o hn, thm tha hn.
Ri cng t , ti nghim ra mt iu rng i nhiu lc ch mt ch thi cng l mt tri suy t.
Chiu nay, mt ngi Pht t gi ti ci link c bi vit ca mt ngi tr chng bit trong hay
ngoi nc.
H ni thch bi , khen hay v gii thiu cho ti. Ta bi vit l Tnh L. Thit l, c ht
bi, nhng ti khng hiu g ht. Lng ti b ci ta Tnh L kia nu ko ngay t pht u. Ni
chnh xc, ti bng hong, ngn ng ch v mt ch L kia thi. No phi ch c tnh mi l. C g
trn i ny li khng b l ch.
Nhn quanh ta, ri th c th gii, hnh nh chng g l trn vn ht.
Ny nh, c ai trn i ny dm nhn i mnh l vin mn u.
C mt quc gia cng th.
Nhiu k giu m khng sang, bi h ch ph m khng qu.
Tin bc rng rnh m kiu xi tin th ngi khng v, l giu m khng sang, ph nhng cha qu.
Ti mun gi l mt trng hp L: L lng, d dang
Ri n ch An Lc.
Bit bao ngi trn i ny ng ngon lnh vy, nhng thit ra h ch c An (yn) m chc g c
Lc.
Nh ca n nh, thu nhp n nh, sc khe n nh, k c gia o cng n nh, nhng liu lng h
c c vui khng.
Ti tng ni ri, nhiu khi c chuyn lo toan cn d sng hn l nhng ngy thng nhn c v v,
khng ng khng ngt.
Vit n y ti cht nh n my bi bo online gn y ni v ln sng thc phm c hi ang
c xut khu t tung th cng thm tha ch L ny.
Nhiu mn trong l th khoi khu ca ngi mnh, nhng ngon m chng lnh.
Khng phi mn no ngon th cng lnh.
Cng nh nhiu ngi tuy d thng m cng ng s vy.
Hai ch ngon lnh t khng phi d dng.
Ngay n mt ch rt ph bin nh Phc c cng kh m tm c ch dng.
http://vietnamyoga.org

Nhiu k i nay ch c phc m khng c c.


Ngi hc A-T-m thng thch ni cht ch nn kh chp nhn iu ti ang vit.
Mt cch nm na, ti hiu c y l nhng c tnh hm dng nhn cch ca mnh.
Mt ngi tin tay lm mt hai chuyn gip k khc khng snh c mt ngi thng ngy lm
g cng bit ngh v k khc.
Phc th ai cng lm c, nhng c th phi l k c tm c.
Ti khng nh l Lo T hay Trang T c cu ni ny:
Ngi thi nay quyn cao tc trng n my cng ch l hng qu nhn ch khng phi bc i nhn
nh thi trc.
C theo kiu ch ch (chit t) m ni th ta c bao iu th v m suy gm.
Nh thnh nhn ch c au m khng Kh, phm phu nhiu khi Thng nhng cha chc Minh, Gii
nhng cha chc Thot, Tnh khng hn l i vi Yu, ti cn mun ni l Sung cha chc
Sng, nhng thi !
Ch chng cng mi tay mn ba ri, ch mong ngi i nh c bi hc Chnh Danh ca
thy Khng m sng trn vn ngoi i, trong o. Th cn g hn c na. Mong thay !

CHNH TR v THIN
Thi cc sinh lng nghi th chnh tr v thin l hai lng nghi i nghch nhng c cng thi cc.
i nghch v mt ng phng tm, mt ng quy tm. Khng phng tm ra ngoi th khng th lm
chnh tr v khng quy v tm th s khng thy c ba ci: dc, sc v v sc nh trong duy thc
lun ghi: Ba ci duy tm vn php duy thc.
C cng thi cc v c hai u khi i t mt ch th, gi l Ng. "Thin thng a h duy ng c
tn" ni ln ch th khng ch ring ca lng nghi v bt qui, m cn ca c v tr cn khn. Thi
trong cng mt kip m c ngi hi hai li sng chnh tr v thin. Khng ai xa l, l thi t
Tt t a con ca Tnh Phn Vng v cng l Pht Thch Ca, ngi m li cho thin.
Ni n chnh tr l ni n kh nng tr quc, bnh thin h. Kh nng cng ln cng bnh c nhiu
thin h. Do , ngi ta c th bit c kh nng lm chnh tr ca mt chnh tr gia qua lng s
bch phn thin h bu chn, k n l thi gian ti nhim lu mau. Qua qu trnh tin ha ca nhn
loi mi thy r mt nc vn minh l mt nc c dn tr cao. Mun lm ch nhn dn ca nhng
nc ny bt buc phi qua nhng cuc tranh c ln ti v c vi nhiu ngi khng cng ng li
vi mnh. Ni khc i, mt ng ni bt trong a ng qua kt qu bu c v hon ton khc hn vi
s ch huy mt b lc.
Mun c kh nng chi phi i sng thin h khng th ra ngoi h lun "tu thn, t gia, tr quc, bnh
thin h". Tht vy, t ngn xa cho n nay c khng bit bao nhiu ngi mun bnh thin h v
cng c bit bao ngi cht v thin h, b thin h nguyn ra cng nh tn vinh, th phng. D
bnh thin h bng cch no, phong kin, qun ch, dn ch, cng ha, cng sn, t bn, x hi, k
mun c quyn uy chi phi thin h cn phi c ti v c. C ti thiu c th dn lon, c c thiu
ti th dn tt hu. Mun c hai yu t ny ngi phi tu thn trc . Thn tham mun hng th
th lm sao chm ch thnh ti, lm sao c mt qu kh tt c ngi chn la.
thi i khng cn chuyn k tha quyn uy, khng cn chuyn ngi cht trong m ngi m, m
ch c nhng ngi sng mt thy nhau, coi chng nhau, th Thin cng khng cn c ng trong kinh
sch t chng, khng qua hnh thc tn gio, khng h ly vo gii lut n mc. iu m ngi tu
thn cn gi thi ny l tn trng lut l cng cng v t hu. Th d: vt n hay cp trm th
d tn no, da mu no cng u b pht, cng b tha gi. l dn ch. Gi c cc lut l ca
mt x hi tin b ra kh cn hn gi gii lut trong tn gio v cn thit hn trong vic th hin t
gic gic tha, t tha.
CHNH TR thi i dn ch l PH TR. Tht vy, bt c ai c tinh thn ph gip tp th u
c trn trng, ngay c ngi lm chnh tr cng coi trng h. Bi, chnh nhng ngi ph tr mi l
ngi gi c bn lu nn dn ch, hn l nhng ngi bu chn nn dn ch. S sp ca nn
dn ch, nu c, ng bin vi s gim dn s ngi ph tr ny.
Trong i sng chung ng c thiu chi chuyn ph gip. K quen gy ri khng cn gy ri cng gi
c bnh an cho ngi khc. K khng x rc cng gi c sch s ng ph nh phu qut ng.
cng l CHNH TR THEO PHONG CCH THIN thi vi tnh.
TrnTh
http://vietnamyoga.org

Chun b nh th no cho ci cht ca mnh


Dagpo Rimpoch
(Hong Phong chuyn ng)
Li gii thiu ca ngi dch :
Khi va mi mt tui th Dagpo Rimpoch c c t-Lai Lt-Ma th XIII xc nhn l v ha thn (toulku) ca Ngi Mnh-ba (Marpa, 1012-1097) mt v i s ca Ty tng v l thy ca i s Mt-lc Nht-ba (Milarepa, 1052-1135). Dagpo
Rimpoch sinh nm 1932, vo cha t lc su tui, hc ti cc tu vin i hc danh ting nht Ty tng, tt nghip tin s
Pht hc. Ngi ri Ty Tng vt sang n vo nm 1959 v sau th lu tr ti Php t nm 1960. Hin nay Dagpo
Rimpoch l mt gng mt ln ca Pht gio Ty tng ti u chu.
Bi chuyn ng di y c trch t mt ti liu ghi chp li bui thuyt trnh ca ng ngy 19 thng 9 nm 2003 ti mt
ngi cha Ty tng trn t Php. Thng dch vin : Marie-Stelle Boussemart. Ghi chp : Laurence Hari, Michel Langlois,
Cathrine Baguet, Marie-Stella Boussemart.
Cch nay khong 2700 nm, c Pht Thch-ca Mu-ni ging rng bt c mt hin tng cu hp no cng u l v thng. c
Pht khm ph ra quy lut nh vo s suy nghim trong tri thc ca Ngi, cn c vo nhng g Ngi quan st c v cc kt qu
suy t ca Ngi. Ngy nay th khoa hc v k thut c th s dng cc phng php thc nghim chng minh iu mt cch d
dng.
Chng ta khng th lm g khc hn l phi cht bi v chng ta c sinh ra. Nh vy i vi Pht gio th sinh c nh ngha nh
th no ? Sinh c ngha l giy pht xy ra th thai : l lc hai t bo ca cha v ca m kt hp li v ng thi thm nhp vo
mt dng tip ni lin tc tm thn (continuum mental) hay tri thc (conscience-conciousness). Tm li th thai hay s sinh xy ra khi
dng tip ni lin tc tm thn thm nhp vo s kt hp gia hai t bo ca cha v ca m.
Theo quan im Pht gio th bt c mt vt th no cng u c cu to bi v s cc thnh phn kt hp li vi nhau. ng vo
giy pht th thai tc l giy pht m bo thai c cu to th nm th cu hp cng xut hin v da vo mt c th cng c
hnh thnh. T s kt hp pht sinh ra su c s hiu bit v bn thnh phn . Tt c gm c hai mi bn cht liu vt cht to ra
c s chuyn ti dng lu chuyn ca tri thc, v dng tri thc li bm vu vo c s chuyn ti y v xem y l ca n. y l cn
bn s khi to ra mt c th. Ci c th y li tip tc bin dng, ln ln v pht trin thm. Nh vo c s vt cht dng tip ni lin
tc ca tri thc cng pht trin theo m trch nhng sinh hot ngy cng phc tp hn. y l g m ngi ta gi l s sng, n
tng ng vi khong thi gian m dng tip ni lin tc tm thn cn s dng mt c s vt cht chuyn ti n.
Tuy nhin cc thnh phn vt cht cng l nhng cu hp, v th khng nhng chng bin i trong tng giy pht mt m chng cn
phi gnh chu hin tng gi nua v hao mn. Sau mt khong thi gian no c th di hay ngn th cc thnh phn kt hp lc th
thai sau khi pht trin trong sut cuc sng s bt u suy thoi. Cc thnh phn vt cht suy thoi dn v kh nng chuyn ti dng
tip ni lin tc tm thn ca chng cng theo m suy gim i. Dng tip ni lin tc tm thn v th cng tr nn "thu hp" hn v
mt i mt s tnh nng, v cc tnh nng ny cng s tip tc tan bin dn. Cui cng th n mt lc no c s vt cht s suy thoi
n khng cn sc chuyn ti dng tip ni lin tc tm thn na. Dng tip ni tm thn bt buc phi ri b c s vt cht ca
n, v chnh vo thi im y th ci cht s n vi s sng hin ti ny.
Vy th ci cht l s tch ri gia tri thc (hay dng tip ni lin tc tm thn) v c s vt cht. Theo quan im Pht gio th dng
tip ni lin tc khng chm dt. D n khng th tip tc lu tr trong c s vt cht th thin na nhng n vn tip tc tn ti. Ty
theo trng hp, n c th chuyn sang mt th dng trung gian gi l bardo (trung m) hay l khng. Du sao i na th n s hng
vo mt s ti sinh mi. N hng vo mt c s vt cht mi, thm nhp vo y v lm pht sinh ra mt s th thai mi, tc l im
khi u ca mt cuc sng mi. Cuc sng mi y s ko di mt thi gian no v ri cng s chm dt, v c tip tc nh th.
Ngi ta gi y l chu k ca nhng s hin hu pht sinh do iu kin, ngha l do nghip m ra . Tht ra th nhng g xui khin dng
tip ni lin tc ca tri thc hng vo mt c s vt cht c bit no khng ty thuc vo quyt tm ca mt c th - t ra th y
cng l trng hp ca nhng c th bnh thng - m duy nht do s tc ng ca nghip m c th y tch ly t trc.
i vi mt ngi chp nhn s ti sinh th khi ci cht gn k s hiu rng tm thc ca mnh s ri b c s vt cht ca n. Dng tip
ni lin tc tm thn ca mnh s tip tc tn ti, vy trong giy pht nhng g quan trng hn ht ? C phi l thn xc mnh, ca ci,
gia nh, danh vng hay uy quyn...? Tt c nhng th y khng c mt gi tr no c, v ngi sp ra i s b li tt c nhng th y.
Ch c dng tip ni lin tc tm thn l tn ti v nhng g m n c th mang theo l nhng vt hn (ca nghip) in su vo n.
Nhng g tip tc tn ti v ko di t kip sng ny sang kip sng khc trn dng lin tc tm thn chnh l nghip ca chng ta. D
y l nghip tt hay nghip xu th cng u gom li thnh mt tng hp cc vt hn hay l cc tim nng hay xu hng m dng tip
ni tm thn s mang theo vi n. i vi qu v no trc y cha h hiu nghip l g th cng xin gii thch thm y l nhng xu
hng tch t trn dng tip ni lin tc tm thn. Nhng xu hng y mang tnh cch "tch cc" khi chng c kh nng mang li nhng

gic cm hnh phc, nhng cm nhn v hnh phc. Ngc li th nhng nghip "tiu cc" l nhng vt hn hay nhng tim nng lng
ng trong tm thc m chng s mang li nhng cm nhn kh au.
Ch bui ni chuyn ti nay l "Chun b cho ci cht". Vy chng ta hy i thng vo ch . Chng ta hy xt xem iu g c
th gip ch cho chng ta khi hp hi v khi phi hng vo mt s ti sinh mi. C rt nhiu phng php k c mt l cc phng php
c th ca Pht gio. Tuy nhin khng cn bt buc phi l mt ngi Pht gio m ch cn tin c s ti sinh th cng hiu rng
ci cht khng phi l mt s chm dt vnh vin v sau s cn phi hng vo mt s ti sinh mi, v trong trng hp th bt c
ai cng u hiu rng ci th dng tm thc cui cng ng vo lc sp cht s gi mt vai tr v cng quan trng. Nu vo giy pht
ta to ra cho mnh mt th dng tm thc tt th n s gip ta hng vo mt s ti sinh thun li.
Ni mt cch khc l ta phi lm th no gi ln cho ta mt th dng tm thc li ch ng vo lc m ta sp cht. Phng php y
c th p dng cho bt c ai, khng nht thit phi l ngi Pht gio mi lm c. Bt c ai cng c th l mt ngi tt c, d cho
h theo mt tn ngng no cng vy. D ng trn quan im no th bt c ai cng u c th to ra cho mnh mt th dng tm thc
y yu thng v t bi hay c tin vo lc hp hi. Vy i vi Pht gio th ngha ca tnh thng l g ? Tnh thng hiu theo Pht
gio l mong cu hnh phc cho ngi khc. Nu trong lc hp hi m ta sc gi ln trong tm tr mnh mt li nguyn cu n gin
nh sau : "Ti ch cu mong sao cho tt c chng sinh u c hnh phc !", tc l " Ti ch c mong lm sao gip cho tt c
chng sinh t c hnh phc", th li nguyn cu s hng ta vo mt s ti sinh tt p. T bi chnh l c vng tt c chng sinh
loi b c kh au. Chng hn nh nhng c vng nh sau y : "Ti cu mong tt c chng sinh vt thot khi kh au, cu xin
cho h t c mt tm thc lun lun an bnh khng cn phi chin u vi kh au". Bt c mt th dng tm thc o hnh no
cng th, d y l c tin hng vo mt v Tri, vo c Pht hay l mt v Thy tm linh, th cng u mang li hiu qu. Mi th
dng tm thc li ch u gip cho ci cht c thanh thn v hng vo mt s ti sinh thun li. Mt th dng tm thc li ch khng
nht thit phi c quy nh trong mt khun kh hay mt gii hn no c m c th m ra tht rng ln, chng hn nh ta c th
nguyn cu nh sau : "Ti cu mong cho ha bnh s ta rng v bao trm ln c th gian ny. Cu mong sao cho tt c nhn loi trn
a cu u c an bnh. c mong sao cho tt c mi xung t d ang tc hi bt c ni no trn hnh tinh ny cng u s chm
dt". Ta cng c th c mong nh sau : "Nu trong kip sng ny ti khng th gip c nhiu chng sinh nh ti hng nguyn cu th
xin cho ti c ti sinh trong mt kip sng thun li hn c th gip c nhiu chng sinh hn na".
Ngoi ra cng khng nn qun rng chng ta phi lm sao th dng tm thc li ch c hin hin khi m chng ta vn cn th
gi, tc l khng nn ch i n giy pht cht khi qu trnh ca ci cht bt u xy ra . Ci cht s xy ra khi c s vt cht tr
nn qu suy yu hoc ri vo mt tnh trng qu t hi khng cn sc chuyn ti c tm thc na. Tuy nhin th trc cng s
qua mt giai on m c s vt cht tr nn suy thoi tht nng n v tm thc khng cn s dng c cc kh nng ca n mt cch
bnh thng nh trc, th trong tnh trng tm thc s ri vo mt trng thi trung ha (m man). V th phi hnh ng ngay to
ra mt th dng tm thc tch cc v li ch trc khi n ri vo tnh trng trung ha nh trn y. Phi lm hin hin th dng tm thc
li ch trc khi n giai on suy thoi nng n th th dng li ch y mi c th tc ng v nh hng n tnh trng tm thc trung
ha khi gn k ci cht. Th dng tm thc li ch s gip tng cng thm sc mnh cho cc nghip tch cc v cng t s
hng vo mt s ti sinh thun li.
Nhng iu va c trnh by trn y c th xem l kt qu mang li t mt s chun b tht lu di, c ngha l t khi m ta cn ang
kho mnh. Khng phi ch n lc hp hi ta mi bt u tp thng yu ngi khc v lm hin hin ln trong ta lng t bi. Tnh
thng v lng t bi ch c th hin hin ln trong lc nguy kch khi m chng c thm nhun t trc bng nhng c gng lu di.
Ni mt cch khc l ta nn tp luyn ngay by gi quen dn vi th dng tm thc d y l tnh thng yu, lng t bi, o c,
hay c tin cng th. Phi tp th no tt c nhng th y tr thnh thi quen v chng s t ng hin hin ln vo giy pht m ta
sp ra i.
Khi phi i u vi nhng th thch kh khn tc vo nhng lc sp gp nguy cp th cc phn ng di cc th dng tm thc quen
thuc nht thng s c biu l. Phn ng ca mt a b l mt th d in hnh hn c. Khi a b cm thy nguy him th ting
ku cu u tin pht ra t ming n l ting gi : "M i !". n gin ch v m l ngi thn thit nht ca n, gn gi nht vi n, lun
hin hu trong tm thc n. Ch cn vp ng hay va u vo vt g lm cho n au n th n khc v ku ln : "M i !".
Phi chn la mt th dng thch hp nht vi bn tnh ca mnh lm hin hin ra trong tm thc - chng hn nh tnh nhn i, tnh
thng yu ngi khc, v.v... - phi luyn tp thng xuyn gip chng ngy cng vng mnh hn. Tp nh th cho n khi no th
dng tm thc tr thnh mt phn ng t nhin v t pht khi ta phi bt thn i u vi nhng tnh hung ang xy ra. Ta c th
tp luyn pht huy tm thc y, d cho trn thc t ta khng th gip ngi khc mt cch c th i na. Ch cn to c thi
quen trong tm thc lun lun ngh n ngi khc, lc no cng cm thy gn gi vi ngi khc v trc tip lin i vi hnh phc ca
ngi khc. Nh th n khi hp hi th nhng ngh v xc cm s hin hin ln mt cch t nhin trong tm thc ta.
Khng phi c chuyn cn tp luyn theo cc gi gic u n trong ngy l m ng hn phi c gng hn th na theo di t
duy hin hin ra trong tm thc mnh vo bt c lc no. Chng ta khng ngng ma may tay chn, ni nng huyn thin, m thoi vi
ht ngi ny n ngi khc, i ti ri li i lui... Nn c gng nhn li chnh mnh gn hn nhn thy mnh v tht ln : " th ra
khng ng trong u li c lm th t duy n th, tht l nhiu v loi v chng ang bc pht ra trong tm thc ta. Mt s th tt,
mt s th km hn, hoc c th r rng v phng chi ci l rt t hi, hoc mt s khc th ch c tnh cch trung ha". Khi ta c th
nhn bit v phn loi c chng th l lc m ta t c mt bc tin b ri y. C ba th loi t duy y u l nhng g tht
t nhin, tuy th nu khi no sc phn loi c t duy no l tt, xu hay trung ha, th cng nhn m so snh t l xut hin
ca chng trong u ta ra sao xc nh xem ta c xu hng tt mt cch t nhin, hay ngc li ta ch l mt ngi c xu hng xu
hoc trung ha. Sau khi xc nh c nh th ta phi c cnh gic trong tng giy pht mt trong cuc sng
ch ng tm thc
http://vietnamyoga.org

mnh, kim sot nhng t duy ca mnh. Cuc sng thng nht buc ta phi ni nng vi ngi khc, d nhng li m thoi mang
ni dung nh th no th ta cng nn t hi ti sao ta li tht ln nhng li nh th. Nu nhn thy rng nhng li m ta tht ra mang ch
ch mong mun ngi i thoi c hnh phc v trong lng ta cu mong cho h gp c nhng iu tt p, nh th tht khng cn
g ni thm ! Nu trong trng hp ta phi ni mt cch my mc v ngh nghip thc hin mt cng vic no , th ch ch
nhng li ni y ch mang tnh cch trung ha. Tuy nhin nu ta ng li vi mt ngi no m li ch cu cho h gp nhng iu bt
hnh v trong thm tm ta ch mun lm hi ngi y, th y tht r rng l khng tt. Nu nhn bit c nh th th dn dn v sau
chng ta cng s khng pht ra nhng ngn t thuc vo loi na, tc l nhng ngn t b ngoi khng nht thit l xu, nhng bn
trong th li tim n nhng tiu cc.
Khi quen vi s cnh gic lun lun t hi ch ch ca mnh l g, th n mt lc no ta s c th ch ng hon ton c
tm thc ca mnh v c nhng hnh ng pht sinh t thn xc ca mnh na.
Phi th nhn rng hu ht chng ta khng my ai c th t cho rng mnh hon ton c t do, bi v cha ai c th bo m rng
mnh c th hnh ng theo ng nh mnh mun. Tht s m ni l ta vn thng xuyn b tm thc khng ch, n ch huy v ra lnh
cho ta phi hnh ng theo nhng quyt nh ca n. Nhng nu ngh k th chnh tm thc ta cng li b n l bi s khng ch ca
nhng yu t bn lon, s yu ui v cc th dc vng ca chnh n. Chnh y l nhng g ng ra iu khin n ! Hy ly th d
v s gin d, v tic thay i khi chng ta vn cn gin d, v khi gin d th ta s hon ton b n khng ch. Khi cn gin bc
pht ra ri th ta khng th cng li c na. N kim ta tt c v ch huy mi t duy ca ta, xi dc ta phm vo nhng hnh ng
m chnh ta khng mun. Kch ng bi s gin d, ta s pht ra nhng ngn t lm mch lng ngi khc, ch trch v nguyn ra ngi
khc, th ri ta khng cn t ch ly mnh c na.
ng ngh rng trong thong chc l ta c th loi b c s gin d v gin d l mt thnh phn ca tm thc, tim n trong tm thc
v quen tc oai tc qui qu lu i. Ta u c th loi b chng d dng nh th c.
Trc ht ta phi tp khm ph tht sm s xut hin ca gin d. Nu thy n va l dng th tc thi ta phi t cnh gic ngay v bit
rng s bc bi ang tm cch xm chim ta v nu c cho n bng ln th ta s khng cn cng li c na. thc c iu
c ngha l ta t c mt bc tin ng k. Nu tip tc tp luyn theo cch th dn dn ta cng s loi b c cc yu t
bn lon, chng hn nh s gin d, ng thi li pht huy c cc phm tnh tt ca mnh, v ri ta s cm thy hnh phc hn.
Mt ngi d ni nng s thng xuyn gy ra tnh trng cng thng v xung t vi nhng ngi chung quanh, sut ngy h ci v
trong gia nh, vi ng nghip v h hng, h chng bao gi bit an vui l g. i vi trng hp nh th th cch tp luyn trn y s
gip h lm gim bt s nng gin. S giao tip vi ngi chung quanh do cng s c ci thin hn v cuc sng hng ngy cng
s thay i tt hn: h cm thy an vui hn, cng vic mang li nhiu kt qu hn...
Ni mt cch khc, nu mun chun b cho ci cht th ngay lc ny trong cuc sng thng nht ta cng nn bt u tp cho quen dn
vi cc th dng tm thc li ch, v cc th dng li ch y cng s mang li cho ta nhiu iu ci thin trong cuc sng hng ngy ca
ta. Ta nn sng nh th no n lc lm chung th th dng tm thc thun li s n vi ta mt cch t nhin. Nu khng sc to
cho mnh mt cuc sng nh th, th t ra cng c trnh khng cho tm thc b dao ng v trn ngp bi s gin d hay bm vu. Mt
tm thc an bnh s tr gip cho ta hay cho bt c ai trong giy pht hp hi. V th, khi ang cnh ngi sp ra i th ta phi trnh tt
c nhng g c th lm cho ngi y b ri lon hay dao ng tc l trnh to ra cho h mt th dng tm thc tiu cc. C gng gip h
to ra mt th dng tm thc li ch v tch cc. Nu bit c h theo tn gio no th c nhc n tn ngng ca h, gip h pht l
c tin. D trong bt c trng hp no th cng c gng gip ngi hp hi yn lng, nhc cho h bit l h sng mt cuc sng trn
vn, lm c nhiu iu tt p, mc ch l gip cho h ra i trong an bnh v mn nguyn, d cho nhng li khuyn nh ca ta c
ng vi s tht hay khng. Ngay c trong trng hp m ta bit l ngi y c mt cuc sng khng my tt lnh i na th ta cng
khng nn nhc n nhng g km tt p trong cuc sng trc y ca h. Tri li phi an i h, ni vi h l h tng lm ht sc
mnh, thc hin c nhiu iu tch cc trong i h v gi y th h c th yn lng ra i. Phi c gng gip h ra i tht thanh
thn v m .
Ta cng phi cn thn trong tng c ch, phi ch n s du dng trong tng li ni cho ngi hp hi vng tm . Khng nn t ra
bn chn hay khc lc, khng nn ni ln ting, cng khng nn lay ngi hp hi. Tic thay li l phn ng rt thng thy ca
nhng ngi thn thuc chung quanh. i khi ngi thn m ngi hp hi vo lng. Mt s ngi thng c nhng c ch nh th, h
m ngi hp hi v tht ln : "Khng, ng ra i, hy li vi chng ti...". Nn trnh nhng c ch th bo nh th. Tri li phi lm
th no to ra mt bu khng kh m du, thanh thn v an bnh chung quanh ngi sp ra i, bng mt ging tht thp hy ni vi
ngi hp hi nhng li l ngt ngo.
Tm li, tt c chng ta u c mong t c hnh phc v thot khi kh au. Vy nu mun thc hin c iu th phi tm
hiu chnh mnh, theo di c nhng g ang din bin trong tm thc ca mnh. D ta ang hnh phc hay kh au th c hai th dng
y u pht sinh t rt nhiu nguyn nhn v iu kin, v nhng nguyn nhn v iu kin chnh yu hn ht to ra cc th dng y li
ty thuc vo tm thc ca chnh mnh, pht sinh t tm thc ca chnh mnh. To ra nhng th dng tm thc tch cc s mang li cho
ta s th gin v hnh phc v cng s gip cho ta lm gim bt tc ng ca nhng th dng tm thc tiu cc mang li kh au. Thc
hin c nh th l cch gip cho ta chun b cho lc lm chung v ng thi cng to ra nhng tc ng tch cc ngay trong cuc
sng thng nht ca ta trong lc ny.
Cch tp luyn va trnh by trn y khng nht thit l nhng g c th dnh ring cho Pht gio, m bt c ai cng c th tp c,
khng cn phi tin vo mt tn gio no c. Bt c mt sinh linh no hm cha mt tm thc u nn tm hiu chnh mnh ch ng
ly tm thc ca mnh.
Tht vy, khng phi ch cn v vt ca ci vt cht cho tht nhiu l c th tm thy hnh phc. Khng phi nhng ngi giu s ng

nhin l nhng ngi hnh phc. Hnh phc khng nht thit l thuc vo ca ci v nhng g ta chim hu, m ty thuc vo nhng t
duy ang din bin trong tm thc ca mnh. D tht giu c nhng ta li khng sc to ra cho mnh mt kh nng cm nhn ng
n v mi s vt th ca ci ca ta cng s khng th cu ta thot khi nhng kh au khng khip. C nhng ngi giu c nhng li
v cng kh s khng ngh lc vt ln nhng hnh ng tuyt vng, nh t t chng hn. Nhng chuyn i loi nh th vn
thng xuyn c bo ch a tin. Ngc li, c nhiu ngi phi i u vi nhng kh khn vt cht, sng trong hon cnh khim
tn, nhng li t ra ht sc hnh phc, chng qua y l v h bit nhn mi s mt cch khc hn.

http://vietnamyoga.org

Ch An
(Trch dn tc phm Tm Hiu Vic i Qua 1 ca Gs Nguyn Ph Th)
C mi ln Tt n, ti li nh xun sang qu hng mnh, nht l nhng ngy cn Tt tht l vui
nhn khng u bng, nh nh lo sa son mng xun, n Tt, tht p, tht mi v tht dn tc.
l, nhng i ling vit bng mc tu, trn giy hng iu do cc c nho vit, vi li hay, p
tht thm su, chn thnh, p chc tng nhau, cu ci may mn, ci hn cho nm mi, cho
mi nh, trong khi th cng c nhng cnh thip u xun, cng chc tng bng nhng vi ngha
no l: B An, Vn Phc... cho trn c nm. y l phong tc ca dn-tc Vit-Nam ca T Tin ng
B xa xa li trn 4000 vn hin, ng t ho. Ngoi ra, cn thy my ng thy vit nhng i
lin nh sau :
Phc d ng Hi
T hi giai huynh
Xun o hoan h
Phc th khang ninh
Cng thnh danh toi.
Tht m da hnh cu i
Nu cao pho n bnh chng xanh...
hoc l :
Tn nin hnh phc bnh an tin,
Xun nht vinh hoa ph qu lai.
(Nm mi hnh phc bnh an n,
Ngy Xun vinh hoa ph qu v)
a sanh ti th nghip quang qui,
Thin th phc gia thanh hin thi.
(t sanh ti nghip i sng lng,
Tri ban phc nh ting tt ti.)
Thin tng t nguyt nin tng th,
Xun mn cng khn phc mn ng.
(Tri thm nm thng tui thm th,
Xun khp t tri phc khp nh)
Mn a khch o thin ti o,
Gia hu nhn lai vn vt lai.
(Ca nhiu khch n nhiu tin n,
Nh c ngi vo lm vt vo.)

Sn thy thanh cao xun bt tn,


Thn tin lc th cnh trng sanh.
(Phong cnh thanh cao xun mi mi,
Thn tin vui th cnh i i.)
Khi vit n y, ti li nh nh th V nh Lin thi xa xa min Bc Vit Nam, lm bi th
nh sau :
Mi nm hoa o n,
Li thy ng gi,
By mc tu giy ,
Bn ph ng ngi qua... v.v
V khi nhc n ch An, chc tng cho nhau, th ngha rng ri v cng, nu ch An ghp thm
vi t ng ng trc hoc ng sau, th n s thm mt ngha khc tht m thm hn, v nh :
Bnh An, Phc An, Trng An, Vn An ...hoc l An C, An Lc, An Khang, An Vui, An Gic ...v.v.
Do vy, mi ngi rt thng dng ch An chc Tt cho nhau trong dp nm ht Tt n, hoc khi
b con, bn b, thn hu c dp i lm n xa cng chc thng l bnh An. Hn na, cn dng ch An
t tn cho cc con, cc chu. Nhng chng ta th t cu hi, mi ngi trong chng ta sng trn
ci hng trn ny, c my ai c hng trn vn v tht s ng ngha ch An m mi ngi
thng chc tng hoc t tn dng ch An cho chng ta. Qu tht kh ai thc hin cho bng c?
Bi v, chng ta cn nng n trn ai cha dt, nn chng ta phi tch cc lm vic, tranh u em
li ci b danh v li trn ci i tm b ny, mc d chng ta bit khi chng ta cn tip kh tri
bng hi th, th chng ta cn sng v c gi l con ngi. Nu chng may, chng ta khng th th
c, th chng ta s cht v c gi l thi hi, ging nh ng tht khng hn khng km, tht hi
tanh, th d chng ta giu c, tin d bc hn mi ngi, th chng ta cng khng bao gi hng ht
hoc em theo c khi chng ta khng cn hi th sng trn ci hng trn tm b ny. Th m,
mi ngi trn i ny, lc no cng c tranh ginh ci danh, ci li, ri gy nn cnh tng tn
iu linh cho nhau v mi ngi lc no cng phi mang ci au kh vo thn.
Nu mi ngi thc cng quyt tiu dit ci au kh bng cch : "Thng ngi nh th thng
thn, xem mi ngi nh h hng thn tc t i i kip kip lun hi vi nhau, cho nn lc no cng
tn tnh gip t vt cht n tinh thn v cng ng bao gi lm nhng g m mnh khng thch cho
mi ngi, m nn lm nhng g mnh thch cho mi ngi. C vy mi chm dt s au kh trin
min trn gian ny na"
Nu mi ngi c tm lng nh th, ti tin tng rng th gii chng ta ang sng s tr thnh thin
ng ng ngha ca n v mi ngi s thot ci au kh. Mong lm thay!
Nh li thu cn tui hc tr qu nh, ti cng phi tranh u vi bn b cng lp t bc tiu hc,
ri trung hc v i hc, c tng khi ra trng i dy lm thy s thoi mi v sung sng hn tui
hc tr y m mng. Nhng than i! khi n tui lp thn, nn ngi v c s nghip trong tay ri, th
ti cng tip tc tranh u v s sng hng ngy, m chng thc hin c ch An, nh li ci tui hc
tr, sng vi Cha M, th tht l sung sng v cng, mi ngy ch vui chi, ri i hc, v nh th
c Cha M nung chiu, lo cm o y , duy ch c ci lo hc cho c im cao nh trng
v mi ln c cuc thi lm bi trng v c chm l xong, ch no c hay bit Cha M phi tranh
u lm ra tin ca, nui dng cho mnh n hc u? Thnh ra cuc i tui hc tr tht l An
http://vietnamyoga.org

vui, m ti khng bao gi hay bit, m ti cn c than Kh mi khi phi lo hc hnh, n ngy ngh
cui tun mi c rng chi vi bn b hoc vo dp ngh h c nh trng t chc i thm ving
danh lam thng cnh qu hng mnh v nhn ln bc ging bi ca nhng v thy, nhng v gio s, th
ti cng khng An, vi tui hc tr y m c sau ny s tr thnh nhng v y, s sung sng v
hnh din v An vui hn ci tui hc tr. Th ri, nc chy ngy ti, thi gian c tri qua, ti tht
s thnh cng ci m c ca mnh, th ti li thy ci tui hc tr qu tht An vui hn, m ti khng
chu An hng ci An hin c ca mnh, cho nn ci tui hc tr ti vn mt An l th . V th, ti
mi tic r ci An ca ci tui hc tr, v nht nht s sng, t ci n, ci mc u do Cha M lo lng
y c, ch u phi nh ngy hm nay.
Sau nm 1975, gia nh ti cng nh bao gia nh khc n x ngi, khi cn tri t nn nh
quc gia, th ti li khng An, v khng bit nc no nhn, nn li lo lng v cng. Khi gia nh ti
n c tam quc gia, th li khng An, v n x ngi bt buc phi ni ting nc ngi, cho
nn bt buc phi lo lng hc tp t ngn ng cho n np sng mi, c y iu kin hi nhp
vi ngi bn x, ri i lm v to dng tng lai.
i sng nc Ty Phng, hng ha sn xut trn ngp, cnh tranh t do, cho nn chng ta khng
t dn lng An tm l:
Tri tc, tri ch (Bit , bit thi)
hoc l:
Tri tc tin tc, h thi tc
Tri nhn tin nhn, h thi nhn
(Bit th - Bit nhn th nhn)
th chng ta s lt vo qu o y cm d vn minh vt cht lc no khng hay, v mi thng, mi
nm u c ci hay, ci mi sn xut tung ra th trng tiu th. Nu chng ta khng can m bit An
vi s sng, m c bm vo ci b vt cht th hng theo thi, theo kiu mi, th chng ta phi c
gng lm vic cho tht nhiu tin mi mong p ng cung phng cho vt cht y . Nhng than i!
chng ta khng bao gi t mn l nhng vt cht xem l , cho nn chng ta lc no cng au kh
trin min, ngoi ra i sng gia nh chng ta lc no cng khng An, hnh phc gia nh khng c
trn vn, bi v cc con ca chng ta khng c chm sc chu o, hc hnh khng em li kt qu
nh , i khi v chng khng c thi gi gp nhau tm tnh hoc bn nhng cng vic trong
ngy hay tng lai, bi v mi nhng ngy lm vic trong tun ng lm mt ni, b lm mt no, c
khi lm hai ba cng vic trong tun, nhng gi gic li khc nhau nh trng hp Hoa K, mi
c tin sm sa cho tht sang trng, i khi au cng c gng i lm, ch v vt cht m hi n sc
khe, Cha M cng ngy xa con ci, i khi nhng cp v chng tht hnh phc nay bt buc phi ly
d, mc d v chng c nhiu tin cung phng nh ng hong b cha tht s, nhng chng ta
phi au kh v tinh thn, v gia nh ca chng ta khng cn c An c hnh phc nh xa, cho nn
i sng lc no cng bt An, i khi phi tan nt gia nh, v v chng mi ngi c mt li sng,
mt cng vic ring, mt l tng khng ng nht v li c tin lng ring, ri nu c s bt ha th
li k vt cht, tin ng, tin b cng v ci b danh li m to nn cnh bt An a n trong gia nh
c hnh phc t xa, nay phi b tan r. Nu chng ta nhn vo cc cuc chin va qua, cng do
danh li m ra, cc nc ln lc no cng tm cch nh chim cc nc nh lm thuc a, ng
hu v vt em ti nguyn v cho mu quc, qua 2 cuc i th chin 1914 -1918 v 1939-1945
chng minh cho chng ta thy mt cch r rng. Ring t nc Vit-Nam ca chng ta cng khng
thot khi qui lut ny, nhng rt may l t nc chng ta anh hng chng gic ngoi bang v gi
gn ton vn lnh th l ng t ho cho dn tc mnh. l, ci hnh phc cho con Rng chu Tin,
ng cho chng ta hnh din, ti hy vng rng t nc mnh s giu p trong tng lai khng xa.

Khi ni v ch An, th cng c ngi ni rng: Nhng ngi sng trn i ny khng th An c
khi sng cc nc vn minh, vt cht trn ngp qu hp dn, lm sao dn lng cho c gi ch
An cho trn vn, ngha l phi sng "Liu Cm Gp Mm", v ng B mnh thng ni: "Ln thuyn,
ln sng" m, cho nn nhng ngi c hng th vt cht tnh b nh ng hong B Cha, mun
c i sng nh vy, th ngy lm vic hai ba vic, i khi ngy ngh cui tun cng i lm lun, c
nh vy mi c tin tr n ngn ngn, bi v vay n trc mua sm cung phng cho vt cht.
Tri li, nhng ngi "An phn th thng" th b nhng ngi sng theo vt cht cho l qu ma, v
khng sng theo vn minh vt cht. Nhng, nhng ngi ny c nhiu th gi dy d con chu, hc
hnh tn pht, cho nn con chu c tt nghip i hc, c bng cp cao lm cho nhng bn x knh
phc. Hn na, nhng ngi ny gi c phong tc tp qun ca ngi Vit-Nam thun ty, nh ca
trang hong n s nhng sch s v trang trng ca gia nh Vit-Nam ng ngng m x ngi,
khng khc Hoa Sen khoe sc trong ao bn vy.
(Trch Nguyt San TH GII, Houston, TX - E-mail Thegioi@houston.rr.com t trang 34 n trang 36 s Tn Nin t Du
thng 3- 2005 do ng ng Phng Linh Ch nhim / Ch Bt)

http://vietnamyoga.org

CI TA-B : SNG, CHT V TI SINH


c T-LAI LT-MA
Frdrique Hatier bin son
Hoang Phong chuyn ng

Nm 1996, nh xut bn Le Pr aux Clercs c pht hnh mt quyn sch gm nhng li pht biu ca c t-lai Lt-ma c
tuyn chn t cc bi din vn, phng vn, cc bui thuyt ging v cc sch ca Ngi. Sch gm su chng, dy 192 trang
v sau y l chng cui ca quyn sch mang ta "Ci Ta-b : sng, cht v ti sinh".
Ci ta-b
Ta-b l chu k s hin hu (s sinh, s sng v ci cht) chi phi bi nghip (karma). y l chic bnh xe ca kh au hnh thnh t
cc hin tng ca s hin hu.
Bm vu vo s sng l mt s ho huyn
Tht hoi cng khi mun bm vu vo s hin hu ny, d sng n trm tui ta cng phi cht mt ngy no . Hn na giy pht ra i
khng th bit trc c, n c th xy ra bt c lc no. D l ngi giu c, d c nhng ngi chung quanh chm sc, s sng
ny sm mun cng chm dt, khng cu vn c. Ca ci chng gip c g, ci cht ca mt ngi t ph khng khc ci cht ca
mt con th hoang.
V thng
Trong chu k hin hu, trn dng ni tip bt tn ca v s kip ti sinh v trong khong thi gian ca mi kip, bt thn tt c vt bin
i. Tuy khng c g bo trc, th nhng hnh nh tt c bng nhin c tho g, a v x hi sp , on t tr thnh chia ly, s
sng tr thnh ci cht. Hnh phc tri nhanh. Tt c nhng g thuc s hu ca ta tr nn v thng. Tt c nhng g trc y ta xem
l tht cng ch l v thng.
Sn khu ca v thng
Ti sinh khng phi l mt cch trnh n ci cht. Tri li, mi chng ta trong tng ngy nhch li gn hn vi ci cht, tng t nh
nhng con vt b a n l st sinh. Trong v tr ny, bt c g u b chi phi bi quy lut v thng v s tan r. Ngi t-lai Lt-ma
th VII c ni nh sau : "Nhng ngi cn tr, cng trng v kho mnh nhng cht sm chnh l nhng v thy thuyt ging cho chng
ta v v thng. V thng tng t nh mt sn khu, sau mt mn trnh din cc din vin tr vo hu trng thay y phc v sau
li tr ra ".
Ngun gc ca s sng hin ti v tng lai
Kinh sch Pht gio ging rng tm thc (esprit - spirit) khng c khi thy, do d s ti sinh cng khng c khi thy. Phn tch cn
thn v nghim tc s thy rng tri thc (conscience - consciousness) khng h l nguyn nhn thc th ca vt cht, ngc li vt cht
cng khng phi l nguyn nhn thc th ca tri thc. Gi thuyt duy nht c th chp nhn c l nguyn nhn ca tri thc l mt tri
thc khc c t truc. y l mt cch chng minh v gii thch ngun gc ca s sng trong qu kh v tng lai [s tip ni ca
s sng].
Ti sinh lm ngi l mt s qu him
Hy tng tng mt ci ch [dng cho b ko cy] bng g nm vng tri dt trong mt i dng mnh mng. C mt con ra gi m
la sng trong y i dng, c cch mt trm nm li ni ln mt nc th mt ln. Vy th c may khin con ra chui u vo ci
ch bng vng y l bao nhiu? c Pht ging rng c ti sinh di th dng con ngi cng him hoi nh th. [ci ch nm vng
tht qu gi tng trng cho s ti sinh lm ngi, th nhng ng thi n cng tng trng cho s tri buc v nhc nhn].
Ti sinh v u thai
Ch Pht bo rng ti sinh l mt s tht. Chnh th, y l mt s tht hin nhin. Chng ta tin rng c mt th tri thc (consciuosness)
tht tinh t lm ngun gc pht sinh ra mi th m chng ta gi l s sng to. Tri thc tinh t y hin hu trong mi c th t lc khi
thy tip tc cho n khi t c Pht tnh. y l g m ngi ta gi l s "hin hu" (tre - being). N c th mang nhiu hnh tng
khc nhau, chng hn nh mt con th, mt con ngi hoc cng c th l mt v Pht. y l nguyn tc cn bn ca gi thuyt ti
sinh.

Theo dng thi gian t th k ny sang th k khc, tm thc tinh t chuyn i t hnh tng ny sang hnh tng khc v tm cch t
c Pht tnh. Nu ti sinh l mt s bt buc u thai l mt s chn la. Quyn c chn la dnh ring cho mt s c th xng
ng, ch ng c s ti sinh ca mnh trong tng lai, y l trng hp ca ch Pht v mt s ngi khc na.
Khi tm thc t c mt cp bc phm tnh no m chng ta gi l tri thc tinh t, tm thc khng cn cht na, t nht l theo
ngha thng thng ca ch ny. Tm thc hm cha kh nng gip n c th chn la mt thn xc khc u thai. y l trng
hp c bit ca cc v b-tt (boddhisattva). D ang ng ngng ca ca nit-bn (nirvana), ngi b-tt cng khng bc vo, v
h nht quyt lu li trong ci ta-b tc l chu k hin hu gip chng ta.
Di ci nhn ca chng ti [nhng ngi Pht gio], ti sinh v u thai l mt iu hin nhin, mt hin tng vt l, c tht nh nhng
ht nguyn t.
S chi b
Tt c mi cm nhn - thch th hay hnh phc trong chu k hin hu - d mnh lit hay tuyt vi n u u chm dt mt cch thm
thng. Hy ngh n bn cht h o ca chng hiu rng nn chm dt ngay ci vng ln qun , d c gng tip tc thm cng
chng li ch g. V th hy pht ng trong lng s gh tm su xa v chui di th thch [tc chu k hin hu] v quyt tm t b
n. Vy chng ta th tm hiu tht chnh xc xem u l nguyn nhn mang li cc ni khn kh v n au y.
S tin tng do bn nng v mt ci ti c lp
Kh au khng phi v c xy ra, th nhng n cng khng phi l tc phm ca mt v Tri ton nng no c. y l sn phm pht
sinh t nhng lm ln v nhng hnh ng thc y bi cc th dng tm thc khng ch ng c ca chnh mnh. Nguyn nhn
trc ht ca kh au l v minh, y l s hiu bit sai lc v bn cht ca mi hin tng, t xem mnh hin hu mt cch t ti. V
minh phng i cng v ca cc hin tng v to ra cc ranh gii phn bit ta vi ngi khc. T xem mnh qu gi nht trong v tr
khin ta i x vi ngi khc nh chnh ta l mt v Pht. Trn thc t thi cha bao gi mang li hnh phc lu bn.
Tnh cch la phnh ca cc th dng bn ngoi
Khi no thc c cc hin tng ch l s la phnh khi ta mi kh nng hiu l chng khng hm cha mt s hin hu t
ti no. S ph nhn khng c ngha l loi b mt th g tng hin hu trc y, y ch l cch n gin tha nhn nhng g
cha bao gi hin hu s ng nhin khng hin hu. V lm ln chng ta xem cc th dng bn ngoi l tht. Th nhng cc th dng
bn ngoi khng tng quan vi bt c mt thc th no.
o gic khin ta tng lm si giy thng l con rn
Hy ly th d mt cun giy thng vo lc nh nhem ti, ta tng lm y l mt con rn. S nhn bit sai lm cho rng si giy thng
l con rn gy ra trong tm thc mt s phn ng chng hn nh s s hi, s hi lm pht sinh ra hnh ng th d nh tng ca phng
chy hoc tm cch git con rn. Tt c cc hnh ng y xy ra ch v mt s lm ln nh nht. Cng th chng ta tng lm thn xc
v tm thc ca mnh hm cha mt ci ti no , t y sinh ra mi th sai lm khc chng hn nh dc vng, gin d. T thi ch
k tc bm vu vo mt ci ti ta phn bit mnh vi ngi khc.
Tt c u thuc vo mt tng th
Nu mt vt th no khng th phn tch ra nh hn nht nh vt th y mang tnh cch c lp, th nhng chng c bt c g khng
th phn chia c. Bt c g l thuc vo cc thnh phn to ra n u c ch nh da vo th dng tng kt gia cc thnh phn
y, v s xc nh y ch hin hu xuyn qua nim ca ta. Nu nh tt c cc thnh phn hin hu mt cch c th [ng nh chng
hin hin ra], hin thc phi c xc nhn mt cch minh bch bng cc phng php phn gii. Th d, theo quy c ngi ta chp
nhn s hin hu ca "ci ti" bit biu l vui thch v cm nhn c n au, th nhng khi s dng php phn gii kho st v tm
kim "ci ti" y th khng thy n u c. D c xoay chiu i hng php phn gii ta cng khng th tm thy "ci ti" bt c ni
no. Khng c mt tng th no khc hn cc thnh phn to ra n, [cu ny c ngha l khng tm thy mt thnh phn no tng trng
cho "ci ti" trong mt tng th, trong s tt c cc thnh phn to ra mt c th (tng th) con ngi gm thn xc v tm thc khng
tm c mt thnh phn no gi l "ci ti"].
S tip ni lin tc ca tri thc
D thn xc ch l tng hp ca nhiu thnh phn ha hc v vt l, th nhng vn c mt tc nhn tinh t rng ngi v tinh khit to ra
s sng ca cc sinh linh. Tc nhn y khng mang tnh cch vt cht nn khng cn o c, th nhng khng phi v th m n khng
hin hu. Theo quan im Pht gio, tri thc (consciousness) c hiu l phi-vt-cht. Nht nh phi c mt nguyn nhn sinh ra tri
thc, nguyn nhn y thuc bn th tinh anh to ra s sng, do tri thc cng c cng mt bn th vi s sng. Nu khng c mt
khonh khc tri thc xy ra trc s khng c mt tri thc no xy ra tip theo sau, d bt c di hnh thc no, [khi no c mt
khonh khc tri thc xy ra trc, sau mi c mt khonh khc tri thc khc tip ni theo sau]. Tri thc khng pht sinh t h v, n
cng khng tan bin tr thnh h v. Vt cht cng khng th tr thnh tri thc. Khi no hiu c khng c mt s dng li [chm
dt] no ca s tip ni tri thc trong mt kip sng, khi ta mi nhn thy tnh cch hp l (lgic) ca lun chttp://vietnamyoga.org
cho rng sau ci cht

cn c mt s sng khc. [tri thc tip ni lin tc ht kip nay sang kip khc khng ngng ngh, khi nim cho thy cc kip sng
(cht - ti sinh) thay nhau hin hin trn dng tip ni , v th s tip ni lin tc ca tri thc khng th t on (ngng ngh) trong
mt kip sng]
Tm thc l g
Kho st cn thn s thy tm thc (esprit - spirit) l mt th g tng t nh mt khng gian trong sut, hon ton trng khng, trong
tt c mi s hin hin (appartions -appearances) u nh ch [c ngha l tt c mi t duy v xc cm u l nhng s hin hin,
do chng khng phi l cc thnh phn t ti ca tm thc, ngi ta thng lm tng nhng s hin hin y l "ci ti"].
T duy l g
i vi c nhn ti, ti tin chc tt c mi hin tng trc ht u pht sinh t t duy (pense - thought) [ch trng ca hc phi Duy
thc]. T duy to ra nhiu tc ng hn hn so vi vt cht. Theo trit hc Pht gio, t duy d k cng hay khng u lm pht sinh
ra nghip (karma), nghip nht thit nh hng n cc yu t bn trong, cc yu t ny sau mi tc ng vo cc yu t bn ngoi.
Nghip l g
Nghip (karma) c ngha l mt "hnh ng". Nghip tc ng bng ba cch : thn xc, ngn t v tm [khi nim v ba ca ng trong
gio l Pht gio : thn, khu, ]. Nghip to ra ba th hu qu : o hnh, khng o hnh v trung ha. Qu trnh vn hnh ca n gm
hai giai on : th d ta suy tnh trong u s lm mt vic g , y l mt hnh ng duy ; sau s suy tnh chuyn thnh hnh
ng trn thn xc hoc ngn t, y l hnh ng thc thi c suy tnh trc [c tnh]. Nhng hnh ng tiu cc nht nh mang
li kh au, cc hnh ng tch cc ng nhin mang li tt p. Cc hnh ng to nghip theo ui chng ta t kip ny sang kip
khc. Tch ly c cc hnh ng tch cc s mang li li ch trong tng lai v cc kip sng v sau, ngc li nu lin tip phm vo
nhng hnh ng tai hi nht nh ta s phi nhn lnh cc hu qu pht sinh t nhng hnh ng .
Quy lut nguyn nhn v hu qu
Nu mun bit ta lm nhng g trc y ch cn nhn vo thn xc ta hm nay s r [thn xc xinh p, kho mnh, thng
minh..., hay xu x, bnh tt, n n...?] Nu mun bit sau ny ta s ra sao, hy quan st xem tm thc ta ang vn hnh nh th no.
Thch th v n au
Thch th v n au l hu qu. Bn cht khc bit v a dng ca chng cho thy chng l thuc vo nhiu nguyn nhn khc nhau.
V th mun tm thy s thch th, ta phi to ra cc nguyn nhn lm pht sinh ra n, mun ln trnh kh au ta cng phi tm cch loi
b nguyn nhn lm pht sinh ra kh au. Khi mt nguyn nhn mang li kh au c ghi khc trn dng tip ni lin tc ca tri thc,
d mun trnh xa kh au cch my ta cng s phi i u vi n.
Lm li ko theo s trng pht
Hu qu ca cc hnh ng tai hi ty thuc vo cng ca o tng (illusion) lm pht sinh ra chng. Hu qu tng xng vi
nguyn nhn ca n. Th d, ti sinh trong mt ci thp hn v vi phm vo hnh ng st nhn chng hn, k c trng hp vn cn gi
c th dng con ngi i na th s hin hu s rt ngn. Phm vo hnh ng trm cp s ti sinh trong cnh thiu thn, phm
vo hnh vi dc tnh thiu o hnh s gp ngi phi ngu ngoi tnh ; lm li ko theo s trng pht, bt ha a n chia r gia bn
b, c nh th m tip tc. Qun nhn sai lm s to ra tnh trng hoang mang bt nh hng.
Hanh phc hay khn cng trong hin ti l hu qu ca nhng hnh ng m ta thc thi trong qu kh, khng hn khng km.
Quy lut chi phi s ti sinh
V s kip ti sinh ang ch i ta, cc kip y c th tt hay xu. Khng th trnh c hu qu ca nghip. Khng th o ngc cc
hnh ng. Ta s gt hi hu qu mt ngy no . Khi mt hnh ng c thc thi, nguyn nhn s sinh ra, n hin hu v tng
trng cho n khi no to ra hu qu. Hnh ng d c thc thi t nhiu kip trc, tc ng ca n vn lun tim tng, d tri qua
nhng khong thi gian tht lu di.
Cha kho mang li s may mn v km may mn
Cc thnh phn c nhn rt khc bit nhau trong tp th con ngi. Nhiu ngi lun gt hi c thnh cng, mt s khc ch gp ton
tht bi. Mt s ngi d khng mong mun nhng c gp mi th bt hnh, tri li mt s khc tng chng kh trnh khi nhng
chuyn t hi, th nhng chng c g xy ra. Nu ln cc s kin trn y thy rng khng bt buc mi chuyn phi xy ra theo nh
mnh mun. i khi ta c gng tm mi cch mang li thnh cng th nhng ch thy ton tht bi. Ngi ta ngh rng c ngi
may mn c ngi khng, th nhng may mn phi c mt l do tc phi c mt nguyn nhn no to ra n. Theo Pht gio y l
hu qu mang li t cc vic lm trong kip trc hay trong kip sng hin ti. K c trng hp phi i u vi nghch cnh, th
nhng nu tim nng [ca nghip tch cc mang li s "may mn"] chn, sc c gng s mang li thnh cng.

Trch nhim
Hu qu pht sinh t nghip tht s ch c ngha tt p khi no chng mang li li ch gp phn vo s ci thin i sng x hi v
gip chng li cc k th nguy him nht tc v minh, bm vu v hn th. D tin hay khng tin, trn thc t quy lut nhn qu lun tc
ng vo cuc sng thng nht ca ta. Khi tt c mi ngi u thc c tnh cch cht ch ca quy lut nhn qu, c l khi
cng khng cn n cnh st v tm thc s ng vai tr . V th, phng php hiu qu nht ngn nga st nhn l t mnh phi cnh
gic ly mnh. Khi no thc c tng lai hon ton nm trong tay mnh, khi ta s khng phm vo ti st nhn [c th p dng
cho nhng ngi gy ra chin tranh v iu khin cc cuc tn st]. Bin ci ni tm s gip trnh c cc hnh ng phm php
mang li s an bnh trong x hi, th nhng mun bin ci ni tm phi hiu c bn cht ca chnh mnh l g.
Tt c u bt ngun t tm thc
Cc s kin, cc bin c nht thit ty thuc vo ng c thc y lm pht sinh ra chng. Hy ly bi cnh gia nh lm th d : nu
mi ngi u c x tt p vi nhau khng kh gia nh s m m, nu mt ngi bc dc tc thi cng thng s pht sinh. D ba
cm c thnh son, chng trnh truyn hnh bui ti tht l th cng khng sc mang li s an bnh trong gia nh. Bi cnh ty thuc
vo th dng tm thc bn trong nhiu hn cc iu kin mi trng bn ngoi.
Cng nghip
Nhiu chng sinh l thuc vo cc bi cnh thi gian v khng gian khc nhau, th nhng h c th tch ly mt th nghip tng t
nhau. H ti sinh chung trong mt thi i v trong cng mt ni chn. Kh au m h gnh chu l kt qu mang li t cng nghip ca
h [th d nhiu c th cng ti sinh trong mt x s no , h chu chung nhng i nn xy ra cho x s y, y gi l cng nghip.
mt mc nh hn chng hn nh tai nn my bay, hnh khch tht a dng th nhng tt c gnh chu mt hu qu ging nhau]
Tc ng do mi ngi to ra i vi mi trng chung
Ni mt cch tng qut ngi ta c th bo rng s tin ha ca v tr nht thit lin h vi nghip ca chng sinh. S kin ny tht v
cng phc tp, th nhng ta th ly th d v s thay i kh hu chng hn. Hy tng tng ra mt tp th con ngi b chi phi bi
hn th v gin d, ti ngh rng th dng xc cm tiu cc tc ng vo mi trng chung quanh to ra nng bc v kh cn [Trung
ng ?]. Nu s bm vu v ham mun ca tp th qu mnh v lan rng s to ra m thp hoc ngp lt [Trung quc, Nam M,
chu...?]. Ti ch mun nu ln cc suy din trn y th thi v khng khng nh g c. D l mt c th hay mt tp th, s sinh hot,
thi v tm thc ca tng ngi, ngy ny sang ngy khc, thng ny sang thng khc, nm ny sang nm khc u gp phn tc
ng vo mi trng chung.
Ai to ra v tr
Hin tng tin ha nht nh phi c mt nguyn nhn, th nhng s gii thch nguyn nhn li c hai cch khc nhau. Hoc ta chp
nhn v tr do Tri sng to, iu mang li nhiu mu thun v nht thit kh au v nhng g xu xa cng phi do Tri sng to.
Hoc c th gii thch l tim nng cng nghip ca v tn chng sinh c gic cm lm pht sinh ra v tr, tng trng cho mt mi
trng chung thch nghi vi s hin hu ca cc sinh linh y. V tr m chng ta ang sng c to dng t cc hnh ng v tham
vng ca chnh chng ta. V cng chnh v th m chng ta ang hin din ti ni ny. t ra iu cng t ra hp l (lgic). [mt cch
gii thch v cng cao siu, cn m tht rng tm thc vt ln trn nh kin v cc khi nim quy c mi nm vng c chiu su
ca cch l lun trn y, nn lin tng n hc thuyt Duy thc].
Bn cht khng t vt ca tm thc
Nu cc th nc c ca tm thc - nh bm vu, hn th v v minh - l nhng thnh phn t ti ca tm thc, s khng c cch no
loi b chng khi tm thc, v nu ng nh th hn th chng hn s thng xuyn ng tr trong ta, n ch chm dt khi no tri thc
chm dt ; i vi cc trng hp bm vu v dc vng cng th. Tht ra th khng ng, ta c th loi tr tn gc bm vu, hn th v
v minh bi v chng khng thuc vo thnh phn t ti ca tri thc, iu cho thy bn th ca tm thc khng h b cc khim
khuyt [bm vu, hn th v v minh] lm cho st m.
Bn cht rng ngi ca tm thc
Tm thc mang bn cht hon ton rng ngi v "sng sut", v th s gii thot c th thc hin c. Tm thy bn th ch tht ca
tm thc c ngha l t c s gii thot.
Tnh khng
Con ngi sinh ra v cht i. Kh au, hnh phc n vi h ri cng ra i. Cc bin i y hin ra v bin mt. Nu kh au v phc
hnh ng l nhng s kin c lp chng s bt bin, tc khng i thay. Nu phc hnh, kh au v ba th nc c l bm vu, hn
th v v minh khng l thuc vo nhng nguyn nhn bn ngoi, chng s gi nguyn nh th khng h bin i. Th nhng [khng
http://vietnamyoga.org

ng nh th] tt c cc hin tng y ch c th quan nim c bng th dng tnh khng v v ng ca chng. Do tt c mi hin
tng u c to dng bi thc th trng khng, [ni cch khc] s to dng ch l cc biu tng hay cch hin hin ca thc th
trng khng.
Tnh khng v con s 0
Tnh khng tng quan vi s trng khng, s vng bng hon ton ca bt c mt s hin hu ni ti no. Ti thng gii thch tnh
khng tng t nh con s khng (0). Con s 0 c ngha l khng c g c, th nhng nu khng c n ta khng th tnh ton g c. V
th con s 0 l mt th g , ng thi cng khng c g c. S trng khng cng tng t nh th. Trng khng l trng khng, th
nhng ng thi n cng l nn mng ca tt c.
Khng gian v v n ln Big Bang
Rt nhiu trit gia ng phng, c bit l cc trit gia Pht gio, nu ln bn yu t : t, nc, la v kh, km theo vi chng l
khng gian. Bn yu t u tin s d tn ti l nh vo yu t th nm tc khng gian lm c s chuyn ti cho chng.
Theo mt s kinh sch Pht gio chng hn nh kinh Kalachakra Tantra [kinh Thi lun], khng gian hay khng trung (ether) khng phi
l mt s trng khng hon ton hay mt s trng rng khng c bt c g trong . Khng gian c cu hp bi nhng "ht vi t trng
khng". Cc ht vi t trng khng lm pht sinh ra bn yu t di cc th dng vt cht tin khi tht tinh t v sau mi tr nn th
thin hn (tc l kh, la, nc v t), ngi ta gi y l qu trnh ca s hnh thnh. Sau chng tan bin dn, bt u t th dng
vt cht th thin nht (t, nc, la v kh) chuyn sang cc th dng vt cht tht tinh t hi nhp tr li vi cc ht vi t trng
khng, y l qu trnh ca s tan bin. Khng gian hay tnh khng ton cu lm c s vn hnh cho c hai qu trnh.
V n ln Big Bang tng trng cho s hnh thnh ca v tr cho thy c nhng im tng ng vi tnh khng ton cu [trong Pht
gio]. Cc ht vi th tinh t nht do cc ngnh khoa hc vt l tn tin khm ph cho thy kh tng ng vi nhng g m chng ta
[nhng ngi Pht gio] gi l cc "ht vi t trng khng". V th ti thy ht sc quan trng phi nghin cu v cc s tng ng trn
y.
Ngun gc ca v tr
Pht gio cho rng th k chng ta ang sng l hu qu li t cc th k trc, c th tip tc s suy lun trn y ngc v khi
thy ca thi gian, tc cch nay khong hai mi hay hai mi lm t nm. Th nhng ti sao v bng cch no v n Big Bang xy
ra ? iu khng ai tr li c. i vi ti c hai cch gii thch tuy c hai khng th chp nhn c. Cch th nht cho rng khng
c nguyn nhn no c, mi s vt t n xy ra nh th. Theo ti th cch gii thch ny khng hiu ni. i vi Pht gio bt c mt
hin tng no cng phi c mt nguyn nhn lm pht sinh ra n. Cch gii thch th hai mang tnh cch thn thnh : vo mt ngy p
tri no Tri quyt nh sng to ra th gii. Chng ta cng khng th chp nhn s gii thch ny. Theo kinh sch Pht gio nhng
ht vi th tinh t hin hu t trc trong khng gian, trc khi v tr c hnh thnh, v hin thi chng vn ang hin hu. Cc ht vi
th tinh t mang c tnh tinh thn cu to ra cc sinh linh v lm pht sinh ra Big Bang. Ti sao ? Bng cch no ? Bt c mt v tr
no sau khi c pht sinh s bin mt sau . V s chu k [sinh dit] tip ni nhau bt tn. Th nhng v tr trong tng th ca n tc
l "v-tr-tm-thc" vn lun hin hu. Ngi ta cng c th cho rng "tm-thc-tinh-t" trn y ["v-tr-tm-thc"] hm cha mt sc
mnh [tim nng] v song, y chnh l nguyn tc sng to nguyn thy. Mt s chng sinh vo mt lc no c th tn hng s
hin hu ca v tr y [khi t c gic ng]. V th m v tr y ang hin hu. [gic ng l kh nng hi nhp vi sc mnh v
song ca "v-tr-tm-thc"].
"Hnh tng l trng khng, trng khng l hnh tng"
Chng ta l trng khng, hay t ra cc cht liu cu to ra chng ta l trng khng. Cng cn nhc li l ch trng khng khng c ngha
l "h v". Mt s ngi hiu sai cho rng Pht gio ch trng ch ngha "h v" ("nihilism"). Theo Pht gio, th gii trong gm c
chng ta l mt th cht lu chuyn, mt dng chy ca cc th dng. iu khng c ngha l khng c g c. Tt c mi s vt u
l thuc vo nhau. Khng c g hin hu ring bit c. Cc vt th ny gnh chu tc ng ca cc vt th khc, khin chng xut
hin, hin hu, bin mt v li hin ra. Th nhng t chng chng khng th t hin hu. V th hnh tng l "trng khng", c ngha l
hnh tng khng th tch ri mt cch ring r ra c, n khng th c lp. Hnh tng ny l thuc vo v s hnh tng khc [
hin hu].
Trng khng l hnh tng bi v bt c hnh tng no cng bt buc hnh thnh trong ci trng khng , tc trong th dng vng mt
ca s hin hu ni ti. Trng khng tham gia vo vic hng dn hnh tng, ["Hnh tng l trng khng, trng khng l hnh tng" l
mt trong nhng cu ni ting nht trong Bt nh Tm kinh].
Con ng trc tip : thuyt thn b, du-gi, thin nh v th dng xut thn
T duy thuc lnh vc khi nim mang tnh cc hn hp, nh chng ta u bit. Chnh v th hu ht cc tn ngng trn ng d tm
s hiu bit [bng khi nim] u vp phi tht nhiu kh khn nan gii, v th tt c u tm cch da vo mt "con ng trc tip"
hn. Trn con ng ngi ta thy xut hin cc phng php nh : thn b, du-gi, mt s hnh thc thin nh, s xut thn vi
mc ch mang li s gic ng. Phng php tip cn trc tip ca Pht gio Ty tng da vo "kinh nghim" c th a chng ta tr v

ci ngun ca th gii, th nhng phng php ny tht v cng gay go, i hi phi c mt tm thc tht tinh luyn t n cp bc cao
nht ca s tinh t, gip n tch ri ra khi cc chu k thi gian [thi gian theo Pht gio mang tnh cch chu k, chu k thi gian nu ln
trong cu trn y m ch cc chu k sinh dit ca cc v tr ni tip nhau, xin xem li mc Ngun gc ca v tr trnh by trn y].
Mt s bn hu ca ti hin cn sng t c th dng y [c t-lai Lt-ma khng bao gi tuyn b l Ngi thc hin c bt
c mt iu g "siu nhin", Ngi ch l mt nh tu hnh rt bnh d v Ngi ch k ra cc php mu nhim m ngi khc lm c].
S xut thn v phc hnh
Khi xut thn ta t c mt trng thi tm linh tht tinh t ; khi cng ca n t n im tt nh ta c th cm nhn vi tt c
nim hn hoan th dng vng bng ca s hin hu ni ti, tc l tnh khng, s trng khng.
Thn xc v chim bao
Tha hng hu qu t nghip ca mnh trong qu kh, mt s ngi thc hin c nhng vic khc thng trong kip sng hin ti.
Chng hn nh cc trng hp tm thc xut khi thn xc, s d t c kh nng l nh vo cc thnh qu tu tp t cc kip
trc. Cc kh nng trn y pht l nh l nng khiu sn c. Tuy nhin trong mt s trng hp y l kt qu do s tu tp ngay trong
kip sng ny mang li. Thit ngh cng nn xc nhn r rng "thn o mng" [hin tng "xut hn"] khng phi l mt s qun thy tm
thn nhng y l mt thn xc tinh t tht s, c kh nng tch ri khi thn xc thng thng v cm nhn c th gii bn ngoi
ng nh chng ta cm nhn trong trng thi bnh thng. y l mt ng hng kho cu quan trng nn quan tm.
Khoa hc v tri thc
Cc kho cu khoa hc s d tin hnh c l nh vo cc dng c v my mc. Cc kho cu mang tnh cch tm linh tri li tin
hnh nh vo cc kinh nghim ni tm v thin nh. Thit ngh cn phi phn bit tht minh bch gia nhng g khoa hc b tay v
nhng g khoa hc chng minh l khng hin hu. Phi hiu r c v s hin tng rt thn b. Gic quan ca con ngi c kh nng cm
nhn tht gii hn, v th ta khng th bo rng bn ngoi kh nng nhn bit ca ng gic khng c g c.
i vi vic tm hiu tri thc (consciousness), rt nhiu sinh linh [m ch cc sinh linh ngoi l, cc thnh nhn] k c mt s ngi, t
tht nhiu th k trc tng cm nhn trc tip c tri thc, th nhng ngy nay chng ta vn cn m tt khng hiu tri thc l g
[tc khng hiu phng thc vn hnh v bn cht ca tri thc l g]. Cc s nhn bit ca tri thc khng mang hnh tng, khng mu
sc, y l cc hin tng khng th nhn bit bng cc phng php thng thng dng kho st cc hin tng bn ngoi.
Pht gio c phi l mt khoa hc tm linh hay khng ?
Cc tin b khoa hc v k thut m rng thm khng gian cho chng ta. Tht tuyt vi ! T thu nh ti say m lnh vc kho cu
khoa hc ny ; cc khm ph v khng gian tht v cng li ch cho nhn loi. Th nhng cc kho cu ni tm cng ng cho chng ta
ch . Trong lnh vc tm thc cn nhiu khong khng gian rng ln ch c khm ph.
Nhiu khoa hc gia khng xem Pht gio nh mt tn gio cng nhc m h nh gi Pht gio nh mt ngnh khoa hc, v cng nn
hiu y l mt ngnh khoa hc v cng phc tp. Phng php tip cn ca Pht gio cn c vo thc nghim ging nh tt c cc
ngnh khoa hc khc.
Nit-bn l g ?
Nit-bn l mt th " phm tnh no ca tm thc". Bn cht con ngi ch b nhim tm thi. S giao tip bnh thng gia chng
ta vi ci m chng ta gi l hin thc hon ton b lch lc. Lun nn nh n s kin ny. V cn c trn o gic nn s tng giao
[gia ta v hin thc] sai lm t cn bn. Ch khi no chng ta ra thot c mi o gic khi y chng ta mi thy s kin trn y l
mt s tht. Phi loi b s nhim [tc l s cm nhn sai lm v hin thc] ra khi tm thc, v iu c th thc hin c nh
chng ta u bit [tc l t c gic ng, mc ch ti thng ca Pht gio].
Sau khi thc hin c s tinh khit ha gi l gic ng trn y, tm thc s t c th dng phm hnh cao nht gi l nit-bn.
Trong th dng tm thc bin thnh tr tu v thot ra khi cc chu k hin hu. tng c rt nhiu v hin trit t c nit-bn
v h ch cn tu tp trong mt kip sng duy nht.
Ci cht v nh sng trong sut
Ci cht nht nh s n vi ta mt ngy no khng sai chy. Nu ph phm nhng giy pht tt p nht i mnh vo nhng vic
ph phim, khng chun b cho ci cht, khi giy pht cui cng n ta s mt ht kh nng suy ngh v ch bit lo u. Qu s hi ta
khng cn trm tnh tu tp na.
Khi giy pht cui cng gn k ta phi tp trung t duy vo nhng g thit thc. Th dng tm thc ng vo lc s quyt nh cho
nhng g xy ra sau ny. Nhng giy pht cui cng hm cha mt sc mnh quan trng hn c nhng g xng ng m ta thu gp trong
sut cuc sng. V th phi s dng thin nh tm hiu qu trnh ca ci cht v tp cho quen dn vi n. Chnh ti thng xuyn tu
tp theo cch y. Mi ngy ti s dng thin nh vt qua tm giai on tan bin ca ci cht.
Qu trnh ca ci cht khi u bng s tan bin ca cu hp hnh tng ; cc thnh phn t suy yu, thnh phn nc thay th v tr
thnh c s chng cho s hiu bit bnh thng. Ngi hp hi c cm gic nh thn xc b ln su xung t
[cm thy thn xc
http://vietnamyoga.org

cng v rt nng]. Hai mt hoa ln [kh nng th gic suy yu]. Ngi hp hi c cm gic nhn thy mt o nh no bn trong ni
tm. Sau cu hp xc gic tan bin [khng cn cm thy qun o mc trn ngi, lng chm xung ging cng khng bit, ngi
khc hay vt g va chm vo thn xc cng khng hay bit]. Tip theo sc mnh ca thnh phn nc gim xung, thay vo thnh
phn la tr nn ln lt hn. Ming kh, mt n. Ni tm qun thy nhng hnh nh ging nh khi.
Trong giai on th ba, cu hp ca kh nng nhn bit tan bin. Th dng la khng cn chuyn ti c tri thc, th dng kh thay th
vai tr v tr nn quan trng hn. i vi mi trng chung quanh ngi hp hi khng cn nhn bit c ngi thn. Ni tm qun
thy nhng hnh nh ging nh om m, tng t nh cc m la bn ra t mt chic pho bng.
Trong giai on th t, cc cu to tm thn tan bin. Th dng gi (kh) yu dn khng cn chuyn ti c tri thc. Triu chng bn
ngoi l ngng th. Triu chng bn trong l cm gic nhn thy mt ngn la mu nht.
Thng thng vo giai on ny cc bc s y khoa xc nh qu trnh ca ci cht kt thc theo tiu chun y khoa. Th nhng theo
chng ti [nhng ngi Pht gio Ty tng] qu trnh ca ci cht cha chm dt, tuy rng bt u t thi im ny kh nng cm nhn
ca cc gic quan mt, th nhng tri thc vn hot ng, iu khng c ngha l ngi hp hi c th hi tnh li c. Bn cp
bc th thin v tinh t vn cn tip tc tn ti trong giai on ny, chng ch tan bin sau ny khi bn giai on cui cng bt u din
tin [tt c l tm giai on].
Cp bc th thin nht [th nm, tc giai on u ca bn giai on cui cng] tan bin trc nht, du hiu bn trong l s qun thy
mt mu trng tng t nh bu tri ma thu tht tinh khit chan ha nh trng rng r. Bn ngoi khng cn mt du hiu no pht hin
. S qun thy mu trng v kh lc hay "gi" chuyn ti n tan bin [giai on th su]. Mt s qun thy khc tinh t hn xut hin :
l mt mu rc r ta rng, tng t nh bu tri ma thu trong sut chan ha nh sng mu ca mt tri.
Trong giai on th by, pht sinh mt s qun thy khc, tinh t hn cc cp bc trc : l s qun thy mt mu en bng long
gn nh dy c. Hnh nh ny tng t nh bu tri ma thu tht tinh khit vo lc gn na m. Trong phn u ca giai on ny,
ngi cht vn cn thc, th nhng kh nng yu dn v cui cng lng vo mt trng thi v tri.
Khi s cm nhn mu en bng long v dy c cng vi nng lc chuyn ti n tan bin, mt s cm nhn tinh t hn ht so vi tt c
cc cm nhn trc y hin hin : y l "nh sng trong sut ca ci cht". Th dng cm nhn tng t nh bu tri bnh minh
vo ma thu, trong vt khng mt gn my. Ngi ta gi y l tri thc nguyn thy, bi v n l ngun gc lm pht sinh ra tt c cc
th dng tri thc khc. y chnh l lc s sng chm dt tht s.
i vi nhng ngi bnh thng, giai on trn y hon ton v thc, tng t nh bt tnh. Ring i vi nhng ngi luyn tp dugi th y li l giy pht phi em ra ng dng cc kt qu tu tp ca mnh trc khi cc t bo trong c th thoi ha [trong giai on
ny cc c quan trong c th khng cn dng c ghp cho cc bnh nhn khc]. Ngi du-gi c kh nng nhn bit c th
dng tinh t cao nht trn y : y l "tri thc nh sng trong sut", [ngi luyn tp thc c th dng nh sng trong sut v hi
nhp vi nh sng , khng chuyn sang qu trnh th thin ca s ti sinh]
Ba cp bc tri thc
Tri thc c phn chia thnh ba cp bc tinh t khc nhau : th dng ang trong lc thc (hay th dng th thin ca tri thc), th dng
chim bao (tinh t hn) v th dng ng tht say (tinh t hn ht, hon ton khng cn chim bao).
Ngi ta c th so snh ba th dng y vi ba giai on sinh, cht trn phng din vt cht v th dng trung gian gi l bardo [trung
m hay trung hu] trc khi xy ra s ti sinh [th thai]. Ba giai on va k [sinh, cht v trung gian] c phn bit thnh ba cp bc
khc nhau, cn c vo ba cp bc tri thc tinh t ca chng. Trong khi xy ra qu trnh ca ci cht, ngi ang cht lng tht su vo
tri thc tinh t. Th nhng sau khi cht, v sau giai on trung gian hay bardo, c th y li b chi phi tr li bi s ti sinh, theo tri
thc cng dn dn tr nn th thin hn. Tri thc cng lc cng tr nn dy c trong qu trnh din tin ca s ti sinh v u thai.
Rt nhiu tp sch thut li trng hp nhiu ngi nh li kip trc ca mnh. Nghin cu thm v cc hin tng trn y s mang
li nhiu li ch v m rng thm kin thc cho nhn loi.
Php luyn tp du-gi
i vi mt s ngi php luyn tp du gi qu kh, to ra au n v chng gip ch c g cho tm thc. i vi mt s ngi khc
l mt phng php n gin v t nhin, gip mang li s thoi mi trn phng din tng qut. Tuy nhin phng tin dng tinh
khit ha tm thc vn chnh l tm thc. Nu cnh gic cn thn, theo di cc qu trnh vn hnh ca tm thc, ta s v cng ngc
nhin nhn thy tm quan trng v song ca n. Tm thc chnh l trung tm ca tt c [t cc bin c v hin tng cho n s gii
thot v gic ng].
Con ng tr tu
Tr tu cn thit cho vic tm hiu s tht su xa hay ti thng, tc l tnh khng - tr tu dng cm nhn s vng mt ca ci ng n c th mang tnh cch trc tip hay gin tip. Tr tu da vo sc mnh duy nht ca n v c b khuyt thm mt s kh nng
khc - s tin tng, s tp trung v c gng - c th ph tan c sc mnh ca o gic.
S tip cn hp l (lgic) i vi hin thc
Nhng ngi tu tp Pht gio lun ch tm vo ch ch tm kim s tht hay hin thc. Th nhng ng thi h cng khng nh khng

nn hon ton tin tng vo s cm nhn ca mnh i vi hin thc, bi v c mt s cch bit gia cc th dng hin hin ca cc s
vt v phng cch hin hu ca chng. Tuy nhin sau y l cc phng php tt nht c th s dng tip cn v tm hiu hin thc
: phng php suy lun cn c trn s hp l (lgic), phng php suy din (phn tch), tam on lun mang li s hin nhin, y l ba
th kh c chnh yu c s dng chng minh s hp l (lgic). y l cc modus operandi [ting La-tinh, tm dch l cc "phng
thc hnh ng"] gip chuyn mt s qun nhn sai lm tr thnh mt s cm nhn vng chc, [Pht gio xem cc hin tng ch l o
gic khng phi hin thc, bn cht ca hin thc l tnh khng, mun qun nhn c tnh khng rt kh, phi da vo nhiu phng
php khc nhau].
S hp l (lgic) v tr tu t ti
Tr tu dng qun nhn s vng mt ca ci ng. S qun nhn c cn c vo s hp l (lgic) tht vng chc v khi ta
quen vi qu trnh phn tch s vng chc ca n [tc s vng mt ca ci ng] tr tu t ti s pht hin loi b v minh. Khng
nhng tr tu c th t hin hin m cn c th ta rng n v bin nu ta bit pht huy n. Khi tr tu ny n s khin cc ngh v s
hin hu t ti suy yu dn v sau cng s hon ton bin mt. Mi s kh nhc v lm ln s tan bin khi tip xc vi hin thc. Chng
khng cn lu li mt du vt no trong bu khng gian ca hin thc tinh khit, kt qu thc tin l trong trng hp ta khng cn
to nghip [pht huy c tr tu, qun nhn c tnh khng, loi b c v minh, nhn thy c bn cht v ng ca mi hin tng,
ta khng cn to nghip na v y cng l th dng gii thot].
Tu tp o Php mang li s an bnh
o Php gii thch ti sao li c nhiu cp bc kh au khc nhau. Theo thuyt nhn qu nghip chi phi hnh ng v hu qu ca n,
da vo chng ta tin c kip sau [nu khng c kip sau khng th gii thch s bt hnh qu khc bit gia cc c th con ngi].
S tin tng gp phn mang li cho chng ta mt s an bnh trong cuc sng v gip chng ta chp nhn cc bin c tip ni nhau
xy ra trong cuc i mnh. Chng ta hiu rng mi s lo u v toan tnh u hon ton v ch, khng nn qu u su v nhng ni kh
au ca mnh, [v l hu qu do chnh mnh to ra].
D qun nhn c bn cht kh au c tnh cch tm thi th nhng khng nn khinh thng hoc ngh rng : "chng c g quan trng".
Kh nng thc c s kh au ng vi bn cht ca n [v i khi ta hiu lm kh au l hnh phc, chng hn nh s thch th do
gic cm mang li] l mt phm tnh gip khi ng nim kht vng loi b n, [v kh au mang tnh cch tm thi khng phi t ti v
vnh vin, v th phi thc c iu loi b n].
Bn s thc cao qu
c Pht dy rng : "y l kh au ch thc, y l nguyn nhn ch thc, y l con ng ch thc". Ngi ni thm : "Hy thc
kh au, loi b nhng nguyn nhn ca n, t c s chm dt kh au, bc theo con ng ng n" [tc l bt chnh o].
c Pht li ging thm : "Hy thc c kh au, mc d chng c g thc, hy t b cc nguyn nhn mang li kh au, mc
d chng c g t b, hy xa lnh th tc mt cch nghim tc, mc d chng c g xa lnh" [c ngha tt c u l tnh khng,
nm vng tnh khng ca mi hin tng mi c th t c gic ng ti thng, loi b kh au ch l s gii thot]. y l ba th
dng ca bn th t ti, ca hnh ng v kt qu ti thng ca T Diu .
Bures-Sur-Yvette, 18.12.10
Hoang Phong chuyn ng

http://vietnamyoga.org

Con ng khoan dung


Chng ta khng th no c hnh phc, nu trong tm thc ca mi chng ta c qu nhiu c m. Bt
c c m no cng lm cho i sng ca chng ta u i b hng t.
Ta c nhng gic m lm giu, gic m lm nhng nh t ph. Chnh gic m ny a ta chy ua
v hng y, v git cht i sng thanh thn v t do ca ta.
Khng c nh t ph no khng kiu hnh v tin bc, nhng chnh nim kiu hnh y, li to ra nhng
s lo lng, s hi, nghi ng v bt hnh cho h.
trn i, khng c nh giu no bn rn i vi o cm, nhng h rt bn rn i vi cch ct gi
tin bc, h lo lng v s mt mt tin bc v ti sn.. Nhng s bin ng bt chng ca th trng
chng khon, hay bt c nhng s bin ng no, u khin cho h n khng ngon v ng khng yn.
Trong tm thc h, nhng ht ging nghi ng v phng, chng hot ng ht sc mnh lit v v
vy, h tuy trn tin bc, m hnh phc hay bnh an i vi h qu thc l ht sc khan him.
C khi ta khng c m lm ngi giu, nhng c m lm ngi c nhiu quyn lc trong x hi.
Chnh c m ny git cht nhng tm hn thanh thn v t do ca ta. Tm kiu mn trong mi
chng ta thng lm sinh khi nhng gic m quyn lc cho ta v a ta chy ua theo hng y.
trn i khng c nh quyn lc no thc s c t do. V trong i, khng c ngi nm quyn
lc no l khng s hi. Ta c th t cu hi rng, trn i, ai l ngi c nhiu s s hi, lo lng
v a nghi nht? Tr li chnh xc cho cu hi y, chnh l nhng ngi nm quyn lc. Ti sao? V
ngi am m quyn lc thng c dn khi t lng tham v tm kiu mn ca h. Lng tham
thng dn sinh s lo lng v s hi. Lng tham git cht s t do trong i sng ca mi chng ta. V
tm kiu mn thng dn sinh cm gic c c cho ta v git cht i sng t ha trong ta i vi
mi ngi.
Li na, ngi nm quyn lc, nhng ht ging nghi ng hot ng trong tm thc ca h l vn hnh
thng xuyn v mnh lit, khin nim tin tng ca h i vi mi ngi b xi mn.
C i khi ta khng c m lm giu hay c m nm quyn lc, nhng li c m mnh s l ngi
p hay t ra mnh c sng vi ngi p.
c m mnh s l ngi p v c sng vi ngi p, l nhng c m chung ca tt c
chng ta. Nhng, c nhng phng php no gip ta t c nhng c m y? Bin c m tr
thnh hin thc chng n gin cht no.
C nhng khi ta ch p th xc, nhng khng p tm hn, hoc c khi ta ch p tm hn, nhng
khng p th xc, hoc c khi ta khng p th xc m cng khng p lun c tm hn v c nhng
khi ta va p th xc v p lun c tm hn.
Ta mun p th xc, cc Thm m vin c th gip c cho ta, nhng ta mun p tm hn, th
khng c bt c Thm m vin no c th gip ta ni.
Ta mun c mt tm hn p, th tm hn ta phi c y bn cht liu T, Bi, H, X.
Ta c lng T l ta bit chm sc ni au ca mnh v ngi khc, khin cho nhng ni au y khng
loan l ra trn mt thc, cng nh trn nhng biu hin thc t ca thn v ng.
Ta c lng Bi l ta bit lm gim v trit tiu kh au ca ta v ngi, khng phi ch mt hin
tng m mt bn cht; trit tiu khng phi ch mt biu hin ca thc m mt tch ly ca tm
thc.
Ta c lng H l tm ta khng c nhng ht ging khoe khoan nhng g tt p ca mnh v tt hay

ganh t i vi nhng g tt p ca ngi. Ta bit khc phc nhng g thp km ni ta v ty thun


vi nhng g tt p ca ngi.
Ta c lng X l ta c hnh ng gip ngi, nhng tm khng h th li, khng h khi ln nhng
nim v ci ti v ci ca ti.
Bn cht liu T, Bi, H, X ny s to nn mt tm hn v i sng cao p cho ta, khng phi ch
khi ta thc m c khi ta ng, khng phi ch trc mt mi ngi m c sau lng mi ngi, khng
phi ch ni ny m c ni kia, khng phi ch i ny m c i khc na.
Nh vy, T, Bi, H, X l cht liu to nn ci p cho ta t ni dung n hnh thc, t thn th n
tm hn. Ci p y, chnh l ci p ca chn thin v chn m.
Ta ch c m m khng c phng php thc hin, th nhng c m ca ta ch l ho huyn. Hnh
phc n vi ta ch l nhng kt qu ca c m. Kt qu y ch xy ra cho ta khi no ta c mt tc
nhn v tc duyn lnh mnh. Tc nhn lnh mnh l tm cao thng v trong sng ni ta; tc duyn
lnh mnh l thy ta, l nhng thin hu tri thc ca ta tc thnh v h tr cho ta khin cho tm t
bi, tm h x ni ta cng lc cng pht trin ln mnh lm dn sinh hoa tri ca hnh phc.
Hoa tri hnh phc ch thc ch c mt, khi tm ta c y cht liu ca khoan dung v lng
hay tr tu v t bi.
Thch Thi Ha (Theo Hong Php)

http://vietnamyoga.org

Doanh nhn v Thin


Ni n Thin, mi ngi vn thng ngh l mt hnh thc tu tp ch dnh cho cc nh s hay nhng bc tu hnh. Ngy
nay, quan nim khng cn ng na v cn phi hiu theo ngha rng hn l Thin dnh cho mi i tng... c bit, vi
gii doanh nhn lun phi i mt vi p lc ca cng vic v nhng lo toan thng nht th Thin l gii php hu hiu va
thanh tnh tm hn, rn luyn sc khe li va gip tng hiu qu trong cng vic. Nhng p dng Thin nh th no trt
b lo u v tm s bnh yn, thanh thn l ni kht khao m khng phi ai cng thc hin c. N i hi s hiu bit v bn
cht, v nhng trit l, tinh hoa ca Thin cng nh vai tr ng dng ca Thin trong cuc sng v cng vic.

Thin v cc quan nim


Thin l g? Thin - tn Hn Vit y l Thin-na, ting Phn l Dhyana ngha l dng chy ca
tm tr, l trng thi tinh khit v tp trung cao m mnh trong ngh v thc v tr. Tm tr
s c m rng v hn, thc c nhn khng cn tn ti m hon ton c gii phng khi nhng
tri buc ca bn ng v s ng ho hng ti s Tnh gic, gii thot v Gic ng. Nh
vic tu tp Thin, con ngi t c s tnh to, tp trung, nhn th gii r rng, khm ph bn th
tht s ca mnh, bit mnh l ai, u, hng ti tnh thin v lng nhn i bao dung.
Di y l mt s quan im v Thin:
- Ti Trung Quc, Thin c hiu theo mt ngha rng, bao gm tt c php tu nh: Qun nim hi
th Nhp tc xut tc nim, t nim x... vi mc ch nhip tm v lm tm tnh gic.
-Theo o Pht, Thin l khi tm thc t n mt trng thi su lng, ch ch n mt i tng
thin nh thuc v tm hay vt. Tm thc s tri qua nhiu chng (t thin), trong lng tham dc
dn mt i, t n trng thi tnh gic, kin tri v lng, tc l thng sut v th gii.
- Theo tin s tm l hc, Thin s ngi Anh David Fontana: Thin khng c ngha l ng gc;
tm chm lng vo ci hn m; trn trnh, xa la th gian; v k, ch ngh ti mnh; lm mt vic g
khng t nhin; ri mnh vo vng tng; qun mnh u. Thin l: gi tm tnh to, linh ng;
ch tm, tp trung; nhn th gii hin hu r rng nh n l; trau di tm lng nhn o; bit mnh l ai,
u.
- Theo quan im ca y hc: Thin l phng php qun kh, tnh tm qua vic theo di hi th. Ht
th theo phng php ny lm gim mc tiu th oxygen no, t vno c gii phng v ci
thin vic tip nhn CO2 cn thit cho s thc y qu trnh traoi cht trong c th, lm cho ta th
tt hn. Chnh nh nhng tc ng tch cc m vic ngi thin c p dng cc chng bnh hin

i nh: stress v cc chng bnh lin quan n thn kinh.


Gii thiu mt s trit l ca Thin
Mt s trit l, chm ngn di y s gip bn hnh dung phn no v tinh thn li cun ca Thin
mn.
- Trit l v s thun khit v gin d: Gt b nhng thnh t rm r, ham hiu bit n tt v bn
cht ca s vt, hin tng. Li ni khng gip chng ta n gn s tht ngc li n ngn cn chng
ta n vi s tht.
- Trit l v s tnh lng v lu chuyn: Tm tr phi c bnh thn nu khng con ngi s khng c
c cm gic bnh yn. Vn vt lun bin i khng ngng, dng i hi h xui ngc vi bit bao
bin ng hng ngy, hng gi vy ly chng ta. T tng sng gia nhng si ng y vn thn nhin
dng nh ko di thi gian n v tn.
- Trit l v s lu tm: Kh nng cm nhn tng chi tit m khng b nhng tham vng v s lo u
lm cho xao nhng. Con ngi bit lu tm lun tp trung hon ton vo tt c nhng g m cc gic
quan ca h cm nhn c v v th h hiu c tm quan trng ca tng chi tit.
- Trit l my v nc: My di chuyn t do - l v nim - to thnh v ti hnh thnh theo iu
kin khng kh v chnh bn cht ca chng. Nc t thch nghi vi tt c mi hon cnh, lc trn lc
vung, bin o a oan nhng lun gi tnh cht ca n. My v nc l biu hin ca cuc sng t do
thoi mi cng vi s n hi t thch ng vi mi hon cnh thay i, v th mi lo u, cng thng
u tiu tan.
Doanh nhn ngy nay ang quan tm ti Thin
Thin ang tr thnh mt tro lu hp dn doanh nhn. H khng ch tip cn vi Thin qua cc lp
tp Thin, cc loi hnh ngh thut lin quan n Thin, cc cun sch v trit l Thin, m cn ang
tm n vi cc loi hnh du lch Thin.
Ngy cng nhiu lp hc Thin, kha tu Thin c m ra cho doanh nhn v mi i tng. Ti Nht
v M, nhiu doanh nhn v nhn vin cng s tm n hnh thin Vipassana cc Thin vin nh mt
cch gii ta cng thng v ly li tinh thn lm vic. Vit Nam, cc phng tp Thin, cu lc b
Thin cng Yoga ang thu ht ng o cc doanh nhn tham gia. Nm 2008, vi chng trnh: "Th
v ci 2008: Doanh nhn vi t m", Thin s Thch Nht Hnh gip nhiu doanh nhn tp th
v ci, tp dng li khng suy ngh v lm vic chm li, tp nhng phng php th gin, gim mt
mi trong cuc sng.
Khng ch th, gii doanh nhn hin nay ang rt quan tm v tham gia mt s loi hnh ngh thut lin
quan n Thin nh ni tht, kin trc, hi ha, tr o, th Thin, m thcnhm p dng Thin
trong cuc sng sinh hot bnh thng, t vic n ung, lm vic ngh ngi, trang tr nh ca, vn
tc...Nhiu ngi thay i li sng theo phong cch Thin: gin d, thun khit, t nhin v cm
nhn c ci p ni tm linh tim n trong s vt, hin tng.
Bn cnh , nhng cun sch v Thin cng c ng o gii doanh nhn quan tm tm c nh
"Thin hc cho Doanh nhn- nhng iu rt ra t cun sch v kim o" ca Muashi, Ngh thut
Thin trong cuc sng ca Ou Baholyodhin...hay sch ca mt s tc gi ni ting nh Osho,
Khrisnamurti... tm hiu nhng trit l chm ngn Thin Tng - khng n thun l trit l tn gio
m cn l cm nang ca cuc sng.
Ngoi ra, mt s doanh nhn thng kt hp du lch vi Thin. H thng i ti nhng ni yn tnh
vng v, hay ti cc vng ni, ln chagiu mnh trong khng gian u tch v tnh lng
ca cha, ca
http://vietnamyoga.org

ni su rng thm tm li chnh mnh. y l im n l tng h tm n hnh Thin, tham gia


cc bui ta thin, i do, n chay, ng v ngi Thin. Hin nay, cc a im c gii Doanh nhn
thng xuyn lui ti nh cc cha chin Thi Lan, n , Trung Quc, Vit Nam...
Vai tr ca Thin trong cuc sng Doanh nhn
Th lc, tr lc v tm lc l nhng iu tinh ty nht m Thin mang li trong i sng c nhn ca
doanh nhn. Bi Thin khng ch gip doanh nhn phc hi sc khe sau nhng gi lm vic cng
thng m cn tng cng minh mn, sng khoi, tp trung cho tr no. c bit Thin nui dng tm
hn t s gin d, trong sng cho n tnh yu thng bao la vi cuc sng.
Th lc: Trc tin, Thin iu chnh vic ht th ng, lm gim mc tiu th oxygen no, t
thc y qu trnh trao i cht trong c th, tng cng h min dch, lm gim qu trnh lo ha.
Thin gip cho vic th tt hn, gip gii ta cng thng v mt mi, ci thin gic ng, gim cc bnh
thng thng c bit l stress v cc chng bnh lin quan n thn kinh - cn bnh thng gp nht
ca cc doanh nhn.
Tr lc: Thin gip cho u c doanh nhn sng sut, ch ng trong mi hon cnh. Khi tm con
ngi phin mun, tr c chu nhiu p lc ln, t duy khng c chnh xc c th dn n nhng
quyt nh sai lm. Thin gip i mt, chuyn ha, tr liu nhng cng thng, lo lng, cn bng cng
vic v cuc sng. Khi ngi thin tm c tnh li, u c cm thy th gin, do tr no thng
sut, t duy pht trin, nhiu tng mi ny sinh.
Tm lc: Bit Thin l bit sng ng vi hin ti, coi l mn qu qu gi. Thin em li nim
vui, tp trung vo nhng nim cao c. Mi t tng v k, ham mun quay cung theo dc vng u
xa la. Tu thin cn gip con ngi ta nhn su, nghe r, hiu bit mi vic, chp nhn, tha th v
nui dng yu thng. Nh , con ngi s cm nhn, khm ph nim vui v nhng tinh hoa, hng
th cuc sng y trong tng giy pht. Dn d, h mong c vn n nhng kht vng v hn:
khm ph chn l, nhn thc c ng ti cao, t n cuc sng vnh hng. Thin l li gii p cho
tn gio v kht vng ca con ngi: lm th no vt ln trn cuc sng vt cht v tm tr
bc vo th gii "ci tm linh".
Vai tr ca Thin trong qun tr kinh doanh
Bn cnh vai tr i vi c nhn doanh nhn, Thin cn gip h trong cng vic qun tr kinh doanh.
Thin em li cho doanh nhn s bnh tnh, dng cm vt qua kh khn trong cng vic kinh doanh,
s khn kho trong cng tc qun l nhn s.
Trong cng vic kinh doanh: Thin gip doanh nhn c ci nhn su sc hn trong lm vic. Yu ch
"bnh thng tm th" ca Thin tc l trong cng vic, m phn, o to, lm vic nhm...tm phi
bnh tnh, gii ta cng thng th lm vic mi hiu qu, gii quyt cc vn mt cch t tn v khoa
hc hn. Bn cnh , Thin c kh nng on tr lng s hi, nghi k gip doanh nhn bit i mt
vi kh khn trong thng thuyt, m phn thnh cng trong cng vic kinh doanh ca mnh. B
Nita Ing, n hong xy dng ca Chu t hp xy dng Taiwan High Speed Rail Corp cho bit: b
quyt kinh doanh thnh cng ca b l nh bit thin. Biu hin gin d hay nng ny nht b ch l
mt ci nhu my.
Trong qun l nhn s: Thin l cng c c lc gip doanh nhn gii quyt cc vn trong qun l
nhn s. Ngi lnh o khi p dng yu ch quan st trong "tnh gic quan stca Thin nh dng
bo co ni b, camere, kim tra t xut... s lm nhn vin bit h ang c quan tm ch , nh
, h s c ng lc lm vic tt hn. Khi p dng yu ch "tnh gic" tc l thi khng phn xt
m ch nh gi kt qu lm vic, tm yu im v cch khc phc, ngi lnh o s lm cho nhn

vin tin tng, ci m v lm vic hng say hn. Trong trao i cng vic, yu ch "khng tr tng"
ca Thin ngha l ngi lnh o trong im lng, tnh gic, vi tnh thng bao la ti mi ngi xung
quanh mnh, s khng b cun theo thi ca ngi ni, m thy ci h mun truyn t. iu ny
gip cho ngi lnh o ch tr nhng cuc hp hiu qu, pht huy ng gp ca ngi lao ng, tit
kim thi gian. T , ton th thnh vin trong doanh nghip tr nn nng ng ci m v t tin hn,
lm vic hng say hn, mi lo u mt mi bin mt, s ghanh t, kh chu u gim bt...
Li khuyn p dng thin trong cuc sng
p dng Thin trong cuc sng mt cch hiu qu, cc doanh nhn ngoi vic luyn tp Thin nn
p dng Thin trong li sng hng ngy t cch bi tr khng gian sng n cch n ung, ngh ngi
Luyn tp Thin: Vic ngi Thin nn c tin hnh thng xuyn vo mt thi gian c nh, c th
khong 10-15 pht lc sng sm hoc trc khi i ng. Trc khi Thin nn chun b tt v trng thi
c th cng nh tinh thn. Khi Thin nn tp trung cao , bng cch ch n cch th, cm gic bn
trong c th.C th c mt s t ng c tnh cht nhp nhng, c kh nng to s tp trung v to ra
tng tp trung tm tr. Nn chn t th ngi hoc i b sao cho ph hp nht v mt sc khe,
trnh cm gic t mi. Tp Thin cn s kin nhn, tp luyn mt cch t nhin. Bn ng ch i
iu g phi thng s xy ra nhanh chng. Lu ngy, li ch ca Thin s t n vi bn.
Khng gian sng: Bn cnh , p dng phong cch Thin vo khng gian sng to cho ngi doanh
nhn s thoi mi lu di v ngh ngi ng ngha. S bi tr khng gian nn nhn mnh vo tnh gin
d, tinh t, nghim ngt, kho lo c ch ch: vt lun sch bng, mu m nh nhn, mu sc hn
ch v chn lc, tn ln nhng nt c trng ni bt, to khng gian tnh lng. Cn phng luyn tp
thin nn l mt cn phng yn tnh, trnh ting ng mnh. Ni ngi Thin phi sch s v ti mt,
nn s dng nhiu cy cnh, cc tranh nh to cm hng, thm hoc m thin...
m thc: Theo nguyn tc ca Thin, vic n ung khng ch nui dng c th m cn nui dng
tm hn. La chn mn, nu nng, by bin v n ung ng vai tr quan trng trong cuc sng.
Nu n cn c nng ln thnh mt ngh thut, vic bi tr chau chut, vi ch n thun khit c
tuyn chn k em li li ch ti a cho sc khe: cc k thanh tao v b dng. Cc cht ha hc
c gim thiu thay vo l mu sc v mi v t nhin ca mn n.
Theo: Doanhnhan360

http://vietnamyoga.org

I TM HNH PHC
Tp di co ca Bi Ging nhan Th v tn vui, trang u tp th c my cu :
Trc khi ti cht
Cho gi cht vng
Ca trm nm bun ti
L nh? Lng bun n trm nm m th th vui v tn!? Tht ra cng khng kh hiu. chnh l do
mu thun ni ti ca con ngi, c iu cha din t c thnh th. Ni ly Kiu: "B ngoi ci
n, b trong khc thm" m t tt c mi trng hp trong ci nhn sinh i ny .
Comme la mdaille a son revers, thc th tng phn ca thi s h Bi cng ch l mt dng trong
phm tr trit l: "To be or not to be" m thi. Phn tch cn k cng khng bao gi rt ngha, ch t
thm nhc u, chi bng ni nh Nguyn Tun "i vui qu khng sao bun c" cho my thng gi
theo m ci kh kh tiu khin cho qua nm cng thng tn ca i mnh .
x M ny him thy ngi ta m ming ci . ( Nhn th hn phng khai khu tiu ...) . Ngi M
sau nhng trn nh c lit vi ngi da , ri lp quc chn con chim m qum lm quc uy th
lm sao dn M c th ci c . Ci nc M ny c xem nhiu tin lm ca , nhng cng l ni
m phi lm vic tt bt , mi m i tm hnh phc m sut i ch thy cui ng hm m c (
Vit Nam hin nay cng th - mc bon chen cng ngy cng thm c lit). Th nn c nhiu ngi
mun ln ni tm mt cuc sng thanh thn nh thu xa - sng sm say sa nhn mt tia nng p
nh nhp mt chn tr thm , ban tra ngh mt cht an lnh nh ti min lc th , bui ti sng ho
vi m en nh nghe li ht ngt ngo ca to vt ...
Alain Watts trong Become What You Are th hnh nh mt ngi c tin nhng vn ngho l v khng
cm thy thoi mi vi ngi chung quanh . X hi M cng ngy cng giu c , nhng nim vui trong
cuc sng mi ngy mt ngho thm .. Mnh l ngi xa l vi chnh mnh ( Albert Camus ) v tha
nhn l a ngc ( J.P. Sartre ) . ng y nh vy , khng trit l cht no ht.
Kinh Cu c c vit :" Cho mi sinh hot di vm tri ny , mi th u c ci ma , ci thi ca
n : Thi sinh ra v Thi cht . Thi trng v Thi nh , Thi git v Thi cha
lnh .Thi khc v Thi ci . Thi qung i v Thi nht v ..." Ci g cng c chu k
ca n , thun mnh tri v thun lng ngi th mi an bnh c . Kinh Dch l ci cha kha ca b
mt thi mnh . Ai bit uc n th s hiu c mnh tri . Bc hin trit nh Khng Phu T trc
khi qua i cng phi than rng, khng cn sng c lu hn hc hi b n trong Kinh Dch .
Thi gian th tri qu nhanh , mi ngy no y cn kho nh voi , nhng nay th khng cn sc
than vn na .Sc kho sp xung nhanh chng y ht nh chic xe hi c , tng rng xe tuy c nhng
vn chy rt tt , nhng khi n bt u tr chng th ch cn c cch l bn cho lt son . T Aristote
n Einstein u cho thi gian ch l o gic. Nhng o gic sao c khi nhn li thng con, mi hm
no cn b trn tay , lc bc ln phi c qua M n khc nhu nhu m nay th n ni ting M nh
gi , cao ln gp i ta n, trng n c tng l M chnh hiu con nai . i thi gian , ta khng ui
theo kp ngi , hy chm li ch ta . O! temps suspends ton vol !
V i sng cng th , khng c mt giy pht tnh lng th gin , cho tm hn v thn xc c
ngh ngi . Trong ta ch cn li nhng bn rn mu sinh qun qut sut ngy thng . Cuc sng ny
ging nh Sisyphe b Zeus trng pht ln hn t di bin ln ni v khi ln ti nh hn li ln
xung v hn phi chy xung y ln .V c th khng ngng ngh , vnh vin v mi mi ... Nu

khng c mt suy ngh no v gi tr ca cuc i ny , v hnh phc ca hin ti th chc khng ai


chu ni ci bn n chung thn ny .
Tr v x M .Trong ci x hi vi nn vn minh k thut tn tin ny cng lm cho ngi ta bn rn,
bt an . Ni lo s bnh tt do my li khuyn co ca bc s , i th nghim ht gan n phi , ht tim
n pho ... Ri cc hng bo him gi cho mnh khng bit bao nhiu l ci bill cng c nh i vo
mt khu rng cha khai ph ... Trong thi i cng nghip hin nay , ngi no cng ngn ngang cng
vic , vic mnh , vic nh , vic cng s, vic ngoi ng , vic tht , vic chi , vic ca lo
trng tin bu ...Nhiu vic ngn ngang qu nn ngi ta sinh ra tr tr , nhiu khi phi n ra
ngoi tr nh . Trong cuc sng hng ngy s lng cng vic mi nhiu hn s vic m ta thanh ton
c .n mc c ngi cn phi ni :"Hi VN sao m kho th ?" Cui cng ngi ta phi lo
nhiu qu v tr thnh stressfull , depressed... nn tr thnh li v c mt trng hp l k v cng
ging nhau gia VN v M l cn bnh th th, t t. C vic m khng lm ngay , lm vic m
khng c nng sut th trong thi bui cnh tranh ngy nay t lng cho n x ri ln n thnh ph
,cnh tranh ngay t trong lp hc cho n kim vic lm , vic lp gia nh ( khng tranh th chim
ngi p trc l thng khc nhy v cum ngay )... c t t nm di trc TV xem phim b i Hn
hay dn mnh trc internet xem chuyn sex th cn lm nn cm cho g c na .
Chuyn M l th ...Cng ngy ngi ta cng lo nhiu hn nn cng li nhiu hn ri cng mp
nhiu hn v cng b stress nhiu hn v cht v b stroke nhiu hn . C nhiu ng bn gi ca ti tuy
gi nhng tri tim vn cn rung ng trc cnh p thin nhin, da tht cn cm gic c hi m ca
i vng tay ngi khc phi d ngi nh hn mnh rt nhiu ... Dans la grce , le corps apparait
comme un psychique en situation ...L'acte gracieux , en tant qu ' il rvle le corps...lui fournit chaque
instant sa justification d'exister . ( J. P. Sartre ).
y l sch lc ca cc lo .
"Tha em tc hai mu
Ci rng cng rng lm au n ci
Nhn quanh tui qu by mi
Se se ru bc cng i lung lay
a bn tay nm bn tay
Thy u ch s cn di cuc chi ."
Sng trm nm ? Chuyn nh .
Sch k lc Guinness hi tn mt l tn nhng c sng trn trm Nhng Guinness l ng cha chu
tm ti VN gp nhiu c sng trn trm tui .C Gin Chi th 102 tui .
Thu nh lm th :
Gi ng m dng hoa o
Tr Phng Bi m nh Sao Trn Rng
Bui t tun lm th:
Dng i khn i lm sng ru
Bng gic quan h li mun say .
Bui cu tun lm th:
Cuc sng nh khinh gi bi
Lng ngi ai chng c qu hng .
Nhng gi m cn chung thy vi v con th cng him . Trong mt dp no ti c nghe lm c
cu chuyn ca hai ngi v chng gi :
Lo ng ni :
Nu ng cht trc th b s lm g ?
http://vietnamyoga.org

B p khng suy ngh :


-Th em s tm thu chung mt ngi nh vi vi qu ph hoc ph n c thn khc cho khuy kha ni
bun .
Ri b hi li ng :
- L Em cht trc Anh th sao ?
- Anh cng s lm nh th .
u ht gn !
Gi ri mi thy thm tha my ch " vn php giai khng " . c thua g ni ci tm ny .S cht
? Vng ai cng tham sng s cht . l truyn Thn Quy trong sch Nam Hoa Kinh . Trang T cu
trn sng Bc . S Vng sai hai quan i phu em l vt mi ng ta ra lm quan . Trang T cm cn
cu khng nhc nhch cng khng thm nhn li, ni : " Ti nghe vua S c con thn quy cht 3000
nm . Vua S qu n v ct trn miu ng . Con quy y , chu cht lu li ci xng ca mnh
cho ngi ta qu trng , hay li chu th sng m ko l ci ui mnh trong bn ?" Hai v i phu ni
: " Th sng m ko l ci ui trong bn cn hn ." Trang T ni: "Thi , v i . Ta y cng chu
ko l ci ui ca mnh trong bn..."
Ci cht ch tn ti trong k c ca con ngi , du l c th phng trong miu ng cng khng
cn l sng . Nhng phi sng nh th no cho phi l . Nh Saddam Hussein trc khi cht dng dc
tuyn b : " Ta l mt chin s v ta khng s g cho ta c . Ta l mt bo cha, vng! Nhng ta l mt
k c cn thit . C nhn nhng g ang xy ra sau khi ra i ! Sau ta l Hng Thy . Cc ngi hy nh
k iu ny cho ln ti : Hy cn cho bo cha sng lu " .
Vng The King is dead ! Long live the King ! C iu Saddam Hussein cng d, sao khng bt chc
Hng V gia dng giang, t ct ly u, hai tay dng cho tn nh trng cho thuyn?
S tin b k thut em li nhiu tin nghi cho i sng , nhng ngc li hnh phc ca con ngi
khng v th m tng thm , m tri li cng em nhiu kh khn v au kh cho con ngi . Theo cch
suy ngh thng thng th c c s vt cht ( tin bc , nh ca , danh vng ...) v tnh cm ca nhng
ngi xung quanh ( cha m, con ci, bn b ...) l s hnh phc . Nhng nu nhn k hn th ngi v
vt m mnh mong mun cng chnh l nguyn nhn ca s au kh . Nhng ngi giu c v ni ting
nh : Mike Tyson , O. J. Simpson ri cng vo t . Quyn th tt nh nh Saddam Hussein th ri
cng ln gi treo c .
Cui con ng hnh phc l s au kh . Phi chng chng ta i tm hnh phc m khng hiu hnh
phc l g . Hnh phc khng phi l im n m chnh l cuc hnh trnh i n . Ngay lc hnh
phc nm trong tay m vn i tm . i vi Ty Phng , khi i tm hnh phc l to ra tht nhiu hon
cnh vui v thoi mi ( ca ci vt cht , xe hi , ti vi ,t lnh ...du lch , rong chi , ca ht ...)
Ngi ng to ci vui bng cch gi ghm , che ph ni bun , ting khc ...
Ngy b c ti mt ( m mnh bit trc s n ngy ny ) , mt ng s ni vi ti l b c i v i
v ci xa ni khng c au kh v bun . i , chuyn ny ti bit t lu ri... Mnh phi nhn s
cht nh l a mt ngi ra ga xe la . u ga ny mt mt ngi th u ga kia n nhn thm mt
ngi . Khng bit c ng vy khng? Nhng c tin nh vy i c ci nhn tch cc v ci cht ,
c mt mt g u m khng tin .
Hnh trnh ca chng ta l hnh trnh trong mt giai on . Trong mt v kch vai tr phi ng theo
cu chuyn ch khng c cu chuyn phi theo ngi ng kch . V kch di ng di , v kch ngn
ng ngn . Ngi ng kch phi c gng ng trn vai tr ca mnh . Nhng g c trong tm tay ca
mnh th c hng ly ch ng kiu hnh coi l quan trng .
Khng hiu sao ti li bng thch trit l cuc i . Thi th du c trit l ba xu i na cng xin ng
chc nhau theo kiu formula na ( An khang - Thnh vng - Hnh Phc ...) m ch mong chng ta ma

no cng vui . Ma xun th vui ti mt m , ma h th nng m chi chan , ma thu my bay heo ht
, ma ng tuyt trng mn man ...Ma no cng th . Khng cn tin , khng cn danh vng , khng
can d vo nhng chuyn nm ngoi tm tay th chng ta c hnh phc ri !
L Tn Ti

http://vietnamyoga.org

IU NGHCH L CA NGY NAY


The Paradox of Our Age by Dr. Bob Moorehead
NGUYN DUY NHIN phng dch

iu nghch l ca thi i ngy nay l chng ta c nhng ta building cao hn nhng s kin nhn
ca mnh li ngn hn, ta c nhng i l rng ln hn, nhng ci nhn ca mnh li nh hp hn.
Chng ta tiu xi nhiu hn, nhng c c t hn, mua sm thm hn, nhng thng thc li km hn.
Ta c cn nh to rng hn, nhng gia nh nh b hn, c nhiu tin nghi hn nhng thi gi t i hn.
Chng ta c nhiu bng cp hn nhng hiu bit li gim i, ta d tha kin thc, nhng li thiu s
xt suy, ta c thm nhiu nh chuyn mn v cng thm bao nhiu l nhng vn , c thm thuc men
nhng s lnh mnh li cng st gim.
Thi i ngy nay chng ta ung ru v hut thuc qu nhiu, tiu pha khng tic nui, thiu vng ting
ci, li xe qu nhanh, nng gin rt d, thc rt khuya, c sch rt t, xem ti vi qu nhiu, v him
khi no ta bit ngi li trong tnh lng! Ti sn ca ta tng ln gp bi phn, nhng gi tr chng cng
st gim theo. Chng ta ni qu nhiu, thng yu qu t, v th ght th li qu thng.
Chng ta bit cch kim sng, nhng khng my ai bit sng. Mt i ngi c ko di hn, nhng
ch l cng thm nhng nm thng m thi. Chng ta ln n mt trng v tr v li tri t, nhng
rt kh bc qua bn kia ng cho ngi hng xm mi. Ta chinh phc c th gii bn ngoi,
nhng khng bit g v th gii bn trong. Chng ta lm c rt nhiu nhng vic rt ln lao,
nhng rt t vic tt lnh.
Khng kh chung quanh ta c trong sch hn, nhng tm hn ta li cng thm nhim. Chng ta chia
ct c mt ht nguyn t, nhng cha ph c thnh kin ca chnh mnh. Chng ta vit nhiu hn,
nhng hc c t hn. Chng ta c nhiu d n hn, nhng hon tt li t hn. Chng ta bit cch lm
vic tht nhanh chng, nhng khng bit cch i ch. Chng ta thit k nhiu my in ton, cha
tht nhiu d kin, in ra bao nhiu ti liu, nhng s truyn thng gia con ngi li cng st km i.
Ngy nay l thi i ca m n lin, tiu ha chm, con ngi to ln nhng ch kh rt nh, li nhun
th rt su m tnh ngi th rt cn. y l thi i ca hai u thng nhng trm ngn ly d, nh ca
khang trang nhng v trong gia nh. y l thi i ca nhng mt hng trng by ngoi ca tim
th rt nhiu, nhng trong nh kho li khng c mt vt no. y l thi i m k thut c th mang
l th ny n thng vi bn, v bn cng hon ton c t do chn c n hay xa b i...
Nhng xin bn hy nh b th gi ca mnh ra vi ngi thng, v h s khng c mt vi ta mi mi.
Hy nh chn nhng li d thng vi nhng ai ang ngc nhn bn nhiu ngng phc, v c hay
cu b ri cng s ln ln v ri xa ta. Hy nh m cht ngi gn bn, v l mt mn qu v
gi m ta c th ban tng cho ngi khc, khi n c xut pht t y tim mnh. Hy nh nm tay
nhau v trn qu pht giy ny, v bit rng thi gian s khng vi ta mi mi. Hy c th gi
thng nhau, lng nghe nhau, v nht l hy chia s vi nhau nhng tng p nht trong tm
mnh.
V nht l bn hy lun nh rng, cuc sng khng phi c o lng bng con s hi th ca mnh,
m bng nhng giy pht k diu trong cuc i mang hi th y bay cao.

Nhng im quan trng ca o Pht


1) Gic ng thnh Pht
Mi ngi trn th gian u c th tr thnh mt v Pht, mt bc sng sut gic ng, khng phn bit
nam n, xut x, ng cp, tr gi, thi i, c gia nh hay cha, nu ngi bit tu tp theo
ng chnh php. C hng h sa s cc v Pht, t qu kh, n hin ti v v lai. Ch khng phi ch
c mt v Pht duy nht lm gio ch l c Pht Thch ca, cn tt c cc loi chng sanh khc u
phi th ly theo tinh thn van xin, cu khn mt cch tiu cc.
2) Bnh ng tuyt i
c Pht khng phi l v thn linh, hay thng tng tng, chuyn ban phc ra n hay ging
ha trng pht. Cho nn nhng ai cng kin, tin tng, th ly c Pht theo tinh thn van xin, cu
khn mt cch tiu cc, d cha hay nh, u khng ng chnh php, khng t c nhng c
mun nh . Bi vy, xin x nhiu th tht vng nhiu, cng kin nhiu th bun phin nhiu, tin tng
nhiu th au kh nhiu. Tri li, nhng ngi sng ng theo tinh thn nhng li dy ca c Pht, d
ti gia hay xut gia, d c th ly c Pht hay khng, d c theo tng phi no hay khng, thy u
c an lc v hnh phc hin thi, gic ng v gii thot mai sau.
3) T mnh gii thot
T trc thi c Pht xut hin trn th gian ny, cuc i vn thng y dy nhng s au kh, bt
trc, u tranh, la o, ch khng phi ch c thi hin ti m thi. Do , gio l ca o Pht
thng c v nh chic thuyn, gi l thuyn bt nh, dng t bi v tr tu gip con ngi vt
qua b kh, sng m, lt qua bt phong ca cuc i, n bn b gic ng v gii thot. c Pht
vn sng ngay trn th gian ny, vn gp bao nhiu kh nn ca cuc i, nhng tm tr ca Ngi vn
an nhin t ti, khng cn phi i n lc vng sanh v ty phng cc lc hay thng ln thin ng!
4) ng dng thc t
o Pht l mt tn gio, cho nn cng c nhng hnh thc cng kin, l ly, cu nguyn, gip
nhng ngi ang au kh trn th gian ny tm n vi o, trong nhng bc ban u. Nu nh con
ngi, d ti gia hay xut gia, n vi o Pht nhng ch bit nhng hnh thc cng kin, l ly, cu
nguyn m thi, c gi y nh vy bao nhiu nm tri, cho rng nh vy l ri, khng chu bc
thm bc na, bc l: tm hiu xem c Pht dy nhng g p dng trong cuc sng hng
ngy, chnh php u, th au kh vn hon kh au, c khc chi bao nhiu ngi khc u?
5) Cu cnh mu nhim
Cc bui l ca Pht gio, quan trng nht l L Pht n, u nhm mc ch dn dt con ngi n
vi o, xoa du bt nhng ni kh au ca cuc i. V mc ch quan trng hn ht l: "hy bc
vo ca o", hay "Pht o", ch khng phi ch bc vo ca cha ri thi, hoc vn c i lang
thang, lng vng bn ngoi, bng lng vi cc hnh thc cng kin, l ly, cc bui vn ngh x s,
cc cuc hnh hng thng mi, cc cuc vn ng cu vng sanh lu x li, ku gi ng gp to
cha to tng ln, chim bi tng Pht Ngc, l hi Qun m am m chuyn tri ri hoa mn la,
hoa mn th sa, hay hoa tri linh thing, thch chuyn linh thing huyn b hp dn, m khng quan tm
vic tu hc, tu tm dng tnh, khng bit n chnh php l g? Bc vo ca o, vin thnh Pht
http://vietnamyoga.org

o, ngha l phi bit tu hc theo li c Pht dy trong cc kinh sch, t gic ng v gii thot,
ch khng phi tu m, ai bo sao lm vy, ai ni sao nghe vy, ht sc m tn d oan!

TM HIU I SNG AN LC
Hn Lm NGUYN PH TH

Trc y, ti c vit bi CH AN gp phn mn cho i sng hng ngy, c on v s bt An


ca cuc i con ngi ti, xin nhc li nh sau :
..........
Nh li thu cn tui hc tr qu nh, ti cng phi tranh u vi bn b cng lp t bc tiu hc,
ri trung hc v i hc, c tng khi ra trng i dy lm thy s thoi mi v sung sng hn tui
hc tr y m mng. Nhng than i! khi n tui lp thn, nn ngi v c s nghip trong tay ri, th
ti cng tip tc tranh u v s sng hng ngy, m chng thc hin c ch An, nh li ci tui hc
tr, sng vi Cha M, th tht l sung sng v cng, mi ngy ch vui chi, ri i hc, v nh th
c Cha M nung chiu, lo cm o y , duy ch c ci lo hc cho c im cao nh trng
v mi ln c cuc thi lm bi trng v c chm u l xong, ch no c hay bit Cha M phi
tranh u lm ra tin ca, nui dng cho mnh n hc u? Thnh ra cuc i tui hc tr tht
l An vui, m ti khng bao gi hay bit, m ti cn c than Kh mi khi phi lo hc hnh, n ngy
ngh cui tun mi c rng chi vi bn b hoc vo dp ngh h c nh trng t chc i thm
ving danh lam thng cnh qu hng mnh v nhn ln bc ging bi ca nhng v thy, nhng v gio
s, th ti cng khng An, vi tui hc tr y m c sau ny s tr thnh nhng v y, s sung sng
v hnh din v An vui hn ci tui hc tr. Th ri, nc chy ngy ti, thi gian c tri qua, ti
tht s thnh cng ci m c ca mnh, th ti li thy ci tui hc tr qu tht An vui hn, m ti
khng chu An hng ci An hin c ca mnh, cho nn ci tui hc tr ti vn mt An l th . V
th, ti mi tic r ci An ca ci tui hc tr, v nht nht s sng, t ci n, ci mc u do Cha M
lo lng y c, ch u phi nh ngy hm nay
Nay, tui ti trn ng i n tht thp nin, nhn li qung i i qua, mi thy cuc i : Khi
cn tr, ng di chn ni nhn ln thy ni cao ln, nhng khi leo ln n ngn ni, th thy ngn ni
kia nh b so vi Tri cao, Bin rng khng khc s hiu bit khi n tui gi vy, cho nn ti thy
: . Bi bin hc mnh mong v tn, nhng sc ngi hiu bit rt hn hp khng th thu hiu bit ht
c.
Hm nay, ti xin mo mui vit tip bi TM HIU I SNG AN LC, gp phn mn cho i
sng. Nh chng ta iu bit v thy c :
Loi ngi sanh ra do vn hnh ca Tri t to thnh, khng khc ht kim cng, c loi, c.
V th, mi ngi c mi v c s mng khc nhau, cho nn lm con ngi th khng bao gi
ging nhau hay ton bch hn ngi khc ht c.
Do vy, chng ta ng bao gi lm cm hay kh di bt buc ngi khc ging mnh hoc ch bit xt
li ngi m qun li mnh, lm cho tm mnh bt an khng li lc cho bn thn mnh, m nn xt li
mnh v nn c tm lng thng ngi nh th thng thn .
Qu ng vy : Con ngi chng ta do Tri t to thnh khng c ngi no ging ngi no, mc
d c sanh i cng Cha M chng na, bi v, mi ngi c i sng ring bit v c phc c tin
http://vietnamyoga.org

kip ng b, cha m khng ging nhau. Do vy, c cuc sng v tng lai cng khc nhau.
Nhn y, xin trch dn trang 33 v 34 trong quyn T Vi & a L Thc Hnh ca Nguyn Ph Th :
Ti sao hai ngi sanh cng : Gi, Ngy, Thng, Nm v cng Qu Hng. Nhng Khng Ging Nhau
v Tng Lai S Nghip ?
Khi ni n trng hp hai ngi sanh i, ch khc gi, ti nh li giai thoi din ra di triu L,
hai ngi khng nhng ging nhau nh sanh i, m cn sanh cng gi v cng qu hng na, nhng
tng lai s nghip li khc nhau, xin trch dn nh sau : Khi L Thi T thnh i nghip, ln ngi
vua, tr v qu hng t t, mt ng lo ngi cng qu hi Tng Trn Nguyn Hn rng :
- Ti vi b h sanh cng : Gi, Ngy, Thng, Nm v cng Qu hng, th sao b h lm vua, m ti
th vn l dn?
Tng Trn Nguyn Hn p :
- l Phc c, Cung Phc ca Cha ti v ng u c Thin ng ta th ti Hi. Nhng ngi m t
ng li khng trng long mch, ngc li ngi m t Cha ti trng long mch, nn c hng.
Bi ging nhau, nn tng mo ca ng v Cha ti ging nhau tng t.
Ti ngh rng :
- S ng cng c phn no ging Cha ti ch! ng lm ngh g?
ng lo p :
- Ti lm ngh nui Ong, hin nui c 9 t Ong.
Tng Trn Nguyn Hn ni :
- , ti ni c sai u? B h ti lm Cha 9 Chu, cn ng lm ch 9 t Ong, t no cng c vua, c
tng, c quan m.
Do vy, chng ta c th kt lun rng :
Hn na, cuc i kh ai bit c tng lai, chn s sng c sung tc thoi mi v vt cht
ln tinh thn sut i.
Nhn nhc n , th chng ta thy : Con ngi cng b chi phi cc vn hnh trong Tri t to nn,
d giu hay ngho, cho nn khng thot khi Sanh, Lo, Bnh, T. Bi v, mi ngi hiu bit v
thy c: .
V th :
S Khng l s tri ban,
Khng ai trnh khi bc qua kip ngi.
Qu ng vy, S khng l s thn k.
Bi v, l s bt u tc s khng dng khi chng ta lt lng m cho i v s chm dt tc s
khng m khi chng ta nhm mt la i, khng mt ai trnh khi ca cuc i C Khng, Khng C
ny.
Hn na, khi chng ta cho i hay khi la i cng trng tay, mc d ngi c giu sang, danh
vng nh th no cng khng mang theo ht c.
T , chng ta mi thy c tt c i sng c c hin ti ch l tm b k c bn thn, ch
khng phi ca ring ca ai mi mi v mi ngi c s mng c trong thi gian no .Do vy, nu
chng ta t suy ngh s thy v nn lm ngay : Khng bao gi tranh ua hn nhau mt li ni hay ch
li vt cht v ch na, i khi a n s mt lng nhau, m chng ta nn thng yu mi ngi
nh th thng thn, phi bit Nhn Nhc, T, Bi, H, X vi mi ngi v nn cho nhng n ci
vi nhau c i sng c An Lc.
Tri li, nu chng ta c khng t b c tip tc: ganh ght, hn thua, sn hn v h, n, i, mi khi
khi thy ngi khc hn mnh, th phi ni xu ngi cho bng c trit h v i khi phi b n,
mt ng lm hi sc kho mnh suy ngh ri dng chuyn hoc lm nhng iu c c lm li

cho mnh m khng ngh n s au kh ca ngi khc, ri s mang vo thn hu qu kh lng v


sc kho v tung lai sau ny.
Ngoi ra, chng ta cng ng bn chuyn thin h lnh n, lt vo Bn Ci Ngu ca ngi xa
tng ni : Lm mai, lnh n, gc cu, cm chu , m chng ta nn :
Tng i bt quan tm,
Trng thn lng cc nga.
Chuyn thng ght chng bn lng,
Nm thng hai chn m an gic.
Vit n y, ti nh li cc trang ph, xen vo sau khi ht tiu mc ca cc quyn sch ca ti, xin
trch dn trang 132 quyn T Vi & a L Thc Hnh nh sau :
Ngi xa ni : "i Nhn nh k"( )
tc "Thng ngi nh mnh"
hoc l :
"K s bt dc vt thi nhn" ( ) tc "iu mnh khng mun, ch lm cho
ngi"
Ring ti,
Thng ngi nh th thng thn, xem mi ngi nh h hng thn tc t i i kip kip lun hi
vi nhau, cho nn lc no cng tn tnh tr gip t vt cht n tinh thn v cng ng bao gi lm
nhng g mnh khng thch cho mi ngi, m nn lm nhng g mnh thch cho mi ngi. C vy mi
chm dt s au kh trin min trn gian ny na. Mong lm thay !
Mt c im khc na,
Ngi ta thng v : Cuc i ging nh canh bc, c k thng ngi thua. Nu qu tht vy, th tm
ca mnh s bt an, v ch lo ngh n s thng thua m qun i hng an lc cuc i.
Do vy, nu mun hng c cuc i an lc, th ngi ta nn nht quyt khng thm lo ngh s
thng thua ca n l quan trng na.
Hn na, nu chng ta thc hin c Tri tc, tri ch (Bit , bit thi)
hoc l :
Tri tc tin tc, i tc h thi tc (Bit th ) Tri nhn tin nhn, i nhn h thi nhn (Bit nhn
th nhn)
V xin trch dn bi th di y :
Bit s
Cc bnh chu h ng l kh,
Bit dng chng n i s ,
Khng tranh thiu c an ng,
Vui sng mi ngi trong hon v
th cuc sng s c An Lc trn trn gian ny.
Ngoi ra, chng ta tng bit, mi ngi c mi cho nn ng cho rng ti l tuyt i, l hay
hn c, m nn p dng cu : Le moi est hassable ca Blaise Pascal (1623 - 1662) li cho
i Ci ti tht ng ght ng suy ngm vy.
Nhn nhc, mi ngi c mi , c ci nhn khc nhau xin trch dn chuyn xa xa (Nga hay La?,
nhng ti thy con vt no cng khng quan trng, tuy nhin, ti thy con Nga c l hn con La, v
n c sc mnh cho hai cha con cng ci v ni dung ct chuyn mi quan trng) nh sau :
Chuyn k, c hai cha con ngi kia i mua c mt con Nga, trn ng tr v nh ngi cha bo
ngi con ln ci con Nga, dc ng b ngi bn ng qu rng : Ngi con bt hiu, bi v
ngi con cn trng kin, trong khi ngi cha gi yu li i di nng nng bc ma H . Ngi cha
http://vietnamyoga.org

nghe ni c l, nn bo ngi con xung v nhng con Nga d ngi cha ln ci. Nhng i c
mt khong ng, th b ngi qua ng li qu rng : ng gi ny khng bit thng con, trong
khi tri nng tra m a con i b vi con Nga nh vy ? . Ngi cha nghe vy, cng cho rng
c l, cho nn ng bo a con cng ln ngi trn con Nga ci v nh. Nhng i c mt i
ng, th b ngi qua ng li qu: Ti sao hai cha con ngi ny rt nng m bt con Nga
ci, khng bit thng th vt Ngi cha nghe vy, cng cho rng c l,, cho nn ng bo a con
cng ng tut xung, khng ci con Nga na, t hai cha con cng i b vi con Nga cho chc n
v tin rng ln ny i n nh s khng b thin h ph bnh. Nhng kh thay, cha con ng ch i c
mt khong ng, th cng b ph bnh : Ti sao hai cha con ng dy dt, khng bit dng con Nga
lm phng tin ci con Nga i v nh cho khe, m phi i b cc nhc ?. Bi v, phm i
Qua cu chuyn ny, ti nh li cu chuyn Nm Ngi M Xem Voi, v b m, cho nn mi ngi r
Voi v cho rng con Voi hnh dng khc nhau, no l Voi ging nh : Ci qut, tm tht, ct nh.
Ngoi ra, ti cn nh mt ngi kia mi d nh ct mt ngi nh bn ng ci, thin h i ngang
qua, bo nn ct quay v hng ny, ngi th bo hng khc, phi lm ca chnh v cc ca s nh
th no? sau ny lm n c sung tc, hnh phc, giu c. Nhng nu ng B ch nh c theo
ca mi ngi, th ti tin rng vic ct nh s khng bao gi thc hin c mt cn nh.
Do vy, chng ta mun hiu bit tng tn mt vn g cn phi l ngi trong cuc hay chng ta
tng thc hnh ri, th mi c mt kt lun chnh xc, ch nn tin tng qua sch bo hay li ni ca
ngi trn vn, nh gi vi vng h thc ca mi vn , ri a n s tht hiu lm ng
tic sau ny.
Nhn y, xin knh chc mi nh c An Vui v thn tm An Lc.
Hn Lm NGUYN PH TH
Ma Vu Lan Bo Hiu 2008

C PHT TRONG CI NHN


CA CC NH KHOA HC
"Tn gio ca tng lai s l mt tn gio ton cu, vt ln trn mi thn linh, gio iu v thn
hc. Tn gio y phi bao qut c phng din t nhin ln siu nhin, t trn cn bn ca
thc o l, pht xut t kinh nghim tng th gm mi lnh vc trn trong ci nht th y
ngha. Pht gio s p ng c cc iu kin ". [Albert Einstein]
1. Nhn cch v i ca c Pht :
c Pht l hin thn ca tt c cc c hnh m Ngi thuyt ging. Trong thnh qu ca sut 45 nm
di hong php, Ngi chuyn tt c nhng li ni ca Ngi thnh hnh ng; khng ni no Ngi
bung th ci yu ui ca con ngi hay dc vng thp hn. Lun l, o c cn bn ca c Pht l
ton ho nht m th gii cha bao gi bit n. [Gio s Max Miller, Hc gi ngi c].
Khng mt li th bo no c thy tht ra t ni c Pht trong cn tc gin, cha tng c mt li
th bo c thy trn mi c Pht k c trong lc tnh c. [- Tin S S. Radhakrishnan].
iu ng ch nht ni c Pht l s kt hp gn nh c nht ca mt u c khoa hc trm tnh
v thin cm su xa ca lng t tm. Th gii ngy nay ngy cng hng v c Pht, v Ngi l ngi
duy nht tiu biu cho lng tm ca nhn loi. [Moni Bagghee, "c Pht Ca Chng Ta"].
Cc bn thy r Ngi l mt nhn vt n gin, chn thnh, n c, mt mnh t lc phn u cho nh
sng, mt nhn vt sng ch khng phi l thn k, ti cm thy c mt Ngi, l Ngi. Ngi gi
bc thng ip cho nhn loi hon v. C nhiu t tng tuyt diu hin i ca chng ta rt gn gi
tng ng vi thng ip ca Ngi, tt c nhng au kh, bt mn trong cuc sng, theo Ngi dy: l
do lng ch k. Lng ch k c ba dng: - Mt l tham vng tha mn cm gic; - Hai l tham vng
mun bt t; - Ba l tham vng thnh cng v trn tc. Con ngi trc khi c th tr nn thanh tnh,
ngi phi ngng sng theo gic quan hoc cho ring chnh mnh.
Ri con ngi mi tr thnh mt bc i nhn. c Pht, qua nhiu ngn ng khc nhau, nm trm
nm trc Cha Christ, dy con ngi c tnh v tha. Trong mt s chiu hng Ngi rt gn gi
vi chng ta hn, v p ng c nhu cu ca chng ta. c Pht cng t ra sng sut hn Cha
Christ trong s quan tm phc v con ngi v t m h i vi vn trng tn bt t ca kip nhn
sinh. [- H.G. Wells].
Ti cng ngy cng cm thy c Thch Ca Mu Ni gn gi nht trong tnh cch v nh hng ca
Ngi, Ngi l ng li, l Chn l v l L sng. [ Gim mc Milman].
2. Tr tu siu vit ca c Pht
Ln u tin trong lch s th gii, c Pht tuyn b s gii thot, mi con ngi c th t c do
chnh bn thn mnh trong i sng ca mnh trn th gii m khng cn n s gip ca Thng
hay thnh thn no. Ngi nhn mnh v gio l nh lng t tin, thanh tnh, nh nhn, gic ng, an lc v
lng thng yu nhn loi. Ngi cng nhn mnh n s cn thit ca kin thc, v khng c tr tu th
siu linh ni tm khng xm nhp trong i sng ca Ngi c. [- Gio S Eliot, "Pht gio v n
gio"].
c Pht khng ch nhn thc c s thc ti cao, Ngi cn biu l kin thc cao c ca Ngi, kin
thc cao hn tt c kin thc ca cc "Thn linh v Ngi". Kin thc ca Ngi rt r rng v c lp
khng lin can g n thn thoi v hoang ng. Tuy nhin, ni y li cn cho thy mt hnh thc
vng vng, t n biu l c mt cch r rng v hin nhin cho con ngi c th
theo Ngi. V
http://vietnamyoga.org

l do , c Pht khng i hi phi tin nhng ha hn kin thc. [- George Grimm, "Gio L ca
c Pht"].
Ln u tin trong lch s loi ngi, c Pht khuyn d, khn cu v ku gi con ngi khng nn
lm hi mt sanh mng, khng nn dng li cu nguyn, li ca tng, hay hy sinh (sanh mng) cho cc
Thn linh. Vi tt c ti hng bin trong s thuyt ging ca Ngi, ng V Thng S c ln hng
hn tuyn b l Thn linh, ni cho ng, cng cn n s gii thot cho chnh h. [Gio S Rhys
Dadis].
c Pht khng gii thot con ngi, nhng Ngi dy con ngi phi t chnh mnh gii thot ly
mnh, nh chnh Ngi t gii thot ly Ngi. Con ngi chp nhn gio l ca Ngi l chn l,
khng phi gio l ny n t ni Ngi, nhng v lng xc tn c nhn, thc tnh bi nhng li Ngi
dy, tri dy bi nh sng tr tu ca chnh mnh. [- Tin S Oldenburg, Mt hc gi c].
Dng nh ngi thanh nin bt dit, hin lnh, ngi khoanh chn trn hoa sen thanh tnh vi bn tay
phi d ln nh khuyn nh nh tr li: "Nu con mun thot khi s au kh v s hi, con hy luyn
tp tr tu v t bi". [Anatole France].
S khc bit gia c Pht v mt ngi bnh thng ging nh s khc bit gia mt ngi bnh
thng v mt ngi mt tr. [ Mt Vn Ho].
Nu chng ta hi, chng hn, c phi v tr mt ht nhn in t lc no cng gi nguyn khng thay
i, chng ta phi tr li "khng"; nu chng ta hi c phi v tr ca mt ht nhn in t thay i
theo thi gian, chng ta phi tr li "khng"; nu chng ta hi c phi ht nhn ang di ng, chng
ta phi tr li "khng". c Pht cng gii p nh vy khi c ngi hi tnh trng bn ng ca con
ngi sau khi cht; nhng nhng cu tr li nh trn khng phi l nhng cu tr li quen thuc theo
truyn thng khoa hc th k 17 v 18. [J.Robert Oppenheimer].
Nu mt vn no cn c ra, vn phi c gii quyt trong hi ha v dn ch theo
ng li dy bo ca c Pht. [ Tng thng Nehru].
3. Cng hin ca c Pht vi nhn loi:
Trong th gii ging t v xung t, hn th v bo lc, thng dip ca c Pht sng chi nh vng
thi dng rc r. C l khng bao gi thng dip ca Ngi li thit yu hn nh trong thi i ca
th gii bom nguyn t, khinh kh ngy nay. Hai ngn nm trm nm qua tng thm sanh kh v chn
l ca thng ip ny. Chng ta hy nh li bc thng ip bt dit ny v hy c gng thi trin t
tng v hnh ng ca chng ta trong nh sng gio l ca Ngi. C th chng ta phi bnh thn
ng u c n vi nhng khng khip ca thi i nguyn t v gp phn nh trong vic khuyn
khch ngh ng (Chnh t duy) v hnh ng ng (Chnh nghip). [Tng thng Nehru].
Trn qu a cu ny, Ngi em ngha nhng chn l gi tr trng cu v thc y o c tin b
khng ch cho ring n m cho c nhn loi. c Pht l mt nh o c v i k ti cha tng
thy c trn hon v. [Albert Schweizer, mt nh lnh o trit hc Ty Phng].
S thanh tnh ca tm linh v lng thng yu tt c sinh vt c dy d bi c Pht. Ngi khng
ni n ti li m ch ni n v minh v in cung c th cha khi bi gic ng v lng thin cm.
[- Tin S Radhakrisnan, "c Pht C m"].
c Pht khng phi l ca ring ngi Pht t, Ngi l ca ton th nhn loi. Gio l ca Ngi
thng dng cho tt c mi ngi. Tt c cc tn gio khai sng sau Ngi, u mn rt nhiu cc t
tng hay ca Ngi. [ Mt hc gi Hi Gio].
Khi chng ta c nhng bi thuyt ging ca c Pht, chng ta cm kch bi tinh thn hp l ca
Ngi. Con ng o c ca Ngi ngay trong quan im u tin l mt quan im thun l. Ngi c
gng qut sch tt c nhng mng nhn ging mc lm nh hng n ci nhn v nh mnh ca nhn

loi. [Tin S S.Radhakrisnan,"c Pht C m"].


c Pht l ngi cha nhn thy n con ang vui chi trong ngn la th tc nguy him, Ngi dng
mi phng tin cu cc con ra khi ngi nh la v hng dn chng n ni an lc ca Nit bn.
[ Gio s Lakshimi Narasu, "Tinh Hoa Ca Pht gio"].
4. Gio php ca c Pht:
c mt cht v Pht gio l bit rng hai ngn nm trm trc y, ngi Pht gio hiu r xa
hn v c tha nhn v nhng vn tm l hin i ca chng ta. H nghin cu nhng vn
ny t lu v tm thy cu tr li. [ Tin S Graham Howe].
Pht gio cha bao gi p ai theo d di hnh thc no - hoc p buc tng v nim tin i vi
ngi khng thch, hoc bng bt c mt s tng bc no, bng la gt hay ve vn, hu ot c
thng li gia nhp vo quan im ring t ca mnh. Nhng nh truyn gio ca o Pht khng bao
gi thi ua dnh ngi quy np vo o nh ni ch ba. [ Tin s G. P. Malasekara].
Ch ni v Pht gio thi, ta c th xc nhn l tn gio ny thot khi tt c cung tn. Pht gio nhm
to trong mi c nhn mt s chuyn ha ni tm bng cch t chin thng ly mnh. Nh n sc
mnh v tin bc hay c n s chinh phc tc ng mi ngi vo o th sao? c Pht ch r
mt con ng gii thot duy nht cho c nhn t quyt nh nu mun theo tn gio ny. [ Gio S
Lakshmi Nasaru, "Tinh Hoa ca Pht gio"].
Khng th cho rng Pht gio b suy yu, ngay hin ti, v Pht gio bt ngun trn nhng nguyn tc c
nh cha bao gi b sa i. [Gertrude Garatt].
Mc d ngi ta c th c thu ht t nguyn thy bi s khong t ca tn gio ny nhng ngi ta
ch c th tn dng gi tr thc s ca Pht gio khi ngi ta phn xt kt qu to ra ca tn gio ny
thng qua i sng ca chnh mnh t ngy ny qua ngy khc. [ Tin S Edward Conze, Mt hc Gi
Pht gio Ty Phng].
Pht gio l mt tn gio t gic, t l nghi. Mt hnh ng c thc thi vi chnh s suy t th t n
iu kin ha khng cn l mt nghi l. Pht gio nhn b ngoi c v nhiu nghi l nhng thc
ra khng phi nh vy. [Tin s W.F.Jayasuriya, "Tm l v Trit l Pht gio"].
L Pht t hay khng phi l Pht t, ti quan st mi h thng ca cc tn gio trn th gii, ti
khm ph ra khng mt tn gio no c th vt qua c v phng din v p v s qun trit, Bt
chnh o v T diu ca c Pht. Ti rt mn nguyn em ng dng cuc i ti theo con ng
. [Gio s Rhys Davids].
Trn nhng gii t mnh mng ca th gii, vn mnh nhn loi vn cn tn ti. Rt c th trong s
tip xc vi khoa hc Ty phng v cm hng bi tinh thn lch s, gio l cn bn ca c C
m c phc hng v thun khit, c th chim mt v tr phn ln trong hng i ca vn mnh
nhn loi. [ H.G.Well].
L thuyt ca Pht php vn ng vng ngy nay khng b nh hng bi tin trnh ca thi gian v s
tng trng kin thc, vn gi nguyn nh lc ban u by t. D cho kin thc khoa hc tng tin n
th no trn chn tri tr c ca con ngi, trong phm vi Gio php (Dhamma) cng vn c ch
tha nhn v ng ha cc khm ph xa hn na. V phng din thu ht ca l thuyt ny khng da
vo cc khi nim gii hn ca cc t tng s khai, v phng din kh nng cng khng b l thuc
vo nhng ph nh ca t tng. [ Francis Story, "Pht gio, Mt Tn Gio Th Gii"].
Pht gio l mt phng thc lm sao t c li lc cao nht t cuc sng. Pht gio l mt tn
gio ca tr tu m y kin thc v thng minh chim u th. c Pht khng thuyt ging thu
np tn m l soi sng ngi nghe. [ Mt Vn Ho Ty Phng"].
"Nu c mt tn gio no ng u vi cc nhu cu ca khoa hc hin i th lhttp://vietnamyoga.org
Pht gio. Pht

gio khng cn xt li quan im ca mnh cp nht ha vi nhng khm ph mi ca khoa hc.


Pht gio khng cn phi t b quan im ca mnh xu hng theo khoa hc, v Pht gio bao hm
c khoa hc cng nh vt qua khoa hc".
"Tn gio ca tng lai s l mt tn gio ton cu, vt ln trn mi thn linh, gio iu v thn hc.
Tn gio y phi bao qut c phng din t nhin ln siu nhin, t trn cn bn ca thc o l,
pht xut t kinh nghim tng th gm mi lnh vc trn trong ci nht th y ngha. Pht gio s
p ng c cc iu kin ". [Albert Einstein].

Gi tm trng cn bng
Gio s Minh Chi
Hc vin Pht gio Vit Nam

B mt ca hnh thin tin b v thnh cng l lun gi cho c tm trng cn bng v thoi mi,
khng cng thng m cng khng cng thng. Kinh 42 Chng k chuyn tng s Sona, khi hnh thin
khng lm sao gi c tm trng cn bng. Khi th u c cng thng qua sinh ra au u, khi th
bung lng qu sinh ra bung ng. Khng bit lm sao c, Sona n gp Pht, Pht hi:
-C phi trc y, khi cha xut gia ngi lm th n, c phi khng?
-Tha phi, bch Th Tn-Sona tr li.
-Nu dy n cng qu th th no? Pht hi.
-Bch Th Tn, khng thnh ting.
-Nu dy chng qu th th no? Pht tip tc hi.
-Cng khng thnh ting, bch Th Tn. Sona tr li.
Pht bn ging gii:
-Tu hnh cng nh vy , tch cc thi qu ti mc cng thng cng khng c, m bung lng li
bing cng khng c. Phi bit gi tm trng cn bng mi tin b.
Thin s Ty Tng Ma-chik-lap-Dron nhn nh hc tr mnh: "Tinh tn, tinh tn nhng vn th gin,
th gin". (Xem cun" The Tibetan Book of Living and Dying" Soyal Rinpoche, trang 73) (Cun sch
Ty Tng v Sng v Cht - bn Anh)
Cu trn ca thin s Ty Tng cng tng t v t nh tn ch tu thin ca thin s Vit Nam
Hng Hi (1628-1715):
"Tnh tnh tch tch th,
Tnh tnh lon tng phi.
Tch tch tnh tnh th,
Tch tch v k phi"
Tnh tnh l tnh to hay tnh gic. Nhng nu ch mt chiu tnh gic th tp nim s dy ln lon x.
Tu thin nh vy l sai. Phi va tnh to, va tch lng mi ng. Do m thin s Hng c hai
cu u:
Tnh to m tch lng l phi,
Tnh to m lon tng l sai.
Th nhng, nu c tch lng mt chiu m mt tnh to s sinh ra bun ng, nh vy cng sai, m phi
va tch lng, va tnh gic mi l ng. Do m hai cu cui cng ca bi k ca thin s Hng
Hi l:
Lng l m tnh to l phi,
Lng l m khng bit g ht l sai.
V k y c ngha l m m, khng phn bit c ngoi cnh. Sch Pht thng dng hai t hn
trm, thu min.
Ni tm li, nu chng ta hiu hnh thin l mt ci g c bit, ch c th thnh tuhttp://vietnamyoga.org
trong hon cnh

c bit (th d sng c c trong rng su v.v) vi t th c bit (th d ngi t th hoa sen), m
l c mt np sng thoi mi, t do t ti, tnh gic v nng ng, th chng ta mi hiu v sao c
Pht cng nh cc thin s ln sau ny u nhn mnh phi gi cho lun lun c c tm thoi mi,
tm nh nhng, hon ton khng c du vt c ch no.
Vui thch hay ght b, v vo hay gt ra l biu hin ca tnh trng c ch trong tm, nhng thuc hai
cc khc nhau.
Phi l tm trng nh trong kinh 42 Chng ni: "Ni v s c, ngoi v s cu". Ngha l trong tm
khng thy c thm g, i vi ngoi cng khng cu mong g.
Hay l hai cu th ch Hn ca Trn Nhn Tng, kt thc bi ph nm "C Trn Lc o":
"C trn lc o th tu duyn,
C tc xan h, khn tc min".
Dch:
i vui o hy tu duyn,
H i th n, mt ng lin

HNH TRNH TM LINH CATI


Trch t tc phm mi nht ca c t Lai Lt Ma, My Spiritual Journey.
Chuyn ng: Tu Uyn 30/10/2010

y l mt trch dn t tc phm mi nht ca c t Lai Lt Ma, "My Spiritual Journey," l mt


su tp nhng k c c nhn, nhng giai thoi v phn chiu thi th u Ty Tng, nhng nm thng
u nh mt tu s v kinh nghim ca ngi nh mt lnh t ca th gii sng lu vong:
Ti l mt cy ci chuyn mn
Ti tng i din vi nhiu trng hp kh khn sut con ng ca cuc i ti, v qu hng
ti ang tri qua mt thi im nghim trng. Nhng ti ci thng xuyn, v ci ci ca ti l ly
lan. Khi ngi ta hi ti lm th no ti c th tm thy ng lc ci by gi, ti tr li rng ti l
mt cy ci chuyn mn. Ci l mt c im ca ngi Ty Tng iu ny khc bit vi ngi
Nht Bn hay n . H rt vui v, ging nh ngi i Li, hn l hi d dt mt cht nh ngi
c hay ngi Anh.
S vui ti ca ti cng n t gia nh ti. Ti n t mt ngi lng nh, khng phi mt thnh ph
ln, v cung cch ca i sng l vui tnh hn. Chng ti lun lun hi hc vi chnh mnh, chc
gho ngi khc, a bn. y l thi quen ca chng ti.
Thm vo iu y, nh ti thng ni, trch nhim biu l hin thc. D nhin vn nn l y.
Nhng suy t v nhng kha cnh tiu cc khng gip a n tm thy nhng gii php, v n tn ph
s an lc ca tm hn. Mi th mc d lin h. Chng ta c th thy kha cnh tch cc ngay c nhng
thm ha t hi nht, nu chng ta tip nhn mt vin tng thnh thin. Tuy th, nu chng ta ly s
tiu cc nh chc thc v nht nh, chng ta s lm gia tng s lo lng v bn khon, tri li bng s
tri rng cung cch chng ta nhn vo mt vn , chng ta thu hiu iu g t hi v n , nhng chng
ta chp nhn n. y l thi ca ti, ti suy ngh, t s thc hnh v t trit l nh Pht, l nhng
iu h tr ti v cng.
Th d, ly vic b mt nc. Chng ti l nhng ngi khng c quc gia, v chng ti phi i din
nghch cnh cng vi nhiu hon cnh au thng Ty Tng. Tuy th, nhng kinh nghim nh vy
cng mang n nhiu li lc.
Nh i vi ti, ti l ngi khng nh hn na th k. Nhng ti tm thy mt
s lng ln
http://vietnamyoga.org

nhng ngi nh mi sut ton th gii bao la. Nu ti vn in Potala, ti khng ngh rng ti s c
c hi gp g tht nhiu c nhn, tht nhiu lnh t chu, i Loan, Hoa K, v u chu, nhng
v gio hong cng nh nhiu nh khoa hc v kinh t hc ni ting.
Cuc sng lu vong l mt i sng bt hnh, nhng ti lun lun c gng trau di mt th trng
vui ti ca tm hn, cm kch nhng c hi ca s hin hu ny m khng c mt ngi nh n nh,
c ngh cho ti, vt xa mi nghi l. Cch ny, ti c th bo tn s ha bnh ca tm hn
ni ti.
Nh mt thiu nin, ti hc hi t nhng v thy ca ti bo v mi trng
Nh mt cu b nh, khi ti ang hc hi Pht Php, ti c dy chm sc thin nhin, t vic
thc hnh bt bo ng p dng khng ch cho con ngi m cho ton th chng sinh. Mi th y l
sc sng mnh lit ca tm thc. Bt c ni no c tm thc, th c s cm nhn nh kh au, hnh
phc, v sng vui. Khng c chng sinh no mun kh au. Tri li, tt c chng sinh mu cu hnh
phc. Trong s thc hnh Pht Gio, chng ta rt quen thuc vi tng ny ca bt bo ng v
mong c chm dt tt c kh au m chng ta cn thn khng tn cng hay tn ph s sng mt cch
v thc. R rng, chng ta khng tin rng cy ci, hay bng hoa c mt tm thc, nhng chng ta i
x chng vi s tn trng. V th, chng ta gnh vc mt ngha ca trch nhim ph qut i vi con
ngi v thin nhin.
S tin tng vo ti sinh gii thch s quan tm ca chng ta cho tng lai. Nu chng ta ngh chng ta
s phi ti sinh, chng ta lm cho n , bn phn ca chng ta bo v nhng th no y v th, trong
tng lai, s ti sinh ca chng ta s li lc t y. Mc d chng ta khng th ti sinh mt hnh tinh
khc, tng ti sinh ng vin chng ta chm sc tri t v nhng th h tng lai. phng Ty,
khi chng ta ni v nhn loi, chng ta thng ch lin h n th h hin ti. Nhn loi qu kh
khng hin hu na. Nhn loi ca tng lai, nh s cht, cha hin hu. T quan im ca phng
Ty, chng ta quan tm vi nhng kha cnh thc tin ca s vt, ch thun cho th h hin ti.
S cm nhn ca ngi Ty Tng v thin nhin xut pht t phong tc ca chng ti mt cch ph
bin v khng ch t o Pht. Nu chng ta ly th d v o Pht Thi Lan hay Nht Bn, trong
nhng mi trng khc bit vi chng ti, vn ha v thi khng ging nhau. Mi trng thin
nhin ca Ty Tng, khng ging nh nhng ngi khc, c mt s nh hng mnh m i vi chng
ti. Ngi Ty Tng khng sng trn mt hn o nh vi s ngi qu mc. Xuyn sut lch s
chng ti khng lo ngi v lnh th mnh mng tha tht, hay v nhng ngi lng ging xa xi. Chng
ti khng c cm gic b nng n p nh nhiu cng ng khc.
Hon ton c th thc hnh mt cch ton ho cn bn ca mt nim tin hay mt nn vn ha m khng
cn phi hp n vi mt tn gio. Nn vn ha Ty Tng ca chng ti, mc d y gi hng t Pht
Gio, nhng n khng c hnh thnh nn trit l ca n hon ton t y. Mt ln n ti gi
mt t chc gip ngi t nn Ty Tng rng s tht l hp dn hc hi nghin cu nhng con
ngi ca chng ti c hnh thnh bi kiu mu truyn thng i sng ca h nhiu nh th no.
Nhng nhn t no lm cho ngi Ty Tng bnh lng v thn mt t nhin? Ngi ta lun lun tm
kim mt cu tr li trong tn gio ca chng ti, n c th, m qun i rng mi trng ca chng
ti cng l ngoi l.
S bo tn thin nhin khng cn thit l mt hnh vi thing ling, v n khng lun lun i hi t bi.
Nh nhng Pht t, chng ti t bi i vi tt c chng sinh, nhng khng cn thit i vi mi hn
, cy ci, hay ni c ng. Hu ht mi ngi chng ti chm sc ngi nh ca chng ti m khng
cn cm nhn bt c s t bi no v n. Tng t th, hnh tinh ca chng ta l ngi nh ca chng ta,
v chng ta phi duy tr n vi s cn trng, bo m s hnh phc ca chng ta v nim hnh phc
ca con chu chng ta, ca bn b chng ta, v ca ton th chng sinh nhng ai chia s ni c tr v

i ny. Nu chng ta ngh v hnh tinh ca chng ta nh ngi nh ca chng ta hay b m ca chng
ta, B M t, chng ta s cn phi chm sc n.
Ngy nay chng ta hiu rng tng lai ca nhn loi ty thuc trn hnh tinh ca chng ta, tng lai
ca n ty thuc trn nhn loi. Nhng iu y khng phi lun lun qu r rng. Cho n by gi, B
M t c th bao dung s v tnh ca chng ta. Tuy th, ngy nay, thi ca nhn loi, dn s,
v k thut t n mt mc m B M t ca chng ta khng th chp nhn n na trong im
lng. Nhng a con ca m ang c x mt cch t hi, b cnh co lm cho chng ta nhn
ra rng c nhng gii hn m khng th vt qua.
Nh nhng ngi Pht t, chng ti ch trng s va phi, m iu y khng phi khng lin h vi
mi trng, v chng ti khng tiu th bt c iu g mt cch lng ph. Chng ti thit lp nhng gii
hn trn nhng thi quen ca chng ti v tiu th, v chng ti nh gi mt cung cch gin d, trch
nhim ca i sng. S lin h n mi trng ca chng ti lun lun l c bit. Nhng kinh in
c xa ca chng ti ni v bnh chu v sc cha ca n. Th gii l chic bnh, ngi nh ca chng
ta v chng ta, s sng, l dung lng ca n.
Kt qu ca iu ny l mi quan h c bit n thin nhin, v, khng c chic bnh, dung lng
khng th c cha ng g c. Khng th hon ton khin trch loi ngi v s dng ti nguyn
thin nhin phc v cho nhu cu, nhng chng ta khng nn khai thc thin nhin vt qu nhu cu
mt cch v tnh. Cn yu phi thm tra li t quan im o c s phn phi m chng ta nhn,
s phn phi cho iu m tt c chng ta trch nhim, v s phn phi m chng ta s trao li cho
nhng th h tng lai. R rng, th h chng ta ang i qua mt thi im nghim trng. Chng ta c
tng cng nhng hnh thc ca s i thoi ton cu, nhng nhng xung t xy ra thng xuyn hn
nhng i thoi xy dng ha bnh. Nhng k diu ca khoa hc v k thut tn ti song song vi
nhiu thm ha nh s i km v s tit chng ca nhng hnh thc sng no y. Chng ta lm ht
mnh khm ph khng gian khi i dng, bin c, v ngun nc ngt ang tr nn ngy cng b
nhim. C th l nhng nhm ngi no y trn tri t, nhng ng vt, cy c, cn trng, v ngay
c nhng vi sinh vt no y s khng c nhng th h tng lai bit n. Chng ta phi hnh ng
trc khi n qu tr.

http://vietnamyoga.org

Hnh phc rt n s
Ngi ta khng th cn ong, o m hnh phc. Bn v hnh phc ging nh ngi m s voi. C
ngi bo hnh phc l khi nhu cu c tha mn. C ngi cho rng ch i mt nim vui cn hnh
phc hn khi n n. Ngi khc ni hon thnh mt nhim v c giao chnh l hnh phc.
C ngi cho rng hnh phc chnh l lm cho ngi khc hnh phc. Cng c ngi li bo hnh
phc rt n gin, ch cn thy mnh hn ng hng xm! C ngi ni hnh phc l s sung sng, m
mun sng th phi sung, nn chy i tm mi th thuc ung vo cho sung cng lu cng tt. M
sung qu th d rng ! Nh vy khng chc h sung nhiu th sng nhiu !
Mt ngi nm m thy mnh ang phng vn Thng .
-Mi vo ! Ngi mun phng vn ta ?
-Vng !Nu ngi c th gi
-Thi gian ca ta l v tn !Ta c th lm bt c iu chi ta mun. No mi
-iu g loi ngi lm cho ngi ngc nhin nht sau khi ngi to ra h ?
-, l lc cn nh th h mong cho mau ln, khi ln ln ri th mong cho nh li , l h
phung ph sc khe kim cho tht nhiu tin, ri b tin ra phc hi sc khe , cn na !
Lc no h cng lo lng, toan tnh cho tng lai ri chng sng trong tng lai m cng chng
sng trong hin ti!
Chuyn cn nh mong cho mau ln, ln ri mong nh li lm ta nh mt chuyn ng ngn. Chuyn k
c mt v hong t mun mau ln lm vua thay chaMt ng tin hin ra cho hong t mt cun
ch, dn rng mun mau ln th c vic ko cun ch ra. Hong t ko cun ch tht nhanh v ln
cng tht nhanh, c ln ngi bu, tam cung lc vin, nh nam dp bc, chin cng lng ly Cho
n mt hm, nh vua git mnh thy cun ch sp ht , vi vng cun ngc li th khng cn c
na !.
Cn sc khe ? Hi sc khe l g chc chn ta s lng tng, khng tr li c, nhng khi mt sc
khe th bit ngay. Cng nh hnh phc vy. Hnh phc l g th nhiu khi khng bit, nhng mt khi
mt th bit. Thng th qu mun !
Sc khe khng phi ch l khng c bnh tt. Sc khe l mt tnh trng hon ton sng khoi ( well
being) v th cht, tm thn v x hi, theo nh ngha ca t chc Y t th gii ( WHO) t nm 1946.
Do vy c th ni bc s ch c th gip ta cha tr bnh tt ch khng th gip ta to nn sc khe.
Phung ph sc khe kim cho tht nhiu tin, ri dng tin phc hi sc khe th n
Thng cng phi ngc nhin l vy !
V chuyn lc no cng lo lng cho tng lai ri chng sng trong tng lai m cng chng sng
trong hin ti ? Chng phi ta bao nhiu ln hn vi chnh mnh hy i y, hoc an i mnh ri
s bit ? ri thi gian c tri dn qua lc no khng hay, ri mt hm ku ln :nhn li
mnh i xanh ru (Trnh Cng Sn) !
Th nhng hnh phc li rt n s, hnh phc l ci g ch c th nm bt trong hin ti, khng th
tm kim trong d vng hay ch i tng lai !Ting Anh c mt t th v :present, va c ngha c
mt, va c ngha hin ti, li va c ngha qu tng, cho ta mt nim v mt mn qu tng qy bu
ca cuc sng l s c mt trong giy pht hin ti.
Cc nh nghin cu bn th tm mt vi bin s o m hnh phc ca ngi gi xem sao, chng
hn nh s nhit tnh, lng qu cm, kh nng han thnh mc tiu, s nh gi v chnh mnh, c hi
hc Chn ngi gi lm i tng bi y l la tui thng ku ca, than phinthiu hnh phc
nht ! Kt qu cho thy a s "ngi gi hnh phc" l nhng ngi bao gi cng t nh gi mnh cao

hn ngi khc nh gi v h. Mt nghin cu nhng ngi trn 65 tui chng hn cho thy trong
khi h t cho im v tnh thn thin v lng nhit tnh l 72 th nhng ngi chung quanh ch cho h
c 65 im; v s thng minh v nhanh nhn th h t cho 68 im, trong khi nhng ngi khc ch cho
c 28 , v tnh ci m v thch nghi, h t cho 64, trong khi ngi khc ch cho c 22 im (th ra ch
ci m g c) ; v kh nng hon thin cng vic c giao, h t cho 55, trong khi ngi khc ch
cho c 35 im !
Tu trung ngi ta ng nn da vo bn yu t cn bn xc nh hnh phc ngi c tui
l sc khe, ni n chn , thu nhp v hot ng, l nhng bin s c th o c c. Th nhng ,
ngay c v sc khe, c v nh c th o c d dng bng cc my mc khch quan, nhng thc ra
ci cm xc ch quan v sc khe, s sng khoi trong tm hn v th cht mi tht s l quan trng,
s cm nhn v tnh trng sc khe ca chnh mnh nhiu khi vt ra ngoi s nh gi ca cc chuyn
gia y t. Ni n chn cng vy, cng rt ch quan.
Mt b c "nh qu" quanh nm quen lu tranh vch t, quen c kho rau luc, ang thnh thi sung
sng th c cc con rc v thnh ph cho sng trong phng my lnh, cung phng cc ba n y
cht b dng, chng my chc b c phi trn v qu ! Nhng v thu nhp li khc, ngi gi cn
phi c thu nhp n nh, khng b l thuc vo con chu. Cay ng nht tui gi chnh l s l
thuc vo con chu v kinh t. "Cha m nui con bin h lai lng ! Con nui cha m tnh thng tnh
ngy"
V hot ng th do c tnh ca mi ngi, c ngi tri sinh hng ngoi, ham hot ng nng n, d
ha mnh, d hp tc, quan tm n nhng vn x hi, l nhng ngi d c c hnh phc.
Ngc li, mt s ngi khc li co cm, ch k, hay than phin, hay phng i v tnh trng kh khn
ca mnh, hay nhc d vng, nhc qu kh, lm cho nhng ngi chung quanh kh chu, lnh xa nn
ngy cng c c. Duy tr cc mi quan h x hi l yu t rt quan trng. Mt khi cn gi c mi
quan h x hi th h s trnh c ni b v.
y, "cht lng" quan trng hn l s lng. C mt b bn hiu mnh nh B Nha vi T K, nh
Bertrand Russel vi Edith th tt hn c c mt l bn ch gp nhau khi cn nhu ! Cho nn ngi
gi c khuynh hng tm n cc bn c thu thiu thi ca mnh l vy. Ngy nay, nhng ngi gi
Nht i li kh khn th ngi ta dy vi tnh cho h, h c th giao tip qua e-mail, qua chat.
Ngi c c hi hc lun c kh nng thch nghi tt hn, c th bin mt s kh chu thnh mt nim
vui, hng c nhng hnh phc nh nhng, n s m su lng Kim Thnh Thn ngy xa tng
lit k 33 ci "sng" ca mnh nh : Ngy h, cm dao bn ct mt tri da hu v xanh, by trn mt
ci bn , chng cng khoi ? - M rng ra v tnh c bc th ca c nhn, chng cng khoi
? - M ca s cho con ong b kt bay ra chng cng khoi ?( Sng p, Lm Ng ng, bn
dch Nguyn Hin L).
Tng g ch ch c th th ngay by gi ta cng c th bt chc lit k khng t nhng " khoi " nh
vy gia bui xun v!
BS HNG NGC

http://vietnamyoga.org

NH DNG THC CHY RA BIN ...


Hnh Phc i Din T Sanh
Tc gi Matthieu Ricard
(Plaidoyer pour le Bonheur)
Nguyn Thng Chnh chuyn ng

Cht tuy xa m gn. Xa, v chng ta ngh rng n ch n sau ny m thi; gn v n c th xy ra bt


c lc no.
Cht l iu cm chc, nhng lc no l iu khng ai c th tin liu trc c.
Khi gi ra i n ri th khng mt li l no c th thuyt phc bt n phi ch c, khng mt
quyn lc no y li c n, khng c tin ca no mua chuc c, cng nh khng c mt sc
p no c th qun n c ht.
Nh dng thc chy ra bin c,
Nh vng nht nguyt khut dn sau rng ni hng Ty,
Ngy cng nh dm, thi gian v khonh khc u trn i,
Kip ph sinh dn dn tri qua khng tic nui.
(Comme le torrent qui court vers la mer,
Comme le soleil et la lune qui glissent vers les monts du couchant,
Comme les jours et les nuits, les heures, les instants qui senfuient,
La vie humaine scoule inexorablement.)
Padmasambhava.
i vi ngi bit trch ly tinh kh ca cuc sng th cht khng c ngha l s suy tn cui cng,
nhng l s kt thc trong thanh tnh ca mt i sng trn vn: mt ci cht m m l kt qu ca
mt cuc sng tt p.
Vn ho Victor Hugo tng ni: Sng hnh phc th cht vinh quang (Cest le bonheur de vivre
qui fait la gloire de mourir).
Hy nh n ci cht trn qu mi giy pht trong cuc sng hin ti
Lm sao ng u vi ci cht m khng quay lng li vi cuc sng?
Lm sao ngh ti ci cht m khng tht vng, khng s hi cng nh khng ct t ht tt c mi lc
th v sung sng trong i?
Etty Hillesum c ni: Loi b ci cht ra khi cuc i, chng ta khng th sng trn vn c, cn
chp nhn ci cht trong lng cuc sng, s m rng v phong ph ha cuc i ca chng ta hn.
Bi vy, cch chng ta t duy n ci cht ca bn thn s nh hng khng t n phm cht ca cuc
sng. C ngi th ht hong,nhng c ngi th khng mng quan tm n n, v ngi khc th ngm
nhn ci cht nh mt thc th khng th trnh khi. Thi d ny gip chng ta trn qu v tn hng

gi tr mi giy pht ang tri qua trong cuc sng.


Ci cht nhc nh chng ta phi quan tm v trnh phung ph thi gian trong nhng cuc vui chi v
ch.
Mi ngi u bnh ng trc ci cht, nhng chng ta khc nhau v thi v cch chun b giy
pht lm chung ca chnh mnh. (Esther)
Tt hn ht l chng ta nn bit cch li dng ni lo s trc ci cht hn l c thi th vi n.
Chng ta khng sng trong ni th hn vi ci cht, nhng vn phi thc v s mong manh ca kip
nhn sinh. Chng ta khng nn th nhng phi bit trn qu thi gian cn li trong ph sinh.
Ci cht thng n bt ng m khng cn bo trc: ang c mt sc kho tt, ang thng thc mt
ba tic vui cng bn b trong khung cnh tuyt vi, bit u c th l lc chng ta ang sng
nhng giy pht cui cng i mnh.
Chng ta nh b li cho ngi thn, cuc hn huyn gin on, da thc n l v v nhng d n
cha hon tt.
Khng c g tic nui ht?
Nu bit li dng ti a tim nng phi thng m s sng mang n cho mnh, th ti sao mnh phi
dy v tic nui lm chi trc ci cht.
D cho thi tit c u i hay khng i na th ngi nng dn no cy, gieo m, chm sc
v chu ton v ma ri th h khng c l do g phi tic nui c.
Chng ta ch c th tic nui khi chng ta chnh mng v thiu s quan tm m thi.
Ngi no bit li dng mi khonh khc trong cuc sng t rn luyn thnh mt ngi hon thin
hu ng gp vo hnh phc ca tha nhn th ngi c quyn c cht vi tm thanh tnh.
Khng cn g c
Ci cht cng khng khc hn g mt ngn la tt lim, mt git nc tan thm vo lng t kh
cn.
Nu cuc phiu lu khng dng ni y th cht ch l mt trm trong hnh trnh m thi.
Nh Pht gio ni tm thc ca chng ta tng sng v s cn sng mi trong v s kip na.
Vy khi gn n pht lm chung, s khng thch hp nu chng ta u lo l mnh s b au n hay
khng nhng cn phi t vn l mnh sn sng cha trc ng r quyt nh ny.
Trong tt c mi trng hp, vo nhng thng cui cng ca cuc i chng ta cn phi gi cho tm
trng c thanh tnh hn l ri vo trong mt trng thi lo u.
Ti sao chng ta phi dy v vi tng l phi b li ngi thn, b li ti sn ri sng trong s
chn ght thn xc mnh?
Nh Sogyal Rinpoch gii thch: Cht tng trng cho s hy hoi ti thng v khng trnh khi
ca nhng g chng ta gn b nht: l chnh chng ta. Bi vy nhng li dy v v ng (sans-go)
v bn cht ca tr tu c th gip ch cho chng ta. Khi n gi pht sp ra i,chng ta cn phi gi
cho tm c thanh tnh, v tha v bung x. Nh th chng ta trnh c s dy v tinh thn v th
xc." (La mort reprsente lultime et invitable destruction de ce quoi nous sommes le plus
attach:nous mme.On voit donc quel point les enseignements sur le sans go et la nature de
lesprit peuvent aider. Il convient donc, lapproche de la mort, dadopter une attitude sereine,
altruiste, sans attachement. On vite ainsi de faire de la mort une torture mentale autant quune
http://vietnamyoga.org

preuve physique.)

HNH PHC HN C TIN TI V TUI TH


Hn 2300 nghn nm v trc, nh bc hc Aristotle cho rng hnh phc l ci g m cui cng
nhiu ngi phi chn la. C ngha, khi ta c rt nhiu th trn i m thiu hnh phc, cuc i
cng v ngha
Ngi Vit ta hay dng ba ch ch Phc, Lc, Th ch ba iu cn bn ca cuc sng chc tng
ln nhau. C l iu chng ta mong mi nht vn l hnh phc, nn ch Phc c xp trn c hai
ch Lc v Th.
Mt thi s vit Lm sao ct ngha c tnh yu v danh t tnh yu rt kh gii cho ng ngha.
Hai ch hnh phc cng tng t nh vy. l mt danh t tru tng m ta t cm thy m thi.
Hnh phc khng nh tin ti. Tin m c nhng hnh phc th khng. Hnh phc cng khng ging
tui th d ta khng bit bao nhiu tui l gi, nhng ta vn c quan nim chung nh n mt tui gii
hn no , ta mi c mng thng th.
Hnh phc qu tht kh ct ngha. Hnh phc khi n khi hin, khi c, khi khng, tu theo tng ch ng
v ch chnh mnh mi bit c. Khi ta gp mt ngi nh giu, tin bc xum xu, xe c bng lng ta
ni Ngi y sung sng qu. c phc qu th cha chc ng. Khi ta thy mt ngi lm vic
lam l vt v nui mt n con, ta hay ni ti nghip. Nhng nu c dp ni chuyn vi ngi
ngho ny cha chc ta nghe nhng li than van nh ngi nh giu n. V bit u ngi lam l
kia chng hnh phc hn ngi giu c.
Theo nhiu cuc kho cu cho thy nhng ngi khng c hnh phc l nhng ngi lun lun ch
trng n chnh mnh, hay lo ngh, thng bt ng v khng chp nhn kin ca ngi khc. Tri
li, ngi hnh phc lun ho ng vi ngi chung quanh, bit uyn chuyn v c th chp nhn
nhng chuyn khng va mt cch d dng. V iu quan trng, nh trong Thnh kinh, ngi hnh
phc lun c lng thng yu v tha th.
Khi ta c hng mt iu g vui, ta vn ni Tri cho nhng theo c t Lai Lt Ma trong cun
Ngh thut ca Hnh Phc (The Art of Happiness) th Hnh phc t ta c th tm c bng cch iu
khien ngh trong u mnh. Nu mnh ngh mnh c hnh phc tc l mnh c hnh phc.
Mt trong nhng iu lm mt hnh phc l s so snh nhng g mnh c vi nhng g mnh mun m
khng th c, hay mnh c m khng thy. Ngi ta vn thng ni c nh hng xm bao gi cng
xanh hn c nh mnh. Nh vy nhng g ta c mun v c c cng cha chc tho mn nh
v sut i mt nhoi v ui bt. Theo ti, khi ta c cn nh che nng che ma, c qun o mc
khi nng khi lnh, c cm n no hng ngy, khng b bnh tt m au v khng b hnh h v tinh
thn v th cht, l chng ta c cn bn hnh phc. Ta c cuc sng an bnh. Chng th m trong
bui l cc nh th ngi ta vn chc bnh an cho nhau m khng chc nhiu tin, nhiu bc, nhiu
ca ci. Nu c hn nhng iu cn bn trn, hy t cho mnh c hnh phc hn nhiu ngi khc.
Mt c gi trong t Los Angeles Times hi trong mc g ri t lng l gia nh b hay lc c
v chung quanh bn b u mua nh mi m b khng c kh nng. Mi khi ngi c nh mi dn i
tour khoe nhng ci phng ng trng l, nhng ci nh tm ti tn l b v nh gy chuyn vi
chng. B kh lm v chng b cng khng hnh phc, tuy i sng ca b rt thoi mi, khng n nn
g nhiu.
Ngi g ri tr li rng nu b c so snh vi nhng g ngi khc c th khng bao gi b c
sung sng. Gi th b c nhng th y th ngi khc li c nhiu hn. C vy b s chy mt
nhoi. Hy cm thy hnh phc vi nhng g mnh c v t nh rng, ngi nh to l ngi n nh
cha chm, mt vic l mt nh ngay. Ngh nh vy, b s thy sung sng hn ngi http://vietnamyoga.org
kia nhiu.

Cng vn ni v hnh phc, mt nhm ngi c th nghim ti i hc New york bng cch cho vit
tip theo mt cu Ti c mun ti l... vit thm ca nhng ngi trong nhm cho thy h cm
thy khng hi lng vi cuc sng. Ci c mun n khng c gii hn v khng c im ngng.
Nu ta theo n, ta s i ti v tn. C nhng ci c mun qu ng ca ngi v m ngi chng
phi i lm hai ba vic vn cha tha mn nhu cu ca v. C ci c mun mi s phi hon ho
ca ngi chng m ngi v quay nh chong chng vn cha va chng mnh. c mun c th
lm thng hoa cuc sng nhng nhng ci c mun qu sc, khng chnh ng s lm mt i ci hnh
phc gia nh m mnh c.
V tht mu thun, mt trong nhng iu lm ta hnh phc cng l so snh. Trong mt cuc kho cu
ca cc b University of Wisconsin ti Milwaukee, mt nh kho cu trnh by hnh nh cuc sng
kh khn ca ph n Milwaukee vo u th k trc. Khi xem xong, so snh vi thi cc ph n
by gi cm thy hnh phc v cuc sng hin ti thoi mi hn nhiu.
Cc nh kho cu lm mt th nghim khc ti University of New York Buffalo, nhng ngi tham
d c ngh ni tip hon tt mt cu Ti sung sng v ti khng phi l..... Sau nm ln
gp thm vo cng mt cu trn, nhng vit thm ca nhm ny cho ta bit cuc sng ca h rt
thoi mi. Nhiu khi ti bc mnh v nng ny khi trn xa l b kt xe v c mt tai nn. Nhng cht
ngh, ti khng phi l ngi nm trn xe cu thng kia. S so snh lm ti cm thy may mn v
ni bc bi tan bin trong khonh khc.
Khi ta nhn nhng nn nhn bo lt, mn tri chiu t, i rt t ti, hay nhng ngi v gia c nm
l ng trong nhng ngy m bng gi, ta s thy tri cho ta nhiu qu. Do vy m ta s khng
mong mun g hn. Ta c hnh phc.
Tc ng ta c cu Trng ln th chng bng ai, trng xung th chng ai bng mnh. cng l ci
quan nim sng hnh phc, an nhin t ti ca ngi xa li cho hu th.
Ngoi nhng hnh phc vt cht cn c nhng hnh phc v tinh thn nh tnh ngi vi nhau. Tnh
yu thng ng loi, tnh gia nh, tnh b bn... bit bao th tnh m chng ta trn qu to cho
chnh ta v mi ngi chung quanh hnh phc.
c t Lat Lt Ma trong cun Ngh thut ca hnh phc: cho chng ta mt thng ip v hnh
phc Chng ta khng cn thm tin, chng ta khng cn thnh cng hn na, chng ta khng cn c
mt thn hnh hon ho, v ngay c chng ta khng cn phi c mt ngi bn ng hon ho, cho ta
thy ca ci, ham mun th gian khng l yu t duy nht lm nn hnh phc Trong quan nim trn
cha ng mt trit l ng phng rt thm su v Tham, Sn, Si ca nh Pht.
Trit l ng ty nhiu khi khng ging nhau nhng quan nim v hnh phc th hnh nh cng gp
nhau mt im. l hnh phc l ci g qu nht trn i. Nh trn, nh x hi hc Aristotie vit
rng hnh phc l ci ch cui cng m con ngi mong mun.
Cc nh kho cu chuyn mn ngy nay cho rng hnh phc gm hai yu t: th nht l do b c ca
tng ngi, c th iu khin hnh phc ca mnh. Th hai l tp thi quen thch th, ly s lm vic,
tiu khin, lin h vi mi ngi, cng cc hot ng hu ch l c ngha.
Mt bc s tm l khc, b Joyce Brothers ang cng tc vi t Los Angeles Times cng ni: Khi mt
ngi hot ng v thch th vi nhng g chung quanh mnh, c th, tr c v tinh thn ngi y s
cng ngy cng tr nn tt hn.
Tm bnh th th gii bnh. Khi ta iu khin c tm ta cho khng xao ng, th ta lun lun t
c tnh trng thi ha. Khi ta iu khin c tr c c t tng hnh phc trong u, x hi s
trnh c rt nhiu nhng thm cnh nhiu lon v chnh ta cng trnh c bnh khng hong tm
thn. Hu qu ca lon tm ni chnh mnh thng rt tai hi cho nhng ngi sng chung quanh.
Theo bo co mi v bnh thn kinh m ng b trng y t ca Hoa K mi a ra vo thng 12 nm

qua, cho bit 7.1% ngi M t tui 18 ti 54 tm thn khng c bnh thng v cn cha bnh
bng thuc v tm l tr liu. Tuy nhin cng c nhng kin khc ca cc nh tm l hc thuc phi
Darwin tin rng cm xc l sn phm thin nhin t hng triu nm qua nn khng cn phi cha tr.
Cc nh tm l ny cnh co rng chng ta cha d kin cha bnh bng thuc. D sao i na,
hin nay hai loi thuc thng thng cha bnh khng hong tm thn l Prozac v Zoloft vn bn chy
trn th trng.
Trong cun The Science of happiness, Unlocking the Mysteries of Mood ca tc gi John Willey &
Sons, 2000, nh khoa hc Stepphen Brawn phi nh du hi v vic s ngi dng thuc tr
bnh tm thn ln rt cao.
Nh trn ta thy khng hong tm thn cng l mt bnh nh cc bnh trong c th khc. Bnh ny c
th gy t thng cho chnh bnh nhn v c ngi chung quanh, trc tip hay gin tip. M nguyn
nhn ca bnh ny l do con ngi khng c hnh phc m ra. Nu tr tn gc c th ch c mt gii
php l t tm ly hnh phc trong ngh ca mnh.
Khi chng ta i m c ba cm thanh m ta vn thy ngon hn khi c thng thc cao lng
m v khi no. Chng ta lm vic mt nhc c tun, i n ngy cui tun ngh ngi. Vy m ci
ngy Ch nht nhn nh li khng vui hn ngy th Su vt v, v ta khng bit thng thc ci vui
hin ti v hay lo lng cho nhng ngy tng lai. Ngi Hoa K chi ch bng mt cu Present is
present, hin ti l qu tng, hay c th ni, hy hng nhng g mnh ang c by gi. Vy th, ngoi
tr nhng iu kin ti thiu nh cm n, o mc, nh , hnh phc cng ch l nhng iu trong tm ta
m thi.
Xem th, khng c ci vui no trn i m hon ho c tr khi ta bit bt ly v thng thc khi n
vo tay mnh. Khng c ci bun no l bt hnh nu ta cho l chuyn bnh thng trong cuc sng,
ri n s qua i. i c th khng c bt hnh nu ta quan nim nh cc c ngy xa Sng c khc,
ngi c lc. Hnh phc qu l mt cm gic ch quan t mnh trong khch quan tng i nhng
hin tng thc t chung quanh.
Mt nh t tng v danh nh ngha, Hnh Phc l tt c nhng ci thn diu ca cuc sng: S
sung sng, nim au kh, git nc mt, nhng n ci. Hy rt kinh nghim mang thm cho mnh
lng yu thng v tri rng n tha nhn trong qung i chng ta ang sng.
Chp nhn quan nim trn, c l ta tm ra chn l hnh phc.
Phm Th Quang Ninh

http://vietnamyoga.org

Hnh phc lun c mt


Ta c hnh phc cha hay vn ang i tm vi hai bn tay trng? C phi ta ngh hnh phc l mt
ci g rt ln lao v ang rt xa trong tng lai, hay c th nm cui con ng m ta ang
tng bc i ti. Coi chng ta lm ri y. Hnh phc rt gin d v lun c mt trong giy phc hin
ti, ngay by gi v y. Vn l ta c bit n ang c mt nh th no v bit cch tip nhn hay
khng thi. Ta tng quan nim hnh phc l g? C phi l c sng trong nhng iu kin tin
nghi nh n ung y , tiu xi thoi mi, nh ca khang trang, cng vic thun li, thng yu chiu
chung, con ci ngoan hin, bn b thn thin Nhng tin nghi em li cho ta mt cm gic thoi
mi, d chu, thch th, sung sng nn ta ngh rng mnh c hnh phc. nh ngha ny hu ht mi
ngi cng nhn. Ci cm gic m ta va din t l hnh phc c tn gi ring l lc th.
Nhng c khi ta ang sng trong nhng iu kin rt thun li, khng c vn g phi bn lng su
kh, hoc ch c cht nh kh khn thi th l ra ta phi c hnh phc ch, sao vn than van s phn
hay ku ca cuc i hoi vy? Cho nn phi c thc v nhng g ta ang c chnh l iu kin ca
hnh phc th ta mi c hnh phc c.
Cng nh nhn nhng a b ang n a rt hn nhin, khng tic nui qu kh cng khng lo lng
chuyn tng lai, ta ngh chc cc em ang hnh phc lm. Nhng liu cc em c bit iu
khng, hay ch khi no ln ln v nh mt ci thin ng ri cc em mi nhn ra mnh tng
sng trong hnh phc?
Ta c ang trong thin ng khng? Thin ng ca ta l g? Thin ng hnh phc, ci cm
gic ngt ngo v m du y th ai cng c c. l mt s tht rt r rng, ch cn mt cht thc l
ta c th tip xc ngay. Nh li nhng ln b au bao t, khng n ung c hay khng lm vic g
c nh, m cm gic au tht y tht kh chu. Lc y ta qu quyt rng khng c ci kh no
bng au bao t.
Nhng trc vi gi ta c bit mnh rt hnh phc v khng b chng au bao t hnh h khng? R
rng l khng h c, v ta phi lo bao nhiu chuyn to tt trn i, hi sc u m ngh ti nhng ci
cn con nh vy. Song chnh nhng ci cn con y khin ta phi kh s v gc li bao iu to tt.
V khi tri qua tng gi phc trong cn vt v y ta mi nghim ra rng khng au bao t cng l mt
iu kin hnh phc.
Hy th suy ngm v nhng iu kin hnh phc m ta ang c, phi chng nhiu hn ta tng tng
khng? Ch cn lin tng ti hnh nh ca nhng em b m ci, nhng em b cht i hay tt nguyn
ang c mt khp ni trn th gii th ta thy mnh hnh phc ti chng no ri. Nhng em b
phi i bng i tay hay ly thc n bng i chn, hoc cha tng nhn thy bu tri xanh hay ting
chim ht, hoc cng cha mt ln no c chm sc n cn t bn tay ca nhng ngi thn trong gia
nh hay bn b.
Cn ta, ta ang s hu qu nhiu th. Ta c i mt sng ngi, i chn vng chc, i tay tho vt,
ging ni trong tro, tri tim khe mnh, nng lng sng tun trn, tng lai rc r cho n Ta
khng b vng vo chng bnh nan y no v th cht, cng khng lm vo tnh trng khng hong in
cung v thin tai hay tai nn do con ngi gy ra. Ta ang c c ngi n nh, cng vic thun li, ti
nng pht trin. Ta cng ang m m vi gia nh, c ngi thng quan tm chu chung.
Nhng iu n c ra y ch l mt phn rt nh so vi nhng iu kin hnh phc qu ln m ta
ang s hu. Nu khng c nhc nh, ta cng khng ng mnh giu c nh vy, mt gia ti hnh
phc tng c ta nng niu v cng tng b ta nm vo bng ti lng qun tip tc ui theo
nhng i tng hp dn khc trong tng lai.

Hnh phc b lng qun


C th din t hnh trnh i tm hnh phc ca chng ta bng ci trc ngang vi rt nhiu im n.
Ta hy chn khi im l A v im n l B. B c th l nguyn vng ly c chng ch Master.
Nhng n B ri cng thy thng thi, cha phi l hnh phc nn ta st rut mun n th C, ly
c ngi mnh thng mi tht s l hnh phc. Nhng sau khng lu ta bng pht hin hnh nh
cn thiu mt vi iu kin quan trng na mi nm c hnh phc, phi c mt a con xinh xn
mi gi l mi m gia nh, nn ta hy vng D.
Ri ta vn cha an tm, tip tc t ra nhng iu kin hnh phc m mnh cn phi t cho bng c
nh l s hu mt cn nh khang trang rng ln, mt chic xe hi i mi nht, mt trng mc kh
nhiu tin, mt a v c nhiu quyn lc m bn b u knh n th mi bo m cho hnh phc bn
vng.
C th ta tip tc lao nh in i v E, F, G v mi im ta ch cm nhn c gi tr hnh phc
rt ngn ngi. Chng vi tun hoc vi thng sau ta li kht khao n nhng iu kin hnh phc khc.
i khi ta cn ngh bit u hnh phc tht s ch nm cui trc ngang ny khng chng.
hay! Cui trc ngang ny l cui cuc i ta ri y. Ai dm bo n on cui i ta mi c th
chm tay ti ci gi tr thing ling ca hnh phc kia ch. Nhng nu qu tht nh vy th ung ph
cho c kip ngi khng ngng phn u v tn ty vi cuc sng m ch hng hnh phc trong
khonh khc ngn ngi th thi sao?
Tht ra hnh phc u c mt A, B, C hay D, E, F cho n X, Y, Z na, v gi tr hnh phc mi
ni mi lc u ging nh nhau v phng din bn cht, ngha l A=B=C=Z. Nhng lm sao ta
bit c iu ny khi ng c b hnh bt bng lun thc y ta lao ti trc nh mt thi quen
truyn kip rt con ngi?
Chnh v kt vo nhng c m cha t c nn ta khng th tha hng nhng hnh phc ln lao
m ta ang c. Liu ta c chc khi nhng c m kia thc hin xong l ta s hon ton hnh phc
khng? Ta ch tin on thi, v mt nm nay hay hai nm v trc chng phi ta cng tng c
nhng iu c, v hu ht nhng iu c y u thnh tu sao ta vn khng c hnh phc? Th
m ta vn tip tc c m, tip tc hy vng nh cha tng bit g v hnh phc.
Nu ta khng bit ci g lm cho ta hnh phc trong hin ti, th lm sao ta c th bit c ci g lm
cho ta hnh phc trong tng lai?
Vy ta c cn c thm na hay khng hay nn quay v tip nhn nhng g mnh ang c v bng lng
vi n, nh th may ra ta mi bit c hng v tht s ca hnh phc. Khi nhn ra c gi tr hnh
phc ca mnh sn c th ta s bit mnh nn lm g v khng nn lm g ht lng gi gn, khng
v cht cm xc nht thi am m m nh i gi tr hnh phc.
Ch khi no nm c hnh phc tht s trong tm tay, ta mi c th lm cho ngi khc hnh phc
mt cch chn chn c. Hy th ly ra mt t giy ghi xung nhng iu kin hnh phc m ta
ang s hu. Chn chn mt t giy s khng , v cng nhn li th ta cng pht hin c ti trm ngn
th qu gi trong ta m t lu ta b qun. Hnh phc c sn m khng cm nhn c l mt loi
cm xc trung tnh, mt trng thi bnh thng ha nhng phm cht cm xc khi thiu i s mnh m
ca nhn thc. Ta thng gi n l x th.
Chnh ci cm xc b bo ha y khin cho ta mau nhm chn nhng g mnh ang c, nh mt nim
tin nhng th c th mang li hnh phc nh n tng th hin trong qu kh. Ta li tip tc gim
p ln hnh phc i tm hnh phc. Tuy b b ri nhng kh nng linh ng ca nhng iu kin
hnh phc vn cn , ch cn tr v tip xc v nui dng th n s bng dy v trn lan trn tm
hn ta.
http://vietnamyoga.org

Do lng qun m ta cho "lc th" bin thnh "x th", nhng nh nh sng tnh thc khin cho
chng phc hi tr li chc nng "lc th" ca mnh. V khi pht hin ra nhng iu kin hnh phc
ca ta tht qu nhiu v qu gn gi, th no ta cng ng ngng tht ln: Tri i, ti l k hnh phc
nht trn i!
Nhng trong chng ta c my k tht ln c cu ni , hu ht mi ngi ch bit mnh hnh phc
sau mt cn nguy bin, mt tai nn chm mt vi t thn, hay mt cuc phn k tng chng khng bao
gi gp li; cn khng, h vn mit mi rong rui i tm hnh phc nh ch nga hoang phi nc i
hng v dy i hp dn xa tt tn chn tri.
n khi mi v chn chn, nga hoang ang dng li trn thm c xanh non v dng sui mt trong,
cht nghe lng dng ln mt cm gic bnh an v m p quen thuc. Nga hoang git mnh nhn ra
hng v ca hnh phc chnh l y, sao mnh kh di gim p ln n mi ngy i tm trong vin
cnh?
Nhng nga hoang s dng bc giang h chp nhn sng su sc trong hin ti, hay s ngm ngi
tic nui khi nhn li on ng hoang ph qua, hoc s tip tc hng hi lao ti tng lai i
tm hnh phc sau khi hi phc?
thc c iu kin hnh phc ch c trong giy pht hin ti nn khng cn chy ngc chy xui
tm kim l mt bc i ng k, nhng gi vng thc khng cho mnh lc hp dn pha
trc li ko th khng phi d, phi c kh nng v phng php nui dng c th, ch ch c mi
ch thi th khng .
Cho nn khng phi bt k ai n on cui cuc i cng cha h bit c b mt ca hnh phc.
C th h tng sng trong hnh phc, nhng khng gi n c bao lu. Ti v h bt lc trc bn
nng n nhn hnh phc bng cm xc hi ht ca mnh. Ci bn nng mau chng bnh thng ha
mi th d l nhng hnh phc ln lao nht, ci m ngi ta vn thng nghi ng v cho rng l s
tru a ca s phn.
Hnh phc tng i
Khi sng trong nhng iu kin thun li nh thng thc mn n khoi khu trong mt nh hng danh
ting, mua c chic xe m c by lu, va k mt hp ng rt bo b, du lch n mt x s
cnh p nh ci thn tin, c nghe nhng li khen tng ht lng ca ngi thng, chia s nhng
c m thm kn vi ngi mnh tin tng th phn ln ai cng c cm gic sung sng, d chu v
kt lun l mnh ang c hnh phc.
Trong khi nhng ngi sng trong hon cnh rt kh khn nh phi lm vic qun qut ly tin nui
con n hc, hay dm mnh trong ma bo kp thi cu h ngi thn ang mc kt trong tai nn, hay
chu nhng n tra tn gi b mt qun s v tinh thn bt khut ca dn tc Tuy khng c c
nhng cm gic sung sng, d chu trn b mt cm xc, nhng tn su kn trong tm hn vn c s
hi lng, tha mn v thc hin c c m, nguyn vng hay l tng ca mnh. Trong trng
hp ny, ch v tnh thng lm nn hnh phc.
Nh vy c hai loi hnh phc, mt loi hnh phc v c tha mn cm xc v mt loi hnh phc
v c tha mn ch. Loi hnh phc th nht thin v s hng th bng cc gic quan, mc d
phi thng qua s chn la yu thch ca thc.. Loi hnh phc th hai khng cn thng qua s
hng th, thm ch chp nhn lun nhng cm xc xu, ch cn thc hin c nguyn vng su sc
ca mnh.
Nu nhn k ta s thy hnh phc th hai l loi hnh phc ln hn v bn vng hn. Nhng ngi tri
nghim trong cuc i thng gim bt hoc ln trnh nhng loi hnh phc c xy dng trn cm
xc v bn cht ca n tan bin rt nhanh v li hu qu l s xung cp thn tm v c s nghin

ngp.
H chp nhn mt i sng tri tc, t hng th, nhng ngc li tm hn lc no cng thanh thn v
bnh an. Ti v h thc c rng ci lc phi lun gn lin vi ci an, an lc mi l th hnh
phc lu bn.
Tin bc, quyn lc, danh d, sc dc cng ch em li mt cm xc tha mn, nhng c c
mt cm xc tha mn ta phi nm tri qua rt nhiu cm xc xu nh hi hp, lo lng, s hi, bc tc,
hn ghen hay phi kch ng v tp dt cho nhng ht ging xu trong tm hn nh gian di, nghi ng,
c chp, li dng, th hn. Rt cuc mu cu hnh phc th ta li gieo rc cho chnh mnh nhng
mm mng kh au.
Khi ta c bn lnh vt qua bn nng hng th rt con ngi ca mnh th ta s tm thy th hnh
phc c nui dng bng ch v tnh thng mi tht s l hnh phc cao p v xng ng
ta b cng sc i tm. Mt tch tr nng, mt ba cm n s, mt rng thu l vng, mt chic thuyn
nh tri s l thin ng cho nhng khch phong trn mun tm li chnh mnh sau nhng ngy
thng sng trong phiu lng.
Hnh phc chn tht
Ta nh a tr c sinh ra trong gia nh t ph m li lang thang vt vng i tm mt tng lai.
Mt a tr b nh i hoang theo ting gi chy bng ca con tim th khng d g chu quay v khi
cha thy c s ph phng sau nhng kht khao cung di. Trong mt may mn tnh c c mt
ngi tt bng ch im v nng , a tr gic ng v chp nhn quay v chnh thc tip nhn gia
ti m by lu khng h nh ti.
Cn hnh phc no hn khi mt k khn cng bng dng c s hu mt gia ti sc ca mt t
ph. Nhng ni mng ny s tn ti bao lu khi nhng thi h tt xu m a b tch ly trong
nhng ln nh mt bn thn mu cu hnh phc c khng ngng ln ting, nhng ht ging i
hoang nm xa vn lun thc gic bn lng.
Lm mt chuyn i hoang na th khip lm v ta qu thm tha s bc bo ca tnh i, pha sau
nhng ho quang hnh phc mong manh kia lun ging y nhng cm by. Vy ta nn l i nhng
phin no ang ch ng trong lng c ht sc tip xc vi nhng iu kin hnh phc tng i m
mnh ang c, hay phi c gng gii phng trit nhng nng lng c hi y th ta mi tht s l k
c hnh phc chn tht?
Tch tr thm, ba cm ngon, hi th du m, bc chn thong th, n ci ti mtu l nhng
gi tr ca hnh phc. Nhng khi nhng ht ging xu trong chiu su tm hn nh sn hn, thm kht,
hn th, tuyt vng bin thnh nhng ngun nng lng hc m c thm thc th ta u cn kh nng
tip xc vi nhng gi tr mu nhim ca hnh phc trong hin ti c na. Ci kh au by gi
ln t ci hnh phc.
Cng may l tm thc ca ta c kh nng tip nhn v biu hin ngun nng lng no mnh nht,
ngha l nu ta dn ht sc pht huy nhng nng lng tch cc c tnh cht nui dng gi tr hnh
phc th n s ln p tr li nhng phin no kh au. Cng ging truyn hnh c nhiu knh, nu
chng trnh ca knh ny c nhiu bo ng nng n th ta c th m sang knh khc thoi mi v nh
nhng hn.
iu ny ta cng tng p dng. Mi khi b cng thng hay c ni bun xm chim th ta lp tc tm
ngun vui khc thay th nh gi in thoi, ln internet, nghe nhc, i shopping hay tm n nhng
cuc vui. Nhng cch cng em li kt qu nhanh chng, nhng khi cuc vui tan bin th kh au li
tip tc tri dy nh c.
Ngi hiu bit hn th khng tm nhng iu kin bn ngoi, h dng ngay nhng cht
liu ni chnh
http://vietnamyoga.org

bn thn ch phc phin no. Phng php m nhng nh luyn tm thng dng l theo di hi
th. Ch cn em ht tm chuyn ch vo hi th v quan st phm cht ca chng khong chng
nm mi pht l phin no tan bin ngay.
Tht ra phin no khng bao gi bin mt, n ch c th chuyn t dng nng lng nh mt cn gin
tr v dng ht ging nh ht ging gin. Phng php nng ta hi th tuy rt hu hiu gip ta
tr v an tr trong giy phc hin ti v ly li s tnh to sng sut, nhng cng ch l gii php
tm thi. Rt tic, ta khng phi l ci truyn hnh c th gi mi mt knh no theo mnh mun.
D cch g i na, nu ta c trnh n phin no hoi th mun i ta s khng bao gi hiu bit v
chnh mnh c. Ch khi no ta hiu c nhng gc r, ng ngch v nng lc tn ph ca phin no,
hiu c s vn hnh v mi lin kt su xa ca phin no vi bn ng rt kiu cch v lun che y
trong chnh ta, th ta mi tm ra c cch thot khi s thao tc v hnh h n.
Bi hnh phc chn tht khng bao gi b iu kin ha, n khng cn km theo iu kin phi c
tha mn cm xc hay ch th n mi biu hin. N l trng thi vt ra khi s giam hm t y ca
nhng phin no su kn trong tm hn, v c s vay mn hnh phc tm thi t nhng th khc. N
l mt ngun nh sng tinh anh k diu xa nay vn tn ti trong tri tim thun khit ca mi con
ngi. c tnh ca n l t do, an n, bnh ng v y tnh thng.
L d nhin ty vo nhu yu v trnh ca mi ngi m hnh phc s c nhiu cung bc khc nhau.
D vy, ta cng ng qun rng cng bt i nhng iu kin bn ngoi th hnh phc trong ta s cng
ln. Ngha l hon cnh nh khng phi l th hnh phc m ta ang i tm, m chnh n l k dung
dng cho s yu ui v hn nht ca con ngi, khng dm t khi dy hnh phc chn tht t ni
chnh mnh.
Ta phi cho php mnh i u vi hon cnh kh au, i u vi nhng kh khn tr ngi ln nht
trong tm hn, v ch c nh th ta mi tm c ton b con ngi chn tht ca mnh m by lu nay
bn ng yu hn c tnh che y bng nhng hnh phc mong manh gi tm. Hnh phc c t ni y
l hnh phc ca k giu sang bc nht trn i, khng c bt c tr lc no c th ph ni!
Ny k giu bc nht
ng chu kip van ni
Hy quay v tip nhn
Bo vt trong tm tay.
Hnh phc lun c mt
Ta c hnh phc cha hay vn ang i tm vi hai bn tay trng? C phi ta ngh hnh phc l mt
ci g rt ln lao v ang rt xa trong tng lai, hay c th nm cui con ng m ta ang
tng bc i ti. Coi chng ta lm ri y. Hnh phc rt gin d v lun c mt trong giy phc hin
ti, ngay by gi v y. Vn l ta c bit n ang c mt nh th no v bit cch tip nhn hay
khng thi. Ta tng quan nim hnh phc l g? C phi l c sng trong nhng iu kin tin
nghi nh n ung y , tiu xi thoi mi, nh ca khang trang, cng vic thun li, thng yu chiu
chung, con ci ngoan hin, bn b thn thin Nhng tin nghi em li cho ta mt cm gic thoi
mi, d chu, thch th, sung sng nn ta ngh rng mnh c hnh phc. nh ngha ny hu ht mi
ngi cng nhn. Ci cm gic m ta va din t l hnh phc c tn gi ring l lc th.
Nhng c khi ta ang sng trong nhng iu kin rt thun li, khng c vn g phi bn lng su
kh, hoc ch c cht nh kh khn thi th l ra ta phi c hnh phc ch, sao vn than van s phn
hay ku ca cuc i hoi vy? Cho nn phi c thc v nhng g ta ang c chnh l iu kin ca
hnh phc th ta mi c hnh phc c.
Cng nh nhn nhng a b ang n a rt hn nhin, khng tic nui qu kh cng khng lo lng
chuyn tng lai, ta ngh chc cc em ang hnh phc lm. Nhng liu cc em c bit iu

khng, hay ch khi no ln ln v nh mt ci thin ng ri cc em mi nhn ra mnh tng


sng trong hnh phc?
Ta c ang trong thin ng khng? Thin ng ca ta l g? Thin ng hnh phc, ci cm
gic ngt ngo v m du y th ai cng c c. l mt s tht rt r rng, ch cn mt cht thc l
ta c th tip xc ngay. Nh li nhng ln b au bao t, khng n ung c hay khng lm vic g
c nh, m cm gic au tht y tht kh chu. Lc y ta qu quyt rng khng c ci kh no
bng au bao t.
Nhng trc vi gi ta c bit mnh rt hnh phc v khng b chng au bao t hnh h khng? R
rng l khng h c, v ta phi lo bao nhiu chuyn to tt trn i, hi sc u m ngh ti nhng ci
cn con nh vy. Song chnh nhng ci cn con y khin ta phi kh s v gc li bao iu to tt.
V khi tri qua tng gi phc trong cn vt v y ta mi nghim ra rng khng au bao t cng l mt
iu kin hnh phc.
Hy th suy ngm v nhng iu kin hnh phc m ta ang c, phi chng nhiu hn ta tng tng
khng? Ch cn lin tng ti hnh nh ca nhng em b m ci, nhng em b cht i hay tt nguyn
ang c mt khp ni trn th gii th ta thy mnh hnh phc ti chng no ri. Nhng em b
phi i bng i tay hay ly thc n bng i chn, hoc cha tng nhn thy bu tri xanh hay ting
chim ht, hoc cng cha mt ln no c chm sc n cn t bn tay ca nhng ngi thn trong gia
nh hay bn b.
Cn ta, ta ang s hu qu nhiu th. Ta c i mt sng ngi, i chn vng chc, i tay tho vt,
ging ni trong tro, tri tim khe mnh, nng lng sng tun trn, tng lai rc r cho n Ta
khng b vng vo chng bnh nan y no v th cht, cng khng lm vo tnh trng khng hong in
cung v thin tai hay tai nn do con ngi gy ra. Ta ang c c ngi n nh, cng vic thun li, ti
nng pht trin. Ta cng ang m m vi gia nh, c ngi thng quan tm chu chung.
Nhng iu n c ra y ch l mt phn rt nh so vi nhng iu kin hnh phc qu ln m ta
ang s hu. Nu khng c nhc nh, ta cng khng ng mnh giu c nh vy, mt gia ti hnh
phc tng c ta nng niu v cng tng b ta nm vo bng ti lng qun tip tc ui theo
nhng i tng hp dn khc trong tng lai.
Hnh phc b lng qun
C th din t hnh trnh i tm hnh phc ca chng ta bng ci trc ngang vi rt nhiu im n.
Ta hy chn khi im l A v im n l B. B c th l nguyn vng ly c chng ch Master.
Nhng n B ri cng thy thng thi, cha phi l hnh phc nn ta st rut mun n th C, ly
c ngi mnh thng mi tht s l hnh phc. Nhng sau khng lu ta bng pht hin hnh nh
cn thiu mt vi iu kin quan trng na mi nm c hnh phc, phi c mt a con xinh xn
mi gi l mi m gia nh, nn ta hy vng D.
Ri ta vn cha an tm, tip tc t ra nhng iu kin hnh phc m mnh cn phi t cho bng c
nh l s hu mt cn nh khang trang rng ln, mt chic xe hi i mi nht, mt trng mc kh
nhiu tin, mt a v c nhiu quyn lc m bn b u knh n th mi bo m cho hnh phc bn
vng.
C th ta tip tc lao nh in i v E, F, G v mi im ta ch cm nhn c gi tr hnh phc
rt ngn ngi. Chng vi tun hoc vi thng sau ta li kht khao n nhng iu kin hnh phc khc.
i khi ta cn ngh bit u hnh phc tht s ch nm cui trc ngang ny khng chng.
hay! Cui trc ngang ny l cui cuc i ta ri y. Ai dm bo n on cui i ta mi c th
chm tay ti ci gi tr thing ling ca hnh phc kia ch. Nhng nu qu tht nh vy th ung ph
cho c kip ngi khng ngng phn u v tn ty vi cuc sng m ch hng http://vietnamyoga.org
hnh phc trong

khonh khc ngn ngi th thi sao?


Tht ra hnh phc u c mt A, B, C hay D, E, F cho n X, Y, Z na, v gi tr hnh phc mi
ni mi lc u ging nh nhau v phng din bn cht, ngha l A=B=C=Z. Nhng lm sao ta
bit c iu ny khi ng c b hnh bt bng lun thc y ta lao ti trc nh mt thi quen
truyn kip rt con ngi?
Chnh v kt vo nhng c m cha t c nn ta khng th tha hng nhng hnh phc ln lao
m ta ang c. Liu ta c chc khi nhng c m kia thc hin xong l ta s hon ton hnh phc
khng? Ta ch tin on thi, v mt nm nay hay hai nm v trc chng phi ta cng tng c
nhng iu c, v hu ht nhng iu c y u thnh tu sao ta vn khng c hnh phc? Th
m ta vn tip tc c m, tip tc hy vng nh cha tng bit g v hnh phc.
Nu ta khng bit ci g lm cho ta hnh phc trong hin ti, th lm sao ta c th bit c ci g lm
cho ta hnh phc trong tng lai?
Vy ta c cn c thm na hay khng hay nn quay v tip nhn nhng g mnh ang c v bng lng
vi n, nh th may ra ta mi bit c hng v tht s ca hnh phc. Khi nhn ra c gi tr hnh
phc ca mnh sn c th ta s bit mnh nn lm g v khng nn lm g ht lng gi gn, khng
v cht cm xc nht thi am m m nh i gi tr hnh phc.
Ch khi no nm c hnh phc tht s trong tm tay, ta mi c th lm cho ngi khc hnh phc
mt cch chn chn c. Hy th ly ra mt t giy ghi xung nhng iu kin hnh phc m ta
ang s hu. Chn chn mt t giy s khng , v cng nhn li th ta cng pht hin c ti trm ngn
th qu gi trong ta m t lu ta b qun. Hnh phc c sn m khng cm nhn c l mt loi
cm xc trung tnh, mt trng thi bnh thng ha nhng phm cht cm xc khi thiu i s mnh m
ca nhn thc. Ta thng gi n l x th.
Chnh ci cm xc b bo ha y khin cho ta mau nhm chn nhng g mnh ang c, nh mt nim
tin nhng th c th mang li hnh phc nh n tng th hin trong qu kh. Ta li tip tc gim
p ln hnh phc i tm hnh phc. Tuy b b ri nhng kh nng linh ng ca nhng iu kin
hnh phc vn cn , ch cn tr v tip xc v nui dng th n s bng dy v trn lan trn tm
hn ta.
Do lng qun m ta cho "lc th" bin thnh "x th", nhng nh nh sng tnh thc khin cho
chng phc hi tr li chc nng "lc th" ca mnh. V khi pht hin ra nhng iu kin hnh phc
ca ta tht qu nhiu v qu gn gi, th no ta cng ng ngng tht ln: Tri i, ti l k hnh phc
nht trn i!
Nhng trong chng ta c my k tht ln c cu ni , hu ht mi ngi ch bit mnh hnh phc
sau mt cn nguy bin, mt tai nn chm mt vi t thn, hay mt cuc phn k tng chng khng bao
gi gp li; cn khng, h vn mit mi rong rui i tm hnh phc nh ch nga hoang phi nc i
hng v dy i hp dn xa tt tn chn tri.
n khi mi v chn chn, nga hoang ang dng li trn thm c xanh non v dng sui mt trong,
cht nghe lng dng ln mt cm gic bnh an v m p quen thuc. Nga hoang git mnh nhn ra
hng v ca hnh phc chnh l y, sao mnh kh di gim p ln n mi ngy i tm trong vin
cnh?
Nhng nga hoang s dng bc giang h chp nhn sng su sc trong hin ti, hay s ngm ngi
tic nui khi nhn li on ng hoang ph qua, hoc s tip tc hng hi lao ti tng lai i
tm hnh phc sau khi hi phc?
thc c iu kin hnh phc ch c trong giy pht hin ti nn khng cn chy ngc chy xui
tm kim l mt bc i ng k, nhng gi vng thc khng cho mnh lc hp dn pha
trc li ko th khng phi d, phi c kh nng v phng php nui dng c th, ch ch c mi

ch thi th khng .
Cho nn khng phi bt k ai n on cui cuc i cng cha h bit c b mt ca hnh phc.
C th h tng sng trong hnh phc, nhng khng gi n c bao lu. Ti v h bt lc trc bn
nng n nhn hnh phc bng cm xc hi ht ca mnh. Ci bn nng mau chng bnh thng ha
mi th d l nhng hnh phc ln lao nht, ci m ngi ta vn thng nghi ng v cho rng l s
tru a ca s phn.
Hnh phc tng i
Khi sng trong nhng iu kin thun li nh thng thc mn n khoi khu trong mt nh hng danh
ting, mua c chic xe m c by lu, va k mt hp ng rt bo b, du lch n mt x s
cnh p nh ci thn tin, c nghe nhng li khen tng ht lng ca ngi thng, chia s nhng
c m thm kn vi ngi mnh tin tng th phn ln ai cng c cm gic sung sng, d chu v
kt lun l mnh ang c hnh phc.
Trong khi nhng ngi sng trong hon cnh rt kh khn nh phi lm vic qun qut ly tin nui
con n hc, hay dm mnh trong ma bo kp thi cu h ngi thn ang mc kt trong tai nn, hay
chu nhng n tra tn gi b mt qun s v tinh thn bt khut ca dn tc Tuy khng c c
nhng cm gic sung sng, d chu trn b mt cm xc, nhng tn su kn trong tm hn vn c s
hi lng, tha mn v thc hin c c m, nguyn vng hay l tng ca mnh. Trong trng
hp ny, ch v tnh thng lm nn hnh phc.
Nh vy c hai loi hnh phc, mt loi hnh phc v c tha mn cm xc v mt loi hnh phc
v c tha mn ch. Loi hnh phc th nht thin v s hng th bng cc gic quan, mc d
phi thng qua s chn la yu thch ca thc.. Loi hnh phc th hai khng cn thng qua s
hng th, thm ch chp nhn lun nhng cm xc xu, ch cn thc hin c nguyn vng su sc
ca mnh.
Nu nhn k ta s thy hnh phc th hai l loi hnh phc ln hn v bn vng hn. Nhng ngi tri
nghim trong cuc i thng gim bt hoc ln trnh nhng loi hnh phc c xy dng trn cm
xc v bn cht ca n tan bin rt nhanh v li hu qu l s xung cp thn tm v c s nghin
ngp.
H chp nhn mt i sng tri tc, t hng th, nhng ngc li tm hn lc no cng thanh thn v
bnh an. Ti v h thc c rng ci lc phi lun gn lin vi ci an, an lc mi l th hnh
phc lu bn.
Tin bc, quyn lc, danh d, sc dc cng ch em li mt cm xc tha mn, nhng c c
mt cm xc tha mn ta phi nm tri qua rt nhiu cm xc xu nh hi hp, lo lng, s hi, bc tc,
hn ghen hay phi kch ng v tp dt cho nhng ht ging xu trong tm hn nh gian di, nghi ng,
c chp, li dng, th hn. Rt cuc mu cu hnh phc th ta li gieo rc cho chnh mnh nhng
mm mng kh au.
Khi ta c bn lnh vt qua bn nng hng th rt con ngi ca mnh th ta s tm thy th hnh
phc c nui dng bng ch v tnh thng mi tht s l hnh phc cao p v xng ng
ta b cng sc i tm. Mt tch tr nng, mt ba cm n s, mt rng thu l vng, mt chic thuyn
nh tri s l thin ng cho nhng khch phong trn mun tm li chnh mnh sau nhng ngy
thng sng trong phiu lng.
Hnh phc chn tht
Ta nh a tr c sinh ra trong gia nh t ph m li lang thang vt vng i tm mt tng lai.
Mt a tr b nh i hoang theo ting gi chy bng ca con tim th khng d g http://vietnamyoga.org
chu quay v khi

cha thy c s ph phng sau nhng kht khao cung di. Trong mt may mn tnh c c mt
ngi tt bng ch im v nng , a tr gic ng v chp nhn quay v chnh thc tip nhn gia
ti m by lu khng h nh ti.
Cn hnh phc no hn khi mt k khn cng bng dng c s hu mt gia ti sc ca mt t
ph. Nhng ni mng ny s tn ti bao lu khi nhng thi h tt xu m a b tch ly trong
nhng ln nh mt bn thn mu cu hnh phc c khng ngng ln ting, nhng ht ging i
hoang nm xa vn lun thc gic bn lng.
Lm mt chuyn i hoang na th khip lm v ta qu thm tha s bc bo ca tnh i, pha sau
nhng ho quang hnh phc mong manh kia lun ging y nhng cm by. Vy ta nn l i nhng
phin no ang ch ng trong lng c ht sc tip xc vi nhng iu kin hnh phc tng i m
mnh ang c, hay phi c gng gii phng trit nhng nng lng c hi y th ta mi tht s l k
c hnh phc chn tht?
Tch tr thm, ba cm ngon, hi th du m, bc chn thong th, n ci ti mtu l nhng
gi tr ca hnh phc. Nhng khi nhng ht ging xu trong chiu su tm hn nh sn hn, thm kht,
hn th, tuyt vng bin thnh nhng ngun nng lng hc m c thm thc th ta u cn kh nng
tip xc vi nhng gi tr mu nhim ca hnh phc trong hin ti c na. Ci kh au by gi
ln t ci hnh phc.
Cng may l tm thc ca ta c kh nng tip nhn v biu hin ngun nng lng no mnh nht,
ngha l nu ta dn ht sc pht huy nhng nng lng tch cc c tnh cht nui dng gi tr hnh
phc th n s ln p tr li nhng phin no kh au. Cng ging truyn hnh c nhiu knh, nu
chng trnh ca knh ny c nhiu bo ng nng n th ta c th m sang knh khc thoi mi v nh
nhng hn.
iu ny ta cng tng p dng. Mi khi b cng thng hay c ni bun xm chim th ta lp tc tm
ngun vui khc thay th nh gi in thoi, ln internet, nghe nhc, i shopping hay tm n nhng
cuc vui. Nhng cch cng em li kt qu nhanh chng, nhng khi cuc vui tan bin th kh au li
tip tc tri dy nh c.
Ngi hiu bit hn th khng tm nhng iu kin bn ngoi, h dng ngay nhng cht liu ni chnh
bn thn ch phc phin no. Phng php m nhng nh luyn tm thng dng l theo di hi
th. Ch cn em ht tm chuyn ch vo hi th v quan st phm cht ca chng khong chng
nm mi pht l phin no tan bin ngay.
Tht ra phin no khng bao gi bin mt, n ch c th chuyn t dng nng lng nh mt cn gin
tr v dng ht ging nh ht ging gin. Phng php nng ta hi th tuy rt hu hiu gip ta
tr v an tr trong giy phc hin ti v ly li s tnh to sng sut, nhng cng ch l gii php
tm thi. Rt tic, ta khng phi l ci truyn hnh c th gi mi mt knh no theo mnh mun.
D cch g i na, nu ta c trnh n phin no hoi th mun i ta s khng bao gi hiu bit v
chnh mnh c. Ch khi no ta hiu c nhng gc r, ng ngch v nng lc tn ph ca phin no,
hiu c s vn hnh v mi lin kt su xa ca phin no vi bn ng rt kiu cch v lun che y
trong chnh ta, th ta mi tm ra c cch thot khi s thao tc v hnh h n.
Bi hnh phc chn tht khng bao gi b iu kin ha, n khng cn km theo iu kin phi c
tha mn cm xc hay ch th n mi biu hin. N l trng thi vt ra khi s giam hm t y ca
nhng phin no su kn trong tm hn, v c s vay mn hnh phc tm thi t nhng th khc. N
l mt ngun nh sng tinh anh k diu xa nay vn tn ti trong tri tim thun khit ca mi con
ngi. c tnh ca n l t do, an n, bnh ng v y tnh thng.
L d nhin ty vo nhu yu v trnh ca mi ngi m hnh phc s c nhiu cung bc khc nhau.
D vy, ta cng ng qun rng cng bt i nhng iu kin bn ngoi th hnh phc trong ta s cng

ln. Ngha l hon cnh nh khng phi l th hnh phc m ta ang i tm, m chnh n l k dung
dng cho s yu ui v hn nht ca con ngi, khng dm t khi dy hnh phc chn tht t ni
chnh mnh.
Ta phi cho php mnh i u vi hon cnh kh au, i u vi nhng kh khn tr ngi ln nht
trong tm hn, v ch c nh th ta mi tm c ton b con ngi chn tht ca mnh m by lu nay
bn ng yu hn c tnh che y bng nhng hnh phc mong manh gi tm. Hnh phc c t ni y
l hnh phc ca k giu sang bc nht trn i, khng c bt c tr lc no c th ph ni!
Ny k giu bc nht
ng chu kip van ni
Hy quay v tip nhn
Bo vt trong tm tay.
MINH NIM

http://vietnamyoga.org

Hy Bung Ra
Ti nghe bui Thuyt Php ti cha Thin Mn. Xin thut li qu v cng nghe. Sau phn thuyt
ging, n phn Php m. Thy mi qu Pht t t cu hi cng tho lun. Tn cui hi trng,
c mt ng gi, ng dy chp tay cung kinh xin hi:
- Knh bch thy. Con hin ang b bnh. Ht au u n au khp, au thn, tiu ng, cao huyt
p. By gi li b bi mt chn na ! Sut m qua con trn trc mi khng sao ng c do bnh n
hnh h xc thn Ci xin thy thng xt ch bo cho con lm sao cho ht au bnh? Xin thy cu
nguyn c Pht gia h cho con c ht bnh, khe mnh nh xa
Thy ln ting nh nh, thong th ni: - Tha bc, tha o hu. c Pht dy: Ci th gian trn
y au kh! Trong c nh lut: SINH, LO, BNH, T th au kh v cng m bc th ang i
vo giai on Bnh tt, tc giai on H hoi. Vn vt l th; tt c u b lut V Thng chi
phi. Chng hn nh ci o bc ang mc, khi mi mua v, v p , mm mi, ng mt, ti
thm Nhng nay bc mc lu ri; mu bc, gu sn, vai rch v vi mc. N ang
tin trnh h hoi! Khng c g c th cn mi c, v bn cht t nhin l nh vy, m thn xc bc
cng ang nh vy. Ngay khi bc mi sinh ra th bc xinh p, ri bc ln ln khe mnh. Gi y bc
ang gi yu v ang thi k bnh hon (Sanh, Tr, Hoi, Dit). Vy bc phi chp nhn iu ,
bc hy thu hiu bn cht ca n, bc phi chp nhn n m sng an lc vi n, d n bt c
giai on no.
By gi thn th ca bc ang bt u suy yu, h hoi theo tui i chng cht. Th bc ng cng
li iu , v l qui lut t nhin ca thn xc. Chn l khng bao gi thay i l: Sinh ra >
Gi ci > Bnh hon > Ri cht i! Khng cch chi lm khc i c. Thi gian vn hnh ca nh
lut chn mi ri y bc !
ng gi ni tip: - Bm thy, nhng con cha mun cht vi, v con v chu ca con cha khn
ln. Nht l cn nhiu cng vic con ang lm d dang cha hon tt, con cn gii quyt cho xong .
- ! Tt c ch l vy, bc chng lm g khc hn khin bc phi lo lng. Cng vic ca th gian, bc
hy mc th gian cho h t gii quyt ly. Bc nn hiu rng: Giu hay ngho, gi hay tr, p hay
xu, ngi hay vt. Bt c ai, bt c vt gi, bt c u cng khng th gi mi tnh trng nguyn thy
nh lc ban u c. Mi ngi, mi vt u phi thay i khc i theo mt nh lut: Sinh, Tr,
Hoi. Dit m khng cch chi sa i c. iu m bc c th lm c l bc t qun chiu, soi
ri v thn xc v tm thc ca bc, bc thy tnh: V ng ca vn vt. khng thy c ci g l
Ti hoc l ca ti, m ch l gi c, tm c m thi (Phm s hu tng, giai th h vng. = Ci g
c hnh c tng, u l gi c, ch khng tht c). Ngay nh nh ca, s nghip, danh vng, v,
chng, con ci ca bc cng ch l: Ca bc trn danh ngha, chng khng thc s thuc v bc.
Chng thuc v t nhin!!! Nh li bc va cu mong, chng nhng khng t c. Thn bc vn au
n nh thng v cch suy ngh sai lm ca bc cn au kh hn nhiu na. V cu mong m khng
c l kh (Cu bt c kh). Bi vy, bc phi nhn mi th ng theo bn cht ca n v ng nu
ko n, ng tic thng n: HY BUNG N RA. Bc hy r sch mi th bn ngoi. Bc hy
Bung ra!. Bc ng bm vu v, chng, con ci, quyn thuc, ti sn, cng danh V nhng th
bc khng th mang theo c, hoc bc khng bung, th n cng phi bung bc m thi. Cho
nn bc Hy Bung Ra!, bi mi th u V Ng: Khng ti v Khng ca ti. Tt c ri s bin
mt; chng cn g. Bc phi nhn bit cho bng c iu ny, v sau khi bit ri th bc hy bung

tt c. ng bn tm v con ci, by gi chng cn tr. Ri mai ny chng cng s gi c y nh bc


ngy hm nay. Khng ai trn th gian ny c th trn thot c nh lut: sinh tru hoi dit... Nu bc
Bung ra c mi th th bc mi thy c chn l. Vy bc ng lo lng v ng m gi bt c
iu g th bc s thanh thn trong mi tnh hung bc !
ng gi hi na: - Bm bch thy, nghe thy dy d qu, nhng lm sao con bung ra cho c?
- Nu bc bung ra khng c th bc s v cng au kh. V khng bung ra cng chng c.
Bi mi th n khng thuc v ca bc, k c chnh xc thn bc na. Lc ny bc hy tp trung tm
tng, cho n c an nhin t ti, cn mi vic c ngi khc lo. Bc hy t nh lng rng:
Chung s (Ti ht vic ri )- T tng ham sng lu s lm bc au kh. Cho d bc mong mun
thit tha ti u cng chng c. Mun s u v thng v lun lun khng c nh Sau khi sinh
ra > N bin hoi > Sau khi sinh ra > N dit i! c Pht cng th, bc v c bn dn thin h cng
u nh th. Vy m bc mun xc thn bc cn mi sao c?
Bc hy nhn vo hi th th bit. N i v ri li i ra, bn cht ca n l vy. Bc chng th ngn
cn s i ra v i v ca n c. Bc th ngh coi: C th no bc th ra m khng th vo c
chng?. Tc l hi th n i vo, ri n li i ra. Khi n ra ri th n li phi i vo. T nhin l
nh vy, khng cch chi lm khc c. Y chang s qu trnh bc sinh ra ri gi nua ri bnh tt ri
cht i! l iu hon ton t nhin v bnh thng
Nu bc khng sinh ra, th ly g by gi bc b au bnh! V ly g mai mt bc cht! Bc c hiu
iu khng ???
- Knh bch thy, con ng c nhng g thy va dy, nhng con vn lo s qu chng!
Thy cm ly nc ung nhp ging, on thy ni thm:
- Bc nn hiu rng: Vn s i l nh vy, khi bc nhn thc c ng n th bc ng do d:
Hy bung ra tt c, hy dp b tt c. D bc khng bung n ra th mi th n cng bt u bung
bc ra . Ny nh! Nh nhng b phn trong c th ca bc n cng ang mun ri xa bc y. V
nhng b phn y n sng thi hn vi bc ri, nn n sp ra i . Bn cht ca n l:
n, th phi ra i. Bi th gian l khng c s bnh thng hay mi mi, d bt c u, bt c thi
no, bt c thnh phn giai cp no; ngi giu c, k ngho kh, ngi ln cng nh tr nh, ngi
c hc cng nh ngi tht hcv.v. Cng khng th c s bnh thng c. Ai ai cng phi xoay
vn theo lut V Thng chi phi. Qun trit c iu , bc s ch cn quyn luyn bt c s
g. Bc hy Bung ra ch khng cn nm gi c na, v c gi cng chng ng. Bc bung ra, th
tm bc s thnh thi; khng bun m cng chng vui, khng khip s v cng chng liu lnh. Lc by
gi lng bc s an n vi tr tu hiu bit: Vn vt khng bao gi c th thng cn mi mi c.
C TNH PHI I THAY CA VN VT, KHNG BAO GI THAY I.
Nu bc c nhiu th, bc s phi b li nhiu th. Nu bc c t th, bc s b li t th; giu c l
giu c, ni danh l ni danh, sng lu l sng lu chng c g khc bit, mi s cng th thi! Vy
bc hy bung n ra, bung cho n khi no tm tr bc an lc! Mi s bc khng cn cm thy kh
au hay sung sng. Mi- th bc khng cn thy l ca bc na; Sung sng v kh au cng u
Hoi, Dit v Mt tiu nh nhau Duy ch c mt th l cn v cn vnh vin l ca bc. l Pht
tnh l vnh cu ca bc m thi.
- Knh bch thy, con ng!!!
- Vy sao! Bc gii thch xem no ?
- Tha thy, ch c nh lut: V Thng l bt bin, l vnh cu, l thng cn. Ngoi ra, tt c cc
Php; mun vn vn s i ny u lun lun bin i khng bao gi ngng. Chng hn nh:
*THN V THNG: Nay khe mnh, mai m au. Nay ang sng, mai cht
*TM V THNG: Nay ang mn thng nhau, mai chuyn sang hn th n on nhau
http://vietnamyoga.org

*TI SN V THNG: Ca ci nay cn, mai ht. Tc l tin nghi vt cht khng th tn ti mi
c Vt th ny bin i cht liu thnh ra vt th khc. S vt khng bao gi c nh c.
Thy ci hoan h, on thy hi:
- ng, bc hiu kh y, nh vy bc s lm g khi bc hiu nh vy?
- Knh bch thy, con s bung ra tt c m khng bm vu vo bt c iu g trn th gian ny. mi
s chy sui nh dng nc. Tnh ca nc lun chy xung ch chng (thy lu ti h), d ch l
t hay ct, hoc rung vn. Bn cht ca nc l nh vy, con cng phi gi tm nh vy. Ti sao?
Bm tha thy, bi nc lun chy mt cch t nhin xung ch thp m khng c cch no cho n
chy mt cch t nhin ln trn cao c. l nh lut ca cn khn v tr m thy va ch dy cho
con.
- Vng! Bc hiu c nh th, tc l bc thp sng ngn uc tr tu ca bc ri y. By gi ch
cn mt iu l bc a vo thc hnh nhng g bc va chng ng l t qu Pht ri .
ng gi ngc nhin tha:
- Knh tha thy, con ng l thnh Pht kh lm ch! u n gin nh thy va ni ?
- Pht c sn ngay trong bc ri. Ngui i thng mang ng Pht tht, i tm kim ng Pht
ngoi, chn xa xi khng sao thy c, cu xin van vi Trong lc ng Pht ngay trong mnh
th li b qun.
- Bch thy, con vn ngu ti xin thy khai th cho con c r rng hn, ch thy ni nh th lm sao
con hiu c.
- C kh g u: Pht Tc Tm. Mi ngi trong chng ta c sn mt ng Pht trong ta ri.
Nhng v u m tm ti, nn tham lam: Sc, Ti, Danh mt cch v m khng hiu rng nhng th
do nhn duyn gi hp tm c. Hp ri tan, sinh ri dit! ngay nh xc thn bc cng tm c . Ri
tr thnh khng c bao lu! Ta h nh bng ph du, nh o nh, nh khi sng Nhng v si
m chy theo nu ko n. Nn thnh chng sinh m thi. By gi bc gic ng v bc bung ra
nhng th m trc y bc bm vu v ng l tht Vy l bc thnh Pht ri. Bi Pht v Chng
sinh ch khc nhau c mt bc:
M L CHNG SINH, GIC NG L PHT
Pht v chng sinh, ch khc nhau c vy. V d: ng b thn sinh ra bc, cho bc n hc ti ni ti
chn; l con ngi tr thc ng hong... Nhng v u m! Bc ham chi, n m vi chng bn, sa
say sa trc tng, hng th th vui vt cht, dn n sa a h hng. Khi y, bc l k ti t xu xa
Nay gp duyn may bc gic ng. Thy c l tht. Bc b con ng h thn mt nt, tr li con
ngi tht ca mnh Vi bng cp v kin thc c sn ca mnh. Bc tn ty lm n, lim chnh, gi
uy tn o c L bc tr thnh ngi cao sang, qu phi Nh vy, mt con ngi ca bc c hai
giai an:
a) Giai on 1: Bc l k xu xa, cho d bc c bng cp l ngi hc thc.
b) Giai on 2: Bc l ngi cao qu. Do bc gic ng c chn l o Php
Tc l trc th bc k k xu xa do u m! Sau bc thnh ngi cao qu do bc gic ng. Ngha l xu
xa hay cao qu ch khc nhau c u m hay gic ng m thi. V Pht hay chng sanh cng ch khc nhau
c th
on thy c bi k :
Chiu nay lng gi thu v
L vng ti t trn tr khp ni
i ngi nh ht sng ri
Lung linh mt thong mt tri chiu tan.
Thn em nh a hoa lan

Ng i yu thch mun vn m say


Nhng ri chng c bao ngy
Cnh hoa tn a i thay hon ton.

http://vietnamyoga.org

HIU I
Chu Dung C Thanh Dng dch

Thng ngy hi h, i ngi ngn ngi, thong chc gi. Chng dm ni hiu ht mi l nhn sinh
nhng ch c hiu i th mi sng thanh thn, sng thoi mi.
Qua mt ngy mt mt ngy
Qua mt ngy vui mt ngy
Vui mt ngy li mt ngy
Hnh phc do mnh to ra. Vui sng l mc tiu cui cng ca i ngi, nim vui n cha trong
nhng s vic vn vt nht trong i sng, mnh phi t tm ly. Hnh phc l cm gic, cm nhn,
iu quan trng l tm trng.
Tin khng phi l tt c nhng khng phi khng l g. ng qu coi trng ng tin, cng khng nn
qu so o, nu hiu ra th s thy n l th ngoi thn, khi ra i chng mang n, khi cht chng mang
i. Nu c ngi cn gip, rng lng m hu bao, l mt nim vui ln. Nu dng tin mua c
sc khe v nim vui th ti sao khng b ra m mua? Nu dng tin m mua c s an nhn t ti th
ng lm ch! Ngi khn bit kim tin bit tiu tin. Lm ch ng tin, ng lm ti t cho n.
Qung i cn li cng ngn th cng phi lm cho n phong ph. Ngi gi phi thay i quan
nim c k i, hy chia tay vi ng s kh hnh, hy lm con chim bay ln. Cn n th n, cn
mc th mc,cn chi th chi, lun lun nng cao cht lng cuc sng, hng th nhng thnh qu
cng ngh cao, mi l ngha sng ca tui gi.
Tin bc l ca con, a v l tm thi, v vang l qu kh, sc khe l ca mnh.
Cha m yu con l v hn; con yu cha m l c hn.
Con m cha m bun lo; cha m m con nhm mt cht hi vi cu l thy ri.
Con tiu tin cha m thoi mi; cha m tiu tin con chng d.
Cha m l nh con; nh con khng phi l nh cha m.
Khc nhau l th, ngi hiu i coi vic lo liu cho con l ngha v, l nim vui, khng mong bo
p.
Ch bo p l t lm kh mnh.
m au trng cy ai? Trng cy con ? Nu m dai dng chng c a con c hiu no bn ging
u (cu bnh sng tin v hiu t). Trng vo bn i ? Ngi ta lo cho bn thn cn cha xong, c
mun n cng khng lm ni.
Trng cy vo ng tin ? Ch cn cch y.
Ci c, ngi ta chng hay ; ci khng c th ngh n to lm, n p lm. Thc ra s sung
sng v hnh phc trong cuc i ty thuc vo s thng thc n ra sao. Ngi hiu i rt qu
trng v bit thng thc nhng g mnh c, v khng ngng pht hin thm ngha ca n, lm cho
cuc sng vui hn, giu ngha hn.
Cn c tm lng rng m, yu cuc sng v thng thc cuc sng, trng ln chng bng ai, trng
xung chng ai bng mnh (t thng bt tc t h hu d), bit th lc no cng vui (tri tc thng
lc).
Tp cho mnh nhiu am m, vui vi chng khng bit mt, t tm nim vui.
Tt bng vi mi ngi, vui v lm vic thin, ly vic gip ngi lm nim vui.
Con ngi ta vn chng phn bit giu ngho sang hn, tn tm v cng vic l coi nh c cng hin,

c th yn lng, khng h thn vi lng tm l c. Hung h ngh ra, ai cng th c, cui cng l
tr v vi t nhin. Thc ra gh cao chng bng tui th cao, tui th cao chng bng nim vui thanh
cao.
Qu na i ngi dnh kh nhiu cho s nghip, cho gia nh, cho con ci, by gi thi gian cn li
chng bao nhiu nn dnh cho mnh, quan tm bn thn, sng th no cho vui th sng, vic no mun
th lm, ai ni sao mc k v mnh u phi sng v thch hay khng thch ca ngi khc, nn sng
tht vi mnh.
Sng trn i khng th no vn s nh , c khim khuyt l l thng tnh i, nu c chm
chm cu ton th s b ci cu ton lm cho kh s. Chng th thn nhin i mt vi hin thc, th
no cng xong.
Tui gi tm khng gi, th l gi m khng gi; Tui khng gi tm gi, th l khng gi m gi.
Nhng x l mt vn th nn nghe gi.
Sng phi nng hot ng nhng ng qu mc. n ung qu thanh m th khng cht b; qu
nhiu tht c th khng hp th c. Qu nhn ri th bun t; qu n o th kh chu. Mi th u
nn va phi.
Ngi ngu gy bnh (ht thuc, say ru, tham n tham ung.)
Ngi dt ch bnh (m au mi i khm cha bnh)
Ngi khn phng bnh , chm sc bn thn, chm sc cuc sng.
Kht mi ung, i mi n, mt mi ngh, thm ng mi ng, m mi khm cha bnh. Tt c u l
mun.
Cht lng cuc sng ca ngi gi cao hay thp ch yu ty thuc vo cch t duy, t duy hng li
l bt c vic g u xt theo yu t c li, dng t duy hng li thit k cuc sng tui gi s lm
cho tui gi y sc sng v s t tin, cuc sng c hng v; t duy hng hi l t duy tiu cc,
sng qua ngy vi tm l bi quan, sng nh vy s chng gi chng cht.
Chi l mt trong nhng nhu cu c bn ca tui gi, hy dng tri tim con tr tm cho mnh mt tr
chi a thch nht, trong khi chi hy th nghim nim vui chin thng, thua khng cay, chi l a. V
tm v sinh l, ngi gi cng cn kch thch v hng phn to ra mt tun hon lnh mnh.
Hon ton khe mnh, l ni thn th khe mnh, tm l khe mnh v o c khe mnh. Tm
l khe mnh l bit chu ng, bit t ch, bit giao thip; o c khe mnh l c tnh thng yu,
sn lng gip ngi, c lng khoan dung, ngi chm lm iu thin s sng lu.
Con ngi l con ngi x hi, khng th sng bit lp, bng tai bt mt, nn ch ng tham gia hot
ng cng ch, hon thin bn thn trong hot ng x hi, th hin gi tr ca mnh, l cuc sng
lnh mnh.
Cuc sng tui gi nn a tng a nguyn, nhiu mu sc, c mt hai bn tt th cha , nn c c mt
nhm bn gi, tnh bn lm p thm cuc sng tui gi, lm cho cuc sng ca bn nhiu hng v,
nhiu mu sc.
Con ngi ta chu ng, ha gii v xua tan ni au u ch c th da vo chnh mnh. Thi gian l v
thy thuc gii nht. Quan trng l khi au bun bn chn cch sng th no.
Ti sao khi v gi ngi ta hay hoi cu (hay nh chuyn xa xa)? n nhng nm cui i, ngi ta
i n cui con ng s nghip, vinh quang xa kia tr thnh my khi xa vi, ng sn
cui, tm linh cn trong lnh, tinh thn cn thng hoa, ngi ta mun tim li nhng tnh cm chn thnh.
V li chn xa, gp li ngi thn, cng nhc li nhng c m thu nh, cng bn hc nh li bao
chuyn vui thi trai tr, c nh vy mi tm li c cm gic ca mt thi y sc sng. Qu trng
v c m mnh trong nhng tnh cm chn thnh l mt nim vui ln ca tui gi
Nu bn c ht sc m vn khng thay i tnh trng khng hi lng th mc k n! cng l mt
http://vietnamyoga.org

s gii thot. Chng vic g c m c, qu ngt vi khng bao gi ngt.


Sinh lo bnh t l quy lut i, khng chng li c. Khi thn cht gi th thanh thn m i. Ct
sao sng ngay thng khng h thn vi lng tm v cui cng t cho mnh mt du chm ht tht
trn./.

Hc lm ngi
i s Tinh Vn c mt ngi t, sau khi tt nghip i hc, lin hc Thc s, ri li hc Tin s.
Sau nhiu nm, cui cng cng hon thnh lun n tin s nn v cng mng vui.
Mt hm ngi ny tr v, tha vi ngi Tinh Vn: "Bch S Ph nay con c hc v Tin s
ri, sau ny con phi hc nhng g na?" Ngi Tinh Vn bo: "Hc lm ngi", hc lm ngi l vic
hc sut i chng th no tt nghip c.
Ngi Tinh Vn cho rng, bt lun l s nng cng thng, ngi tng lp no c hc tp l c tin
b, nay cng chia s vi mi ngi v nhng iu cn phi hc.
1. Th nht "hc nhn li". Con ngi thng khng chu nhn li lm v mnh, tt c mi li lm
u cho ngi khc, cho rng bn thn mnh mi ng, tht ra khng bit nhn li chnh l mt li
lm ln. i tng m mnh nhn li c th l cha m, bn b, mi ngi trong x hi, thm ch nhn
li vi con ci hay l ngi khng tt i vi mnh, nhn li nh vy bn thn chng mt mt g,
ngc li cn th hin c s lng ca bn thn. Hc nhn li l mt iu rt tt, l s tu tp
ln.
2. Th hai "hc nhu ha". Rng ngi ta rt cng, li ngi ta li mm, i ht cuc i rng ngi
ta li rng ht, nhng li th vn cn nguyn, cho nn cn phi hc mm mng, nhu ha th i con
ngi ta mi c th tn ti di lu c, ch cng lm chi cho chu thit thi. Tm nhu ha l mt tin
b ln trong vic tu tp. Ngi ta thng hnh dung nhng ngi c chp, th tm lng ca h, tnh
cch ca h rt lnh, rt cng y nh mt ming st vy. Nu chng ta c th iu ha hi th, iu ha
thn tm, dn dn iu phc tm nh nga hoang, nh vn chuyn cnh ny khin cho n nhu ha
mm mi, th cuc sng mi vui ti hn, mi lu di c.
3. Th ba "hc nhn nhc". Th gian ny nu nhn c mt cht th sng yn bin lng, li mt
bc th bin rng tri cao. Nhn, vn s c tiu tr. Nhn chnh l bit x s, bit ha gii, dng
tr tu v nng lc lm cho chuyn ln ha thnh nh, chuyn nh ha thnh khng. Cc v mun sng,
mun sinh tn, mun sinh mng ny th cn phi bit nhn, c th hiu r nhng ng sai, thin c, tt
xu ca th gian, thm ch chp nhn n.
4. Th t "hc thu hiu". Thiu thu hiu ln nhau s ny sinh nhng th phi, tranh chp, hiu lm.
Mi ngi nn thu hiu thng cm ln nhau, gip ln nhau. Khng thng cm ln nhau lm sao
c th ha bnh c?
5. Th nm "hc bung b". Cuc i nh mt chic va li, lc cn dng th xch ln, khng cn
dng na th t n xung, lc cn t xung li khng t xung, cng nh ko mt ti hnh l nng n
khng t ti cht no c. Nm thng cuc i c hn, nhn li, tn trng, bao dung, mi lm cho ngi
ta chp nhn mnh, bit bung b th mi c th t ti c.
http://vietnamyoga.org

6. Th su "hc cm ng". Nhn thy u im ca ngi khc chng ta nn hoan h, nhn thy iu
khng may ca ngi khc nn cm ng. Cm ng l tm thng yu, tm b tt, tm b ; trong
cuc i my mi nm ca ti, c rt nhiu cu chuyn, nhiu li ni lm ti cm ng, cho nn ti
cng rt n lc tm cch lm cho ngi khc cm ng.
7. Th by "hc sinh tn". sinh tn chng ta phi duy tr bo v thn th khe mnh, thn th khe
mnh khng nhng c li cho bn thn, m cn lm cho gia nh bn b yn tm, cho nn cng l
hnh vi hiu vi ngi thn.
Lin Hi dch

Khi nim v Nghip trong Pht gio


Hoang Phong
Nghip l mt khi nim ch yu trong gio l Pht gio mang nhiu kha cnh tm l v trit hc siu
hnh tht su sc v phc tp, th nhng li thng c hiu mt cch qu my mc v n gin. Bi
vit di y s c gng trnh by khi nim cn bn ny di cc gc nhn bao qut, khoa hc v trit
hc hn.

Vi nt i cng v nghip theo gio l Pht gio


Nghip ting Phn l karma hay karman, ting Pali l kamma, c ngha l mt "hnh
ng", mt "hnh vi". Vn kar (car) trong ch karma c ngha l "hnh ng", "tc
ng", v cng l vn gc lm pht sinh ra ch creare trong ting La-tinh, ch creare
li bin thnh crer khi chuyn sang ting Php v ch create trong ting Anh, tt c
cc ch ny u c ngha l to ra, gy ra... Tm li c th hnh dung karma nh l
mt ng lc thc y tc to mt ci g .
Pht gio Ty phng khng dch ch ny m dng thng ting Phn l karma hay
karman hoc ting Pali l kamma. Ngy nay ch karma tr thnh mt t thng
dng trong cc ngn ng Ty phng v cc t in ph thng u c nu ln v gii
thch t ny. Ni th thy rng ngy nay i vi nn vn ha phng Ty khi
nim v nghip tr nn ph cp.
Th nhng i vi qung i qun chng Ty phng v c th c ng, nghip
i khi c hiu nh mt th nh mnh, mt hnh pht eo st ngi "to ra" n
nh bng vi hnh. Khi nghe ni n nghip h thng lin tng n mt ci g
tht t hi m h phi gnh chu. i vi nhng ngi c i cht kin thc v o
Php th nghip tng trng cho mt kha cnh vn hnh no ca mt quy lut
tng qut gi l quy lut "nguyn nhn - hu qu". y l mt quy lut t nhin, mang
tnh cch ton cu v khng nht thit tng trng cho mt s p t. Ngi tu tp
ng n chng nhng khng s hi quy lut y m cn bit dng n hnh ng
mt cch chn chnh thc hin nhng quyt tm v c vng ca mnh hu mang
li hnh phc cho chnh mnh v ngi khc.
Tuy nhin cch hiu trn y v nghip cng c n gin ha rt nhiu, v tht
ra nghip hm cha nhiu kha cnh phc tp lin quan n nhiu khi nim khc
trong gio l Pht gio. Tht vy i vi Pht gio, khi nim v nghip khng n
thun tng trng cho mt chui tip ni gia nhng nguyn nhn ngu bin mang li
nhng hu qu tt yu m con ngi phi gnh chu mt cch th ng, m cng
http://vietnamyoga.org

khng quan nim nghip l mt th nh mnh an bi mang tnh cch tin nh v


thing ling. Tht vy, nu hiu ng nhng li gio hun ca c Pht th nghip
chnh l mt s cnh gic, mt nim hy vng ln lao, mt cch thc trch nhim i
vi chnh mnh v ngi khc.
Vn ha Ty phng chu nh hng nng n v mt nh trit hc v tn gio lu
i da trn nn tng ch ngha c nhn, tc xem con ngi l duy nht, khc bit
nhau v tch ri khi th gii chung quanh. S hiu bit v nghip ca mt s ngi
Ty phng do i khi cng tr nn n gin v my mc. Tht vy, ta s khng
th no hiu c nghip nu ch bit n gin cn c vo s phn bit gia "ci tt"
v "ci xu", "ci ng" v "ci sai". Cch suy lun nh th qu tht qu n s v th
thin c th hiu c khi nim v nghip mt cch tha ng.
Ci Lgic (hay s hp l) ca nghip thc s khng mang tnh cch trc tip tc
hng theo mt ng thng - hoc tch cc hoc tiu cc - m ng hn y l mt
s tng tc v cng phc tp gia v s hin tng, va vt-cht v phi-vt-cht,
xuyn qua khng gian v thi gian, lin quan n lnh vc ni tm ca mt c th v
c th gii hin thc bn ngoi. Vy nghip thc s l g ?
Trc ht nghip c ngha l mt s ch tm, mt nh (intention), mt tc ng
tm thn mang tnh cch duy cn gi l tc (volition), ting Phn l cetana. Tc
hay s ch tm (cetana) l mt trong su kh nng cn bn ca tm thc gi l tri
thc tm thn (manovijnana), nm tri thc kia l nm tri thc gic cm. Tri thc tm
thn lun lun sinh ng trong tm tr ca mt c th v hm cha kh nng cm
nhn mt vt th hoc mt bin c thuc ngoi cnh, hoc mt hnh nh pht sinh
trong tm thc. Cc i tng va k khi c cm nhn bi tri thc s lm ny sinh
ra xc cm. Xc cm hin l di th dng mt hnh vi tm thn, tc mt s duy
hay tc v y chnh l nghip. Ni cch khc nu s cm nhn ca ng gic v tri
thc khi tip xc vi i tng nhng khng lm pht sinh ra nh, duy hay tc
th s khng to ra nghip, chng hn nh s tiu ha, bi tit, k c cc gic cm v
s nhn thc n thun.
Tm li s ch tm, nh hay tc gi vai tr hng tm thc vo mt i tng
thuc bi cnh bn ngoi hay mt hnh nh trong tm thc, do ngi ta c th nh
ngha nghip l mt s chuyn ng hay mt ng tc. S chuyn ng ca nghip
tc ng lin tc trn dng chy ca tm thc. V th nu khng ch ng c s tc
ng ca dng lu chuyn th mt c th s lin tc to nghip cho chnh mnh.
Thin nh l mt cch lm gim bt i hoc ngng hn dng chuyn ng v hnh
thnh lin tc ca nghip trong tm thc. Trong quyn sch (L'Enseignement du

Bouddha, Seuil, 1961, trang 42) Walpora Rahula c trch dn mt li ging ca c


Pht trong Tng Ch B kinh nh sau :
"Ny cc t kheo, Ta bo rng tc (cetana) y l nghip (kamma). Vi mun
(ch ch trong tm thc) ngi ta hnh ng bng thn xc, bng ngn t v bng
c quan tm thn ca mnh",
(Tng Chi B Kinh, Anguttara-nikaya, III, 415, n bn Colombo, 1929, trang 500).
Thit ngh c th hiu c nghip l g th c l y l mt trong nhng li ging
quan trng ca c Pht. ngha trong cu trn y cho thy r tc l nghip, t
nghip sinh ra hnh ng trn thn xc, bng ngn t hay trong ni tm tc c quan
tm thn. Ch c quan tm thn l dch t ch organe mental trong cu ting Php,
ting Phn l manas, ting Pali l mano, kinh sch gc Hn dch l mt-na thc. Mtna thc l thc th su cn gi l tri thc (consciousness), hoc nu hiu theo hc
phi Duy thc (Yogacara) th y l thc th by (cn gi l nhim tm klistamanas), cc vn lin quan n cc thut ng ny s c trnh by chi tit
trong cc phn bn di.
nh hay tc xy ra trong tng khonh khc mt, tc mang tnh cch nht thi c
ngha l khng lin tc, th nhng khi khonh khc y chm dt th vt hn hay s tn
d vn tip tc lu li trong khonh khc xy ra tip theo sau , y cng l cch gii
thch v tr nh theo quan im ca Pht gio.
Vt hnca tc lu li mt du vt trn dng chy ca tm thc gi l mm mng,
nghip lc, chng t, v.v...(ting Phn vasana), tng trng cho mt xung nng hay
mt sc mnh thc y. Vo mt lc no khi mt s iu kin hay c duyn hi
to ra hon cnh thun li th cc vt hn ca nghip s lm pht sinh ra hu qu
mang cng mt bn cht tch cc hay tiu cc vi cc du vt y. Cu trch dn sau
y trong kinh Di-lan- (Milandapanha, cn gi l Na-tin T kheo kinh) c th
tm lc nhng g va trnh by trn y. Trong kinh ny nh vua Di-lan-
(Milanda, vua x Penjab, th k th II trc Ty lch) c hi t kheo Na-tin
(Nagasena) nh sau :
"Th th nghip n nm u ?". T kheo Na-tin tr li nh sau : "Tha i vng,
khng th bo nghip c "ct gi " mt ni no [c nh] trong ci tri thc
lun lun chuyn ng khng th nm bt c, hoc mt ni no trong thn
xc. Th nhng n li ty thuc vo tm thc v vt cht (thn xc) v s pht hin
vo mt thi im thch nghi. Cng th khng th bo rng cc qu xoi c "ct
gi" mt ni no trong cy xoi, th nhng n li l thuc vo cyhttp://vietnamyoga.org
xoi v hin

ra (m qu) khi ma mng thch nghi", (da theo bn dch ting Php ca Louis
Finot, Les questions de Milanda, Ed. Dharmas, 1983)
Khi mt vt hn c lu li trn dng tri thc ca mt c th, n s lin kt vi v s
cc du vt khc tc nhng nh hay tc khc c sn t trc hoc s pht sinh sau
to ra mt s "kt hp" mang mt "xu hng chung", thc y c th y pht l
trong tng lai nhng tc mang mt xu hng no m c th y khng cng li
c. Tc s xui khin c th y "phm" vo nhng hnh ng mang tnh cch t
pht tc c ngha l thc thi mt cch t ng.
Tm li nghip gm c hai thnh phn v c hai u thuc vo lnh vc tm thn :
thnh phn th nht l nh tc thuc cng mt th loi phi-vt-cht vi tm thc,
thnh phn th hai l mt vt hn ghi khc trn dng tri thc ca mt c th. Vt hn
c th hin hin v chuyn thnh qu bt c lc no, do c th gi n l mm
mng tn lu trong tri thc. Mm mng s tc ng v chi phi s hnh thnh ca
mt c th trong tng lai, tc nh hng n s cu to hnh tng v tm thc ca
c th y.
Cc c tnh chnh yu ca nghip da vo kinh sch
Trn y l vi nt i cng v nghip v di y l phn trnh by cc c tnh
chnh yu cn c theo kinh sch.
I- Bn c tnh cn bn ca nghip (catvari karmasvabhava).
Nghip gm c bn th tnh hay c tnh nh sau :
1- Th tnh quyt nh ca nghip : nghip mang tnh cch quyt nh tc c ngha l
qu lun lun mang cng mt bn cht vi nghip lm pht sinh ra n.
2- S tng trng ca nghip : nghip lun lun sinh ng, trong trng hp nu
nghip khng c tinh khit ha th n s lin tc tng trng cho n khi no gp
c cc iu kin thch nghi khin cho n pht sinh ra qu.
3- Nghip khng thc thi (khng hon tt) : nu khng h c tc , cng khng h c
hnh ng th ng nhin cng s khng c mt hu qu no xy ra.
4- Nghip hon tt : nghip khi hon tt s khng th tan bin i c v nht
nh n s to ra qu vo mt thi im no , tt nhin l tr trng hp nghip y
c ha gii hay tinh khit ha bng s tu tp.

II- Bn sc v cng ca nghip


Ty theo bn cht ca nh v hnh ng, nghip s mang cc sc thi v cng
khc nhau :
- Hnh ng o hnh hay trong trng (kusalakarma) : hu qu mang li s tt lnh
v thun li.
- Hnh ng tiu cc hay en ti (akusalakarma) : hu qu mang li s l kh au.
- Hnh ng trung ha (avyakrtakarma) : hu qu mang li khng hnh phc cng
khng kh au.
Cc c tnh nh thun li hay bt thun li khng nht thit lin h hay tng quan
vi cc nguyn tc o c quy nh bi nn lun l quy c v c on do con
ngi thit t, m ty thuc vo bn cht ch thc ca chnh hnh ng thc thi.
Bn cht c xc nh cn c vo ch ch ca ng c thc y mt ch th
hnh ng vi mc ch to ra s tt lnh hay kh au cho cc chng sinh khc, th
d nh cu gip k khn cng v lng t bi hoc st sinh v hung c.... V th nu
mun xc nh bn cht ch thc ca nghip th phi phn bit tht r rt bn cht
ca nh hay s ch tm l g v bn cht ca hnh ng thc thi l g. Th d :
- nh trong trng v hnh ng trong trng : chng hn nh nh trong trng
pht xut t lng t bi v hnh ng trong trng nhm gip ngi khc trnh khi
kh au.
- nh trong trng nhng hnh ng en ti : nh trong thm tm mang tnh
cch tch cc, th nhng hnh ng pht l bn ngoi l s nghim khc v gin d
nhm mc ch cnh gic v lm thc tnh ngi khc.
- nh en ti nhng hnh ng trong trng : cho mt ngi no mt th g
nguy hi, chng hn nh biu ru cho ngi say sa, hoc gi v hin lnh v d
thng nhm mc ch lng gt hoc thc hin mt ch k no .
- nh en ti v hnh ng en ti : th d mt ngi no b cc xung nng tiu
cc thc y lm iu sai tri i vi ngi khc, chng hn nh nguyn ra hoc gy
thng tch cho ngi khc.
Sau y l bng lit k cc hnh ng to ra nghip trong trng v nghip en ti :
- Nghip trong trng hay thun li : gm c mi hnh vi thiu o c phi trnh
http://vietnamyoga.org

v mi iu o hnh nn lm :
Ba iu thuc thn xc :
1- Khng tc ot s sng - cu c mt sinh linh thot cht.
2- Khng trm cp - b th.
3- Khng phm vo hnh vi tnh dc thiu o hnh - bit gi gn s tit dc.
Bn iu thuc ngn t :
4- Khng ni di - ni li ngay tht.
5- Khng gim pha - ni li hn gn v ha gii.
6- Khng nguyn ra - ni li m i.
7- Khng n ni huyn thuyn v b - thng xuyn tng nim.
Ba iu thuc tm thc :
8- Khng ganh t - hn hoan khi thy ngi khc c hnh phc.
9- Khng c - pht l lng nhn t.
10- Loi b nhng quan im sai lm - chn la nhng quan im ng n.
- Nghip en ti hay bt thun li bt ngun t :
Su th dc vng cn bn, kinh sch gc Hn gi l lc i phin no, gm c : bm
vu, ght b, v minh, t kiu, nghi ng, quan im sai lm.
Hai mi dc vng th yu, gm c : th nghch, on hn, c , ganh t, la lc,
v.v...
Phm vo mi hnh ng thiu o hnh, gm c :
- Ba hnh ng thuc thn xc : st sinh, trm cp, hnh vi tnh dc thiu o hnh.
- Bn hnh ng thuc ngn t : ni di, vu khng, nguyn ra, n ni huyn thin
v b.

- Bn hnh ng thuc tm thn : thm mun, c tm, nui dng nhng quan im
lch lc.
III- Nghip thc y v nghip b khch ng
C hai loi nghip khc nhau :
- Nghip thc y : cn gi l nghip (ting Phn cetanakarma) tc l nghip mang
tch cch ch ng, gi vai tr xui khin v khch ng (volition, intentional action,
karma producing impulses). Nghip thc y l nghip pht sinh t nhng nh
trong tm thc.
- Nghip b khch ng : (ting Phn cetayitvakarma) tc l nghip thc thi do tm
thc thc y, tc do ch xui khin. Nghip b thc y hay b khch ng gm c
thn nghip (kayakarma) , khu nghip (vakkhakarma) v nghip (manaskarma)
pht sinh trong tm thc.
Th d : th ght mt ngi no (nghip thc y) v ly gy nh ngi ny
(thn nghip), hoc chi ra ngi ny (khu nghip), hoc khng chi ra cng
khng nh ngi ny nhng li mu trong tm thc m hi ngi ny ( nghip,
tm nghip), xin ch l trong trng hp ny nghip tr thnh mt hnh vi trong
tm thc v c th xem nh l mt th nghip thc y.
Tm li loi nghip th nht tc nghip thc y (cetanakarma) mang tnh cch ch
ng l loi nghip quan trng hn c v gi vai tr khch ng, thc y lm pht
sinh ra thn nghip, khu nghip v tm nghip ( nghip).
IV- Con ng ca nghip (Karmamarga)
Con ng ca nghip nguyn ngha ting Phn l karmamarga (marga c ngha l
con ng) tng trng cho s tin hnh hay qu trnh din tin ca nghip. Con
ng ca nghip khi c din tin y tc c ngha l hon tt, s gm c bn
giai on hay bn iu kin tt yu nh sau :
1- Cn bn hay c s (vastu) : tc bt buc phi c mt i tng gip cho nghip
hng vo hon tt. Cn bn hay c s l mt chng sinh c gic cm. Th
d nghip st sinh ch c th hnh thnh khi c mt chng sinh b git, nghip do vic
sn bn ch c th xy ra khi no c mt con th b git.
2- T duy (asaya) : tc phi c mt nh hay mun. T duy ( nh, mun) gm
c ba thnh phn :
http://vietnamyoga.org

a) s xc nh hay s nhn dng hng vo mt cn bn hay c s no , (th d :


nhn dng mt con th).
b) s khch ng : tc nh hay mun thc thi mt hnh ng hon ton thc,
(th d : ch tm mun git con th).
c) bn cht ca s khch ng : bn cht ca s khch ng hay s ham mun c th
mang tnh cch tch cc hoc tiu cc, (th d s khch ng mang bn cht tiu cc :
ham mun c n tht con th hoc thm mun c tm da th).
3- Hnh ng (prayoga) : tc l giai on khi nh hay mun c thc thi mt
cch c th, (th d : cm khu sng nhm vo con th v bp c).
4- S hon tt (nisthagamana) : tc mc ch ca nh c thc hin v hon
tt, c ngha l hnh ng mang li hiu qu ph hp vi mun, (th d : con vt b
git).
Khi hi bn yu t hay iu kin trn y th nghip c gi l hon tt.
V- Hu qu ca nghip (karmaphala)
Nu bn giai on trn y xy ra trn vn th con ng ca nghip s mang li ba
loi hu qu theo th t nh sau :
1- Kt qu hon ton chn mui (vipakaphala) : th d trong trng hp tiu cc, hu
qu trn vn do n mang li s l s ti sinh trong mt cnh gii thp, chng hn nh
nghip do s gin d s khin ti sinh trong ci a ngc, nghip do v minh v n
n s khin ti sinh trong ci ng qu hay sc sinh...
2- Kt qu ph hp vi nguyn nhn (nisyandaphala) : hu qu mang cng mt th
loi hay bn cht vi hnh ng, c ngha l hu qu lun lun ph hp vi xu hng
hay xung nng thc y mt c th a thch mt s hnh ng no . Th d nghip
do hnh ng st nhn s thc y mt c th sau khi ti sinh mang bn tnh hung
hng thch vic st sinh, hoc nhn chu hu qu cng mt th loi vi hnh ng m
chnh mnh thc thi trc kia, chng hn nh s b git hay s phi ti sinh, hoc s
phi cht non trong nhiu kip lin tip.
3- Kt qu ph hp vi quyn li (adhipatihala) : l kt qu a y mt c th ti
sinh trong mt mi trng sng ph hp v tng quan vi nghip ca c th y. Th
d mt s nghip tiu cc a n s ti sinh trong mt mi trng bt thun li,
chng hn nh mt ni ngho i, chin tranh, chm tin, hoc trong mt gia nh

ngho kh, bt hnh... C ba loi nghip tng quan vi bn cht ca kt qu nh sau


:
a) Nghip xng ng (punyakarma) : tc nghip tch cc khin ti sinh trong hon
cnh thun li thuc ci dc gii.
b) Nghip khng xng ng (apunyakarma) : tc nghip tiu cc khin ti sinh trong
hon cnh bt thun li thuc ci dc gii.
c) Nghip tnh lng (aninjyakarma) : tc l nghip mang li t s vng lng hay tnh
lng ca tm thc, y l mt th nghip tch cc khin ti sinh trong ci sc gii (ci
hnh tng tinh khit - rupadathu) hoc ci v sc gii (ci v hnh tng hay phivt-cht - arupadathu).
Tuy nhin cng nn hiu l chng sinh trong c ba ci trn y - dc gii, sc gii v
v sc gii - vn cn b tri buc trong vng ti sinh v cc chng sinh y vn cn
vng mc trong v minh c ngha l vn cn nhn din mt ci ti v ng thi
khng nhn thy bn cht ch thc ca mi hin tng.
VI- S tch ly v hon tt ca nghip
Khi mt c th bt u pht l trong tm thc mt s ch hay quyt tm nhm thc
hin mt hnh ng no th y gi l nghip tch ly hay tch t, c ngha l cha
pht hin thnh hnh ng trn thn xc hay bng ngn t. Nghip c gi l hon
tt khi no hnh ng hon ton c thc hin. Cch phn loi nghip nh trn
y cho thy khi va c mt nh, mt quyt tm, c ngha l tc hin hin trong
tm thc, th tc khc nghip bt u hnh thnh. Khi tc chuyn thnh hnh
ng th khi mi tht s to ra khu nghip, thn nghip hay nghip. Trong
trng hp ny nn hiu nghip hay tm nghip l mt "hnh ng" xy ra trong
tm thc, th d nh nguyn ra trong u hoc mu tnh m hi mt ngi m mnh
th ght.
Bn trng hp c th xy ra trong qu trnh din tin t nghip tch ly n nghip
hon tt :
a) Nghip tch ly c hon tt : th d ta c st sinh v em nh y ra thc
hin (git c mt con th chng hn).
b ) Nghip c tch ly th nhng khng hon tt : th d ta c st sinh th
nhng li khng git con vt.
http://vietnamyoga.org

c) Nghip khng tch ly th nhng c hon tt : thi d ta khng c nh st sinh


th nhng li v phm vo hnh ng .
d ) Nghip khng tch ly cng khng hon tt : th d ta khng c st sinh th
nhng li v tnh phm vo hnh ng , tuy nhin ta bit hi hn ngay v tc thi
s dng bn sc mnh (hi hn, khng ti phm, o c, tu tp) tinh khit ha
hnh ng .
VII- Sc mnh ca nghip
Sc mnh hay cng lc tc ng ca nghip ty thuc vo cc yu t sau y :
a) Thi gian : nghip tim tng hay cht cha cng lu cng tr nn mnh m hn, c
ngha l khong cch gia thi im khi nghip c ghi khc v thi im khi qu
pht sinh l mt yu t khin gia tng thm cng lc ca nghip.
b ) Con ng ca nghip : sc tc ng ca nghip cng mnh nu qu trnh din
tin ca nghip tc l con ng ca nghip c tin hnh trn vn (gm c : cn
bn - t duy - hnh ng - s hon tt).
c) i tng ca nghip : nu i tng ca hnh ng to nghip tiu cc l mt
thnh nhn, mt ngi o c, mt ngi thn thuc (chng hn nh cha m), mt
v b-tt hoc mt chng sinh ang lm vo hon cnh khn cng v tuyt vng (to
ra dp cho ta li dng) th sc tc ng ca nghip cng tr nn mnh lit hn.
d) Tnh cch thng xuyn : nu lin tip thc thi mt hnh ng cng mt th loi v
mang cng mt mc ch th s ti din s khin cho nghip lc ca tng hnh
ng gia tng mnh m hn.
e ) Cng ca nh : nghip lc c sc tc ng khc nhau gia s bc bi
thong qua v lng hn th su m, gia s thng hi nht thi v lng t bi lu
bn.
f) Nghip i khng hay i nghch : mt nghip mang bn cht i khng hay i
nghch vi mt nghip khc s c kh nng lm gim bt, chn ng hoc ha gii
c nghip y, (th d : tuy tham lam th nhng thng xuyn tham gia vo cc cng
tc t thin, hoc bit sm hi).
VIII- S tinh khit ho ca nghip
Theo Pht gio i tha khi mt nghip c tnh hay c tc duy d c ghi

khc trn dng tip ni lin tc ca tri thc, vn c th tinh khit ha hay ha gii
c n. V th nu tinh khit ha cng sm th cng d dng hn, v lc nghip
cha pht trin qu mnh v cha n qu su vo dng tip ni ca tri thc, tc c
ngha l lc m c th to nghip cn nh c hnh ng ca mnh v thc c
tc ng ca n tinh khit ha n. S tinh khit ha cn n s phi hp ca bn
sc mnh nh sau :
a) Sc mnh ca s hi hn.
b) Sc mnh ca lng quyt tm khng ti phm.
c) Sc mnh do s gi gn o c.
d) Sc mnh do s tu tp : chng hn nh sm hi trc ch Pht, pht ng s gic
ng, tng nim man-tra, tinh khit ha bng php tu tp Kim cng Tt a
(Vajrasattava),....
Ngc li cc nghip tch cc v cc phm hnh tch ly t trc cng c th b cc
nghip tiu cc xy ra sau lm cho tiu tan. Kinh sch thng cnh gic ngi tu
tp nh sau : "mt pht giy nng gin cng c th lm tiu tan nghip lnh tch ly
t mun ngn kip". Ngoi ra cng cn ghi nh l khi c duyn hi gip cho
nghip tr thnh chn mui th khi s khng cn phng cch no c th ho gii
c n v s pht hin ca qu tr thnh mt iu tt yu.
IX- Bn cht tm thn ca nghip :
Nghip lun lun mang tnh cch tm thn. Nhng g khng mang tnh cch duy hay
ch tm th khng to ra nghip k c nhng cm nhn trn thn xc (gic cm) v s
nhn thc n thun (khng km theo s din t) trong tm thc. Xin trch dn cu
sau y trong quyn sch ca Walpola Rahula ( L'Enseignement du Bouddha, op. cit.,
trang 42) :
"Cc gic cm v nhn thc khng phi l nhng hnh ng duy . Chng khng
gy tc ng lm pht sinh ra nghip. Ch c nhng hnh ng ch mi to ra
nghip, chng hn nh : s ch tm (manasikara), s tin tng (saddha), s tp
trung (samadhi), tr tu (panna), ngh lc (viriya), s thm kht (raga), s gh tm
hay hn th (patigha), v minh (avijja), s kiu cng (mana), ngh v ci ti
(sakkaya-ditthi), v.v..."
Cu trn y cho thy ch c s ch trong tm thc mi lu li mt vt hn trn
dng chy ca tri thc, tt c nhng g xy ra thuc ngoi cnh k c cchttp://vietnamyoga.org
gic cm trn

thn xc v s nhn thc tm thn (khng i km vi s din t) cng khng to ra


nghip lc. Xin tr li th d v ngi i sn, ngi ny nng sng nhm vo con th
v bp c, v y l mt s ch tm chuyn thnh hnh ng. Vy nhng g s xy ra
sau ?
Trng hp con th b trng n v dy cht, ngi sn bn thch th v vui mng.
S thch th v vui mng (tht ra ch l nhng phn ng mang bn cht v minh) l
nhng g trc tip to ra nghip v li mt vt hn trong dng tri thc ca ngi
sn bn. S au n ca con th dy cht, vt thng phun mu... thuc vo bi cnh
bn ngoi nn khng trc tip to ra nghip, s vui thch (mang bn cht tiu cc)
trong tm thc ca ngi sn bn mi li vt hn trong tm thc ca ngi y.
Trng hp con th b thng, qu mt chn v chy thot. Ngi sn bn tic r,
ui theo v hy vng tm ra n v bn c n. Tic r v hy vng to ra nghip, con
th b thng khng to ra nghip m ch gin tip lm i tng (c s hay cn bn)
cho s to nghip ca ngi sn bn. Tuy rng ci cht ca mt con vt khng li
vt hn trong tm thc ca ngi sn bn, th nhng li trc tip to ra tc ng i
vi mi sinh. S tc ng (d v ngha i na) cng s nh hng n s bin i
ca mi trng v ton th s sng trong c ngi i sn. Hu qu ca hnh ng
st sinh s d nhn thy hn nu y khng phi l mt con vt b bn m l mt con
ngi b git. Ci cht y s gy ra hn th v au thng..., au thng v hn th s
nhn ln v ta rng.
Nu y khng phi mt con ngi b git m l mt cuc chin xy ra, th kh au v
on hn s khi khc trn dng tri thc ca hng triu ngi chin bi, "hn hoan" v
"hnh phc", biu hin ca v minh s trn ngp dng tri thc ca hng triu ngi
chin thng. Nghip l nh th, khi u ch l mt ch (cetana) trong tm thc ca
mi c th, hu qu l th gii ta-b.
Xin nu ln mt th d i nghich, chng hn nh mt ngi ngi thin vn nhn bit
cc gic cm pht sinh trn thn xc, cc chc nng nhn thc vn sinh hot trong tm
thc, th nhng khng c s din t (xc cm) hay ch (cetana) no xy ra, s to
nghip do cng khng c. Th nhng nu tr tu (s tp trung) vt hin hin d
thuc vo mt cp bc no th y l mt nhn t to nghip, nhng li l mt th
nghip mang li s gii thot.
Cng nghip v s hi hng
Ngoi cc c tnh ca nghip c lit k trn y, c l cng cn nu ln hai khi
nim t nhiu lin quan n cc c tnh ca nghip, y l cng nghip v s hi

hng.
Vy cng nghip l g ? Tht ra khi nim v cng nghip khng thy bn n (?)
trong cc kinh sch v cc tp lun gii xa, hoc cng c th khng hay cha tm
thy (?) v con s kinh sch qu ln. Hn na cng khng thy cc hc gi Pht gio
ngy nay nht l cc hc gi Ty phng cp n vn ny mt cch rng ri. Do
c th hiu nghip nht thit mang tnh cch c th nhiu hn.
Thng thng ngi ta "hnh dung" hay "suy ra" cng nghip khi nhn vo cc hu
qu xy ra ging nhau, chung cho nhiu ngi k c mt dn tc. D cho mt tp th
thc thi hay biu l mt hnh ng chung no , th d nh sinh sng bng mt
ngh ging nhau, nhiu ngi phn khng mt o lut hay mt th ch chnh tr, thc
thi mt mc ch hay l tng chung, hoc x theo mt phong tro hay mt gio
phi no ..., th tc ng gy ra t nhng hnh ng y rt c th l khng ging
nhau trong tm thc ca mi c th, bi v cc hnh ng cn kt hp v tng tc
vi cc xu hng, xung nng v quyn li c nhn pht sinh t nhng nghip khc c
sn trong mi c th.
Hy ly mt th d c th, khi nhn vo mt ti nn phi c xy ra chng hn, ngi ta
c th ngh rng y l do ni cng nghip ca hnh khch v c phi hnh on
n lc chn mui v hu qu tt yu xy ra chung cho mi ngi. Th nhng hnh
khch th thuc mi la tui, mang nhiu quc tch khc nhau, tha hng nhng nn
vn ha, gio dc v tnh ngng khc nhau, mang nhng c tnh khc nhau, mt
cch tm tt l tha hng nhng nghip rt khc bit nhau. Ti nn phi c ch l mt
bin c (c duyn) phi hp vi nghip chn mui ca tng ngi to ra mt th
qu trng hp cho tt c.
Khi nim th hai lin h t nhiu vi nghip c th cng cn nu ln, y l s hi
hng nghip lnh hay cng c m mnh thc hin c hng vo ngi khc.
Hi hng l mt php tu tp c th ca Pht gio i tha, th nhng ngy nay
ngi ta thy Pht gio Nguyn thy (Therevada) i khi cng thc thi php tu tp
ny, nht l ti Thi lan v Min in. Vy hi hng c mang li hiu qu hay khng,
c lm thay i c nghip ca mt c th khc hay khng ?
Trc ht s hi hng s mang li cho ngi tu tp nhng xc cm su xa v mt sc
mnh v bin v y l biu hin ca lng t bi, iu kin duy nht l phi quyt tm,
thnh tht v ngi tu tp thc hin c nhng hnh ng hay pht l c
nhng t duy su xa mang li nhng iu xng ng, c ngha l tng to c
nhng nghip lnh. i vi i tng ca s hi hng tc l ngi khc, th h c
tip nhn c nhng iu o hnh m ngi tu tp hi hng cho hhttp://vietnamyoga.org
hay khng ?

i vi Pht gio Ty tng th cu tr li rt dt khot l c. Nu nhn vo quy lut


tng lin, tng kt ca mi hin tng, k c nhng hin tng phi-vt-cht trc
tip lin quan n s vn hnh ca tm thc th cng c th hiu rng hnh ng hi
hng nht nh phi mang li mt tc ng no . Tuy rng ting v tay ca mt
bn tay khng gy ra ting vang, th nhng nu y l mt bn tay nga ra b th
hoc l mt bn tay a ra pha trc che ch cho mt chng sinh gp cnh khn
cng khng phng t v, th bit u ting v ca mt bn tay cng c th vang ra
tm phng tri mi phng Pht.
Trn phng din hon ton duy l thit ngh cng c th suy ra hiu qu ca s hi
hng. Nghip khng tng trng cho mt nh mnh tuyt i m lun lun tng
tc v bin ng di s chi phi ca quy lut tng lin. V th trn nguyn tc mt
s tc ng h tng gia nghip ca ch th hi hng v nghip ca i tng hi
hng cng c th xy ra c, tt nhin l vi iu kin cc nghip y phi gp c
c duyn thch nghi tng tc vi nhau.
Ngoi ra cng c mt chi tit cn c nu ln, theo kinh sch v s tin tng th sau
khi cht mt c th s phi ti sinh trong vng 49 ngy. Vy th d ta hi hng
nghip lnh cho cha m mnh cht t lu th vic g s xy ra ? D cho cha m
ti sinh v mang hnh tng khc di th dng ca nhng th loi chng sinh
khc, th ta c hi hng cho cc chng sinh y nh chnh cha m mnh. l mt
cch m rng lng t bi i vi tt c chng sinh trong su ci lun hi. Trong su ci
y, mi chng sinh u c th l cha hay m ca ta mt lc no trong qu kh.
Qu trnh tin ha ca khi nim v nghip
Trn y l phn tm lc cc c tnh cn bn ca nghip mang tnh cch "thc
dng" gip vo vic tu tp, do chng ta c th cng cn m rng thm tm nhn
tm hiu su xa hn v khi nim ny trong Pht gio. Tht vy trn dng tin ha
sinh hc nu t tin con ngi c hnh thnh cch nay vi triu nm ti pha ng
lc a Phi chu v sau lan trn khp a cu, th thung lng sng Hng li chnh l
ni m tn gio v cc tro lu tm linh cng nh trit hc lu i nht ca nhn loi
c hun c v pht sinh.
nim phi thai v nghip hay karma tht ra pht sinh trc Pht gio rt lu trong
thung lng sng Hng qua kinh V- (khong gia th k XVIII v XVI trc Ty
lch), kinh Rig-Veda (khong gia th k XVIII v IX trc Ty lch), kinh Bramana
(khong gia th k th X v VIII trc Ty Lch), v sau l cc kinh Upanisad tc
cc kinh V- "ci tin" (khong gia th k th VII v th VI trc Ty lch).

Ch karma cp trong cc kinh sch va k ch n gin c ngha l mt hnh ng


hin sinh hay mt hnh thc l bi nhm mc ch cu xin cho cuc sng ca mi
ngi c ci thin hn v x hi c trt t hn. Ni cch khc karma trong cc
kinh sch ny khng mang mt ngha lun l hay trit hc no c, nu khng th y
ch l bn phn ca tp th con ngi trong x hi v ca cc v B-la-mn, tc l cc
v gio s hng dn v i din cho cc tp th , v ch c cc v ny mi nm vng
c cc nghi thc cng bi ng ra lm ch t cc l hin sinh.
Sut hn mi th k ton th thung lng sng Hng chu nh hng ca cc tn
ngng tm gi chung l o B-la-mn trn y, ch tr ra mt lnh th rng ln v
kh bit lp l x Ma-kit- (Magadha), ngy nay l tiu bang Bihar ca n . Tuy
lt trong bi cnh th nhng x Ma-kit- hu nh khng h chu nh hng
nng n ca cc tn gio trn y. Ti lnh th ny vo khong th k th VI v V
trc Ty lch c ba tn gio v thn c hnh thnh l Pht gio, o Ja-in (Janism)
v o Ajivika v c ba u ch trng khi nim karma, tuy th ngha ca ch ny
th li hon ton khc bit nhau gia ba tn gio. Trong s cc tn gio ny ch c
Pht gio tr thnh mt tn gio ln pht trin ra khi bin gii thung lng sng Hng
v ngy nay ang bnh trng trn th gii. Trong khi o Ja-in ch cn khong 12
triu tn trn ton th nc n v o Ajivika th mai mt.
o Ja-in tin rng bt c hnh ng no cng tr thnh mt nguyn nhn v bt c
nguyn nhn no cng u a n ti sinh v kh au, khng c mt ngoi l no
c. V th o Ja-in ch trng phi chn ng tt c mi hnh ng pht sinh t thn
xc, ngn t v tm thc, y l cch duy nht ngn chn khng cho nguyn nhn
pht sinh, v nu khng to ra nguyn nhn th hu qu l s ti sinh v kh au cng
s khng pht sinh. Do tu tp i vi o Ja-in l phi gi cho thn xc bt ng,
chng hn nh ng bng mt chn, hai tay chp vo nhau v a thng ln tri, tuyt
i phi gi yn lng th bt ng cho n khi kit lc. Php tu tp gi cho thn
xc bt ng s khng to ra nghip mi, th nhng cc nguyn nhn c t trc
th vn cn, do phi hnh xc tinh khit ha cc du vt tn d ca nghip
trong qu kh. y l nguyn tc cn bn ca php tu tp ca o Ja-in hu gip mt
c th t gii thot khi chu k ca s hin hu.
Ngc li vi o Ja-in, o Ajivika ch trng khng c mt phng cch no trnh
khi s ti sinh v y l mt hin tng t nhin, tt yu, mang tnh cch "my mc",
c ngha l mt s chuyn vn t nhin v tt yu ca s sng. D gi gn o c hay
thc thi nhng iu km phm hnh th cng u v ch nh nhau v nhng hnh
ng khng gy ra mt tc ng no i vi chu k ti sinh ca mt c th. o
Ajivika ch trng nh mnh (niyati) mang tnh cch tuyt i, y l mt ng lc
http://vietnamyoga.org

vn hnh mang tnh cch "c hc" v chc nng ca n l thc y s ti sinh hay
lun hi ca mt th dng sinh ng gi l linh hn (ting Phn jiva - the lifepinciple) thuc "s sng" tm b ny. Linh hn ( jiva) ca mt c th l thuc vo s
phn (niyati - destiny) ca c th y, do khng th thay i hay ci thin c. Tuy
th o Ajivika cng cho rng dng lun hi khng mang tnh cch bt tn m ch ko
di 84 000 kip sng, trn dng lun hi mt c th s c t ng tinh khit ha
dn dn trong tng kip mt cho n lc t c s gii thot vo kip cui cng. S
tin ha (parinama) t nhin v tun t t s hin hu ny sang s hin hu khc
tng trng cho mt qu trnh tinh khit ha nhm "ty sch" karma, bi v nghip b
mt yu t "vt l" mang "mu sc" (lesya) lm cho nhim. V l do nhim bi
"mu sc" cho nn c tt c nm th loi c th (chng sinh), mi loi c th mang
mt mu sc khc nhau : en, xanh, , vng v trng, tng quan vi nm cp bc
tinh khit ha : t ci a ngc ti tm cho n ci trong sng ca th dng gii thot.
Cc gi tr o c ch n gin l cc "du hiu" bn ngoi chng t cp bc tin ha
ca mt c th trn dng ti sinh, nhng tuyt nhin khng tham gia hay lin h g n
qu trnh tin ha qua cc kip sng. Quan im cho rng hnh ng khng mang li
mt hiu qu no v nh mnh mang tnh cch tuyt i ca o Ajivika hon ton
khc bit v i nghch vi gio l Pht gio v c vi o Ja-in.
Th nhng c hai tn gio Ajivika v Ja-in u ch trng cc php tu tp kh ging
nhau y l cch sng kh hnh v hnh xc. Kh hnh i vi o Ja-in nhm vo
mc ch ty sch nghip trong qu kh, i vi o Ajivika l cch chng t giai
on thuc cc kip sng cui cng m ngi tu tp sp t c, tc l thi im sp
c gii thot khi chui di ca sinh t. Cch sng trn trung v kht thc ca o
Ajivika l chng t ngi tu tp khng cn mng g na n cc gi tr x hi ca
cuc sng th tc.im tng ng th hai l c hai tn gio Ja-in v Ajivika u ch
trng s hin hu ca mt ci ng (atman) hay linh hn (jiva). Ci ng hay linh hn
l mt thc th hay mt cht liu (dravya) c tht, mang tnh cch trng tn v sng
sut, gip bo ton mt c th xuyn qua nhng th thch ca s bin i l ci cht.
Tuy khng thuc thnh phn ca th xc th nhng ci ng hay linh hn c kh nng
duy tr s sng cho thn xc. Cng xin nhc thm l i vi hai tn ngng trn y
ci ng hay linh hn mang tnh cch c nhn tuyt i, khc vi quan im ca n
gio xut hin sau ny, v n gio tin rng ci ng hay linh hn (atman) ca mt c
th ch l mt phn nh hay mt n v ca mt th dng linh hn "tp th" rng ln
mang tnh cch v tr (paratman). Trn y l phn trnh by s lc v nghip theo
quan im ca o Ja-in v o Ajivika, hai tn ngng ny hnh thnh gn nh ng
thi vi nhau v tng "cnh tranh" vi Pht gio trong lnh th Ma-kit-. Sau
y l quan im ca Pht gio v nghip.

Khi nim v nghip trong Pht gio khc hn vi quan im ca hai tn ngng trn
y. c Pht nu ln khi nim v nghip trong khun kh ca mt nguyn tc ton
cu, y l quy lut tng lin v tng to, chi phi tt c mi hin tng trong v
tr (pratityasamutpada). Kinh sch gc Hn gi quy lut ny l l duyn khi, ngn
ng Ty phng th gi l interdependence hay coproduction conditionne, hay
conditioned co-production (cng c hc gi ngh nn dch l coproduction
conditionnelle - conditioning co-production th ng hn, th nhng cch dch trc
y tr thnh quen thuc trong kinh sch Ty phng) . Li ging ni ting sau
y ca c Pht tm lc tht minh bch quy lut :
"Imasmim sati, idam hoti [bhavati];
imassuppd, idam uppajjati.
Imasmim asati, idam na hoti;
imass nirodha, idam nirujjhati."
"Ci ny c, ci kia hnh thnh;
Ci ny hin hin, ci kia sinh ra.
Ci ny khng c, ci kia khng hin hin;
Ci ny nh ch (bin mt), ci kia khng sinh ra."
(Trung B kinh, Majjhima-nikaya, III, trang 63)
Cu trn y l mt trong nhng cu n gin nht v ng thi cng thm su nht
trong s cc li ging hun ca c Pht, tuy ht sc n gin nhng cu y gii
thch trn vn bn cht ca v tr ny. Cc nh khoa hc v cc trit gia Ty phng
u v cng khm phc ngha su xa hm cha trong cu ni tht n s trn y.
Tht vy quy lut tng lin v tng kt cho thy tt c mi hin tng u mang
tnh cch cu hp, lin kt v l thuc vo nhau hin hu v bin ng, d y l
nhng hin tng thuc lnh vc vt-cht hay phi-vt-cht, thuc s sng hay ch l
vt cht n thun. Trong bi cnh chung ca quy lut tng lin mang tnh cch v
tr , karma hay nghip ch l mt kha cnh c th, mt trng hp c bit lin
quan mt thit n s sng ca chng sinh (sattva) hm cha mt th dng hay mt
cp bc tm thc no , y l cc chng sinh c gic cm thuc vo su ci lun
hi (lc o). Kinh sch gc Hn gi y l cc chng sinh hu tnh, mc du ch
http://vietnamyoga.org

hu tnh khng c chnh xc lm v d gy ra hiu lm. Vy mt cch c th phi


hiu nghip nh th no ?
Nghip l g ?
Xin nhc li nghip l mt hnh ng th nhng phi hiu rng y khng phi l
mt hnh ng bng c ch c th quan st c hay l mt li ni c th nghe thy
c, m ng hn l mt tc ng hay mt xc cm xy ra trong tm thc. Mt s
kinh sch phn chia nghip thnh ba loi l thn nghip, khu nghip v nghip, tuy
nhin cch phn loi ny cn phi c gii thch thm v d gy ra hiu lm. Nghip
trc ht l mt tc (cetana) tc l mt s ch tm, mt nh, mt mun trong
tm thc, sau t nghip tc mi sinh ra hnh ng (trn thn xc), ngn t v
tm (thuc c quan tm thn, th d : mu , d tnh... pht sinh trong tm thc).
Tm li ch c hnh ng trn thn xc v ngn t l nhng biu hin ca nghip
"quan st" c v thuc vo th gii bn ngoi. V th cc thut ng nh tc
(cetana), nghip (cetanakarma) hay tm nghip (manakarma) u ch nh nghip
thuc lnh vc tm thn v mang ngha kh gn nhau. Bn cht tm thn ca nghip
rt quan trng v s gip tm hiu s chng v vn hnh ca n trong tm thc.
Di y xin trch dn bn cu song hnh u tin trong kinh Php C cho thy vai
tr tin khi v ch ng ca tm tc l nghip hay tm nghip :
"Mi hin tng u do tm m ra,
Tt c u sinh ra t tm .
Mt ngi n ni v hnh ng vi tm xu,
Kh au s ln theo ngi y nh bnh xe ln theo bc chn ca con vt ko xe.
Mi hin tng u do tm m ra,
Tt c u sinh ra t tm .
Mt ngi n ni v hnh ng vi tm tinh khit (tt),
Hnh phc s ln theo ngi y nh bnh xe ln theo bc chn ca con vt ko
xe".
Tm (tri thc) va l ni pht sinh ra nghip cng va l trung tm pht tn ca
nghip. Ngn t v hnh ng trn thn xc ch l nhng cch pht l hay nhng
phng tin biu l ca tm . Kinh A-t-t-ma (Abhidharma - Lun tng) phn loi

nghip rt minh bch : " nghip" l loi nghip khi ng (thc y) mang tnh cch
ch ng, "khu nghip" v "thn nghip" l cc nghip b thc y tc b xui khin
bi tm , cc nghip ny mang tnh cch l thuc v "th ng". Tc (cetana) ,
nghip (cetanakarma) v tm nghip (manakarma) u mang bn cht ch ng, v
th s phn bit ba "th dng" tm thn ny tr nn kh t nh, tuy nhin vi mc ch
n gin ha chng ta c th tm xem s khc bit y thuc vo lnh vc thut ng.
Tm li nghip l mt hnh vi kch ng ca tm thc hng vo cc phm tnh hay
cc khuyt im ca mt i tng no .
Thit ngh cng cn nhc li l tm hay hnh vi tm thn hon ton khng l thuc
vo ch hay mt sc mnh bn ngoi mang tnh cch thing ling m y ch l mt
hin tng tm thn l thuc vo nhng kinh nghim qu kh v nhng xu hng
hay thi quen ca mt c th, tng trng cho mt phn ng mang tnh cch o hnh
hay km o hnh. Tm li tc hay tm (volition) l mt phn ng ca mt c th
khi tip xc vi mt i tng v i tng ny khi ng li nhng kinh nghim
cm nhn m c th y c t trc trong qu kh i vi mt i tng cng loi.
Trong bt c trng hp no, tm hay hnh vi tm thn tc l tc hay nghip lun
lun kt ni vi s cm nhn v ci ti hay ci ng ng pha sau mi ngh v hnh
ng. Ni cch khc nghip c nh ngha nh mt hnh vi mang nng hu ca
mt ci ng lm ch th cho hnh vi y. Di mt gc nhn no nghip c th
xem l mt phng cch gin tip biu l ci ti v xc nh s hin hu vng chc
ca n. S cm nhn ci ti y l biu hin ca v minh v v minh th li l ng lc
tt yu a n s ti sinh.
S to nghip
Phn trnh by trn y cho thy tc ng v s vn hnh ca nghip nh th no, vy
chng ta th tm hiu thm xem c s no hay chc nng no lm pht sinh ra cc
tc ng to nghip trn y ? tr li cho cu hi ny cn phi nh n khi nim
v ng un (panca skandha) tc l nm th cu hp to ra c th con ngi. Trong
s ng un th un th t gi l hnh (samskara) l un gi chc nng tng kt v
din t cc gic cm. Ch samskara gm c hai vn : vn th nht l sam c ngha l
s kt hp (ting Hy lp l Syn- , ting La tinh l Cum- , ting Php v Anh l Con- ),
vn th hai l kra v cng l vn to ra ch karma. Do cc ngn ng Ty phng
dch ch samskara l formation karmique, formation volitionnelle, facteurs de
composition, forces concrtisantes du karma, mental formation impulses, v.v. .., mt
cch vn tt cc cm t y c ngha l s to nghip. Mn php di dng nh trn y
v ch hnh trong kinh sch ting Vit khng din t c y ngha ca ch
http://vietnamyoga.org

samskara. Vy samskara hay s to nghip tht s l g ?


Samskara hay un th t gm c 49 yu t tm thn, chng hn nh : ham mun,
ganh t, hiu bit, bm vu, gin d, sao lng, n, hi hn, l lun, v.v. v v. v.
Tp A-t-t-ma tp lun (Abhidharma-samuccaya) ca V Trc (Asanga) c lit k
y cc yu t ny. Ring Pht gio Ty tng th a ra mt danh sch gm n 51
yu t. y l cc yu t hay nhn t tm thn ni kt tri thc (consciousness) vi i
tng m n cm nhn c, ni cch khc y l s din t ca tri thc khi tip
xc vi mt i tng no . S din t ny to ra mt xu hng hay xung nng
thc y di hnh thc mt tc (volition) pht sinh trong tm thc. Tc y lin
quan n cc thi quen v phn ng c sn trong "tim thc" ca mt c th nhm
khch ng hay xui khin c th y thc thi mt hnh ng no mang tch cch tch
cc, tiu cc hay trung ha. Nng lc thc y hay khch ng trn y lin h mt
thit vi nghip trong qu kh, ng thi cng nht thit ph hp vi tc ca c th
y. Nng lc thc y a n tc v hnh ng u thuc vo mt th loi chung
tc c cng mt bn cht nh nhau : hoc tch cc, tiu cc hay trung ha.
c th ha cch trnh by bao qut v tru tng trn y xin n c mt mt th
d nh sau. Ngi ta thng ni n mt hin tng si m hay am m gi l "ting
st i tnh" xy ra mt cch t ngt i vi mt c th hay chung cho hai c th, hoc
khc phi hoc ng tnh khi h gp nhau. Tc ng gy ra ting st "i tnh" thuc
vo chc nng din t ca samskara, tc cu hp th t trong ng un. Ting st y
l xung nng ca nghip lc ghi khc trn dng tri thc ca c th y ph hp vi i
tng l mt c th khc. Nu mt c th no b "ging cho mt c" th y l qu
do nghip t trc chn mui v gp c c duyn. C st c th b "tt ngi" v
trong trng hp ny c th c th b kh s, au bun, nh nhung... nm na l "tht
tnh", hoc c th c "tho mn" trong nht thi sau th sinh con ci, hnh
phc "lu bn", hoc cng c th pha sau ting st l kh au, l nhng trn ci
v, k c nhng xung khc nng n... Nghip c th "rt ln" v "lan rng", th nhng
khi khi s th ch l "mt tia chp" tc l mt tc (cetana) pht sinh t mt vt hn
trong tm thc (nghip) khi n b mt i tng bn ngoi (c duyn) "chm ngi".
Tm li nhng g va trnh by trn y cho thy nghip mang hai sc thi khc bit
nhau v c th xem l i nghch vi nhau na : nghip va l mt hnh vi l thuc,
tc phi gnh chu s chi phi ca tc (cetana), va tng trng cho mt hnh ng
tm thn mang tnh cch ch ng (samskara), tc l hnh ng bm vu - tiu cc
hay tch cc - hng vo i tng cm nhn xuyn qua cc xung nng pht sinh t
cc hnh vi trong qu kh.

Trong mt bi vit ca Philippe Cornu (Une petite histoire du Karman en Inde, Les
Cahiers bouddhiques N6, Universit Bouddhique Europenne, 2011, trang 46), nh
hc gi Pht gio li lc ny gii thch rt r hai c tnh trn y ca nghip bng
cch dng cc ch b tri buc hay b quy nh (conditionn - conditioned) gii
thch tnh cch l thuc ca tc , v ch quy nh hay to iu kin (conditionnant conditioning) gii thch tnh cch ch ng ca nghip. Tm li nghip th hin
di hai th dng khc bit nhau : th dng th nht l mt tc (cetana) mang tnh
cch l thuc (conditioned) pht sinh t nhng thi quen v xu hng do nghip
trong qu kh khi ng, th dng th hai l mt tc ng (samskara) hm cha kh
nng to dng, thit k hay thc hin mt ci g (conditioning).
c Pht cng gii thch rt tng tn s khc bit gia hnh ng tin khi gi vai
tr nguyn nhn thc y (ch ng) v s pht hin sau ca hu qu (phala) khi
nguyn nhn tr thnh "chn mui" (th ng). Hu qu c th xy ra trong tc
khc hoc hon li trong mt thi gian lu di hn, d sao th s chn mui khng
phi l mt phn thng cng khng phi l mt th hnh pht mang tnh cch thing
ling. Th dng "chn mui" y ch l giai on cui cng (qu) ca mt qu trnh
din tin t nhin ca mt nng lc tn d pht sinh t mt hnh ng trc
(nhn).
Sau y l mt on ngn trch dn t mt bi vit ca Mahathera Narada (1898-1993)
trong mt quyn sch do hc gi Ren de Berval lm ch bin, gom gp cc bi vit
bng Php ng hoc c dch sang Php ng ca mt s hc gi v trit gia Pht
gio ni ting nht ca tin bn th k XX trn ton th gii. Sch c xut bn ti
Si gn nm 1959 k nim l Pht n th 2500, ti bn ln th nht ti Php nm
1987, v ln th hai nm 2008. Mahathera Narada vit nh sau:
"Hn hoan hay kh au l s phn chung ca nhn loi, y l hu qu khng
trnh khi ca mt hay nhiu nguyn nhn no . i vi quan im ca Pht
gio, y khng phi l mt phn thng hay mt s trng pht do mt sc mnh
thng tr siu nhin v ton nng phn pht cho mt linh hn thc hin c mt
vic tt hay xu. Nhng ngi theo cc tn gio hu thn ch tm cch gii thch tt
c mi th trong cuc sng hin ti v cuc sng tng lai, nhng li m tt nhng
g thuc v qu kh. H tin vo mt th cng l sau khi cht (post mortem) v xem
nhng pht hn hoan hay au kh trong hin ti l s ban thng hay trng pht
do mt v Tri ti thng, siu nhin v ton nng ban xung cho h, sau khi h
c sng to [lm ngi]. Pht gio khng chp nhn mt v Tri sng to nh
th, v ch tin vo mt quy lut t nhin v mt nn cng l t nhin, din tin mt
cch vng chc v vn hnh mt cch t nhin. Cc v tri, ch Pht hay con ngi,
http://vietnamyoga.org

khng mt ai c th chn ng d ch tm thi s vn hnh ca quy lut . [...]


Th nhng gio l nh Pht v nghip khng h a ra mt ci nhn khi hi mang
tnh cch s mnh i loi nh : "Bn sinh ra ngho i, chng qua v nghip ca
bn xu. Bn sinh ra giu c, y l nh nghip ca bn tt. Vy bn hy an phn
vi phn s ca bn i v c gng lm iu tt kip sau c giu c". c Pht
v cng t bi khng thuyt ging quy lut v nghip bo cha cho ngi giu v
an i ngi ngho bng cch ha hn mt nim hnh phc ph du trong kip sau".
(Mahathera Narada - La doctrine du Kamma, Prsence du Bouddhisme, ch bin
Ren de Berval, Gallimard, ti bn ln th hai, 2008, trang 139).
Nhng g va trnh by trn y cho thy tc pht sinh t vt hn ca nghip nh th
no v sau hnh ng cpht sinh t tc ra sao. Vy chng ta th tr ngc xa
hn cc qu trnh ny tm hiu vt hn ca nghip c ghi khc nh th no v
c chuyn ti ra sao trc khi tr thnh tc v hnh ng. Nu mun tm hiu
cc vn ny th trc ht phi nm vng tri thc (consciousness) l g ?
Dng lu chuyn ca tri thc l g ?
Theo quan im Pht gio tri thc l tc ng tm thn mang li s hiu bit (acte de
connaissance - act of knowledge). S sinh hot ca tri thc gm c nhiu tc ng ni
tip nhau, mi tc ng tng trng cho mt "n v" cm nhn tht ngn, xy ra tht
nhanh, tng t nh hnh nh ca mt on phim chiu trn mn nh. S xut hin v
bin mt lin tc ca cc hnh nh ri rc to ra s chuyn ng, i vi mt on
phim th tc l 24 hnh nh tip ni nhau trong mt giy, hoc cng c th so snh
vi mt my chp nh k thut s m ngi ta c th s dng chp tng tm nh
mt hoc ghi lin tc nhiu hnh nh lin tip to ra mt on phim. Tm li tri
thc l mt dng chy lin tc ghi nhn nhiu hnh nh ni tip nhau.
Do c th nh ngha tri thc nh mt dng tip ni lin tc (continuum) ca
nhng khonh khc hiu bit. Cc khonh khc tip ni ca tri thc thng c xem
nh nhng n v hiu bit, do tri thc l mt cu hp, v th n cng v thng
v mang tnh cch l thuc nh tt c cc hin tng hay nhng th cu hp khc.
Mi n v hiu bit d cho thun nht i na th n vn l thuc vo n v trc n
v ng thi lm nguyn nhn to ra iu kin cn thit lm pht sinh ra n v
hiu bit xy ra sau n. L mt cu hp nn dng tip ni lin tc t lun lu khi
hi mt s iu kin cn thit.
Pht m (Buddhagosa, th k th IV) mt i lun s ca hc phi Thng Ta b
(thuc Pht gio Nguyn Thy Therevada) c vit nh sau trong tp Thanh Tnh o

(Visuddhimagga) (Bn dch ting Php : Le chemin de la Puret, Fayard, 2002, trang
668) gii thch nguyn nhn lm pht sinh ra dng lu chuyn ca tri thc : "Chng
c mt v tri no hay mt v Brahma (thng ca n gio) no to ra dng
chuyn ng lin tc ; n gin y ch l nhng nhn t hin hin khi hi mt
s iu kin [cn thit]". Tm li tri thc l mt cu hp v thng, lun lu nh mt
dng chy khi hi mt s iu kin nht nh. V th tri thc nht thit khng phi
l mt linh hn trng tn do mt sc mnh thing ling sng to. Tri thc c th hot
ng rt tt biu hin cho tr thng minh hoc km bnh thng lm pht sinh nhng
s ri lon m ngi ta gi l bnh tm thn.
Ngoi ra tri thc (vijnana) cn c nh ngha l cu hp th nm ca ng un
(vijnana-skandha). Cng xin nhc li l mt c th c hnh thnh t s kt hp ca
nm th cu hp gi l un : un th nht l cu hp vt cht (thn xc) v bn un
cn li tng trng cho bn chc nng sinh hot ca tri thc to ra tm thn. Cu hp
tri thc tc un th nm l biu hin ca s nhn bit cao nht tc l khonh khc
nhn thc minh bch mt i tng cn c vo s cm nhn ton b ca bn un
khc. Hu ht cc hc phi xa nh T-b-sa lun (Vaibhasika), Kinh lng b
(Sautrantika), C duyn tng (Prasangika)...v mt s cc tng phi i tha quan
nim rng cu hp tri thc (vijnana) gm c su th loi tri thc nh sau :
1- tri thc th gic (caksurvijnana)
2- tri thc thnh gic (srotravijnana)
3- tri thc v gic (ghranavijnana)
4- tri thc khu gic (jihvavijnana)
5- tri thc xc gic (kayavijnana)
6- tri thc tm thn (manovijnana)
Nm tri thc u tin l cc tri thc gic cm gi vai tr cm nhn cc i tng
thuc th gii bn ngoi (ngoi cnh). Cc loi cm nhn ny mang tnh cch phin
din v ri rc, tng t nh trng hp nm ngi m s con voi. Tri thc th su l
tri thc tm thn (manovijnana) gi vai tr tip nhn, phi kim v tng kt cc cm
nhn ri rc trn y to ra mt tng th hiu bit c tnh cch mch lc hn (ton
b hnh tng mt con voi), gip mt c th m rng s nhn thc ca mnh i vi
th gii nn ngoi. Tri thc ny cn c gi l mt-na thc h a y tri thc
(consciousness) theo nh ngha ca ngi Ty phng. Tm li th gii m mt c
http://vietnamyoga.org

th nhn thc hay hnh dung trong tm thc ty thuc vo su th loi tri thc trn
y. ng thi, ci "th gii" hin ra vi tng c th hon ton mang tnh cch ch
quan. Nh vo gio dc (hc hi) v tnh cch quy c ca ngn t m mi ngi
hnh dung ra th gii "ging nhau", th nhng trn thc t mi ngi nhn thy th
gii "hon ton khc nhau" v ci nhn y b nh hng bi gio dc, s bn nhy ca
cc c quan gic cm v nghip lc chi phi tm thc ca mi c th.
Vt hn ca nghip
Mi khonh khc hin hin trong tri thc tng quan v lin kt vi i tng do n
cm nhn c v ng thi l thuc vo nhng kinh nghim qu kh tn lu trong
tri thc. Cc kinh nghim qu kh t thm "mu sc" cho i tng cm nhn, tc c
ngha l ghp thm vo s cm nhn ca tri thc mt s "xc cm" no . "Mu sc"
hay "xc cm" t thm v ghp thm vo s cm nhn ca tri thc lin h trc tip n
cc vt hn (cetana) ca qu kh. Xin tr li th d v "ting st i tnh", "ting st" l
kt qu pht sinh t s din t ca tri thc khi n gp nht v tng kt cc cm nhn
ca gic cm (hnh dng, tc tai, mt mi, c ch, ging ni, v.v... ca i tng cm
nhn) v sau th ghp thm vo cc s cm nhn y cc xc cm v mu m pht
sinh t nghip trong qu kh. V th cc s cm nhn v din t mang tnh cch
ch quan r rt, ni cch khc l mt c th "nhn" cc i tng xuyn qua ci ti
hay ci ng ca mnh, tng t nh chng ta "nhn" th gii xuyn qua cc lng knh
ca mt ng nhm, cc lng knh ca ng nhm tng trng cho cc xu hng hay
xung nng tm thn tc l cc nhn t pht sinh t cc vt hn ca nghip.
Tm li nghip lu li cc du vt trn dng tip ni lin tc ca tri thc. Tuy mi
khonh khc to ra dng tip ni ca tri thc c xem nh mt "n v", th nhng
bn cht ca tng "n v" vn l mt s cu hp (l thuc vo n v trc v to
ra cc iu kin lm pht sinh ra n v tip theo sau, v ng thi ct cha v s vt
hn ca nghip), v th mi n v v ton b tri thc u mang bn cht v thng
tc lun lun bin ng. Nghip c ghi khc hay tn d trong tng n v tri thc
di th dng cc vt hn (cetana) v t n cng chuyn ng theo vi dng tri thc,
tc pht trin trong tng khonh khc tr thnh th dng chn mui mt lc no
. Tuy nhin qu trnh chn mui cng c th tm thi din tin "chm li", hoc
b "chn ng" trong mt thi gian, hoc cng c th hon ton b ha gii, tt c u
ty thuc vo tc ng ca nhng nghip khc c sn hoc s pht sinh sau trn
dng lu chuyn khng ngng ngh ca tri thc.
Cc quan im khc v nghip
Trn y l cch gii thch tc ng ca nghip v s vn hnh ca tri thc theo quan

im ca cc hc phi Nguyn thy (tc cc hc phi xa) v mt s hc phi i


tha. Th nhng hai hc phi Duy thc (Yogakara-Cittamatra) v Trung qun - Duy
thc tng (Yogakara-madhyamika) l hai hc phi i tha nghing nhiu v trit hc
nht l tm l hc, li cn i xa v chi tit hn. Trong Nhp Lng-gi kinh
(Lankavatarasutra) v trong cc tp lun ca V Trc (Asanga, sinh vo th k th
IV) v ca ngi em l Th Thn (Vasubandhu), ngi ta thy tri thc
(consciousness) c chia lm tm th loi, c ngha l ngoi su th loi tri thc to
ra mt tng th tri thc chung (vijnana) theo cch m t trong Lun Tng
(Abhidharma), cn c hai th loi tri thc khc na l : tri thc nhim (klistamanas)
m kinh sch gc Hn gi l nhim tm, v tri-thc-cn-bn-ca-tt-c
(alayavinana) dch m l a-li-da thc. Kinh sch Hn ng dch ch alayavinana l
tng thc, c ngha l tri thc ct cha tt c. Tht ra hai cch phn chia tri thc
thnh su v tm th loi trn y khng gy ra mt s mu thun no, s d c s
khc bit l do hai cch gii thch khc nhau v s vn hnh ca tri thc, cch gii
thch bng tm th loi c phn chi tit v tinh t hn so vi cch gii thch bng su
th loi.
Vy tri thc th by v th tm trong kinh Lng-gi v hc phi Duy thc ca V
Trc v Th Thn l g ? Tri thc th by hay nhim tm (klistamanas) cng c khi
c gi l mt-na thc l th loi tri thc lm pht hin s cm nhn v ci ti hay
ci ng lun lun "n np" pha sau mi s nhn thc vi t cch l mt ch th ng
ra nhn thc. Th nhng ci ti hay ci ng tht ra ch l o gic v khng h hin
hu, do s cm nhn ca tri thc th by l mt s sai lm, v y l l do gii
thch ti sao li gi tri thc th by l tri thc nhim.
Tri thc th tm gi l a-li-da thc nguyn ngha ting Phn l tri-thc-cn-bn-catt-c v cng l tri thc quan trng hn ht. Vi mc ch n gin ha cho d hiu
c th tm so snh a-li-da thc vi tim thc (subconscious) trong khoa Tm l hc
hin i. A-li-da thc l nn tng chng v ct cha cc vt hn ca nghip, tng
t nh tng hm ca mt cn nh dng ct gi tt c nhng g cha cn dng n
ngay. Tuy nhin a-li-da thc khng phi ch gi chc nng ct cha nhng tn tch t
cc cm nhn ca mt c th m cn ghi khc cc xu hng v xung nng pht sinh t
nhng tn tch y di dng nhng vt hn. Cc vt hn tip tc sinh hot, thng tin
v tng tc vi nhau mt cch kn o trong a-li-da thc v bt cht vt ln trn v
ra khi a-li-da thc bt c lc no tr thnh cc chng t (vasana) lm pht sinh
ra tc (cetana). Tc tham gia vo s sinh hot ca tri thc thng thng (vijnana)
a n cc hnh ng to nghip (karma).
Hy tr li vi su tri thc th nht. Nm tri thc u tin l thuc vo s bn nhy
http://vietnamyoga.org

ca nm c quan gic cm. Cc c quan ny ghi nhn cc "cm gic" khi tip xc vi
cc i tng bn ngoi, tip theo tri thc th su tc tri thc tm thn
(manovijnana) s phi kim, kt hp v din t cc cm gic y. S hot ng ca
tt c su th dng tri thc trn y l thuc vo cc i tng ca ngoi cnh do
s sinh hot ca chng mang tnh cch "th thin" v "giai on" tc khng thng
xuyn v lin tc. Th d i vi trng hp mt ngi m th th gic b hng v tri
thc th gic khng hot ng. Tri li s sinh hot ca tri thc th by v th tm
lun lun sinh ng. Trong gic ng, cc c quan gic cm k c tri thc th su
khng hot ng, th nhng tri thc th by v th tm vn hot ng bnh thng
khng ngng ngh, v th nhng g xut hin trong gic m ch l nhng hnh nh tm
thn tc khng lin h vi cc i tng thuc bi cnh bn ngoi. K c trong gic
ng tht su hoc nhng lc hn m (coma) tri thc th by v th tm vn tip tc
hot ng, nh thn xc khng tr thnh mt xc cht v khi tnh li ta vn nh
c nhng g trc khi ng. Tm li tri thc th by l mt th dng tri thc lm
nhp cu trung gian lin kt s sinh hot ca tri thc th su mang tnh cch nht thi
v th tm mang tnh cch thng xuyn.
Tri thc th by l mt th dng tri thc bn lon lm hin l ci ng. S hot ng
v minh ca n trc tip lin kt vi a-li-da thc v th n cng gy ra nhim cho
a-li-da thc bng cch li du tch ca mt ci ti do chnh n lm pht l v c
cc vt hn ca nghip pht sinh t s din t ca tri thc th su. S sinh hot ca
a-lai-da thc mang tnh cch thng xuyn v lin tc v nh m a-li-da thc
gi vai tr chuyn ti cc vt hn ca ci ti v ca cc nghip khc t kip sng ny
sang kip sng khc. Ni cch khc a-lai-da thc l mt th dng tri thc lun lun
nng hot, tim n v su kn, ni lin ci cht v s ti sinh v mang theo vi n tt
c cc du vt ca nghip. Tm li chc nng ca tri thc th by l lm hin l ci ti
tc l mt biu hin ca v minh, mt th v minh tuy ti tm nhng li mnh m
nht tri buc mt c th trong vng lun hi. Vy nghip v lun hi lin quan vi
nhau nh th no ?
Nghip v lun hi
Trong s trng trng ip ip nhng mi dy lin kt v buc cht mi hin tng
trong v tr qua quy lut tng lin v tng kt (pratityasamutpada) c Pht
chn ra mi hai mi dy kt ni nhau (dvadasanga pratityasamutpada) trc tip
lin quan n cc chng sinh c gic cm, c ngha l trong s ny c c chng ta. S
hin hu ca chng ta l mt chui di tip ni gia nguyn nhn v hu qu : nguyn
nhn ny sinh ra hu qu kia, hu qu kia li sinh ra nguyn nhn khc, (ch l duyn
khi trong kinh sch Hn ng dng trong trng hp ny rt ph hp, th nhng nu

dng ch mt th dng bao qut hn tc l s tng lin gia mi hin tng pratityasamutpada - th khng c thch nghi lm). Chui tip ni biu hin
nhng hnh ng (nghip) ca chng ta trong qu kh v trong hin ti, v ng thi
to ra cc nguyn nhn mi a n s hin hu ca chng ta trong tng lai. Chui
di tip ni ca mi hai "nt tht" hay mi dy nhn-qu (nidana) gi l thp nh
nhn duyn v thng c tng trng bng mt bnh xe gi l bnh xe lun hi,
bnh xe ca s sng, bnh xe ca s hin hu, bnh xe xoay vn ca nghip lc,v.v...,
ting Phn l bhavacakra.
Vng ngoi cng ca bnh xe lun hi (bhavacakra) c tng bng 12 hnh nh
(xem hnh). Tuy nhin trong khun kh tm hiu s vn hnh ca nghip a n s
ti sinh th chng ta ch cn quan tm n ba mi dy nhn-duyn (nidana) u tin
cng gii thch ti sao chng ta li ang hin hu trong cnh hung nh th ny. Ba
mi dy y nh sau :

Bnh xe ca s hin hu tri buc


(tng trng cho th gii ta-b)
1- V minh (avidya) : l mi dy th nht, tng trng bi mt ngi m ang chng
gy (hnh pha di bn tri). l khi im ca tt c mi th nghip, tng trng
cho s thiu hiu bit v T Diu v khng thu trit bn cht ca s hin hu l
g. Kinh sch gi s thiu hiu bit v khng thu trit y l v minh t ti
(sahajavidya), c t-Lai Lt-Ma th gi y l v minh nguyn thy. y l mt th
dng hoang mang v xao lng tm thn khin ta khng nhn thy bn cht ch thc
http://vietnamyoga.org

ca chnh mnh. Di s chi phi ca th dng v minh ta khng nhn ra bn cht


o gic ca mi hin tng v nht nh cho chng l tht, v t s lm ln hay v
minh ta tng tng ra mt "ci ti" lm ch th nm bt cc hin tng o gic
y. S "tng tng" pht sinh t s sinh hot ca tri thc th by ( klistamanas)
v khin cho tri thc th tm l a-lai-da thc b nhim. S nhim gy ra bi "ci
ti" o gic trong a-li-da thc chnh l nguyn nhn nguyn thy a n s ti sinh.
2- S to nghip (samskara) : l mi dy th hai trong thp nh nhn duyn gi l
hnh ting Phn l samskara, tc c ngha l s to nghip, v y cng l chc nng
din t ca cu hp th t hay un th t (cng gi l samskara) trong ng un i
vi cc cm nhn ca ng gic. Mi dy to nghip c tng trng bi mt ngi
th gm (hnh nh th hai sau ngi m, nhn theo chiu kim ng h) ang nn
mt ci bnh bng t st t trn mt bn quay. Hnh nh nho nn tng trng cho
xung nng hay xu hng pht sinh t nghip trong qu kh, thc y ngi th
gm nn ra mt ci bnh ph hp vi xung nng ca mnh. Hnh ng nn mt ci
bnh tng trng cho ch hay nh tc l tc trong tm thc. Hnh ng va
l thuc vo nghip li va mang tnh cch ch ng (hai kha cnh ny ca nghip
cng c trnh by trong phn trn y).
3- Tri thc (vijnana) : l mi dy th ba tng trng bi mt con kh tro trn cy
(hnh th ba, sau ngi th gm), nhy t cnh ny sang cnh khc, va bung
qu ny li vi n qu kia. y l hnh nh tng trng cho s i hi, ham mun
a n s "nhn bit" v th gii ny di s chi phi v kim ta ca nghip. y l
th dng tri thc gn lin vi s ti sinh hm cha nhng xung nng ca nghip trong
kip sng trc. Do tri thc l mi dy kt ni gia cc s hin hu vi nhau, t
kip sng ny sang kip sng khc, v tng trng cho mt dng tip ni lin tc
(continuum).
Tm li v minh (avidya) a n to nghip (samskara), to nghip to ra tri thc
(vijnana). Tri thc ng thi cng l chc nng ca un th t trong ng un gi vai
tr din t mi s cm nhn to ra tnh trng tm thn hay tm thc ca chng ta
trong cnh hung hin ti.
Kinh Php C bt u bng hai cu sau y :
Mi hin tng u do tm m ra,
Tt c u sinh ra t tm ..."
V th nn s din tin ca ba mi dy u tin trong thp nh nhn duyn xy ra nh

sau : v minh (1) sinh to nghip (2), to nghip (2) sinh tri thc (3), v tri thc (3)
(consciousness) chnh l tm thn (mental) hay tm thc (spirit) m chng ta ang c
trong lc ny, ni cch khc y va l cn nguyn va l nn mng ca s hin hu
ca chnh chng ta trong hin ti. Kinh sch gi chung ba mi dy y l cc yu t
phng tng hay to dng (projective factors - ting Phn : aksepakanga) to ra cnh
hung quy nh cuc sng hin ti ca mi chng ta v ng thi chun b to ra cnh
hung mi cho cc kip sng tip theo. Tm li nghip khng nht thit l nhng g
thuc qu kh m tht ra cn l nhng hnh ng ang xy ra trong tng giy pht
ca hin ti gp phn vo vic kin to tng lai.
S tip ni ca nghip qua cc kip sng
Sau ht xin nu ln mt kha cnh kh "gai gc" nu khng mun ni l "nghch l"
lin quan n khi nim v nghip. l ci "cm gic" ca mt c th trong kip
sng hin ti phi nhn chu hu qu pht sinh t mt hnh ng do mt "c th khc"
thc thi trong kip sng trc. Vy phi nhn vn ny nh th no ?
Xin nu ln hai gi thuyt nh sau :
1- Nu mt c th (pugala) no thc thi mt hnh ng v sau cng chnh c
th y "u thai" nhn lnh hu qu pht sinh t hnh ng trc ca n th
trong trng hp ny s khng c g bin i hay thay i gia hai kip sng : "ci
ti" hay "ci ng" ng nhin tr thnh trng tn v bt bin v mang tnh cch
hon ton c th.
2- Nu c mt c th thc thi mt hnh ng v li c mt c th khc, hon ton
ngoi lai khng lin h g vi c th thc thi hnh ng trc y phi ng ra nhn
lnh hu qu ca hnh ng y, th trong trng hp ny s xy ra mt s nghch l
hay phi l i vi quy lut tng lin v tng tc gia mi hin tng
(pratityasamutpada, interdependence hay l duyn khi), bi v c th hnh ng v
c th nhn lnh hu qu khng lin h g vi nhau, mi c th tng trng cho mt
s chm dt trn vn. l mt cch ph v cu trc ca hin thc, tc khng tn
trng quy lut ni kt gia mi hin tng. y l cha ni n s mu thun trong
cch bin lun v gia hai c th th khng c s tng lin th nhng hnh ng th
li to ra hu qu.
Trng hp th nht tng trng cho ch ngha trng tn (eternalism) v trng
hp th hai tng trng cho ch ngha h v (nihilism), Trong khi Pht gio lun
lun ch trng con ng Trung o tc ng gia hai cc oan trn y. Vy th
theo Pht gio "ai" ng ra nhn lnh ci gnh nng pht sinh t mt http://vietnamyoga.org
hnh ng do

mt c th "khc" thc thi ?


Trc ht xin trch dn mt li thuyt ging ca c Pht trong Kinh ngi vc gnh
nng (Bhara-sutta) nh sau :
"Ny cc t kheo, vy ci gnh nng l g ? Ci y c din t (gii thch) bng
danh xng gi l s chim hu (bm vu) ca nm th cu hp (ng un) [...].y
gi l gnh nng. Vy ai l ngi vc ci gnh nng y ? Ci y (c th y) c
din t bng danh xng ca mt nhn dng mang tnh cch c th. [Th d] ngi
ny hay ngi kia, mang tn nh th ny hay nh th kia, xut thn t gia nh ny
hay gia nh n, v.v... y chnh l ngi vc gnh nng. Vy khun vc ci gnh
nng l g ? y l s thm kht (tanha), n s mang li s ti-hin-hu v ti-hnhthnh [...]. Vy nm b ci gnh nng l g ? y l s chm dt (nh ch) hon
ton s thm kht y, vt b n, t b n, t gii thot ra khi n, loi b n..."
(da theo bn dch ca Mhan Wijayaratna (Samyuta-Nikaya, Bhara-sutta, Les
entretiens du Bouddha, Sueil, 2001, trang 187-188).
Khi nm th cu hp chim gi mt vt th th vt th y mang mt danh xng gi l
gnh nng (nghip) v nm th cu hp cng tr thnh mt c th (nhn dng)
vc ci gnh nng y. Nm th cu hp khng khun vc g c, ch c mt c th di
hnh thc mt nhn dng mi vc ci gnh nng m thi. Vy ci gnh nng y l g ?
y l nghip hay l s hin hu tri buc trong ci ta-b.
Cao siu lm thay mt mt li ging. Suy t v li ging y m rng tm nhn th ta
s khng cn thc mc c th no l tc gi ca mt hnh ng v c th no nhn
lnh tc ng do hnh ng y gy ra. Hnh ng v tc ng lin h mt thit vi
nhau, c th hnh ng v c th nhn lnh tc ng cng ch l mt, bi v c th ch
hnh thnh khi no xy ra hnh ng. S hnh thnh ca mt c th khng bao gi
ngng ngh, n lin tc pht sinh t nhng hnh ng to nghip, s hnh thnh lin
tc y chnh l s hin hu ca chng ta trong th gii ny.
Sau y xin trch dn thm mt cu pht biu ca mt trit gia li lc chuyn v trit
hc n l Paul Masson-Ourel (1882-1956). Li pht biu tuy khng th so snh kp
vi li ging ca c Pht trn mi phng din, th nhng cng cho thy c th
nhn lnh hu qu ca mt hnh ng cng chnh l c th thc thi hnh ng y :
"S phn nm bn trong mi con ngi, s phn y l do mnh t to ra cho mnh.
Hin ti phn nh qu kh ca chnh mnh ; c hin ti ln qu kh li kin to
tng lai cho chnh mnh. Quy lut chi phi c hai lnh vc o c v vt l y

tht cht ch, khng cho php bt c ai thot khi hu qu pht sinh t hnh ng
ca chnh mnh, khng c mt s may mn hay tnh c no c th gip vt ra ngoi
quy lut y, khng c mt s tha th hay n hu thing ling no c th lm nh bt
gnh nng qu kh ca chnh mnh. Tht th nh mnh l do mi ngi t to ra
cho mnh, v trong tng giy pht mt, mi ngi t lo li ci nh mnh ca mnh
theo mt chiu hng no kin to tng lai cho chnh mnh, hu qu pht
sinh t nhng hnh ng t trc ca mnh (nghip) cng tham d vo s lo li
y".
(P. Masson-Ourel, La notion indienne de libert, Revue d'histoire de la Philosophie,
avril-juin 1930, trang 3).
Tht vy, mt ngi tu tp khng bao gi nn t nhn mnh nh mt thc th c nh.
"Chng sinh" (tre - being) ch l mt danh xng, mt tn gi mang tnh cch quy c
v ch "chng sinh" ch c ngha l nm th cu hp gm thn xc vt cht v bn th
loi sinh hot ca tri thc gi chung l tm thn (mental- spirit). Hnh tng hay nhn
dng m ta ang c chng qua l nhng biu hin tm thi ca nghip. Nghip v
chng ta nu ko nhau cng nhau lin tc hnh thnh, v th khng th no quy
nh cho "nhn dng ny" to nghip v "nhn dng kia" hng qu. y ch l mt
cch nhn qu n gin v th thin. Mt nhn dng trong hin ti l kt qu ca mt
s kt hp gm v s nghip pht sinh t tht nhiu nhn dng ti sinh lin tc
trc . Mt nhn dng ang to nghip - d tch cc hay tiu cc - trong kip sng
sau c th cha gp c ngay c duyn thun li nhn lnh qu, bi v cn c s
tc ng ca v s cc nghip khc chen vo ha gii hay hon li s to qu ca
cc nghip y.
Trn y l hai trch dn : mt l li ging hun ca c Pht v mt l li pht biu
ca mt trit gia Ty phng. Th nhng trong sut lch s pht trin ca o Php
tng c v s cc v i lun s i din cho tht nhiu hc phi a ra nhng
li gii thch v vn ny. Vy cc v y gii thch nh th no ?
Trong Di-lan- kinh (cn gi l Na-tin T kheo kinh - Milandapanha) chp li rng
nh vua Di-lan- (Milanda th k th II trc Ty lch) hi nh s Na-tin
(Nagasena) nh sau :
"- Nu ngi ta t mt ngn uc, th n c chy c sut m hay chng ?
- Nht nh l c.
- Ngn la vo canh cui cng trong m c phi l ngn la vo canh hai hay
http://vietnamyoga.org

chng, v ngn la vo canh hai c phi mt th vi ngn la vo canh mt hay


chng ?
- Khng.
- Th th trong ba canh, mi canh phi c mt ngn uc khc, c phi th khng ?
- Khng. Ch c mt ngn uc duy nht chy sut m.
- Cng th, tha i vng, s tip ni ca cc hin tng (dhamma) khng ngng
ngh : hin tng ny bin i th hin tng kia sinh ra ; tng t nh gia hai hin
tng khng c ci no trc, ci no sau. V th khng phi cng mt ngi, cng
khng phi l mt ngi khc nhn lnh hu qu tc ng sau cng ca tri
thc".
(theo bn dch ting Php ca Louis Finot, Les questions de Milanda, Ed. Dharma,
1983, tp II).
Trong mt on khc nh vua Di-lan- li hi :
"- Ny t kheo Na-tin, th ci g ti sinh ?
- Danh-xng-v-hnh-tng.
- C phi l Danh-xng-v-hnh-tng hin ti ti sinh hay khng ?
- Khng. Danh-xng-v-hnh-tng hin ti thc thi mt hnh ng tt hay xu ; v
chnh v hu qu ca hnh ng y m mt Danh-xng-v-hnh-tng khc ti sinh.
- Nu khng phi l Danh-xng-v-hnh-tng trc kia ti sinh, th Danh-xng-vhnh-tng sau ny u c vng mc vo nhng ti vi phm t trc.
- Nu khng phi [ng] ci Danh-xng-v-hnh tng trc kia ti sinh [tr li],
th trn thc t Danh-xng-v-hnh-tng y vn ti sinh ; bi v n ti sinh, cho
nn y khng cn phi l Danh-xng-v-hnh-tng ca chnh n [trc kia].
- Hy nu ln cho trm mt th d.
[...]
- Vo ma ng c mt ngi nhm mt ng la trong rung ca mnh si,
khi hn b i li qun tt. La chy lan sang rung ngi khc. Ngi ny xin i

vng xt x k t rung mnh. Nu ngi b kin t bin h nh th ny : "No ti


c t rung ca ngi y u : y khng phi l la m ti li v qun tt,
khng phi [chnh ci] la y lm chy rung ca hn, vy ti khng c ti tnh
g c.
- Hn c ti.
- Ti sao li th ?
- Bi v d cho hn c ni g i na th ngn la sau cng (t chy rung ca
ngi khc) vn lin h vi ngn la lc khi u (m hn qun dp tt).
- Tha i vng, i vi Danh-xng-v-hnh-tng th cng tng t nh th."
(theo bn dch ting Php ca Louis Finot, op. cit.)
Nu nhn vn di mt kha cnh khc th chng ta thy cc lun s Pht gio cho
rng tri thc (consciousness) ni chung gi vai tr tip ni lin tc gia cc s hin
hu. Mt cch tng qut c hai cch gii thch s lin tc : cch th nht hnh dung
mt dng tri thc khng gin on (continuum) gm nhng khonh khc tip ni
nhau, cch th hai l m t mt th tri thc su kn (a-li-da thc) hot ng lin tc
v lm cn bn cho cc kip sng lin tip. Vn ny c trnh by trong phn
trc y v ch xin tm lc li vi quan im chnh do cc hc phi khc nhau ch
trng.
Theo hc phi T-b-sa-lun (Vaibhasika) th dng lu chuyn lin tc ca tri thc gi
vai tr chng cho chui tip ni khng ngng ngh, lin kt gia hnh ng v hu
qu, ht kip ny sang kip khc. Hc phi ny cho rng s hot ng ca tri thc tm
thn khc vi s hot ng ca nm tri thc gic cm, v tri thc tm thn hot ng
lin tc k c trong gic ng tht su, trong lc hn m v trong nhng lc thin nh
v s tnh lng tc l s nh ch ca tm thc, k c trong giai on xy ra ci cht,
trong khi nm tri thc gic cm ch hot ng khi no c s tip xc vi cc i
tng bn ngoi. Cc hc phi xa khc, trong s ny c hc phi Kinh lng b
(Sautrantika) th cho rng nghip hnh thnh di mt th dng khng hn l tm thn
cng khng hn l vt cht, th dng ny gi vai tr lin kt gia hnh ng v hu
qu, l mt nhn t "tn lu" hay "tn tch" trong tri thc gi vai tr to ra qu
trong tng lai v ni lin cc s hin hu.
Theo Php Xng (Dharmakirti, th k th VII) thuc hc phi Duy thc (Cittamatra)
th dng tip ni lin tc ca tri thc tm thn gi vai tr chng v chuyn ti cc
http://vietnamyoga.org

vt hn ca nghip t s hin hu ny sang s hin hu khc. V Trc (Asanga)


sng lp hc phi Duy thc (Yogacara) v ngi em l Th Thn (Vasubhandu) c hai
gii thch rng cc du vt hay tn d ca nghip c ct cha trong tri-thc-cnbn-ca-tt-c tc l a-li-da thc (alayavijnana). Cc du vt hay tn d s
chuyn thnh cc chng t lm pht sinh ra qu. S sinh hot lin tc ca a-li-da
thc gi vai tr lin kt gia cc s hin hu. Cch gii thch ca V-Trc v Th
thn c chp nhn mt cch rng ri trong cc hc phi i tha nht l Pht gio
Ty tng.
Tuy nhin chng ta cng c th ngh rng ch c c Pht mi hiu c nghip l g
v s ti sinh ca mt c th l g. Tr thng minh quy c ca chng ta ch suy
ngc tr li ngun gc ca mnh k t th h cha m n ng c b c, cha m ca
ng c b c..., v nu c nh th cng l nhiu. Trong khi trong m gic
ng, vo canh hai c Pht qun thy tt c tin thn ca Ngi trong qu kh v ca
tng chng sinh mt cng nh hon cnh m h s ti sinh... Sau y l mt on tm
lc trch dn t kinh Trung A Hm :
..."Sang canh hai, Tt-t-a ln lt hi nhp vo tt c su ci chng sinh trong
th gii ta-b, qun thy tht chi tit cc kip sng ca chnh mnh trong qu kh v
ng thi cng nhn thy trc hon cnh s ti sinh ca tng chng sinh mt trong
tng lai, d y l cc chng sinh tm thng hay lng danh, xinh p hay xu x,
d cc chng sinh y s ti sinh trong mt kip sng thun li hay kh khn",
(Trung A Hm, 36).
Ch c tr tu siu nhin v trc tip ca c Pht mi qun thy c s vn hnh
trn vn ca nghip, ci "thng minh" quy c, hn hp v th thin ca chng ta
nhiu lm th cng ch suy lun mt cch gin tip c gng tm hiu s vn
hnh y l g. D sao th chng ta cng c c gng s dng nhng ngn t quy c m
chng ta hc hi c m trao i vi nhau cu mong tm hiu c phn no
nhng li ging hun ca c Pht hu gip nhau trong vic tu tp. Mt ng dng
thc t nht l ngi tu tp mi khi c mt tc hin hin trong tm thc th phi
qun xt ngay xem y l mt tc do vt hn mang bn cht tch cc hay tiu cc
lm pht hin ra tc y. Nu tc y biu hin cho mt xung nng tiu cc v en
ti th phi tc khc chn n li, khng cho n pht hin thnh hnh ng trn thn
xc, ngn t hay trong tm thc. Nu tc y biu hin cho mt xung nng tch cc
mang bn cht t bi, th nn pht ng s hn hoan v sung sng trong lng
chuyn ngay n thnh nhng hnh ng c th.
Li Kt

Nghip pht sinh trong tri thc, in du trong tri thc, lu gi trong tri thc v c
chuyn ti nh dng tip ni lin tc ca tri thc. Sau nghip pht hin tr li trong
tri thc, tc ng v lm pht l nhng nh v ch ch trong tri thc v chuyn
nhng nh hay ch ch y thnh ngn t hay hnh ng hng vo cc i tng
bn ngoi. Tri thc li tip nhn nhng phn hi ca nhng hnh ng ghi li
nhng vt hn mi trn dng lu chuyn bt tn ca n.
Trn dng tri chy lin tc ca tri thc, t duy (samskara) thc y nhau nh
nhng gn sng trn mt mt dng sng, v tc (cetana) theo cng cng b cun
tri ha nhp v tri chy theo. Kt qu l nghip (karma) khng ngng hnh
thnh, tng t nh nhng gn sng trn mt mt dng nc.
Nu hiu theo hc phi Duy thc th tri thc th su lin tc kt hp, h thng ha v
din t mi s cm nhn hu mang li s hiu bit quy c v pha sau s hiu bit
tri thc th by lm hin hin thng xuyn mt "ci ti" trng tn. S hin hu
ca "ci ti" hin ra mt cch kn o hay l liu pha sau mi s din t quy c
tng trng cho v minh. "Ci ti" y v nhng s din t ca n di th dng tc
(cetana) lu li du vt trong th dng tri thc th tm l a-li-da thc. Nu "ci ti"
khng hin hu v cng khng c mt s din t no th a-li-da thc
(alaiyavijnana) cng s tr nn trong sut tng t nh nc tht tinh khit trong mt
dng sng im lm, khng mt gn sng, khng chuyn ti mt cng rc, mt chic l
kh hay mt ht ph sa no.
c t-lai Lt Ma thng gii thch l dng tri thc ca mi c th gm nhng
khonh khc tip ni nhau lin tc t kip sng ny sang kip sng khc, xuyn qua
giai on trung gian l ci cht, k c sau khi t c th dng gic ng. V th
thit ngh c th tm mn hnh nh c th v n gin ca mt dng sng yn lng
trn y tng trng cho mc ch tu tp. Tht vy trn ng tu tp i khi cng
c th xy ra trng hp nhm ln gia phng tin v cu cnh. Pht gio c 84 000
phng tin thin xo (upaya), con s ny mang tnh cch tng trng trong truyn
thng vn ha n , do cng c th ngh rng mi chng sinh phi cn n mt
phng tin thin xo ring cho mnh, v tht ra khng c hai chng sinh hon ton
ging nhau. Trong khi cu cnh th ch c mt tc l s Gii thot. c Pht c ni
: "Nc bin ch c mt v mn, o Php ca Nh Lai cng ch c mt v duy
nht, y l s Gii thot". Vy hy n c mt th d c th, Ty phng cc lc l
mt phng tin thin xo, th nhng nhiu ngi li c tng y l cu cnh. Vy
cc lc trong ci Ty phng c ngha l g ?
Cc lc l sng tt nh, sng v cng, sng ti a. Vy th ai sng hay ci g
http://vietnamyoga.org

sng ? Th gic sng, thnh gic sng, khu gic sng, v gic sng, xc gic
sng hay cu hp tri thc sng ? Sng l mt s din t thuc chc nng ca un
th t (samskara) trong ng un, v s din t ca un th t y chnh l s to
nghip. Pha sau ci sng c mt "ci ti" tht to ln n np bm vu. Chnh tri
thc th by to dng ra "ci ti" y buc cht mt c th vo chu k lun hi.
Tm li cu cnh ca Pht gio tht ra khng kh m cng chng sng, khng thuc
phng Ty m cng chng phi phng ng. Mt cch n gin bi v :
Pha sau s tu tp khng c ngi tu tp ;
Pha sau php thin nh khng c ngi hnh thin ;
Pha sau lng t bi khng c ngi b-tt ;
Pha sau s Gic ng khng c ngi gic ng.
Dng sng tuy vn chy th nhng trn mt sng v bn trong dng nc, trn thng
ngun hay di h lu, bn cht ca nc ch l mt, khng mt my may khc bit,
tng t nh nc khng chy, nh mt dng sng yn lng. y l hnh nh ca s
"ngng ngh" hay s "nh ch" (nirodha) ca mt tm thc khng to nghip. Tuy
nh ch th nhng tm thc y vn lu chuyn nh mt dng sng. Nghip pht sinh
t mt tm thc vng ng s to ra th gii, nghip pht sinh t mt tm thc vng
lng s lm hin hin ra nit bn.
Hoang Phong

Khoa hc hay tm linh?

Cho n nay , trit l v thng ca o Pht gip nhiu ngi sng an nhin t ti trong ci
t duy Vt l (vt cht), Khoa hoc (l gii), Tm linh (siu hnh) v vi khng gian ba chiu m
chng ta ang tn ti. Con ngi sng , hnh ng theo t duy ca mnh v cht...Bn ng bao
gi hn ch mnh trong ci v bc ca ngi khc to ra . Hy lun lng nghe v suy ngh tch cc
, c nh vy bn mi nhn thc y v th gii .
Ba cch l gii khc nhau v ngun gc v tr
D bn l ai, ang lm ngh g sng, mc cho ci s tt bt v ming cm manh o c n mc no
th i khi bn cng hy dnh mt cht thi gian c gt b mi lo ngh v mu sinh, v nhng mi quan
h phc tp ca x hi vn d nh ci li bng nhng chp ly mi con ngi trong sut c cuc i
m ngm ngh, m t m nh mt trit gia.
S d hn t c ci trng thi cch ly vi i thng y, nu bn lng mnh tht th gin
v nhn ln bu tri sao mung lung hay ngm mt cnh ng hoc mt cnh rng xanh bic vo ma h,
vng rum vo ma thu, chy di n ni tri v t giao nhau hoc nm di trn tho nguyn di mt
theo i cnh i bng giang rng lt gia bu tri xanh bao la hoc ng trn b ct trng ngm
nhng con sng a dn ui nhau t tt tn ni no x v lim ln i chn trn ca bn. Lc
bn s cm nhn c mt phn no v p thin nhin k th v cng y b n.
V p gn nh chc chn s reo vo trong u bn mt cu hi: T u m chng ta c c ci
th gii p nhng ny v ti sao chng ta li c mt y, trn Tri t ngi nh chung ca
ton nhn loi, cm nhn c v p y. l cu hi thng trc i vi nhng ngi c tr t
m, nhng cng l cu hi hay b lng qun i vi phn ng nhn loi v cuc mu sinh gian kh v
nng nhc hoc v mi vi u vo nhng cm d hng ngy. Bi vy, nu mi con ngi tng hoc
ang hoc s hin din trn th gii ny c hi v ngun gc ca Tri t hay rng hn na l ca
ton v tr ni chung v ca nhn loi ni ring, th chng ta s nhn c mt trong ba cu tr li
chnh i loi th ny:
A. Thng to ra tt c v cai qun mi th trn i;
B. V tr t thn tn ti v vn hnh, nhn loi l sn phm ca s vn hnh ;
C. V tr tn ti nh l h qu ca kh nng nhn thc ca con ngi.
S l bnh thng nu ngi no trong sut cuc i ca mnh lc th thuc nhm ny, lc li
chuyn sang nhm kia trong ba nhm lit k trn. S ng nhng ngi c hc thc trong nhm B
thng c gi bng mt ci tn l nh khoa hc. Tuy nhin, nhiu nh khoa hc xut chng ca nhn
loi li thuc v nhm A, v cng c nhiu nh thng thi ca nhng th k trc sng lp ra trng
http://vietnamyoga.org

phi trit hc lm c s cho nim tin ca nhng ngi nhm C.


Nhng ngi thuc v nhm B c th chia thnh hai b phn. B phn th nht c quan im v thn.
H coi mi hin tng, mi tng tc trong th gii vt cht, trong con ngi l mt b phn, u
theo nhng quy lut ca t nhin m khoa hc s dn khm ph a ra nh sng, tuyt nhin khng
c g l huyn b c. H ch cng nhn nhng g m khoa hc chng minh hoc gii thch mt cch
tha ng bng thc nghim hoc bng suy lun lgic cht ch.
B phn th hai coi Thng chnh l th gii khch quan tn ti ngoi thc ca con ngi vi
nhng quy lut vn ng v pht trin c th c th nhn thc c. Trong khi tn ca phn ln cc
tn gio trn th gii gn nh thuc c vo nhm A th o Pht li c th gii quan gn vi nhm B
hn. Mc d vy, gia nhng ngi nhm B v o Pht vn c nhng s khc bit: Nhng ngi
thuc nhm B khng tin vo nhng iu huyn b, trong khi cc tn ca o Pht li c nhng
c tin vo nhng iu nh vy. Mt trong s khc bit l vn tn ti kip ngi dn n lut
Lun hi nh c Pht dy.
Ngy nay mt khi nim vi ci tn gi l tm linh c bn lun n nhiu trn ton th gii. Tt
c nhng hin tng xy ra trong kh nng cm nhn c ca con ngi, d c th ch l mt thiu s
t i, nhng khng th (hoc cha th) gii thch c bng khoa hc th u quy v tm linh.
Mt s biu hin sau thng c nhc n nh nhng hin tng tiu biu ca tm linh. l hin
tng mt s ngi c kh nng cha bnh cho ngi khc ch bng thi min hoc bng tay khng.
Mt s ngi khc li c th dng ngh (hay ch) bt cc vt thay i trng thi m khng cn chm
trc tip vo chng. Li c mt s siu nhn bit c cc s kin xy ra khong cch rt xa (thn
giao cch cm) hoc nhn thy trc cc s kin s xy ra sau mt thi gian rt di trong tng lai
(tin tri). Ngc nhin hn na, c nhng ngi ni v tin kip ca mnh mt cch r rng, v trong
nhiu trng hp c xc nhn l chnh xc. Nhng hin tng k trn v bit bao hin tng k b
khc khng c cch no l gii bng nhng cch tip cn khoa hc thng thng thi im hin ti.
Hai cch tip cn vi th gii vt cht
Trc khi bn v vic c hay khng c mt sc mnh siu nhin to ra v tr v con ngi, chng ta
phi nhc n mt iu rng, d v tr c hnh thnh theo quan nim ca nhm A hay nhm B th
khoa hc v tm linh, theo cch nhn ca ngi vit bi ny, cng ch l hai cch tip cn (hai phng
php) c s dng nghin cu, tm hiu v th gii vt cht v kh nng nhn thc ca con ngi
ch khng phi l hai phm tr i lp vi nhau.
Cc phng php khoa hc do con ngi to ra cn phng php tm linh th hnh nh khng phi
vy. Mt trong nhng biu hin rt khc bit ca hai phng php th hin ch: Khoa hc c th
truyn t v o to nhng tm linh th khng. Nhng kt qu t c bng hai cch tip cn cng v
th m khc nhau. Trong khi khoa hc lun c tnh k tha v hon thin theo thi gian khin cho cc
kt qu t c bng phng php ny ngy cng su hn, rng hn v chnh xc hn th nhng g
phng php tm linh mang li thng rt bt ng, n l v ht sc sng st (theo ngha khng hiu
v sao li th).
Nu hnh tng ha bn cht ca hai phng php ni trn bng ngn ng ton hc th v d sau c th
c ngha nht nh. Chng ta hy hnh dung vic tnh tng ca v s cc s hng (chui s), chng
hn tng: 1/2 + 1/(2.3) +1/(3.4) ++1/[n.(n+1)] + . Ta c th v phng php khoa hc nhn
tng trn l cch cng dn tng s hng mt. Ngy qua ngy chng ta cng tin st hn n gi tr 1 ca
n (nhng khng bao gi t c ng gi tr ny).
Trong khi cch tip cn tm linh cho ta bit tng ng bng mt (nhng khng phi ai cng bit
v khng cn cng nh khng th gii thch v sao). Chng ta u bit, hu ht cc l thuyt khoa hc

u c hon thin tng bc kiu nh vy v cha c l thuyt no c coi l t n chnh


xc tuyt i, t nht l trong thi gian di na. Chng ta s bn thm v tnh trng ny phn sau.
Mt minh chng cng kh in hnh cho s so snh bn cht ca phng php khoa hc v tm linh
theo tinh thn ni trn l trng hp nh ton hc n Ramanujan. Ta u bit s Pi l mt s v t
v c rt nhiu cch biu din gi tr ca n qua chui s. Cc chui u rt ra t nhng lp lun
ton hc cht ch. Nh ton hc n ni trn cng a ra mt chui s tnh s Pi nhng bng mt
cng thc m chng bit n c rt ra nh th no, ging nh c ai mch bo ng th phi.
Mt v d na v s mch bo huyn b y l vic pht hin nhng cy thuc tr bnh cu ngi
c truyn li trong dn gian t th h ny sang th h khc. Ti thi im m nhng ngi u tin
bt u bit s dng chng, khi m khoa hc dc liu cn cha manh nha th s mch bo kia l li
gii thch duy nht. Ngi vit bi ny c nim tin rng, khi cc ngun nng lng ha thch trn tri
t suy kit hoc nhim mc t nhn loi vo tnh trng tn vong th cng ngh c c
nhng ngun nng lng mi s n mt cch t nhin, n gin hn nhiu so vi nhng g m cc nh
khoa hc v cng ngh hin gi ang hnh dung v c sc theo ui. S xut hin nhng c nhn c
mch bo v vn ny, nu ci duyn tn ti ca loi ngi cha ht.
Nhng ngi ch tin vo khoa hc c l ca h. Nh chng ta bit, nhng kt qu m khoa hc mang
li khng ch gii thch c nhiu hin tng ca t nhin v ca con ngi m n cn c ng
dng trc tip vo cuc sng, a vn minh ca loi ngi ngy mt tin xa v v th m lm cho con
ngi t tin hn d vn cn c c trong v tr bao la. Ngnh khoa hc i u trong tm hiu th gii
vt cht l vt l hc, trong khi ngnh sinh hc cng ngy cng i su vo b mt ca s sng. C
hai ngnh ny hnh nh ang rt t tin tin n cu tr li v cu to vt cht, v tr ra i nh th no,
con ngi thot thai t u v tin ha ra sao. Nhng kt qu ca hai ngnh ni trn t c qu tht
l to ln v v i, lm giu cho tri thc ca nhn loi v cu to vt cht v c v hu c. Trong khi
nhng kt qu tri nghim bng tm linh li thng thiu lp lun v nhng li gii thch nh ni
n trn, y l cha k cn mt s ngi v li ch c nhn a ra nhng cu chuyn n thi,
hoang ng mang mu sc m tn nhm trc li. Cng v nhng l do nu trn m c mt thc t l
nhng tn ca Khoa hc thng ln n hoc ch t l ch bai nhng g m phi cng nhn Tm linh
a ra.
i tm m hnh chun
Trc khi tho lun v ngun gc ca th gii vt cht v ca con ngi, chng ta phi cng nhn vi
nhau mt iu l: d c ngun gc xut x th no i chng na th th gii v c (nhng g to nn v
tr) v th gii hu c (ch t l gii sinh vt trn tri t) cng a dng v phong ph n mc vt
xa khi tm tng tng ca nhng ngi c cho l thng thi nht, m mng nht trong s chng ta.
Hnh nh s a dng l quy tc s mt ca to ha. V, hnh nh v tr v s sng ch c th th hin
s tn ti v vn ng ca mnh qua s tng tc ca cc h vt cht a dng .
Khng nhng th, ch ring th gii sinh vt trn tri t ca chng ta cng hon ho n tng chi
tit nh b nht. S hon ho y khng th l s kt hp ngu nhin ca th gii vt cht m thnh. N
gn vi mt bn thit k hon chnh ngay t lc xut hin. Ngy nay ai cng bit rng mt s dng c
bit ca cc hp cht hu c to nn s sng trn tri t. Cc cht ny li tng hp t cc nguyn t
ca mt s nguyn t ha hc m quan trng nht l Hydro, Nitrogen v Carbon. n lt cc nguyn
t ca mi nguyn t li cu to bi cc ht c bn (nhng bit u n mt lc no chng ta li
ng ra rng cc ht c bn kia thc cht c chung mt ngun gc siu ht no y. c l mi l
ci gc ca mi th trn i, mt s thng nht trong a dng).
http://vietnamyoga.org

Cn c nhng v tr khc?
Rt nhiu gi thit v s tn ti ca nhng dng vt cht cha c kim chng c c s ph
hp gia cc l thuyt hin thi vi cc kt qu quan st. C mt kin thng thi cho rng, nhiu l
thuyt khc nhau n mc nh loi tr nhau nhng u c mt im chung l gii thch c mt cch
ngon mc cc hin tng vt l bit. Chng c c s g tin c l ch c mt v tr m chng
ta ang quan st thy. Phi chng v tr l hnh thc cui cng theo chiu v m quy lut a dng
khng cn p dng c na. Nu cn c nhng v tr na khc vi v tr ca chng ta th ai m bit
c vn tc nh sng c phi l tc gii hn hay khng v gi tr ca cc hng s vt l bng
bao nhiu. Nhng cu hi i loi nh vy thuc v nhng vn khng th nhn bit c ca con
ngi tri t. Trong khi Tm linh c th cho chng ta cu tr li v nhng vn m khoa hc b
tay. Mt trong s l cu hi v s ra i ca th gii vt cht, v n n gin n mc lm cc nh
khoa hc phi hoi nghi.
Vn th hai lun gy s t m cho con ngi y l ngun gc ca chnh n v ni rng ra l t u
m th gii sinh vt xut hin trn tri t. Ni v cc dng nng lng gn vi tng cp cu trc
vt cht th nng lng ha hc gn vi cu trc phn t, in nng vi nguyn t v cp ht c
bn s l nng lng ht nhn, bao gm c cc bc x v tr, v c th l c trng hp dn. Vi cch
nhn nhn ny th nng lng ca cc ngi sao l nng lng thuc lp th ba. ln (cng ) v
tm lan ta (khong cch nh hng) ca cc lp nng lng lit k trn tng t lp th nht n lp
th ba. Con ngi l mt h vt cht c bit tn ti v hot ng da trn ngun nng lng ha hc.
Ai cng bit, th gii sinh vt trn Tri t to nn mt mi trng sinh thi cc k a dng. Gii thc
vt tng hp nn cc cht hu c v sinh sn cng bng cc hp cht hu c, cn gii ng vt th trc
tip hoc gin tip s dng cc hp cht hu c ca thc vt np nng lng. To ha lp nn
mt s cn bng gia cc ging loi t rt xa xa. Nhng c bit v iu kin mi trng v cch
np nng lng khin cho chng ta trong mt thi gian di (c l cho n tn hm nay) ng nhn v
s tn ti ca cc sinh vt khc trong v tr, thm ch trong h mt tri.
y l trch dn t mt bn tin da trn mt thng bo ca C quan Hng khng V tr M: Bo
Telegraph a tin, cc nh khoa hc ca NASA cho thy nhng vi khun l c tn l GFAJ-1 trong h
Mono California (M) c nng mui v thch tn rt cao. Loi vi khun mi ny c cu trc
ADN khc xa hon ton mi sinh vt sng trn Tri t ca chng ta v c th sinh trng nhng
mi trng khc nghit m chng ta ngh rng khng th tn ti s sng. Pht hin ny c ngha v
cng quan trng v n lm thay i suy ngh ca chng ta v khi nim s sng cng nh m ra mt tia
sng mi trong vic tm kim s sng cc hnh tinh c iu kin kh hu khc nghit trong h Mt
tri nh sao Ha hay sao Th.
Thng thng, mi s sng trn Tri t u c cu thnh t su cht, l: carbon, hyr, nit,
xy, lu hunh v pht pho. Tuy nhin, loi vi khun mi c tm thy th li khng tun theo nguyn
tc trn, thay v pht pho, loi vi khun ny li cha cht thch tn. Ngi ta cng pht hin ra loi
vi khun sng su trn hai ngn mt trong lng t khng cn n xy v nng lng chng s
dng duy tr s sng l cc tia phng x ca cc nguyn t phng x trong v tri t. S tn ti ca
nhng sinh vt trong nhng iu kin khc xa vi mi trng chng ta ang sng cng chng t mt
iu rng trong v tr bao la nht nh cn tn ti nhng h vt cht khc m ta gi chung l th sng
(ngh l c nhn nng lng t bn ngoi tn ti v vn ng cng nh trao i thng tin gia
cc th sng cng loi vi nhau). Lng thng tin nm bt c (v nh hiu bit v th gii vt cht)
cng vi kh nng truyn tin (phng thc v tc ) s xc nh mc "vn minh" ca cc dng th
sng.
Vi ba dng thc nng lng nh ni trn th con ngi chng ta c th l th sng km vn minh

nht cng nn. Gia cc loi th sng khc nhau th s tip xc cng nh trao i thng tin ni chung
khng th xy ra, nu c th ch l hn hu v trong nhng trng hp c bit. Rt c th phng
php tm linh ca chng ta l mt trong nhng hnh thc trao i nh vy gia nhng ngi c kh
nng c bit (gi l nng lc tri cho) vi nhng loi th sng cao cp hn loi ngi. Nu qu tht
con ngi c linh hn th linh hn chc chn thuc v mt trong nhng th sng cp cao hn
Nhng, tt c nhng loi th sng y, bao gm c chng ta, u m ra.
Cu hi con ngi ang tm cu tr li bng khoa hc, cn nhng th sng vn minh hn loi ngi
c l h bit r ri, v i khi h h m cho chng ta bng con ng ta gi l Tm linh. V vy,
cu tr li cho cu hi trn l: V tr cng cc th sng khc nhau c to ra bi mt Sc mnh
siu nhin, Ngi khng b rng buc bi bt c nh lut no. Cc nh lut m mi dng vt cht
phi tun th cng do Sc mnh p t th gii vt cht, trong c cc dng sng, t iu
chnh m tn ti Nhng ti sao Thng li c th to ra cc dng sng khc ngoi dng sng
trn tri t hin c. Cu tr li c l l phi da vo qui lut a dng ca th gii vt cht m Ngi
to dng nn.
Tnh a dng nm trong thit k ban u
Tnh a dng nm trong thit k ban u ca Thng v n xuyn sut trong c hai th gii: vt
cht v tri v s sng. Hin ti chng ta cha c th chng minh c bng khoa hc rng cn c
nhng th sng khc khng da vo nng lng ha hc nh nhoi nh chng ta. a dng v mc nng
lng th cng s phi a dng v nhng nn vn minh s dng chng.
Do , khoa hc ca loi ngi ch l con ng khm ph nhng chn tri m Thng to
nn, thng qua m tin ha n nh cao nht ca dng sng m chng ta thuc v. V vy, ging
nh h qu ca nh l Gdel, Khoa hc khng th t hon chnh v trn vn, ngha l s khng c cu
tr li cho hai cu hi v ngun gc v tr v loi ngi bng cc phng php khoa hc. iu i
khi c biu hin bi ci cm gic ca cc nh khoa hc khi m nhiu ln h tng nh i n
ch th li xut hin nhng yu t mi khng th gii thch ni. Ngay c ci nh cao tr tu ca th
sng da trn nng lng ha hc m con ngi chc chn l i din cng cha c hnh dung trong
ngy hm nay.
Nhng bc i ngy cng tng tc ca khoa hc v cng ngh lm chng ta va mng va lo. Mng
th ai cng bit. Cn lo l c phi chng ta ang rt gn ci nh cao kia ri hay cha? Khi loi
ngi chm nh th c th ci vng tun hon ca s sng trn tri t ny li bt u t im xut
pht cng nn. Thng c nhiu cch iu khin ci vng tun hon lm. M khng ch i
vi chng ta. Ci vng tun hon ca v tr cng c trong bn Thit k v i ca Ngi
C mt nim an i cho chng ta, nhng sinh linh sng bng ngun nng lng ha hc cp phn
t. l phong cnh thin nhin tuyt p trn tri t m Thng ban cho nh nhc n
trong phn m u ca bi vit. Cho n hm nay c l con ngi khng qu t tin n mc v li
m ni rng n l cha t ca loi th sng da trn s tiu ha cc hp cht hu c trn tri t ny.
N l cha t v n c trong tay kh nng tiu dit mi loi k c bn thn mnh. N l cha t v n
c khoa hc v cng ngh khai thc cc ngun ti nguyn thin nhin chung ca mun loi nhm
phc v cho mnh l chnh.
Hy hnh dung vo bui chiu ca mt ngy cui tun nng p v m p, mt s kh ng nhng ch
nhn ng ca Tri t tp trung trn sn Old Trafford hoc ngi trc mn hnh ca chic tivi mi
ng ngch h reo c v cho trn bng gia i MU v i Chealse. Nim vui v s phn khch trn
tr trn khun mt h t i mt lng calo nht nh. Nhng khng sao, h s np li nhiu hn t
nhng mn n hp dn v y dinh dng ang i h trn bn trong nhng cn phng
bp ngt ngo
http://vietnamyoga.org

mi hng m thc. Nhiu th vui na nh i bng calo ang ch h ngay trong bui ti hm nay
Trong lc y th nhng th sng cao cp hn ang t tp u trn mt hnh tinh nng hoc lnh
hn tri t n mc chng c mt hp cht hu c no m nhm nhp, hoc ang chu du gia
khong khng bao la, lnh lo ca v tr vi tc khng chm hn nh sng. i li, nhng th sng
y khng cn phi lm g kim ming cm manh o nh nhng k trn tc ca tri t. Nng lng
h cn trn tr khp mi ni. Chng bit h c chi bng hay khng hay l ch ca ht v c th
sut ngy nh qu v ca chng T Thc
Ngy nay nhng hiu bit v cu trc gen hnh nh li mt ln na lm cc nh khoa hc o tng rng
h khm ph ra gn n tn cng b mt ca cuc sng trn Tri t. Thm ch h cn to ra nhng
sinh linh nhn bn. Nhng u c phi l con ngi c th thay th thin nhin trong sinh sn ra
cc loi sinh vt. ch l mt s can thip vo qui trnh sinh sn m thi, tuyt nhin khng c
ngha thn thnh nhn to g.
Ngi vit bi ny ng tnh vi quan im ca nh khoa hc, ng Francis S. Collins, Gim c d n
gii m gen ngi, rng cng hiu bit su v gen cng thy s tinh t ht mc trong thit k s sng
ca ng Ti Cao. Ch c iu ti khng phi l tn ca thuyt tin ha Darwin. Mi loi trong
gii thc vt u c bn gen t lc ra i. V tt nhin n phi c to thnh t nhng nguyn t
ha hc m Ngi to ra trc . Vy nn chng c g ngc nhin khi v i th cc b gen ca
gii sinh vt c nhng im tng ng ri t Darwin xy dng nn thuyt tin ha. Ngay n
con ngi y, ng nh vy m cng chng tm c hai c th c du vn tay ging ht nhau na l.
a dng v ging loi cn i cng vi a dng v c th. l mt thit k ch c Thng mi
thc hin ni.
Ch cn mt cu hi cn phi tm cu tr li. Nu qu thc c Thng th ti sao Ngi li khng
bao gi hin din bng cch ny hay cch khc ngi trn mt tht nh chng khi phi h nghi.
Gi cho cu tr li c l li phi tm trong quy lut a dng. Nu chng ta bit c mt cch ch
thc rng, con ngi ch l nhng con ri trong tay mt ng Ti Cao th liu cuc sng cn ngha
hay khng, mn kch cuc i chc khng cn nhiu hp dn, mi ng lc thi thc con ngi dn
thn cng chng cn nhiu. Vi mt Ngi thit k nn mt th gii phong ph v hon ho nh th
ny th kch bn y khng th chp nhn. Nhng nu con ngi t tin n mc v thn th v kch
kia cng khng th ko di. Tnh ch k ni trn s bin loi ngi thnh d th.
V vy trong su thm ca bn cht con ngi c cy vo mt tim thc v tnh nhn bn nh mt
i nghch vi tnh ch k. Nu nh c tnh ch k m con ngi nng ng v tin ha th tnh nhn bn
li gip nhn loi vt qua c nhng thi khc nguy nan, chng hn nh trong cc trng hp thin
tai khng khip, hoc khi dn s gim st mt cch ng k. V nhng l do m Sc mnh Siu
nhin ch c h l mt cch gin tip v rt hn hu, nh trong cc trng hp tm linh chng ta
va nhc n, gi s ng sng c c tin.
Kt
kt thc bi vit ny ti mun ly cu truyn tiu lm dn gian ca Vit Nam ni v bn cht ca
khoa hc v tm linh. Chuyn rng nh kia c hai c con gi ly hai chng trai, mt chng l th sinh
nhiu ch ngha, chng cn li ch l mt anh nng dn cc mch. Mt hm b v cng hai chng r du
xun. n bn b h ng b hi hai chng trai ti sao con vt li ni c trn mt nc. Chng th
sinh bo con vt ni v n c lng cn chng nng dn th ch ni: Tri sinh ra th. Ch vo con ch
ng b v li hi v sao ch bit ku. Hc s cho rng ch ku v n c ci hng to, trong khi chng
nng dn tr vn ni: Tri sinh ra th. Khi nhn thy mt hn ni b ch ra lm i trn b h,
ng b li hi hai chng con r v sao n nt. Anh con r thng thi bo rng nt do tc ng ca

nng v ma, cn anh kia vn tr li n gin l tri sinh ra th. Khi b ng b v ch l km hiu bit
th chng nng dn bn quay li hi chng th sinh: Ci thuyn c lng u m n cng ni, ci trng
c hng u m n cng ku, cn ci ch m cu t chui ra" c b ma nng g u m vn b nt
vy?.
Qu tht, khoa hc ng l cao siu nhng ch l i tm v gii thch nhng quy lut m Siu nhin
vch ra trong bn thit k ban u. V vy mi ci trn i ny, trong v tr ny u do Tri sinh ra
th. Ch c iu chng ta hay h nghi nn mi tm hiu xem Tri sinh ra v iu khin chng nh th
no. V vy m mi c khoa hc.
Phong Doanh

http://vietnamyoga.org

Kh khn ca cuc i
v Trch nhim ca con ngi
Ha thng K. S. Dhammananda
Thch Tm Quang dch Vit
Nguyn tc: "Problems and Responsibilities"

Bn c lo lng khng? Bn c au kh khng? Nu c, xin mi bn c cun sch nh ny m rng tm hiu bit hn v


nhng vn bn phi i ph. Cun sch ny cng hin cho bn v cho nhng ai lo lng.
S HI V LO LNG
S hi v lo lng pht sinh t nim nh hng bi nhng iu kin trn th, bt ngun t tham dc v luyn i. Tht ra, i sng ging
ht nh mt cun phim ang quay m trong tt c mi th (hnh nh) u chuyn ng, thay i khng ngng. Khng mt th g trn
th gian ny trng cu v thng cn. Nhng ngi tr, khe mnh s hi b cht non. Nhng ngi gi yu bnh hon, lo lng phi ko
di cuc sng. ng gia l nhng k tham m dc lc quanh nm.
Nim vui c hoan lc hnh nh qa ngn ngi. Nim s hi v khng c hoan lc to lo u hnh nh khng bao gi chm dt. Nhng
cm ngh ny tht ra rt bnh thng. Cuc i ln bng xung chm din tin vi bn ng hay ci "ti" khng thc t chng khc no tr
ma ri trn giy. Nhng tr c con ngi t chnh n mi l ti thng.
Hun luyn tr c, ni mt cch khc m mang tr tu l bc u tin ch ng tm hn hoang mang.
c Pht dy:
"T tham dc ny mm au kh
T tham dc ny mm s hi
Vi Ngi thot vng tham dc
Khng cn au kh, khng cn s hi."
Tt c luyn i u i dn cui cng l phin mun. C nc mt ln nhng li cho t bit di dng cng khng chm dt c ci v
thng ca i sng. Tt c mi vic kt hp u khng vnh vin.
G tr u au kh trong cuc sng hin ti. Khng ai c th trnh khi. Nhiu thiu nin ln ln trong au kh. Chng phi nh con ch
(ngi y ging) hay con nng nc (dui nc), cng vn rt d hiu l thiu nin thiu kinh nghim trong vic thit lp c mi tng
quan tt p vi ngi khc phi. Cc chng trai ny khoe sc p gy n tng cho ngi khc phi hnh din cho rng mnh l i
tng ca dc tnh. C hai u thiu thi thc t nhng h ngh l h trng thnh. H s hi c thi bnh thng chn tht v
h s b ch nho. Thi c x nh vy c tim lc i n li dng. S hi b gt b cng nh lo lng gi tr bn ng b suy gim. Tnh
yu khng c p ng lm tan v tri tim ca thanh thiu nin v l h cm thy chnh h t nh la h. i khi mt vi thiu nin
t vn. Nhng vt thng tnh cm trn c th trnh c nu i sng c nhn thc ng vi thc t. Ngi tr phi c dy
d theo hng i ca Pht Gio h c th trung thnh chn chn, ng ung hng.
"D u i na, s hi pht xut, th cng ch pht xut ni ngi mt tr in khng v khng bao gi pht xut ni ngi khn ngoan."
l li c Pht dy. S hi khng ngoi l mt trng thi ca tm thn. Trng thi tm thn cn phi c ch ng v hng dn.
To ha ph cho con ngi c th kim ch tuyt i mt iu, l t tng Tt c mi th m con ngi to ra pht xut t mt dng
thc ca t tng. l ci cha kha gip cho ta hiu c nguyn l trn p uc s hi.
Mt nh c th hc Anh ni ting c ln c hi bi mt sinh vin v phng cch hu hiu nht cha tr bnh s hi, tr li:
"Hy c gng lm mt iu thin g cho mt ngi no ". Ngi sinh vin ht sc ngc nhin v cu tr li ny nn yu cu ging
thm cho sng t vn . c v thy hc ny gii thch: "Bn khng th no c th c hai t tng chng i nhau cng mt lc
trong u c. T tung ny n th t tng kia i. Nu chng hn tm tr bn ang hon ton bn bu vi nim mong c khng v k
gip mt ngi no , bn khng th cng mt lc cha chp nim s hi trong u c bn".
"Lo u lm cn kh mu nhanh hn l tui gi". S hi v lo lng va phi l bn nng bo v t nhin. Nhng s hi trin min khng
hp l, ko di l k th tn nhn ca c th con ngi. Chng lm tr ngi cho s hot ng bnh thng ca c th.
GI VNG TINH THN
Tm tr ca con ngi nh hng su m n c th. Tm tr c nhiu tim nng l mt v thuc cha tr m cng c th l mt loi
c dc cho c th. Khi tm tr xu xa, c th git mt chng sanh, nhng khi tm tr im tnh, chuyn cn em li ch cho con ngi.

Khi tm tr c tp trung vo nhng t tng lnh mnh, h tr bi s c gng v hiu bit chnh ng, tc dng pht xut rt rng ln.
Tm tr thanh tnh, t tng lnh mnh a n mt cuc sng khe mnh, thoi mi.
c Pht dy: "Khng c k th no lm hi chng ta bng t tng ca chnh chng ta v tham dc, k, ganh ght vn vn...".
Mt ngi khng lm sao iu hp tm tr mnh cho thch ng i vi hon cnh th chng khc no nh cht. Hy quay tm tr vo
ni tm v c gng tm thy lc th trong lng.
Ch khi tm tr c kim ch v hng dn ng cch, n s tr nn rt hu ch cho chnh s hu ch v cho x hi. Mt tm tr phng
tng khng kim ch c s nguy c cho chnh s hu ch v ngi chung quanh. Tt c s tn ph reo rc trn th gii l do s to
thnh loi ngi m tm tr khng uc hun luyn, kim ch, cn nhc, thng bng.
Bnh tnh khng phi l suy nhc. Mt thi bnh tnh lun lun thy ni con ngi c vn ha. Chng kh khn g cho mt ngi gi
c bnh tnh trc nhng s thun li, nhng gi c thi bnh tnh khi gp vic bt n th thc s l kh. Chnh v c tnh kh
khn y mi ng t cho c v thc hin s bnh tnh v lm ch ly mnh, con ngi to c mt ngh lc sung mn.
TING NI CA THIN NHIN
Con ngi hin i khng nghe ting ni ca thin nhin v bn bu vi lng ham mun vt cht v lc th. Hot ng tm thn ca ngi
qa mi m vi nhng th vui trn tc nn chnh mng khng lu ti s cn thit ca chnh tm tr mnh. Thi bt thng ca
con ngi hin i dn ngay n kt qu trong mt nhn nh sai lm v i sng trn th gian v v mc ch ti hu ca cuc i.
l nguyn nhn ca tt c cc mi tht vng, lo u, s hi, bp bnh trong hin ti.
Nu mt ngi tn bo v c c, sng tri vi nh lut thin nhin v v tr, hnh ng, li ni v t tng ca ngi ny s lm
nhim bu kh quyn. Thin nhin b lm dng s khng tha mn nhu cu cho con ngi m cn dnh cho con ngi tn ph, mu thun,
truyn nhim v thin tai thm ha.
Nu con ngi sng ha hp vi nh lut thin nhin, c mt cuc sng chnh ng, thanh tnh bu kh quyn qua nhng gi tr ca c
hnh, em lng t bi tnh thng n cho chng sanh, con ngi mang hnh phc n cho nhn loi. Mt ngi tht s yu chung
ha bnh s khng vi phm t do ca k khc. Tht l sai tri khi nhiu lon hay la gt ngi khc.
Bn c th l ngi rt a oan cng vic nhng bn hy dnh mt vi pht trong mt ngy thin nh hay c sch c gi tr. Thi
quen ny s gip cho bn khi phin no v m mang tm tr. Tn gio em li lc cho bn, cho nn bn phn ca bn l phi ngh n
tn gio. Hy dnh th gi tham gia cc cuc hi hp trong bu khng kh tn gio. D ch t pht sng vi cc v hng dn tinh thn
to c cc kt qu tt.
BNH TM THN V KHUYNH HNG TI C
Vic gia tng cc loi bnh tm thn v nhiu lon l bnh c bo nguy nht trong tt c cc th bnh ca thi i tin tin. Cng
ngy cng c nhiu ngi b bnh tm thn trn th gii,c bit ti cc quc gia giu c.
Trong nhiu trng hp, yu t gy ti c trong x hi ca chng ta c ghi nhn l do cc bnh tm thn. Kt qu khng nh tin
on bt ngun trc tip t cng trnh kho cu ca Freud, l vic xc nhn nhng k gy ti c v phm ti l nhng ngi b bnh thn
kinh; nhng ngi ny cn c cha tr hn l b trng pht. Nhn vo vn vi quan im rng ri l cn bn ca tt c mi ci
cch trong x hi "cp tin" phi thay th hnh pht bng s gio dc ci to.
BIT NGI LNG GING CA BN
Khi chng ta khng nhn thy cuc sng ca ngi khc ra sao th chng ta khng th hc hi c cch sng . Du lch l mt hnh thc
tt nht ca gio dc. Tip xc vi nhng ngi l lng chng ta cm thy c thin cm nhiu hn. S thiu khoan dung thng pht xut
t khng thu trit c nhu cu cng nh cch suy ngh ca mt con ngi khc.
NGI KHNG HNH PHC
c Pht da con ngi khng hnh phc l do lng ham mun v k: dng tin bc mua nhiu lc th, nhiu quyn th hn ngi
khc, v quan trng hn tt c l sng mi mi, c n khi sau ci cht! Ham mun nhng dc vng trn lm con ngi ch k. Nhng
ngi ny ch ngh n mnh, khng lu n nhng g sy ra cho ngi khc Khi nhng c vng khng t c, h tr nn bn chn
v bt mn. Con ng duy nht trnh s ray rt bt an y l qut sch lng ham mun, nguyn nhn to ra. Vic tht kh khn;
nhng khi con ngi t c, s trn trng n.
THI GIAN S CHA LNH CC VT THNG
Phin mun tri qua. Ci lm cho bn phi ri l, ri cng qun i. Bn c th nh li bn khc, nhng ti sao bn phi khc nh
vy ch! Chng ta ln ln qua dng i, chng ta thng ngc nhin ti sao ang m chng ta sc tnh, ngh n nhng vic lm cho
chng ta lo ngi ban ngy v lm sao chng ta cn nui dng lng on hn mt ngi no v ti sao nhng tng nh vy cn
vng vn trong u c chng ta. Chng ta c th ni cn thnh n lc b kch thch v mt iu g , v sau ny khi t hi ci g
khin cho ta nng gin nh vy v ngc nhin khi hiu r c chng ta ph th gi v nng lc vo y. L ra chng ta ngng hnh
ng nh trn th trng thi khng hnh phc s qua i v bt u ngh n iu g khc lnh mnh hn.
Phin mun ca bn n th no i na, d bn c th cm thy au bun n th no i na, thi gian cng hn gn c cc vt
http://vietnamyoga.org

thng ny. Nhng chc chn phi c mt iu g m chng ta c th lm c chng ta khi phi bun au ngay t lc u. Ti
sao chng ta phi vic ny vic kia hay phin mun tiu hao nng lc ca chng ta v lm chng ta khng hnh phc? Cu tr li l
khng phi cc phin mun u. Chnh l t chng ta lm cho chng ta khng hnh phc m thi.
C th l bn gp mt vi iu kh khn ni bn lm vic, tuy nhin bn khng nn mang bu khng kh xu ti v nhim cn nh
bn. Bn phi hiu rng nhng kh khn y phi chm dt. Gii p c th tm thy khi t c gii thot khi nhng ham mun v k
ca bn bng cch loi tr tt c s h v ngu mui.
Bt c lc no khi chng ta tht bi trong vic tm kim mt gii php cho vn , chng ta c khuynh hng tm mt bung sung trt
ln nhng hong ht ca chng ta. Chng ta khng chun b chp nhn cc nhc im ca mnh. Tht l d dng li cho k khc.
Tht ra, c mt s ngi thch th lm nh vy. l mt thi p dng hon ton sai quy. Chng ta khng nn em s bc bi ca
chng ta n cho ngi khc. Chng ta nn ht sc mnh chp nhn kh au v bnh tnh gii quyt cc kh khn ca chng ta. Chng ta
phi chun b i u vi bt c nhng kh khn no n vi chng ta.
BU KHNG KH LNH MNH
Nhng li a ct v ph bnh chng ngt ngo g nhm thng vo bn, phi c bn lm cho chch hng trong nim hoan h. l
cch duy nht trnh th hn vi bt c ai. Khng gi c bnh tnh trong lc thi u c th lm cho tinh thn bn cng thng. Bn s
thua cuc l ra phn thng v bn. Bn cng lm nhng ai ang xem cuc u mt vui.
Khng c mt cch no bn c th thay i mt ai trn th gian ny theo ng li ca bn suy ngh. Khng th no c c n khi
ng li l iu mong c. Nu tt c mi ngi u dng vi bn th th gii ny ri chng my chc chng cn kin na.
C nhiu cch sa mt ngi khi ngi ny sai. Nu bn ph bnh, trch c v s v ngi y trc cng chng, bn s b lm nhc
v khng sa c ngi . Ph bnh chc chn s to thm nhiu k th. Nu bn c th t ra lo lng cho tng lai ca ngi bng
nhng li l du dng, ngi , mt ngy no , s cm n bn.
Khng bao gi nn dng nhng li l th l hay nhng li l thiu nh nhn trong bt c lc no bn mun gii thch quan nim ca bn
gii quyt vn . Ngoi giao, kho lo, lch s v l khng lm bun ai c, tht ra mang li nhiu li thot.
Khng nn cm thy v th chng khi nhng yu im ca bn c nu ln. Lm li ca bn l nhng bin ch ng tin ti s
hc hi hon b hn. Khi mt ngi khng km hm c nng gin, k s tht ra rt nhiu iu khng nn ni. Khng bao gi
phanh phui b mt ring t ca ngi bn c d bn tc gin ngi bn ny n th no by gi i na. Bn s b gim gi tr ca mnh
trong tin trnh v nhng ngi kia chng bao gi cn nhn nhn bn l mt ngi bn tt t tr i. H s ngh rng bn c th li lm
ging nh vy nh bn lm hi ngi bn c: Chng cn ai tin bn c.
HY CAN M I U VI NHNG LI PH BNH
Mt ngt sanh bnh, ng cay gi tt. Tn dng th ng mt, nhng tn dng thi qua to thnh bnh; ph bnh ging nh vin thuc
ng cha khi bnh. Chng ta cn phi c can m, hoan h nhn li ph bnh v khng s hi g li ch trch c.
"Tt xu ta nhn thy ni ngi khc
L phn nh bn tnh ca chnh ta"
Cuc sng ca con ngi, hon cnh v th gian phn nh t tng v nim tin ca chnh mnh. Tt c mi ngi l tm gng cho chnh
h, cho au n, cho bnh hon v cho tt c.
HNH PHC V CH NGHA VT CHT
Nhiu ngi tin rng h ch cn tin bc l gii quyt c tt c mi vn . H cng khng hiu rng tin bc t n cng c nhng vn
kh khn km theo. Tin bc khng th gii quyt tt c mi vn .
Hu ht con ngi chng bao gi suy ngh cho chnh xc. Mc d cuc sng ca h ta nh cuc rt theo ca con ch sn ui bt
con th mi. Khi cuc rt bt chm dt, tt c mi hng th si ni u tiu tan. N tht ging nh bn cht hnh phc nhc dc trong
th gii ca ch ngha duy vt. Ngay khi mc tiu ham mun t c, hnh phc chm dt v nhng ham mun mi li tri ln. t
c mc tiu hnh nh cha tha mn ging nh cuc rt bt vy.
Hoc khi chng ta mt mt g, hy nh ti li khuyn sau:
"ng nn ni ci l ca bn v ci l ca ti
Ch nn ni ci n vi bn v ci n vi ti
Cho nn i vi tt c nhng g l huy hong khng cn tn ti na,
Chng ta chng nn hi tic ci bng m "
Ca ci chng phi l th g m bn phi tch ly v tham dc. Ca ci ch nhm cho an sinh ca bn cng nh cho nhng ngi khc.
Hy c gng lm cho th gii chung quanh bn c mt i sng tt p hn. Hy s dng ca ci ca bn mt cch khn ngoan gim
thiu cc nim au ca ngi ngho kh, ngi bnh tt, ngi g c. Hy chu ton nhim v ca bn vi dn tc, x s v tn gio.
Khi thi im n cho bn phi ra i, hy tng tng n ngun an lc v hnh phc mang n cho bn khi bn nh li nhng hnh
ng thin v v tha m bn lm.
Tm cch lm giu qua c bc chng khc no trng ch vo mt m my lang thang che khut mt tri trnh nng. Mt khc, to
dng ti sn bng chuyn cn bo m cho bn mt ta nh an ton trng cu trnh nng ma.
"Ti sn ca bn s cn khi bn cht. Bn b v thn quyn bn tin a bn ra ti huyt. Nhng ch ch c hnh ng tt hay xu do

bn lm trong cuc sng (Nghip) l theo bn xung tn di m."


M tng lm giu hp dn nh ma lc nhng s hi v lo lng lc no m nh trong lc ch i ci ma lc y mn con mt. Mt li
sng giu sang mang xo trn tm thn. Giu sang ph qi nhng dng khng ng thi nhng iu n gin nh tnh bn, k vng v tn
nhim cng chng t c. Khi li sng bt u to bt an, vic cn thit n tr tu a chng ta li vo con ng chnh ng.
Ngi giu sang c nhng s trao i, s hi v lo lng b mt mt nn hnh phc t hu b gim thiu.
V hnh phc c nhn, chng ta nn to dng ca ci mt cch chnh ng. c Pht ni:"Hnh phc thay cho nhng ai kim sng m
khng lm hi n ngi khc" . Hnh phc khng s trng cu v c ngha nu ca ci em li phin no v au kh lin sau .
Ca ci do la lc dn k, nhng ca ci to dng do lng thin c knh n.
Ca ci ca bn ch c th kin trc ci nh ca bn nhng khng xy dng bn c. Ch c c hnh ca bn mi xy dng bn. B
ch t im xc thn ca bn nhng khng lm p bn c. Ch c phm hnh ca bn mi c th lm p bn.
Sau ht, tht l sung sng hiu c "hnh phc ch l hng thm bn khng th rt vo ngi khc m khng vung vi git trn
chnh ngi bn". Th gian khng nh bn mun, nhng bn c th hng con tim bn tm hnh phc trong . Ch khi no bn chu
au kh v lm vic thin th bn mi vt ln trn cc ngi khc trong hiu bit v hnh phc c nhn mnh.
"Nu chng ta mun tm hnh phc, chng ta hy chm dt suy vic ngh v bit n v bi n v hy cho nim vui ni tm ca b th. Bi
n rt thng tnh - nh c di. Bit n nh a hoa hng. a hoa ny phi c chm sc, ti nc, nui dng, yu du v che
ch. (Dale Carnegie)
HNH NG KHN NGOAN
Con ngi phi bit s dng tui thanh xun, ca ci, kin thc ng lc, ng ch v ng cch v li ch cho chnh mnh cng nh cho
tha nhn. Nu ngi s dng sai tri quyn li ca mnh, s a n s suy sp.
"Con ngi phi kin cng bit khi mnh yu, can m i ph vi s hi, t ho v khng qu ly trong tht bi chnh
ng, khim nhng v nh nhn khi chin thng".
Nhiu ngi may mn bng nhin c hng ca ci do tnh c hay do tha hung gia ti. Nhng khng my ai c ph cho c tr tu
bo v, gn gi v s dng n mt cch hu ch. Bt k nhng g khng do m hi nc mt to nn, thng b lm dng v phung ph.
CHNG TA HY T IU CHNH
Phong tc v tp qun l nhng mi quan h quan trng cho vic hc hi v chia s kinh nghim con ngi trong bt c cng ng no.
Tnh trng kh x m ta phi i ph trong th gian chng bao gi thay i ny phi hay khng phi sng vi qa kh hay sng t b qa
kh. Bao gi cng c mt (khang cch) "th h trng" gia gi v tr v nhng nhn nh khc nhau v hon cnh thay i v v gi tr.
Ngi gi s ngi tr c th mt gia ti truyn thng v ngi tr lo u qa kh c xa c th l mt chng ngi cho i sng vn
minh. S thay i bao gi cng phi c xem xt rt cn thn.
Vn ha bnh dn to nhng thn tng nht thi v nhng anh hng dn gian tng trng vi cc hnh nh tng phn vi li sng (hin
i). Qun chng chit trung (ng gia) gip lm vng mnh thm nhng hnh nh v nhng u c non di phi ng v chp
nhn mi th m h bnh vc. Cng c nhng thng ip chnh tr v x hi nh nhng phong tro Hippie hay Yupie nhng l iu sng
cn cho nhng ngi tr phi c tr tu ca ngi gi gip h phn bit phi tri. Thi gian th nghim chng minh nhng gi tr tt c
xa khng thay i. Nhng gi tr nh tit kim, thnh tht, phng khong, v sing nng ca cuc sng c phm cch lc no cng vn
ti tt trong bt c cng ng no.
Ti Chu, cc phong tc v tp qun trong cc hn l v cc tang l rt quan trng. Cu hi l phi hay khng phi chng ta c nn
tiu qu nhiu tin v dnh qa nhiu th gi vo nhng phong tc, tp qun khng trong th gii hin i. C tht l cn thit khng?
Khng c mt li khuyn no tt hn bng li dy ca c Pht trong kinh Kalama:
"Khi bn t bit: "Nhng iu khng li lc g, c th b ch bai, ln n bi cc nh hin trit, em p dng s a hu qu n tai
hi v au kh, bn nn b cc iu ny.... Khi bn t bit: "Cc iu lnh mnh, khng c li, ca ngi bi cc nh hin trit, em p
dng, hu qu a n an sinh v hnh phc, bn nn mang p dng v tun theo."
Mi con ngi l mt sng to ca v tr. Chng no m con ngi cn quan tm n x hi con ngi v vic ti lp trt t th gian
cho tt p hn, thi gian bao gi cng s l nhp cu ni gia ngi tr v ngi gi. Lo u v s hi trn chiu hng thay i s khng
cn tht cht na. Nhng ngi gi ch cn nh li, trc y khi cc c thn sanh phn i mt s li sng hin i ang thnh hnh
khi h cn tr nh th no. Chp nhn nhng d bit cho vn l mt c hnh. Mt thi ci m mi l mt thi hnh phc.
HY LO N VIC CA MNH
Tht l sung sng c tham gia vo vic ring ca bn m khng c nghi ng trong u c v ngi khc. y l li khuyn ca c
Pht:
"Ta khng nn tm li ca k khc, nhng iu lm, nhng iu cha lm xong ca h, m phi tm trong hnh ng ca mnh v
nhim v v s st chnh mng ca mnh."
"Ngi m lc no cng dm ng li lm ca ngi khc, cu knh, tnh xu nh bn ca chnh mnh cng tng trng. Ngi kh c
th on dit c tnh nh bn.
"Thy li ngi th d, nhng li ca chnh mnh th qu tht kh thy. Li ca ngi th ta sng sy quan st t m, nhng ca ta th
du kn nh ngi i by chm ngy trang np trn".
http://vietnamyoga.org

Khng ai trnh khi ch trch v ph bnh. c Pht dy:


"Lng thinh cng b trch. Ni t, ni nhiu cng b trch Cho nn khng c mt ai trn th gii ny m khng b trch c. Ngi ni tip:
"Ngay c by gi, v s chng bao gi c mt ai hon ton b trch c hay hon ton c tn dng ".
Khng phi tt c nhng ngi ph bnh bn l nhng k th ca bn. Trong dp ny bn c th dng nhng li ph phn ca h tm
nhng yu im ca bn m bn khng thy.
Bn khng nn b vic tt ang lm ch v ph bnh. Nu bn c th chp nhn cc yu im ca chnh bn, ng nhin bn c sc
mnh tinh thn thnh cng.
"Nhng ngi cao qi khng i lch hng con ng chnh ng, mc cho ci g xy ra, khng cn tham dc theo cc th vui trn tc.
Ngi khn ngoan lc no cng bnh tnh v kin tr trong u c, lc vui cng nh lc bun."
KHNG THNH KIN
Bn khng nn i ngay n bt c mt quyt nh vi vng no i vi tt c vn g khi bn ang trong mt tm trng bt an hay b
khiu khch. Bt c mt quyt nh no hay mt kt lun no trong thi gian y c th lm cho bn hi tic mt ngy no . Hy cho
u c ca bn trc nht thanh thn ri suy ngh. Cch phn on nh vy ca bn s khng c thnh kin.
Trau di lng, lng gip bn c cm tnh vi nhng ai gp kh khn. Trnh nhng ph bnh khng cn thit. Phi nn hiu rng
c n ngi gii nht cng khng th khng sai lm c. Nhng yu im bn nhn thy ni ngi lng ging c th tm thy ngay ni
bn . C cu ni rng bn khng nn nm vo ngi khc trong khi bn trong lng knh.
KHIM TN
Khim nhng l bin php ca ngi khn ngoan hiu bit s khc bit gia iu l g hoc iu cha l g c. " Chnh c
Pht bt u s mng hong php ca Ngi bng cch loi b tt c ci kiu hnh ca mt v hong t bng mt hnh ng t khim
cung. Ngi t c thnh qu ngay trong i sng ca Ngi nhng chng bao gi Ngi mt ci hn nhin ca Ngi, v chng bao
gi mang ci v gii hn ngi. Nhng bnh lun v ng ngn ca Ngi chng bao gi hoa m ph trng. Ngi lc no cng t l mt
ngi ht sc khim nhng. Ngi chng bao gi mt i tnh hi hc ca Ngi.
NG PH PHM TH GI
Ph phm cuc sng ca mt con ngi trong lo lng v tng lai, tic nui v qa kh, bing nhc hay khng lu n g c, chng t
ngi thiu kh nng gi a v l mt sanh vt thng thng sng to cao qi trn tri t. Ngi s to nghip xu cho mnh
v s b loi b xung ni khng xng ng thch hp cho mnh. Nh iu trong u v lm cc iu thin trong cuc sng. Ph phm
th gi, bn khng nhng lm tn thng cho chnh bn ma cn lm hi n ngi khc, v th gi ca bn cng nh ca ngi khc hoc
th gi ca ngi khc chnh l th gi ca bn.
NHN NI V KHOAN DUNG
Hy kin nhn vi tt c mi chuyn. Nng gin s a n con ng m qung. Trong khi bc bi, lm phin ngi khc v lm chnh
mnh au kh. Nng gin lm suy yu c th v lm xo trn u c. Mt li cc cn ging nh mt mi tn t cy cung bn ra khng
bao gi c th ly li c d cho bn c ci chnh n c ngn ln.
Mt s sinh vt khng th nhn thy ban ngy trong lc mt s sinh vt khc khng nhn thy ban m. Nhng ngi nng gin n cc
th khng nhn thy g ht c ban ngy ln ban m.
Vi ai v vi ci g bn tranh u khi bn nng gin? Bn tranh u vi chnh bn, chnh bn l k th t hi nht ca bn. Tr c bn l
ngi bn tt nht ca bn nhng n cng rt d dng tr nn k ch nguy hi nht ca bn y. Mt vi loi nh bnh tim, phong thp,
v bnh ngoi da c truy cu l do s on gin, cm hn v ghen ght kinh nin. Nhng cm ngh ph hoi nh vy u c tim bn.
Nhng cm ngh ny nui dng vic pht trin cc bnh tim n lm suy gim s khng c t nhin ca c th chng li cc vi trng
ca bnh tt.
T C I THNH THIN
Nu bn khng mun c k th, trc tin l bn phi git k th ln nht chnh ni bn - l s nng gin ca bn. Nu bn b xo
trn bi k th ca bn c ngha l bn lm ng nhng c vng ca k th bn, bn v tnh xa vo by ca k th.
Bn khng nn ngh rng bn ch hc hi c t nhng ngi tn dng bn, gip bn, v thn cn gn gi vi bn. Bn c th hc rt
nhiu iu t k th ca bn. Bn khng nn ngh rng nhng iu hon ton sai ch v l cc iu xy ra ni k th ca bn.
Nhng k th bn cng c mt s cc c tnh tt.
Bn khng th loi b k th bng ly c dit c. Ly c th ch to thm th m thi. Phng php tt nht chng li k th l mang
lng t tm thng yu n h. Bn c th ngh rng iu khng th lm c hay khng cn thit. Nhng ng li c
chng minh mt ngi c vn ha. Khi bn n tm hiu mt ngi no rt gin gi vi bn, trc nht bn hy gng tm nguyn
nhn. Nu l do lm li ca bn, bn nn tha nhn v khng ngn ngi g xin li ngi . Nu do v nhng s hiu lm no xy ra
gia hai ngi, th bn nn lm sng t bng cch gii by tm s.
Nu do v ghen ght, c gng em tm t lng thng yu n ngi . Bn c th nh hng, cm ha ngi bng tr hu. Bn c

th khng hiu ti sao n li c kt qa, nhng kinh nghim ca nhiu ngi chng minh l mt phng php mnh nht, khn
ngoan v d dng chin thng. Phng php c c bit cao em p dng trong Pht Gio. L ng nhin, mun lm vy,
bn phi t tin, kin nhn chnh ni bn. Lm nh th, bn c th lm cho k th hiu c chnh h sai. Ngoi ra, bn cng c li lc
trong nhiu chiu hng v khng cn k th trong tm bn na.
LNG T TM THNG YU
Chng no cn c mt ng loi n ci c an i bi nhng li du dng ca bn, c bn lm cho phn khi v hng th,c bn
c th gip vi ca ci trn th ca bn th d vic bc i ny nh nhoi n th no na bn vn l mt ti sn qy bu ca nhn loi.
Bn khng nn bao gi ng lng v phin mun.
C th c i khi khi nhng ngi m bn thng mn hnh nh khng lu n bn, lm tm bn c khuynh hng nng chu bun
phin. Nhng khng phi l do chnh ng lm bn tht vng. Cn vn g na khi m bn hiu vi tt c tm lng t tm i vi ngi
ng loi ? ng bao gi li vo ngi khc v hnh phc ring t ca mnh. K mun bo m s tha mn ca mnh trong i sng
bng cch trng ch t ngi khc th cn t hi hn l ngi n xin qy gi ku khc xin ming n hng ngy.
MI E DA CA MA TY V RU CH.
Ru c m t l nguyn nhn chnh ca s sa a th cht v tinh thn ca con ngi. Hin nay, mt hnh thc xu xa v ti li hn
na l cc loi ma ty c hi v nguy him, nht l cht heroin, gy nhiu kh khn cho nhn loi v x hi. Vn kh khn ny
lan rng khp th gii. Hu qa ca vic ghin ma ty nghim trng hn v sinh t hn ghin ru na. Trm cp, cp bc, ti c v
bo dm, la o cc mn tin ln xy ra do nh hng ?c hi v ghin ma ty.
Cc bo cha ma ty, cha tha mn l s cht chc ca cc con bun m cn gng sc kim sot cc chnh ph yu bng tham
nhng, hi l, o chnh v bom n. V ng li chnh tr, cc chnh ph phi bo v ngui dn chng li vic dng ma ty. ng, bo
cha ma ty trong nhng mu qy quyt, e da n tn nn mng ca x hi - nhn phm ca con ngi . Nhng nh pht ngn
c lng tri v gia nh ca h sng trong e da ca t thn v h dm bc qua con ng phi lut php ca bo cha ma ty.
Nu khng c s phi hp quc t dp tt ti li ny, tim nng v tng lai ca cc dn tc ng nhin b lu m khng bo m.
Trn khp th gii, hng triu triu M kim kim c t lao ng nhc nhn phi dng n chi tiu trong vic bi tr ma ty
nhng ma ty vn cn. Bn phn ca chng ta l phi gip vi bt c phng tin no m chng ta c th nh tn r t nn khng
khip ny v ngn nga con ci chng ta khi bn bng ti.
i sng ca mt ngi ghin ma ty hay mt ngi ghin ru l mt i sng b hnh h kh s, a ngc ti trn gian, sm a n
nh m.
NGI SAY
Ngi say chi b l phi
Chm m tr nh
Bin th khi c
Suy yu sc lc
Lm vim mch mu
Gy thnh cc vt ni v ngoi thng bt tr
L m ph thy ca c th
L con qy ca tr c
L k trm ca ti tin
L k n xin gh tm
L tai ng ca ngi v
L au bun ca con ci
L hnh nh mt ngi hung bo
L k t git mnh
Ung sc kho ca ngi khc
V cp ot chnh mnh.
L con ngi, chng ta phi c s bnh tnh phn bit gia ci g l iu thin ci g l ti li. Hy trnh xa ma ty v ru v gip
ngi khc trnh xa. l cch phc v v i nht cho nhn loi.
BN TO THIN NG V A NGC NI Y
"Nu bn mun sng ha bnh v hnh phc trn th gii ny, bn cng phi nhng ngi khc sng ha bnh v hnh phc, cho nn
bn lm mt ci g cho th gii ny c ngha cho i sng". Cho n lc no m bn cha t iu chnh sng ho hp theo nhng
nguyn l cao thng y th bn khng th c hnh phc v ha bnh. n gin bng cu nguyn khng thi, bn khng th hy vng hnh
phc v ha bnh t thin ng.
Nu bn hnh ng theo ng nguyn tc lun l bng cch gn gi phm hnh ca con ngi, bn to thin ng ca bn ngay ti y,
http://vietnamyoga.org

th gii ny. Bn cng c th to ha ngc trn tri t ny nu bn lm dng gi tr ca i sng con ngi. Khng bit sng th no
ha hp theo ng nh lut thin nhin v tr th chng ta thng sai lm vp vp. Nu mi ngi c gng to mt cuc sng khng hi
ai v ng knh trng, th ta c th thc s hng hnh phc tt hn l loi hnh phc m mt s ngi hy vng t c sau khi cht.
Khng cn thit phi to dng mt thin ng ni no tng thng cho c hnh hay to mt a ngc trng pht ti li th
cho d bt k nim tin tn gio no c hnh v ti li c nhng h ly khng th trnh c trn th gii ny. T bi vi tt c cc sinh
vt l con ng duy nht to thin ng. C th chng ta c l tng chi sng hp dn v li ch ca x hi v x s bng khoan dung
v cm tnh sinh ng cho tin b v hnh phc ca con ngi. L con ngi chng ta t c iu ny l nh nhng c nhn xut
chng ch ra con ng. Khi gip tinh thn ngi khc, bn t gip mnh v khi bn t gip mnh tinh thn, bn gip ngi
khc.
HNH PHC LA I TRONG CUC SNG
i vi mt hn nhn ng n, ngi n ng v ngi ph n thng ngh n ngi hn phi hn l ngh n chnh mnh. Hn nhn
v nh mt chic xe p dng cho hai ngi . Cm ngh an ton v thoi mi n t s c gng h tng. Thiu kin nhn v hiu lm l
l do ca hu ht cc vn kh khn trong gia nh. Ngi v khng phi l mt ngi y t ca chng. Ngi v ng c knh
trng ng u. Tuy ngi chng c bn phn kim tin nui gia nh, nhng vn gip gia nh trong cc cng vic ni tr lt vt,
khng phi l h nam tnh ca ng trng phu. ng thi mt ngi v lun lun than phin v gt gng khng th n b nhng thiu
thn trong gia nh. Cng khng lun nu c s nghi ng ca ngi v v s gip ca ngi chng tao hnh phc hn nhn. Nu
ngi chng c nhng nhc im, ch c lng khoan dung v nhng li ngt ngo l c th lm cho ngi chng nhn thy nh sng.
Hiu bit chnh ng (Chnh T Duy) v t cch o c l phn thc hnh ca tr tu.
Hn nhn l hnh phc nhng nhiu ngi bin cuc sng la i thnh kh s bt hnh. S ngho nn khng phi l nguyn nhn
chnh ca s mt hnh phc. C chng ln v phi trau di chia s vui bun mi vic trong i sng hng ngy. Thng cm ln nhau l b
quyt ca hnh phc gia nh.
KHNG LO LNG
B quyt ca i sng hnh phc thnh cng l phi lm nhng g cn lm ngay by gi, v ng lo lng v qa kh cng nh tng lai.
Chng ta khng th ti to qa kh v cng khng th tin liu mi th cho tng lai.
Nhng c mt lc no lc thi gian qua m chng ta thc c vic t ch, l hin ti.
Nhiu ngi lo lng v tng lai. Nhng ngi ny cn phi hc hi thch nghi vi mi hon cnh. D ci lu i no na xy trong
khng kh, d gic m n ra sao, lc no h cng phi nh l h ang sng trong ci th gian va chm khng ngng v thay i ny.
"Khng c ngi sao no ta c th tin tng c,
Khng c nh sng no hng dn ta,
Nhng chng ta bit rng chng ta phi
LNG THIN, CNG BNG, THNG THN"
CT TR CA THNH CNG
Tht bi nhng l ct tr ca thnh cng. Hc hi t tht bi ca chng ta a n thnh cng.
Khng bao gi c bi th cng khng bao gi c thng. Nu chng ta khng gp tht bi v cay ng, chng ta chng bao gi thc
hng thm ngt ngo ca chin thng; n ch tr thnh khc ngot ca nhng bin c nh nhoi khng ng k. Tht bi khng nhng
gip chng ta i n thnh cng, cn lm cho ta thm ngh lc, phn khi v giu kinh nghim.
"Chng ta sng, lm vic v m mng
Mi ngi u c k hoch nh
i khi chng ta ci,
i khi chng ta khc,
V c vy, ngy qua"
V P CHN CHNH
Nt xu ngoi khng phng hi g n nhn phm duyn dng. Nu mt ngui xu x trau di c hnh ca tnh thng, tnh thng
ny s chng t trong nhiu ung thng li - thanh thn, rng r, phong thi du dng v lch s. Nhng np p hp dn y d dng b
tr li bt c yu im no ca b ngoi.
Mt ngi p trai m iu b mu m, kiu cng th nhn khng hp dn, xa cch. Ci p bn trong mi l v p chn chnh. V p
bn trong c mt phm cch c bit, thu ht.
TI SAO KH KHN KHI T GI TH GII NY?
Vi a s, ci cht l mt bin c khng c hoan nghnh. Vi qa nhiu tham dc phi c tha mn, nhim v ca cuc sng, mc
d nhiu au kh ln lao, chng bao gi chm dt. Ngi ta cm thy thoi mi vi o vng hnh phc hn l vi thc t ca ci
cht. Nu tt c phi ngh v vic ny th l gi pht cui cng.

Luyn i vo i sng th gian to mt nim s hi bnh v ci cht. Nhng s tht th tt c i sng khng l g c m duy nht l au
kh. Ci cht l iu t nhin khng th trnh c. Khng phi l na hong s nh t tng t n ang cht. Tr c t n c kh nng
to thnh v phng i hnh nh ma ca ci cht. L do l ti u c khng c hun luyn nhn thy cuc i vi tt c ci v
thung v bt toi nguyn ca n. ging nh bm vo cc o nh y nh mt ngi ang cht i c bm vo cng rm.
Ci cht cng to nn s kh chu cho nhng ai nhit thnh cu nguyn ng siu nhin tung tng no tha ti v cho mt ch trn
thin ng khi cuc sng hnh nh v vng. ng nhin s hi ci cht l mt hin tng t nhin ca bn nng t bo ton. Nhng
c mt con ng vt qua s s hi . Hy lm mt vic v tha cho an-sinh ngi khc t hy vng v t tin kip sau. Lng
v tha thanh lc tt c luyn i v k.
u c thanh tnh, khng luyn i cc iu trn tc, bo m hnh phc khi i khi th gii ny. l s suy gm kin tr v ci cht
hiu c ci v thng ca cuc i v tr tu sa cha li sng sai lm, v khi s hi ci cht. Cng c tinh thn i ph
vi nhng s vic v thc t ca cuc i. Hy trnh cc tham vng khng thc t v khng th thc hin c. Hy pht trin lng t
tin. Ri bn s c thoi mi hn vt qua cc kh khn ca i sng.
TRCH NHIM
Chng ta u c khuynh hng li cho ngi khc v nhng yu im v bt hnh ca mnh. C bao gi bn ngh rng chnh bn chu
trch nhim v tt c nhng kh khn ca bn khng? S au bun ca bn khng dnh dp g n tai ng ca gia nh hay cc ti
nguyn thy ca cha ng. Cng chng phi l vic lm ra ca thn thnh hay ma qy. au bun ca bn do chnh bn to ra. Cho nn
chnh bn l ngi cai t cho chnh bn v cng l ngi gii thot cho chnh bn. ng thi, bn to a ngc hay thin ng cho chnh
bn. Bn c tim lc tr thnh ngi ti li hay tr thnh thnh. Khng ai c th to cho bn thnh ngi ti li hay thnh thnh.
Bn phi hc hi trau di gnh ly trnh nhim i sng ca bn. Bn phi hc hi chp nhn nhng yu im ca bn khng
li hay phin h ai. Hy nh cu ca ngi xa:
"Ngi v hc thc lc no cng li cho ngi khc; ngi bn hc thc th t trch mnh, v ngi c hc thc th s khng trch ai
c".
Bt lun mt kh khn no pht xut lc no hay ti u, l ngi hiu bit, chng ta nn t tm hiu xem li lm do u m ra khng
li cho ai c. Nu mi ngi t sa cha ly mnh, s khng c mt kh khn no hay mt s xung t no xy ra trn th gii ny.
Nhng tic thay con ngi li khng bao gi c gng gia tng tm hiu bit bng hnh ng khng thin v. H thch tm kim nhng
bung xung chu bng thay th cho h. H ch nhn bn ngoi h tm nguyn nhn nhng kh khn gy ra v l h khng thch chp
nhn nhng yu im ca chnh h.
Tr c ca con ngui c qa nhiu di tr cho nn con ngi c tm cch bo cha chng minh hnh ng ca mnh hu to o tng
l mnh khng li lm. c Pht ni:
"Thy li ca ngi khc th d, nhng li ca chnh mnh th qu tht kh thy". (Kinh Php C)
che du nhc im hu bao che lm li ca mnh, nhiu ngi c mt thi hung hng vi ngi khc v ngh rng lm nh vy h
s trnh c tnh trng xu h hoc trnh n nhng li on trch . H khng hiu rng mt thi nh vy khng ch to thm nhiu
kh khn cho chnh mnh v ngoi ra cn to thm bu khng kh nguy him chung quanh hn.
Khi lm sai bn phi tha nhn l bn sai. ng theo con ng ca nhng k v hc thc lc no cng li cho ngi khc. c
Pht ni:
"Ngi in m khng cho mnh l in, qu l mt ngi in thc s. V ngi in bit mnh in, v l y, l mt ngi tr". (Kinh
Php C)
Bn chu trch nhim v mi ni bun au n vi bn. Khi , d l mt vic bt ng nh xy ra, lm phin hay o ln u c bn, th
chnh ci bt ng nh nhoi y a dn bun au cho bn. Bn phi hiu rng iu khng sai nhng chng ta mi sai.
TRCH NHIM CA BN V S HIU BIT LN NHAU
Hy lun nh bt c ci iu gi xy ra, bn s khng cm thy au n nu bn bit gi qun bnh u c ca bn. Bn ch b au n
bi thi tinh thn m bn p dng cho chnh bn v cho cc ngi khc. Nu bn t mt thi yu thng ti ngui khc, bn cng
s nhn li c ging nh vy mt thi yu thng. Nu bn t ra on ght, bn s nhn c, khng nghi ng g, on ght tr li.
Mt ngi gin d th ra cht c, chnh ngi b nhim c v au n nhiu hn l lm ngi khc au.
Mt ngi gin d la mng ngi khc khng th nhn thy s vic mt cch ng n t nh khi bc lm m mt. K no khn ngoan
khng gin d s khng bao gi b au kh. Lc no cng nh rng khng ai c th lm bn au n c tr phi chnh bn dn ung
cho ngui khc lm bn au kh. Nu bn theo ng Php (Chnh Mng) Php s che ch cho bn. c Pht dy:
"K no xm phm ngi n ha, trong sch v v ti, qa d s di tr li k cung di y, nh tung ct bi ngc chiu gi (ct bi s
bay tr vo mt)". (Kinh Php C)
Nu bn lm ngi khc ni gin, bn phi chu trch nhim v nhng hu qu gy nn. T thi hung hng, bn s ch lm ng iu
k th mong mun.
KHNG TRCH C NGI KHC
Nu bn bit gi vng ng tinh thn bn, nhng vic xy ra bn ngoi s khng nh hng g bn. Bn khng nn li cho hon cnh
khi s vic sai lm. Bn khng nn ngh rng bn khng may mn, l nn nhn ca s mnh, hay ngi no nguyn
ra bn hay "ba
http://vietnamyoga.org

tr" bn. D vi l do no m bn cho l phi i na, bn cng khng thot khi trch nhim v hnh ng ca chnh bn. C gng gii
quyt vn , khng hn di. C gng lm vic vui v c n trong nhng hon cnh ht sc th thch.
Hy can m i u vi bt c thay i no nu s thay i ny ng nhin v cn thit, cho nn bn phi can m chp nhn
ci m bn khng trnh c. Bn nn khn ngoan hiu bit ci bp bnh trn th nh hng n tt c mi ngi.Cho nn bn
phi pht trin can m i u vi tht vng v kh khn khng cm thy hong s. Kh khn v i sng ca chng ta, chng ta
phi can m ng u. Nu bn bit lm sao vt khi cc kh khn y khng to thm nhiu kh khn na, th bn khn ngoan
y.
Nhng ai c gng phc v cho ngi khc th cng phi gp cc kh khn. H cn gp nhiu trch c hn nhng ngi khng gip g
cho ai c. Bn khng nn ng lng, thay vo bn phi c s hiu bit thc thi vic v tha kt qu em hnh phc nh mt phn
thng. Gip ngi khc, phi c kin thc v hiu bit. Bertrand Russell, mt trit gia Anh ni:
"Thng yu khng kin thc v kin thc khng thng yu th khng th to mt i sng tt p".
BN CHU TRCH NHIM AN LC NI TM CA BN
Bn phi hc hi lm sao bo v an lc ni tm v bnh tnh to trong tm khm ca bn. gn gi an lc ni tm, bn phi bit lc no
nn gim thiu ci phc tp mc cm t tn ca bn; bn cng phi bit lc no bn phi qun lng t ho ca bn, khi bn khut phc
c ci ng gi tm ca bn, khi bn loi c ci cng rn ca bn v khi bn thc thi kin nhn. Bn khng nn ng?i khc ly
mt an lc ni tm ca bn. Bn phi gn gi an lc ni tm ca bn nu bn bit hnh ng khn ngoan.
Tr tu n do hiu bit. "Con ngi khng phi l mt thin thn t trn tri ri xung, m l mt ng vt c nui nng". Hy tn
dng cc c gng vi quan nim kin quyt v kho lo gi vng ng nguyn tc. ng thi hy khim nhng v li ch ca ha bnh
v lng trnh xung t v bo ng. Lm nh vy, bn s khng bao gi mt g c. Thay vo ,cui cng, bn li t c.
LM SAO I U VI CC LI PH BNH
Bn phi hc hi lm sao t bo v chng li cc li ph bnh khng chnh ng v lm sao s dng c thc cc li ph bnh xy
dng. Bn phi lun lun nhn li ph bnh vi tnh cch khch quan. Nu nhng li ph bnh bn khng chnh ng, v cn c, c c ,
th phm gi ca bn khng lm bn hn nht khut phc. Nu bn bit khng c li lm trong lng tm ca bn, thi ca bn ng
n, s c tn thng bi nhng ngi hiu bit, bn khng cn phi lo lng v nhng li ph bnh v cn c. S hiu bit v c hai
loi ph bnh xy dng v ph hoi rt cn thit cho bn iu hp li sng ca bn trong bt c x hi no. c Pht dy:
"Khng c mt ngi no khng b trch c (lm li) trong th gii ny". (Kinh Php C)
KHNG MONG C G V KHNG C G LM BN THT VNG
Bn c th trnh tht vng bng cch khng c vng g v vic lm ca bn. Nu bn khng c mong g, th khng c g lm cho bn
tht vng. Hy lm vic g em li ch cho ngi khc gim bt kh au. Nu bn c th lm nh vy m khng c vng mt phn
thng no cho bn c, khng c nguyn nhn no lm cho bn tht vng. Bn l mt ngi mn nguyn! Hnh phc hin ra trong u
c bn v iu thin bn lm, chnh l phn thng to ln. Hnh phc ny to lng tha mn mnh mng trong cuc sng ca bn.
Nu v c vng c tng thng, bn khng nhng s mt hnh phc, m cn nhn c tht vng cay ng.
C l bn c th l mt ngi bn tnh tt nn bn khng hi ai. Th m bn vn b trch c mc d bn lm iu thin. Ri bn c th
hi: "Nu lm tt c tt, lm xu uc xu, ti sao ti phi au kh khi ti hon ton v ti? Ti sao ti li phi gp nhiu kh khn nh
vy? Ti sao ti nhiu phin mun vi qa nhiu xo trn? Ti sao ti b trch c bi ngi ta mc du vic ca ti tt? Cu tr li n
gin l khi bn lm mt s hnh ng thin bn c th v tnh chng li nhng lc lng ca ma vng hot ng trong v tr. Nhng lc
lng ma vng ny ng nhin chng li cc hnh ng thin. Nu khng, c th l bn chu nh hng ca ma vng trong qa
kh (nghip) n by gi mi chn mi chng li bn. C tip tc lm cc vic thin vi s hiu bit vng vng, cui cng bn s
thot khi cc phin no y. V bn l ngi u tin to tht vng, th chnh ch c bn mi c th vt qua cc cc tht vng y - bng
cch hiu c tnh hnh tht s i sng trn th ca chng ta.
"Bo v ngi khc l bn bo v chnh bn. Bn bo v bn l bn bo v ngi khc"
Nhiu cc iu kin trn th ngoi tm kim sot ca chng ta. Nhng s thay i bt ng, cc nh hng v cc bp bnh xy ra lm
ta bt toi nguyn. Cho nn ti sao i khi kh khn lm vic thin trong nhng hon cnh thay i nh vy. Nu ngi ta ch n
li khuyn ca c Pht, mi ngui u c th ng gp cht g cho vic bo v ln nhau.
BIT N L MT C HNH HIM C
c Pht coi bit n l mt c hnh v i. Phi, tht l ng c hnh ny rt him trong bt c x hi no. Bn khng th c vng
lun lun ngi ta bit n bn v nhng g bn lm.
Ngi ta c khuynh hung qun n c bit n lc phi nh li cc n c. Nu ngi ta khng by t lng bit n, bn phi chp nhn
nh vy - ch c th bn mi trnh c tht vng. Bn c th hnh phc chng cn n ngi ta c bit n v s t t v cc s
gip ca bn hay khng; bn ch cn ngh v cm thy tha mn bn lm bn phn cao thng l mt con ngi i vi ng loi.
NG SO SNH VI NGI KHC

Bn c th t bn on tr lo u khng cn thit v phin no n gin l khng so snh bn vi ngi khc. Chng no m bn cn


nhn ngi khc so snh l "bng vi bn", "cao hn" hay "km hn" bn s c chp v y ny bn chn. Nu bn khng p dng thi
y, khng c g lm cho bn phi lo lng. Nu bn ngh rng bn cao hn ngi khc, bn tr nn hnh din. Nu bn ngh l bn ng
th hai hay khng l g c, ngi khc s h bn. Nu bn ngh l bn thp km, bn s mt lng t tin.
Vi a s, rt kh nn c nim kiu hnh ca h. Nn khn ngoan hc hi lm sao gim bt lng kiu hnh ca chnh mnh. Nu
bn c th hy sanh nim kiu hnh ca mnh, bn c th tm thy an lc ni tm. Bn c th ha hp vi ngi khc chng nghim an
lc v hnh phc. Ci g quan trng hn - gi nim kiu hnh hay an lc trong tm hn?
C gng m hiu rng, bng nhau, hn hay km, tt c u trong trng thi thay i: Bn c th ngho by gi nhng mt thi im no
, bn c th giu c. Ngy nay bn c th ngu si, nhng mai ny bn tr nn khn ngoan. Ngy nay bn c th b au yu v khng
hnh phc, nhng thi gian sau bn s vn c th li mnh khe. Tuy nhin, c nhiu c tnh khng th thu hiu c ca con ngi
c coi nh l gia ti ca nhn loi - nhn quyn, phm gi ca con ngi, a v ca con ngi vn vn ... Khng ai c quyn tc
ot nhng th ca bn.
"Nu bn tt vi chnh bn, bn s tt vi ngi khc. Nu bn tt vi ngi khc, bn tt vi chnh bn".
LM TH NO I X VI NHNG K LM RI LON?
Bn phi hiu rng bn phi ng gp cht g, dng hay khng dng , v nhng phin no v kh khn xy n cho bn by gi. Cng
rt quan trng cho bn hiu l bn phi vt qua nhng kh khn n vi bn t nhiu nguyn nhn. Nu s hiu bit ca bn su
rng thng hoa trch nhim ca bn v gy ra cc kh khn hin ti, chc chn bn s c kin lm th no tt nht on tr.
Ri bn s hiu lm th no i x vi k lm ri lon v nhng ngi chng i. Nhng k chng li bn cng c mt tri tim con
ngi. Cho nn khng kh khn g lm ha gii h; pht trin mi thn hu vi h thay v c lp h. Nu bn sc mnh chng
li thi sai lm ca h, khng c l do g bn trnh khng tip sc vi h. Qua s lin kt vi nhng ngi nh vy, bn c th nh
hng h h t ci tin. Hy nh rng s hiu bit ring ca chnh bn bo v bn khi k th v gip bn hng dn h tr nn
lng thin.
Nu mt ngi lm mt vic g sai quy cho bn v ngu si v thiu hiu bit, l dp tt nht bn trnh by cho ngi bit tr tu,
hc vn v v s thu trit tn gio ca bn. Ci g l s dng tt c hc vn ca bn v kin thc v tn gio ca bn nu bn khng
bit c s nh mt ngi qun t thc s nht l trong lc th thch? Nu nhng ngi khc lm sai cho bn phi coi nhng hnh ng
ny l dp bn pht trin kin nhn v cm tnh ca bn.
Kin nhn l mt trong nhng c tnh u tin m mi ngi phi trau di. Bn cng thc hnh c tnh ny cng nhiu, bn cng c
th gi vng c phm cch ca bn. Bn phi bit lm sao s dng hu hiu kin thc ca bn v nguyn tc giao t vi ngi
chng i bn. Sm mun h s hiu hnh ng di dt ca h v thay i thi knh chng. i khi, c ngi c gng li dng lng
khoan dung v nhn ni ca bn nh nhng du hiu ca yu km. l lc cho bn hnh ng khn ngoan khng tr thnh nn
nhn ca cc con ngi xo quyt nh vy.
"c hnh phi c thc hnh mt cch khn ngoan".
T t, thnh thc v kin nhn l nhng mnh t ph nhiu cho hng ngi xo quyt dng lm phng tin vi nhng nn nhn
c h dng v nhng ngi ny c nhng c tnh rng lng trn.
THA TH V QUN I
Tr th nhng k gy no lon ch to thm nhiu kh khn v xo trn. Bn phi hiu rng nhng cm ngh tiu cc v hnh ng
chng i ch mang li tai hi v au kh cho c bn v k gy no lon. Mun hnh ng tr a, bn phi nui dng hn th mnh lit
trong tm bn. Hn th ging nh cht c. Khi thuc c khi s ni bn, chc chn n s hi bn trc khi hi mt ngi no
khc. Trc khi bn nm mt thanh st nng bng vo ngi khc, bn b phng trc. Hnh ng ca bn ch l cho thy cn
bn khng c g khc bit gia bn v i th.
Ght ngi khc bn ch cho h thm sc mnh hn bn m thi. Bn khng gii quyt c vn . Nu bn tr nn nng gin mt
ngi no , ngi ny n gin ch mm ci li bn, bn cm thy b bi v au kh. Khi ngi khng phi hp vi bn chu
ton c nguyn ca bn, chnh l ngi l ngi thng li. c Pht dy chng ta sng vui v khi chng ta phi ng u vi cc
xo trn. "Hnh phc thay cho chng ta sng khng th hn gia nhng ngi hn th. Gia nhng ngi hn th chng ta sng khng
th hn". (Kinh Php C)
Chng ta c th sng hnh phc khng thi la hn th. C l bn khng sc mnh tri tnh thng n k ch nhng v li ch
ca sc khe v hnh phc ca chnh bn v ca mi ngi khc, t nht bn phi hc hi lm th no tha th v qun i.
Khng hn th v khng tiu dit k gy no lon, bn hnh ng nh ngi qun t. Mun hnh ng nh vy bn phi hiu k kia b
hng dn lm ng bi nng gin, ghen ght v ngu si. Cho nn k khng khc g tt c cc con ngi c ln ny hay ln khc
lm ng v cng trng thi tiu cc trong u c.
c Pht ni:
"K gy ti li bn tnh khng phi c c. Chng gy ti li v ngu si". Cho nn chng cn c hng dn.
Chng ta khng nn lm cho h au n. Chng ta khng nn bin minh ni l chng ng b kt n au kh trin min v cha qa tr
sa cha chng. Chng ta nn c gng gii thch cho chng trong ung li lm cho chng khut phc chng hiu c chng sai.
Vi s hiu bit nh vy, bn s s vi k gy ti li nh con bnh ang au kh v bnh tt cn phi cha tr. Khi bnh tnh c cha
http://vietnamyoga.org

khi, k mc bnh cng nh mi ngi khc u mnh v vui v. K ngu si phi c hng dn bi ngi khn.
"i sng c tt p l do tnh thng v l c hng dn bi kin thc".
Nu mt ngi no lm mt vic g sai tri vi bn v ngu si v thiu hiu bit, l lc bn phi mang tnh thung n k gy ti li
ny. Mt ngy no , k s hiu ci di dt ng thng v thi xu ti li ca mnh. Cho nn tt hn l cho y c dp tr nn tt.
Hi ci v nhng hnh ng lm l qa kh, s thay i y thnh mt ngi tt v cui cng y s nhn thc c t tng t t ca bn.
Li khuyn v tha nht ca c Pht l: "Sn hn khng th dp tt c sn hn. Duy c tnh thng mi dp tt c sn hn. l
nh lut trng cu".
Nu bn c th tri tm t, khng c s tai hi no n vi bn. Tnh thng yu s gip bn t c sc khe c th cht ln tinh
thn. i sng c nhp iu ring ca n. Ln bng xung chm ri u cng vn vo y. Nhng ngi khng hiu r nguyn tc ny,
thng ri vo phin no v i u vi kh khn trong i sng.
Nu mt ngi lm iu g sai tri vi bn ht ln ny n ln khc, bn phi hnh ng khn ngoan sa y mi khi y phm li. D
khng d dng g lm c tuy nhin bn vn phi c gng ht mnh theo gng c Pht. Ri bn s hiu l sau cng khng phi l
khng th c. Thi ca c Pht trong trng hp ny c th tm tt trong cu:
"Cng nhiu tai ng n vi ti, ti cng thc hin nhiu thin ch".
Mt s ngi ngh rng khng th thc hin c vic i tt t xu. Hy th i ri cc bn s t thy. Nu bn thy vic khng th i
tt t xu th m bn vn c th lm vic v i cho chnh bn v cho nhng ngi khc bng cch ng tr li xu t xu.
"i vi nhng ngi thiu hiu bit phm lm li th cn phi suy xt v thin cm".
TT C CHNG TA U L CON NGI
Tt c nhng con ngi u c yu im cho nn c khuynh hng to lm li. Tt c nhng con ngi u c ham mun, nng gin v
ngu si. Tt c nhng nhc im ny chim u th trong chng ta vi nhiu mc khc nhau. Ngoi tr bn hon ton hay l bc
A La Hn, cn khng ai trnh khi. Bn tnh u c ca con ngi t n biu hin trong cu ny:
"Con ngi khng tho mn vi i sng ca mnh v khng bao gi tm thy mc ch ca i sng, c n khi gm thu c c
th gii".
Chng ta hy nhn k con ngi b bao trm trong ngu si. Tr c b m mt bi xo trn, bi ri v ti tm. Do ngu si, con ngi to bt
hnh v chia s bt hnh ny vi ng loi. a s lo u v au kh n cho con ngi do s thay i ca th gian v s tham m ca
con ngi vo nhng th vui trn tc m u c v k c tip tc khng ngng. Tht vng v nhng ham mun khng toi nguyn do
nhng s thay i bt thng to nim lo u. Cho nn bn chu trch nhim nim lo u ca bn.
Khng ai hon ton trn th gii ny; mi con ngi u lin quan lc no , phm mt s li lm no hay nhng hnh ng ti li.
Nn lm sao bn c th ngh rng bn thot khi lm ln hay ti li? Ngu si l nguyn nhn chnh v nui dng s thc y ca tham dc
pht xut lo u.
"S s hi v lo lng s khng cn khi ngu si b xua tan bi kin thc".
Nu bn c th hiu c nhc im hin ti trong u c ca con ngi trn y, th khng c l do g bn cu nhu v cc kh khn
ca bn. Bn s c can m i ph vi nhng kh khn y. Tr c ca con ngi chu trch nhim v c hnh phc ln bt hnh
phc.
"Khng c g xy ra cho con ngi m khng nm trong con ngi" - C. Jung, mt nh tm l hc ni ting.
TRCH NHIM CA CHA M
Bn chu trch nhim v hnh phc ca con ci v vic nui nng chng. Nu a tr ln trng kin, khe mnh v l ngi cng dn
hu dng, l kt qa ca cc c gng ca bn. Nu a tr ln ln thnh k phm php, bn phi chu trch nhim. Khng nn li
cho ngi khc. L bc cha m, nhim v bt buc ca bn l hng dn con ci trn con ng chnh ng. Mc d c t trng hp
cc thiu nin phm php khng th sa cha c, tuy nhin l bc cha m, bn vn phi chu trch nhim v t cch ca a tr.
a tr lc tui d b nh hng, cn c tnh thng, chm sc, tru mn v lu ca cha m. Khng c tnh thng v hng dn ca
cha m, a tr cm thy b bt li thit thi, s i tm trn th gii mt ni hoang mang bi ri sng. Biu hin tnh thng ca cha
m khng c ngha l tha mn tt c nhng i hi ca a tr m phi hp l hay cch no thch hp. Qa nung chiu thc s lm h
a tr. Ngi m dnh cho con tnh thng v chm sc cng phi nghim khc v cng rn nhng khng cay nghit trong lc s s
trc ci h n ca a tr. T tnh thng nhng k lut - a tr ri ra s hiu c.
Tht l bt hnh, tnh thng ca cha m trong x hi ngy nay ng bun thng thiu thn. S s vo cc vt cht tin b, kht
vng dng ln i hi quyn nam n bnh ng, a n kt qa l nhiu b m theo chng trong cuc thi ua. Cc b m tranh u
gn gi hnh nh gia nh hay cc biu tng tnh trng bng cch lm vic ti cc bn giy hay cc xng th hn l nh trng nom
con ci.
Con ci, cho cc thn nhn hay cho cc ngi lm c tr tin sn sc, ging nh cc "cha kha rp theo khun" bng my
mc, thng thiu tnh thng v sn sc ca ngi m. Ngi m cm thy c ti v thiu chm sc, c gng xoa du a tr bng cch
tha mn cho n tt c nhng g n i hi. Hnh ng nh vy ch lm h a tr m thi.
Cung cp cho a tr nhng chi tinh vi hin i, nh xe tng, sng my, sng lc, kim l lm hi s hnh thnh c tnh ca tr nh
v tng t v tm l th chng lnh mnh g. a tr v tnh c dy tha th vic ph hoi thay v c dy d l phi t t, t bi, v
ho tm. Nhng a tr nh vy s pht trin khuynh hng tn bo khi chng ln. Cho nhng a tr nhng chi ny khng th

thay th tnh thng v tru mn ca ngi m.


Cha m thng b t vo tnh trng kh x. Vi v v nh sau mt ngy lm vic cc nhc, cha m c nhng vic lt vt ang ch i
phi lm ti nh. Sau khi lm xong cng vic l gi n ti theo sau l truyn hnh, u cn bao nhiu th gi dnh cho bn phn
thng yu v tru mn dnh cho a tr.
Vi li ku gi gii phng ph n, nhiu b ngh rng gii php l tranh ua vi phi nam ngoi gia nh. Nhng cc b ny phi coi
cn thn mnh c nn mang thai hay khng. l trch nhim ca b m em i sng n th gian v sau ny li "b" i sng ny.
Bn phi chu trch nhim cho ci g bn to ra.
a tr c quyn c tha mn v vt cht, nhng quan trng hn na l tinh thn v tm l. Cung cp y v vt cht ng sau
vic cung cp tnh thng v sn sc ca cha m. Chng ta bit c rt nhiu gia nh ngho, li tc rt m bc nhng nui nng dy
con ci thnh cng bng chan cha tnh thng. Ngc li, c nhng gia nh rt giu c, cung cp cho con ci vt cht y tin
nghi, nhng thiu tnh thng ni cha m, nhng a tr ln ln thit thi v tm l v tinh thn.
Mt s cc ph n c th cm thy li khuyn ph n tp trung vo vic nui dng gia nh l iu hn h gim gi tr phn nh li suy
ngh c v bo th. ng, thi xa ph n b i x rt ti t, l do ngu si phn ngi nam hn l nhc im c hu ca ngi
n b. Ting Phn ch ngi ni tr "Gruhini" theo ng ngha en l "lnh o trong nh" (ni tng). Chc chn ting ny khng ng
l n b b thp km hn. ng hn n c ngha s phn chia trch nhim cho phi nam v phi n.
Trong mt vi x, a s ngi chng a tin lng kim c cho ngi v lo vic ni tr . Lm nh vy, ngi chng c rnh
rang tp trung vo vic no khc m ngi chng c th lm tt p hn. Khi ngi hn phi hiu r trch nhim ca mnh, khng xy ra
xung t gia hai v chng. Khng kh gia nh hnh phc v an lc, v cc con ci ln ln thnh cng.
L ng nhin, ngi chng phi nhn thy ngi bn ng ca mnh lo lng chu o, tham kho mi quyt nh ca gia nh, t do
m mang nhn cch v cng c th gi rnh ri theo ui vic ring t ca mnh. Trong thc y, chng v v chu trch nhim ng
u v hnh phc ca gia nh. Chng v v khng thi ua vi nhau.
Mt b m nn xem xt cn thn nn hay khng nn tip tc i lm vi tt c nhiu chng gai cm by hay nh lm ngi ni tr em
tnh thng v chm sc nui dng con ci ang ln ln. Rt l, nhng b m hin i, c bit ti mt vi nc vi ch qun phit,
thiu nhn lc, c hun luyn cm sng v cc v khi git ngi khc l ra cc b phi nng niu trong tay con ci v hun luyn
chng tr nn tt hay ngi cng dn bit tn trng lut php.
Thi hin i ca cc b m i lm vic i vi con ci khuynh hng lm hao mn thi gian hiu tho m nhng a con c vng
gn gi. Thay th sa m bng sa chai cng l mt nguyn nhn khc. Cho n nay, khi cc b m cho con b bng sa ca mnh, nng
niu a con trong tay, tnh thng yu m gia ngi m v a con tr nn cng ny n mnh m .
Cho con b bng sa ca mnh, qua tnh mu t thin nhin, kinh nghim cho thy mt tha mn to ln ni ngi m thy mnh cung cp
cho con nh to ha dnh, ci g chnh ca mnh khng ai ngoi c th cho c. nh hng ca ngi m vi a tr ngy cng ln
v cng ngy cng tr nn r rt. Trong nhng trng hp nh vy, tnh hiu tho, gia nh keo sn v thun tho lun lun hin hu.
Nhng nt truyn thng trn l iu tt v hnh phc cho con ci. Ty ni cha m, c bit ngi m cung cp tnh thng, chm sc v
tru mn l quyn c hng chnh ng ca con ci. Ngi m trch nhim v a con ngoan hay ng ngnh. Ngi m c th, do
vy, lm gim thiu nin phm php! Ngh su xa na, cc bn c th nhn thy s vic nh th no khng phi nh cc bn ngh. Ri
cc bn hiu bn chu trch nhim mi th.
"Nhng k c mt cuc sng chng li thin nhin, phi i u vi hu qa c v vt cht ln tinh thn".
LM SAO GIM BT S AU N TINH THN CA BN?
Bt c lc no mt s kh khn v cc vn n vi bn, hy quyt nh LM gim thiu s au n tinh thn ca bn. Trc tin,
bn hy c gng hiu bit bn cht th gian m bn ang sng. Bn khng th k vng th gian ny bao gi cng ton ho v tri chy.
Tnh trng ca th gian ny c th khng bao gi thun li cho bn. Khng c mt th gii no hay mt i sng no m khng c kh
khn. Sc mnh thin nhin ging nh nh sng mt tri, ma, gi, nh trng, thun li v hu ch cho nhiu ngi, nhng cng c khi c
th lm hi nhiu ngi khc. Ni tm li khng c g hon ton xu hay hon ton tt trn th gian ny v l rt nhiu s vic c hoan
nghnh bi nhm ny th li b ght b bi nhm kia. Cho nn chng ta nh ngha tt hay xu theo nhu cu ca chng ta. Cc s vic
ch?ng tt v cng chng xu theo bn cht. Theo Pht Gio, th gii hin hu trn mu thun m trong bn l mt thnh phn.
Nu lng tham dc v k ca bn ln mnh cho hin sinh v gic quan, bn s phi tr mt gi t - ci au n tinh thn sng vi
quan im no lon ca th gian. c vng, khao kht c bt dit v bm vo cm ngh nh ci "Ng" hay "Ti" kh nm c, lc
no cng bao trm u c v gic quan . Nhng ham mun khng toi nguyn to ra hng lot ci nhau, xch mch, tht bi trong truyn
t, s hi, lo lng, c qunh, v bn khon. iu no cng phi tr gi.
Nu bn thch on tr ci au n tinh thn, bn phi lm du bt lng tham dc v k. Dng i c ch tip gip nhau. Hoc bn theo
con ng chnh ng m mang tinh thn, lm cho i sng trn th khng cng thng, hay bn tip tc mit mi trong nhng th
vui nhc dc vi nhng ng u km theo.
Mt cch lm gim bt ci au n tinh thn bt thng pht xut l hiu c mc au n v kh khn ca bn so snh vi kinh
nghim ca nhng ngi khc. Khi bn khng hnh phc, bn thng cm thy th gian chng li bn. Bn ngh rng mi th chung
quanh bn sp sa i n tn li. Bn cm thy cui ng gn k. Tuy nhin, nu bn c mt s lu tinh thn v nhng iu chung
quanh bn v nhm n nhng phc lnh ca bn, rt ngc nhin bn thy bn thc ra thng li nhiu hn nhng ngi khc.
Chc bn cng c nghe cu ni sau:"Ti phn nn ti khng c giy cho n khi ti gp ngi khng c chn". Tm li bn phng
http://vietnamyoga.org

i qu ng cc kh khn v cc vn ca bn. Thc ra nhng ngi khc cn gp iu xu hn xong h khng lo lng qa ng.
Nhng vn cn y. Bn phi c gng gii quyt thay v lo lng to au kh tinh thn ni bn. Ngi Trung Hoa c cu ni sau
gii quyt cc kh khn:
"Nu bn gp mt kh khn ln, c gng lm n thnh nh i. Nu bn gp mt kh khn nh, c gng lm n thnh khng c kh khn".
Mt cch khc gim bt nhng kh khn ca bn l tng kt tt c g bn lm t trc n nay trong nhng hon cnh tng t
hay hon cnh xu hn, v lm th no bng nhn ni ca chnh bn, bng sng kin v c gng, c th gip bn vt qua nhng kh
khn y m nhng kh khn ny hnh nh khng th vt qua c. Lm nh vy, bn khng cc kh khn hin ti "dm cht bn".
Tri li, nhn i trong mt vin cnh mi, bn c th gii quyt bt c kh khn no m by gi bn phi i u.
Bn nn nh rng bn tng tri nhiu trng hp t hn na trc y, v bn sa son kin quyt i u d cc kh khn n
th no i na. Vi trng thi tinh thn nh vy, bn s khng lu ly li lng t tin, v trong mt vi th tt hn gii quyt bt c kh
khn no cn ni bn.
Nu bn phi ng u vi vn , chc chn phi c phng thuc vt qua. Nn ti sao phi lo lng ch? mt khc, d l khng
c gii php no cho vn ca bn, ti sao lo lng na ch v lo u ca bn khng ng gp c g cho vic gii quyt.
TT C KHNG TT NG U
i khi, c nhng li phn nn ca nhng ngi khng bao gi gy hay lm kh khn g cho ngi khc nhng h tr thnh nhng nn
nhn v ti ca nhng qy k v m mu ca k khc. H cm thy hong s mc d h sng cuc i lng thin. H cm thy h
b lm hi m li khng phi ni h. Trong nhng trng hp ny, cc nn nhn v ti phi hiu rng th gian ny gm c nhiu hng
ngi - ngi tt, ngi khng tt lm, ngi xu, ngi khng xu lm, vi tt c tnh nt bt thng m lm thnh th gii ca chng ta.
Nn nhn v ti c th t an i mnh l thuc thnh phn hng tt cn k nhiu lon ha bnh thuc hng xu v vo mt s dp no ,
ngi vn hy cn phi nhn ni chu ng nhng vic lm c hi ca k thuc thnh phn xu.
Chng ta hy ly th d trng hp ca mt ngi "li xe gii v cn thn" v mt ngi "li xe d v u ". Ngi li xe gii v cn thn
rt thn trng khi li th m li b tai nn do khng phi li ca mnh - li l do ngi li d v u.
Cho nn chng ta c th thy ngi tt chu au kh mc d lng tt ca h, v c nhng ngi xu v khng thn trng chung quanh
chng ta. Th gian chng tt m cng chng xu. Th gian sn xut cc ti phm m cng sn xut cc bc thnh, ngi ngu xun v
nhng ngi gic ng. Cng t mt loi t st m ra, ci th p ci th xu, ci hu dng ci v dng c lm ra. Phm cht ca loi
gm tt do ngi th lm gm, m khng phi do t st. Tm li ngi th gm chnh l bn . Rn c hnh phc hay bt
hnh ca bn do chnh bn tay bn.
BN S C NHNG G BN TM KIM
Nu bn c gng vt qua nhng kh khn bng cch p dng nhng li khuyn trong tp sch ny, chc chn bn s tm c bnh an,
hnh phc v ha hp, vn l nhng g bn ang mong tm. Hy tun theo cc nguyn tc - vn c th nghim v minh chng nh trnh by trong tp sch to thnh mt s che ch cho bn.

Kh au & hnh phc

Mt ngi bn l gio vin dy vt l (ch tin nhng g mt thy tai nghe,


kim chng c), con ci gp chuyn chng may, mun tm n vi o Pht. Anh thc mc: o
Pht cho i l b kh c ng chng.
i u phi hon ton kh m cn c vui. Giu c, sung sng, n ngon, mc p, nh cao ca rng,
c tha mn mi nhu cu... sao bo l kh? a b ra i ai cng mng sao bo sinh l kh? Bnh
th kh tht nhng lo, t u phi ai cng kh c u! C ngi c tui gi rt p, c ci cht tht
bnh yn sao bo kh? em gio l hc thuc trong sch Pht hc, ti tr li anh: i l kh, sinh lo
bnh t kh; thng yu m khng c gn gi phi chia la l kh; cu mong, c mun khng c
l kh; khng hp, khng va , ght nhau m phi chm mt hng ngy hay chung sng l kh; c thn
nm m th kh. Ri dn ba loi kh: no kh kh, hoi kh v hnh kh! Ti c ra sc bin bch,
chng minh tt c nhng th trn u v thng, c khng , i n kt lun i l kh, nhn
u cng thy kh!
V mt ch bn quay qut trc hon cnh b tc ca mnh, ti khuyn ch i cha. Ch ct vn: n
cha liu c gii quyt c mi chuyn? Hon cnh ti b tc th ny lm sao c th Nhiu ngi
c bao gi t chn n cha m c sng phy phy, my ngi ngho kh, kh khn, bnh tt n
cha c thay i c g, hay kh li hon kh? Ti tr li ch: i l kh, c ai thot khi kh! o
Pht l o dit kh nn i cha, tm n vi o Pht l gii php ng n. Kh au, bnh tt, ngho
tng... tt c u do nghip. Vy ch c cch n cha tu tp, dn dn chuyn nghip mi t t ht
kh.
Mc d c ra sc phn tch, gii thch ny n ti vn khng thuyt phc c h. Tri li, v tnh ti
trm ln o Pht mt bc mn m m, c th khin c hai ngi ngn ngi n vi o Pht!
Tht ra iu hai ngi bn kia t ra lm ti khng khi bn khon, trn tr: o Pht khng nh i
l kh phi chng l tiu cc? C iu chc chn, mt thc t khng ai chi ci l i ngi ai cng
kh, t mt v tng thng quyn uy n k bn cng u kh c, l mt s tht! No ai thot khi
kh ly phin no lo u? Ci thm cnh bi t nm ngay trc mt bn tai, ngay trong mi ngi;
nhng s tht c th thy nghe ch khng u xa. a b ra i, t khi th thai nm trong bng m
cho n khi sinh ra m con u au n: kh; sinh bit bao him nguy: kh; sinh ra thn th khng
bnh thng, khim khuyt: kh; vo i gp cnh ngho tng: kh; thi c khng u: kh; cng danh
s nghip ln n: kh; quan h vi ngi xung quanh khng sun s: kh; tnh yu trc tr: kh; au
m bnh tt: kh; b git hi lm n: kh; con ci h hng: kh; ngi thn qua i: kh; b ngi ni
nng ni nh cng kh trm, ngn l do kh. Ngi ngho kh nh m ngi giu c, chc
trng quyn cao cng kh! Kh nng ln thn phn con ngi. Cuc sng cng vn minh, nhu cu
tiu dng, hng th vt cht ngy cng t n nh cao th ni kh cng nhiu; mi quan h cng rng
http://vietnamyoga.org

th ni kh au cng ln do vng mc v h ly cng nhiu thm. Ni kh cuc i xa nay khng


bt mc th gian no k xit. C th ni bao nhiu ng vn th bt h ng Ty kim c l by nhiu
thin tnh s bi hn, cng ch nhm din t ni kh bi ly ca con ngi. Thot sinh ra th khc e.
Trn c vui sao chng ci kh (Ch Nhn-Nguyn Cng Tr). Cung on ngm khc ca Nguyn Gia
Thiu, Lc Vn Tin ca Nguyn nh Chiu, Romo & Juliette ca William Shakespeare, Truyn
Kiu ca Nguyn Du l nhng tc phm tiu biu ni v ni thng kh mun i ca con ngi:
Tri qua mt cuc b du.
Nhng iu trng thy m au n lng!
Trong Cung on ngm khc, thay mt mt cung n, n Nh Hu tht ln ting ku than no rut!
Cng chnh l ni kh au vn thu ca con ngi:
Gt danh li bn pha sc xm
Mt phong trn nng rm mi du
Ngh thn ph th m au
Bt trong b kh bo ngoi bn m!
Hay:
L c nung nu s i,
Bc tranh vn cu v ngi tang thng!
C l chnh v th, bi hc u tin sau khi chng ng chn l ti thng di ci b , c Pht
ging dy cho chng sinh - chuyn Php lun - m trc tip cho nm v o s ng tu trc y, anh
em Kiu Trn Nh l T diu hay T Thnh tc Bn chn l ti thng: Kh , Tp , Dit
v o . Pht dy y l kh: Kh ; y l nguyn nhn dn n kh: Tp ; y l trng thi
chm dt kh tc an lc: Dit ; v y con ng a n vng mt kh au tc an vui hnh phc:
o . Bn u c tng quan tng tc vi nhau. Gi l chn l mu nhim v T diu bao
trm mi tng quan duyn khi, chi phi ht thy hin tng s vt; trong mt dung cha v
thu nhip ba cn li. Ni n kh tc phi c nguyn nhn dn n kh, ch khng do ai to ra k
c cc ng thn linh, tri hay thng . V h c kh tc c lc v ngc li. Kh v lc l hai mt
ca cng mt thc ti nh trong ngoi, ng sai, phi tri Khng c bn tri th bit u l bn phi,
khng ng lm sao c sai. M c nguyn nhn to ra kh th c phng cch, con ng dit kh.
l o, con ng dit kh. Kh l mt trong ba php n nhn din o Pht: v thng, kh, v
ng.
Pht dy i l kh nhm xc nh mt l tht. Nhng ngay Pht cng dy i c an lc, hnh phc
(nu khng Pht ch dy tu hnh lm g!) v ngi tu Pht phi tm gii thot, gic ng ngay ni
cuc i kh au v Nit bn khng u khc ngoi ci Ta b. R rng, y l mt khng nh mang
tnh tch cc! Cu kh chng sanh l l do s hin din ca mi phng ch Pht v cng chnh l
i nguyn ca ch B tt. Th gian ny khng kh au chc chn Pht khng th hin. Kh au l iu
c tht, nhng vng mt kh au tc an lc hnh phc cng c lin ngay sau , nu bit nhn din v
thu trit n. Trc kh au, lun iu thng thng ca nhiu ngi l tm cch chi b, trnh n
bng cch c bo, xem sch, coi phim hay tm n ru, ma ty hoc i dc... Thi i ngy nay
phim nh loi, tr chi in t c kh nng ru ng, a con ngi vo th gii o, lm qun i tt
c! Nhng ch l gi, l o nn lm sao c tc dng em li bnh an ch thc, chm dt cn say
(say ru, ma ty hay say mng cng th). Khi tr v vi thn phn thc ti, nhng ni kh au kia
khng gim cn tng ln gp bi! Khi khng th chy trn c na, ngi ta ku tri van t, cho
s phn.
Gic Ng
ha gii kh au, c Pht dy ta phi trc din n, nhn din bit c bn cht thc ca n

thuc loi no; thuc thn hay tm, do chnh mnh hay ngoi cnh, tc ng ra sao i vi mnh. Bit
c nguyn nhn, ta c ngay phng cch i tr v bc u ta bt kh tc c an lc.
V nh nh thnh ph b dt c th l mt kinh nghim hay: ba bn bn b tng thnh bao bc, mi
li b trn che kn, thy nc git m chng bit dt u. Tht l bc bi v kh s v cng! Cho
n khi pht hin c l hng gc mi, mc d cha khc phc c nc dt nhng ch cn bit
ch dt (nguyn nhn) l th pho nh nhm, ni kh vi bt. Ch cn trm ng ch thng l
xong. Mt v d khc, c th c triu chng bn thn, u oi, tc ngc - khng bit bnh g y. C
ngi hong ln, mt n b ng, ai by g lm ny, bnh khng gim li tng thm. Ngi khc,
ngc li tnh ri c lm vic, n chi, ung ru, ht thuc. C hai thi thi qu, qu lo lng hay
bt cp xem thng u khng ph hp. c Pht dy ta phi mnh dn nhn ra mnh ang c bnh v
bnh tnh tm nguyn nhn c gii php tr liu thch hp. Tht vy, ch cn c mt bc s pht
hin ng tnh trng l khng phi ung th hoc ung th nhng mi giai on u cn cha c. Ch
cn bit th, tuy bnh cha lnh nhng thy nh ra, khng cn phi lo lng kh s. Trong kinh Tp
Sanh, Pht dy: "Ci g xy ra cho ta, nu qun chiu su sc vo t thn n l ta bt u i trn
ng gii thot".
Bit qun chiu su sc, c Pht dy ta thy ngay trong kh au sn c mm mng, c bng dng
ca an vui hnh phc. Cha b lnh lm sao bit s th v khi c trm trong chn m. Khng b ci
i hnh h lm sao bit hnh phc khi c n no. Khng kh au lm sao bit thnh thi an lc. Kh
au c to nn t nhng ci khng phi kh au. Cng th, hnh phc c to nn bng nhng ci
khng phi hnh phc. Nh th, phi chng kh au v hnh phc tng quan duyn sinh! Ta kh s v
cn au rng hay au u hnh h nhng l thay khi cn au qua i, ta vi qun ngay khng bit n
cm gic an lc khi khng b au rng hay au u. Nh th thc s c au rng, au u th ta phi
bit c ni sung sng khi khng au rng, au u. chng phi hnh phc? Khng my ai thc
nim hnh phc khi c i mt sng, nhn thy c mi vt, thy ngi quen k l, thy ngi thn
yu, thy tri xanh my trng m li cho l iu bnh thng ri truy tm hnh phc mt ni khc,
cha c hoc khng bao gi c! Cho n khi mt b hng khng cn trng thy, mi hiu ra l c mt
cp mt bnh thng qu l mu nhim. Bao ngi v tnh b l khng bit sng vi mu nhim ca
cuc sng trong giy pht hin ti m c rong rui theo qu kh hay m c tng lai, m ra lo lng,
u t kh s! Cng nh ban tng cho con ngi nhng ht ngc trai long lanh v qu gi, con trai
bin tri qua nhng cn au vt v tt cng (do thin nhin hoc con ngi to ra). sng cn, n
phi tit ra mt cht tm gi cht men bao bc ht ct. Tt nhin, c con khng bn lnh
phi cht! Con ngi c th hc bi hc t loi trai ch tc hnh phc t kh au
Theo gio l o Pht, con ngi l mt gi hp gm nm un: sc, th, tng, hnh v thc. Sc tc
l thn v tm gm th, tng, hnh, thc. C th gp trc trc sinh bnh tt hoc tui gi, thn th lo
ha au nhc l kh v thn. Khi lo lng, gin d, bun phin l kh v tm. Thn v tm c mi
quan h cht ch: Thn b bnh th tm kh nh nhng tm bt an, lo lng s nh hng n thn
n mt ngon, ng khng yn th cng kh. Nhng kh khng phi do nm un hay nm un v thng
m kh ch yu do kht i nm un thnh ra th chp, vng mc to ra kh "nh ci vng lun qun".
V gc r ca mi kh au u do v minh tc thi lm ln, bm vu vo "ci ta" (chp ng) v ci
"ca ta" (chp php). Ni cch khc, nguyn nhn ch yu ca mi ni kh xut pht t "tng", tc
vng tng hay tri gic sai lm pht xut t v minh! Tng lm si dy l con rn m s hi, thn
ny gi hp m cho l tht m ra vng mc! Tng ca ci vt cht l tht, l vnh cu mun s hu
mi mi nn chp gi Lch s tn ti ca nhn loi t ngn xa cho n tn ngy nay vi nhng cuc
chin tranh tn khc u c nguyn nhn t cc xung t tn gio, thc h ngun gc u bt u
t vng tng tc tri gic sai lm. c Pht dy phi nhn din n chnh l v minh tc thiu tr tu
http://vietnamyoga.org

dn n tham sn si, ci ngun ca mi kh au. Do , Pht dy phi "vin ly in o mng tng"


mi t "cu cnh Nit bn".
Trong cuc sng, ngi no gp kh au, bt trc... khi cng ng, b tc h mi tm n cha ch
khn vi, cu xin; hay khi c th au m, bnh tt m vn n nhu, ht thuc, bi bc, ru ch trc
tng phung ph sc khe; hoc gp cnh tng thiu, n nn khng bit d sn, c tiu xi phung ph
li n cha cu xin Pht, B tt cu kh cu nn; Pht, B tt d c lng i t i bi cng ch cho ta
con ng, ch khng ai c th lm thay cho ai, v nghip nhn ai gy ny chu! Mi s vt ln nh
sinh ra u c nhn duyn to nn v hon cnh kh au hay hnh phc ca mi ngi u do chnh
mi ngi to nn. Do , ngi c bnh mun lnh bnh, trc ht phi bit mnh c bnh ra sc tm
thy tm thuc, n bnh vin truy cho ra nguyn nhn, sau tin hnh cha tr Cng th, mun
thot kh au, trc tin l phi nhn ra ni kh au, tm ra nguyn nhn th mi c gii php ph hp
tr liu nhm chm dt kh au!
"Kh au v hnh phc vn khng hai, l hai mt ca cng mt thc ti. Hnh phc khng th tm u
khc ngoi kh au!". Li dy minh trit ca c Pht em li nim tin ni kh nng on tr kh
au v t an vui hnh phc ca con ngi. c Pht dy: "Ch nhn din kh au, mm ci vi n,
ngay ta c an vui hnh phc!". Khc vi cc tn gio hu thn t cc i ngi vo quyn nng
ti thng ca mt ng thn linh (Tri hay Thng ) c quyn ban n, ging ha hay t nim tin
vo s an bi ca s mnh. H lun th ng ch i s cu ri hay may mn tnh c nn b tc
au kh vn c mi kh au! o Pht tri li, li Pht dy trc tin l mt phng cch thc tp
thc tin v hu hiu nhm tr liu kh au, ch tc an lc t c an vui hnh phc! Li Pht dy
m hng cho ti, cho bn v bit bao nhiu ngi, mc du hon cnh c th vn vy, cha thay
i nhiu nhng thi khc. Nh th l c c an vui!
V Vn Ln

KHI CHT, KHNG AI EM THEO C BT C G ...?


Tt c la, u, ti sn, vng bc chu bu, tin ca, mi vt s hu u li ht khi ngi ch ca
cc th y cht i. Ngi khng mang theo c bt c th g d lc cn sng ngi y m gi
tng gi tng pht. ...
Ch c ci i theo ngi y lc cht, l Thn, Khu, v nhng g ngi y lm lc sng. Tt
c nhng th y i theo to Nghip bo cho i sau m thi.
Bit c vy th khi sng ta phi to vic lnh, phi bit b th gip ngi... (Tng ng B Kinh)
B Dianne Perry, sinh trng ti Anh quc (ngi m sau ny tr thnh N tu Pht gio ni ting th
gii, ngi tri qua 12 nm tu kh hnh ni rng tuyt sn ca Hymalaya) lc mi 12 tui c ln
thy mt ngi v gia c cht bn gm cu. Cnh st lc li ci xch rch nt ca ngi cht y ch
thy mt ci bt mt ci mung v vi ng xu. Hm tr v nh, tuy nh tui m c b Diane Perry
hi m mt cu y v trit l:
M i! Ti sao ngi ta cht i khng em theo c g c? Hm qua con thy mt ngi cht bn
gm cu, ngi y rt ngho, ch c ci bt, ci mung v my ng xu. Ch chng y thi m khi cht
ngi y vn li khng mang theo sao?
B m ca Diane ngc nhin v cu hi l lng y v tr li con:
Khng con ! Khi cht khng ai em theo c bt c ci g. D Vua cha, ngi giu sang hay k
ngho hn... mt khi cht th khng em theo ca ci vt cht no c.
Qua cu chuyn trn ta thy r rng trong thc t c v s ngi giu c sng trn ca ci nhng khi
h cht i, hai tay bung xui th h tro thnh tay trng v khng mang theo c d mt cht ca ci
vt cht no.
S kin thc t y t lc con ngi xut hin trn qu t cho n nay u thy r khng ai chi ci.
y vy m t xa ti nay c bit bao ngi quyt ch lm giu, lc no cng mong tin bc n vi
mnh khng dt.
H sng v tin, vui th v lo thu nht tin bc vo cho y ti nhng khng bao gi chm dt c ci
ham mun y v lng tham qu mc. n khi xui tay th tt c tin bc ca ci y u li th gian
cn h th nm di lng t lnh.
C bit bao nh triu ph, t ph sng trn ca ci, c ngi hng chc t m Kim, khi cht khng
mang theo c mt cent nh.
Ngay khi ang lm giu h lun lun phi phn u tranh dnh, mu lc chng chi li vi nhng
g bt li n vi mnh.
Do tm hn nhng ngi giu c thng bt an hi hp, lo lng mt tr v tnh ton... khng nhng
th h thng keo kit khng dm gip ai v s s tin c c ca mnh hao ht i.
C ngi, ngay chnh bn thn h cng khng dm n tiu hung h l ni n chuyn gip k khc.
Ngy nay cng c hiu i ph gia, nhiu ngi giu c, tt c u b nh th nhng khng ai chu tm
hiu xem mnh phi lm g lc ang cn sng trn i?
VY KHI ANG CN SNG TRN CI I NY TA NN LM G?
Chng ta c rt nhiu cch lm, nhiu cch hnh ng v suy ngh tt lnh hng v qu bn rn vi
cuc sng y bon chen, y tham lam, k m ta khng thc hin c. Trc ht l c gng b bt
dn ci Ta ca mnh i.
http://vietnamyoga.org

V ci Ta m mnh kh, m mnh T i, lo toan, ch k, t ph, sn si, su hn. Ci Ta cng gim th


tnh thng bao la d ny n.
Tnh thng y khng phi l tnh thng y v k m rng ri hn, v tha hn. l tnh thng
ng loi thng ngi. V mi con ngi u l nhng k ng thng - m c khi cn ng
thng hn mnh na.
Kinh Unanda c ghi cu V du ai c i khp bn phng tri cng khng thy ai l k ng thng
hn mnh. y vy l mnh thng mnh. Mnh thng mnh th cng ng nn lm phin ngi. Ta
khng nhng khng lm phin ngi m cn phi thng ngi na.
Nh tnh thng m thn tm con ngi c an lc. Khi ta mang tnh thng n cho ngi khc
th chnh l t mnh mang hnh phc n cho chnh mnh.
C th lc u v ci Ta qu ln nn ta khng th thc hin v cm nhn c iu v khi cho,
khi mang tnh thng h tr ngi khc ta thng hay ngh li, hay tic r, n hn nn khng cm thy
c s hnh phc vui sng n vi mnh.
C PHI KHI CHT, KHNG MANG THEO C G HAY KHNG?
Tr li vn Khi Cht khng mang theo c g, nhiu ngi nhn thc r iu y, v l mt
s tht hin nhin m t c i ti nay, mi ngi trn qu t u thy v bit.
Tuy nhin, i vi Pht gio th Khi cht mi ngi u c mang theo ci m khng ai thy hay bit
ci mang theo l Ci Nghip ca chnh h.
Cho n nay, s kin gi l Nghip qu hay Nghip bo vn cn gy nhiu thc mc kh hiu mc d
s lng ngi tin vo Nghip (Karma) v nht l tin vo vn c s ti sinh kip sau ngy cng
gia tng thy r ti cc nc u M.
NGHIP L HU QU CA KIP TRC?
Ti sinh vo kip sau tc l sau khi cht s li ha sanh tr li qua mt kip i khc.
Nh vy khi mt ngi no cht i th tht s ngi khng cht, v ch ci thn xc tan r m
thi cn ci tinh anh vi diu ca ngi y (con ngi, thng gi l Hn hay Linh hn) li chuyn qua
mt i sng mi qua mt thn xc mi.
S lun chuyn t kip ny qua kip khc gi l s lun hi. Mi giai on sng trong s chuyn ho
lun hi y gi l mi Kip.
Mi Kip ngi u phi chu hu qu ca nhng hnh ng gy ra t kip trc - to ra cc nguyn
nhn hay c th gi l ci nghip. l lut Karma hay cn gi l lut Qu Bo hoc Nghip bo. S
lun chuyn t kip ny qua kip khc gi l Lun hi.
NGI CHT CH MANG THEO CI NGHIP CA H TO QU CHO KIP SAU...
hiu r giai on ny, ta hy bt u khi mt ngi cht i, h tr thnh bt ng. S d xc thn
khi cht bt ng v tht ra n ch l mt khi vt cht bnh thng trong t nhin m thi.
N nh ci o mc, khi cht chnh l lc trt b ci o y. Khi sng, xc thn c ng c l nh c
s h tr hp ng ca cc gic quan nh thy, nghe, nhn bit, ngi, nm, suy ngh tnh ton... Khi
cht, thn xc bt ng th cc gic quan cng mt lun.
Tuy nhin c 2 th vt cht c bit khng b mt i, vn cn tn ti. Hai th ny c tn gi l Mt Na
Thc v A Li Da Thc m kinh Pht gio gi l hai thc. Hai thc ny s l cu ni gia ci xc thn
cht v cc xc Thn sanh tr li ca kip k tip.
Mt Na Thc c nhim v sao chp li bao qut v c tnh, bn nng, nng khiu, cm xc, s hiu
bit v k c, hnh vi c ch ln t tng ca con ngi m n lin h lc cn sng. Tt c nhng ghi

nhn, sao chp ny t Mt Na Thc s truyn ht cho A li Da thc lu tr. Nh vy c th hiu A li


Da Thc nh l mt ci th vin lu tr cc ti liu sch v ca mt ngi lc cn sng.
Ti liu y bao gm cc c tnh, bn nng, thi h tt xu v c tnh tt ca ngi . Tuy nhin ty
theo s dn nn tp trung t tng, tnh cm no qu nhiu nh ut hn, cm th, au kh, s hi,
nui tic... th nhng t tng tnh cm y s l u mi cho i sng k tip mang nng tt c nhng
g b kch ng dn nn y. Do m cc v chn tu thy r iu cn dn mi ngi rng; lc
sp qua i phi c gi tm yn bnh khng nn nui tic, au bun hay cm gin. c bit s cm
th, lng tc gin l mi nguy gh s nht nu pht sinh lc lm chung th lc ti sanh s ri vo vng
au kh cng cc. cng l l do ti sao lc ngi va mi cht, mi ngi c mt nn c kinh
cu nguyn, nhc nh tm linh ngi cht nn sng sut, vui v hu trnh s m m u ti, lm lc khin
d sa vo chn a ngc.
NGI CHT C CN BIT G KHNG?
y l cu hi m nhiu ngi thng t ra khi ng trc xc thn mt ngi va mi qua i.
Nhiu ngi thc mc cho rng mt khi cht th lm sao ngi cht nghe thy, nhn bit nhng g
xung quanh na? nh vy tng Kinh, c Kinh, nhc nh nhng iu tt lnh bn cnh h c ch g na
u?
Pht Thch Ca bc c o, gic ng, nn thy bit ht nhng nguyn l thm su vi diu trong v
tr. Theo Pht th: khi mt ngi cht th ci xc thn ca ngi tr nn bt ng v khng cn cc
tip nhn qua cc gic quan lin h v thy, nghe, ngi, s, nhn thc na v cc gic quan y cng
khng cn. Tuy nhin nh hai thc cn li l Mt Na Thc v A Li Da Thc m ngi cht vn cn
hiu bit mc d tim ngng p, khng cn th, khng cn c ng na m thi.
S NHN THC CA NGI CHT KO DI C BAO LU?
Cc kinh sch Pht gio u cho bit l thi gian y l 49 ngy. Mt thi gian v cng quan trng i
vi ngi cht. V ngi y tuy cht ri nhng nh hai thc quan trng l Mt Na Thc v A Li
Da Thc cn tn ti nn ngi cht vn cn hiu bit rt r nhng s vic chung quanh.
Khi sp cht, tim p yu dn, nhit lng c th gim. Trong khi cc gic quan bnh thng sp sa
bin mt th hai thc Mt Na v A Li Da li m trch cng vic vo lc ny.
Ta c th nhn bit iu ny khi thy phn nhiu nhng ngi cht rt tnh to vo gi pht cui cng
sp t gi ci i. C ngi chun b tm ra sch s trc khi cht hay dn d v con iu ny iu
kia.
l do thc Mt Na ca ngi y pht ng vo lc ngi y sp la i. Thc Mt Na l phn ghi
nhn tt c nhng g lin quan ti cm ngh, nhn thc hnh ng ca ngi y nn thc ny khi m ra
chng khc no m cun t in ca cuc i nn khng qun bt c iu g trc y d xa xa ti
my.
Ci nh, bit r rng nh th nn trc khi la i ngi cht ni nng rt tnh to sng sut.
Trong khong thi gian 49 ngy, thc A Li Da trc y im lm khi ngi cn sng th nay hot ng
. V l ni tch tr cc d kin v tm thc hnh ng bn nng, t tng, tnh cm, mun ca ngi
y lc cn sng do Mt Na Thc chuyn ti nn vo giai on ny, nu v l do no m A Li Da
Thc b kch ng mnh bi nhng tc ng nh hng bn ngoi nh s ku go thm thng, au
n ca thn nhn ngi cht hay bn thn ngi sp cht cm hn, tc ti, on th th nhng tc ng
s khin ngi cht khng ngui v nh hng ti cuc i k tip khi ti sanh kh m vo c
hon cnh thanh lnh.
Nh vy khi mt ngi cht, ta nn ngh l ngi y cht v phn xc thn m thi cn mt phn thuc
http://vietnamyoga.org

tm linh vn cn rng buc vi thn xc, cha hn ri ra ngay nn ngi cht y cha hn l cht
mt cch tuyt i. Tnh trng ny c khi lu n my ngy. Trong thi gian phn cm nhn m
ngi cht c c l nh thc gi l Thn Thc.
Chnh Thn Thc ny l do Mt Na Thc v A Li Da Thc kt hp li m thnh.
Khi cht Mt Na Thc v A Li Da Thc lin kt nhau to nn mt thn mi khc, nhng thn mi ny
khng c hnh hi gi l Thn Trung m. Mc du Thn Trung m v hnh v tng nhng li c s
thng hiu tinh tng hn c ngi sng.
Thn Trung m chnh l ci thn chun b ca tng lai khi xc thn c s tan r, hy hoi.
Khi chuyn bin t kip ny qua kip khc, thc A Li Da ng vai tr quan trng v n cha ng
mt nng lc v song.
SC MNH CA NGHIP LC.
Nh nghin cu Nguyn Gia Ct khi tm hiu v Thn Thc v Nng lc bo v c nhng ghi nhn
nh sau:
Khi con ngi trt hi th cui cng th c th vn cn c mt ni tp trung hi nng m, l Thn
Thc.
Thn Thc l tt c nhng hnh ng ca qu kh tp trung li to nn mt sc mnh v hnh, mu
nhim chuyn dn ngi cht li u thai vo xc thn khc chu Qu Bo.
Sc mnh l sc mnh ca Nghip lc. Ci m nhiu ngi gi l Hn tht ra l Thn Thc ch
khng g khc.
Thn thc lu gi tt c mi c tnh, bn nng, hnh ng, hon cnh... ca ngi cht y ,
khng thiu st (Chnh v l m khng ai c th che du nhng g mnh lm, v Thn thc gi
bn sao ca i ngi tng chi tit ri)
V th cho nn d ngi qua i, thn xc tan ra nhng vn cn phn quan trng l Thn
thc l bn sao chp v i ngi vn cn v to ra mt nng lc gi l Nghip lc.
Nghip lc y s chuyn dn ngi cht u thai vo mt thn xc mi khc chu qu bo.
THN THC THOT KHI THN XC T V TR NO?
Trong dn gian ta thng nghe ni: "ngi cht th Hn ra khi xc."
Ch Hn y chnh l Thn Thc. Khi mt ngi cht i th trong mt thi gian no mt du ngi
cht nhng vn cn hiu bit v s hiu bit y cn linh diu hn khi ngi cn sng.
l do s hin hu v hot ng ca Thn Thc. Nhng Thn Thc cng s ri khi xc thn sau
mt thi gian.
Thn Thc s thot ra hi thn xc ngi cht nhng v tr khc nhau ty vo Nghip lc.
Nu nghip lc nng n th Thn thc s thot ra t phn di ca c th ngi cht nh t bn chn
t bng hay u gi.
Nu Nghip lc thanh cao tt lnh th Thn thc s thot ra t trn, mt hay ngc.
Nhiu ti liu Kinh in c xa cho hay rng c th quan st sc thi, tnh trng, cm gic th hin nn
gng mt ca ngi sp cht m suy on v tr thot ra ca Thn Thc nh sau:
Khi thy gng mt ngi cht nhn nh, mt xm en, qun qui th bit ngay l Thn Thc thot ra
t bn chn.
Nu ngi sp cht i n, i ung, tic nui, than vn, kh s, au n th Thn Thc chuyn t
bng xung u gi v thot i.
Nu ngi cht bnh tnh, sng sut, dn d ngi thn mi iu v gi t ra i hay t t nhm mt
trong an bnh t ti th Thn Thc s thot ra t ngc hay trn hoc mt.

NGHIP C NHIU LOI:


Nu phn chia theo chi tit th c rt nhiu loi Nghip khc nhau.
Tuy nhin hiu khi qut, chng ta ch nn nh my loi Nghip chnh sau y:
1) Nghip hin ti: To c v b qu bo ngay trong i. V d anh A git ngi v my nm sau anh
ta b tai nn qua i.
2) Nghip i sau: Do to nghip i ny v i sau (kip sau) mi b qu bo. C khi n my kip
sau mi b qu bo.
3) Nghip bt nh: Qu bo n khng nht nh v thi gian c th mau hay chm.
4) Nghip tch ly: Nhiu nghip qu t nhiu i tch t li.
5) Tp qun nghip: Nghip to ra theo tp qun . V d ngi lm ngh git m heo g vt hnh ngh
lu thnh lp qun khng b.
6) Nghip Cn t: Nghip to ra vo lc gn lm chung. V d mt ngi lc gn cht dng v kh git
ngi v cm tc hay tr th.
NGUYN NHN HNH NG PHT SINH MC NGHIP QU.
Khi mt ngi lm vic c cng vi s hng say thch th trong lc hnh ng th qu bo n vi h
gia tng.
Nhng nu mt ngi lm iu c theo lnh cp trn, b b buc, b sai khin, thc hi phi lm nhng
trong lng khng mun, cm thy au kh xt xa v bit l mnh lm iu c th nghip qu vn to ta
nhng khng ln lao nh ngi va m t trc.
Vy cc nguyn nhn gi vai tr quan trng trong lut qu bo. Anh A lm iu c, qu bo phn hi
v hnh ng c y ty vo nguyn nhn no khin anh ta hnh ng.
Nguyn nhn y c th do lng gian c hung bo hn th hay c th l do b bt buc nu khng lm th
anh ta phi chu cht.
Nh th nguyn nhn gy hnh ng tn c khc nhau nn hu qu do qu bo em li khc nhau.
Khi bn v s kin ny c ngi da vo l lun bo cha cho hnh ng sai quy ca mnh nh
ngi n trm ngh rng: V i v mun cho v con hnh phc nn anh ta phi i n trm nn theo anh
ta th nguyn nhn y chc s khng nhn qu bo qu nng n!
Nu l lun theo cch th r rng anh ta cha hiu th no l thin tm l o c l qu bo.
Nu c ngh sai lc nh th th k git ngi cng s bo rng: nu ti khng git ngi th ngi
s t co ti - v ti s nn ti phi git thi.
L lun y cng h nh c mt k st nhn bo: Ti phi git ngi y ly tin bc v gia
nh ti ang tng thiu!
Lm vic thin khng phi ln lao mi to phc c. i khi vic nh m hnh ng vi Tm lnh
th phc c li rt ln lao.
Nhiu ngi ni ta ton chuyn phc thin ln lao ngh to ln nhng thc t th chng c g c.
c bit bao ngi thng ni: Cu cho ti c trng s ti s xy my cnh cha nh th! Ti
s... Ti s... Chuyn trng s th bit bao gi mi trng, nn chi c ni m khng thy trong khi c
ngi l ng xin cht tin mua cm n li khng cho, nghe ng bo b bo lt i lnh khng dm
b vi ng ng gp.
Thc t trc mt khng thc hin, ch thc hin u mi cht li m thi. Th gian c v s
ngi nh th.
Theo cc kinh sch v li ging ca cc bc tu hnh th trong cuc i d ta lm vic Thin nh nhoi
ti my i na th cng l gieo mm phc thin.
http://vietnamyoga.org

C mi ngy mi gi mi pht ta suy ngh nhng iu tt lnh lm nhng vic hng Thin th d nh
ti my nhng c mt t, mt t dn cha tch t li v cui cng i ta cng s to c phc lnh
nu khng c ngay trong i ny th cng s i sau.
Mnh mun c mi ngi thng mn mnh th cch hay nht l mnh phi thng mn mi ngi
hay t nht l ng ght h. Vy ci nguyn nhn to nn mi thin cm tt lnh chnh l Tnh thng.
Do Kinh Pht c cu: em yu thng xa b hn th.
Theo thuyt lun hi th mi th trn th gian khi c s gp g hi t lin kt nhau l do nhn duyn,
nghip lc lm pht sinh.
Ti sao c con gi nh li lm con du nh ti?
To sao ng b y li l cha m chng ca ti?
Ti sao chng ti li sng cnh nhau?
Phi chng l do c nghip bo lun hi vi nhau?
Phi chng chng ta c N vi nhau?
Nh vy, nu c th chng ti phi sng vi nhau nh th no cho tt?
Cha dy rng:
ng Mc N ai chi ht, Ch mc n yu Thng m thi! Hay Ngi phi yu k ln cn mnh nh
mnh yu mnh vy.
Nh vy th r rng khi ngi m chng i x tt vi con du th kh m c ngi con du no n
khng bit iu vi cha m chng.
Cng vy, mt khi ngi con du xem cha m chng nh cha m mnh th kh c ngi cha m chng
no li em lng ght b con du. Trong Kinh Thnh c on ghi nh sau: Cc ngi mun ngi ta
lm cho mnh nh th no th hy lm cho ngi nh th y
Trn y ch l mt s ti li thng thy trong i sng ca con ngi.
Tht ra cn v s s kin m t pht sinh nghip qu chng cht ngy cng ln lao nh ti la
di(la di chng v, con ci, b bn ngi khc hm da nh nc danh hm da bng li ni....), xi
gic (xc ngi khc lm iu xu, hi ngi), ch diu (ci ct khi thy k khc gp iu khng
may), ganh ght (thy k khc hn mnh th sanh lng tc gin), ch k (ch mun tt li cho mnh m
khng mun tt hay li cho ngi), sang ot, (ly nh ca ca ci ngi), gt gm, gi mo, by mu
tnh k (chuyn lm giy t gi mo, sn xut gi mo - hng gi, ch thuc gi mo, pha ch thc n
gi mo bng nhng cht c hi cho c th ngi tiu dng, by mu tnh k la gt ngi hay lm hi
ngi..) ..vn vn .
Nhng s kin va k thng xy ra t mun ni v mun thu.
Tuy nhin nhng ngi phm vo cc vn trn him ngi cm nhn c rng mnh lm iu sai
quy ri n hn hi li m b qua.
Tri li rt nhiu ngi bit vic mnh lm sai nhng vn cho l khng c hi g v c th m tip tc.
Hu qu l c nghip to thnh ngy cng chng cht khin ti li ngy cng nng n thm v d nhin
h phi nhn lnh qu bo khng may sm hoc mun m thi.
Mun nghip bo ng to thm v gim thiu th nh li dy ca Pht:
ngh v hnh ng tt lnh (Thin) th nn ngh ti v tin hnh.
Nu vic Thin tin hnh ri th nn pht trin vic thin y ngy cng ln thm. ngh v hnh
ng xu xa, tn c hung d th nn dit ngay trong ngh, khng cho pht sinh. Nu l tin hnh th
nn ngng li v dt b khng lm na.
NGUYN NHN NO KHIN TA PHI AU KH!!!
Con ngi sinh ra v sng trn ci i khng ai l khng kh. T vua quan cho ti k cng dn, ai

cng u c ci Kh ring c. C s T.Q. nu mt vi ci Kh trong bi vit Thn th con


ngi: Ci cht l mt ci Kh trong 8 th Kh ca con ngi:
Kh v b Sanh ta, Kh v b Gi, kh v b Bnh, Kh v b Cht, Kh v b gn vi nhng th mnh
khng a, Kh v b xa vi nhng th mnh a thch, Kh v mun m khng c, Kh v c qu
nhiu sc khe v Ng m.
(Ng m gm nm th:
1) Sc: ch cho cc hnh danh sc tng.
2) Th ch nhng cm gic
3) Tng ch nhng s tng tng, suy ngh
4) Hnh ch cho cc hnh ng to tc
5) Thc ch cho cc ci bit ca
(C s T.Q thn th con ngi Bo Vin Gic - s 113, thng 10-1999 c Quc)
Cn c ci Kh khc na do mi con ngi t to ta chnh l Cc Tm ca mi ngi. Ci Tm
thng tham lam, thng m mng, tng tng nhng th khng c tht m c tng l c Tht.
Ci Tm cng l nguyn nhn to ta nhng hu qu. Kinh Pht gio thng cho rng: Mi s ti Tm
ni ln iu .
Ngoi ci Tm ta cn c Ci Thn. Ci Thn xc m ta cho l s Ca Ta hay chnh l Ta V ci
Thn y m Ta phi Kh. C Thn th c ham mun v ch l cc thn vt cht tht s. C ham
mun l c chim hu, sinh ra ch k ch mun li cho thn mnh m khng mun cho ai c li c.
Nh th cng ham sng l cng gy ra nhiu nghip qu ri nhn ly qu bo lun hi au kh.
Nu bit Cc Xc Thn ch nh cc o ta mc th s kh au, bnh hon ch nh ci o b rch c m
thi.
Ci xc thn ta p hay xu x th cng nh ci o y mu sc p hoc khng c sng sa hp
dn. Khi cht chnh l lc ci o y b thay b khng mc na v ri ta s mc vo ci o khc.
Khi sng, ta c ng nhc nhch, i li th ci thn xc ta c ng, ni nng, nhn bit, cm xc nhng
tht ra cc h tr khng phi pht xut t ci xc thn m t nhiu th nh ngh, cm gic, thy
nghe, nm ngi...vn...vn. bc l qua tai, mt, mi, ming, li...Khi cht nhng th u mt i.
Vy m chng ta, ai cng ngh v Ci Thn Xc mnh mang v cho l Chnh Mnh. Tht s th ci
Thn xc y ch l nhng vt cht c bn to nn v sau mt thi gian cng quay v vi cc bi m
thi.
chng minh ci Thn xc y c phi ca Ta khng th ta hy nh li l Ci Thn y c hon ton
theo ta khng?
Ta th lun lun mun khe mnh, nhng xc thn mun au yu, bnh hon mun cht khi no l ty
n. Ta khng mun ung nc nhng ci xc thn li Kht v ta phi chu n.
Ta c rn sc thc nhng ci Xc Thn c mun ng khng theo ta. C khi ta quyt nhn n, nhng
ci Xc li i n. R rng l cc Thn lm ta Kh.
Ngay c Ci Tm m chng ta ngh ngi, phn tch, suy tnh thit hn ta cng tng l ca Mnh
lun.. Nhng cng chnh Ci Tm lm mnh kh.
To sao Ci Tm tht s khng phi l Ta?. Nu Tm l Ta th ch c mi mt th Tm thi, c sao
li hai th nh Tm Thin v Tm c?
Vy l Ci Ta th ti sao li l hai c? Cn Ci Tm lm cho ta au Kh th tht qu nhiu. V d
nh khi Ta mun iu g tc l Tm ta mun nhng u c phi mun l t c. V d lc ta c
Thin Tm, ta mun ngi b bnh c lnh hay ngi ngho c c tin bc, nhng iu mnh
mun hay Tm mnh mun nh th u c phi hon ton c nh .
Th l ta au kh v khng t nguyn. i khi v lng ghen tc cm ght mt ngi no nn ta
http://vietnamyoga.org

mun k y phi b kh au nhng k y vn bnh yn an lnh.


Nh th l Tm mun m khng c cng khin ta au kh.
Vy chnh Ci Thn v Ci Tm lm mnh ham mun, t cao t i, t i phn bit, ch k, tham lam,
ganh ght, gin hn. tc ti...
Ngha l v Ci Thn v Cc Tm m cng ngy mnh cng pht trin Tham Sn Si, lng th hn nhiu
ln nht l khi mnh c ngh l Ci Thn chnh l ca mnh, Ci Tm chnh l mnh.
Chnh v s nhm ln m m u ti trong nhn thc v ci xc thn v ci Tm nh th nn hng pht,
hng ngy, hng gi... mi ngi u t to cho mnh bit bao hnh ng, ngh sai lm ti li khin
to ra bit bao nghip bo chng cht khng bao gi vi m mnh khng bit....?..?...!...!...

LO U v AU KH
Bn c lo lng khng? Bn c au kh khng? Nu c, xin mi bn c bi vit ny. mc c
vit trong y l dnh cho bn v cho nhng ai thng c cc mi lo khng chnh ng, lo thi qu, lo
cho n cht!
Lo u v au Kh l cp c qu song sinh lun lun tay trong tay i vi nhau . Chng n cng sinh
trn ci i ny. Khi bn cm thy lo lng tc khc bn s cm thy au kh v ngc li, khi bn au
kh chc chn bn s lo u. Chng ta bt buc phi i mt vi iu hin nhin y. Nhng d rng
chng ta khng th trn chy khi chng, chng ta cng khng th cp bi trng yu qu ny chin
thng chng ta. Chng ta phi ch ng chng. Chng ta c kh nng lm c iu y bng s iu
khin ng cch nhng c gng ca chnh chng ta vi s quyt tm v lng kin nhn. Nu chng ta
thu trit s vic mt cch thch ng v bit cn thn p dng tr thng minh, chng ta s nn c
nhng cm xc v thot ra c mi lo u v au kh .
Ci gnh lo u ca chng ta l do t ta mang vo thn. Chng c chnh chng ta to ra trong tm
bi bt lc hoc tht bi khng hiu c s him nguy khi ta c nhng cm ngh v k v ci nhn lm
lc khi nh gi s vt. Phi chi chng ta c th nhn s vt qua bi cnh ca n thy rng khng c
g vnh vin tn ti trn ci i ny v ci thc t ng trong ta ch l tr tng tng man di c
t do phng nc i trong ci tm khng c hun luyn ca chng ta, bit rng chng ta cn
phi i mt on ng di hu tm ra mt phng thuc dit tr lo lng v kh au. Chng ta phi
t trau di Tm v Tr qun i Ci Ti m phc v nhn loi. l mt trong nhng phng cch
da vo chng ta c th tm c bnh an v hnh phc tht s.
C nhiu ngi trong tm mang y ham mun v kht vng, s hi v lo u. H khng bit lm th
no thay i tnh hung c tt p hn v chnh h cng cm thy h thn khng dm tha nhn
rng ri vo tnh hung y d rng tha nhn ngay c vi chnh h. Nhng cm xc c hi y c
mt sc mnh v cng. Cho d ta lm cch no i na dn p chng xung, chng cng tm cch
vt ra bng cch lm xo trn b my c th to nn nhng cn bnh kinh nin.
Tt c nhng iu ny c th b y lui bng cch tham thin ng cch hoc tu tp tinh thn bi v
Tm khng c tu dng l nguyn nhn to nn cc mi lo u nh th.
Bn ch bao gi chng b mt nhn nh ca bn trc mt thin h khi trong tm bn c c khi lo
u nng. Bn ch nn tm s vi ngi thc s c th gip bn m thi. Nu trong lc phi i u
vi nhng kh khn m bn c th lun lun gi c v mt vui ci th qu tht l p bit bao!
iu ny khng kh lm u nu bn thc tm th lm. Nhiu thanh thiu nin la tui i tm
qu i phin mun khi tht tnh vi ngi bn khc phi. Trong tnh trng bt lc v tht vng nh
vy thng th h hay ngh n vic quyn sinh . Vi ngi khc c a vo dng tr vin . Rt
nhiu ngi tr vi tri tim tan nt nh th ko l mt cuc i rt au kh.
Tt c nhng s kin bt hnh y xy ra u do ni s km hiu bit v bn cht tht s ca cuc sng.
Bt lun th no i na th s ra i hoc chia ly l nhng iu khng th no trnh c . Ta c th
phn la nhau t bui u, c th on gia, hoc vo lc cui cng ca cuc i, nhng chc chn
khng th trnh. Khi nhng s vic nh vy xy ra, ta phi c gng tm ra nguyn nhn t u. Tuy
nhin nu cnh phn ly y vt ra ngoi kh nng kim sot ca mt ngi th ngi y nn c can
m chu ng bng cch nhn nh rng l bn cht ca cuc i. Mt khc vic tm bn mi
lp vo ch trng cng khng kh khn g vi bt c ngi no nu ngi y thc s mun .
c Pht c dy rng: bt c ni no c s s hi pht sinh, n ch pht sinh nhng ngi kh
di, khng nhng k khn ngoan.
http://vietnamyoga.org

S s hi chng l g c, chng qua l trng thi tm. Ci tm thi ny ca ta cn phi c kim


sot v hng dn. Mt t tng bi quan s to ra nhng ni s hi. Ngc li mt t tng lc quan
s to trong chng ta nim hy vng v l tng. Trong nhng trng hp ny, s chn la hon ton t
chnh chng ta. To Ho ph thc cho mi con ngi ci kh nng kim sot tm thc ca ngi
. Ch c mt vic m con ngi khng th kim sot c mt cch tuyt i, l t tng ca
mnh. S kin ny hp cng mt s kin khc y l mi vic do mt ngi to nn u khi s di
hnh thc mt ngh a ngi y n gn ci nguyn l da vo h c th ch ng c s s
hi.
Mt nh c th hc tr danh ngi Anh ln kia c mt sinh vin hi v phng cch hay nht
dit tr s s hi, ng tr li:: Hy c gng lm iu g cho mt ngi no .
Anh sinh vin v cng ngc nhin vi cu gii p y nn yu cu ng gii thch r hn soi sng
vn . V gio s ni:
Trong u anh khng th c hai lung t tng tri ngc nhau cng mt lc. Lung t tng ny s
loi b lung t tng kia. Th d nh nu tm tr ca anh hon ton bn rn vo vic gip ngi
khc khng v li th cng lc y s s hi s khng cn ch tr ng trong tm anh na.
S lo u lm cn ging mu trong c th, sm hn l tui gi. Cng t s hi, t lo u v phin mun,
sc kho v tui th cng c bo tn tt p. Bit ch ng nhng cm xc y l cch bo tn sc
kho v ko di tui th v nhng s st khng ngng, nhng lo u trin min l nhng k th t hi
nht ca chng ta, chng lm xo trn hot ng bnh thng ca c th con ngi.
Nu anh c th hc c cch lm vui lng ngi khc th anh s lun lun c mt gng mt ti
tn chnh bi v tm ca anh ngn cn khng cho php nhng lo u c c hi nhim vo
L Thy dch

Lut Nhn Qu Trong i Sng X Hi v Khoa Hc


Thi Minh Trung, MD

Nhn qu khng phi l mt khi nim tn gio (dogma) m l mt quy lut thin nhin (natural law)
nh hng th gii ni tm v th gii vt cht. Nhn qu cn l mt lc (force) gn lin hai bin c
vi nhau qua khng gian v thi gian.
LUT NHN QU L MT CUC CCH MNG TM LINH
Khi con ngi khng hiu lut nhn qu, con ngi sng trong s s hi m tn m m. H gii thch
nhng hin tng thin nhin qua s m tn d oan. Th d khi hn hn mt ma, h ngh l v ng thn
t ai gin nn phi hi l ng ta bng cch cng bi mi c c tri ma. Mi u th t l bng
con g khng c hiu qu, ri n con b, n khi s cung tn ln cao c th dn n git mt em b
hay mt trinh n t thn nh dn tc Incas tng lm.. Ngoi ra trong cuc sng hng ngy, i,
ng, lm ci g quan trng th phi coi ngy gi tt nh vy trnh s s hi ca nhng iu xu xy
ra bt thn ch khng hn l trnh c nhng iu xu. Nu qu tht c nh vy th th gii ny khng
c s au kh v mi s u theo mun ca con ngi. Nu v vua nh thy a l gii nht nc
xy cung in nhng nu khng thng dn, su cao thu nng, chnh sch h khc th ngai vng kh
gi vng bn lu v b ni lon. Ni v hnh ng c nhn, nu khng nhn thc c lut nhn qu th
khng c g ngn cn con ngi lm vic c min sao trn trnh c cp mt ca lut php l c,
cho nn x hi rt bp bnh. Nu vua v dn hiu c lut nhn qu th t nc d thanh bnh v
nhn dn s c hnh phc.
Khi c Pht gic ng th Ngi nhn ra lut nhn qu l nn tng ca th gii tm linh v vt cht. Mi
hin tng t tm l n vt cht u c nhng s lin quan v hnh rt cht ch, l lut nhn qu.
Lut nhn qu l si dy v hnh ni lin hai bin c xuyn qua thi gian v khng gian. Cho nn khi
hiu lut nhn qu, ta c th thay i bin c theo chiu thun cho ta, thay v phi lo s hi l hoc
cu khn mt v thn linh tng tng no ph h cho ta hoc tha mn iu ta mong c. S m
tn cui cng s a n s tht vng v mc cm ti li (ta c ti nng qu nn v thn khng gip
c).
Lut nhn qu rt n gin, nu mun c mt kt qu tt th ta phi to nhn lnh. Th d nh khi ta
nui dng mt ngh hn th th ta khng th vui ci hn nhin c. Khi ta gt gm ngi khc th
ti v ng khng yn gic v s b pht hin. Khi ta gieo ht la th khng bao gi c cy c th.
Khi con ngi bt u hiu c nh vy th h ly v c mt phn sc mnh ca nhng v thn
linh. H bt u lm ch c tng lai ca h v ly li nh mnh ca h t tay cc v thn.. Hiu
v tin c lut nhn qu l mt cuc cch mng tm linh (spiritual revolution) v s nhn thc s
ph tan gng cm ca s m tn v gip con ngi lm ch c cuc sng ca h.
LUT NHN QU V KHI NIM KHNG GIAN THI GIAN
Khi i t th gii tm linh qua th gii vt cht th s th hin ca lut nhn qu thay i t r n m.
S th nghim th gii tm linh rt nhanh v r nhng khi qua ci mn nng n ca th gii vt cht
http://vietnamyoga.org

th lut nhn qu b long ra v phi tri qua nhiu thi gian mi hin ra r c. Cng v th m khi
con mt b vt cht lm m ri rt kh m nhn thc lut nhn qu. Th d nh k trm thnh cng mt
vi ln rt kh nhn thc rng mnh sm mun g s vo t. Nu k trm nhn thc rng mnh cn
phi thay i lng tham ca mnh (th gii tm l) th trong tc khc c kh nng thay i c chiu
hng cuc sng mnh bng cch hc ngh v lm n lng thin. Ngc li nu anh ta c tip tc
hnh ngh bt lng, lng tham cng ln v n trm cng to bo hn, th mt thi gian sau anh b
bt vo t v s hi hn (th gii vt cht). Nh vy khi nhn thc tm linh th chuyn nghip rt
nhanh, i khi n th hin ci vt cht ri th ci thi gian thay i rt chm chp, kh khn, phc
tp v kh s. Vi i sng con ngi c gii hn thi gian, s nhn thc c c khi hon cnh xu
xy ra i lc qu tr. Con ngi c th khng cn thi gi ci thin. Ngoi ra khi h tin qu
su trong hon cnh xu, tr li im ban u rt l gian nan. Th d nh anh trm khi ra t mun hc
li th tui cao, kin thc i khc nhiu, bn b cng la c s nghip thnh cng ht. Anh ta phi
khut phc s chm chp ca tui cao v lng mc cm i hc li. Mc d nh th, anh ta s kh
m ngang hng vi cc bn c v mt khong thi gian qu lu trong t.
Khi hiu c lut nhn qu th cu hi c nh mnh hay khng l ty ni con ngi. nh mnh c
tht khi ta lc nhn qu li cun v th ng ci nhn tm l bin thnh ci qu th gii vt
cht. nh mnh khng c khi ta ch ng bin chuyn nhng t tng (nhn) xu thnh tt v theo
din bin (qu) tt lnh s n vi ta. i lc ci nhn thc nhn qu th gii vt cht rt kh khn
v c ngi lm lnh m sao li gp c, ri h m ra chn nn v cho rng khng c lut nhn qu.
S d nh vy v con mt phm khng th nhn thu c qu kh v khng hiu c nhng khc mc
ca nghip. Nhng nu c ngi no i gi c tm hn tha th bung x th mc d bin c xu
n vi h , nhng ci tc ng trn tm l to s au kh gim i rt nhiu. Th chng qua l
mt iu lnh trong mt bin c d. Hiu c lut nhn qu tm th ta nhn thc r hn v ta s
thy s thay i nhanh hn.
NHN-DUYN-QU
Nghip l nhng bin c vui bun xy ra trong i ngi. Nghip, dng sng nhn qu trong cuc i
con ngi, rt l phc tp. Nghip khng phi n gin nh mt ci my, ta bm nt (nhn) th my
hot ng (qu). Nghip c th v nh mt dng sng v nhn qu l nhng phn t (molecule) nc
lu chuyn, tc ng ln nhau trong dng sng . Ngoi nhn-qu ra cn yu t duyn na. Duyn l
nhng yu t khng gian v thi gian gip nhn tr thnh qu hoc ngc li ngn cn hoc nh tr
s ni lin ca nhn qu, lm gim sc mnh ca qu. S sng a dng v sng to l nh duyn. Nh
vy duyn ng vai tr iu chnh nhn-qu. Th d d hiu l khi ta gieo ht la (nhn) trong ng
rung m t ph nhiu (duyn) thi vi thng ta s c nhng cng la xanh mt (qu). Nu c ngi
l hnh bng qua sa mc v lm ri mt ht la th ngn nm sau ht la vn l ht la (nghch
duyn). Nu ht la c gi thi ri vo mt ni m t trn sa mc th ht la s mc thnh cng
la nhng rt yu t v thiu phn bn. Nh th ta thy rng cng mt nhn, qua nhiu duyn khc nhau
s cho ta kt qu khc nhau. Thc t nhn qu khng n gin nh trn m hot ng nh mt mng
li nhn (web).
Mt nhn c th l khi u ca mt chui phn ng. Nhng yu t duyn tc ng ln chui phn ng
cho ra nhiu kt qu nhiu tng lp khc nhau. Th d: C mt ngi v lng tham (nhn) ph
rng bn g lm li nhun cho ring mnh. Tri ma, khng c r cy ht nc (duyn) nn to thnh
lt (qu), loi chim mt mi sinh (duyn) di i ni khc (qu).. Khng c chim n (duyn) nn su b
lan trn ng rung (qu). Khng c cy ht thn kh (CO2) nn t kh hu b nhim. Mt nhn
thiu sng sut s gy ra rt nhiu hu qu tai hi v sau m ta kh c th lng trc c.

Gii lut l nhm bin i ci duyn cho ci nhn tham, sn v si khng c c hi bin thnh
qu d (tham-n trm, sn-git choc,si-au kh). Xut gia l trnh xa nhng duyn c th dn n qu
d v gn gi vi nhng duyn khuyn khch qu lnh c biu hin. Tuy nhin thay i duyn th
gii vt cht khng bn vng lm. Th d lng tham tin c th bin thnh tham cha mnh c p
nht, sn (gin) c th bin thnh bc bi khi t qun chp tay x mnh, v si l chp vo thi gian
tng kinh m khng hiu kinh to ra s tranh chp hn thua. Cho nn vo cnh tnh m cn gi mm
mng tham, sn, si th cnh tnh s tr nn cnh u phin.
Thin tng ch trng n ci duyn tm l t tng. Tham, sn, si m khng c t tng nui
dng chng th dn dn s t tiu mn. Cho nn gi gii ni tm th hiu nghim hn l gi thn
hay cnh. Nu tm ta nui dng s bc dc m ming th tng kinh th kh c th m ta c c hnh
phc v cng tng kinh, cng mt mi th s bc dc cng nhiu hn na. Mt trong nhng phng
php thin l ta nhn thc s bc bi v t bi h x phng sanh n ra theo tng hi th nh nhng ri
dn dn s bc bi s tan bin. l mt cch tng kinh sng hu hiu nht. Tng kinh sng l
tng (thay v ch) kinh trong tng hi th, trong lc i, ng, nm v ngi. Ni mt cch khc, thin
hay tng kinh sng l khi ta thc khng to ci duyn nui dng tham, sn, si trong tm ta. Nu ta
khng nui chng th t ng chng s ri b ta. Ri ta s tr v sng vi con ngi hnh phc ca ta.
NHN QU V THIN CHA GIO
Mc d Thin Cha gio khng cp nhn qu mt cch trc tip nhng tt c nhng cu chuyn
trong Thnh kinh u khuyn rng con chin hy cng c lng tin Cha, thng ngi, gip x hi
th s c cuc sng hnh phc trong vnh cu. Ni mt cch khc Cha khuyn con chin to nhn
lnh (lng tin, thng ngi, tha th), to duyn lnh (xy dng mt x hi ly nn tng l s yu
thng m bc ln nhau, truyn b cng bng bc i cho nhiu ngi c nhn thc) th kt qu
cuc sng hnh phc s d c thc hin trn th gian ny v nu tt c mi ngi lm c th s
c hnh phc trong vnh cu.
Tuy nhin c nhiu con chin qu cung tn dng sc mnh p t nim tin ln k khc v kt qu l
hn th v chin tranh. iu d hiu l v ci nhn l tham (mun c nhn mnh c nhiu phc khi
dn ngi khc vo o), sn (bc tc khi ngi ta khng theo o mnh) v si m (ngo mn coi o
mnh trn tt c cc o khc) th kt qu s l chin tranh v au kh. Vn ny khng hn xy ra
o Thin Cha m cn gp nhiu tn gio khc. l v con ngi m lm khng cha tr ci
tham, sn, si ni chnh mnh m mun thay i th gian. Mun ci qu khc ci nhn th khng bao gi
c c. Nu c k no ni lm c, hn l h t gt chnh h, sng trong o tng u m. Tn gio
cng nh thuc, tr ng bnh th thuc hay, d c thuc qu m dng sai bnh th thuc qu c th
thnh c dc. V th khng th ni thuc ny hay hn thuc kia c. o Pht c th d ngn tay
(phng tin) ch mt trng, nu ta nhiu ni khc nhau th ngn tay s ch nhiu hng khc nhau,
nhng khi nhn thy mt trng (cu cnh) th ch c mt.
Tc ng trn tm l ca Thin Cha gio l dng tnh thng ngi v s tha th to ci duyn lnh
lm gim bt nh hng ca hon cnh xu (qu). Nu ta tin vo mt Thng cng bng bc i
bt c mi ni v mi lc, th ta giao ph cho Ngi x pht nhng bt cng trong cuc i ta. Nh th
ta khng mt ng bc tc tm cch tr th hay tm nhng li ni m thc x xing. Vi lng tin ta
sn sng tha th k mun m hi ta, tm ta c an n v ta gieo rc s an n cho nhng ngi
chung quanh ta.. Lm c nh vy, mc d ta khng m ming truyn gio nhng s c rt nhiu
ngi theo v h mn ta. Nh th li cu nguyn hu hiu nht pht xut t t tng tha th thng yu
ch khng phi t ming ni ting thng yu trng rng. Gio ng chn tht ca mt linh mc hay
mc s l s an n ca con chin khi h cm nhn c tnh thng v s tha th chn
tnh qua hnh
http://vietnamyoga.org

ng ca v mc s , ch khng phi ci gio ng bng ngi, bng gch. Ci gio ng vt cht


khng bao gi lm m c lng ngi. Ta khng th no gieo rc s an lnh chung quanh ta nu ta
khng c ci nhn ca s an lnh trong tm ta. Ta c th di chnh ta ch khng th di vi Thng
v lut nhn qu c.
NHN QU V Y HC
Tuy nhn-qu xut x t Pht gio nhng khng hn ch phm vi tn gio. Hiu c nhn qu gip
ta rt nhiu trong vic phng nga bnh tt. Trong ng Y c cu ngi y s gii tr bnh lc m bnh
cha pht trin. Y khoa hin i cng ng vi vn ng bnh hn l cha bnh. Cch tt nht
cho con ngi v vn sc khe v x hi v vn ti chnh l thay i cuc sng nga bnh.
Mun nga bnh (qu) ta phi hiu cho ra l nhng yu t gy ra bnh (nhn), tm cch lm suy gim
nhng nguyn nhn gy ra bnh, tm cch khng to duyn xu cho hu qu bnh d xy ra v cng
c nhng duyn lnh ngn nga bnh.
By gi ta hiu nguyn nhn ca nhiu chng bnh l do vi trng (bacteria) v vi khun (virus) c kch
thc nh hn vi trng gy ra. lm suy gim nhng nguyn nhn to ra bnh, nhng nh thuc sng
ch ra cc loi thuc tr sinh. S y c thuc tr sinh tr bnh m khng cn phng nga hoc dng
thuc tr sinh mt cch khng phn bit a n s ra i ca nhng siu vi trng (super bugs) c
sc khng tr sinh. V phn bnh nhn phi rng n v sinh khng to ci duyn cho nhng loi vi
trng xm chim c th h. Vaccine (chch nga) l cch phng nga bnh bng cch dng b khng
nhim (immune system) chng li bnh. Vaccine l mt cch thay i duyn lm c th khng thun
cho s pht trin ca bnh. Mt cch nga bnh khc na l ta n v sinh, tm cch trnh nhng ni
d gy ra bnh tt l gp phn vo s cng c nhng duyn khng thch hp cho bnh pht trin. Thc
t, ta khng th no dit tr c tt c nhng nhn to bnh m cch d dng nht l bin i ci
duyn khng thun cho bnh (qu) pht trin. Con ng tr bnh bng cch dit tr nhn mt cch
hon ton rt nguy him v c th a n s mt cn bng mi sinh v c th to nhiu mi him nguy
khc. Th d nh khi ta i du lch nhng nc khc d bnh tiu chy v iu kin ta sng khng c
loi vi trng (nhn b dit) nn c th ta khng c cht min nhim, d sanh ra bnh. ng trn
phng din nng lng (sc lc, thi gian, ti chnh), dng duyn phng nga qu l p dng
nng lng mt cch hu hiu nht.
NHN QU V TM L HC
Stress, s cng thng tinh thn, l vn ln ca thi i. Stress c th coi nh ci ca m cho nhiu
bnh tt vo thn th ta. Nhng triu chng khi u ca stress l lo u, bc bi v mt ng. Ngoi ra
nhc u, bun nn, mt n, cao mu vi nhp tim p nhanh cng c th l mt triu chng ca stress
na. Th xa, c Pht c cho mt th d rt thch hp vi stress ngy nay. Th d rng c mt
ngi b mi tn bn b thng. Ngi lo u mun bit mi tn ny t u ti, ai bn, l do no
bn, ri lo s cho tnh mng, khng bit vt thng nh th no... ngi c mi lo m qun tm
cch tho g mi tn ra. Tnh cht ca lo u l n khng bao gi chu dng hin ti m li c chiu
hng ln qun qu kh hoc tng lai. Chnh v vy m s lo u ngy cng tng v khi t tng ln
qun qu kh v tng lai th ta s khng gii quyt c vn v tnh trng v nh to nn ci
duyn lm cho lo u cng ln dn.
Mt khoa tm l tr liu (psychotherapy) tr stress l Cognitive behavioral psychotherapy, tm dch l
tm l tr liu qua nhn thc. Ta nhn thc ta c nhng t tng sai lm dn n s lo u au kh (1),
qun xt k cng rng nhng t tng khng c lin h thc t (2), sau cng thay th vo
nhng t tng thch hp vi thc ti hn (3). Khi nhn thc thch hp vi thc ti th ta s tm c

bin php gii quyt vn mt cch hu hiu v t nh gnh lo u.. Th d anh A c triu chng
hay lo (general anxiety disorder). Khi b ch s ph bnh, anh v ng khng c, lin tng n ngy
mai mnh s mt vic, khng c tin tr tin nh, v anh s bc bi b anh (1)... Qua khu tm l tr
liu, anh kim duyt li thc t th khng thy c du hiu no ch s s ui anh, ch anh ch mun
anh sa khuyt im nh m thi, v chng lc no cng ha thun(2)... Khi nhn thc nh vy, anh
cm thy yn tm v hiu rng mnh c phn ng qu ng (3). Khi nhn kha cnh nhn duyn qu,
th khi anh nhn thc rng ci nhn sai lm khng quan trng lm, khng nhng t tng lo u thi
phng s tht (nghch duyn), v anh tm cch hc hi trau di ngh nghip th kt qu s tt p. Nh
th hiu c nhn qu th cuc sng ta s nh gnh lo u.
Li Kt
Nhn qu khng phi l mt khi nim tn gio (dogma) m l mt quy lut thin nhin (natural law)
nh hng th gii ni tm v th gii vt cht. Nhn qu cn l mt lc (force) gn lin hai bin c
vi nhau qua khng gian v thi gian.
Ta kh c th thay i nhn qu kh, nhng iu d lm l thay i duyn hin ti qu d kh
c th biu hin c. th gii vt cht, duyn lnh l bn tt, ni chn yn tnh (cha, tu vin, thin
ng, hc ng...).. th gii tm l, duyn lnh l mun hc hi, trau di tr tu, c gi lng
nhn t, bc i v tha th. Gn duyn lnh th qu xu kh th hin hoc th hin mt cch yu t hn.
Nu ta cn gi tm tham, sn, si lm nhn v nui dng nhng t tng tham, sn, si (c duyn) th
khng bao gi bin i c cuc sng hay x hi mt cch tt lnh c (qu). Cnh lc no cng
hin theo tm. Ngi mang tm xu ln thin ng sm mun g cng bin cnh thin ng thnh a
ngc.
Hiu c nhn qu th ta nm gi c cha kha m ca t do trong i ta v gip ta lm ch ly
cuc i. Khng hiu nhn qu th ta s sng trong m tn d oan hay trong s lo u ca cuc sng v
nh, bp bnh.
Hiu c nhn qu gip ta nh hng d dng v c mt hng i v mt quan nim sng vng chc
trc mi hon cnh kh khn.
Lut nhn qu rt n gin, nu mun c mt kt qu tt th ta phi to nhn lnh. Th d nh khi ta
nui dng mt ngh hn th th ta khng th vui ci hn nhin c.
Khi ta gt gm ngi khc th ti v ng khng yn gic v s b pht hin. Khi ta gieo ht la th
khng bao gi c cy c th. Khi con ngi bt u hiu c nh vy th h ly v c mt phn
sc mnh ca nhng v thn linh.
H bt u lm ch c tng lai ca h v ly li nh mnh ca h t tay cc v thn. Hiu v tin
c lut nhn qu l mt cuc cch mng tm linh (spiritual revolution) v s nhn thc s ph tan
gng cm ca s m tn v gip con ngi lm ch c cuc sng ca h.

http://vietnamyoga.org

Mt ch x
Thch Thanh T
Vn ti ni hm nay l mt ch X. Qu v bit ngc vi x l g khng? L c chp, nm cht.
C l cht, chp l nm; c chp l nm cht. Khc vi nm cht l bung b.
Mi nghe n gin qu nhng xt k, qu Pht t s thy tt c chng ta sng trn th gian ny, ai cng
than bun than kh, gc ti c chp thi, ch khng c g khc. By gi mun ht bun, ht kh th
chng ta phi lm sao? Phi x, phi bung b. Bung b th ht kh.. Nh vy qu gin n, qu tm
thng. Ch cn qu Pht t thc hin c iu chng ti nhc th s bt kh ngay trong cuc sng
hin ti ny.
Lu nay chng ta c chp nhng g m by gi phi bung x?
Trc ht l chng ta c chp nhng iu phi, quy. Thng thng th gian ai cng ngh iu mnh
ni, mnh lm l phi nhng ngi khc ni ngc li, lm ngc li th cho l ngi khc quy. Mnh
phi h quy m h khng chu nghe, khng chu lm theo mnh, nn mnh gin. Nht l trong gia nh,
cha m thy iu phi m bo con chu khng chu lm theo th nht nh l gin. M gin l vui
hay bun? Gin l bun, bun ri kh. C mt Pht t ni vi ti th ny:
- Con chu ca con by gi kh dy qu!
Ti hi: - Sao o hu ni kh dy?
- Tha Thy, mnh l cha n mnh ht tc ngn. Mnh thy ht tc ngn d chu, mt m. By gi n
tc ti c m ry n khng chu nghe.. N cn ni: By gi thanh nin ai cng tc di m ba biu
ht ngn, ging ng gi qu, sao con lm c. Chng n cn nh mi chn, hai mi tui m eo
knh trng, mnh ry n: B my m sao m eo knh? N ni: Ba khng thy sao, ngi tr thc h
eo knh trng. Con lp mi hai ri, con tr thc ri, con eo knh trng c sao u.
, ng than con chu ngy nay dy khng c. Qu v thy th no? Bi v thng lc no chng ta
cng c ci nhn theo quan nim ca mnh. Quan nim ca mnh nh vy l phi, con chu khng chu
nghe theo th mnh gin, cho n l quy, l con ng nghch, con bt hiu v.v Khi nh vy ri th
gia nh cn m m khng, cn vui khng? Ti mi gii thch cho Pht t nghe:
- o hu nh nh la tui ca ti, ng thn ti hi xa tc bi c mt c ti pha sau. Ti
chng lp ca ti ln ln th ht tc, ng ti khng vui. ng ni bn nh vn minh qu, khng c theo
ng b v dn sch Nho ni: Thn th pht phu th ph mu, bt thng cm hiu chi th gi.
Ngha l ru tc da tht ny l nhn ni cha m, gn gi n ng cho thng tn l ci hiu u. By
gi mnh co n l bt hiu ri. Nh vy ng gi nhn li mnh ht tc th ng gi bun, cn mnh nhn
li ng gi th thy ng gi lc hu phi khng? Th th ai ng? tc bi ng hay ht ngn ng?
Nu hai bn c c chp, ng gi ngh ng gi ng, ngi con ngh ngi con ng th gia nh c
bnh an khng? Chc l bt an.
Chng ta phi hiu thi xa hc theo Nho gio th ru tc l phi. Nhng thi sau ny khc hn
v nc mnh l thuc Php, ngi Php i lm vic ht tc ngn cho sch s m mnh c bo nh ng
gi tc, vy th lc hu mt ri. la tui ca mnh ai chp nhn nh th? Cho nn ngi cha phi
thng cm hon cnh ca con, ngi con phi hiu hon cnh ca cha. Hai bn thng cm nhau ng
c chp th bt kh. Nu c chp l nht nh kh. Cha bt bnh con, con bt mn cha, c nh vy sanh
ra chuyn ri rm trong gia nh.
Ri n thi ny my a nh tc di, c khi ti c th mnh khng chp nhn? Mnh tc ngn
mt m, cn n di l x nhng n li thy p. Nu em ci nhn ca ngi cha m trch a con
th a con cng nhn li ngi cha bng cp mt lc hu. By gi phi x lm sao? Thi, ba mun

mt m ba ht ngn, con thch di cho p th con c di. Chuyn tc tai, mi ngi mi s


thch ring, bt n ging mnh sao c?
Qu Pht t nh, mt la tui l qua mt th h khc nhau, khng ging nhau c. Khng ging m
mnh em ca mnh, ci phi ca mnh p t cho n th n khng chu. M khng chu th sanh ra
gin hn, bun trch, kh s. Vy th mun cho ht kh mnh ng c chp, phi bung b. Bung
ngha l x. Quan nim ca con th con lm, quan nim ca ba th ba gi. Phn ai ny gi, ngi ny
ng p t ngi kia. Nh th chng ta sng rt l thoi mi, nh nhng. Cn nu mnh c chp th
sng bc hoi, lc no cng bt nh . Nh n thch mang knh trng th n mang, mnh khng thch
th thi. Ch mnh khng thch m bt n theo mnh sao c? l quan nim ca mi ngi, min
lm sao con bit knh trng, thng cha, cha thng con l . Tnh thng mi l quan trng, cn
nhng ci bn ngoi u c quan trng.
Vy m nhiu ngi v c chp hnh thc bn ngoi lm cho mt ht tnh ngha trong gia nh, khin
cha con phin mun, v chng khng vui vi nhau. l ti c chp. Qu Pht t ngh mnh x b,
ng c chp c bt kh khng? Cn c chp nh cu chuyn ti va k kh khng? Lc no cng
bun bc. V vy cha m nn thng cm vi con, con thng cm vi cha m. M mun c thng cm
th hai bn u x, x ci phi ca mnh th thng cm. Ngc li, nu khng chu x, t nhin l kh.
l ni v la tui gia ngi ln v ngi tr. Cn nu v chng m c chp th sao, c kh
khng? Nh bn phi n lu nay quen ri, no l l tng, h tiu, h t v.v Nhng ci nh h coi
chng tng cht nu nng. Cn ngi n ng u c n nhng th , m h ngh chuyn
x giao bn ngoi ngi ny ngi n. Cho nn ngi chng v x giao bn b nhiu, thnh ra chi ph
hi rng. Ngi ph n ch lo chi tit nh trong nh nn tit kim, thy chng xi ln mt cht th cm
rm. Cn chng thy v keo kit, nh nht qu cng khng bng lng. Nh vy v trch chng lng ph,
chng ch v keo kit. th th gia nh c vui khng? Khng bn no bng lng bn no ht! V ai
cng ngh mnh ng.
Nh vy nu ngi v bt ngi chng phi theo ca mnh, ngc li ngi chng bt v phi theo
ca mnh th gia nh nht nh ci ln hoi. Nu hai bn chng v v cm thng nhau, ngi
chng ngh rng c y lo chuyn bp nc cho nn quen ci nh nht, h tng, h t v.v thnh ra xi
ln c khng ng cng phi. Cn v thng cm cho chng, bi v anh y lm bn ngoi, giao thip
k ny ngi n th phi rng ri mt cht ngi ta mi vui. Nu bt chng hp hi qu th bn b khi,
khng chi vi mnh, nh vy ti nghip. Hai bn thng cm th gia nh sng s vui, khng chng chi
nhau. l ti ni nhng vic nh thi, cn nhng vic ln khc na, qu v nghim xt ri thng cm,
hiu bit nhau ng c chp, c chp th kh.
Nh vy x b l tu, cn c chp l cha bit tu. Th gian do c chp nn ngi no cng thy sng
trong gia nh khng c hnh phc. c chp th lm sao hnh phc c? Chng chp theo chng,
v chp theo v, cha chp theo cha, con chp theo con, thnh ra khng ai thng cm ai. M khng
thng cm th t nhin l phi bun phi kh. By gi mi ngi t x b c chp ca mnh thng
cm vi nhng ngi thn th t nhin gia nh an vui hnh phc. l bc th nht x chp phi,
chp quy theo quan nim ca mnh.
iu th hai na l x on hn. Ngi th gian lun lun ngh ai lm tri mnh th mnh bun, mnh
gin. Bun gin nn b lin hay nn gi mi? C ngi thng hay ni: Con gin ngi hai, ba
chc nm khng qun. Gin hai, ba chc nm khng qun th nghe nh khng khi lm nhng tht ra l
di, l kh, ch c hay g u.
Qu Pht t ngh trn th gian ny chung quanh mnh no xm ging, thn tc v.v c bao gi hon
ton khng ng chm nhau u? Ngi ta ni v chng nh chn trong sng. Chn p trong sng th
no cng c khua, hung l xm ging, thn tc lm sao va mnh ht, m tri th mnh gin. Gin
http://vietnamyoga.org

ri cha trong tm. Cha l c chp. Gin mt ngi cha trong lng, gin hai ngi cng cha trong
lng. Nu gin mt trm ngi th sao? Cha c mt trm ci gin trong lng, lm sao chu ni.
Qu v xt khi mnh ang vui v m bng nh ti ngi mnh gin th lc gng mt quu xung
lin. S d chng ta ng khng ngon l cng ti gin . Khi no nm nh li hm qua, hm kia ai lm
tri mnh lin ni gin ln, th ht ng. l cha chp on hn. Cha chp l kh. Ta ang vui v
ti mt m cha mt ci gin, cng nh em cc than b trong tay hay trong da, trong tht mnh vy.
Nu cc than b trong tay, trong da, trong tht th sao? Nng, kh chu. Vy m lng mnh cha mt
trm cc than th ngi ny kh nhiu t? Kh th nht l kh ho v ng khng ngon, n khng ngon.
Gin qu lm sao n ngon, ng ngon c. Kh th hai l gin lm cho mnh d xu. Qu v thy mi
ln ni gin ln gng mt mnh th no? Ni gin ln th con mt ngu, mt i mu i sc, khng
cn tt p na. C trm ci gin trong lng th n t rit mnh kh ho, xu xa. Nh vy m p ci
gin my chc nm l khn ngoan hay thiu khn ngoan?
Bi vy nn ngi bit tu ai ni g tri , mnh gin cht ri b i, x i. Gin lm chi, ngu! m ci
gin l ngu ch khng phi khn, ti g m cho kh. Trong nh Pht c cu: Tng hn bt cch tc
ngha l Tng (ngi tu) gin khng qu mt m. Chng ta l Phm tng nn tham sn si cng cn, v
vy gp vic tri cng gin. Nhng gin cht thi ri b, ch khng nn chp cha.
Ngi th gian thng thch cha, cha nm ny qua nm n. H tng nh vy l hay, l khn m
khng ng l t chuc ha vo mnh, t eo kh cho mnh ch khng c li g ht. V vy nn Pht
dy phi x ht nhng gin hn. Cha chp va b kh trong hin ti, m cn kh c v lai na.
Trong kinh Pht dy, ngi khi sp b thn ny qua i khc th nghip thng v nghip ght s i
theo. Bi v thng ai th ta nh ngi , ght ai cng nh k . Nh chng ta ngi n li trong lng,
th nh nhng ngi mnh thng v nhng ngi mnh ght nhiu nht phi khng? Ght khng mt,
thng cng khng mt. V vy cng cha su th khi nhm mt cc nghip dn mnh i n ch
thng hoc ch ght.
Do khi chng ta th thn sau, nu m p nghip ght nhiu qu th n nhng gia nh gp ton
chuyn bun phin, hn gin, khng vui. C bao gi chng ta mun gp nhng ngi mnh ght khng?
Khng mun. Ai cng mun gp ngi mnh thng. Nhng trong lng th on nhiu qu th n s dn
mnh gp li nhng ngi th on. Nn hin ti kh m v lai cng kh lun. iu ny rt thit yu.
Chng ta phi kho ng nui dng on th trong lng, nn bung b ht. Ci g qua ri khng cha
chp na. Hn thua, phi quy, chuyn khng c g quan trng. Quan trng ch lm sao cuc sng
mnh bnh an, thanh thn, ti vui. mi l iu ng lu tm. Chng ta sng mun hnh phc, mun
c an lc th nn gi hay nn x? Nn x.. V vy ti ni tu mun cho ht kh th phi x, ng cha
chp. l iu th hai.
iu th ba, chng ta ng c chp kin mnh l ng, kin ngi khc l sai. Bi v th gian
ny khng c g l ng c nh m cng khng c g l sai c nh. Chng ta m ming ni vi ai
cng Ti ngh th ny l ng. Nu ni ti ngh nh vy l ng, ngi th hai ni ti ngh th khc
mi ng, th hai ci ng n ng nhau. Mnh ng theo ci ngh ca mnh, ngi khc ng theo ci
ngh ca h. Ai cng ng ht th ci ln hay hu? Th gian khng ai chu thua ai, mnh ng th ngi
khc sai, m ngi khc ng th mnh sai. Cho nn khi ngi ta ngh khc vi mnh, m h cho rng
h ng th mnh bc ln lin, v ngi kia cng ni tc vy. Hai ci ni tc s i n khu chin.
Khu chin khng xong th ti thn chin.
Qu v thy nhng ngi ci nhau, nh nhau khi c hi: Ti sao qu v nh nhau? H ni: Ti
ni ci ny ng m n c ci hoi. C khi no hai ngi ci ln m chng ta hi ti sao, h ni
ti ti sai u. Nht nh l ng. Hai ci ng khng ging nhau th nht nh ci ln, ci ln khng
xong th ti nh ln. Nh vy th kh hay vui? Khng bao gi vui c. Nhng iu ny xy ra rt

nhiu.
Gia nh v chng, mi ngi thy mt li, ai cng cho l ng th gia nh ci ln hoi. Trong x
hi, nhm ny thy th ny l ng, nhm kia thy th khc l ng th cng gy ra cuc u chin. C
trn th gian u nh vy. Nu c chp ci ngh ca mnh ng, ci ngh ca ngi khc sai l gc ca
u tranh, ca tiu dit nhau. Cho nn chng ta ng c c chp. Ci ng ny l ng ca ti, ci
ng kia l ng ca anh. Mi ngi gi phn ca mnh, ci nhau lm chi. Vy l yn.
X ht c chp, ng bt ngi khc phi ngh, phi thy nh mnh mi ng. l im c bit ca
o Pht. Trong o Pht c cu: Pht ha hu duyn nhn, c Pht gio ha ngi c duyn vi
Ngi m thi. Ai c duyn th n vi Pht, ch Pht khng ni o Pht l ng, o khc l sai.
Theo o no cng tt. Mnh thch o Pht v o Pht thch hp vi tm t nguyn vng ca mnh
nn mnh theo, ngi khc khng thch th thi. Chng ta khng nn ni theo o Pht cht c v
Cc lc, cn theo o khc cht nht nh a a ngc. Khng nn nh vy.
Trong kinh Pht nht l cc b A-hm, Pht thng ni: Ngi tu theo o Pht lm lnh, tu Thp
thin c phc sanh ci tri. Ngi khng tu theo o Pht m lm mi iu lnh cng c sanh
ci tri. Khng phi ci tri ch dnh cho ngi tu theo o Pht. Bi vy ngi khng tu theo o
Pht m lm lnh, lm tt h vn c phc. Mnh tu theo o Pht m mnh lm xu lm c th mnh
cng b ti nh thng. Chng ta mi thy rng ch trng ca c Pht rt r rng, rt thu o. Pht
khng bt ai phi theo mnh d bit rng lm nh vy l tt, l c li. Nu ngi ta khng thch th
thi, khng p buc.
Chng ta hc Pht phi tp tm ci m, x b nhng c chp ring t, d chp tn gio mnh cng l
bnh na. Nhng g chng ta thy u do Pht dy, mnh bit mnh tu. Ai thy hp th tu theo, cn thy
khng hp th thi, ta ch ci ch ng gin. o mnh knh trng m nghe ai ni ngc li, mnh ni
sng ln th cha gi l hiu o. Khng c chp th cuc i an vui, hnh phc, sng vi mi ngi
rt ha nh.
iu th t l Pht dy x ng chp thn ca mnh na. Qu v thy d hay kh? X my im kia th
cn kh d, x chp thn mnh th hi kh. Ti hi qu v trong tt c ci s ca mnh hin gi, ci s
no l s mt? S cht l s mt. Ti sao mnh s cht? V c gi thn, c chp thn, nn nghe ni mt
i th hong s. Do khi ci cht n mnh kh v cng.
Chng ta xt k thn ca mnh, ai cng mun cho n c trn mt trm nm. Hi xa cn tham hn
na, hng qun thn chc vua cha n Vn tu, tc l mun nm. Chc mun nm, m c ng vua no
sng c mun nm u. My ng cn cht sm hn ai ht. Nh vy thy lng tham sng ca con
ngi qu ln. Bi tham sng cho nn cht l ci kh nht.
Nu ngi khng tham sng th cht c kh khng? u c kh v h u c s. Nn qu v c chp
thn, mun gi cho n lu di, m l n bi hoi th au kh v cng. Thn mnh u c nguyn vn t
th ch chung, m n i thay tng thng, tng ngy. Nh vy mun n cn hoi, chng khc no mnh
nm mt cc nc trong tay m mun n ng tan. Thn ny cng vy, lun bin chuyn tng pht
giy. l ni bnh thng, cn ni theo khoa hc l n sanh dit tng t bo. Lc no, pht no cng
sanh sanh dit dit, khng dng. Sanh dit lun lun m bo n cn hoi lm sao c. Chp nh vy
c phi l o tng khng? o tng sai lm m chng ta c chp gi, cho nn kh v cng.
Vy m trm ngi nh mt, ai cng mun gi thn lu di. Nhiu khi by, tm mi tui vn mun
sng hoi, khng mun cht. Mun gi hoi m c gi c u. Gi khng c th kh hay vui?
Ngi ln tui no cng th di than vn, kh qu! Gi yu bnh hon, kh qu!
Tht ra gi yu, bnh hon c kh khng? C g u m kh, n l nh vy. Ht thi u nin n thi
trng nin, ht thi trng nin n thi trung nin, ht thi trung nin n thi lo nin. C th m i
di. Nn khi tr mnh vui vi tui tr, lc gi mnh vui vi tui gi. Mai mt cht th ci vi ci
http://vietnamyoga.org

cht, sng khng? Ch ngi m than, ai cu mnh c. Khng ai cu c th than hoi lm chi
cho kh vy? C ci vui. ! Gi tt. Nu i hai chn khng vng th thm chn th ba na. C nh
vy m chng gy, c g u phi bun. X c c chp th vui, cn nu gi th kh. L tht l nh
vy.
Con ngi s cht nhng c gi cho khi cht c khng? Nu gi c th cng nn s. Gi khng
c th c ci vui cho ri. Qu v ngh nu lt na cht, chng ta s c ci g vui? Hin ti mnh
bit ht cc vic trn th gian ri, bit s sng ny ri. Ngi ta ni i du lch vui chi y l ti
nhng ch mnh cha bit, cn nhng ch no bit ri, i chn lm. Chng ta trn th gian my
chc nm, chn qu ri. By gi i ti ch khc chi cho vui th s g. Khi sp cht, mnh t ngh ta s
bit thm mt ch mi na. Vy l vui ch khng s. Chng ta sng vui vi ci sng, cht cng vui
vi ci cht, nh vy l an vui, t ti.
Ngi khng s cht th cht khng phi l kh. S d kh l v ngi ta chp cht phi sng, sng
chng no cng c, sng hoi. Chp cht vy cho nn l ai coi tui hoc bt mch ni bnh sp cht
lin qun n, qun ng. Nu hiu c l tht th cht l vui thi. , ti y my chc nm chn ri,
i ch khc chi cho vui. , ngh vy th c ci m i, c t ti khng? R rng nu bung x c
chp th chng ta an vui. Cn bm cht gi mi th chng ta au kh.
Cuc i l mt dng bin chuyn t ngoi vt cho ti con ngi. N bin chuyn m chng ta c gi
th c phi l si m khng? Cho nn Pht ni ngi tr bit c v thng bin chuyn nn khng
kh. Cn ngi ngu, i vi v thng bin chuyn m mun cn nguyn vn nn kh. Bn thn mnh
n phi bin hoi, phi mt; chng ta bit r ri ci vi n, khng s, l chng ta kho tu.
Tu l nh vy, ch khng phi va mi bnh lin chy ti cu Pht cho con sng c nm nm, mi
nm. Pht t bnh ti cha nh qu thy cu an. Qu thy cu cho Pht t an, cn qu thy khng an th
cu ai? Nu tt c ngi bnh cu u c an th khng ai cht ht. Nhng tht ra u c chuyn .
K ny cu an l ti h cha cht, k sau ti lc cht th cu g cng cht thi, cu an cng khng khi.
Nh vy thy chng ta tu l phi nhn ra l tht ca cuc i, thy r c l tht ca bn thn
mnh. ng lm ln mi an vui, khi phi nh ai cu g ht, cng khi cn coi tng coi s lm chi.
Cuc i l nh vy, khng c g phi lo. Nm mi tui cht cng tt, by mi tui cht cng tt,
tm mi tui cht cng tt, khng sao ht. Ti thng hay ni ai ri cng cht mt ln, ch c ai cht
hoi u phi khng? Th thi lc no ti th i mt ln, ch u c i hoi m s.
Pht dy khi b thn ny, mun c thn khc p hn th phi to duyn tt. Nh gi c nm gii
trn vn th i sau tr li lm ngi nm iu kin tt: Khng st sanh th tui th di. Khng trm
cp th c nhiu ca. Khng t dm th p trang nghim. Khng ni di th ngn ng c lu
lot. Khng ung ru, x ke ma ty th tr tu thng minh. Nu thiu mt trong nm gii th i sau bt
hnh mt phn. Ai mun i sau c thn tt p hn thn ngi th tu Thp thin.
Nh vy cht khng ng s m ch s mnh khng chun b c khi mt thn ny. n lc ng ra
cht khng lm iu lnh, khng to phc c th chng kh hn na. Cho nn bit tu th trong
cuc sng hin ti chng ta c an vui t ti, khi nhm mt chng ta chun b cho i sau c tt
p hn nn chng ta cng vui, khng c g phi bun s.
Cng nh mnh i chic xe c, lu qu n h mn, c y hoi rt chn. By gi mnh dnh dm tin,
b xe c mua xe mi p hn. Nh vy bun hay vui? Nhng mun mua xe khc p hn th phi
chun b tin. Chun b trc ri mi b xe c mua xe mi c. Ch khng chun b th xe c b ri,
khng bit lm sao mua xe mi. Cho nn ngi bit tu l ngi bit lo xa, bit chun b sn; b thn
ny qua thn khc khe hn. l bc tin ca ngi tu.
Nh vy ch mt ch X m chng ta c an n vui ti. Cn g phi nhiu. Mt ch m bit tu l c
cuc i sng thoi mi, an vui. Ngc li qu v s thy mt my nhn nh hoi, bt mn ci ny, bt

mn ci n, bt mn con ci, bt mn v chng, bt mn x hi My chc nm c nhn nh hoi,


ung mt cuc i. Cho nn mnh phi vui ti x b, c my mi nm ngn ngi, sng lm sao cho
thnh thi, to phc lnh khi nhm mt c n ci lnh, m bun gin lm chi cho kh.
Vy mong qu Pht t nghe hiu, ng dng tu tt c chng ta sng trn th gian ny lc no cng ti
ci, khng cn bun bc. n lc nhm mt ra i chng ta cng vui lun. l kt qu tt p ca
ngi Pht t kho tu. []

http://vietnamyoga.org

Ma xun vnh cu
T trc n nay, ma xun bao gi cng lm ti no nc v ma xun mang n cho ti nhiu m
thanh, nhiu mu sc, nhiu k nim v nhiu cm ngh lan man... Nhng cm gic v ma xun trong
ti nh ln sng huyn o, d rng c nhng bui hong hn bung xung du dng hay nhng bui
sm mai nhiu nng m khng thiu nhng xc ng mnh mang .
Khi nhng cn gi nh ma xun mn man trn mi tc gi nua l nhng khonh khc diu k m trong
ti cht tri ln nhng giai iu ma xun khng dt v ti khng th khng tht ln li no miu t
ma xun. Ti s ra sao , nu mai kia hoa khng cn n , chim khng cn ht. V tt c u cm lng
vnh vin. Vi ma h th nh nng chi chan, ma thu th mnh mng khi sng huyn hoc, ma
ng th tri m u lnh gi. Khi xun v, ngi v t tri nh c mi giao ha mu nhim. Ma xun
mang n s ti tr, sinh lc. Ma xun l thi im bt u ca mt chu trnh t nhin: Xun - H Thu - ng. Xun l tn hiu ca s bt u mt qu trnh sinh si, ny n. Khng c ma xun th
khng c s sng, khng c nhng mm non phi phi, nhng hng thm du du . Khng c ma
xun th khng c hi vng. Tinh hoa ca t tri l ma xun. Bi th ma xun c ch i v cho
n. Ngi ta thng ni n xun, ch khng ni n ng hoc n h. n xun l n hy vng.
Hy vng vo nhng g tt p nht s n vi bn thn, gia nh, anh em, bn b... Khi chng ta hy
vng l t trong su thm hnh phc ri. Hnh phc l mt cm nhn khng phi l ci hin c.
Nhng cm nhn ca mi ngi li khc nhau. C ngi ni ma xun khng n vi mnh l v ngi
ang trng thi bt n, ri vo tm trng chn nn, bun bc ...
Ai vui ma xun xanh
Ai ngi khc mt mnh
Tng bng ting pho n
Ma xun vn v tnh
(L Minh Uyn)
Nhng ri mi s cng qua i. Ma ng i ri ma xun n. S tun t ca qui lut t nhin, cng l
qui lut ca tnh cm con ngi. Theo dng i, tm tr con ngi cng thay i qua mun hnh vn
trng ca t tri. Hnh phc ca ngi ny l cng thnh danh toi, v p con ngoan, cuc sng
sung tc... Nhng vi ngi kia, hnh phc l s hi lng, trn trng v chp nhn ci ang c. C khi
ch mt nh mt, mt n ci thi cng lm cho ai ngt ngy v hnh phc .
Trong tm ta hnh nh ny chng cht ln hnh nh kia, hnh nh kia xa mt hnh nh n. Ri sau tt
c s chm lng, tan dn... Th nhng, khi ta vui th ta thy c th gii ngy ngt lung linh, khi ta bun
th c v tr bun tnh, tang tc.
Nhng nhnh mai sm sng bn l
Nhng nhnh liu chiu gi bn cy
Cng lay lt bi i xun em ,
Th nn chi anh cng vit dng ny.
(Bi Ging)
Hnh nh ma xun trong lng ngi cng th. Do bi nhn thc sai bit ca mi ngi, nn ma xun
cng c din ra di nhiu sc mu khc nhau qua s thay i ca thi gian v khng gian. Nhng
chng ta c bit chng bn th ca ma xun vn l vng lng,vnh hng, bt bin, hin hu nhim mu
trong mi chng ta.
Thu cn b, ngy xun trong ti tht ngy th, n gin v mc mc. Nhng no nc ca ngy xun
ch dng trn theo nhng cuc du xun i hi lc u nm vi ngi thn, nhng bao l x, nhng bnh

mt ...
Ln ln ma xun trong ti thay i vi nhng hoi nim xa xi. Ma xun ca hng ng, gi ni,
ca nhng cn ma xun lt pht. ang ci rt mt ca ma ng xm xt, bng nhin nhng tia nng
pht nh trn nn tri xanh cao vt. Xun p, m mng, chm chim sc vng ca ng la chn.
Nhng khi n tui gi nua nhn ln tri cao khng cn thy nhng cnh n ling, nhn xc pho xc x
bn cnh gc mai vng ri tng cnh ti t. l lc ma xun ra i theo cn gi h, ri n ma
thu ci mm giao tnh vi sng ni c cy, th ci gi lnh ca ma ng li n. S chuyn dch ca
v tr lm cho mun loi lun thay i khng ngng ngh. Bn ma xoay vn, lm cho ti ngh n
cuc i tri theo dng sinh dit .
L cng mt nh mt ln l
Tri xanh nh tui ngc xanh
Tri cn gia thng ngy l d
Hn Nguyn Tiu ai kim li cho mnh.
(Bi Ging)
Bun thay! Cng b ngoi cnh chi phi chng ta cng b trm lun trong hnh phc, kh au. C th
m m di v tn, quanh qun trong vng nim. Hnh nh hoa mai n hay nhng cnh qut tru nng
trn khp no ng ph, ma xun v trong khonh khc giao cm mnh lit, vi nhng con tim mi
rn r, yu thng, con ngi lc bc vo mt m cung tnh yu. Nhng nhng hnh nh y, tm tnh
y sm nht nha trong k c. Xun n khng ai ngn cn c, nhng khi xun i cng chng ai nu
li c .
Anh ! Ma xun cn ngy
Bao gi em mi gp anh y?
Bao gi hi ng i ngang ng
m em rng ht ti nay?
(Nguyn Bnh)
Xun xanh qua, tnh yu ch cn l hoi nim .
Xun ang n ngha l xun ang qua
Xun cn non ngha l xun s gi
V xun ht ngha l ti cng mt.
(Xun Diu)
Ngi i ch mong hnh phc tng ma xun, khng ai dm m n mt ma xun min vin. Bun
cho ai, ma xun qua ri nn phi ng ngc, b v.
Bi th T ng Pha mi vit :
"S nh xun mng liu v ngn "
(i qua mau nh mt gic m xun, khng lu li mt vt no)
Lamartine d c van ln ni n: " O temps , suspend ton vol" (Thi gian hy ngng li i cnh),
nhng thi gian no c dng li vi chng ta.
Osho khng dy chng ta nu gi ma xun v ng cho rng cuc sng phi l nhng l hi lin tc.
Hy bin nhng vic nh b thng ngy thnh l hi .
Ma xun theo Pht gio l s an lc ca tm chng ta trong tng giy pht. Khng mong i ma xun
n, cng khng tic nui khi xun i.
Xun i trm hoa rng.
Xun n trm hoa ci.
Trc mt vic i mi
Trn u gi i ri
http://vietnamyoga.org

( Mn Gic thin s)
Xun m chng ta nhn thy qua cnh vt, qua thi gian ch l xun hu hn. Khi cnh tn v thi gian
qua i th xun cng ht. Tm thanh tnh, an lc tng chng nh khng c g ht, nhng li l mt
tr tu v cng diu dng. N khng l thuc vo thi gian nn lc no cng thy ma xun. p
thay, trn ci thc ti bin ng li n tng mt ma xun vnh cu. Thi gian to nhng vt nhn trn
ln da nhng khng to c nhng vt nhn trong tm hn. Khng ai gi ci bi nm thng m ch gi
ci bi tm hn trng rng v khng ni kt c vi tha nhn. Nu chng ta cn rung ng theo nhng
nhp p quyn r ca cuc i, vn kht khao cung nhit i tm nhng iu mi l nh thu tui th,
v chng no tri tim chng ta vn cn tn ti nhng lung sng rung cm ca s ti p, nim vui v
hy vng, th ma xun vn cn tn ti vnh vin trong chng ta.
San Jos u thu 2009
L Tn Ti

MI IU KHUYN CA EINSTEIN

1. Lun tp trung
Ti khng c ti nng g c bit c. Ti n gin ch am m nh mt k t m. iu g nh thc
tnh t m ca bn? Ti rt quan tm n nguyn nhn thnh cng v tht bi ca con ngi. Chnh v
vy, ti dnh nhiu nm nghin cu cch m con ngi thnh cng. Cn bn, bn quan tm iu
g nht? Tnh t m s thc y bn hng ti thnh cng.
2. Lun kin tr
Ti thnh cng khng phi v ti thng minh. l kt qu ca mt qu trnh lu di m ti khng bao
gi u hng khi thc hin cng vic. Chnh nh tnh kin tr ca mnh m con ra chin thng.
Bn bao gi kin tr n khi t c mc ch ca mnh cha? Ngi ta ni rng gi tr ca bu
phm chnh l v cui cng n lun n c ni cn n.
3. Hy tp trung vo hin ti
B ti ni rng ngi ta khng th ci mt lc 2 con nga. Ti mun ni rng bn hy lm nhng g
bn mun, nhng khng phi tt c u thun li. Hy hc cch tp trung vo cng vic hin ti, hy
thc s quan tm n nhng g bn ang lm hin nay. Nng lng c tp trung s to thnh sc
mnh gip bn vt qua tht bi tin n thnh cng.
4. Hy lun tng tng
Tng tng l tt c. N c kh nng gip chng ta hnh dung nhng g s xy ra. Tng tng quan
trng hn s kin thc. Hng ngy, bn s dng c tng tng ca mnh cha? Einstein ni rng
tng tng cn quan trng hn c kin thc y! Tr tng tng s cho bn thy c tng lai. C
mt ln, Einstein tng ni: Tr thng minh thc s khng phi l kin thc m l c tng tng.
5. Hy lun sa sai
Con ngi khng bao gi bit sa sai th s khng bao gi bit to ra ci mi c. ng s sai. Sai
http://vietnamyoga.org

lm khng phi l tht bi. Sai lm c th gip bn kh hn, thng minh hn v nhanh nhn hn, nhng
vi mt iu kin l bn phi nhn ra sai lm ca mnh. Mun thnh cng, bn hy sai lm nhiu hn
gp 3 ln hin ti!
6. Hy lun sng vi hin ti
Ti cha bao gi ngh v tng lai bi v n s n. Cch duy nht n vi tng lai l sng vi
hin ti.
7. Hy sng c ngha
Hy hng ti nhng iu c ngha ch khng phi thnh cng. ng bao gi tiu tn thi gian ca
mnh tr thnh mt ngi thnh cng. Hy lm cho cuc i mnh tr nn c ngha. Nu nh bn
l ngi c ngha tc l bn thnh cng. Hy bc l tt c ti nng v kh nng ca mnh, hy hc
cch s dng chng! Hy tr thnh ngi c ngha, thnh cng s n vi bn!
8. Hy lm mi mnh
Bn khng th t c kt qu mi nu bn ch mi lm mt cng vic tng t t ngy ny qua thng
khc. Hy thay i cuc sng ca mnh. Bn hy thay i hnh ng v cch t duy cuc sng lun
mi m.
9. Kin thc bt ngun t kinh nghim
Thng tin thun tu khng phi l kin thc. Kinh nghim chnh l ngun t liu thc s. Bn c th
nghin cu mt vn rt lu, nhng iu ch mang li cho bn nhng khi nim kinh vin m thi.
Mun hiu c thc cht vn bn phi thc hin v hon thnh nhim v m vn t ra. Sau
khi hon thnh cng vic, bn s c c kinh nghim mi v chnh l kin thc."
10. Hy nm c quy lut v chin thng
Bn phi l ngi nm c lut chi ri sau bn mi c th chin thng

NG TM LINH
Thch Tr Siu
C nhiu ngi i cha nhng h n tm mt ci g khng lin quan n vic tnh thc tm linh.
Ngi Tu n cha cng Pht rt nhiu, cu bun may bn t, lm n pht t hoc xin xm xin
qu, nu c qu tt th mng cng Pht nhiu, nu gp qu xu th bun b b v.
n cha khn vi xin x nh th th cha c khc g nh miu. Nhng kh ni chnh nhng hng
"Pht t" nh th mi gip cho cha kh gi.
Ngi Vit Nam hiu o hn nn "Tu" cng kh hn, n cha tng kinh l Pht, hc o nghe php,
lm cng qu.
Tng kinh nhiu th cho l mnh tu nhiu, tu kh, ht tng kinh bn n tng kinh b, ht b ny n b
khc.
Ly Pht th ly xong ng bch danh, n tam thin ri vn Pht, cho rng ly nhiu chng no th tiu
ti chng ny.
Hc o nghe php ct p dng tu tm sa tnh, nhng khng nh th m li dng kin thc
phn bit Thy ny hay Thy kia d.
Thay v lm cng qu hc hnh x th, li lm cng qu kim im vi Thy tr tr.
Kh hn l nhng bc xut gia, t b nh ca v con i tu.
Nhng mt thi gian sau li bm vu vo ngi v o c ca mnh.
Ni n y ti nh li chuyn ca T Hu Kh. Trong 33 v T Thin Tng, ti thn phc nht v T
ny, dm x th thn mng, cht tay cu o. L ngi k tha T t Ma, sau cng dm x lun ngi
cha, b lun chc T, chc Ho Thng, ln x vo ch, i vo cuc i t th thch mnh, t
chng nghim v mt tng lp khc.
Ngi tu khng kho thng hay mc phi bnh "ng tm linh" (go spirituel).
Mi bit tu mt cht t cho l mnh o c. Tu hnh chm ch, c bao nhiu cng c u b ci
ng ht ht.
Tuy l mt tu s nhng ti khng a ch tu cht no.
Ti mt ln by t trong quyn B th ba la mt.
Tu u phi l lm nhng iu hnh thc bn ngoi, u phi tnh nm cng thng vo cha.
Khoc o c sa m khng hiu bi hc thng yu, ging ni t bi m ch bit ch k cng c a v
o c ca mnh.
Ngn ng c cu: "Chic o khng lm nn Thy tu" kia m!
i vi ti, tu l tp sng vi tm linh. Ch tm linh (spirituel) khc vi vt cht (matriel).
Tm linh l tnh linh thing ca con ngi, c th gi l Thng , Pht tnh hay Chn ng...
Nhng iu khng quan trng. iu quan trng u tin l ta c bit n tm linh ca mnh hay
khng?
Bit sng tht vi tnh cm, ni kt ca mnh hay khng?
Hay l ch thch ng kch, mn danh ngha ch tu ngm khoe khoang mnh l ngi c tu, c o
c!
Ti tu v ti khng phi l ngi o c.
http://vietnamyoga.org

Ti tu v ti cn nhiu ni kt cha c gii ta, cn nhiu bi hc i m ti cha hiu.


Ti tu v ti hy cn phn bit tt xu, a ght.
Hn na by gi ti khng chc l ti cn tu theo ngha ph thng na khng, nhng ti bit l ti
mun sng tht.
Sng tht vi chnh mnh, vi c tm hn v th xc ca mnh.
Ti khng mun lm Thy ai c, nu mun th ch lm Thy chnh mnh m thi.
C nhiu ngi ch thch ng vai Thy v mun hc tr hay t ng mi vai hc tr t.
Nhng Thy no tr ny, cng c ngi thch i tm mt v Thy, mt ng tn s bn ngoi th
phng tn knh.
Theo ti, mt v Thy tht (chn S) l ngi dy cho t nhn ra ng Thy ca chnh mnh bn
trong (le matre intrieur).
c Pht l mt chn S, ngi thnh Pht v dy cho chng ta khai trin Pht tnh ca mnh thnh
Pht nh ngi.
c Pht u c mun b c tng ngi yn trn bn th cho chng ta h hp ly di ???

Mt Ngh Thut Sng


Mi ngi u tm kim an lc v hi ha bi v y l iu chng ta thiu trong cuc sng. i khi
chng ta cm thy bt rt, bc bi, *khng yn*. V khi b nhng ni kh ny hnh h, chng ta khng
gi ring cho mnh m thng trt sang ngi khc. S bun phin nhim vo khng kh xung quanh
nhng ngi ang b au kh. Nhng ai tip xc vi nhng ngi ny u b nh hng ly. Chc chn
y khng phi l cch sng khn kho.
Chng ta nn sng an lc vi chnh mnh v an lc vi ngi khc. Tm li, con ngi l nhng sinh
vt sng hp qun, to thnh x hi v phi giao tip vi nhau. Nhng lm sao chng ta c th sng an
lc c? Lm sao c th duy tr c hi ha ni tm, duy tr c s an lc, hi ha xung quanh
chng ta ngi khc cng c sng an lc v hi ha?
thot khi kh au, chng ta phi bit nguyn nhn cn bn, ngun gc ca kh au. Nu chng ta
tm hiu vn ny, n tr nn r rng rng, mi khi trong tm c nhng phin no, bt tnh, chng ta
tr nn khng vui. Phin no trong tm, mt s xu, bt tnh tinh thn khng th tn ti chung vi an
lc, hi ha c.
Chng ta khi s to ra phin no bng cch no? Mt ln na nu tm hiu chng ta s thy r. Chng
ta tr nn khng vui khi thy ai hnh x theo li chng ta khng thch, hoc ta thy nhng g xy ra m
ta khng mun. Nhng iu tri xy ra v chng ta to cng thng trong tm. Nhng ci chng ta
mun m khng c v vi tr ngi no v ta tr nn cng thng, to thnh nhng gt mc. V
trong sut cuc i, nhng iu chng ta mun c th hoc khng th t c, nhng li phn ng
bng cch to ra gt mc lm cho ton b tinh thn v th xc cng thng, y phin no khin cho
cuc i tr nn au kh.
By gi, mt cch gii quyt vn ny l dn xp trong cuc i khng c iu g tri xy
ra, mi iu u xy ra theo mnh. Mt l chng ta phi c quyn php no hoc ai cho chng
ta quyn php ny, nhng iu tri khng xy ra v mi ci chng ta mun u t c. Nhng
iu ny khng bao gi c th c. Khng mt ai trn ci i ny t c mi mong c, mi vic
u xy ra theo mnh m khng c g tri xy ra. S vic tip tc xy ra tri vi s mong mun v
c nguyn. Do , cu hi c t ra l: Lm sao chng ta ngng phn ng m qung khi gp nhng
iu khng hi lng? Lm th no chng ta ngng to ra cng thng v gi c an lc v hi ha?
Ti n cng nh ti cc nuc khc, nhng thnh nhn trong qu kh nghin cu vn ny
vn au kh ca con ngi tm ra gii php. Nu iu g tri xy ra v chng ta phn ng
bng s tc gin, bng s hi, hoc bng nhng bt tnh khc, th ta lp tc chuyn s ch tm vo ci
g khc. V d nh: ng dy ly mt ly nc ung, s tc gin ca ta s du bt. Hoc ta bt u m
mt, hai, ba, bn. Hoc bt u lp li mt cu hoc li ch hoc tn ca mt v thn linh m ta tn
sng, tm ta s chuyn hng v ta s bt c phn no phin no, s ngui bt gin.
Gii php ny hu ch v lun lun cng hiu. Gii quyt bng cch ny, tm ta s bt bt rt. Tuy
nhin gii php ny ch cng hiu phn nhn thc. Trn thc t, bng cch chuyn s ch tm, ta y
phin no su vo trong v thc, v ta vn gia tng gp bi nhng phin no . Ngoi mt c v c
an lc, hi ha, nhng trong y lng vn cn mt ni la b n p ang ng yn v s bng n d di
khng bit lc no.
C nhng v khc nghin cu s tht v ni tm tm hiu su rng hn, v bng cch trc nghim s
tht v tm v thn ngay trong chnh h, nhn ra rng, chuyn s ch tm ch l s trnh n vn .
Trnh n khng gii quyt c g c. Qu v phi nhn thng vo vo vn . Khi no phin no ni
ln trong tm, c quan st n, i din vi n. Ngay sau khi qu v khi s quan st,
phin no s
http://vietnamyoga.org

gim cung v t t bin mt.


Gii php ny rt tt v trnh c nhng cc oan: khng dn nn cng khng bung th. Vi su s
phin no trong v thc s khng loi tr uc n, v n tung honh bng nhng vic lm hoc li
ni bt thin ch to thm rc ri. Nhng nu qu v ch quan st th phin no s mt i, v qu v s
loi tr c n.
iu ny nghe rt hay, nhng trn thc t c thc hin c khng? i ph vi ci xu ca chnh
mnh khng phi l d. Khi sn hn ni ln, lp tc chng ta b ch ng khin chng ta khng th nhn
ra c. Ri m qung v sn hn, chng ta c nhng hnh ng v li ni lm hi chnh ta v ngi
khc. Sau , khi ngui gin, chng ta khc lc, hi hn, cu xin c tha th ca ngi ny, ngi
n, hoc cc v thn linh: i ti to nn li lm, xin tha th cho ti. Nhng ri ln ti, chng ta
li ri vo tnh trng tng t v cng hnh x y nh th. Hi li kiu ny khng mang li ch li g
c.
S kh khn l chng ta khng bit khi no phin no bt u. N khi s trong v thc v khi ln
n tng nhn thc n c sc mnh ch ng chng ta khin chng ta khng th quan st n c.
Gi th ti mn mt th k ring khi no sn hn ni ln, ngi th k ni vi ti: Coi ka, sn
hn bt u. Bi v ti khng bit khi no sn hn xy ra, ti phi mn th k cho ba ca. Nu
ti c kh nng lm th th, v khi sn hn ni ln lp tc ngi th k bo cho ti: Coi ka sn hn
bt u. Vic u tin ti lm l mng ngi th k: ngc, b tng ti tr tin dy bo ti
h? Ti b s sn hn chi phi nn s khuyn bo khng gip ch g c.
Gi th ti vn cn tr khn v khng la mng ngi th k. Tri li, ti cn ni: Cm n nhiu.
By gi ti phi ngi xung quan st s sn hn ca ti. Ngay sau khi ti nhm mt quan st,
cn nguyn gy ra sn hn hin ra trong u: Ngi hoc s vic gy ra s sn hn ny. Nhng lc
ti khng quan st s sn hn m ch quan st cn nguyn gy ra sn hn. iu ny ch lm cho sn hn
gia tng v khng gii quyt c g c. Tht kh khn khi quan st phin no hoc cm xc tru tng
v tch ring c nhng cn nguyn bn ngoi gy ra chng.
Tuy nhin, mt ngi gic ng tm ra mt gii php thit thc. V khm ph ra rng khi no
c phin no trong tm, v sinh l c hai vic xy ra cng mt lc: mt l hi th mt nhp iu bnh
thng. Chng ta bt u th mnh hn khi phin no n trong tm. mc tinh vi hn, cc phn
ng sinh ha bt u to ra nhng cm gic. Mi phin no u to ra cm gic ny hay cm gic khc
trong c th.
iu ny a n mt gii php thit thc. Mt ngi bnh thng khng th quan st c nhng
phin no tru tng trong tm nh s hi, sn hn, si m. Nhng vi s hng dn v tp luyn ng
cch th rt d quan st s h hp v cm gic, hai ci lin quan trc tip vi nhng phin no trong
tm.
S h hp v cm gic s gip ta hai cch. Th nht, n ging nh ngi th k ring. Ngay khi phin
no ni ln trong tm, hi th s mt bnh thng. N s bo ng: Coi ka, c ci g khng n. V
chng ta khng th la mng hi th, chng ta phi chp nhn s cnh co ca n. Tng t, cm gic
s cho chnglta bit c g khng n. Khi c cnh gic, chng ta c th bt u quan st s h hp,
bt u quan st cm gic, v rt nhanh chng chng ta thy s phin no mt i.
Hin tng ny ging nh hai mt ca ng tin kn. Mt l ngh, cm xc hin ra trong tm, mt kia
l hi th v cm gic trn thn. Bt c tng, xc ng no, bt c phin no no trong tm u th
hin bng hi th v cm gic ngay lc . Do , bng cch quan st s h hp hoc cm gic, chng
ta thc s quan st phin no trong tm. Thay v trnh n vn , chng ta phi trc din vi thc t
hin hu. Kt qu ta thy rng, phin no mt i sc mnh, chng khng cn trn p c ta nh trong
qu kh. Nu ta kin tr, chng s hon ton bin mt v ta bt u sng an lc, mt cuc sng ngy

cng t nhng iu xu.


Bng cch ny, phng php t quan st cho chng ta thy thc t hai trng thi: bn trong v bn
ngoi. Trc y, chng ta chi nhn bn ngoi m qun i s tht bn trong. Chng ta lun lun tm
kim ngoi ta v nguyn nhn ca nhng bt hnh. Chng ta lun lun li v c thay i s tht bn
ngoi. V minh v s tht bn trong, chng ta khng bao gi hiu rng ngun gc ca s au kh nm
trong ta, nm ngay trong nhng phn ng m qung i vi nhng cm gic d chu hoc kh chu.
By gi, vi s tp luyn, chng ta c th thy c mt kia ca ng bc. Chng ta c th c thc
v hi th ca mnh cng nh nhng g xy ra trong ngi. D l hi th hay cm gic, chng ta bit
cch ch quan st m khng mt bnh tm. Chng ta ngng phn ng, ngng gia tng s au kh ca
mnh. Tri li, chng cho phin no th hin ri mt i.
Cng thc tp phng php ny, nhng phin no cng ngy cng mt i nhanh chng hn. Dn dn
tm ta ht nhng bt tnh v tr nn trong sch. Mt tm thanh tnh lc no cng trn y tnh thng
khng v k i vi mi ngi, y lng t bi v nhng au kh, nhng tht bi ca ngi khc, y
mng vui v s thnh cng, an lc ca ngi, y bnh tm trong mi hon cnh.
Khi t c trnh ny, mi thi quen trong i ta u thay i. Khng th no c th c nhng li
ni hoc hnh ng ph ri s an lc v hnh phc ca ngi khc. Tri li, mt tm qun bnh khng
nhng ch tr nn an lc m bu khng kh chung quanh cng nhum y an lc v hi ha. iu ny s
bt u nh hng n ngi khc, gip ch cho h lun.
Bng cch gi c bnh tm vi mi cm xc trong ngi, ta tm c cch tch ri nhng g ta gp
bn ngoi ta lun. Tuy nhin s thot ly khng phi l cch trnh n hoc th vi nhng kh khn ca
cuc i. Nhng ngi thc tp thin Vipassana thng tr nn nhy cm i vi nhng kh au ca
ngi khc v lm ht kh nng mnh xoa du nhng kh au ny, khng phi v bt buc, m vi
y t, bi v bnh tm H bit cch c c s v t thnh thin, hc c cch tham gia ht lng,
tham d nhit thnh trong vic gip ngi khc, cng mt lc duy tr c s bnh tm. Bng cch
ny, h gi c an lc v hnh phc, ng thi to nn an lc v hnh phc cho ngi khc.
y l nhng g c Pht ging dy: Mt Ngh Thut Sng. Ngi khng dy cho h nhng gio iu,
nhng hnh thc nghi l rng tuch. Ngi ch dy cho h quan st thin nhin hin hu bng cch quan
st thc trng ni tm. V v minh nn chng ta c hnh x theo li c hi cho mnh v cho ngi.
Nhng khi c tr tu - tr tu ca s quan st s tht ng nh tht thi quen phn ng ny mt i.
Khi chng ta ngng phn ng m qung, chng ta c kh nng hnh x mt cch v t vi s bnh tm,
mt ci tm thy v hiu c chn l. Li hnh x nh vy ch c th tch cc, y sng to c li
cho mnh v cho ngi.
Nh vy iu cn thit l Bit Mnh, li khuyn ca mi thnh nhn. Chng ta phi hiu chnh mnh
khng phi ch bng sch v, bng l thuyt, khng phi ch bng cm xc, hoc lng tin, ch chp
nhn mt cch m qung nhng g chng ta nghe v hc c. S hiu bit nh vy khng . Tt hn
ht, chng ta phi hiu c thc th ca hin tng tm v thn ny. Ch ring iu ny s gip chng
ta gii thot khi au kh.
S trc nghim ni tm ca chnh mnh, phng php t quan st ny c gi l thin Vipassana.
Theo ngn ng n d vo thi ca c Pht, passana c ngha l thy mt cch bnh thng vi con
mt m rng. Nhng vipassana l quan st s tht ng nh tht ch khng phi tng nh tht. S
tht hin nhin phi c xuyn thng cho ti khi ta t c s tht ti hu ca ton th cu trc tm
l - vt l. Khi chng nghim c s tht ny, chng ta s bit cch ngng phn ng m qung,
ngng to ra phin no mi v nhng phin no c s t t mt i mt cch t nhin. Chng ta s ht
kh v hng c hnh phc tht s.
Trong mt kha thin , s tu tp gm c ba phn. u tin ta phi trnh nhng hnh ng bng li ni
http://vietnamyoga.org

hoc vic lm ph hi s an lc, hi ha ca ngi khc. Ta khng th tu tp gii thot khi nhng
bt tnh trong khi c nhng hnh ng v li ni lm gia tng nhng bt tnh ny. Do , gii lut l
iu ti cn trong bc u ca s tu tp. Ta thc hnh khng st sinh, khng trm cp, khng t dm,
khng ni di, khng xi c t. Bng cch trnh khi nhng hnh ng ny, ta lm cho tm tnh
lng tin xa hn.
Phn k tip l tu tp lm ch c ci tm vng ng bng cch ch tm vo mt i tng: l hi
th. Ta c gng gi c s ch tm vo s h hp cng lu cng tt. y khng phi l s tp luyn
v hi th, ta khng iu khin hi th. Tri li ta quan st s h hp bnh thng, lc ra, lc vo.
Bng cch ny, ta lm cho tm c yn tnh, n khng b nhng phin no chi phi. Cng mt lc
ta nh c tm, lm cho tm bn nhy v su sc a n tu gic.
Hai phn u ny, sng c o c v lm ch c tm rt cn thit nhng chng ch a n s dn
nn nhng phin no nu chng ta khng tp phn th ba, l thanh lc tm ht nhng phin no bng
cch pht trin hu nhn vo chnh bn thn mnh. y l Vipassana: Chng nghim s tht v bn thn
bng cch quan st trong ta mt cch v t, c phng php nhng hin tng thay i khng ngng
ca thn v tm th hin qua cm gic. y l tng hp nhng li dy ca c Pht: t thanh lc tm
bng t quan st.
Mi ngi ai cng c th tu tp c. Mi ngi u phi ng u vi kh au. y l bnh chung
ca con ngi v cn phi c thuc cha chung, khng ring cho ng i no. Khi ta au kh v sn
hn, n khng phi sn hn ca Pht gio, hoc sn hn ca n gio, hoc sn hn ca Thin cha
gio. Sn hn l sn hn. Khi ta b giao ng v gin gi, s giao ng ny khng phi ring ca ngi
theo Thin cha gio, hoc Do thi gio hoc Hi gio. Bnh ny l bnh chung ca nhn loi. Thuc
cha phi cha c cho mi ngi.
Vipassana l loi thuc ny. Khng ai phn i li sng tn trng an lc v hi ha ca ngi khc.
Khng ai phn i vic lm ch c tm mnh. Khng ai phn i s pht trin tu gic vo chnh
bn thn mnh c th gii thot tm mnh khi nhng phin no. Vipassana l ng li chung cho
mi ngi.
Quan st thc th bng cch quan st s tht ni tm y l bit mnh trc tip v bng trc nghim.
Cng thc tp ta cng thot c au kh v tm phin no. T mt s tht s ng, ngoi vi, gi thc,
ta xuyn thu ti s tht ti hu v tm v thn. Khi vt qua c giai on ny, ta chng nghim
c s tht bn kia tm v thn, vt thi gian v khng gian, vt mi trng tng i: chn l v
s gii thot hon ton khi phin no, bt tnh v kh au. Bt c danh t no ta gn cho s tht ti
hu ny u khng thnh vn ; l mc tiu cui cng ca con ngi.
(Bi trn y da trn bui ni chuyn ca ng S.N. Goenka ti Berne, Switzerland.)

Ngh Thut Sng


Osho

Cu hi : "Thy va ni rng a phn nhn loi ch sng nh l thc vt. Lm n hy gii thch v
cch sng th no ci cht c th tr thnh mt l hi."
Osho tr li :
Con ngi sinh ra hin thc cuc sng, nhng iu cn ty vo anh ta. Anh ta c th th, c th
n, c th i, c th gi, v c th tin dn ti nm mnhng iu ny khng phi l cuc sng.
Ci ny gi l s cht dn t ci ni n nm m, chnh xc l ci cht mn trong by mi nm.
Bi v hng triu ngi quanh bn ang cht trong ci kiu cht dn mn ny, cho nn bn cng bt
chc h. Tr con th hc mi th t nhng ngi xung quanh, m xung quanh th ton l s cht.
Cho nn iu u tin bn phi hiu i sng (life) c ngha g?
i sng khng phi ch n gin l gi i (growing old)
M i sng phi l ln ln v trng thnh (growing up).
V y l hai iu hon ton khc bit.
Tr nn gi, mi con vt u c kh nng nh th. Cn trng thnh li l c quyn ring ca loi
ngi. Nhng tic thay ch c mt t ngi i hi ci c quyn .
Ln ln v trng thnh (growing up) c ngha l sng tng khonh khc su trong nguyn l ca i
sng. iu c ngha l i thot ra khi s cht, ch khng phi i dn n s cht. Bn cng i su
vo s sng, bn cng nhn ra ci bt t ca chnh bn. C mt khonh khc no bn s nhn bit
rng s cht chng l ci g, cng ging nh thay i qun o, thay i nh ca, thay i hnh dng
chng c ci g cht, v chng c ci g c th cht.
S cht l mt o gic ln nht ca con ngi.
trng thnh hy nhn ci cy. Khi ci cy ln r ca n mc su. l s cn bng, cy cng ln
r cng su; r nh khng chu ni sc nng ca cy ln.
Trong i sng trng thnh (growing up) l mc su (growing deep) vo trong chnh bn
Vi ti, nguyn l u tin ca i sng l thin nh (meditation). Mi iu khc l th cp. V tui
th l thi gian p nht. Khi bn gi hn, gn ci cht hn, bn cng kh khn hnhttp://vietnamyoga.org
i vo thin

nh.
Thin nh c ngha l i vo s bt t ca bn, vo s vnh hng ca bn, i vo bn cht thn thnh
ca bn. Tr con l con ngi y phm cht nht cho thin nh bi v tr con cha b cht nng
bi gio dc, kin thc, tn gio hay bi nhiu loi rc ri khc. Tr con th ngy th, v nhim, v
ti (ting Anh ch dng c c mt ch l innocent) Nhng bt hnh thay s ngy th ca tr con b coi
ging nh l khng hiu bit (ignorant).
Khng hiu bit v ngy th cng c ch ging nhau nh chng khng phi l mt. Ignorance l
tnh trng khng bit, ging nh ngy th. Nhng c mt khc bit ln m c nhn loi n by gi
cng khng bit. Ngy th l khng c kin thc nhng khng h khao kht c c kin thc. Ngy
th t n trn y ngha.
Mt a con nt khng c tham vng, khng c c vng. N lun lun sng ht mnh trong tng
khonh khc sng ca n Mt con chim bay qua, a tr nhn khng chp mt; hay ch thong thy
mt con bm mu sc p cng a tr ht ca. Vi mt ci cu vng trn tri, a tr s ngy
ngt nh khng cn bit iu g huy hong hn na. Cng cm gic nh th n vi tr con, khi chng
nhn thy trng sao vng vc trong m ti mnh mng.
Ngy th v nhim l tinh khit, l trn y, l giu c.
Khng hiu bit l ngho nn l n xinl ti mun iu ny, ti mun iu kia, ti mun c hiu
bit, ti mun c knh trng, ti mun c giu sang, ti mun c quyn lc.
Khng hiu bit (ignorance) i trn con ng ca kht khao.
Ngy th v nhim (innocence) l trng thi khng h kht khao.
Nhng bi v c hai trng hp cng l tnh trng khng c kin thc (knowledge) nn chng ta
thng lm ln v qui kt rng chng cng nh nhau.
Bc u tin trong ngh thut sng l nhn thy ci ranh gii phn bit gia ci khng hiu
bit(ignorance) v s ngy th v nhim (innocence). S ngy th v nhim phi c cng c v bo
v, bi v a tr c sinh ra vi s ngy th ngha l vi mt kho bu ln, ci kho bu m cc nh
thng thi phi i tm c i vi n lc nhc nhn. Cc minh s thng ni rng h tr li tr th
mt ln na, h c ti sanh.
n mt ngi B la mn thc s, ngha l mt ngi hiu bit thc s, t gi mnh l Dwij,
ngha l c sinh hai ln. Ti sao li c sinh hai ln? Ci g xy ra trong ln sinh th nht? Ti
sao cn phi c ln sinh th hai? Ln sinh th hai ng y c g? Trong ln sinh th hai ng y ly
li tt c nhng ci ng ta c trong ln sinh th nht, nhng ci m cha m, x hi, v tt c nhng
ngi xung quanh hy dit v trit tiu chng.
Tr con ang b nhi nht y p nhng kin thc. Ci n thun v trong sng v th b cp mt, l
do l ai cng bit ci n thun khng gip c g cho a tr trong ci x hi cnh tranh ny. Mt
a tr n thun (simple) thng b coi l ngc nghch, v a tr ngc nghch s b cuc i li
dng v bc lt. S hi x hi, s hi th gii, chng ta t thay i mnh thch ng v cng mun
lm cho tr con tr thnh thng minh, sc xo, y kin thc, chng c hi nhp vo th gii
quyn lc mnh m, ch khng chng ri vo s yu km hay b p bc. V mt khi a tr ln ln
sai nh hng, n s tip tc con ng sai lm , c cuc i n s tip tc b sai lm.
Bt c khi no bn thy rng dng nh bn nh mt cuc sng, nguyn tc u tin l tm li s
ngy th (innocent).
Bung kin thc xung, qun ht kinh in i, qun tn gio i, qun thn hc v trit l i. C gng
c sinh ra mt ln na, tr li ngy th v iu ny bn c th lm c, bng cch: Ty sch
tm tr ca bn, ty sch tt c nhng g khng phi l ca bn, ty sch tt c nhng g vay mn, tt
c nhng g thuc v truyn thng, qui c, tt c nhng g thuc v ngi khc nh cha m, thy gio,

trng i hcty sch, vt tt c. Mt ln na ta tr nn n thun.


iu diu k ny c th thc hin c nh thin nh.
Thin nh ch l mt phng php phu thut l k, n ct b i tt c nhng g khng thuc v bn,
ch li con ngi thc s ca bn m thi. Thin nh thiu hy tt c mi th v li bn nh
mt con ngi trn tri c c di nh mt tri. bn thy dng nh mnh l ngi u tin sinh
ra trn mt t, khng hiu, khng bit mt iu g, ngi phi khm ph li tt c, phi tm kim, phi
hnh hng.
i sng phi l cuc truy tm, khng phi l mt kht vng. i sng l mt tm ti, ch khng phi
l tham vng tr thnh ci ny ci n, nh tr thnh ch tch mt quc gia, mt th tng, mt b
trng. Sng l tim ra Ti l ai? Mt iu rt l lng l ngi ta thng khng bit mnh thc s l
ai, li mong mun tr thnh mt ngi nh th no . Ngi ta khng bit mnh l ai ngay trong hin
ti, khng quen thuc vi chnh hin hu ca mnh nhng bao gi cng mun tr thnh ci g !
Tr thnh mt ci g (becoming), l cn bnh ca tm hn.
Hin sinh (being) mi chnh l bn.
Ngay lc khm ph ra hin sinh ca mnh th i sng bt u. Ri th c mi khonh khc sng ca ta
l mt khm ph mi m. Bt c mt khonh khc no cng l mt nim vui; Cnh ca b mt m,
tnh yu mi m chi, am m mi xut hin, cm xc mi v ci p, ci tt. Bn tr thnh tht nhy
cm, ch mt cnh sc ca l c cng em n v vn cm gic. S nhy cm lm cm gic bn r
rng n mc d l hin hu ca ch mt l c cng bng nh hin hu ca mt v sao; khng c l c
ny hin sinh dng nh thiu i; v bi v l c ny l duy nht khng c g thay th cho nn n c
ring tnh c th ca n.
S nhy cm s to nn nhiu tnh bn. Tnh bn vi c cy, vi chim mung, vi th vt, vi ni i,
vi sng sui, vi i dng v vi c nhng v sao. i sng tr thnh giu c hn v tnh yu ln
dy v tnh bn ln ln.
Cuc i ca thnh Francis y nhng chuyn p. Ngi thng phi i trn mt con la y
chia s nhng th nghim ca mnh. V thnh sp cht.Tt c t vy quanh nghe li cui ca
ngi. Li cui ca mt v thy lun lun l iu g tiu biu nht v n cha ton b kinh nghim sng
ca thy. Nhng cc t khng tin rng mnh nghe mt iu nh th! Thnh Francis khng ni g
vi cc t m vn an con la ca ngi. V thnh ni: Ngi anh em, ti v cng mang n ngi
anh em. Ngi anh em mang ti i khp mi ni m khng h than vn, khng h cu nhu. Trc
khi ri b th gii ny tt c iu ti mun ni l xin hy tha li cho ti; ti khng i x vi ngi
anh em bng tnh ngi chan cha.
l nhng li cui ca thnh Francis. Cm xc bn nhy trong li ni vi con la, ngi anh em,
xin hay tha li. Nu bn nhy cm hn, cuc sng s ln hn. N s khng l ci ao nh m l mt
i dng. N khng gii hn v con ca bn, n khng c gii hn. Ton b hin hu ny tr thnh
gia nh bn. V ch khi no ton th hin hu tr thnh gia nh, bn mi bit s sng l g. Con
ngi khng phi l mt hn o c c, tt c chng ta u c kt ni.
Chng ta l mt lc a ln, hi t t trm no ng v. Nu tri tim chng ta khng trn y tnh yu
cho ci ton th th i sng chng ta s phi ngn hn.
Thin nh s lm cho ta nhy cm, ta s cm thy mnh gn lin vi th gii. Th gii l ca chng ta,
trng sao l ca chng ta, chng ta khng phi l ngi ngoi cuc. Chng ta thuc v mi tn ti t
bn trong. Chng ta l mt phn v cng l tri tim ca tn ti
Th na, thin nh s mang n bn s yn tnh trn vn v tt c kin thc rc ri ra i. Cc suy
ngh, cc tng (nhng ci cu thnh tri kin) cng ra iMt s yn tnh mnh mng, v ri bn s
ngc nhin ci yn lng ny li chnh l m nhc. Tt c cc loi m nhc trn gian ch l ci th hin
http://vietnamyoga.org

t s yn lng bn trong. Cc nh thn b ng phng u cng nhn mnh mt im rng: tt c cc


ngh thut ln nh m nhc, thi ca, ma, hi ha, iu khcu sinh ra t thin nh. Mt cch no
c th hiu l cc b mn ngh thut chnh l nhng ci nm trong th gii khng c bit bc l
ra ngoi th gii ang c bit, v dnh cho nhng ai cha sn sng cho cuc hnh trnh tr tu ca
mnh. Chng l qu tng cho nhng ngi cha i trn cuc hnh trnh tr tu. i khi mt bn nhc,
mt bc tngcng c th khi dy ni kht khao i tm ngun ci. Bn ny, khi no bn bc vo
ngi cha ca Pht Thch ca hay ngi n ca Mahavira, c ngi yn lng l ngm nhn bc tng.
Bc tng th ch c lien h no vi Thch ca hay Mahavira, nhng n c lm v tnh ton theo
mt t l mi khi bn nhn n bn s ri vo yn lng. y gi l thin nh vi tng.
l l do ti sao cc bc tng lun ging nhau Mahavira, Gautama, Neminata, AdinathaHai
mi bn v thnh tng ca o JainaTrong cng mt ngi cha bn s thy hai mi bn bc tng
ging nhau hon ton. Hi cn nh ti thng hi cha ti Cha gii thch cho con bit ti sao hai mi
bn ngi li cng ging ht nhau? Cng kch thc, cng ci mi, cng khun mt, cng thn hnh.
Cha ti ni Cha khng bit, chnh cha cng ngc nhin ti sao chng thy c cht khc bit no c. Ai
cng ni trn i ny chng c n hai ngi ging ht nhau, ni chi n hai mi bn ngi!
n lc ti thnh tu thin nh, ti t tm thy cu tr li. Cu tr li l: Tt c cc bc tng
chng c lin h g vi nhng nhn vt, Tt c cc bc tng ch lin h vi nhng g xy ra bn trong
cc nhn vt, v ci bn trong th hon ton ging nhau. Chng ta khng phi quan tm n ci bn
ngoi m phi ch ch n ci bn trong. Ci dng v bn ngoi khng quan trong. C ngi tr, c
ngi gi, c ngi en, c ngi trng, c n ng, c n bchng c g quan trng. Ci quan
trng l tt c bn trong cng l mt i dng yn lng. Trong ci mnh mng yn lng kia c th th
hin mt t th nht nh no . Bn cng tng quan st chnh bn, nhng chc l bn cha nhn ra
iu ny: Khi bn ni gin, c th bn c mt t th no , hai bn tay bn khng th m ra c,
bn ch c th nm cht tay. Trong cn gin bn cng chng c th ci.
Vi mt cm xc no , thn th li c tng ng mt t th no . Nhng iu nh nht nh hng
su xa n bn trong. V th nhng bc tng c to bng mt cch no m bn ch yn lng
ngi, yn lng ngm nhn, ri khp mt li, mt hnh nh s i vo tm bn v bn s cm nhn c
nhng iu cha tng bit.
Nhng bc tng v n i khng phi xy ra cho vic th cng, chng dng cho vic th nghim.
Chng l nhng phng th nghim khoa hc, khng c quan h g vi tn gio. Hng th k trc c
mt khoa hc thn b no dng gip cho nhng th h sau c th lin h vi nhng th nghim ca
th h trckhng qua sch, khng qua ngn ng, m qua ci su thm hn: Ci yn lng, thin nh
v an lc.
Khi ci yn lng tr nn yn lng hn; tnh bn, tnh yu m chi ny lc; cuc i bn trong tng
mi khonh khc tr thnh v iu, nim vui, l hi. Bn c nghe ting pho n ngoi kia? Bn c bao
gi ngh rng ti sao trn ton th gii ch no cng t chc l hi vi ngy trong nm? Vi ngy l hi
l b p, v x hi lm mt l hi ca chnh cuc i bn, cho nn n pha c ci g b
tr.
Mi mt nn vn ha phi c cch b p cho bn bn khng cm thy hon ton mt ht trong
khn cng v tuyt vng. Nhng tt c nhng b p ny u l gi to.
Nhng ting pho n v nh n ngoi kia khng th lm bn vui v c. Nhng th ch dnh cho
tr con; vi bn n ch lm thm kh chu. Ngay t th gii bn trong bn c th c bt tn v vn
nh sang, m nhc, nim vui. Lun lun phi nh rng x hi ch tm cch b p cho bn khi n ngh
rng s dn nn ca c th c kh nng n bng mt tnh th him nguy. X hi tm mi phng cch
bn gii ta p lc dn nn. Nhng nhng th ny khng phi l l hi thc s, n khng bao gi

c th l s thc. L hi thc s phi khi u t i sng bn v bn trong bn. L hi thc s khng


th cn c theo lch, v d n u thng mi mt ti s tham gia l hi. in cha! C nm su kh
bng dng ti thot ra c khi kh au, bc ra ng nhy ma. C ci cm gic thot kh ln ci
ngy u thng mi mt u l gi to. L hi ngy u thng mi mt qua i ri th bn s bc v
ci h en, v mi ngi cng th, tt c tr li vi ni bun au ca mnh.
i sng phi l mt l hi lin tc, phi l mt fesitval nh sng sut nm trn. Ch n khi bn
trng thnh, bn mi c th tr hoa, bn mi c th bin nhng ci nh nhoi tm thng thnh l hi.
Th d Nht bn h c l tr. Trong tt c Thin vin v ngay c trong tng gia nh cng c th thc
hin c. Tr khng cn l phm vt bnh thng na, ngi ta chuyn n thnh l mng. ni ung
tr thit k theo mt cch no , trong mt khu vn p, c h, c thin nga, hoa ckhch n b
giy bn ngoi, vy thi.
Khi bc vo, bn khng c ni chuyn; bn phi b li mi suy ngh, li ni cng vi giy dp
bn ngoi. Bn ngi xung trong t th thin nh. Ngi ch, thng l mt qu b s pha tr cho bn.
ng tc ca ngi pha tr tht p, ging nh l ngh s ma, i vng quanh khch, phc v tr, tch,
aging nh bn l thng . Tht l knh cn nng ci u dng tr v bn cng ci u trn
trng y nh th.
Mt vt tm thng nh tr thi cng c th c dng to ra l hi m ai khi bc ra cng cm
thy mnh nh hi sinh, ti tr li, ngt ngo hn. Ci g ta lm c vi tr th cng c th lm
c vi tt c th khc, nh vi qun o, thc na s con ngi sng nh trong gic ng say;
ngoi ra vi vc c v p ring ca n, cm gic ring ca n. Nu bn nhy cm, qun o khng ch
che thn chng cng c th dng biu cm c tnh, s thch, vn ha v tn ti ca bn. Mi vic m
bn lm nn phi l cch th hin ring ca ban, nn phi c du n ca bn, nh th i sng s tr
nn ln l hi lin tc.
Ngay c khi bn b bnh ang nm trn ging, bn cng nn ly ci thi gian ny m hng th, thi
gian th gin v ngh ngi, thi gian thin nh, khng lo bun v mnh ang b bnh. Khi bn b bnh
hy gi bc s, nhng lc ny bn b quan trng hn thuc men, nht l nhng ngi yu bn. Thuc
men thng l phng tin tr liu km nht.
Hy sng to mi th, lm ra ci tt nht t ci d nht, iu ti gi l ngh thut. Nu mt ngi
sng sut mt i to tt c khonh khc thnh ci p, thnh tnh yu, thnh nim vui th ci cht t
nhin tr thnh nh im ca ton b n lc trong i. Giy pht cui cng ca ngi s khng ti
t nh ci cht thng thng ca mi ngi khc. Nu ci cht l iu ti t, c ngha l ton b i
sng ca bn l mt ph phm. Ci cht nn l s chp nhn bnh yn, s dn nhp trn y tnh yu
vo ci m ta cha bit, li cho t gi vui v vi bn b, vi th gii c. Khng nn c cht g gi l
bi kch.
Mt thin s, Linh Chi, ang hp hi. Hng ngn t vy quanh ch nghe bi php cui cng. Nhng
Linh Chi ch nm xung vui v mm ci, khng ni mt li. Mt ngi thin s bn c nhc nh:
Linh Chi, sao thy qun khng ni nhng li cui cng, tr nh thy khng c tt ri, thy ang hp
hi, thy c ng qun. Linh Chi ni:Hy lng nghe nyv trn mi nh, hai con sc ang chy
nhy vui a. Linh Chi ch ni:p lm sao ri cht. Ngay khi ng ni Hy lng nghe ny th mi
ngi im lng phng phc chun b nghe nhng li v i; Nhng ch nghe thy ting hai con sc
a gin cn nhau chy nhy trn mi nh m thi. V thy ch ci ri cht.
Thc ra v thy gi i thng ip cui: ng phn bit chuyn ln chuyn nh, ng phn bit ci
tm thng ci quan trng. Ngay pht giy s kin Linh Chi cht cng ging nh s kin hai con
sc chy ui trn mi nh. Khng c g khc bit. Trong hin sinh, tt c u ging nhau. y l ton
b trit hc, ton b s nghip ging dy ca v thy. Chng c ci g ln chng c ci g nh, tt c
http://vietnamyoga.org

u ty thuc vo bn.
Bt u bng thin nh, mi s s ny n trong bntnh lng, tinh khit, an lc, mn cm. Mang ht
nhng iu th c trong thin nh vn dng trong i sng v chia s chng, bi v nhng ci chia s
u mau pht trin. Ri n lc bn cht, bn s bit khng c s cht. Bn c th ni tm bit m
khng cn c nc mt v bun ru, nu c, phi ch l nc mt ca nim vui.
Nhng iu ct ty l phi bt u bng ngy th v nhim. Trc tin vt i tt c cn b thi tha m
bn ang mang vc. Mi ngi ang mang vc qu nhiu cn b. C mt iu ng ngc nhin l li
c nhiu ngi ni vi bn rng l nhng h t tng ln, nhng nguyn l ln ! (trong trng hp
ny s thng minh khng bt u t bn, bn ch mn ca ngi khc). Hy thng minh t bn thn
mnh.
i sng rt n gin; n l iu nhy ca vui mng. Tt c tri t c th trn y nim vui, trn y
hoan lc, nhng c mt s ngi quyn th, v quyn li, li ni rng khng ai nn ci, khng ai nn
vui bi v cuc i l ti li, l mt s trng pht. Lm sao c th yn vui khi bn lin tc b nhi
s rng i sng l s trng pht, bn lm sai v by gi ang b giam tri t ny chuc li!
Ti phi ni ln rng: i sng khng phi l ngc t, khng phi l s trng pht. i sng l mt
tng thng, v n ch trao cho ai cht chiu vi n, cho nhng ai xng ng vi n. V by gi, quyn
la chn l ca bn; v bn s l k c ti nu khng hng th n. Nu n lc bn chia tay vi cuc
i m c cuc i y nguyn nh lc bn bc vo, nu bn khng lm p thm cho n, l bn
chng li hin hu. Xin bn, xin hy li cho i mt cht p , mt cht hnh phc, mt cht
hng thm./.
Phm Don dch t:
Osho Beyond Enlightenment. Chapter 28

Nhng ht vi trn
Nhn Phc

Thi tit chuyn qua thu bt u hiu mt lnh, vy tay ri nhng tia nng nng bc ca h bun. nh sng mt tri t trn cao xuyn qua
khung ca king, ri vo phng ng ti thnh mt vt di. Khng kh c v tnh lng, nhng nhn k qua vt nng, ti thy nhng ht bi
trn ang ngao du lay ng gia h khng. Lm ti nh li c Pht dng hnh nh ny v d dy trong kinh Th Lng Nghim.
Ht bi bay bay...,bit u mt trong nhng ht vi trn ny l nhng thn xc ti t v lng kip trc, nay cn ang ln vn bay u
y. V ri nhng ht bi no trong hin ti, ha kip thn ti nh li ca mt bi ca?
Xuyn qua vt nng, ti thy bi hc v tng ca c Pht bng bc trong cc kinh Kim Cang, Bt Nh, Lng Nghim, Hoa
Nghim..v..v..ang hin hu...Nu chia tht nh cc ht vi trn v c tip tc chia n lc khng cn chia c na, th khng c mt
th g c hnh tng trn v tr ny c ring mt t th ca n; l v tng. V tng chnh l tht tng ca nh pht, c pht
ni iu ny trn hai ngn nm trm nm v trc.
n by gi khoa hc mi ang m mm hin by s tht ny. Nhng nghin cu ni phn nh nht ca mt vt cht, khng th chia
ct c na, cn gi c l v ha tnh ca n, khoa hc gi l nguyn t. Trong mt nguyn t gm nhng ht electron mang in
m, chy theo qu o quanh nhn l nhng ht proton mang in dng, cng vi nhng ht neutron trung ha. S chia ct mt nguyn
t ra nh hn na, c th minh xc tn cng li ca c Pht, th khoa hc i n u vn cha c ph bin rng ri.
c Pht Thch Ca Mu Ni n vi th gian dy chng ta lm mt con ngi cho ng ngha. Hn hai thin nin k tri qua, ngi ta
vn bi ly Ngi, v chn l ca Ngi lun ng vng trc thi gian v khng gian. Ngay cho d trong thp nin ny, s ra i ca
CLONING, tc s sanh sn bng phi mm, ang lm rng ng nhng hc thuyt ca tn gio khc.
Chng ta ai cng tng c sanh ra, ai cng tng gi i thy r qua ngy thng, ai cng tng nm mi v bnh nng nh, v ai cng ang
i trn con ng cn li ca ca t ang m ra ch n mt ngy khng xa, v thi gian tri qua trong nhy mt, ta tr thnh nhng
ht bi bay...Vy m khng hiu sao, ngi v ngi ch v ci tham, ang mi m dng mi th on vi nhau, m v nhng cn b no
danh, no li, ri ra i vi ba tm vn! Xa hn na, h ang chm git nhau, vi mi hnh thc th hoc t. T thu n nay,
nhng trn chin tranh xy ra trn mt t ny vn lin tip cha ngng ngh; th u l s t ho ca nn "vn minh nhn loi", so vi
on th ca n ong, n kin.
Thin s Vnh Minh c ni: "V nh c mt ngi ng trn nh ni Tu Di thng mt si ch xung di, mong x qua l kim ca mt
ngi th hai ang cm ng di chn ni, m xung quanh l cung phong gi lc. Th c hi x l kim v cng kh khn, th nhng
lm c thn ngi cn kh hn iu . T khi hiu o, ti thy trn qu khi c lm thn ngi, v hnh phc c sanh ra trong
giai on cn c pht php. Nu khng, lm sao mnh c th sng cn vi ci nhn th gian tht ch ngao ngn, trong cnh on oi kh
au ca cnh i ng trc c th, m khng mt li thot."
Mi m ti qu ly ng Th Tn vi nhng git nc mt m thm chy tri n, cho ti hiu r gi tr ca Ngi. M gi tr ca Ngi l
ni chn l v tng Ngi truyn trao cho nhn loi, t trc nay cha tng c mt tn gio no trn th gian ny hiu ti. Ci chn
l m mnh khng l g c, ngay cho d ch l nhng ht bi bay, khng an tr trong t ng nh nhoi buc rng. V trong mt pht tiu
dao no , hnh gi thu trit c huyn sc ngay tc chn khng, th mnh nh ha nhp vo khng gian, v mnh chnh l h khng.
Hoc gi mi khi ng chp ni ln, thy mnh thy ngi, thy ng thy sai, mnh cm thy xu h khi ng trc Ngi. Gio l ca
c Pht tht cao c v i, dn dt chng ta i qua bn kia b gii thot. Nhng sao trn con ng i ton l vc thm h su, d trt
chn ri vo ba c o; nn mt v c c c cn dn: nu chng ta hong php khng bng tm v tr, khng v li ch ch cho chng
sanh, m nh vo gio l ca Pht tm danh li cho ci i ny, th Pht s mnh lm, chnh l ma s m thi.
Hnh nh cnh nhn bay qua b h khng c tm du, nc khng c lu bng, l mt n tng su sc m thin s Hng Hi
ngu hng th li cho i, ng cho ta suy ngm. Tm sao nh mt nc, mc cho cnh n hay i, bt phong lay chng ng.
l con ng liu ng c tnh khng," khng" ch tc cm nhn vn vt bnh ng l chnh mnh, sng trong tinh thn v ng
pht khi c lng t bi rng ln, t a n dt tr mi phin no nhim .Tuy nhin sc ngi trong mt i khng d g my ai
t ti thy tnh, khi mng ngi ngn ngi nh bt bng, nh nh chp, nh sng mai.
Mc du vy, ta khng tuyt vng, vn c cch t c khng lu bng nh cnh nhn, tc thc hnh sao rong ru ng bm vo
mnh t tm ca mnh. c Pht dy khng g hn l nh tha lc ca cu Pht hiu Adi, lun lun khng ngng ngh, khng gin
on trong tm ca mnh, th c khng cn ch trng mc.V thi thng tm ca chng ta nh mt mnh t ph nhiu, d ta c dn
c sch s xong u y, nu t trng th c vn tip tc mc tr li.
T Trit Ng c dy, nu chng ta hun tp nim Pht lu ngy thun thc, uy lc bt kh t ngh phc bu ln tr hu ca cu Pht
hiu Adi, ng nhin lm cho tm t ngi nim Pht xoay chuyn ha dn, t ng h vn hin by c l bt nh v h xuyn
sut tnh khng ca vn vt, m khng nht thit phi dng phng tin no khc. l s huyn diu ca bn ch A di Pht khng
http://vietnamyoga.org
th ngh bn, khin hnh gi bn trong khng cn cm thy thn tm, ngoi tan ngoi cnh, tc tm c thanh tnh
cng tn s tr v

tm Pht .Nu cho d s thc hnh ca mnh cha chng c nim Pht tam mui hin tin, th cu vn c hng danh c uy lc
bt i sc gi nghip t v lng kip ca mnh. V nh nguyn lc ca Pht Adi ta thot khi tam gii ( dc gii, sc gii, v sc gii
) i v Cc Lc, t c a v Bt Thi Chuyn, t tin tu n thnh qu v Pht.Trong khi nu khng c tha lc ca Pht Adi,
mun t t n cp bc khng cn thi chuyn trong sanh t, ta phi tin ln theo chiu dc tri qua v s kip mi thot khi tam gii.
Ni theo danh t hin i th nguyn lc ca Pht Adi l mt chiu khn nhp cnh ci Cc Lc c bo chng, ta nh con ong b kt
trong ng tre, thay v c theo chiu dc ca ng tre, ta c theo chiu ngang thot vng sanh t lun hi. Lm c thn ngi m
khng bit chp ly c hi trc khi qu mun mng. Cn tri li, sng bung tri....,cht i theo nghip trm lun, ngp ln ln xung
trong trng ip kip chu kh, th than i ung i kip ph sinh. Ti cm n tc gi mt bi ht no , vng vng bn tai ti mt li
ca...ta l ct bi, ct bi l ta...xin ngi nh cho, xin ngi nh cho...ta l ct bi, ct bi l ta.

NIT BN L G ?
Pht dy rng :
"Ny ch T Khu, chng nghim Nit Bn trong lc cn mang thn l g?
L ni y mt v T Khu c qu A La Hn, tn dit mi nhim, sng i thing ling
cao thng, lm nhng vic cn phi lm, b gnh nng xung, thnh t mc tiu,
tn dt, mi tri buc ca i sng, mt thy T Kheo hiu bit chn chnh v c gii thot.
Ng quan ca thy vn cn v v cha xa la hn ng quan, thy cn th hng nhng qu lnh v
gt hi nhng qu d. S chm dt tham, sn, si ca thy T Khu y gi l chng nghim Nit
Bn trong lc cn mang thn ng un.
Ny ch T Kheo, chng nghim Nit Bn trong lc khng cn thn ng un l g?
Ni y, ny ch T Kheo, mt thy T Kheo c qu A La Hn c gii thot . Trong chnh
kip sng y, thy khng cn thch th vi nhng cm gic ca thn na, thy mt m. l
chng nghim Nit Bn trong lc khng cn thn ng un."
Li Pht dy c ngha :
Nit Bn l ch trng khng, khng c ngn ng no gi, tm dng ch Nit Bn din t , tm
dng cho d hiu vy thi.
Cn sng ta nhn c ci an lc ni chnh mnh , gi l Hu Vi Nit Bn.
Khi ci cht ta t ti, t do, bnh an ra i v ci vnh hng, gi l V Vi Nit Bn.
Nit bn l trng khng, n khng c g c, nhng trong Nit Bn n cha ng c tt c.
V d : Bn nhn ln bu tri lc quang ng, trong xanh khng c gn my. Bn s thy v tr bao la
v tn mu nhim (KHNG), ni y c huyn nng dung cha hng t t hnh tinh khng mt mi,
khng c no phin no (SC) , s vn hnh ca v tr mt cch nhp nhng, hi ha , lun chuyn
theo tun t, mi t trng ca chng, khng mt va chm no xy ra, khng mt s c d l rt nh,
tht tuyt vi.
Ci u ta cng l mt v tr thu nh, ai bit c, ng dng c bi hc t t nhin, thin nhin ca
v tr. tc l ta bit c O, ta Ng O, ta an tr c Nit bn hu vi trong i sng ny rt
bnh yn v phc lc. O l g? L s vn hnh ca mt t chc t ln n nh, t th gii, quc
gia, on th, x hi, gia nh v c nhn...
Ta c u c tn trng, t do, t ti, ta khng kt vo thnh kin tp qun, khng kt vo kin thc kinh
nghim, khng kt vo tn gio, kinh in iu l, khng kt vo mu da sc tc, khng kt vo khi
nim, quy c .... l trng thi trng khng ca Nit Bn trong u c chng ta, trng thi ny
khng c tng phn bit, ni y tnh yu khng iu kin xut hin, ni y nh sng thng tu xut
hin, ni y nng lc nhim mu v tr xut hin, n gip cho ta dung cha tt c kh au v hnh
phc ca con ngi, ni y cho ta thn thng tr hu , cho ra nhiu bin php, nhiu phng n,
phng tin ha gii ni kh khn, kh au , b tc trong cuc sng ca con ngi....

http://vietnamyoga.org

PHN NG CA BN
Con ngi sinh ra v sng trn ci i khng ai l khng kh. Ai cng u c ci Kh ring c.
Nhng phn ln ci Kh do chnh mnh t to ra t ci Tm ca mnh . Ci Tm thng ni
gin, tham lam, m mng, tng tng nhng th khng c tht m c tng l c Tht. Ci Tm
cng l nguyn nhn to ra nhng hu qu.
Tht ra c v s s kin m t pht sinh nghip qu cng ngy cng ln dn ln nh s gin d, la
di, xi gic, ch diu, ganh ght, ch k, sang ot, gt gm, gi mo, by mu tnh k vn vn ...
Nhng s kin thng xy ra t mun ni v mun thu. Tuy nhin nhng ngi phm vo cc vn
trn him ngi cm nhn c rng mnh lm iu sai quy ri n hn v hi li. Tri li rt
nhiu ngi bit vic mnh lm sai nhng vn cho l khng c hi g v c th m tip tc.
Hu qu l c nghip to thnh ngy cng chng cht khin ti li ngy cng nng n thm v d nhin
h phi nhn lnh qu bo.
Vy ci Tm l g? chnh l nhng suy ngh v phn ng ca con ngi trc nhng s kin xy
ra hng ngy. Nhng phn ng ny trong o Pht gi l Nghip m chng ta to ra v n s thnh
qu bo. Qu bo chng phi i n i sau m ng ngay vo hin ti tc thi. Hu qu nh hay ln
tu theo phn ng nh (chi mng) hay nng (bn git). Cc nh tm l hc Ty Phng thng phn
tch cc phn ng v a ra nhng phng cch nh khuyn nh chng ta nn bnh tnh , nhn nhn
v nhu ha trnh nhng hu qu m chng ta s phi gnh chu nh bi hc tm l di y.
B quyt 90/10
* 10% cuc i l nhng g xy ra vi bn.
* 90% cuc i l do nhng phn ng ca bn i vi nhng chuyn xy ra .
Th ngha l sao? Gi hy th xt mt v d :
Bn ang dng im tm cng vi gia nh. Con gi bn v tnh lm c ph ln o bn. Chuyn
xy ra bt cht, bn khng kim sot c. iu xy ra tip sau l phn ng thuc quyn quyt nh
ca bn. Bn mng chu. Chu pht khc. Bn trch c v mnh t tch c ph qu gn ra bn.
Hai ngi bt u ci nhau mt hi. Bn ng ng bc ln lu thay o. Khi bn tr xung con bn
vn cn khc, cha n xong i hc. Chu b l chuyn xe a rc. V bn phi hi h i lm. Bn
i nhanh ra, a con gi n trng. S tr, bn chy xe vt tc cho php. Sau khi cnh st bin
pht, bn a con ti trng tr ht 15 pht. Con bn chy nhanh vo lp khng kp cho bn. Bn n
vn phng tr 20 pht, li sc nh mnh b qun chic cp nh. Ngy ca bn bt u mt cch
tht khng khip. Chuyn cng lc cng t hi tip tc xy ra. Bui chiu bn bun chn tr v nh
thy v con khng vui v n mng mnh nh ngy hm trc.
Ti sao bn c mt ngy bun chn nh th?
A. Ti tch c ph ?
B. Ti con gi bn ?
C. Ti ngi cnh st ?
D. Ti bn gy ra?
Cu tr li ng l D. Bn khng lm ch ci 90% thuc quyn phn ng ca mnh. Cch phn ng
ch trong nm giy ca bn to nn mt ngy bt hnh.
Bn cng c th phn ng mt cch khc . Khi tch c ph , chu b mun khc, bn c th
ni: Khng sao u con, ln sau con nn cn thn hn mt cht. Bn nh nhng ln lu thay o v

mang theo chic cp. Bn xung nh va kp vy tay cho li chu b ln xe a rc. V chng bn
hn nhau ri cng i lm. Bn n vn phng sm nm pht v vui v cho cc ng nghip bui sng.
C l sp cng khen bn v mt ngy lm vic c hiu qu.
Hy nh rng phn ng ca bn rt quan trng. Chuyn bt ng xy ra ch chim 10%, quyt nh phn
ng ca bn chim ti nhng 90%. Hy nh v p dng b quyt 90/10 cho mi vic xy ra trong ngy,
bn s thy cuc i bn tt hn tht nhiu v c th trnh c nhng hu qu khng khip m bn c
th gnh chu .
Chc bn thnh cng!
TL

http://vietnamyoga.org

QUAN CHIU HANH PHUC

Chng ta thng i tm mt ci g bn ngoi mang li cho mnh hnh phc nh vt cht, nh ca, xe hi, my mc, tin nghi, hoc
tnh cm gia nh, thn quyn, bn b, ngi yu, hoc danh vng, a v, l tng. Ta kht khao tm kim v tng mnh ngho nn,
thiu thn, tm lun phng ra ngoi chy theo trn cnh. Trong kinh Php Hoa k th d a cng t sut i i n xin v khng bit trong
ti mnh c vin ngc qu, n khi c ngi bn nhc tnh ng ly ngc ra xi lin ht i kh.
Bi qun chiu di y nhc bn nh li nhng vin ngc qu m bn c, ch cn ly ra dng l s c hnh phc. Sau y l 7 iu
qun chiu hnh phc:
1/ Ta ang cn sng
2/ Ta c sc khe
3/ Ta c su cn
4/ Ta c t do
5/ Ta c tin nghi vt cht
6/ Ta c tnh thng
7/ Ta c s hiu bit
1/ Ta ang cn sng
Trn i ny qu nht l s sng. Tt c sinh vt t cn trng, su b, th vt cho n con ngi, loi no cng tham sng s cht. Gi
s by gi phi la chn gia trng s c c m cht v st nghip m sng th bn s la ci no ? i ai cng lo i tm tin ca,
nhng tht ra tin ca ch bo m s sng an ton, tin nghi. C nhiu ngi giu sang sn sng chi ht tin ca cu ly mng
sng. Nh th thy s sng qu hn tin bc, qu hn gp trm ngn, triu ngn ln. Ngay c mt t la cng khng mua ni mng
sng khi b bnh ung th hay sida (aids). Vy m sng nay m mt thc dy cn sng, bn c thy mnh hnh phc khng? Mi khi cm
thy kh au, chn nn hay tuyt vng th hy nh li ta ang cn sng y. Cn sng th cn tt c.
2/ Ta c sc khe
S sng qu nht trn i, sc khe qu nht trong s sng. C sc khe khng c ngha l phi khe nh lc s th vn hi m ch cn
khng au nhc, bnh hon, khng c bnh trm kha, nan y, v.v i my ai trnh khi bnh tt, khng bnh ny th bnh n. Bnh
nng nh ung th hay sida phi c thuc gim au nh morphine mi chu ni, nu khng th au n rn sit nh b hnh hnh a
ngc, bnh nh nh cm cm, s mi, nhc u cng lm cho ta mt mi, kh th, au nhc. Mi khi khe mnh, khng bnh hon th ta
hy mng r thc l mt hnh phc. C nhiu tin m bnh hon lin min, n khng c, ng khng yn, ht nm nh thng ny
n nh thng n, c tin nh vy u c sng ! Mi khi cm thy kh au, chn nn hay tuyt vng th hy nh li ta ang cn sc
khe y. Cn sc khe th cn lm c tt c.
3/ Ta c su cn (mt, tai, mi, li, thn, )
C ngui y sc khe nhng li b m, ic, hoc cm, qu, tn tt, v.v Nhng ngi ny d c tin, c sc cng u sung sng
g ! Bn c th tng tng nu by gi b m th bn s ra sao ? Ch cn nhm mt li trong nm, mi pht i ti i lui trong nh mnh
xem. Bn c hiu c ni kh ca ngi m khng ? Vy m bn ang cn i mt sng thy c tri xanh, my trng, tai nghe
c chim ht, nhc hay, mi ngi c mi cm thm, ming ni nng c vi ngi thng, thn khng qu qut, tm khng in
lon. Nh vy cn i hi g hn? Ch cn mt i mt cn thi i bn s mt i rt nhiu ngha. D trong cnh kh no i na, nh
li mnh cn nguyn vn su cn cng an i v xa tan i mi nim au.
4/ Ta c t do
T do y l khng b t y ch khng c ngha chnh tr hay tn gio. Bi v theo gio l, tt c chng ta u l t nhn ca ba ci
su ng. Ch khi no thot khi sinh t lun hi mi thc s l t do. Hin ti bn c ang t khng? C ang b tri buc, xing xch
khng ? C ai cm bn i ng ni nng, n ung khng? C ai nh p theo di kim sot bn khng ? Bn c bit i sng trong t
ra sao khng? D l t Php, M? C th bn ngh t cc x vn minh giu c th sng hn x ngho chng? M nhn
vin cai t khng hnh h t nhn nhng chnh nhng ngi t nh p, p bc, hip dm ln nhau rt d man. Ngay by gi nhn li,
bn c thy mnh c t do i ng ni nng khng ? Nh ai th ln xe r my i thm, thm n mn g th ra ch mua hoc i nh
hng, v.v C bit bao ngi ang b t y kh s, trong u ch ao c c t do nh bn l h sung sng lm. Vy m ang sng
t do bn c cm thy hnh phc khng? Nu khng th bn hy thc v nh li i, ng khi mt t do ri mi m c th qu
mun.
5/Ta c tin nghi vt cht
Tin nghi vt cht khng hn l nh cao ca rng, xe hi, ti vi, t lnh, my git, my ra chn, v.v Tin nghi y l nhng th cn
bn m phn ng chng ta u c, l cm n, o mc, ch che ma nng, khng phi i n xin, ng u ng x ch. Nhiu

ngi Vit Nam vn tng rng sng Php hay M chc sng lm v y tin nghi, h u bit l u cng c k giu ngi
ngho. Ngay ti Paris, th nh sng, hng ngy vn c nhiu ngi n xin v gia c, ting php gi l SDF (sans domicile fixe), nga
tay i xin tin trong xe in ngm (mtro), ti n h chui vo nhng gm cu thang ng. Nhn ln chng bng ai, nhng nhn xung
th ta vn cn may mn hn nhiu ngi. Hy nhn li hon cnh ca mnh, bn c i n ni thiu n khng ? C ngho n ni khng
cn mnh vi che thn ? Nu cha n ni nh vy th bn hy xem mnh y . Khi tm bit (tri tc) th bao nhiu cng , khi tm
tham mun i hi th bao nhiu cng khng . Ngi bit l ngi giu c hnh phc v khng thy thiu thn, ngi tham lam keo
kit d c nhiu tin vn l ngi ngho v khng bao gi thy .
6/ Ta c tnh thng
Nhiu ngi kh s v cm thy c n, khng c ai thng mnh ht. Khng ai thng mnh bi v mnh u c thng ai. Khi trong
lng ta trn y tnh thng th t nhin n ta ra v mi ngi s tm n. Ging nh ma xun hoa n thm ngt th t ng ong bm
bay ti xung quanh. Ai cng c mt tri tim, ting Hn l tm, bn cht ca tm (tim) l thng yu. Ta c d tnh thng cho chnh
mnh v cho k khc. Ch cn nh li mnh c tri tim thng yu v em ra x dng. Nu cha nh th bn hy thc tp php qun t bi
phn trc. Hin ti bn c ai l ngi thn thng khng? C cha m, anh em, v con, bn b khng? C ai ang thng v lo lng
cho bn khng? C tnh thng, bit thng v c thng l mt hnh phc ln nht trn ci i ny.
7/ Ta c s hiu bit
Hiu bit y l hiu bit o l ch khng phi kin thc bng cp. Khng k ngi khng in mt tr, hoc b bnh tm thn m
ngay c nhng ngi bnh thng cng cha chc c s hiu bit v nhn qu v o c. u c ta cn sng sut, khng in khng
mt tr, li gp c Pht php, hc hiu gio l gii thot, l mt duyn lnh hy hu trm ngn mun kip kh gp c. Nu qun
chiu nhng iu trn cha cho bn hnh phc th bn cn phi h sn i vo cuc i tip xc vi ngi sp cht, ngi
bnh thy h kh ra sao, tip xc vi ngi tn tt, ngi t, ngi n xin, ngi c n, ngi ngu c chp th may ra n s gip bn
tnh ng thy mnh hnh phc.
Trch sch Tnh Thn

http://vietnamyoga.org

Qun Khng
Nhin Nh

Cuc sng con ngi vn y dy nhng bin ng, dch chuyn. Trong , c khng t nhng i thay
bt li, khng nh khin chng ta tuyt vng. Khng t ngi, ch sau mt m thc dy,tnh yu, c
nghip tch cp by lu bng chc ha thnh my khi, nhng ngi thn thit th ngonh mt quay
lng, cn chng l cht lng, cay ng v ngm ngi.
Vn vo u gng dy v ng ln? y l mt cu hi ln m khng phi ai cng tm ra li gii
p. Nn hng ngy trong x hi xy ra nhan nhn nhng chuyn bi thng, chn ci cht nh l gii
php cui cng. Nhng cht cng cha phi l ht. Trong khi chic phao cu sinh cho con ngi v
cuc i vn cn nhng my ai chu bm vo. l qun khng!
Qun chiu su sc vo s sng, ta thy rt r trc khi ta c c bt c iu g nh ti sn, danh
vng, s nghip th l mt con s khng to tng. Him ngi khi mi sinh ra y phc
phn, d n d m phn ln chng ta u i ln t kh nhc ca qu kh hn vi, thm ch t tay
trng. y vy m khi c c ri h thng ngh cch lm cho c nhiu thm. Nu ri thi khng
phc duyn khin mt i nhng g c th h au kh cng cc n ni khng cn thit sng.
Qun khng l nhn li ci s i thy tuy c tn hi, mt mt tht y nhng iu c nghim
trng n mc phi tm n ci cht khng? V trc y khi cha c g ta vn sng khe, sng vui
trong hy vng na l khc. Ngy xa tay trng ta vn vui v lc quan phn u th nay li trng tay qu
lm cng bng ngy xa ch u n ni no!
Qun chiu thy c ci s i vn khng nh vy th chc chn ta s khng di dt m tm n
ci cht. Nu khng sc thua keo ny, by keo khc th ta vn tm c s qun bnh, sng
thanh thn v nh nhng.
C cu chuyn k rng: Mt v thng gia lp nghip t tay trng, sau kim c rt nhiu tin nhng
v bun bn trong thi kinh t khng n nh, khin anh ta tr nn ph sn, n nn chng cht. Ngh mi
khng tm ra cch gii quyt, anh ta bn ra b sng t t.
Vo lc canh ba mt m n, anh ta n trc b sng, bng nhin nhn thy mt thiu n ang ngi
khc thm thit, anh bn n hi c gi:
- C chuyn g m m hm khuya khot c ngi khc mt mnh y?
C gi bun b ni:
- Ti b ngi yu rung b, ti khng mun sng na, bi v khng c anh y ti khng sng ni.
V thng gia va nghe xong lp tc ni:
- ! L nh, sao lc cha c bn trai, c c th t sng c.
C gi va nghe xong lin bng tnh v b ngay nh t t.
Ngay lc v thng gia n cng cht nhn ra rng: Khi cha giu c ta vn sng bnh thng, ta
cng tay trng lm nn m!
Lc c gi quay sang hi v thng gia:
- m hm lnh lo nh vy, anh ra y lm g?
V thng gia m tra li:
- u c lm g, ch l tn b cht vy thi.
Th ra, d mt tt c nhng thc s cng ch bng lc ta cha c m thi. y l mt tu gic ln!

Phn ln th h chng ta tng sinh ra trong chin tranh, ln ln trong giai on t nc i ngho, gia
sn ch gi gn trong mt chic ba l nhng vn yu i, tin tng vo tng lai ti sng th gi y
ri thi du c tht th sa c n tay trng cng chng n ni no, v trc y ta c ci g u! Ai
thy c iu ny l c tr tu. V kh au, vt v, th hn thm ch quyn sinh khi mt mt xy ra, xt
cho cng cng ch thit cho mnh.
Nh qun khng nn ngi con gi trong cu chuyn trn khi mt ngi yu ngh rng khng c ngi
yu th khng sng ni, cht thy r rng trc khi cha gp k phn bi kia th ta vn sng vui, lin
lp tc i khng trm mnh xung sng na. Ngi thng gia trng tay cng i khi ng ra rng
trc y ta cng t tay trng m ln. By gi trng tay nhng cng ch bng ngy xa ch cha mt
mt t g.
Con ngi sinh ra i vi hai bn tay trng v d thnh cng hay tht bi th cng tr v ct bi vi
hai bn tay khng, vy th s g vi c mt, c khng, v v thng thay i vn l bn cht ca
cuc i ny. Chng ta hy qun chiu tht su sc vo s chuyn bin v thng ca cuc i
sng bnh thng trc mi bin ng c th xy n vi ta bt c lc no.

http://vietnamyoga.org

Sc tc th khng, khng tc th sc,


v th gii lng t
ng Cng Hanh
Th gii Lng t
Chng ta ang sng trong mt th gii ngy cng b chim lnh bi khoa hc v cng ngh. ng thi
vi m hnh t duy do n to ra, li sng nng khuynh hng trc vt. Hn th na, dng nh nhng
tr thc bt ngun t khoa hc - cng ngh ngy cng i lp vi trt t su xa ca nhng xc tn ci
thing ling, ci siu hnh v ngn t trit hc, ngn t tn gio mt i sc mnh chn l nh
trong th k trc y.
Theo kin chung ca cc nh khoa hc th trc nm 1900, nim v vt cht tht n gin: nu em
nghin nt mt hn th kt qu trong m bi cc nh sinh ra l cc phn t, phn t bao gm
cc nguyn t c xem nh khng th phn chia c na v xem l vin gch xy nn "ngi nh"
vt cht. Vi t duy khoa hc n gin ny dng ln mt ranh gii t nhin gia khoa hc vi nim
tin tn gio, gia tinh thn v vt cht. Vt cht thng thng c bit cu to bi cc nguyn t v
phn t.
Tt c nhng vt bao quanh chng ta: t ci bn, ci gh, ci l hoa, k c bn thn chng ta na, u
c to nn bi th vt cht .
Th nhng, vo u nhng nm 1900 - s xut hin ca l thuyt lng t xc nh rng mun hiu
c ci hin thc quanh ta th cn phi t gi cc khi nim truyn thng v vt cht vi cc c
trng c th cm nhn c qua cc gic quan. Rng khng gian v thi gian ch l o nh, rng hin
thc l khng th nhn thc c. Ci hin thc ca nhng thc th lng t lm thng hoa cc
nim thng thng v khng gian v thi gian. Theo Jean Guitton, Vin s hn lm Php: chng ta tn
ti qua mt ci g m chng ta khng nm bt c bn cht v nhng thuc tnh ng kinh ngc ca
n, nhng li tin ti tinh thn hn l ti vt cht truyn thng.
Ta th bt u t vic quan st mt git nc chng hn, theo c nh ca cc nh vt l th git
nc ny c 1 ngn t phn t, mi phn t c kch thc 1/10-9 mt. Mi phn t cha cc nguyn t
c kch c nh hn na, c 1/10-10mt. Mi nguyn t gm mt ht nhn cng nh hn c 1/10-14m
v nhng electron quay quanh nhn. M hnh ny do nh vt l Nht Hantaro Nagaoka a ra nm
1904 v c Rutherford kim chng nm 1911.
i su vo trong lng ht nhn ta gp thy mt m nhng ht mi, trong ht quan trng l proton
v neutron nh k l c kch thc 1/10-15m. T vi mi nm sau ny, ngi ta cn khm ph thm
cc ht nh hn na gi l cc hadron v cc hadron bn thn chng cng gm cc thc th cc nh
khng th tng tng c c 1/10-18mt gi l quark. Nm 1964, hai nh vt l Murray Gell Mann
v George Zweig a ra gi thuyt quark l vin gch c bn to nn cc ht.
Phn ng cc nh vt l chp nhn tng cho rng khng th no bit c kch thc vt th ca
quark, ngi ta i tm chng khp trong cc tia v tr hay trong phng th nghim nhng khng h
bt gp. M hnh quark xut hin nh mt h cu ton hc nhng li c u th vn hnh hiu qu nhng
khng c thc.
L thuyt v ht gi nh ny ln u tin vo nm 1964 do nh vt l Murray Gell Mann xut, theo
ng th tt c cc ht c bit n l s kt hp mt vi quark c bn khc nhau. Cc nh vt l
ngh n nhiu loi quark khc nhau, mi th c hai c tnh khc nhau tm gi l "mu" v "v" theo

ngha tru tng. C ba loi quark khc nhau, mi loi c 2 v v 3 mu, nh vy c 18 chng loi
quark. Vt cht thng thng gm nhng quang t v trung ho t ca cc nhn nguyn t. i vi con
ngi hay cc loi hoa ch gm cc loi quark ch cha 2 v: "v trn" v "v di". Mt quark v trn
c th bin thnh quark v di v ngc li khi in tch ca n thay i (theo Gio s thin vn hc
Trnh Xun Thun). V iu xc quyt sau cng l cc quark b dn v pha bn kia ranh gii ca hin
thc quan st c v s hiu bit ca chng ta v hin thc ch da vo mt kch thc "phi vt
cht", mt tp hp thc th khng kiu thc, khng hnh thc, mt khng thi gian siu vit, m thc
cht ca n ch l mt m my ca nhng con s ( tng nh vt l I.Bogdanov).
C l do s hin hu y dy b n ca cc quark m cc nh vt l nh danh l "ma trn s". Ma
trn ny khng nhm m t t thn ca cc quark m ch cho php nm bt ci hnh bng ca n qua
cc tng tc. V vy, cc ht c bn khng tn ti b t bn thn n nh nhng vt th m ch c
bit qua nhng "h qu" do chng to ra m thi. Tp hp h qu y gi l "trng lng t tng
i". Theo I.Bogdanov th "trng" thc cht l dao ng, l mt tp hp nhng dao ng tim tng
m cc ht c bn c bn cht khc nhau gn vo. Cc ht ny n lt n l nhng biu hin "vt
cht" ca "trng" c th di chuyn trong khng gian v i vo s tng tc khng ngng, nhiu v s
ca chng vi nhau.
V vy, truy cho n tn cng th khng cn tm thy u l vt cht t ra di hnh thc mt vt, mt
mu cui cng ca hin thc.
Nhng nhn thc lng t v vt cht lm cho chng ta hiu rng chng c g bn vng cp c
bn, mi ci u trng thi vn ng vnh hng, mi ci u bin i khng ngng. iu m chng ta
tng bt ng, im lm tht ra gm cc v s vn ng, nhng phn r, hay nhng gn kt ln xn. Sau
cng cc vt bao quanh ta ch l khong chn khng, l nhng rung ng cung nhit ca cc nguyn
t.
Th quan st c th con ngi chng hn: C th c cu trc bng s kt hp cc m. M li do
cc t bo, t bo li do cc phn t, cc phn t do kt hp ca cc nguyn t. Nguyn t do s kt
hp cc ht c bn v rt cuc khng thy ci thc cht no to ra ht c bn . Nhiu nht l thy
cc h qu do s gp g ca cc ht c bn sinh ra, thong qua mt cch ma qui m cc nh khoa
hc gi l "s tng tc". Theo quan im ca Einstein: ht l nng lng - s gp g gia cc ht l
s tng tc nng lng vi nng lng.
Ci vt cht m cc nh vt l c in tng nh n tn ti ho ra l nhng st na sinh dit min vin.
Cc ht xut hin t khng, ri bin mt sau khi c. n lc ny khoa hc phi cn n trit hc, nhn
thc hc v bn th hc tr gip tm hiu "hin thc", nm v pha bn kia tri thc thng nghim.
Sc tc th khng, khng tc th sc
Mt trong nhng im gio l quan trng ca Pht gio pht trin l "thc ti tnh khng", mt h thng
gio l c bn ci kh nhiu trong mt thi gian di, thm ch cn c hiu lm l mt loi h v
lun v tnh khng b ph phn nh l loi trit l mng lung khng hn, khng km. iu xy ra bt
ngun t qu trnh din dch khng chu o, v lm xut hin mt s mu thun v mt nhn thc khi
ni n Khng. Chng hn cch t vn sau y:
- Nhng g xut hin l l trc mt l i tng ca nhn thc nh cy ci, nh ca, sng ni, xe c
v cc vt dng khc u xem l hin thc khng th chi b c. Mt s phn quyt rng th gii
ny, thc ti ny rng khng hoc mang c tnh khng l qu gng p, d b ph phn bi nhn thc
thng thng.
- Khi tnh Khng c hiu l bn cht ca th gii hin thc, v nh vy s ng ngha vi Nit bn.
V hu ht cc gio thuyt v Nit bn c gi ln mt s tng ng vi cnh gii:
tch dit, v
http://vietnamyoga.org

tng, bt sinh, bt dit.v.v... l mt mu thun v Nit bn vn c quan nim l cnh gii ti


thng ca bc Thnh tr nn khng th ni Nit bn ng nht vi Khng.
Vy phi hiu th no?
Khng l t tnh rng khng. Mi hin hu do duyn hp (kt hp bi nhiu thnh phn) m hnh thnh
th chng khng c t tnh nn gi l Khng. Chng hn, nc l do H2 kt hp vi Oxy hp thnh.
Nh vy nc l khng c t tnh nn khng th l mt thc th bt bin, n l rng khng.
Do vy, Tnh Khng khng c ngha l khng c g c hay l h v, m c bn nht l s ph nh tnh
c bit t tnh c xem l mt thc th bt bin, l t ng.v.v...
Ta c th nhn ra rng: nhng g m c Pht ni ra u mang tnh 2 mt: cng c v tuyt i, bn
cht v hin tng gip chng sinh nhn din c chn l qua phng tin truyn gio. Bi v
chn l t thn n bt kh thuyt, nhng g ta ni v chn l u khng phi l chn l chnh n.
Tm Kinh ni rng: H ci g l sc th ci l Khng. y sc thuc v th gii vt l, th gii s
vt hin tng. C th dng biu hin nh cng, mm, nng, lnh.v.v... hoc dng khng biu hin
nh v thng, v ng ca sc tng, chu s din bin ca sinh, tr, d, dit.v.v... cn Tnh Khng l
mt danh t dng gii ngha ci thuc tnh ca th gii s vt hin tng da trn hai tnh cht ni
hm v ngoi din.
Theo B Tt Long Th, Tnh Khng c ngha l tt c s vt, hin tng ch l hin hu tng quan,
do khng c t tnh. Tuy v t tnh nhng vn php vn tn ti hin hu. Nh vy s vt c hnh
thnh l do duyn khi, khng mang theo mt bn tnh c bit no v hnh thnh trong tng quan vi
nhn thc nn chng c gi tn, tn l gi danh. Chng hn khi mt tri va khut ni, nh sng
tr nn vng vt yu ui ta gi l hong hn, hong hn l gi danh.
ng khc, mi hin tng, s vt hin hu l do duyn khi th khng c t tnh d bit tc l duyn
sinh v tnh nn duyn sinh l Khng. l ngha Trung o.
Vy, Tnh Khng phi l c nhn nhn t hai pha: Gi danh v Trung o.
Ni l "trung o" l ni v chn l ca hai bnh din: tng i v tuyt i. y l mt loi chn l,
theo quan im ca i Tha l bt kh phn ly, mt loi chn l "Hy tm Nit bn trong sinh t".
Nu em i chiu 2 danh t Khng v Duyn khi vi danh t Trung o th Trung o khng nh
hn nhng tu trung ch l 1 pht biu ca B Tt Long Th nhm ph nh tnh thc hu ca th gii
hin tng m thi.
Trung o l khng chp c, khng chp khng, khng khng nh, khng ph nh. N c vai tr
chuyn t Duyn khi qua Khng, ri tr li c Duyn khi di dng thc gi danh.
Vy, khi ni n tnh Khng th phi ng thi ni n Duyn Khi, Gi danh v Trung o. y l
hai bnh din chn l ca tng i v tuyt i.
Li kt
Hai cu kinh Pht vit bi c trch t kinh Pht Bt Nh. V mt lch s, kinh Bt Nh l b
kinh u tin truyn b t tng Pht gio i tha, bt ngun t n v trung tm ca kinh l Tnh
Khng. Bn kinh Bt Nh c c kt li gn 300 ch v c ph bin rng trong cc nc vin
ng chu . Khi thy, kinh ny c Pht thuyt ging lc Ngi ngoi 60 tui, c ngha l cch
y 26 th k. V ni dung, kinh Bt Nh c xem l "Tri tim" ca t tng Pht hc c ni ra
bi tu gic v thng ca Pht nhm dn dt chng sanh i vo thc ti gii thot.
Ngi dy mi php mn tu hc chng ta lnh hi ty theo cn c v trnh gic ng nhm thc
tnh ci "tnh gic" tc gic quan ni ti n chm trong bn tnh su thm nht ca chng ta. Mt khi t
c ci "tnh gic" y th chng ta vt ln trn quan im nh nguyn v hin hu nhn ra tng
tn vn php khng tht, nh huyn nh ho khi chng ta mi nh ht gc r mi kh au, ca v

minh vi t ra khi tm tr. l gio l t bi cu kh ca o Pht.


ng trn lp trng Trung o, chn l tng i v tuyt i c thit lp gii thch hai mt c
v khng c ca mi s vt hin tng. Theo cc lun s Pht gio cho rng, chnh theo th Tc m
c Pht ni tt c php c c l do nhn duyn, nhng theo Chn n th ni tt c cc php u
Khng.
ng trn th Tc (hay chn l tng i) th thc hu c xc nhn v kim chng bng tr thc
thng nghim. l ch v mc tiu pht trin ca khoa hc - cng ngh, khi vn hu b chi phi
bi nguyn l tng i v c nhn thc trn bnh din nh nguyn Hu v V. T khoa hc,
cng ngh gt hi nhng thnh qu rc r, ng thi chng minh c tnh phi l ca nhng t tng
siu hnh.
Nhng cn "Tnh khng" ca Trung lun th sao y? Cc nh vt l lng t ln su vo th gii
cc vi cng ch thy ci "Khng lng t - mang nng lng do "tng tc ma qui" v do nhng
nhiu lon ca nng lng trong Khng lng t m vt cht v phn vt cht c sinh ra, tng tc
ln nhau, phn r ri tr v li khng. Nh vt l k ti ngi M sau Einstein l Richard Feynman
ni vui rng: "T chn khng m sinh hy, hy sinh i qu ph phm thi gian".
Phi tri qua gn 25 th k, sau khi c Pht thuyt ging: "Sc tc th khng / Khng tc th sc" cc
b c ti nng, xut sc ca nhn loi mi minh th c ci chn l tng ng . Ta th ngm nhn
mt o hoa vng trn chu hng. Mt ngi tui thanh xun thy nh mt biu tng ha hn, hy
vng v m mng. Mt ngi lung tui tri nghim hay trm t thy n biu hin ci g mong
manh v trc cm nh mt li chia tay. Mt nh vt l lng t nhn thy chng ch c to bi
nhng ht quark mt sn phm ca tr c, khng hin thc xt n cng.
Mc ch ca Pht hc qua thuyt ging ca c Pht l xo b s gn b (chp th) vi tnh hin thc
ca ci xut hin trc mt chng ta: chng sinh, cc s kin, s vt v c chng ta na. S gn kt,
bm vu a n s vui, bun, yu, ght .v.v... m thc cht l nhng nhn hiu ca khi nim. Rt
cuc ch l s au kh v ci au kh tht mnh mng du vi. Trong "Ma Ngun" c sng tc
thi trai tr trn y nha sng, thi s Bi Ging lm li bc trn ni b v, lc lng trong ci
nhn sinh.
Min ct lnh chn lc b bng
Bng hnh ai ti t di trng rm
n khi tui i chng cht, nng trn i chn, nh th bt u "ng" ra mt iu g trong su
thm, tm thc m rng vt qua nhng kh u tht nh nhng.
"Ti ng mi nhng chiu v tr li
Mang nhng g v trong ci trm nm"
V ng tr nn bnh an, vui v hn.
"Xin cho nhau gia con ng
Ma xun pha trc, min trng pha sau".
ng thi, th nhp vo c cnh gii ca Tnh Khng.
"Ta hi nhnh hoa kia ca
V trao tng cho nham thch phiu bng"

Ti liu tham kho:


1. Nhn thc v khng tnh: Hng Dng Nguyn Vn Hai, NXB Tn gio 2001
2. Thin v Bt Nh: Tu S dch, NXB Quang Thng 2006
3. Max Planck: Phm Xun Ym, NXB Tr Thc 2009

http://vietnamyoga.org

SNG HNH PHC - CHT BNH AN


(The Joy of Living - Dying in Peace)
t Lai Lt Ma th 14
Dch: Chn Huyn

Ti xin tng nhng bi ging ny cho nhng ngi khng c th gi hc hi nhiu. Ti khng c g
ni khc hn nhng chuyn ni trc y. Vy, xin qu v ng c sch ch c thm kin
thc hay thm nhng t ng mi, m nn c gng dng nhng iu ti gii thch chuyn ha tm
mnh. Nu ch nghe hoc c thi khng , qu v nn thc tp nhng g hc hi c, lun lun c
gng p dng nhng iu vo cc sinh hot tm linh. Nh vy gio php mi c ch li thc s.
Chnh Bt ni: "ng lm cc vic c, hy rn tu nhn tch c, lm iu lnh v chuyn i ton
din tm thc mnh". l gio php Nh Lai. Chng ta nn nghe theo li Bt dy v trong thm tm
tt c chng ta, khng ai mun b au kh, ngi no cng mun sng hnh phc. Kh au l kt qu
ca nhng hnh ng sai lm v bt thin, trong khi hnh phc l kt qu ca nhng hnh thin tt p.
Tuy nhin, mun b iu xu lm iu tt, chng ta khng th ch thay i cch ni nng hoc hnh
ng m chng ta ch c th lm c chuyn ny bng cch chuyn ha tm ca mnh.
Trong i sng chng ta nn hnh ng mt cch thng minh, c mc ch v phi bit coi cc mc
tiu c th thc hin c chng. Trong truyn thng tu hc Pht gio, mc tiu ca chng ti l t
ti Nit bn tch tnh, ti qu v Bt. Loi ngi chng ta may mn c kh nng t ti cc mc tiu
ny. Qu v Gic ng m chng ta tm kim chnh l s t do nh vt thot c nhng vng tng
thiu t tm t.
1.- BN TM THANH TNH
Bn cht ca tm vn d thanh tnh, nhng cm xc bt an lm kh chng ta ch l nhng lm ln nht
thi.Tuy th, chng ta khng th loi b nhng cm th tiu cc bng cch ct bt mt s t bo
trong b no. K thut gii phu ti tn nht ngy nay cng khng th lm c chuyn ny. Cch duy
nht l chng ta phi chuyn ha c tm ca chng ta.
o Pht dy rng tm l nhn duyn chnh khin ta b lun hi. Nhng cng chnh tm li l ci duyn
ln nht gip ta thot vng sanh t. S gii thot ny thc hin c khi ta kim sot c nhng
ngh bt thin v pht huy c nhng t tng tch cc, hng thin. iu cn bit l cng vic
chuyn i ny i hi s kin tr nhiu nm trng. Chng ta ng nn mong c kt qu tc thi. Hy
ngh tng ti cc v thy ln trong qu kh. Qu ngi chu rt nhiu gian kh trong vic thc
chng tu tp. Cuc i tu hnh ca Bt Thch Ca l tm gng ton thin nht cho chng ta.
V lng t bi i vi chng sanh, Bt Thch Ca ra i trc y hn 2500 nm ti n . Ngi lt
lng M l mt hong t. Ngay t khi cn nh, ngi c nhiu hiu bit v t bi. Ngi hiu rng

bn cht ca chng ta l ai cng a sng hnh phc, khng ai mun b au kh. Kh au khng phi lc
no cng do ngoi cnh a ti cho ta. Khng phi ch i km hoc b hn hn mi kh. Trong hai
trng hp trn, chng ta c th t bo v, chng hn bng cch tch tr lng thc. Nhng nhng ni
kh nh sanh, gi bnh cht l nhng ci kh lin h ti bn cht su xa ca dng i, th chng ta
khng th gii quyt bng nhng iu kin ngoi bin c. Ngoi ra chng ta cn c sn trong mnh
mt ci tm khng thun ha, c th tip nhn mi vn rc ri. N cha ng nhiu t tng bt
thin, tiu cc nh nghi ng, sn hn. Khi tm ta cn b nhng t tng tiu cc ny ba vy, th d ta
c qun o la l mc, thc phm tuyt ho n, chng cng khng gip ta gii quyt c vn
.
Bt Thch Ca tm qun st nhng chuyn v qun tng v bn cht ca chnh cuc i ngi.
Thy mi ngi u kh, ngi cng bit rng chng ta s d kh v c ci tm v k lut. Ngi thy
rng tm ta chy nh th hoang n ni nhiu m ta mt ng. i din vi ci tm cht cha nhng
au kh v kh khn ca con ngi, ngi dng tr tu tm xem phi chng c mt phng cch no
gip cho ngi ta thot c nhng kh au ?
Bt cho rng cuc sng i vng gi trong cung in khng phi l phng cch thot kh m c th
n cn l mt tr ngi na. Vy nn ngi t b ht thy nhng tin nghi hong gia, k c lin h vi v
con, sng cuc i ca k khng nh. Trong vic tm o, ngi hc vi nhiu v thy, lng nghe h
dy d. Ngi hc c t nhiu t cc v thy ny, nhng khng ai a ra c con ng thot kh
mt cch tuyt i. Ngi tu kh hnh rt nghim mt trong su nm. T b cuc i sung sng ca
hong gia v tu kh hnh nhiu nm gip ngi c duyn pht trin tr tu trong khi thin qun. Ngi
di gc cy B , ngi vt thot c tt c mi chng ngi v t c qu v Gic ng. Sau
, ngi bt u ging dy, chuyn php lun, cn c vo nhng kinh nghim v s thc chng ca
chnh mnh.
2.- HC THEO BT THCH CA
Khi ni v Bt, chng ta khng ni ti mt con ngi c tnh thc ngay t khi ra i. Bt bt u
ging y nh chng ta. Ngi l mt con ngi bnh thng nh chng ta, cng nhn thy ci kh ca
sanh, lo, bnh, t. Ngi cng c nhng t tng v cm th sng kh y nh chng ta. Nhng nh vo
ch tu luyn quyt tm v kin tr, ngi t c nhng qu v tnh thc a ti tnh trng ton
gic.
Chng ta nn nhn ngi nh mt tm gng noi theo. Chng ta ra i vi t cch mt con ngi t
do v may mn. D phi chu t nhiu kh au, chng ta vn may mn c tr thng minh, c s tnh
thc khng khc g ai. Chng ta li c nghe nhng li ging dy thm su ca Bt, v hn na cn
c kh nng hiu c Pht php. T thi Bt Thch Ca ti nay, cc Pht t nhn Bt v cc t
gii ca ngi nh nhng tin nhn ng noi gng.
D chng ta sanh ra l mt con ngi bnh thng, chng ta cng nn rn li dng nhng duyn may
qu bu ny trc khi cht thc chng phn no Pht php. Lm c vy, chng ta s khng cn
s cht. Mt ngi tu tp gii c th cht bnh an khng hi tic g, v ngi x dng c tim
nng ca h. Tri li, lm ngi m chng ta khng mang c du n tch cc no vo trong tm
thc, ch lu gi nhng g phin trc, th chng ta lng ph i mnh. Gy au kh hay cht chc
cho con ngi hay cc loi khc, ta ging nh loi qu ch chng ging ngi. Vy nn hy sng cho
xng ng vi kip ngi, ng lm mt th ph hoi.
3.- THC HNH THEO GIO PHP

http://vietnamyoga.org

Trn th gii c khi ngi ta nhn danh tn gio gy ra chin tranh. Chuyn ny xy ra khi chng ta
coi tn gio l mt th nhn hiu ch khng thc hnh theo gio php ca tn gio . Tu tp phn tm
linh l mt phng cch gi gn k lut cho tm tr ta. Nu chng ta cho nhng t tng bt thin
hng dn, khng bao gi chu gng sc chuyn ha chng; nu chng ta dng gio php lm cho t
i tng trng hn, th gio php c th tr thnh mm mng ca chin tranh. Tri li, nu chng ta
thc tp chuyn ha tm mnh, th khng bao gi n s l nguyn nhn gy ra xung t.
C nhiu ngi ch ni gio php trn mi li. Thay v dng gio php tr kh nhng t tng bt
thin ca mnh, h li nm ly n nh mt th ca ci m h l ch nhn. H dng gio php gy ra
chin tranh hay thc y cc hot ng ph hoi khc. D l t theo o Pht, o n , o
Thin Cha, Do Thi gio hay Hi gio, chng ta khng nn hi lng ch vi ci danh hiu m thi.
iu quan trng l ta bit rt ta ra nhng thng ip c ging dy trong cc truyn thng tn gio
khc nhau ny, chuyn i tm thc v k lut ca chng ta. Ni tm li, l con Bt chng ta nn
noi gng Bt Thch Ca.
4.- TU TP KHNG D
i khi suy ngm trn cuc i Bt Thch Ca, ti cm thy mc c. D gio php ca ngi c ging
dy theo nhiu trnh khc nhau, nhng Bt trong lch s r rng kh tu trong su nm lin. iu
ny chng t rng tm ta khng th c chuyn i bng cch ch ng, sng thoi mi v hng th
nhng tin nghi. N cng chng t ta ch c th t o sau mt thi gian di tu luyn kh khn. Tht
khng d g t ti mt trnh tm linh trong mt thi gian ngn hoc khi ta khng c gng. Ngay c
Bt, ngi xng ra gio php m chng ta theo y, cng cn phi kh luyn nh th! Chng ta
lm sao hy vng t c gic ng khi ta ch tu tp t nhiu v an vui vi s thanh thn? Nu c
chuyn cc bc i s thi xa, ta thy rng h kh cng qun tng v thin tp trong n mt. H
khng dng con ng tt no khc.
Nu chng ta thc tm quy y Bt, ta phi nhn vo ngi nh tm gng noi theo. Mun kh cng tu
luyn cng phi bit tu nh th no, khng phi c c gng kh cc l gic ng c. Trong o Bt,
chng ta cn c nim tin v s tn ty, nht tm, nhng thm vo ta cng phi c tr tu sng sut
na. D nhin ta c th t ti mt mc pht trin tinh thn no nh n lc v tn tm, nhng mun
ti b gic, ta cn phi c tr tu.
c th nui dng nhng c tnh v pht trin nhng tnh thin c sn, ta cn hiu l tr tu
cng c nhiu trnh . iu quan trng l ta bit ch tm ta vo mt i tng ng qun chiu. Mt
ngi thng minh nu khng c c hi, th anh hay ch ta cng khng c c hi dng tr tu ca mnh
cho mt i tng thch hp. Mun c s hiu bit ln, ta cn tm nhng c hi c th p dng gio
php vo i sng. Vy nn Bt khng dy ta ch cn c lng tin vo Bt l . u tin, Bt dy v
T Diu ri cn c vo ngi ging dy theo nhiu trnh , a ra nhng phng cch khc
nhau cho i chng hc theo.
5.- HNH PHC - KH AU U DO CHNH TA
Kinh in do Bt ging dy c dch ra ting Ty Tng gm trn 108 cun, chng t ngi ging
dy rt nhiu. Nhiu kinh in cn cha c phin dch ra ngn ng Ty Tng na. Hc o ng
hong, ta s c lng tin v c tr tu. Ta nn c gng hc cho hiu v hnh tr nhng li Bt dy, ta s
pht trin c tr tu v lng t bi. Dn d ta s gi c k lut cho tm mnh. Theo trit l Pht

gio, chng ti khng tin rng mi s vt c hnh thnh hay ch ng bi nhng yu t bn ngoi.
Chng ti cng khng tin nhng s vt c nhn duyn bt bin. Chng ti cho l hnh phc hay au kh
l do chnh mnh to ra. Tnh cht ca cc hnh nghip chng ti lm ra ty thuc vo tnh trng ca
tm thc mnh, ty tm c k lut hay khng m thi.
Kh khn v au kh ti t ci tm v k lut. Vy nn, hnh phc tht s ngay trong tay ta. Chng ta
t gnh ly trch nhim, chng ta khng th mong i ngi khc mang ti cho ta hnh phc. Mun
c hnh phc, ta cn nhn bit nhng nguyn nhn to ra n, ri pht trin nhng ci duyn ny.
Trong khi ta nhn din nhng nguyn nhn gy au kh, ri loi b chng i. Nu ta bit nn tp
nhng g, nn b nhng g, th ta t nhin c sung sng.
Cn nguyn ca au kh l v minh. V minh c ngha l quan nim sai lm v t ng. Tt c nhng
kh au v lng chng ta gp u do quan nim sai lm ny. Vy nn khi ni rng Bt v lng t bi
m loi tr mi t nim, c ngha l Bt do lng t bi lm li cho mun loi. Mun vy, ngi dy
nhiu gio php c trnh khc nhau ta thot c v minh v nhng t tng bt thin. Ai hc
theo ngi, hiu c chnh kin v thc tp c th s thot c kh. Chng ta knh ngng Bt
Thch Ca v ngi dy ta nhng gio php thm diu nh th.
6.- HNH PHC DO LNG T BI
Bt l ni nng ta ng tin cy v ngi pht trin tm t bi v dng ht cuc i ngi nui
dng tm . Trong i sng bnh thng cng vy, ngi ng tin hay khng l ngi c lng t bi
hay khng. Khi mt ngi thiu lng t bi, th d h hc cao v thng minh, ta cng khng thch nng
ta vo h. Hc gii khng , iu cn bn ca con ngi bit gip ch k khc chnh l lng t bi.
Mt con ngi c lng t bi hay c thin mun lm iu tt lnh cho ngi khc, th ta c th yn
tm tin vo h. c tnh quan trng nht ca Bt l lng t - l mun mang li lc ti cho mun loi.
V ngi pht trin c nhng tnh thin ni ngi, nn Bt c kh nng gii thch v s quan
trng ca nhng c tnh . V ngi thc chng c nn ta c th nng ta vo ngi.
Bt Thch Ca, v sng lp ra o Bt, l con ngi vng chi, ton thin, ta c th nng ta vo ngi
mt cch an ton. Nhng khng phi ch trng vo s ton thin ca ngi, ta cn phi thc tp theo
gng Bt. Ta phi bit cch b nhng con ng bt thin i vo no thin. D khng c hc
hi trc tip vi ngi, nhng nu chng ta hiu bit t nhiu v nhng gio php ny, th ta c th
i u vi nhng kh khn v kh ly mt cch tt p hn.
C tng tng c hai ngi cng gp mt vn . Ty theo h hiu o hay khng m h s c nhng
thi v phng cch khc nhau ng x. Thay v lm gim bt kh ly, ngi khng bit o li
lm cho tnh trng bt bt hn v gin hn, ghen t v.v... Con ngi c cht tnh thc v hiu bit, s
c tinh thn ng x ci m hn, thng thn hn. Vi cht t hiu bit v Pht php v kinh nghim
tu tp, d ta cha th chm dt mi kh au, ta cng c th i din vi chng mt cch d chu ri.
Nh vy, nh gio php m chng ta c li lc trong i sng hng ngy.
Cuc i v thng nh my ma thu. Sinh t ca mun loi c th coi nh nhng mn kch. Con
ngi sinh ra, cht i no khc nhng vai tr cc ngh s ng tung ra v trn sn khu. V s v
thng m chng ta khng th c an bnh. Ngy nay hy bit mnh may mn c lm ngi. So
snh vi sc vt v qu d trong a ngc, i sng con ngi tht ng qu. Nhng d n ng qu
ti u, chng ta ri cng s phi cht. Suy ngm v cuc i ngi ta t khi sanh ra ti lc cht i, ta
khng thy c hnh phc trng cu v cng khng c an ton.
Ngay s sanh cng km theo au kh. Sau l phi i din vi nhng vn nh bnh tt, gi
nua, gp cnh bt nh hay khi khng t c nhng g mnh a thch. Mt vi vn
ta phi i
http://vietnamyoga.org

din nh chin tranh th do chnh con ngi gy ra. Nhng tu chung, khi no cn sng trong ci lun
hi ny, khi no cn b nhng cm th phin no- mt th c dc - xm nhp tm tr, th chng ta
cn au kh, khng c hnh phc hay an bnh lu di.
Tt c cc phn t ca cy c dc - tri, hoa, r, l v cnh - tt c u b cht c ngm v. V
mi sinh hot ca chng ta u b nh hng bi nhng cm th xao ng ny, ta s sm mun gp vn
v kh au. V bnh v cht l tnh cch t nhin ca i sng, ta khng nn ngc nhin khi b au
m hay t vong. Nu khng thch bnh khng thch cht, vy th ta nn chm dt vng lun hi. Ta nn
chm dt khng sanh ra trong ci ny na. Khi no tham sn si cn trong ta th ta s gp cnh kh
hoi hoi. Khi tm tr b phin trc ta khng th c bnh an. Cu hi quan trng l: lm sao cho ta dt
c chng.
7.- BN CHT CA TM
Nhng cm xc phin trc khng phi l bn cht ca tm. V nu chng l tm th khi no tm c
mt chng cng c mt. Khng phi vy. Th d mt ngi c th rt nng tnh, nhng u phi ngi
ni nng sut ngy? Ngi kh thng i khi cng d chu ti ci. Vy nn, nhng cm xc
phin no trong ta d rt mnh m, chng khng phi l nhng th dnh cht vo tm ta. Chng khng
phi l tm. Phin no l do v minh. Ging nh kh nng tip xc c mt trn ton thn th ta. V
minh xm nhp tt c nhng cm xc tiu cc trong ta. Khng c phin no no m khng lin h vi
v minh.Vy th ta phi tm hiu v minh l g. chnh l tnh trng tiu cc ca tm gy ra tt c
nhng phin no cho ta. N chnh l ci nhn a ta vo vng lun hi. D v minh hay chp ng rt
mnh, nhng ch l mt tm thc sai lm. C nhng thnh t ca tm thin (gi l tm s thin), c
th chng li vi tm v minh. Nu ta da vo chng, ta s nh c gc v minh. Bn cht ca tm l
trong sng v tnh thc. Trong bn tm, khng c nhng phin no. ch l s che lp ci tm chn
tht. Vy nn tm chn tht c th nh bt gc r ca v minh. Mt ngy no , ta s gic ng: tm ta
trong sng tnh thc hon ton.
8.- NIT BN TRONG TM
Hin nay c th bn cha thc chng c lng tin tng vo nhng chn l ny. Nhng nu bn chu
hc hi v p dng lun l, phn tch hc, bn s dn dn tin vo kh nng dt b c nhng cn tr
ca tm. i cng, ta c th ni Nit bn chnh l d vng mt ca phin no, v ta c th t ti
Nit bn ngay trong tm ta. V ta khng mun b kh v ta c th t ti Nit bn, ta cn qun tng
v ci kh. Nu hiu c s lun hi v bn cht ca kh, ta s tu tp Gii, nh v Tu. Khi thy
vt g p ti u, ta hiu rng n c tnh cht gy kh au. c hng khi mun t ti cnh gii
Nit Bn, ta nn c mun t c mt cnh i tt p hn trong tng lai. Trc , ta phi bit
qu trng cuc i hin ti, nu khng bit cch sng sao cho pht trin c lng t bi, th c l ta
chng cn bn ti chuyn t ti i sng tt p hn sau ny. V ta c th thot vng sanh t, nn iu
cn bn l ta phi tu hc lm hin l Pht tnh. Mun nui dng hng ny, ta nn qun chiu v
s khao kht hnh phc v ght kh au ca mi loi cng nh mi ngi. Vy mi chng ta u nn
pht nguyn gip tt c chng sanh t ti qu v Pht. Mun t ti mc tiu , ta cn thc tp con
ng gii thot.
Kinh in ni ti quy y Bt, Php v Tng c gic ng. Ni chung chng ta c th nng ta vo
nhiu phng php. Khi b nng chy, ta nng vo bng mt ca cy. Khi i ta nh ti thc phm.
Tng t nh vy, khi mun c li lc nht thi, ta c th nng ta vo cc thn quyn a

phng. Trong cc tn gio khc nhau, chng ta thy nhiu gio php nng ta. Trong o Bt,
Nit bn tch tnh hay tnh trng thot kh tuyt i, chnh l ni ta nng ta.
Nit Bn hay trng thi an lc ha bnh l g? D chng ta khng thch au kh, ta vn c kh v tm ta
b nhng phin no chim ng. Do ci tm khng k lut ny m ta tch ly nhng cm th tiu cc.
Tm v k lut chnh l nguyn nhn ca phin no. Nu ta dt b c nguyn nhn ny,ta s t ti
trng thi dt kh, gi l gii thot hay Nit bn, l hnh phc trng cu. Do ta nng vo Pht
php.
c th tht s dt kh, ta phi i theo chnh o. Ta cn nui dng nhng tnh thin trong ta. Khi
u, ta ch nhn bit rng tm ta l i tng ca ngu si, thin kin v lm ln. Khi s hiu bit v bn
cht cc php ca ta tng tin, ta s nghi ng, tm hiu mi s vt c t tnh ring chng? Ta s dn d
hiu rng nhng i tng trc y ta thy hon ton tt p m ta m thch, thc s chng c bn
cht ring trong t thn chng hay chng?
Tng t nh vy, nhng g lm ta gin d c t tnh c lp khng? Cng quen thuc vi nhng suy
ngm ny, ta cng tin su vo s hiu bit v thc chng. Kt qu l ta s c kh nng pht trin tr
tu v thc chng v t tnh Khng ca mi s vt. Chuyn ny y nh thp ln mt ngn n sng ti
ni ti tm. Nhng khng c ngha l chng ta c th gic ng c ngay, vt thot v minh tc th
nh khi ta bt ngn n in. Pht huy nhng tnh thin trong tm phi c thi gian, t t mi lm
c.
Nhng tn gio khc c nhiu phng php pht trin tnh thng v lng bc i, nhng khng c
truyn thng tm linh no gii thch rng mi s vt trng rng, rng vn php u nng vo nhau
(tng tc, tng nhp). Ch c o Bt cho rng ta s c gii thot khi hiu c tnh Khng, bn
cht tht s ca vn vt. Vy nn ch c Bt, Php, Tng l tam bo xng ng cho nhng ai mong
c gii thot nn nng ta vo. c Bn S Thch Ca Mu Ni dy chng ta nh vy.
Ta quy y nng vo Pht, Php, Tng ging nh ta khng cn li no khc i. C nhiu loi tn
ngng. Trong nim tin tng sng lng, trong lnh ta qu trng tnh thin ca Bt, Php, Tng. Ri
ti lng tin v tn nhim v tn tm khao kht mun c gng t ti nhng qu v ging nh tam bo.
Nu ta c gng nh vy, chc chn kip sau ta s kh hn. Khi ta tu tp hng ngy, lc cht ta s khng
nui tic chi na. iu quan trng lc lm chung lm sao ta gi c thin tm v nhng hng
thin, trong lnh. Bn c th thc hin c iu y v bn tu tp trong i sng hng ngy. Nu ta
tnh thc c khi sp la i v hng tm ta v ng thin, chc chn khi ti sanh, bn s ti c
ch tt p hn.
9.- CUC I QU GI
Hc hi v cc trnh gic ng v cc gio php a ti tnh trng hng thin l iu rt li ch
cho tm ta. Khi hc, ta s c gng lm theo nhng bi ging v chc chn s tin b v tinh thn, c th
i ti gic ng. ng ngh rng mnh khng c thng minh hc hnh nh vy. Ch b qua nhng
c hi c hc hi gio php ko l mt dp may. Mi loi chng sanh, k c loi su b, cng c
cho l c Pht tnh. Loi ngi chng ta may mn c kh nng hiu c Pht php.
Khi nghe hay c v gio php, rn p dng hiu c nhng tnh bt thin v lm hin l c
trong tm nhng tnh thin. Nu ta khng nhn thy c nhng khuyt im ca mnh, ta khng th tin
b c. Ngi ta thng nh vy, khi khng ch c bit, ta khng th nhn ra c nhng li lm
ca chnh mnh. Ta thng hay ku ca rng ta khng lm g sai quy ht. T xt mnh l chuyn ti
quan trng. Ta c thi quen sng m khng hay bit mnh lm nhng g. Ta phi lm sao lm tn
v p ca tm ln. Ti khng c nhiu kinh nghim lm, ch bit cht t thi, nhnghttp://vietnamyoga.org
ti bo m vi

bn rng chng ta c th lm c nh vy.


Chng ta thy cuc i qu gia v cng v ta c t do v nhiu may mn. Nhng chuyn ny khng ko
di mi mi. Sm mun g ta s phi i din vi ci cht. Nu b a vo kip t hn, ta kh c c
hi gp Pht php. Ta s b au kh trin min. Chng ta rt cn tu tp ngay c th bo tn c
nhng tnh thin, loi tr tnh c, trong hin ti v tng lai. Nh vy chng ta s thc chng c t
nhiu con ng thot kh. Hiu r iu ny, ta s bit n Bt, ngi thy c gi tr v ng tin bit
bao. Ta cng s hiu thm c gio php ca ngi.
c sinh ra trong hon cnh tt hn, lm ngi hay lm thn cng cha . Khi no ta cha dt b
c phin no trong tm, ta vn cha thc chng c an lc v hnh phc vnh cu. Khi hiu
cht nh v chnh o v con ng thot kh, ta s bit c cc i lc ca phin no mnh ra sao
v s gii thot l c tht. T , ta s nui dng hng mun t ti Nit bn, thot c mi ni
kh. Nhng nh th cng cha , ta phi i xa hn, nui lng mong c gip cho tt c chng sanh
u thot kh.
Ti ging v nhng kinh nghim ca ring ti, ngh rng nh vy c li ch cho cc bn nht. Chng
ta tu hc th nn nhn xa. Ta khi u vi mt cn bn vng vng, xy dng mt ci g c gi tr tm
linh. D nhin ta cn thi gian, nhng khi bt u bit nhn xa v c gng lin tc, ta s t t t c
vi kt qu. D qu v Pht l chuyn xa vi, nhng khi thc tp hng ny, ta nn bt u trn cn bn
. Cui cng ta cng c th t ti gic ng. c th thc tp, ta phi bit lm g v lm cch no,
nn ta cn nghe hay c nhng bi ging nh vy.

SNG THIN
Vnh Ho
Thin hc khng cn l iu mi l i vi th gii Ty phng. Lung sinh kh Thin c cc
Thin s chu thi vo Ty phng t my th k trc. n nay, n i vo hc ng, i vo
cc sinh hot cng ng v thm ch, cn l thi trang vn v cho mt s ngi tr thc na.
l iu ng phn khi, ng khch l, nhng mt khc, cng l iu ng phi e d vy. S b
truyn khi c ph truyn th c xem nh mt thnh cng trn mt s lng nhng l mt tht bi
trn mt phm lng. B truyn y khng c ngha Thin ch c truyn dy trong vng b mt nh
kiu ngi ta dy ba ch hay mt mn thuc gia truyn, cng khng phi Thin l ci g b nhim,
mang tnh thn quyn. Nhng bi Thin vn l mt phng php tu tp cao siu i hi hnh gi phi
lc v tr lc eo ui, ch khng phi l mt bi ton hc, mt cng thc hay lut tc c
th trao truyn v n nhn mt cch d dng qua s rao ging gia cng chng. Thin l l sng v l
sng ch c gi tr vi k no nm c n, tc l sng trong n, th nghim n.
c ngi ph phn rng Pht gio c ph cp v i chng ha nh vo Mt tng v Tnh
tng, nhng s i chng ha ny li cng l bc i sa a (xung dc) ca tinh thn Pht gio.
Ngy nay, c l Thin tng cng rp rnh i theo bc chn . Sa a y khng c ngha l mt
tht bi ti li, m l mt sai lm bt c d trong s c gng phi by mt cch rng ri nhng g
khng th ni c nhng v lng t bi, phi ni cho qun chng c hiu v i theo. T sai lm ny
ko theo sai lm kia. Nht l v pha nhng thin sinh vi nhn s vt tng kh nhanhnhng thin
sinh ca i chng m li i ca h d khoc mc dng v thng lu kiu k no vn khng thot
khi tm l sng thng, m tn ca thi k t-tem, bi vt. Ngi ta s yu cu v thin s ging gii,
phn tch chi li v thin sao cho d hiu hn; ngi ta s i hi mt phng php thc tp thin nh
sao cho mau c kt qu v thun li hn; v ngi ta s ph phn, ch bai, cng kch cc phng
php tu tp (php mn) khc l i sai truyn thng (thm ch l m tn, t o); ngi ta bm cht vo
ri tn th nh vt t nhng g v thin s ni ra (d l mt cu ta thn v s m mui c chp ca
tm l chng sanh), khng thch ai ni ngc li vi nhng g mnh tn th. Ngi ta tn knh v thin
s thay v c Pht; tn knh ch Thin thay v Php; t tn knh mnh thay v Tng. V sai lm tai hi
nht l ngi ta tng rng mnh c th nm bt c thc ti tuyt i (bn th ca thin) qua
nhng li truyn ging ca v thin s hay qua s thng minh l lun ca chnh mnh trong dm ba cun
sch thin c c. l nhng hin tng v l t trng c tht tng xy ra trong gii hc v tu
thin. Ch bai, khinh thng nhng ngi tu theo php mn khc; t ho mnh l k i ng ng, k
khc lc ng; vnh vo cho rng mnh, nhng ngi c s ti gia, c th sng mt vt tri hn cc
tng s trong chn thin mn; ng mn em gio l thin ging gii cho tng s v thy nhng v ny
cha h h mi ni g v Thin; khuyn khch tng s tu thin v thy cc tng s ny khng ngi thin
a im v thi gian m ngi khc c th thy bit c; lp d ngi thin lim dim ni cng cng
v.v... Nhng hin tng trn c lu lu li xy ra nh mt phong tro khi c mt v thin s chn chnh
xut hin. (M cn xy ra nhiu hn khi c mt Th Tn hay Pht sng gi hiu ra i!) Hin tng,
phong tro, thng cun tri bao ngi nh d, yu lng v nht l nhng ngi nng cn t tr tu n
ch. Cho nn, Thin hin nay, nh ni, tr thnh mt mn hc ph thng (ging nh phng php
n go lc hay ung nc lnh cha bnh) m trnh cn ct no cng c th hiu, ni v lm
c. iu ny khin ngay c v thin s chn chnh nht cng phi d dt trong s gii
thch v ging
http://vietnamyoga.org

dy Thin cho mn ca mnhbi v ng ta khng bao gi mun nh ngha Thin, nhng mn


ca ng th lc no cng mun c cu nh ngha phn bit, tng thm kin thc, tng thm vn
ling thin ng m i rao truyn cho khp nhn gian.
THIN L G?
C ngi n hi v thin s: Thin l g? V thin s khng p thng, ch rt tr mi khch: Ung
tr i.
Thin l dng sng lng l ca t tm v thin s l k nm chc c dng sng ythc ra, ngay c
nhng li va ni, chng c li l dng di hay n gin no, c th ni ln c ngha ca thin
nu khng nm c dng sng .
Thc ti vt ln trn mi l lun. Ngi ta khng th din t n bng ngn ng v ngn ng ch l
sn phm ca t tng, m t tng ch l con ca nim nh nguyn i i. nim lun lun to
ra th ly cch gia ch th (nng) v i tng (s). Ti tu thin hm ngha rng c ci ti
ngoi thin v c thin ngoi ci ti. Ti v Thin tr thnh hai thc th i lp, phn ly. Th
ca ca thin th tuyt i, bt nh (khng c hai m l mt th ng nht); cn nim th tng i,
nh nguyn. Khng lm sao c th nh ngha hay din t ci tuyt i bng ngn ng gii hn ca th
gii tng i. Nhng, v phng tin, v dn o, v thin s buc lng phi dng ngn ng ni
vi mn ca mnh. Tuy nhin, ngn ng , d c bung ra trong min cng, vn l mt c
gng nhm thng vo tm, gt b mi l lun (trc ch nhn tm). V nh vy, n khng phi l ci
c th lp li ln th hai cho mt ngi khc. Ph cp ha thin o l v tnh giam bn th v tn
(chn ) vo th gii hu hn (tc ). Bm cht vo mt li dy hay mt phng thc i tr
c ph cp l ang ui theo ci bng m ca Thin. Ging gii, phn tch, m x thin o l bt
thc ti ng dng mt ch nh mt xc kh. Ci g lng ng, kh cht v c th din t c bng
ngn ng th khng phi l thc ti tuyt i (o kh o phi thng o, danh kh danh phi thng
danhLo t o c kinh).
PHNG TIN PHP MN
Thc ti tuyt i ch c th cm nhn, trc nhn hay th nhp ch khng th t n bng suy t v l
lun quanh co. N khng phi l tiu ch hng v bng nhng con ng, nhng php mn. C
chng ch l tm truyn tm m thi (d tm truyn tm).
Php mn vn ti thc ti tuyt inu c th min cng m ni nh vykhng th l php
mn chung cho mi cn c, cho mi trnh . N ch xy ra mt ln duy nht v hu hiu cho mt mn
no v trong trng hp no m thi. Nh th, khng th ni c php mn ny cao hn php
mn kia, c php mn kia chn chnh hn php mn ny. Kinh Pht ni c tm mi bn ngn php
mn v l . Ngi ta c th ni php mn l nhng phng tin, nhng cnh ca th nhp vo
chn tm, vo thc ti tuyt i. Nhng k thc, nm trong lng thc ti th ch c php-mn-khngphp-mn (v mn quancnh ca khng ca) mi a vo c m thi. Php mn khng c cao
thp m ch cng hiu hay khng cng hiu. Vin thuc cm s c hiu qu cho mt ngi b cm
nhng khng c gi tr cho ngi b au bng. Ngi b cm khng th ch trch ngi au bng sao
khng chu ung vin thuc nh mnh; cn ngi au bng khng chu ung thuc cm th thi, cng
khng th ni vin thuc cm l v gi tr, bi v n khng cng hiu i vi bnh ca mnh nhng s
cng hiu i vi bnh ca k khc. Nh th, ngay c php mn m ngi ta gi l Thin, cng ch l
phng tin php mn nh bao nhiu phng tin khc. Tiu ch cha t c th da vo u

c th cho rng php mn ca mnh l ng, php mn ca k khc l sai? V lm sao c th khng
nh c rng mt phng php no khng mang tn l Thin th khng phi l Thin?
THIN TRONG CA THIN
Ngy nay, trong nhng ngi c s ti gia theo hc thin, c ngi n hi mt tu s cha rng:
Thy c tu thin khng? Theo ti, thin l php mn cao nht v chn chnh nht ca Pht gio. Sao
thy khng hnh thin v hng dn Pht t tu thin m c tng kinh nim Pht mi vy?
l cu hi l bch, u tr, y nh ngi ta hi v bc s rng: Ny ng bc s, ng c cha bnh cho
bnh nhn khng? ng c lm cng vic cha bnh khng? Bc s c cng vic ca bc s, tng s c
cng vic ca tng s. Cng vic hng ngy ca tng s l tu tp (tc l hnh thin) vi mc ch gii
thot gic ng nh Pht, theo phng php m kinh in ca ngi vi s truyn tha ca cc v t s
li, cng nh qua s hng dn trc tip ca mt hay nhiu v minh s. V c bit nht l qua s
n lc chn chnh (chnh tinh tn) ca chnh mnh.
Ti Nht Bn v Trung Hoa, Thin tng l mt trong mi tng phi ln ca Pht gio (Lut tng,
Thin tng, Mt tng, Tnh tng, Cu X tng, Php Tng tng, Hoa Nghim tng, Tam Lun tng,
Thnh Tht tng v Thin Thai tngNht Bn c thm hai tng phi khc na l Nht Lin tng hay
Php Hoa tng v Chn tng hay Tnh Chn tng). Nhng nc ta, vi dung ha tnh ca dn tc
Vit Nam, Pht gio khng c s phn chia tng phi r nt. Cc t vin v cha chin Vit Nam
u c gi chung l Thin mn (ca thin). ng nh nhn xt ca mt vi bc thc gi trc y
v c tnh sinh hot ca Pht gio Vit Nam: sinh hot trong cc cha Vit Nam dung hp cc php
mn tu tp ca cc tng phi ln m nc khc ngi ta phn chia r rt. Mt tu s hay c s ti gia
Vit Nam c th chuyn tng c v tm hiu kinh Php Hoa (Php Hoa tng), nim danh hiu Pht A
Di (Tnh tng), c thn ch (Mt tng) v ta thin (Thin tng) m khng thy tr ngi g.
Trong mt kha l ti cc cha Vit Nam, ngi ta thy s tng hp ca cc thin ng, cc cu thn
ch v danh hiu Pht. S phn chia tng phi pht trin l nt c th ca Pht gio Nht Bn v
Trung Hoa, nhng s dung hp cc tng phi cng chnh l ch c sng ca Pht gio Vit Nam vy.
Do , cc v tu s Vit Nam c hun luyn t nh trong cha s khng bao gi thc mc hay t
vn l mnh tu Thin hay tu Tnh . Mc ch chnh ca vic tu tp l t n gii thot, cn
php mn, tng phi, ch l ph thuc.
c nhiu cun sch ni v Thin hc Vit Nam tuy khng phi l y nhng tng cng rt r
nt. Qua ngi ta thy ngay c mt ch tiu cha Vit Nam thng c gio dc trc tip t
cuc sng thng nht ca v thy (thn gio). Mi c ch, li ni, hnh ng ca ch u c thy
quan st v im ha khin cho i sng ca ch tng gi tng pht khng lc no l khng ph hp
v ha nhp vi l o. Vi ba ngn cung cch v tm vn c hnh chi tit (tam thin oai nghi, bt
vn t hnh) c v thy thn cn nhc nh, ch gio, tc phong ca ch t giai on n lc tp trung
bc sang thnh qu thun thc thanh thot lc no chnh ch cng khng hay bit. Khi ch t tch
nc ln bn hi nng tay, v thy c th im lng khng qu trch g m ch cn t li tch nc trn
bn mt cch cn trng, nh nhng, khng gy ting ng. T tc phong i, ng, nm, ngi, cho n
qut nh, ti rau, nht nht mi vic ch u c th hc c t ni v thy. Ch khng bit l ch
ang hc v thc hnh thin o. V thy cng khng bao gi ni l ng v ang dy thin cho ch.
Nhng, mi ng tc ca v thy, khng ng tc no m khng ni ln s tch lng ca bn th. C
thy ln tr c th sut i sng trong thin m khng cn phi bn tn, lun gii g v thin c.
Tri qua trn hai mi nm hoc trn na, sng trong khng kh tch lng gii thot ca thin mn, ch
tiu tr thnh mt v thy, sm chiu kinh k cng phu; ngy th v lng t bi
phi sng vi
http://vietnamyoga.org

ngi, tip xc, an i v v, hng dn bao k au kh, c khi phi tng m ma cho ngi cht mt
lun c ngy; m th mt mnh ta thin, nim Pht trong phng ring, trn ging nm, cha mt ngy
xao lng. T sng n ti, cc sinh hot ca v thy y khng c vic lm no m khng nm trong oai
nghi t hnh, khng c vic lm no nm ngoi tinh thn v sinh hot truyn thng ca thin mn. Lc
, chng ta c cn phi t vn vi v thy y l nn tu Thin hay tu Tnh chng? Cu hi s
lm cho v thy ngc nhin v mm ci. Ngc nhin l c th c mt i sng trong ca thin m
khng c thin hay sao? V mm ci tr li rng thc ra khng cn phi bn ci si ni v ci g
t nhin nh khng kh m ta ang ht th. Thin i vi mt tu s trong ca cha chng khc g khng
kh i vi con ngi. Cn g phi hi li thi, tha thi, v ch!
KHNG C G CHNG C (V C, V S C)
Trc cuc sng y dy bt an, nhiu ngi tm hc thin v cm thy c an n nh c ngi
ngh sau nhng gi mt nhc. H bng lng vi trng thi ngi ngh v cho rng t c Thin.
Vi h, gi cho tm ng giao ng lng xng l chng nghim c thc ti ri. H s kt lun
rng thin l mt ci g n gin thi: lng lng vo tng pht giy sinh hot thng nht vi mt tm
t thanh thn, nh nhng ri s an lc s n hoa ngay lc . Trong khi k khc bn rn, lo u, s hi
vi nhng quy nhiu thng xuyn ca ni tm v ngoi gii, th h, nhng ngi hc thin thi i,
tm c s an lc v hnh phc bng ci tm lng ng v bung x. H cho s an lc v hnh phc
l tiu ch ti hu m h t n bng mt phng php chng my kh khn. Thc ra, h qun
rng v thin s ca h khng phi t o v tm thy s an lc ch bng nhng phng php cn bn
. H qun rng v thin s ca h tri qua thi gian tu tp kh lu vi mt hon cnh thun li
trong ca thin. H qun rng tm t ca v thin s ca h t my chc nm v trc cho n gi
pht ny u hng v tiu ch gii thot gic ng ch khng phi ch hc v hnh thin lm lng
du nhng bung xung tm l nh h. H qun rng khi v thin s gic ng bung li ra, li no cng
kh hp vi thin o, nhng khng phi v vy m nhng li y tr thnh thin ng khi c lp li
bi mt k phm phu tc t cha sng ni mt ngy trn vn trong ca thin. H qun rng v thin s
gic ng nhn thy s mu nhim ca vn hu l v ng ang ng trong lng thc ti v nhn bng con
mt tr tu siu vit, ch khng phi ch nhn bng con mt tht ri m phng, nhi li v cui cng s
tng tng ra s mu nhim ca mun loi. ng ra, nhng tm l khinh an, hnh phc m h (nhng
thin sinh hi ht) c c cng l mt thnh cng nn khch l, nhng khng phi l mc ch ti
hu ca Thin. Thin qu l iu rt n gin nh mt v thin s ni Bnh thng tm th o
(gi tm bnh thng tc l o vy). Nhng n khng qu n gin n ch trong cu ni bnh
thng y. V thin s c o khng cn phi sp t hay un li trc khi ni vy m ni iu g
ra cng kh hp vi s tch tnh ca bn th. Nhng k bnh phm ch mi tp tnh chuyn ht th trong
vi thng hay i ba nm, hay mi nm, hai chc nm, th d c lp i lp li cu ni ca thin s
n triu ln cng khng dnh nhp g n thin c; v khng phi nhng hnh phc n gin kiu c
Pht sng r u m c, hay nhm mt tng tng m c, l hnh phc vnh cu ca k thc chng
thin o. Bi v, thin khng phi l ngh mt. Thin khng phi l ph thc nim tin v ch ca
mnh cho bt k o s no khc (ngay c bc v thng s duy nht l c Pht). Thin khng phi l
thuc an thn. Thin khng ru ng ngi ta bng nhng o gic hnh phc gt hi t n lc trn an
phin no vi mt tm tr trng rng. Gi cho tm c yn ngh gii ta nhng cng thng ca tm
l l iu m cc bc s tm thn Ty phng tng hng dn, cha tr cho bnh nhn ca h. Khi
v thin s dy d mn ca mnh phng php trn an phin no ni trn, ng bit ch l phng
tin tm thi i tr cho cn bnh ca nhng k s c m tm l ang cn qu vng ng (cha bt

kp giai on ng cn lm ch tiu cha), v ng ang tm thi ng vai mt bc s tm thn.


Phng php khng phi ch c th v mc tiu khng phi ch c th. S chng nhp thc ti tuyt i
khin ng eo ui s tm ti mt phng php hu hiu dn o mn ca mnh t ra cng phi
c c mt k (cha dm ngh ti con s hai) chng nhp thc ti y nh mnh ch khng phi ch
tm vui v bng lng vi ci hnh phc tm thi nh nhoi trong mt vi gi thc tp.
Thc ra, thc ti tuyt i ch c th t c bng tr tu khng phn bit (v phn bit tr). Trong
, khng c nhng rng buc hay bin ng cn vt qua, khng c ci tm c km ch v yn
ngh, khng c phin no gii tr, khng c thc ti nhim mu no t n, khng c tr tu
chng ng. Ta v th gii l mt thc th bt phn v tt c u cng trong mt th vng lng nh
nhin, khng bin gii, khng ly cch. Ch c tr tu siu vit y mi a n gii thot v ch c tr
tu y mi l s nghip duy nht ca k hc thin (duy tu th nghip). Khng phi ch gi tm an nhin
nh nhng ri tr tu siu vit v gii thot ti hu cng pht sinh. Kinh in ni c Pht phi tu ba atng-k kip mi chng ng gii thot c. T B t Ma ni ba a-tng-k kip chnh l tham,
sn, si ch chng chi khc. n gin qu. Vy ch cn dit tham, sn, si l thnh Pht tc khc. Nhng
li T d ni li cho thnh n gin cng chng khc chi li Pht c, bi v k bnh phm y m chp
mun dp cho tiu sch tham, sn, si th qu l cn ba a-tng-k kip vy. ang theo hc thin, cc v
tn thin sinh thi i vt qua c mt a-tng-k kip no cha m c gii thot an lc v gic
ng sm qu vy? Phi chng s gic ng v an lc nht thi, nh nhoi m ta c c nh nghe ging
hoc thc tp trong vi ngy l tiu ch m c Pht v cc v t s, thin s mun trao n cc th
h sau? Kinh in dy ta ng vi vui mng m cht cc thnh tu nh nhoi . Nhn xt li chnh
mnh, nu thy cn mt t tham, sn, si vng li l bit ta cha tin c n u. Vy cng cn vi
a-tng-k kip tu thm ri.
Cha c tr tu siu vit (Bt Nh tr) th cha c gii thot thc s. M nhng k chng ng, gii
thot thc s ri cng s thy rng, tht ra khng c g cn phi thot ra (bn lai v nht vt, h x nh
trn ai?Lc T Hu Nng) v cng khng c tr tu no chng c (v tr dic v c, d v s
c cBt Nh Tm Kinh). C gii thot t c th khng phi l gii thot ti hu; c tr
tu thm nhp th khng phi l tr tu v bin. Vy th tht ng ng ci hnh phc v tr tu m
hng trm, hng ngn ngi ch nh nhi li li v thin s ni l t c! Nhng ci v bin v
tn y tt c chng ta u c nhng khng phi mi ngi u nm c hay xi c qua ngn ng
vn t hay ch qua mt gi ng h gi cho thn tm c ngh ngi.
Con ngi thng c khuynh hng vn ti ci g siu tuyt cho nn d b li cun v bm vu vo
nhng phng php, nhng l l cao siu mu nhim. Cho rng l tnh tuyt i khng th t n
cng sai; cho rng qu d t n cng sai; m ni nng lun bn cng sai (ng ng tc quaibung
li ra l sai lm ri). V vy, y ch nhc nh nhau, chia x vi nhau iu m chng ta cng
hng ti. Tt nhin l phi bc ti, nhanh hay chm, bng cch no, ty theo cn c, trnh v
hon cnh mi ngi. Nhng bm vu vo li i ring ca mnh cng kch, ch bai k khc l iu
bun ci, nng cn ca nhng k cha thm c mt git gii thot no ca i dng t tng nh
Pht. Bng con mt gic ng, v thin s c th nhn thy khuyt im ca nhng phm tng, nhng
nhng k hc thin chng ta th khng nn da vo m cng kch, khinh th ri vng nghip d,
chng ngi cho ng hc o.
Xin chp tng bn li c Pht trong kinh T Thp Nh Chng kt thc bi vit ny vy:
Ta xem s thin nh nh l mt ct tr trn ni cao v nit-bn l cn mng du gia ban ngy. Ta
xem nhng li phn quyt v ng v sai nh l s un mnh nhy ma ca mt con rng v s ln
xung ca c tin l du vt ca bn ma li.
http://vietnamyoga.org

Virginia 1990

y chn chinh
S mu nhim cua Vi Th

Thnh thong c nghe ngi ta noi: H khi nao tr u, l lun lun thy c . Ta i sao v y?
Trn thc t, Thy khng bao gi lam vic gi ca. V nu khng chun bi y , th s khng co
chuyn gi xay ra cho ta. S ci m va tip nh n cua ta khng cn thit cho mt ng thy lam
mt
vic gi. Hay s ci m va tip nh n cua ta cn phi c s hin din cua thy c th lm kch
thch mt cai gi cho phi xy ra. y la hai s ki n khac nhau.
Lm mt vic g l mt c gng tht tch cc v c gng tch cc li mang theo "nghip (karma/
kamma). Nu Thy lm mt ci g cho hc tr, thy cng phi b lin h v vng mc vo vi ci
nghip ca ngi hc tr . V vy, mt ng Thy chn chinh hay nhng ngi Giac Ng it khi
dnh dp ti nghi p cua con ngi tr phi c mt sc ma nh ln lao hn t nng lc cua vu tru
thc y cho ho t nhin hnh ng. Nu khng nh vy th nghip mi s c cu to, hoc c th
nhng nng lc cua nghip o s chuyn ngc li cho ng thy. Chng ta ang sng trong mt th gii
y ry nhng t hp cua Nghip, v cc nng lc ca nghip th tht qu phc tp v nm ngoi tm
hiu bit cua tm suy lu n nay .
Ngi Thy chn chinh khng lm bt c mt c gng tich cc no, nhng c gng hay n lc la ca
bn ngi t. Vi th khi c ai ni ci lin h thy-tro thc s l trch nhim cua c hai bn, trong
o ngi hoc tro cn phai ap ng mt cach ci m vi thy cho thy co th hon tt cng vi c dy
d... la mt quan nim sai lm. Ngc la i, lin h thy-tr o chi la con ng mt chiu, ch khng
phi la con ng hai chiu hay nhng vi c lm song phng.
S hin din ca ng Thy lc no cng c o, ging nh mt tia sang, vic m ngi hc tr cn
lam ch l m mt ra nhn ci tia sang va rt nhiu vt khc co th thy c di ci tia sang do. ng
thy a khng bt buc anh sang chiu vao mt ta; va ta cung co th nhm mt mi mi. Chc chn la
tia sang s khng n go vao mi mt ta va ni: Lam
n...lam
n m mt ra, ti mun vao . Ta co th
c nhm mt; nhng tia sang rt l dn chu, n se b mc ta. Nhng nu m mt ra, ta se thy anh sang
va cung vi nhiu th khac na.
Con na, ta khng th noi la anh sang a c lam
vic gi o cho ta. Chuyn gi o a xay n cho ta.
Chuyn o se khng xy ra nu khng c anh sang, cho nn s hi n di n cua anh sang chc chn la
cn thit...Nhng chi co s hin din, ch khng phi ci hanh ng, ca nh sng l cn thit. Ngi
hoc tro phai lam
tt ca moi vi c, va y chnh la ci e p cua lu t thin nhin.
Nu khng, ta se tr thnh mt con bu nhin trong tay cua thy. Khi ng thy se lam
nhng gi ma thy
mun lam. Khi o thy se lam cho ta thnh nh mt khun mu ly tng. V Thy se hy hoi cai ca
tinh c ao cua ta; tiu dit s t do cua ta. Khng mt ng thy co ting tm nao co th lam
nh vy
c .
ng Thy co th thay i ta, nhng s thay i o rt t gi. Thy co th lam nhiu vic, nhng ch
cang lc cng lm cho ta tr thanh mt n l. Ta a tm n vi thy c giai phng, va con
ng ta ang i ny hin h nh sai li.
ng thy chn chnh se t lam cho mnh sn sng bng nhiu cach. ng dy cho ta lam th no c
mt v sn sang, lm th no c ci m, c tip nh n... nhng nhng vic tuy thuc rt
nhiu vao ta. Vi s hi n di n cua mt ng Thy chn chinh, ha t ging Ph t tinh trong ta co th c
ny mm, va co trin vong tng trng. Ht ging se phat trin theo nhng phm nng c hu cua
ring no. Khng co nh hng ap t no t bn ngoai vo.
Khi ng Thy chn chnh c mt, tin h thng yu ca Thy cng co mt ti o. Khi no Thy ri i,
ngi se mang theo i bng dng yu thng ny y nh mt bng hoa mang theo hng
thm t nhin.
http://vietnamyoga.org

Di bong mt ca ho quang yu thng ny ca thy , ht ging Ph t tnh trong ta bt u ny n.


Nhng, Thy s khng cha m ti ta, thy s yn cho ta tr than h bt c ci gi m ta co th tr thnh.
Thy ch l mt s tr gip thm lng, khng lin h v vng vu vi nghip cua ta. Tt nhin, thy
cung khng to ra bt c mt nghip mi no, Thy chuyn hoa ta m khng cn chm ti ta.
y l s mu nhim ca Vi Thy chn chinh.
Achema Malaysia 2009

S Phong Ph T Nhin
Frances Moore Lapp
Th Gii dch

S tm hay tm ban u l ci tm thun pht cha b ng khung vi nhng nh kin hay s tri.
Trong qu trnh xy dng bn ng, chng ta to ra nhng ci khung tm thc v nht chng ta
vo, nh con tm lm kn t nht mnh. Chng ta nh mt ci tm ban u, nhn, thy v xy
dng th gii qua nhng ci khung tm thc c to ra . Cuc khng hong hin nay ku
gi chng ta thay i cch nhn v th gii c th thay i c cu x hi ca chng ta, cu
chng ta ra khi s lo u trin min v sng hnh phc hn. Theo Frances Moore Lapp, s tm s
gip chng ta nhn r nhng vn ca chng ta vt qua ni lo u hin ti lm cho chng
ta xy dng x hi trn qu a cu theo hng tn hi thin nhin v lm cho chng ta mt i
hnh phc. Sau y l kinh nghim ca b v s tm trong qu trnh tm hiu ni lo s v thiu ht
trong nn vn ha Ty phng.
Th Gii.

Ln u tin ti n vi Pht Gio l cun Zen in English Litterature and Oriental Classics ca R.H.
Blyth xut bn nm 1942. l vo nm 1968, v ti l mt ph n y nhit huyt Berkerly va
mi t b chng trnh cao hc i hc California , d dm i tm hng i cho tng lai. Ti c rt
nhiu thi gian c, khng nh hng v y lo lng khi ngi nhn ra trn Vnh San Francisco. C
l chng ti, Marc Lapp, mt nh o c khoa hc, ngh rng cun sch ca Blyth s gip c ti
v lm qu tng ti.
Lc ti khng c tng g v s nh hnh cho cuc sng ca ti t ngun minh trit Pht Gio.
http://vietnamyoga.org

Tt c iu ti bit l cho n lc , ti khng thy mt cp no n nhng nguyn nhn pht sanh


kh t cng ng m ti sng. T ti lp mt nguyn, v nguyn a ti dng thn vo
mt cuc hnh trnh sut i. Ti t ha s khng lm iu g khc trong vic cu vn th gii cho
n khi ti c th gii thch c nhng nguyn nhn su kn v s ngho i ca th gii. V khi ti
bt u t cu hi ti sao s ngho nn v au kh hin hu, trc gic non tr ca ti lp tc hng
n ngh: thc phm. Ch c vy. Ti ngh, nu ti hiu thu c l do v sao loi ngi b thiu
n, ti c th m ra nhng b mt dng nh khng th d ca trt t kinh t v chnh tr. T ti s
bit iu g ti cn lm. V ti bt u tra cu, hc hi.
Trong nhng thi gian di th vin nng nghip Berkerly, ti c sch, bo v nhng tng trnh
cnh bo v tnh trng thiu thc phm ca th gii. Cun Population Bomb ca Paul Ehrlich lm
chn ng thi , v tip sau , Garrett Hardin cho chng ta bit l con thuyn a cu ca chng ta
khng th nui sng tt c mi ngi, mt s c th s b dm cht. Nhng vi s khim tn, ti khm
ph ra mt iu rt khc: rng a cu c d thc phm nui mp tt c mi ngi. V iu ny vn
l s thc cho n ngy nay. Loi ngi chng ta khng th trch c thin nhin v nn i lan trn.
Gio l Pht gio nhn mnh vo gi tr ca s tm, v ti ch dn dn nhn ra iu ny trong thc
tin cuc sng. Ban u ti khng hiu n l g. Tt c nhng s liu m ti thu thp v phn tch nm
sn trong cc th vin v nng nghip, ch ch c ngi tng hp. V ti t hi ti sao chng khng
c tng hp? Ti m ra nghi ng v chnh mnh. Lm sao ti, mt ngi tr hai mi su tui,
khng tt nghip cao hc, c th ng, trong khi tt c cc tin s v pht trin ton cu th sai? Ti sao
h khng nhn ra iu ti nhn ra? Vo nm 1971, nhng suy ngh v tnh ton ca ti c xut bn
di tc phm c tn Diet for a Small Planet, v mi nghi ng ca ti bt u gim dn. Ti t t nhn
ra rng ti khng sai lm mt im quan trng no. iu ti khm ph ra l ng: con ngi
to ra mt h thng kinh t lm suy gim kh nng nui dng ca qu a cu.
Theo s tnh ton ca ti, chng ta Hoa k s dng mi su pound thc v u nnh trong vic chn
nui sn xut ra mt pound tht b. Thm vo , v s khng cht m, ngi Hoa k n s
lng gp i s lung c th c th s dng, v nh vy, mt na lng thc phm tr thnh lng
ph.
S vic bt u h m: Chnh loi ngi to ra s thiu thn a n lo s.
S d ti thy ra iu ny m cc v tin s khng nhn thy c th v s rn luyn theo mt h thng k
lut dy ngi sinh vin nhy vt qua nhng vn cn bn. Ngi sinh vin khi n trng c gi
nh l nm vng nhng vn cn bn bc vo nhng kin thc cao cp v tin su trong lnh
vc la chn. H thng k lut tr thnh ci khung ngi sinh vin nhn v thy qua hoc tht
bi trong vic nhn thy. iu ny nhc ti nh li li ca Jane Goodall. C ni rng s d c c
nh kho c Louis Leakey chn lm ngi quan st nhng con vn v c khng c hun luyn
trong lnh vc ny. Trc gic ca Leaky thy rng Goodall c th nhn thy c iu m nhng nh
kho c chuyn mn c th khng nhn thy. T khi vit cun Diet for a Small Planet, ti bt u lu
n s tm.. Ti ngh v n nh l mt ci tm c rn luyn c c kinh nghim thun ty,
khng gn lc. V tui hai mi su, tm ti cha c rn luyn g c. Ti ch t m. Tht s ch
l t m.. G vy? ti ngh. Chng ta, loi c nhiu l tr nht, khng ngh ra lm th no bo
m cho tt c chng ta c nhu cu cn bn v cn yu nht l nui sng chng ta v con chu chng
ta, qu l iu l lng!
Hiu k, ti hc hi v hc hi, v c gng gi tm hn m rng. Tri qua nhiu thp nin, s t m
y ti theo ui vic khm ph nhng b n ln lao hn t l do v sao c s i km n vic
v sao con ngi c tip tc to ra mt th gii m ng v phng din c nhn khng ai mong mun.
iu tht s kh hiu, ngay c i vi nhng ngi nhn tm nht trong chng ta, nhng ngi khi

va thc dy vo bui sng quyt nh rng con ca ngi khc s phi cht i hoc ging loi
khc vi chng ta s phi b tiu dit. V mi ngy mi bn ngn tr em cht mt cch v l v hng
trm ging loi b tuyt chng.
y l mt vn khng lc no ngng thc dc ti. V trong khi tm kim cu tr li, ti nhn ra rng
gi c s t m sng ng ca tm m rng ban u tht l kh khn. Ti bt u cm nhn s che
mt chng ta bi nhng ci khung tm thc - nhng ci khung ln v hu nh hon ton nm trong v
thc. Cc nh khoa hc v thn kinh ngy nay cho chng ta bit rng phn ln nhng g chng ta nhn
thy l nhng th m chng ta c nhn thy, khng thc v nhng chic khung tm thc; nhng
chic khung lc la, sp t, v to ra ngha ca th gii. V vy, vi ti, khng c cng vic no
quan trng cho s sng cn ca chnh chng ta v nhng loi khc hn l vic hiu c nhng chic
khung, nhng c cu m qua chng ta nhn thy th gii, kho st xem chng c phc v cho i
sng hay khng, v thc hin nhng iu chnh cn thit.
Ti bt u cng vic vi tin cho rng s thiu thn lin quan n thc phm. Nhng khng lu
sau ti nhn ra rng s lo s v vic thiu thn trn ngp trong mi kha cnh ca nn vn ha ca
chng ta. Hu ht chng ta tin rng c mt s thiu thn v mi th, t nng lng cho n ch u xe,
n nhng tri tim ln mn.
Vi cun sch xut bn nm 2002, A Buddhist History of the West, David L. Roy chn tiu l
Nhng hc hi trong s Thiu thn. Theo ng, cm nhn v ci ng l mt s xy dng, v thc v
ng l kinh nghim v s khng c nn tng nh l mt s thiu thn. Tip theo Loy kho st t m v
ngha kt qu ca cm gic thiu thn . V theo ng kt qu l s m ra nn vn ha Ty phng.
T nim tin v s thiu thn, thiu thn v c hng ha v tm lng, chng ta khng tin tng mt cuc
bn ci trung thc v iu g tt nht cho tt c chng ta, ct ty ca dn ch chn tht. T ci thy cho
rng chng ta trong bn cht l ch k v ua tranh, chng ta tin rng chng ta phi giao ph s phn
ca chng ta cho nhng sc mnh t ng, khch quan, c bit cho ci gi l t do mu dch. V theo
John D. Rockefeller, vic phi i theo lut thin nhin v lut ca Thng . Tuy nhin, lut th
trng tr thnh n gin ch l s ly v s lng ca ci nhiu nht cho cc c ng v nhng v
Tng gim c. Kt qu l ca ci, th lc, v hng ha dn vo cho mt thiu s, v s thiu thn
tr nn mt thc t cho i b phn con ngi. Thn hc v th trng l mt phng tin con
ngi to ra s thiu thn a n ni bt an.
Ti tin rng gii phng khi huyn thoi thiu ht c th cho php chng ta khm ph ra kh nng cha
lnh th gii ca chng ta. Nhng vn l chng ta c nhc c ci khi nng n ny khng? Chng
ta c thc c v nhng ci khung n nh nhng s la chn ca chng ta lm li chng? Ti
tin rng chng ta c th. Vi con mt nguyn s, chng ta c th nhn thy chng hn nh nn vn ha
ca chng ta ni th no vi chng ta v s khng hong mi trng.
Pht Gio dy rng o tng v s thiu thn khi ra t o tng v mt ci ng ring bit. Tin tng
vo s ring r, chng ta thy thin nhin tch bit ngoi chng ta, v thy rng thin nhin cha
ng nhng ti nguyn gii hn m chng ta s nhanh chng s dng ht. Chng ta trong cuc
chin u lin tc vi qu a cu, vt ln va khai thc va bo tn n.
Khi chng ta thay i nhn quan ca chng ta n ch khng phn chia, chng ta s nhn ra rng trong
mt ngha no , ch ngi tiu dng l mt s la di. Khng c g trong thc t b tiu dng
trong ngha s dng ht, m tht ra ch l bin i. V ri cuc thch thc s chuyn v tr. Chng
ta khng cn tt my, nh mt s nh mi sinh dng, bi v cht t ha thch c hn c x
dng mt na. Thay v vy, chng ta s kt ni nhng x hi loi ngi vi thin nhin vi nhng s
bin i ang xy ra trong nhng dng nng lng v tn. Vic chuyn di c cu ny c th l mt
in hnh v ci m Loy gi l s gii phng y v ngay by gi ra khi s thiu ht bng s
http://vietnamyoga.org

lin h khng mang tnh nh nguyn ca mt ch th khng cn th hin mt cch khch quan trc mt
th gii khng khng cn b i tng ha.
Thot ra s s hi c th gip chng ta chuyn i. Chng ta c th th di nh nhm khi bit rng d
nguyn liu ha thch khng cn th vn cn mt lng d tha ln lao v nng lng mt tri. Nng
lng mt tri c s lng mi lm ngn ln ln hn so vi s nng lng m loi ngi s dng
cho mi th. Chng ta cng c th th mt hi di nh nhm khi bit rng vn cn c nhng ngun ti
nguyn khc m loi ngi cha tht s s dng. Theo tc gi cun Natural Capitalism chng hn,
trong nn kinh t Hoa k, ch c su phn trm lng nguyn liu khng l ca n tht s cho ra sn
phm sau cng. Hiu r mc phung ph ln lao ca chng ta c th gip chng ta t b cch sn
xut c xu hng p buc lm cho chng ta sng khng hnh phc. N cng c th gip chng ta
nhn ra rng s c mt khng gian rng ln khi chng ta tin n nhng ng li mi, tha mn hn
vi cuc sng trn qu a cu trong nhng mi tng quan khng b iu khin bi tm l lo s thiu
ht.
V nh kin cho rng rng loi ngi chng ta thiu lng tt, trong khi vn ha Ty phng dy chng
ta rng con ngi vn ch k, tch ly v ua tranh, nhng nh khoa hc ngy nay chng thc s phc
tp trong kh nng v nhu cu ca con ngi. Nhng nghin cu gn y cho chng ta thy rng b no
ca chng ta th nghim nim vui hp tc v nim vui n chocolate theo cng mt cch. iu ny ni
ln rng chng ta kt ni rt gn b vi nhau trong tnh thng v nim vui c hp tc v chia s.
C th chng ta cng gn b vi lng mong mun v s cng bnh cn bn. Ngay c loi kh Capuchin
cng chng t c s cm nhn bm sinh v cng l. T chng ta thy rng cm nhn v s kt ni
pht xut t bn cht sinh vt ca chng ta.
a nhng ci khung ra nh sng mt cch c thc v tra vn iu g c ch v iu g khng i khi
i hi mt c hch. C th nhng hu qu mi sinh hin ra trc ci c cu to ra s thiu thn s l
ting ku nh thc chng ta.
Chng ta bit rng vic ra khi nhng tin nghi tinh thn quen thuc lm cho chng ta lo s. Nhng nh
nh s gia Theodore Zeldin ni vi chng ta, c thuc gii cho s s hi. C nhn ti, cuc i ca
ti khng ngng dy ti v ci nhn thu th ca ng.
Bn thp nin tri qua t ci ngc nhin ban u v s phong ph ca thc phm v huyn thoi v
s thiu thn lay ng thc tnh ti, v ti lm mt chic hp qu khng c m ngay cho a
chu u Josephine ca ti. Chic hp s c m vo ngy sinh nht th mi su ca chu, v trong
nhng mn qu , chu s thy cun Zen in English Litterature. S chm dt cuc tm kim ca
chng ta s l i n ni chng ta bt u, v ln u tin bit c ni chn (T.S. Eliot.) Ti hy
vng rng ti khng i n im cui trong cuc tm kim ca ti rng ti cn c th, t nht l
tng giai on, b dn nhng ci khung kin thc ca ti v nhn ln na qua ci thy ban u.

Thn tm an lc

* Ngh thut sng hnh phc


Ngi ta bo bn Palestine c hai bin h.
- Bin h th nht gi l bin Cht. ng nh tn gi, khng c s sng no bn trong cng nh xung
quanh bin h ny. C khng th sng ni vi nc trong h v khi con ngi ung phi th nc
trong h ny th cng b bnh cho nn khng ai mun sng gn c.
- Bin h th hai tn l Galilee. y l bin h thu ht nhiu khch du lch nht. Nc bin h lc
no cng trong xanh mt ri, con ngi c th ung c m c cng sng c. Nh ca c xy
ct rt nhiu gn ni ny v vn cy xung quanh tt ti nh nc ca h ny.
Th nhng iu k l l c hai bin h ny u c n nhn ngun nc t sng Jordan. Nc sng
Jordan chy vo bin Cht th n n nhn v gi li ring cho mnh m khng chia s cho nn nc
trong bin h Cht d bn v tr nn mn cht. Bin h Galilee cng n nhn ngun nc t sng
Jordan nhng chy trn qua cc h nh v sng lch, nh vy nc trong bin h ny lun trong sch
v mang li s sng cho cy ci, mun th v con ngi.
Qua cu chuyn ca hai bin h ni trn, ngi ta nhn ra c mt nh l trong cuc sng m hu
nh ai cng ng , l:
- Mt nh la c chia s s l mt nh la lan ta.
- i mi c h m n ci th mi nhn c n ci p li.
- Bn tay c m rng trao gi v ban pht th tm hn mi trn ngp vui sng c.
Tht bt hnh cho mt ngi no c cuc i ch bit gi mi th ring cho mnh, sng ch k v
khng c tm hn v tha. S sng trong h ri cng s cht dn, cht mn nh nc trong bin h
Cht m thi.

* Mi bn iu trnh lm

http://vietnamyoga.org

1. ng qun hy vng v s hy vng cho bn sc mnh tn ti, ngay c khi bn b b ri hay au


kh.
2. ng nh mt nim tin vo chnh mnh. Ch cn tin l mnh c th lm c th bn li cng c l
do c gng thc hin thnh cng iu .
3. ng ly ca ci vt cht o lng thnh cng hay tht bi. Chnh tm hn ca mi con ngi
mi xc nh c mc giu c trong cuc sng ca mnh.
4. ng nhng kh khn nh gc bn, hy kin nhn ri bn s vt qua c.
5. ng do d khi n nhn s gip , tt c chng ta u cn c gip , vo bt k mt
khong thi gian no trong cuc i.
6. ng chy trn m hy tm n tnh yu v l nim hnh phc nht ca bn.
7. ng ch i nhng g bn mun m hy i tm kim chng.
8. ng bao gi cho l bn tht bi khi nhng k hoch v gic m ca bn sp , v cho d tri
qua kinh nghim v tht bi nhng y chnh l dp hc hi kinh nghim tin b hn ln sau.
9. ng qun mm ci trong cuc sng. N ci ca bn mang li hnh phc cho ngi xung quanh
v do cng mang li hnh phc cho chnh bn.
10. ng qun tm cho mnh mt ngi bn tht s, bi v tnh bn chnh l iu rt cn thit trong
sut cuc i.
Cui cng, xin ng qun n nhng ngi cho bn cuc sng hm nay vi tt c nhng g bn cn
n hay c c, bi v con chu i sau ca bn s xem bn nh tm gng ca chng noi theo
khi bit nh n tin nhn.

* Mi bn iu Pht dy
C 14 iu m Pht Thch Ca dy v c cc v hc gi quc t su tm t cha Thiu Lm, H
Nam, Trung Quc em v ging dy ti nhiu i hc danh ting khp th gii. l:
1. K th ln nht ca i ngi l chnh mnh.
2.Tht bi ln nht ca i ngi l t i.
3. Ngu dt nht ca i ngi l di tr.
4. Bi i nht ca i ngi l ghen t.
5. Sai lm nht ca i ngi l t nh mt mnh (vong thn).
6. Ti li ln nht ca i ngi l la mnh, di ngi.
7. ng thng nht ca i ngi l s t ti.
8. ng khm phc nht ca i ngi ch vn ln.
9. Ph sn ln nht ca i ngi l tuyt vng.
10. Ti sn ln nht ca i ngi l sc khe.
11. Mn n ln nht ca i ngi l tnh yu.
12. L vt ln nht ca i ngi l s khoan dung.
13. Khim khuyt ln nht ca i ngi l s km hiu bit.
14. An i ln nht ca i ngi l s b th.

* Tu tm
Ngi xa thng dy d con chu nn sn sc, nui dng tm lng ca mnh (tu tm) hng ngy,
hng gi, hng pht, hng giy. C nhiu cch thc tp tu tm ngay ti nh ring, ngay khi xp hng
bu in hay ch tr tin ch hay ngn hng, ngha l bt c lc no v bt c u. Khi thc hnh
tu tm nh th, chng ta lun nh lm nhng iu sau y:
1. Th chm v iu ha. Nu c th mm ci, d bng mt hay ch ngh n nim vui trong lng tc
l tm hi ha vi mi s v mi vt chung quanh.
2. Bung nh hai vai xung, th lng thn th cho mi phin mun, nhng iu khng may mn chy
xung chn, ra khi thn th v tan bin vo lng t...
3. mt ci l thy tinh ch d nhn thy nht. Mi ln i ra hay i vo nhn thy l thy tinh th
nh nhc mnh b nhng ng tin xu, tin cc vo v tm nim ti ng gp s tin ny c th
gip nhng tr m ci, ngi gi yu hay nhng ai km may mn, vt v, thiu thn trn ng
i...

http://vietnamyoga.org

Thin

Thin l g ?
Ch Thin hay Thin na , ting Trung Quc gi l Chn , hay l Chnna (thin na), ngi Nht
gi l Zen . Ch ny vn vit theo m ca ch sanskrit l Dhyna, ngi ta thng dch l suy tng,
suy ngm (mditation).
y l mt thut ng c nhiu tng phi s dng ch nhng phng php tu tp khc nhau
, nhng vi mt mc ch duy nht l gii thot , gic ng. Theo truyn thng ca Thin , Pht c
truyn mt loi bi ging khng c vn bn , ring cho mt mn sinh no v mn sinh y li truyn
ring cho mt mn sinh ca mnh . Nhng trng phi tu tp theo li ny coi nh l mt gio (
esoteric) , c ngha l tu tp t t kinh nghim tnh gic, khng n nhng hnh thc bn
ngoi, c th gi l "b truyn" cc v t s nghin cu v pht trin nhng con ng khc nhau
thch hp vi c tnh, cn c ca tng ngi t n kinh nghim qu bu ni trn.
Mt cch tng qut , Thin l s hng dn con ngi t c mt tm trng tp trung, lng
ng, nh mt h nc m ngi ta ch c th nhn thu n y nu mt nc khng b xao ng. Tm
trng bnh yn, lng ng ny c th t c qua nhiu cch khc nhau nh luyn tp un nn thn th
theo Hathayoga , s tp trung vo mt tm tranh nh Thangka , hoc m thanh nh Mantra, mt cng
n...
Tu tp thin s dn thin gi n mt tm trng Bt nh, ni m nhng ngh nh nguyn chia s
vt ra lm hai phn bit lp nh tt -xu , phi-quy , lnh-d v.v...c chuyn ha ; thin gi t s
thng nht vi ci "Mt", ci "Tuyt i", nhng khi nim v khng gian v thi gian u c
chuyn bin thnh ci "hin ti thng hng", thin gi chng ng c s ng nht ca th gii hin
hu v bn tnh. Nu kinh nghim ny c trau di thm su v thin gi p dng n vo nhng hnh
ng ca cuc sng hng ngy th chnh l trng thi m tt c nhng tng phi u gi chung l
"Gii thot".
Thin s ngi Anh David Fontana vit : "Thin khng c ngha l ng gc; tm chm lng
vo ci hn m; trn trnh, xa la th gian; v k, ch ngh ti mnh; lm mt vic g khng t nhin;
ri mnh vo vng tng; qun mnh u. Thin l gi tm tnh to, linh ng; ch tm, tp trung;
nhn th gii hin hu r rng nh n l; trau di tm lng nhn o; bit mnh l ai, u."
Trung Quc , Thin c ngha rng hn , bao gm cc php tu nh qun nim hi th Nhp
tc xut tc nim, T nim x ... vi mc ch nhip tm v lm tm tnh gic. T php Thin do B-t-ma truyn, Thin Trung Quc pht trin rt mnh thnh phi Thin tng.
Trong ngha rng hn , Thin l mt trng thi tm thc khng th nh ngha, khng th miu t
v phi do mi ngi t nm tri. Trong ngha ny th Thin khng nht thit phi lin h vi mt tn
gio no c k c Pht gio. Trng thi tm thc ny c cc trit gia xa nay mi thi i v
vn ho khc nhau trc nhn v miu t bng nhiu cch gip con ngi khm ph bn th tht s

ca mnh ang mi lc hin din.


Ngy nay , Thin cn l mt liu thuc cha nhiu th bnh , l mt ngh thut sng : sng t
nhin , n gin , bnh d , hi ha vi thin nhin . Thin cng nh hng n vn hc , ngh thut :
vn thin, th thin, tr o , cung o , v o , dng sinh...
Tm li , theo Suzuki , Thin khai phng tt c nhng nng lc ni ti v t nhin tch t trong
mi ngi chng ta con ngi c mt ngun nng lc v bin ni chnh mnh , thot vng kim ta
ca ngoi cnh v ca tha nhn sng mt cuc i t do, thnh thi v thoi mi .
Cc tng phi Thin
K t khi B t Ma (Bodhidharma) v t th 28 n sang Trung Quc (khong gia
cc nm 520 v 526) v tr thnh s t u tin ca trng phi Chn. B t Ma chuyn li li
b truyn cho Hu Kh, khong t 486 - 593 v l s t th hai ca Trung Quc. S k truyn ny tip
mi cho n khi c s chia r quan im quan trng gia cc mn ca s t th nm l Hong Nhn
( 605 -675). Mt mn sinh l Thn T mt nm 706 tr thnh ngi sng lp ra phi Bc tng. Mn
sinh khc l Hu Nng ( 638-713), lp ra phi Nam tng.
Chng bao lu, Nam tng c uy tn nhiu hn Bc tng , do m Hu Nng cui cng c
tha nhn l s t th 6 v l ngi k tc Hong Nhn . Tt c cc dng Thin sau ny u xut pht
t cc mn sinh ca Hu Nng .
Ni chung , nn tng Thin Trung Quc c xy dng bi hai v s Tng Triu v i Sinh
. S bt ng gia Bc tng v Nam tng l do s khc nhau v quan im : Bc tng thin v Tnh
tng ( Tinh thn v tr) , Nam tng thin v Khng tng ( H v).
Truyn thuyt ni ting v vic phn i hai phi Thin Nam-Bc c k li nh sau :
Hong Nhn bit ti lc mnh phi tm ngi k tha nn ra lnh cho hc tr mi ngi vit
mt bi k trnh by kinh nghim gic ng. Thn T vit bi k:
Thn th B th,
Tm nh minh cnh i,
Thi thi cn pht thc,
Vt s nh trn ai.
(Thn l cy B-
Tm l i gng sng
Gi gi sing lau chi
Ch dnh bi bm)
Hu Nng ang lm vic trong bp, nghe c bi k lin nh ngi vit bi k ca mnh nh
sau:
B- bn v th,
Minh knh dic phi i
Bn lai v nht vt,
H x nh trn ai?
(B- vn chng cy,

http://vietnamyoga.org

Gng sng cng chng i


Xa nay khng mt vt,
Ni no dnh bi trn? )
Nghe c bi k , Hong Nhn lin truyn y bt cho Hu Nng v khuyn i v phng Nam .
Hu Nng l ngi sng lp Nam tng sau ny. V Thn T vn t xem mnh l ngi ni php ca
Hong Nhn , sng lp Bc tng .
Bi th ca Thn T nhn mnh n tinh thn v tr hay l bn th ca Pht (tre) m o sinh
ni n, cn bi th ca Hu Nng th nhn mnh ci v (non-tre) ca Tng Triu. Hai cng thc
ny thng c lp i lp li trong Thin hc: Pht tc Tm (tinh thn chnh l Pht) v Phi tm phi
Pht (non- esprit, non - Buddha).
V sau , Thin thng theo thuyt ca Hu Nng , lin kt vi Lo gio t n mc cao
nht . Ci m trng phi H v gi l bc thang th 3 ca chn l theo ngha cao cp th cc nh
Thin hc gi l nguyn l th nht. Nguyn l th nht l nguyn l khng th din t c bi v ci
m ngi ta gi l V , khng phi l mt vt m ngi ta c th ni c mt iu g v n. Gi
V l Tinh thn, Tm , hay l o, hoc t cho n bt c tn gi g, cng l tm ch nh . H dng
n danh t ch nh tc l b hn nh . Nh cc nh Thin hc v Lo hc thng ni, ngi ta
s ri vo hnh thc ch ngha , xa la vi ci chn l ton din ca s vt .
Thin n Nht vo khong th k th 9 t Trung Hoa qua hai Thin phi Lm t v To ng,
c hai phi ny u nh hng su sc t tng ca Lc T Hu Nng . Hin nay Nht c ba
dngThin (Zen) : Thin Lm T (Rinzai Sect), Thin To ng (Soto / Tsao-tung), Thin Hong B
(Obaku sect) .
Thin tng Trung Quc c truyn sang Vit Nam ln u bi Thin s T-ni-a-lu-chi
(Vinitarucib, ?-594) , c php ni t Tng Xn . Ngi l ngi n , qua Trung Quc ri n Vit
Nam vo nm 580, tu ti cha Php Vn (hay cha Du), thuc huyn Thun Thnh tnh Bc Ninh v
truyn cho t th hai l Php Hin. Dng thin ny truyn c n 19 th h. Dng thin th hai do
V Ngn Thng (?-826), t ca Thin s Bch Trng Hoi Hi sang Vit Nam truyn tng ch
Hu Nng, lp ra vo nm 820, tu ti cha Kin Sn, thuc Gia Lm, H Ni. Dng thin ny truyn
c n 17 i. Dng thin th ba l Vn Mn tng do Tho ng, t ca Tuyt u Trng
Hin, vn l t binh b bt ti Chim Thnh v c vua L Thnh Tng gii phng v cho m o ti
cha Khai Quc vo nm 1069. Dng thin ny truyn c n 6 i. Nm 1299, vua Trn Nhn
Tng, di s hng dn ca thin s Tu Trung Thng S, xut gia v ln tu ni Yn T, thuc
huyn ng Triu, Qung Ninh, thng nht cc thin phi tn ti trc v lp nn Thin phi Trc
Lm. Sau ny, mt s thin phi khc xut hin nh phi To ng do Thin s Thch Lim ( 16331704), tng To ng i th 29 , truyn sang min Trung Vit Nam di thi Trnh-Nguyn, phi
Lin Tn vo th k 16-19 (c tr s ti cha B v cha Lin Phi, H Ni), phi Liu Qun
(Liu Qun l tn mt v t thuc dng Lm T) vo th k 18 (min Trung), phi Lm T di thi
nh Nguyn (min Trung, v sau ny pht trin min Nam). Thin tng Vit Nam cao ci "tm".
"Pht ti tm", tm l Nit Bn, hay Pht.
Thin tng cc nc phng Ty ngy nay c c phn ln l qua s ng gp ca cc
thin s Nht Bn. Cc thc nghim Thin cng thay i p ng t tng v bn nng ngi
Ty phng. Khi nim Zen i vi ngi Ty phng chng nhng khng cn xa l m cn thm

nhp c vo np sinh hot. Nhiu tc phm vn ha, khoa hc, ngh thut, trit l t thm ch
"Zen" vo trong ta . Thin tng chnh thc truyn sang Hoa K do Thin s Thch Tng Din (
shaku sen) cng c gi l Hng Nhc Tng Din ( kgaku sen) vo nm 1893. Ngi c cng rt
ln truyn b rng ri Thin tng cc nc phng Ty l Daisetz Teitaro Suzuki (1870-1966), mn
ca Thch Tng Din. B "Thin lun" ba tp (Essay in Zen Buddhism) c dch ra nhiu th
ting , rt thnh cng trong hai thp nin 1950 v 1960.
Phng php tu thin
Nguyn tc ca cc Thin s l ch dy cc mn sinh bng s tip xc c nhn. S hiu bit
nguyn l l s hiu - bit phi - hiu - bit (non - connaisance), - do phng php tu hnh cng l
phi - hiu - bit. Ni mt cch khc chn l ca Thin l Chn L Tuyt i hay Bt Nh nn khng
th dng l tr hiu bit hay phn xt v l tr ca con ngi l mt ci g ht sc mu thun v
phc tp . Nhng vn do l tr t ra cng ngy cng ri rm khng sao gii quyt c v thc
tng ca vn vt khng phi c m cng khng phi khng . N va c va khng nn con ngi
khng th nim n c . Khi ta ni mu ny l mu , l ta khng nh . Hay ta ni mu ny
khng phi . l ta ph nh . Nu ta suy lun theo cch nh nguyn nh vy th khng nh v ph
nh khng th ng thi cng p dng mt lc cho s vt . Ngha l A l A , ch A khng th l khng
phi l A . Nhng i vi Pht th khng nh tc l ph nh v ph nh tc l khng nh . l
ch m Pht thng ni : " Sc tc th Khng , Khng tc th Sc " - C tc Khng , Khng tc C .
Hai ci khng phi l Hai ( Bt Nh) . Nh vy , ngui mun i vo cnh gii Tuyt i , Chn
Nh th phi c mt th hiu bit : " hiu m khng hiu , bit m khng bit" . l V Nim hay V
Thc ngha l khng th nim , khng vng mc vo s phn bit ci ny vi ci kia , v h c
nim l c phn tch , c chia r . Bi th cc hc gi Ty Phng mun gii thch mt cch khoa hc
v cc nim trn u tht bi v khoa hc th dng l tr gii thch mt phn no cc hin tng
ca vn vt ch khng nhp c vo ci Tm V Nim c mt ci nhn vt khng gian v thi
gian , vut khi vng mu thun , hu hn ...
Ngi ta ni rng M T, trc khi tr thnh mn sinh ca Hoi Nhng (mt nm 744) sng
trn ni Honh Sn. M T trong mt tp lu c c v mt mnh thc hin s suy tng. Mt hm,
Hoi Nhng xoa xoa my vin gch trc tp lu. M T trng thy, hi Hoi Nhng ng lm ci
g th. Hoi Nhng tr li c nh mun lm mt chic gng. M t ni: "Xt cc vin gch vo
vi nhau lm sao li lm ra c gng? Hoi Nhng ni: "Nu xt cc vin gch vo vi nhau m
khng lm c gng th lm sao s suy tng c th lm thnh c Pht?. Vi li ni ny , M T
c gic ng v tr thnh mn sinh ca Hoi Nhng .
Nh vy theo Thin hc, phng php tt nht tu hnh khng phi l t tu hnh. T tu hnh
i hi mt s c gng, mt s n lc tc l hnh ng . S c gng y ng l s to ra mt s hiu
qu tt nhng hiu qu y khng vnh cu. Hong B ni : "Tt c mi hnh ng ch yu u l khng
bn vng. Mi sc mnh u c ngy cui cng. Chng ging nh chic so nhn nm vo khng
trung, khi ht lc, n ri xung t. Tt c mi hnh ng u gn lin vi vng t sinh. Thc hin
s t tu luyn bng cc hnh ng l hiu sai ca Pht v l mt cng vic mt nhc m chng i n
u c... Nu ngi ta khng hiu th no l v tm (khng c nh lm ci g ht), ngi ta s gn
cht vi cc vt v s i vo b tc... Tht ra chng c g l php b c. Pht ni iu l ch
dng cch dy chng sinh thi... Cch duy nht lm l phi t gii thot khi nghip (Karma)
cng khi c hon cnh, ch khng phi to nn mt Karma mi dn nhng tai ha mi..."
Vy th phng php tt nht tu luyn tinh thn l lm trn nhim v m khng
cn phi gng
http://vietnamyoga.org

sc v khng c hu no trong tinh thn. iu ng nh cc nh Lo hc gi l v vi v v tm .


Krishnamurti c ni: "Cuc sng t n khng c mc ch g c . N l vy v n phi vy . Ni n
mc tiu l t gii hn cho ci sng v chung v thy . L tng khng thc , ch l mt m mng m
thi . Ch c ci sng trong hin ti mi c th gi l thc m thi." Phng php tu luyn ny khng
nhm cui cng thu c kt qu .N nhm lm nhng vic m khng i hi phi c gng no ht.
l hnh ng mt cch t nhin v sng mt cch t nhin. Khi khng c mt hnh ng no ko
theo hu qu tch ly t trc th Karma s kh cn. Ngi ta c gii thot khi vng t sinh v t
n Nit bn.
Cc Thin s nhn mnh n s tu luyn tinh thn khng i hi nhng hnh ng g c bit
nh nhng nghi l, nhng bi cu kinh ... Ngi ta ch cn, trong cuc sng hng ngy, c tinh thn
thanh thn, khng b rng buc bi bt c g. Thot u, ngi ta cn phi c gng khng cn
c mt c gng no ht ging nh qun lng . Sau phi gt b lun ci c gng khng cn
s c gng no c . Php "v tu chi tu" y t n cng l mt php tu, ging nh s hiu - bit ci khng
- hiu - bit, t nht cng l mt hnh thc ca s hiu - bit.
Vic tu luyn chng cn phi lu hay mau, t n ch l mt cng vic chun b. Mun t c
n Pht tnh s tu hnh phi c thc hin cho n giai on chn mi biu hin bng s gic ng .
Cc thin s thng ni s gic ng nh vy cng ging nhn thc v o.
Nhn thc c Pht l nhn thc c vn hu l mt , v ch cn c vo "mt vt" m thi
cng c th thu ht "vn vt" , hoc "vn vt" c th thu vo "mt vt" .Khong mnh mng ca ci
trng rng ch l mt trng thi, trong khng c s phn bit no ht c. Trong trng thi y, theo
cc Thin s, "hiu bit v chn l tr thnh khng phn bit c cng nh vt v tinh thn ch l
mt n v duy nht v lc by gi s khng cn s phn bit gia ch th v khch th trong th
nghim.
"Mt con ngi ang ung thuc c th bit c nc y nng hay lnh" (Hu Nng). V sau,
li ni ny c rt nhiu thin s nhc n. Qua cu ny, h hiu l ch c ngi no th nghim
s khng phn bit gia ch th v khch th mi thc s hiu n l th no.Trong trng thi y, ch
th tch khi s hiu bit theo ngha thng thng bi v loi hiu bit y i hi s phn bit gia
ngi bit v vt c bit. Nhng thin gi khng phi khng hiu bit bi v trng thi ca mnh
khc vi trng thi ca k khng hiu bit mt cch m qung.
Bc tng i theo con ng tim ng v mn kinh gio ng tng . Tim ng l gic
ng t t theo tng cp bc ging nh s chn ca tri cy hoc cng vic lm gm , hoc mt s
iu luyn no ca ngh thut cn phi tun t tin dn theo thi gian.
Tri li theo Nam tng th sau thi gian chn mi th s xy ra s gic ng t xut (n ng)
ging nh bc nhy vt qua mt h su. Ch c sau bc nhy y, mi t c n Pht tnh.
Khi mt mn sinh n Ng (Illumination subite) cng l lc Thin s c th gip mn
ca mnh. Khi sp sa nhy, th mt s gip no , du rt nh, cng c gi tr ln. Lc ny, Thin
s s dng ci m h gi l phng php "cy gy hoc ting tht" gip mn sinh nhy sang n
ng.
Trong cc truyn thuyt v thin hc, c nhng trng hp Thin s hi mt mn sinh v mt
vn g , bng nhin nhy nh cho mn sinh my gy hoc tht ln mt ting g . Nu nhng
hnh ng y lm ng lc, mn sinh s tc khc t n n ng. C th l hnh ng bt ng ca
Thin s to nn mt chn ng tm l gip mn sinh t n iu c chun b t lu. Ngi
c n ng t nhin thy mi vn c gii quyt.
t n n ng khng c ngha l t n ci g mi. Ci hin thc cng l ci thuc v hin
tng (phnomnal) .Thin hc ni: "Ngn ni l ngn ni, con sng l con sng. Trong trng thi

m ta thy ngn ni l ngn ni, con sng l con sng. Nhng sau khi n ng ( gic ng) ta vn
thy ngn ni l ngn ni v dng sng l dng sng. Mi vt u thuc v Pht v ch no cng c
Pht. Ngi ta k rng mt nh tu Thin vo mt ngi n v nh nc bt vo tng Pht. B mi
ngi ch trch, ng ni: "Ti nh cc ng ch dm cho ti c ch no khng c Pht?".
Nh vy, thin gi sng hon ton nh mi ngi khc v cng lm bt c vic g nh mi
ngi khc. T bn m n ci gic, thin gi nhn loi hai bn kia ci sinh t, cn mnh th
i vo ci hin trit.
V sau , thin gi cng phi trng thi hin trit li ng sau v
mt ln na, li i vo ci sinh t ca nhn loi. iu ny c ni r nh sau: "Ln cao thm mt
bc na trn ngn cy tre khong mt trm bc". iu c ngha l khi gic ng, thin gi cn
c vic khc phi lm - tht ra khng c g khc hn l nhng iu bnh thng ca cuc sng hng
ngy- nhng ngha th li khc v bn thn ca thin gi khng cn l con ngi trc kia na , c
ngha l bc gic ng khng cn rng buc vi ci g na ht. Bc gic ng l ngi bi li trong
nc , ch cha tng ri khi nc , nhng vn khng b nc chi phi na - sng trong nc nh
loi thy tc v Ngi vi Nc l Mt ri .
l phng chm Thin hc. "Ngy no cng n nhng khng nut mt ht no c. Ngy no
cng mc qun o nhng khng ng n mt si vi". Hay ni cch khc tu gii thot bng cch nhp
th ch khng tu gii thot bng cch xut th .
Tp Thin
Nu nh Thin l n nh tm thn , khin cho tm hn thnh thi th tp thin s em li
nhng thnh qu tt p cho tinh thn: chng ta s gp g chnh bn thn chng ta, hiu r nhng iu
su kn nht trong con ngi chng ta. Sng cuc sng ca ta, thanh thn , t nhin... Mc ch ca
thin khng phi l tm hiu th gii hoc l i tm cnh tin ( coi chng "tu ha nhp ma" nu theo
cc li tu tp ca t gio ) m l hiu, bit chng ta tht s l ai, l ci g, lm nhng g trong
khong khc hin ti.
Vy chng ta phi tp thin nh th no ? Mt thin s ni : "Ngi thin ngha l cm thy hi
lng vi vic ngi khi ta ngi, hi lng vi vic i khi ta i".
Hy bt u ngay vi chnh nhng ng tc quen thuc hng ngy nh lm bp : thi tht , ct
rau ; lm vn : nh c , cuc t ... Khi ta thi tht, hy c gng tp trung vo tng c ch, vo nhng
g ta cm thy khi ta chm vo ming tht , tp trung vo tng c ng ca tay. Tp trung vo khong
khc v ch khong khc thi. Bnh thng ta s cm nhn thy dng suy tng trn vo u c
ta t mi hng, nhng khi ta ch ch vo ng tc thi, ta c th lm s chuyn ng ca chng yn
lng.
Thot u, vic ny rt kh v t ngi c thi quen lm u c trng rng v khng bit cch
ch ng nhng ni lo lng. Th nn ln u tin ch nn ko di trng thi ny trong 3 giy, ln sau c
th l 10 giy, ri nng dn ln. Nu tp luyn u n, ta s thc r nhng ni lo lng, nhng suy
tng ang m nh ta u c th b chn ng. C lm nhiu ln vic s dn tr nn t nhin.
T th thin ngi xp bng trm t c th lm thay i th gii trong mt cc pht t, theo ng
ngha en ca n. T th ny khin nh s nhn cnh vt theo mt cch ti sng hn v lu gi nhng
hnh nh hnh phc trong u lu hn.
Ch cn vi pht tnh tm, b qun thc ti, hng tm im vo tm hn bn trong, mi cng
thng s nhanh chng bin mt, gip bn nhn din vn mt cch sng sut hn. Quy tc quan trng
thin c hiu qu l khng b phn tm. Chng ta c th thc hin theo cc bc thin cn bn sau
y:
http://vietnamyoga.org

1- Chun b: trc khi vo thin, nn hon thnh mi cng vic trong ngy t tng khng b vng
bn. Tm ra sch s, mc qun o rng, chn mt ni yn tnh, thong mt v khng c rui mui.
2- Ngi thin: bng cch ngi bn gi hay kit gi. Ging nh mt thin s, nn ngi thng trn mt
ming m m, lng thng, mt hng v pha trc, cm hi a vo xng sng c thng; li
chm nh vo nu rng trn. Tay bung lng t trn i hoc an cho nhau trc bng (min
sao thy thoi mi), c bp th gin. C th ngi da lng vo tng, hoc k thm gi vo cc ch
mi ...
3- Nm thin: nu khng thch ngi thng, c th nm di xung sn nh, hoc trn ging k chn ln
mt chic gi (bt u t phn bp chn).
4- Thi gian thin: ty theo mc quen thuc ca mi ngi. Lc u c th l 5 pht, sau tng
ln 10, 20 pht... C th mt hng tun, thm ch hng thng ko di thi gian thin. c bit chng
ta khng nn g p mnh theo mt k hoch c th m nn tin trnh din ra t nhin.
5- Th bng mi: khi thin nn tp trung n s chuyn ng ca hi th, s chuyn ng ln xung
ca bng . Khng th bng ming . Khng bung tri tr c khi ang nm thin. Chn ng nhng
ngh tn mn ,mng lung . Mt cch n gin l d chng ta ang mi m vi cm gic hoc tng g
hy c gng hng s tp trung tr li hi th.
6- X thin: sau khi ngi thin, nn lm mt vi ng tc c th ht t mi, kh huyt lu thng
trc khi ng dy. T t bung lng hai chn, xoay ngi qua li nhiu ln, xoay vng hng v c.
T t vut nh hai bn sng mi, t u mi xung cht cm, vut m hai vnh tai. Xoa hai lng bn
tay vo nhau cho m ri p vo mt. Dng hai bn tay xoa bp dc theo hai chn, t i di xung bn
chn, xoa m hai lng bn chn.
7- Nhng chng ngi cn gt b :
* S lang thang ca tm tr: y l vn khng th trnh khi ca tinh thn chng ta. Khi gp trng
hp ny, nn tp trung m hi th .Vic m nhng hi th s gip chng t c mc tiu ny.
Chng ta cng nn trnh nhng yu t kch thch bn ngoi d nhp nh.
* Ng gt: y l mt phn x t nhin ca c th khi th gin. Nu l ngi d ng gt, hy chn cch
ngi thin, c gng thng lng, tp trung vo mt im no trc mt cch bn chng mt mt.
* Khng ngi yn: mi lc ngi thin, chng ta c cm gic bn chn, kh chu, nht l vi nhng
ngi thng xuyn di chuyn. Bin php khc phc l c gng thin i b: bc nhng bc nh
quanh nh hoc sn vn, mi bc khp vi mt hi th, bnh thn, nhn hi thp xung, dn tp
trung vo tng hi th v tng bc i.
* au lng, mi gi: y l phn x t nhin khi chng ta cha quen, d l nm hay ngi. Cm gic
bn chn, khng yn cng hay lm mt mi. Khi gp iu ny, nn iu chnh li c th mnh, chuyn
sang mt v tr khc vng chi hn hoc chn thin nm. Nu nhng cn au khng dt, hy chn thin
i b.
* Khng thy hiu qu: s cm nhn v thin ph thuc vo tng c nhn. Vi mt s ngi, n gin
l h nhn thc c nhng ngh m lun rt ui trong tinh thn h by lu. C ngi li tm
thy thin mt cm gic tp trung cao hoc ch l mt ci th su th gin. Cng c lc, nhng

nhn thc trc v thin li tiu khin ngh ca h. Tt nht khi thin hy c tp trung vo hi th,
trnh nhng mong i khng thc t rng phi c mt ci g v i xy ra.
* Khng c thi gian: qu bn bu vi cng vic, v b cm gic ny p o. Hy bt cht thi gian
cho thin. Dy sm hn khong 10 pht hoc trc gi i ng mi ngy, chng ta nn dnh 10 pht
thin thng xuyn. Vic chng ta cn l thi gian v lng kin tr .
Liu php Thin
Nm 1944, trong mt s nh t n , mt kha thin 10 ngy c m dnh cho t nhn vi
hi vng lm gim mc bo ng trong t cng nh gim t l ti phm sau khi c mn n. Hn
9.000 t nhn c tham gia cc kha hc ny v kt qu kh quan hn nhiu so vi mong i ca nh
chc trch. Nhiu t nhn c tr t do trc khi kha hc kt thc u xin li tip tc thc tp.
T nhn bt hung hn hn, cc cuc bo ng gim i. Nhiu ti liu ghi li cho thy, sau kha hc,
mi quan h gia t nhn v cai ngc c ci thin mt cch ng k.
Nm 1980, ti khoa Y ca i hc Harvard (M), cc bc s lm nhng th nghim vi cc
nh s n vi s gip ca c t Lai Lt Ma. Cc nh s ngi thin trong cn phng c nhit
40 C, h khoc ln mnh nhng tm khn nhng vo nc lnh. Thay v run cm cp nh cc nh
khoa hc ngh, thn nhit ca cc nh s lm kh cc khn chong. H cn c th lm chm mc
hot ng ca thn th xung 64%, trong khi mc hot ng ca thn th con ngi thng ch gim
xung t 10 - 15% khi ng.
Trong mt cuc th nghim vi cc bnh nhn trm cm (Depression), thin gip h gim nguy
c khng hong t 37 -66%. Gn y nht, ngi ta dng my mc ghi li hot ng ca no trong
qu trnh thin. Mc d b g b vi mt ng dy nh, my mc, nhng ngi tham gia th nghim
vn c tm trng hng phn sau 3 gi thin lin tc. Nhiu kt qu nghin cu cho thy, thin c nh
hng tt vi con ngi d h nhiu nn vn ha khc nhau. Thin khin cho mc chuyn ha c
th (metabolism) gim, nhp tim p v nhp th gim, p sut mu h, c thm nhng sng alpha (lm
gim nhp chuyn sng gia cc t bo no) lm con ngi lun khe khon v ti mt.
Nhiu ngi vn ngh ch c cc nh s hay nhng ngi ht sc c bit mi c th ngi thin.
Nhng thc t ai cng c th thin hng ngy, mi ni, mi lc. Ch cn vi ng tc n gin nhng
thin li c th gip lm gim huyt p, gim cortisol gy stress, cholesterol, tng kh nng c sng
to v h min dch, gim lo lng, sinh ra khng th chng cm... Khng ch khe mnh v th cht,
nhng ngi ngi thin cn c kh nng bnh tnh, kim ch c cm xc bn thn v c xu hng
nhn mi vic lc quan hn.
Tp thin s gip u c thnh thi, tn hng nhng khong thi gian yn tnh him hoi ti
to ngun nng lng. Khi ta bit cch t ti trng thi n nh v tm thn, ta c th d dng ch ng
stress, vt qua khng hong. n nh tinh thn cng lm tng cng h thng min dch, chia x au
n c th s khng phi mt mnh ng u vi nhng ni au th xc. Cui cng, tp thin s
tng cng kh nng lm vic, sng to, khi tp thin con ngi ri vo trng thi siu v thc nn
trc tip din gii v gii phng ngun nng lng. Nh vy, tp thin cng c ngha l v sinh thn
th, l mt trng thi sng. Thin lm thay i nhn quan con ngi .
Con ngi mi
Cuc sng lun lun i mi , to nn nhng tnh cm mi . Ngy hm nay khng th ging
ngy hm qua v l ci tuyt m ca l sng con ngi . Sut i chng ta s l mt
cuc cht mn
http://vietnamyoga.org

nu nh trong i sng hng ngy chng ta ch lo bt chc k khc , sao chp li nhng g k khc ni
. Ci sng l ci thc ti v tn , ng bt nht ci sng ng trong mt ci khung cng ngt , nht bin
c vo mt chung nuc , nht gi lng ngn phng trong mt ci chai gn kn ... Cuc sng ca thin
gi l cuc sng ca mt ngi c tinh thn v tr . Hy xem s vt xy ra y nh n ang xy ra , m
ng mong c n phi xy ra nh th no ? Sng l phi p ng kp thi khng th chm tr ging
nh tm gng nhn tia sng no l lin phn chiu li ngay . Gng nhn hnh , chiu li hnh , khng
thu gi hnh bng no c . Thin l mn tu hc chuyn ha chng ta tr thnh con ngi mi .

Thin s
TrnTh

iu kin t c v c xem l thin s l g? L bit ngi yn ngm ming? Nu vy, nhng ai


thch ngi yn ngm ming u l thin s. L s qung co rm r qua ch ngha v hnh nh? Nu
vy, cc ti t, ca s ni danh cng l thin s. L s ni nng chm ri nh cc bc s tm l? Nu
vy, cc bc s tm l cng l thin s. L tng mun lnh o qun chng? Nu vy, nhng chnh
tr gia cng l thin s. L s hc cao hiu rng? Nu vy, tt c nhng ngi hc cao hiu rng l
thin s. L vit c nhiu sch? Nu vy, tt c cc nh vn u l thin s? L s gi gii v n
mc? Nu vy, tt c nhng ai gi gii ny u l thin s. L s tn dng danh Pht (Bt) vi nhiu
ngi khc? Nu vy, tt c cc pht t u l thin s. L s hin lnh d thng do xut gia? Nu
vy, tt c nhng tu s xut gia ca tt c cc tn gio u l thin s. L s nhn danh tnh thng
bng li ni thay cho lao ng phc dch? Nu vy, nhng ai lao ng phc dch th li nhn danh tnh
thng th h khng phi l thin s ?
Danh t thin s khng phi ch mi c bit nh qua qung co thi mc php. N xut hin
trong ngn ng loi ngi k t khi con ngi bit quay lng vi mi h ly trn th ngay t trong t
tng. Phi chng y l iu kin t c v c xem l thin s.
V thin s th nht tiu biu cho iu kin t c v ny l thi t Tt t a, con ca Tnh Phn
vng vi 49 ngy ngi di ci B sau khi b cung vng in ngc. V k tip c bit n
nhiu nht l B t Ma (?-528) vi 9 nm ngi i din vch (cu nin din bch). Lng V
l v vua ca Trung Quc, bc lnh p ti cao ca Pht gio cng thi vi B t Ma, vua hi
thin s: trc mt trm l ai? B t Ma tr li: khng bit thay v tr li: l thy, l thin
s, l ha thng, l thng ta, l pht t, l th dn v.v.
Cuc i thoi gia B t Ma v vua Lng V l mt trong nhng chuyn thin c sc nht
c ghi trong 3 cun ca nh vn ngi Nht D.T.Suzuki. y l b sch ghi li lch s thin tng v
ct ty thin xuyn qua cc giai thoi gia cc thin t. Sch c dch ra nhiu th ting v ti bn
nhiu ln.. Bn vit ng mang ta THIN LUN do dch gi Tu S v Trc Thin chuyn ng.
Nhng chuyn sau y c trch t THIN LUN ny hu gp phn cho vic n c tri tn. Da vo
xa thy nay xem c g mi l, thin nay c b lc hng vi thin xa khng, hay l xa v nay
u c v tr c lp, khng th so snh c.
http://vietnamyoga.org

Thin l g m khi xa Thn Quang phi cht cnh tay sau khi ch i qu lu ngoi tri tuyt gi
c B t Ma lu tm v chn cho php danh H Kh (486-593), m trong thin s c chuyn
nh sau:
m kia, Thn Quang ng dm mnh trong tuyt ch t Ma n khi tuyt ri m a chn vi
ng n u gi. By gi, s mi quay u li hi: ng mun cu g? Quang bi khc bch:
Ngng mong ha thng t bi m ca cam l, rng chng sanh. S ni:
Diu o v thng ca ch Pht phi nhiu kip tinh cn, kh lm lm c, kh nhn nhn c,
hng c nh tr cn, lng y khinh mn, h c th chu ni nhc nhn lao kh cu php chn tha
sao?
Quang nghe qu bn rt dao bn on la cnh tay tri a ln trc mt S. S bit gp c php
kh, bn ni:
Ch Pht lc pht tm cu o v php b thn, nay ng cht tay trc mt ti, vy mun cu g?
Ni xong, S bn i tn Thn Quang ra Hu Kh.
Kh bch: Php n ca ch Pht, c th nghe c chng?
S ni: Php n ca ch Pht khng th nh vo ngi khc.
Kh bch: Nhng tm con khng an, thnh S lm cho tm con an.
S ni: a tm ngi y ta an cho.
Kh bch: Con kim mi m chng thy tm u c.
S ni: Th l ta an ci tm ngi ri .
Thin l g m khi xa k gnh ci i bn nh lc t H Nng (638-713) lm rng danh thin s
qua chuyn sau:
Ngy kia, ng t Hong Nhn (601-674) bo co v no c th t ra t l o, T s truyn o php
cho m lm t th su. Thn T (tch nm 706) l ngi hc cao nht trong bn, v nhun nh nht v
vic o, v c nhin c chng coi nh xng ng nht hng vinh d y, bn lm mt bi k
trnh ch hiu bit, v bin ni vch bn chi nh cha. K rng:
Thn l b ci.
Tm nh gng sng i.
Gi gi sing phi qut.
Ch nhum trn ai.
Ai c qua cng khoi tr, v thm ngh th no tc gi cng lnh c phn thng xng ng. Nhng
sng hm sau, va thc gic, chng rt i ngc nhin thy mt bi k khc vit bn cnh, nh sau:
B vn khng ci.
Gng sng cng khng i.
Nguyn chng c mt vt.
Sao gi phi trn ai.
Tc gi ca bi k sau l mt c s quen lo tp dch di bp, sut ngy ch bit ba ci, gi go cho
cha. Din mo ng ta qu tm thng n khng my ai nn by gi ton th chng rt i
sng st chng kin cuc thch y nhm vo mt uy quyn c tha nhn. Nhng ng t thy
ng tng khng tham vng y mt php kh c th thng lnh tng chng sau ny, v nht nh truyn o
php cho ng. Nhng t c lo, v hu ht mn ca T u cha hu nhn nhn ra nh trc
gic thm diu trong nhng hng ch trn ca ngi ba ci gi go l Hu Nng, nn nu cng b
vinh d c php y ln e nguy hi n tnh mng ngi th php. Nn T ngm bo Hu Nng ng
canh ba, khi chng ng yn, vo tnh tht dy vic. Th ri T trao li o php cho Hu Nng lm
tn vt chng t ci bng c c php v thng, v bo trc hu vn ca o thin s rc r hn
bao gi ht. T cn dn Hu Nng ch vi ni php, hy tm mai danh n tch ni rng ni ch n

thi s cng khai xut hin v hong dng. T cn ni ci o php truyn li t t t Ma lm tn vt


sau ny ng truyn xung na, v t Thin s c th gian cng nhn, khng cn phi dng o
tiu biu cho tn tm (ngn ng ty phng : lhabit ne fait pas le moine = mu o khng lm nn thy
tu). Ngay trong m y Hu Nng t gi T.
Thin l g m khi xa Lm T ( ?-867) la ht vung gy trc thnh chng thay v ni nng nh nh,
nh ghi trong thin s sau y:
nh thng ta hi Lm T: Th no l i ca php Pht?. T bc xung thin sn, nm ly
thng ta, xng cho mt bt tai, ri x ra. nh ng khng. ng tng ng bn nhc: nh thng
ta, sao khng ly ha thng i? nh toan ly th ngay lc y ht nhin i ng.
Nhn ni n thin s Lm T, ti nh n k nim vo nm 1969 ti thng vo nghin cu kinh
in, trit hc Pht gio (phn nhiu ca dch gi Thch Thin Hoa v Thch Minh Chu) v tnh ta
trong c t Gic Vin Ph Lm Saigon, c bit y l ngi c t thuc dng thin Lm T chnh
tng. V s tr tr thi l i lo ho thng Thch Thin Ph (1905-1995). Mt i, mt o
thng gp nhau di mt mi cha xa, lu ngy thnh quen. Ti quy y tam bo vi v ch tr v c
php danh Hu Tr t .
Thin l g m khi xa Tng Xn (?-606) ch ni vi cu thay v ni di dng, lm cho o Tn
(580-651) liu ng tri buc l gii thot nh i thoi sau:
o Tn bch: Ci xin Ha Thng t bi ch cho t con ng gii thot.
Tng Xn hi: Ai tri ngi?
o Tn bch: Khng ai tri ht.
Tng Xn ni: Vy sao cn cu gii thot?
Tn pht i ng ngay di li ni, b cng chn nm kh cu.
c bit hn na, thin l g m trong th gii thin ngn li c cu phng Pht st Pht (Bt)= gp
Pht git Pht (Bt). Theo ch ti hiu, y l thin ngn c nng lc nh tan ca nhng ngi
kho lm dng danh t to s cung tn cho nhng ai cha am tng pht gio. y cng l ch c
th ca Pht gio m cc tn gio khc khng c. Pht gio tn ti nh bnh ng tnh tr v khng
chp trc v danh t qua cu ni ny. S khng chp trc c xem l cy ao GIC NG ca
Pht gio n ng tn gc s cung tn da vo h t, v cng l s hp dn gii tr thc ty phng
n vi Pht gio, m ng cho s tin ha chung ca nhn loi THY TN GIO TRONG
KHNG TN GIO v ngc li = SC TC TH KHNG, KHNG TC TH SC. Ni v Pht
gio Vit Nam tc l ni n kinh in Pht gio c dch t Phn ng hay Hn ng ca cc cao tng
nh Kim Cang, Vin Gic, Lng Nghim, Duy Thc Lun, Trung B Kinh, Trng B Kinh, i Bt
Nit Bn Kinh, Lng Gi Tm n, Php Bo n Kinh, Duy Ma Ct, Diu Php Lin Hoa Kinh, Hin
Ngu v.v v nhng li i p ca cc v thin s xa. Nhng li i p i khi cc lc khin
nhng ai cn nhiu chp trc v danh t, cn cn nghe nhng li ru ng v mt tm l, cn i tm
pht, tm tri ngoi tm th kh lnh hi c l ngha ca thin ngn xa, th d:
chuyn 1:.
Nghim Dng tn gi Tn Hng, c thy tng hi:
Pht l gi?
Cc t.
Php l g?
t ln.
Tng l g?
n cho n cm.
chuyn 2 .
http://vietnamyoga.org

Ngy kia, S Bch Trng Nit Bn gi mt thy n ni: Thy vi ti ra cy rung xong ti ni cho
nghe i ngha ca Php Pht. Cy xong, thy ta n thnh gio; s dang i tay khng ni g.
chuyn 3.
Ngy kia, c ng o hi thin s Mc Chu, mt cao tng hu bn th k IX: Sut ngy mc o n
cm, lm sao khi mc o n cm?. S p: Mc o n cm. Thy kia tr li khng hiu. S p:
khng hiu th mc o n cm.
Tm li, thin s l ai? Nu khng phi l nhng ngi t cho mnh l thin s, hoc c ngi khc
bi thnh s, v nh vo ngu ng m ng c thin nh chuyn mt ch tiu thnh khn thnh Triu
Chu dy thin:
Chu hi:
- Ch n cho cha?
- n cho ri.
- Ra chn i.
Ci gi l thin rt cc cng ch l mi sinh hat hng ngy. Qua y m thy ra mt ci g khng
h thay i c sn v b giu kn bi vng tng. Ngi thy ra ci y chnh l thin s vy.

http://vietnamyoga.org

TH KINH DIU PHP LIN HOA


O NGC PHONG
Nh xut bn Tn Gio H Ni -2007

c sch Trong li ni u , tc gi quyn Th kinh Diu Php Lin Hoa o Ngc Phong vit :
Nhng dng ch trong sch ny, chng ti tm gi l nhng cu th din t mt s cm ngh c nhn
sau nhiu nm nghin ngm v b kinh i Tha Diu Php Lin Hoa
y l mt cng trnh kh cng phu ca tc gi . Gn 230 trang sch , c din t thnh nhng
dng th 8 ch rt thi v nhng cng rt trang nghim .
Mt m thanh ng ha mun ging ting
Mt php thn th hin vn hnh hi
Mt ht mm ny sinh ngn ht ging
Mt mt tri ta v lng nng ban mai ( tr.49 )
Chng ta hy theo dng th ca tc gi tm hiu quyn kinh ny .
Diu Php Lin Hoa kinh cng c gi ngn kinh Php Hoa, l mt trong nhng b kinh i tha
quan trng nht, c lu hnh rng ri Trung Quc, Nht Bn, Ty Tng v Vit Nam. Thin Thai
Tng ly kinh ny lm gio php cn bn. Kinh c Pht ging vo lc cui i, c kt tp trong
khong nm 200.
c qua bn th kinh ca tc gi o Ngc Phong chng ti thy li din gii kh minh bch nhng
thm su ca Pht dy .
Trong i tu hc , thin gi c 2 iu ct yu cn suy ngh :
- Lc sng phi thc hnh tm tr v lng t bi thc s sng hnh phc cho chnh mnh v gip
tha nhn
- Sn sng mt s ra i c c c ch cho mnh v cho ngi li
Nu hai vn trn c gii quyt l con ngi sng tht vi tm mnh , nhn c vn ti
quan trng , nhng sng nhun nhuyn vi n li l mt vic v cng kh khn. y, nu tm chng
ta xut hin mt l ng thnh cu nguyn th s c ng hin.
Tm tng ni tri theo ging tan hp Dukkha : tm kh t thc hp tan Lnh nh gia bin
i khng b bn B tt l thuyn trng hng la bn ( tr. 41)
Kinh Php Hoa t li gi tr ca mi ng li tu tp v nht l gi tr tm thc hng thin, hng
thng ca mi ngi . S tn ti ca php chn khng l vnh cu, mi hin tng di con mt
ngi gic ng u l biu hin chn l. Kinh Php Hoa c trnh by di hnh thc mt v kch c
nhiu mn, nn n mang tnh i chng d hiu. l cch truyn t chn l cao siu qua ci bnh
thng thng tc. V vy ngn ng Php Hoa din t mc tiu khng phi l s kin m chnh l s
tht cha bn trong. Ni cch khc, ngn ng Php Hoa mang tnh biu tng. Chn l th ton din,
siu vit, trong khi , ngn ng th phim din, gii hn, cho d s dng ngn ng tinh xo cch my

cng khng chuyn ti ht s tht, v vy Php Hoa chn cch s dng ngn ng biu tng chuyn
ti s tht n mc ti a.
Gieo ht ging b mi phng khp
Vun trng cy gic ng mi chng sinh
Ly tr hu lm thng ngy chm sc
Tu cn c ri chiu nh quang minh ( tr.41)
c kinh Php Hoa chng ta s thy l mt kho bu gip chng ta nhng li ch sau y :
1/ Gip tm chng ta tr nn thanh tnh , v chng ta s c c hi khi dy ci thy v bit chn tht .
c Pht khuyn chng ta trn bc ng tu cn phi tnh ha t tm .Tm ca chng ta c hai loi:
tm vng v tm s.
Chnh tm s mi gy ra nhiu vic rc ri, kh au cho con ngi. Tm vng, hay chn tm th
mun i khng thay i; trong chng sinh th tm vng khng mt, m khi thnh Pht tm ny cng
khng tng. Trong khi tm s th c tng c gim, m Duy Thc hc ni rng c n 51 tm s. i
l cc s phin no khin con ngi to ra v s ti li .
Tm phm phu chnh l tm m chp
Chp mnh mnh nm chn l c tn
Chp h khc mnh l rm rc
T mnh lp knh no v bn mn ( tr.72 )
2/ Gip cho con ngi rn luyn c ch kin tr, tm nhn nhc, mt c tnh ti quan trng con
ngi c th thot khi kh au . Bt lun lm vic g, s thnh cng u nh tm nhn ni. Chuyn
ln phi nhn ni nhiu, chuyn nh nhn ni t. Ngi khng c tm nhn ni, lm vic khng th
thnh tu. Nht nh phi c tm nhn ni !
Ch nim vng vng , khng li gii i
Khng sn , khng hn , lng rt bnh an
Thin nh vo su , khng cn s hi
Bng ln tr sng , m tng tiu tan . ( tr.186 )
3/ Gip cho tm linh ca mi ngi ho ng vi nhau v vi v tr. Do o Pht quan nim vn vt
ng nht th, nn bn th v tr cng tim n trong mi con ngi. Bi vy khi lm cho bn th trong
mi c nhn ho ng vi bn th v tr, th ta v th gii l mt.
Php phng tin ty nghi u chn tht
Nh mun cnh qut mt trc xoay vng
D i tng l tri , ngi , th vt
u dn v mt Tu Gic vin ton ( tr.98 )
4/ Gip cho mnh bit v tm ca mnh ngy mt r rt hn, t s pht trin s hiu bit tm ca
ngi khc v thu hiu s huyn b ca v tr. Trong o Pht tu hc l lm sao cho bn thn
chng ta ngy mi tr nn an lc hn v thnh thin hn . Mt ngy tu tp ng php, thc hnh ng
php s gip ta thy r mnh hn, thy r nhng ngi xung quanh hn v lm cho i sng ca ta c
ngha hn .
iu kh nht l gi lng tnh lng
Khi ngi i sa si , mng nh ma
http://vietnamyoga.org

Tr vng php khng , lng trong im vng


Nhn su tht tng vn php h v ( tr.156 )
5/ Gip tng cng sc kho cho th xc v tinh thn. Nng lc m chng ta c c bng s yn lng
c th dng khai trin s tnh thc v chnh nim ( thc nhng g ang xy ra trong gi pht hin
ti). S lng thinh trong ngn ng s dn n s lng thinh trong tm hn, cng vi s lng thinh khng
hot ng, s a n s thay i v tm l, vt l v cng r rt trong ta. Quan tm i sng tm linh
, s pht trin kh nng nhn thc, gii tr cng thng, thoi mi trong hon cnh kh khn, gia tng sc
khe, i su vo hnh phc k diu .
Thnh, Tr, Hoi , Dit lng khng chp
Tm khng vng mc , nhn i thong dong
Ph chp ng tha , nim vui trn ngp
Hnh trang tu chng Tam Minh Lc Thng ( tr.66 )
6/ Gip chng ta mi ngy mt tin n tr tu gii thot , xa nhng ham mun v yu ght tm thng.
T mnh gii thot v gic ng, y l cng vic ca tr tu soi thy tnh khng hay v t tnh ca tt
c cc hin tng , ca tt c khng gian v thi gian. Cng vic ny c gi l tch tp tr tu , sng
tnh thc khng b tm bnh thng li ko theo tht tnh lc dc, cn o ong m, tnh ton thit
hn ... m sng gn vi bn tm thanh tnh , nhn mi s vt, hin tng trong cuc i nh mt tm
gng trong sng , phn nh trung thc nh-n-l ( as-it-is) khng thm bt, v vi, suy din ...
i dc , si m, thai bo thnh to
Xoay ln sinh t bao kip ni tri
Ng dc m chm , m sng tm no
Rng rm t kin , che khut mt tri ( tr.80 )
Tm nguyn ca Pht l tm nguyn chng sanh t gic ng. Bi th nn ngay quyn u ca kinh
v phm phng tin ni: (Pht ra i l v mt nhn duyn ln duy nht l khai th chng sanh ng
nhp tri kin Pht). Th ngha l Pht rng m phng tin php mn , ch by chn tm Pht tnh
chng sanh tin tng kh nng thnh thin ca mnh m tin tu n Pht qu. Hiu su xa hn na, trong
sut 49 nm gio ha, c Pht a ra v s php phng tin nhm du dt mi ngi thm nhp
php chn tht trn l trnh tin n Chn Tht .
Ta ging php bng mun ngn t d
Bng mun ngn phng tin kho din by
Nh va ri vng ho quang hin l
Khng ngn t, hin thn lc Nh Lai
chng thy mun php tu hin r
Chng cn ngn lun , nho thuyt , bin ti ( tr.72 )
Phan Khi trc y c vit : Ti thy nh ngi mnh tng s dch kinh Pht l d lm, h ai bit
ch Hn v bit lm vn quc ng th c nm nguyn bn m dch ra c ngay. Tng nh vy l
lm. Mi y c mt ng cy ngi hi ti th, nh dch b Diu php lin hoa ra th n bao nhiu
tin. Nu chu dch th ni gi c i, v dch th cho ng y xem mt t, ri h va ng th bt u
lm. Ti thy ni th hiu ng y hnh nh tin ti l c th dch kinh y c. Nhng, xin th tht,
vic c phi l vic mt mnh ti lm ng u. Ti vn t tin rng ci trnh hc ch Hn ca
ti l kh cao, s y ti chng phi em m khoa th vi ai, cng chng nn khim tn lm g. C iu

ci trnh Hn vn c cao ti u i na cng khng c th coi n l ci giy chng nhn vng vng
rng dch kinh Pht c, nu chng c tinh thng Pht hc. Ti t nh ti ln cha h th gio cng
ng thy no v Pht hc, v cng cha tng nghin cu n m c s c g, th lm sao ti dm mng
ly vic dch kinh? Sau khi ti c s qua b Php hoa Php hoa gm c ba kinh, Diu php lin
hoa l mt ti thy r rng s ti ngh t trc tht chng sai; ngha l ti khng th ly sc mt
mnh m dch c n.
Tc gi o Ngc Phong cng vit : Chng ti t coi nhng dng th sau y ch nh bo bt , biu
l mt t cm ngh ca mt ngi c kin thc Pht hc t i v khng c hun luyn trong mt thin
vin chnh thng no
Kinh Php Hoa rt cao siu qua 28 phm gio tu tr , khng d g nm c cng lnh ton b kinh
. Tc gi bng tt c s hiu bit, tri nghim trong cng phu v lng chn thnh, chia s trn vn
nhng g m tc gi nm c hon thnh quyn th kinh . c ht bn th kinh, c gi phi rung
ng v li th din gii trong sng , du dng . Nhng li Pht dy nh ngc sng lu ly, soi t mun
dm ng xa, khin cho k ly hng tm c li v, nhn ra tnh Pht ni chnh mnh. Thi th, xin
tr cuc phiu lng li cho kip nhn sinh , ring sng mt i tnh lng nguyn cng vi tc gi khng
qu chp vo ch ngha vn t nghin ngm li Pht , i ngy vnh thot trm lun .
L Tn Ti
u thu 2008

http://vietnamyoga.org

THI GIAN
Hy tng tng c mt ngn hng ghi vo ti khon ca bn 86. 400 la mi sng. Tuy nhin, phn
sai ngch ca ngy ny khng c chuyn sang ngy khc. Mi m ngn hng s xa ht phn bn
cha dng ht trong ngy.
Bn s lm g... D nhin l tn dng tng ng, ng khng...
Mi ngi trong chng ta u c mt ngn hng nh th, chnh l Thi Gian.
Mi sng n ghi vo ti khon ca bn 86. 400 giy. Khi m v, n xa ht phn thi gian bn cha
kp u t vo vic c ch. Ngn hng ny khng chuyn bt c khon sai ngch no cn li trong ny
v cng khng cho bn chi tri.
Mi ngy bn nhn c mt ti khon mi. C m v phn d li trong ngy s b xa. Nu bn
khng tn dng c khon gi , ngi thit thi chnh l bn. Khng th quay li qu kh, cng
khng th cng li ngy mai. Bn phi sng trong hin ti ch bng khon c gi ca chnh
ngy hm nay. V vy, hy u t thi gian ca tng ngy mt cch khn ngoan lm li nhiu nht
cho sc khe, hnh phc, v s thnh t ca chnh bn thn bn.
ng h vn u u g nhp, bn hy tn dng ngy hm nay.
hiu c gi tr ca mt nm, hy hi mt hc sinh va thi rt.
hiu c gi tr ca mt thng, hy hi mt b m sinh non.
hiu c gi tr ca mt tun, hy hi tng bin tp ca mt t tun bo.
hiu c gi tr ca mt gi, hy hi ngi yu nhau ang mong ch c gp mt nhau.
hiu c gi tr ca mt pht, hy hi ngi va tr tu.
hiu c gi tr ca mt giy, hy hi mt ngi va thot him trong gang tc.
hiu gi tr ca mt nghn giy, hy hi ch nhn ca mt chic huy chng Th Vn Hi.
Hy bit trn trng mi pht giy bn ang c trong tay! V cn phi trn trng n hn na khi bn s
chia thi gian vi mt ai c bit, c bit n mc bn phi dnh thi gian ca mnh cho ngi
y.
Hy nh rng thi gian th khng ch i ai c.
Ngy hm qua l qu kh
Ngy mai l mt iu b n
Cn hm nay l mt mn qu
Chnh v vy m ngi ta vn gi
Hin ti l mn qu ca cuc sng!

TNH V NGHA
Thch Nht Hnh

Trong ting Vit c ch Tnh v ch Ngha . Ch Ngha rt l kh dch ra ting Php, ting Anh.
Ch Tnh m vit ra ch Hn th c ch tm tc l tri tim pha bn tri. Bn phi c ch thanh
l mu xanh, tri tim mu xanh. Ban u th mu xanh m v sau n c th bin thnh mu khc, nhng
lm sao ng n thnh mu en.
Tnh ban u thng rt bng bt, nng bng, c tnh am m. Khi con ngi b nng lng ca tnh
chim c th h khng c an n lm. n khng an m ng cng khng an, h nh ang b t chy.
Tnh l ngn la. Ngi no qua cu ri th mi hay. Vng vo ch tnh ri th kh an tr trong hin
ti lm. C ngh ti giy pht mnh s c gp ngi , c ngm ngi , ngi ngm no ri,
khi n. Cng nhiu tr ngi chng no th am m cng ln. Tr ngi l cht liu lm cho tnh
cng ln. D dng qu th tnh khng ln mnh.
Ngy xa khi cha c e-mail, cha c tlphone, i khi mnh i mt l th tnh c tun ny sang
tun khc. ng l hm qua l th ti ri, nhng sao n cha ti?
Mnh i sut hai mi bn gi ng h cho n lc ng pht th i ngang trc ng. ng thng n
lc mi gi sng, th chn gi mnh bt u ng i. ng pht th sng nay sao i tr qu, i
chm qu, mnh m tng bc ca ng i. Nu ng i ngang m khng dng li th mnh bun lm, li
phi i thm hai mi bn gi ng h na. Ty Phng h v khi yu nh b t (tomb damour),
ang i bnh thng t nhin t xung. Ngi Vit Nam thay v ni b t th ni m. Ty Phng cng
ni m. Nguyn Bnh c hai cu th :
Gi ma l bnh ca tri.
Tng t l bnh ca ti yu nng.
Tri p th khng c bnh m h c gi, c ma l b bnh. Tng t tc nh nhau, khng lm n
c g ht. Tnh thng thng khng c tha mn l tnh su. Su tnh. m l m tng t, tng
t l nh nhau. Tnh yu l mt cn bnh, m tng t tc l nh qu. Nhng nu tnh yu c
tha mn d dng, n bng ln rt nhanh nhng ri n cht cng rt mau. am m n ln nh mt ngn
la cao v khi ri xung th cng rt l mau, tnh yu tn li rt l mau. Mt cp vi nhau c lu
di, ci khng phi l nh tnh yu m nh yu t th hai. l ngha, tnh ngha. Ci tnh n a
ti ci ngha. Nu ci tnh ng hong, nu mnh bit yu cho ng hong, th t nhin n a ti ci
ngha. Chnh ngha l keo sn gn cht hai ngi, hai ngi c th sng c vi nhau. Cho nn
phi c ci ngha b sung ci tnh. Ngi ta khng th sng trm nm bn nhau vi tnh c. Bi
tnh l mt ngn la tn rt mau, ngha tri li nui dng la tnh m chy.
Ch ngha thng i i vi ch n: n ngha. n u tin m mnh nhn c l thc rng : C bao
nhiu ngi con gi, anh y khng chn m anh chn ring mnh? Bit bao nhiu ngi con trai c
bng cp, a v nng khng chn m nng li chn mnh? thc l n. Tnh yu ny n khng ch
trong vng nam n. Bn b cng vy, Cha m cng vy, Thy tr cng vy. Mnh sinh ra mt a con
v a con chn mnh lm m, chn mnh lm cha. Ti sao n khng sinh ra nh khc? Cha m c
th bit n a con, s ra i ca a con c th em li nh sng v hnh phc cho cuc i cn li,
nn cha m yu thng con. Cng nh thy tr, ti sao c nhiu thy, ngi c th ti quy y m
ngi ta chn thy ny. Ngi thy cng bit n ngi t. n l yu t ca hnh phc. Ti sao
http://vietnamyoga.org

anh khng chn ngi khc? S la chn l do u m c? Nu ch l s ham mun sc p thi,


khng , phi c ci g .
bn M c anh chng rt p trai, ti ba, tt nghip i hc thuc hng u t v c vic lm
lng rt ln li c rt nhiu c bn gi tht l xinh p. B m rt l ngc nhin khi thy anh thn vi
mt c gi khng phi l p nht. C ny hi thp v nc da hi en, m sao con trai ca mnh c
v thch c ny hn cc c khc. Hm hai m con ngi vi nhau, b hi c bao nhiu ngi con
khng chn, m sao con chn con nh ny va en va thp. Anh chng khng bit tr li lm sao ht,
anh chng cha suy ngh nn khi b hi bt ng, anh khng tr li m c. Nhng t lu sau anh ta
qun chiu v tm ra cu tr li, c ny mi khi anh ni chuyn th c lng nghe. Anh l nh khoa hc
nhng anh cng a lm th. Mi khi anh c th, c lng nghe v c chng t hiu c th ca anh.
Cn nhng c gi kia cng nghe th anh nhng m nghe do php lch s thi, b nghe th ch khng
thch. C ny th khc, c thch th, c thng th, c tham gia th v c tr thnh tri k ca anh
chng. Trn cuc i ny c th tm c mt ngi c th hiu mnh c th mnh l ngi c hnh
phc. Mn qu qu nht m ngi kia c th tng cho mnh l hiu c mnh. C nhng ngi sng
trong cuc i ny nhng cha bao gi tm c mt ngi c th gi l hiu mnh c. M nu mnh l
mt ngi con trai hay mt ngi con gi v trong cuc sng ny mnh c th tm c mt ngi c
kh nng lng nghe mnh, c th hiu c mnh, hiu nhng kh khn nhng kh au nhng c vng
ca mnh, th mnh tm thy ni ngi mt tm hn tri k.
i mt ngi l i tm mt ngi tri k, mt ngi bit c mnh. Tm ra c ngi th
hnh phc v cng. Ngy xa c mt ngi chi n rt l hay, bn hu khng c ai hiu c ti
nng ca ng ta. Ngi ny lm quan v cha bao gi trong gii quan chc bn b thn thuc m tm
c ngi c th hiu c ti ba ca mnh. V vy mi ln nh n ng thng em theo vi ngi
hu cn ln trn ni, tm mt ch rt l p, tri chiu ra, pha tr, t trm ln. Khng kh trang nghim
lc ng mi chi n. ng cm thy nh ch c sui, cy, my, gi mi hiu c ting n ca
ng. Mt hm ang n th t nhin dy n b t. Thay dy mi va n thm mt cu na th n t
na. ng ta ngh chc c ngi ang nghe ln ting n. ng ng ln ni ln c v no ang nghe ln
ti n xin bc ra, lm nh vy khng c d thng. Th t nhin c mt anh tiu phu xut hin, anh
tiu phu ny nghe ln. Anh tiu phu ny c l tai rt l hay, nghe v hiu c tt c nhng ci hay,
ci p, ci qu, ci ti ba ca ngi n. V vy cho nn dy n b t. Anh chng tiu phu tn l
Chung T K v ngi nh n l B Nha. B Nha ln u tin tm ra c ngi hiu c ting
n ca mnh. T K chp nhn lm bn vi B Nha nhng khng mun v kinh , ch mun lm tiu
phu. Lu lu B Nha nh bn, hn vi bn cng ung tr, nghe n. B Nha tm c ngi tri k.
Tnh bn lu truyn cho ti ngy hm nay vi tn ca hai ngi: B Nha v T K. Hi thy mi
mi tm tui, thy lm mt bi th ca tng tnh bn ca B Nha, T K. Trn i ca mnh m c
mt ngi lng nghe c mnh, hiu c mnh th mnh l ngi may mn nht. Anh chng Cali
mi tr li cu hi ca m, ti sao m bit khng, ti v ngi hiu con.
i ngi m tm ra c mt ngi hiu mnh, tht l hnh phc v cng. Con m hiu cha, t m
hiu thy cng lm cho cha, cho thy hnh phc. Ngi m hiu c mnh th mnh bit n ngi .
Cm n em hiu c anh, cm n con hiu c cha, cm n cha hiu c con. Tu tp l
lm th no c th hiu c ngi khc. Mun hiu th phi lng nghe, phi quan st mi hiu
c. Khi sng vi mt ngi c kh nng hiu mnh th hnh phc lm, v hiu l nn tng ca
thng. Khng hiu th khng th no thng c. Cho nn trong tnh yu i la phi cn thn. M
tnh yu i la mnh ch cn lm vi ci test th mnh bit l ngi hiu mnh hay l khng. Nu
ngi khng hiu c mnh th d ngi c bng cp cao, lng tin ln, t p, c nh ca,
bnh trai, hay l c sc p nghing nc nghing thnh, ci ngi mnh cng s kh sut i, gi

l kh sai chung thn. l mt nh t, tnh yu l mt nh t. Ngi no m khi mnh mi ni ct


li, thch khoe khoang ci ring ca h, khng c kh nng hiu c nhng kh khn, kh au ca
ngi khc, khng bit lng nghe mnh, th ch cn vi ba pht l mnh c th nhn ra c. ng
b hp dn bi b ngoi, nhng bng sc bn ngoi, a v danh li, xe hi, nh ca, tin lng, bng
cp. ng nhng ci lm m mt mnh. Hai mt mnh phi tnh to thy rng ngi con gi
hay ngi con trai l mt ngi c th hiu c mnh v hiu c mnh th s thng mnh, r
rng nh vy.
Trong x hi mi pht trin ca chng ta, mt c gi c th nh mt tit trinh ca mnh nh i
ly mt chic xe gn my. Tht l d s, o c suy i n nh th . Ti v mun thot ra khi
thn phn ngho kh, v mun c mt chic xe ging nh ngi khc h nh mt ci qu gi nht
ca i mnh. Chuyn xy ra, n ang xy ra.
Trong o Pht, ci thng ch thc n c lm bng ci hiu, khng hiu th khng c thng. Cha
m nu khng hiu con th cng thng con, con cng kh. V khng hiu chng cng thng chng,
chng cng kh. Hiu l nn tng ca tnh thng. Sng vi nhau nh th no cng ngy mnh cng
hiu c nhiu hn v ngi kia cng ngy cng hiu c mnh nhiu hn. Nu ci hiu khng ln
ln, th ci thng n cng khng ln ln, n dm chn ti ch. Nu qu v thy tnh thng ca mnh
ang dm chn ti ch th qu v bit rng qu v khng tu, bi ci hiu khng ln nn ci thng
khng th ln. Khi m tnh thng khng ln thm th t t n co rt li cho n khi tr thnh mt cc
cng ngt. Tnh yu c th cht nu mnh khng bit nui dng n bng ci hiu v ci thng. Cn
khi ngi kia hiu mnh th mnh bit n ngi , bit n sut i. Chnh ci n l cht liu nui
dng mnh v ngi cho n sut i, ci l ngha. Khng phi l ci bng bt lc ban u,
ci tnh, khng phi l ngn la nui dng u.
Vit Nam ngy xa ngi ta khng nu cm bng gas hay l bng in m nu bng rm v rm
chy rt mau. C cch lm cho n chy chm li, mnh cn mt chic a. t mt nm rm v
bp, ly ci a xung th rm s chy t t. Ngy xa min qu Vit Nam cn dng tru. Tru tc
l v ht la. Nhiu nh khng c hp qut nn phi nui la. Mun nui la lu mnh vo bp mt
t tru. Tru chy ngn, chy lu. N khng chy bng nh rm m chy chm chm sut m. Sng
mai mnh khi ra th cn la trong , gi l la tru. La rm th mau chy, mau tn. l ngn
la tnh. Cn ngha l la tru, n chy sut m di.
Ngy xa Vit Nam cn c truyn thng i xin la, v khng c hp qut v cng khng c n du.
Mi khi nu cm mnh phi qua hng xm xin la, nu m nh mnh khng c tru. Cc chu c th l
cha thy con ci. Con ci khng phi l mt sinh vt m mnh vn gi l con. Ngi ta ly rm bn
li thnh ra mt con rn rt cht v t mt u, u kia tay cm. N c chy ngn t t v chy
c nhiu gi. Mi khi cn la nu cm th mnh ti con ci ly la. Cn nu khng c con ci v
cng khng c la tru th mnh phi i xin thi.
Thy c lm mt bi th v chuyn i xin la. Chuyn xy ra trong qu kh. Th h ca cc chu
gi y c th khng bit i xin la l ci g.
Sng hm nay hp dim ca ti ht ri.
But lnh nh tri cui thu but lnh.
Tc phm vn ang cn .
Ti qua nh lng ging xin la.
Xin cc bn a tay ni tht.
C phi tt c chng ta cui cng tin rng.
Trong xm ta th no cng c ngi cn la.
Chng ta hy tin vo ci iu nh mt ngi tin vo li c ca h.
http://vietnamyoga.org

Ti bit c nhng nh ngho nhng la hng ngn chy ngy m


trong bp hng m .
Em hy nh li ti cn dn.
Mt nm rm t vo i khi ta mu xanh.
Em nhn xem nh mt hi th nh ca hn ti thi cng mun gi v la .
i xin la th mnh phi bit cm mt nm rm. Ti bp ca ngi ta, mnh ng c quy ng ci
bp v ngi ta ang nui la trong . Cm nm rm ca mnh, di vo ch la tru ang cn chy
v i. Chng hai ba chc giy, mnh thy khi ln tc l bit rng nm rm ca mnh c la bn
vo ri. Mnh ch cn thi mt hi th nh l la chy ln ri ly mt nm rm khc nm li, em v
th n tip tc chy. Qu v bit rng ngy xa xin la l chuyn mi ngy. La c hai th mt l la
rm hai l la tru. La tru ngn chy c ngy m rt lu. La rm c v cho tnh yu, cho tnh.
La tru tng trng cho ngha.
n ngha l ci tip ni ca ch tnh. Ci tnh bt u cho kho t t n i ti ci ngha. n ngha
l cht liu nui dng mt cp v chng cho ti khi u bc v rng long. Ngha l s thc tp v
tnh yu, mi ngy mnh phi lm cho ci tnh ca mnh ln ln v n bin thnh ngha. Mi ngy mnh
phi xy dng ci n v ci ngha. Mi li ni mi c ch sn sc u to ra n v ngha ht. Chnh
ci l keo sn, n gip cho mt cp v chng sng vi nhau sut i. Tnh bn cng vy, tnh bn
th khng c s chy bng, khng c s am m nh l tnh yu. Cho nn tnh bn n d hn nhiu.
Nhc s Trnh Cng Sn ni rt r l tnh bn lu di bn chc, n nui dng mnh nhiu hn tnh
yu. V vy b quyt l mnh phi bin tnh yu lc ban u tr thnh tnh bn. Hai ngi ban u l
hai ngi yu nhng m t t s tr thnh hai ngi bn. Khi tr thnh hai ngi bn th l tnh yu
ang cn. Cn nu tnh yu khng tr thnh tnh bn c th tnh yu s cht, s khng thnh cng. M
s d tnh yu tr thnh tnh bn c l v mnh pht khi c ci n v ci ngha. n ngha nh
ni trn, n bt u t ch thc c rng ti sao gia bao nhiu ngi con trai ngi li
chn mnh, nn mnh bit n ngi con gi . Gia bao nhiu ngi con gi p m mnh chn mt
ngi thi th ci l bt u t chn. Ci chn ny khng phi l nht thi, ci chn ny l phi xy
ra trong mt qu trnh no vi tr tu ca mnh ch khng phi ch vi am m m thi. Nu tnh ch
ch c am m th mnh s hi hn, phi c tr tu v phi bit lng nghe. Lng nghe bn b, lng nghe
cha m, lng nghe cc em ca mnh. Ti v h cng c ci thy m ci thy ca h i khi khch quan
hn mnh. Mnh am m ri th mnh khng cn thy c s tht r rng bng nhng ngi khc.
Xin qu v gip dch ch ngha ra ting Php, ting Anh. Ngha i i vi ch n: n ngha. Khi
thng th ranh gii gia c nhn khng cn na. Hai ngi tr thnh mt. Mnh khng i tm ci hnh
phc ring ca mnh. Hnh phc phi l hnh phc chung. lng Mai mnh ni hnh phc cha bao
gi l hnh phc ca ring mt mnh con, l bi ht ca s c Gii Nghim. Hnh phc hay au kh
trong tnh yu khng cn l vn ring ca mt ngi na m ca c hai ngi. l yu t th t (
t, bi, h, x ) ca tnh yu trong o Pht, tc l khng phn bit ti khc, anh khc. Hai ngi l mt
thi. Cho nn khng c chuyn ng n ch b n nem, ng i tm th vui ring ca ng, b i tm th
vui ring ca b. Ci vui ca ng cng l ci vui ca b.
Tun th ba trong kha tu, c mt thin sinh Ty phng hi mt cu rt ng thng. ng ni rng,
con kh qu i. Con r nh con i ti kha tu, b khng chu , b c i con phi i, by gi con
phi lm sao. Thay v ni rng v b cha thy c s cn thit ca tu hc th ti tr li rng ti v
ng m ra ht. Ti nhng g b thch ng khng thch. Nu ng thch v ng ym tr b nhng g b
thch th chc chn b s thch ci ng thch. S d b i i l v ng khng ch trng ti b. ng
khng tm ti, ng khng hiu c b. Nhng g b yu mn, b mong c, ng khng ti. V
vy cho nn b cng khng ti ng. Nhng th ng thch th b ght, nhng th ng ght th b li

thch cho bit tay. Thng thng n xy ra nh vy. V vy vn hnh phc cng nh kh au trong
tnh yu chn tht khng cn l vn ca c nhn na m l ca chung. Chng ta phi c th gi quan
tm.

http://vietnamyoga.org

TRIT L THIN L G ?
Trit l Thin l g, c phi l gio l ca Pht khng, hay l sn phm ca Trung Hoa? Nhiu hc gi
ngy nay cho Thin l kt qu ca s gp g phi hp gia Pht Gio n vi o gio Trung Hoa.
Nhng thc ra Thin chng phi mt trit hc h thng hay l mt tn gio nghi thc m l mt khoa
hc thc nghim v tm l sinh l, hay ng hn mt k thut tu luyn sinh l tm l c tnh cch php
thut ca nhn loi c s m n c truyn sm qui nh vo khoa Yoga ng tm ti nhn thn
vi Tuyt i. Ch Thin Hn Vit l phin m ch Phn(Sanscrit). Dhyana ngha en l nh nim,
ch vo giai on tu luyn th 7 trong 8 giai on cn bn ca Yoga trong B La Mn gio l :
1. Yama ( khng tha m, khng tham vng, trong sch, chn tht, khng ti li ).
2. Niyama ( thn th sch s )
3. Asana ( ngi tp : u, vai, v ngay ngn xng sng thoi mi )
4. Pramayama ( iu ng hi th kim sot sinh lc )
5. Pratyahara ( tinh thn ni hng, phn tnh thn th tm hiu vt th ).
6. Dharama ( tp trung tinh thn vo mt ti )
7. Dhyana ( nh nim ).
8. Samadhi ( gic ng, mc ch ca cng phu tu luyn trn ).
V o s B La Mn gio gii thch khoa Yoga c truyn y nh sau :
Khoa Yoga l mt khoa hc nh cc khoa hc khc trn th gii. N l mt khoa phn tch tinh
thn, thu lm s kin ca th gii siu cm gic xy dng th gii tm linh. Tt c i s ph tm
linh tr danh trn th gii u ni: Ta thy v ta bit! Cha Jesus, Thnh Paul v Thnh Jean u
tuyn b tri gic c th v chn l tm linh ca cc Ngi dy. Ci tri gic y c th thc hin bng
Yoga. Chng phi k c hay thc c th gii hn i sng hin sinh, cn c mt trng thi siu thc
na. C siu thc ln tim thc u l trng thi khng cm gic thy, nhng c im khc nhau ln
ny l s khc nhau gia s ngu v s bit"
"Tp trung tinh thn l ngun ca tt c tri thc. Khoa Yoga dy chng ta lm ch thn th. Yoga ngha
l ni, tc l ni linh hn ngi ta vi linh hn ti cao. Tinh thn hnh ng bn trong v di thc.
Ci m chng ta gi l thc th ch l mt nc trn cu thang v hn ca bn tnh thin nhin ca
chng ta Ci Ta ca chng ta ch bao ph ng c mt mu nh thc v mt khong ln v
thc, cn bn trn v phn nhiu n khng bit c y l bnh din siu thc . Ch Thng l
mc ch ca chng ta, khng t c th dit vong .(Raja Yoga-Vivekananda)
Trn y Dhyana ca khoa Yoga l trng thi nh nim vo Thng (God) coi nh mc ch ti
cao thc hin, cn Dhyana hay Thin Pht gio khng phi nhm ni c nhn vi Thng , m
l thy T Tnh hay Kin Tnh, thy T Ng (Self), thc hin Tm B (Bodhi Nu chng ta hiu
rng Thng ni trong khoa Yoga ca B La Mn gio khng tha thit n nghi l, n sng bi,
cng khng ch n c tin no vo n in ca mnh, m bn th t nhin hp tc vi T Tnh
mun khai phng bng khoa Yoga ,(Patanjali et le Yoga )th s ni tinh thn c nhn vi Thng ,
v thc hin Tm B thy T Tnh tng khng c chi khc nhau c. S mnh ca Pht ku
gi chng sinh au kh v trm lun trong vng lun hi sinh t. i vi Pht Thch Ca cng nh i

vi tt c truyn thng Yoga n , th s cu kh ch c th c c l do sc t cu, th hin


chn l mt cch c th. y khng phi vn l thuyt hay trn trnh vo con ng kh hnh no,
m phi thu hiu ng thi thc nghim chn l.
i vi Pht Thch Ca ngi ta ch c th t cu bng cch t ti Nit Bn, ngha l vt khi bnh
din kinh nghim ca nhn loi phm tc v thu ha ly bnh din v iu kin, khng h ly. Nhng
Pht khng hay cp n ci trng thi v iu kin y, s lm xuyn tc i. Bi th m Ngi phn
i tn B La Mn go v h thuyt nhiu v ci Bt kh t ngh v v h i nh ngha t
Tnh(soi). i vi Pht th ch trng T Ng(Atman) c tht, thng tn l quan im sai lm.
Ch trng T Ng(Atman) khng c cng sai lm . Nhng nu chng ta c ch Ngi ni v k gii
thot vo Nit Bn, chng ta thy ging ht vi hng Jivanmukta = gii thot khi cn ang sng
trong khoa Yoga ca B La Mn gio :
K no c hnh phc bn trong, tm hn thnh thi yn tnh v nh sng tm linh, k y l o S
Yaga, tr nn Phm Thin, i Ng( Brahman) v t ti im m linh hn c nhn ha vo trong i
Hn( Brahman) .(Bhagavad-Gita) Nh th thy Pht ni tip truyn thng kh hnh thn
b(asceti-comystique )n nh th no. Ngi tin vo s gii thot ti i sng ny nhng t chi tt
c nh ngha v s gii thot .
Louis de la Valle Poussin vit :
Nu Bouddha t chi khng gii thch v hng Gii thot, khng phi v bc Thnh, d ang sng
khng c thc m l v ngi ta khng th ni c g xc thit v bc Gii thot .
Tt c iu ngi ta c th ni v hng ngi gii thot sng, chnh gic l h khng thuc v th gii
ny na.
Nh Lai(Tathagata) khng th gi l vt cht, cm gic, nim, ch, tri thc. Nh Lai thm thy, v
lng, thm thy nh i dng. Ngi ta khng th bo Nh Lai c, hay khng c, va c, va
khng, khng phi c, khng phi khng .
y chnh l lun iu b truyn(mystique) v thn hc ph nh, khng,khng( neti! neti!) ca o
Ngha Th(Upanisads) . V chnh ci lun iu va c, va khng, va khng c, va khng phi
khng c y, l lun iu ni v ci thc ti ti cao ca Tm n hay s kin trc gic ca ch Pht.
Khi Pht sp vo Nit Bn, e rng ngi i mc vo lm li v khin tr, nn c bo Vn Th : Ta
ging d 49 nm cha tng thuyt mt ch no. Li bo ta c thuyt g chng ? Nhn tin tay cm cnh
hoa gi ln, mi ngi u khng hiu. Ch c Ca Dip(Mahakasiapa) tn gi nhch ming mm ci.
Pht bit ng hi tm hp mi em Chnh Php Nhn Tng truyn cho. y l T th nht.
V th mi gi l Tm tng truyn ring ngoi gio l Gio ngoi bit truyn chi tm tng d .
Chnh y l s yn lng hng bin ca c Pht Thch Ca. V s yn lng y a n trit hc
Trung Qun Lun ( Madhyamika ) ca Long Th B Tt ( Nagarjuna ) th k th 2 dn n Thin
hc ng.
Qua s yn lng ca c Pht vi cnh hoa gi ln m Ca Dip Tn Gi hi c mt chn l ti cao,
th chn l y l g ? C ch ca Pht ng mt s vn m Ngi tuyn b cc trng khc hp l
Bt kh t ngh ( avyakrta ). Nhng vn y l nhng vn siu hnh c lin quan n th gii
hin tng, n i sng tinh thn v vt cht nhn loi. y l mt s vn khng c gii p c
thu vo bn loi :
1. Th gii c mi, khng c mi, va c, va khng, hay l va chng c chng khng ?
2. Th gii hu hn khng gian hay v hn, va hu hn, va v hn, va khng hu hn, va khng
v hn ?
3. Nh Lai ( Tathagata ) bt dit hay dit, hay va bt dit va dit, va khng bt dit va khng dit
?
http://vietnamyoga.org

4. Linh hn ng nht vi thn th, hay khc vi thn th ?


Nhng vn trn y do mt o s B La Mn gio ct vn Pht, Pht ch tr li :
Ch trng th gii c vnh cu, hay bt c mt quan im no, y l mt rng rm chng cht, mt
chui kin y au kh, tht vng, lo u, nguy nan v iu y khng a n thi chng i, tr
dit tham dc, ngng ngh yn tnh, hiu bit ti cao, gic ng, Nit Bn.(Vn kin nguyn thy ca
Pht gio- Ed. J.THomas- Adyar-Paris 1949)
Nh vy ngha chn chnh v s yn lng ca c Pht khng cho php ta hiu l bt kh tri lun
( agnosticisme ) nh thng thng ngi ta vn lm tng v bt kh tri lun l mt thi tuyt vng
v hoi nghi.
Pht c thi tch cc gii p cc vn siu hnh bng cch phn i tt c quan im siu
hnh suy lun danh l phn tnh ni quan, thc nghim trng thi thc siu vit, v phn i cch
thc c on ca l tr.
y l thi ph phn l tr, ly ph phn lm trit hc vy.
Ci trng thi thc nghim siu thc cm ngh y khng phi h v lun ( Nihilisme ). Pht tin c
tht ti ca Nit Bn coi nh tuyt i. Ngi ch khng cho php ta bn lun v c tnh Tuyt i Nit
Bn y v khoc vo y nhng danh t nim thuc th gii tng i ca nhn duyn phc nghim
nh c, khng v.v S yn lng ca Pht ch nn hiu l ci thc v bn th bt kh t ngh ca
thc ti tuyt i th khng l thuc vo iu kin thi gian, khng gian, nhn qu v nh vt t thn (
chose en soi ) ca Trit gia Kant vy.
Trit gia n, Radhakrishnan gii thch s yn lng ca c Pht nh sau :
Pht t chi m t Tuyt i, v lm th phi bc ra ngoi th gii tng i m Pht l ngi u
tin chng i vi k khc v s chnh xc ca n. Tuyt i khng phi vn quan st ph phc.
Th gii kinh nghim khng biu l Tuyt i ch no trong gii hn ca n c. Kinh u b ni tt (
Upanisads ) cng nhn nh th v cnh co chng ta khng c p dng nhng phm tr ca th gii
hin tng vo thc ti ti cao. Nh tin tri u b ni tt khi phi m t bn tnh ca Tuyt i gi
thi yn lng v nu hi gng th Ngi cng gi yn lng kt cc tuyn b: T Ng(Atman)l
yn lng Upanisads xc nhn v Pht ng tnh rng chng ta khng th t c s chnh xc trn
l thuyt v cc vn cng tt, v nhng k ging dy t c l bn vu khot mun thng tr
ngi bnh dn. Khi Pht ph ch ngha c on ca tin nhn khng l Ngi li mun thay th vo
y ch ngha c on ca mnh. Nh th ch gy tranh bin lm cn tr tin b tm linh. Pht tuyn
b Ngi khng bc l chn l Ngi bit khng phi ch v n khng gip ch g cho cho k tm gii
thot, nhng cng v ngi ta ch trng quan im khc nhau. Thi y bin thuyt sung tr nn
mt bnh hon tinh thn. i vi Pht, t tng gia n gio c v lnh m vi nhu cu thm trm
ca i sng, ai ny ch lo tranh bin n im tt cng ca t tng. bi vy m c Pht khuyn
t rt lui khi cuc tranh bin h thng t tng ch vo tn gio coi nh i sng v ng li
dn n chn l. Chn l s t khai trin ti ni ta, chng no chng ta t gii thot khi nhng thnh
kin c chp khin thc ti t phn chiu ti ta v bin i bn thn chng ta. Chn l phi tm i
sng, khng phi vn bin thuyt bc hc m l mt thit yu tm linh. Thy r gii hn ca l tr
trong s tm ti thc ti, c Pht khng ngh rng bn phn ca mnh l tha mn kht vng siu hnh,
tuy rng Ngi c sn quan im v vn siu hnh . ( Indian Philosophy t.I.P.638-4 )
Xem th th bit bt kh t ngh v Tuyt i l quan im chung cho c Upanisad ln Buddha.
C hai bn iu c lun iu ph nh ( ngation )v Tuyt i. Ch khc nhau cc nh tin tri thi
Veda l khng n quan im trit hc v thc ti m ch trc gic thng vo Brahman hay i
Ng. H khng thc c nh c Pht v ch mu thun ni ti ca l tr. Bi th Pht phi i
ph vi nhiu h thng suy lun ng thi, cho nn ly s t chi l thuyt lm phng tin i n

tri thc phi danh l v Tuyt i. Ci thc v s mu thun ni ti ca l tr v s c gng tm gii


quyt bng cch vt ln mt bnh din cao hn l tr l bin chng. V bin chng php l con ng
Trung Qun vy. Upanisad ch c lun iu l bit ci T Tnh ( le soi ), ci T Ng (atman)th bit
c tt c v l phng tin c nht gii thot. H ly l v minh v T Tnh.
Buddha li ch trng T Tnh, T Ng l iu v minh, m vng u tin ca chng ta. Gic ng hay
l thc v bn tnh ca au kh v nguyn nhn ca au kh, y l bit lm cho con ngi ta c
t do gii thot.
Bit ca Pht l t thc, l gic ng v qu trnh din bin ca th gii tc l nh lut nhn duyn (
pratityasamutpada ) v vt ln Tuyt i v iu kin. T do l hiu bit l tt yu, cho nn v chp
l gii thot, chp l v minh.
Nguyn ng Thc
Trch trong Thin Hc Vit Nam

http://vietnamyoga.org

Tui gi
Trn Mng T
Bn c bao gi ngm k mt con hc trng cha? N trng tht mnh mai; chn di, ngi mng, trong
mt b lng trng mut. Trng n thanh cao nh mt ngi lung tui m vn gi c phong cch
ung dung.
Con hc c coi l mt con vt sng lu cho nn ngi ta gi tui ca cc c l tui hc.
u thng nm va qua, ti sang chi vi v chng ngi anh bn Vienna, D.C. ng sau nh anh
ti c mt con ng mn dn ti mt cng vin. Con ng mn vo cui Xun chm H tht l p.
sui rc rch chy, cy c xanh mt, nhng bng hoa ni n trng xa. Chng ti mi bui sng dt
theo con ch i b, va i va tr chuyn.
Ti bt gic hi:
- Sao con ngi khng ging cy c, vo ma ng ho, a, rng, n xun, h li hi sinh nh?
Anh ti ci, ni:
- C gi mi c Xun, H trong lng mnh l tt ri.
Chng ta nhng ngi la tui ang bc vo tui gi hay gi. Tinh thn v th xc khng cn
nh hai mi nm, mi nm v trc hay thm ch nh mi nm ngoi na.
Thng thng bt c ngi mang quc tch no, sinh sng phn t hayhon cnh no th khi v gi
hay ngi gm nhm li qu kh. Chng ta l nhng ngi t mt qu hng mt mt n tr mt
quc gia khc, chng ta cn nhiu iu gm nhm hn na.
tui gi, khng c phng tin di chuyn, b tr ngi ngn ng lm mt s ngi sng mt cuc
sng t nht, t t nht a ti trm cm, khp kn. T sinh ra bao nhiu bnh, v khi c bnh, s
chy cha xem chng khng c hiu qu lm cho nhng ngi ny. Bc S Ornish, tc gi cun sch
Love & Survival, ni r: Tch la tnh thn gia nh v bn b l u mi cho mi th bnh t ung th,
bnh tim n ung nht v nhim c.
Tnh thng v tinh thn l gc r lm cho chng ta bnh hay khe. Ba mi nm trc m nghe ai ni
c n sinh ra cc chng bnh th ngi ta s ch ci nh. Nhng by gi iu ny c nhiu
bc s cng nhn l ng. Nhng bui tnh tm chung, c cu nguyn, c tnh nim (ty theo tn gio
ca mi ngi) chia s nhng bun vui, lo lng ca mnh cng ngi khc cng gip khai thng c
nhng tc nghn ca tim mch nh l n nhng thc n rau, u lnh mnh vy. Nu khng ni ra c
nhng g dn nn bn trong th chnh l t mnh lm kh mnh. Khi ni ra, hay vit ra c nhng kh
tm ca mnh th h thng khng c tng cng, t phi ung thuc.
Theo Bc S Ornish, khi b cng thng c th s tit ra mt ha cht lm cho mi sinh hot ng, n
khng ngon, u khng suy ngh, mch mu tr tr,mt sc khng, d cm cm. Nh vy s c n
cng l cht c nh cholesterol trong nhng thc n du m, m ch c tnh thng mi cu ri c.
Nu bn khng m tm ra cho ngi khc th bc s bt buc phi m tim bn ra thi.
Tui nh th no th gi l gi, chng ta bit khi mt ngi qua i tui 60 th c gi l 'hng
th'. Vy sau tui 60 mi ngy ta sng l mt bonus, phn thng ca Tri cho.
Chng ta nn sng th no vi nhng ngy 'phn thng' ny. Ly th d mt ngi ln tui, sng c
n, bit lp, khng i ra ngoi, khng giao thip vi bn hu, th no cng i n ch t than thn
trch phn, bt an, lo u, dt v tuyt vng. T bt ngun ca bao nhiu cn bnh.
Trong Nhng Li Pht Dy c cu: "Sai lm ln nht ca i ngi l nh mt mnh. Ph sn ln
nht ca i ngi l tuyt vng." Chc trong qu v khng ai mun ri vo hon cnh ny. Gp g b
bn thng xuyn trong nhng sinh hot th thao l iu tt lnh nht cho th l. i tp th thao nh

Ti Chi, Hng Gia, nhy nh theo nhc, tm hi, bi li v.v... gip cho ngi ln tui gi c
thng bng, t ng, v nu c bnh, ung thuc s cng hiu hn, mau lnh hn. Gp bn, ni c ra
nhng iu phin mun cho nhau nghe, ngi tnh tm, n nh th, cha cu nguyn gip c lm
chm li s pht trin ca bnh.
Bc S Jeff Levin gio s i Hc North Carolina khm ph ra t hng trm bnh nhn, nu ngi no
thng xuyn n nh nguyn h c p sut mu thp hn nhng ngi khng n nh nguyn, ng b
ra hng m v nhiu cui tun theo di, tm hiu nhng kt qu c th ca 'Tn Ngng v Sc
Khe'. Cun sch ng pht hnh gn y nht c tn l God, Faith and Health. Trong ng cho bit
nhng ngi c tn ngng khe mnh hn, lnh bnh chng hn, t b nhi mu c tim, gp s thng
trm trong i sng h bit cch i din, h lun lun lc quan.
Lc quan l mt cm nang qu v nn lun lun mang theo bn mnh. ng bao gi ni, hay ngh l
'Ti gi ri, ti khng gip ch c cho ai na' hoc 'Ti vng v, t hc, chng lm g c'.
Ti xin k cu chuyn Hai Con Nga ca thy ph t George A.Haloulakos.
Cnh nh ti c mt cnh ng c, hng ngy c mt cp nga, con n ln hn con kia mt cht thong
th n c y. Nhn t xa chng l i nga binh thng ging nhng con nga khc. Tuy nhin nu
bn n gn, bn s khm ph ra l c mt con m.
Ch nhn ca n chc thng n khng n b i, m cn cho n mt ch an ton. Chnh iu ny
thnh mt cu chuyn tuyt vi.
ng bn chng, bn cht nghe c ting chung rung, pht ra t ci ai nh vng quanh c con nga
nh hn, chc l mt con ci. Ting chung bo cho con bn m ca n, bit l n ang u m
bc theo. Quan st k mt cht bn s thy ci cch con nga sng chm sc con nga m, bn n
chu o nh th no. Con nga m lng nghe ting leng keng m theo bn, n bc chm ri v tin
rng bn n khng n b lc. Trn ng tr v chung mi chiu, con nga nh chc chc li
ngoi c li nhn bn, mun bit chc bn m ca n vn i theo ting chung ca n li ng sau.
Cng ging nh ch nhn ca i nga c lng nhn t, Thng khng bao gi vt b bn v bn
khim khuyt, hon nn hay gp kh khn. Ngi lun lun em n cho chng ta nhng ngi bn khi
chng ta cn c gip .
i khi chng ta l con nga m, c dn dt bi ting chung mu nhim m Thng nh ai
rung ln cho chng ta. Nhng khi khc chng ta l con nga dn ng, gip k khc nhn thy.
Bn hin l nh vy. Khng phi lc no ta cng nhn thy h, nhng h th lun hin din u . Hy
lng nghe ting chung ca nhau.
Hy t t ht sc mnh, bi v c mt ngi m bn gp trn i, bit u cng ang trong mt hon
cnh kh khn no h phi phn u vt qua.
Khng g hn l tui gi nng da vo nhau trong tnh bn. Lun lun ngh bao gi mnh cng c ci
cho i m ngi khc dng c.
Trong mt ln n thm Vin Dng Lo, ti thy mt c ng 70 tui, t thc n cho mt c b 80
tui. Hi ra th h khng c lin h g vi nhau c.
Ch l mt ngi c kh nng cho v mt ngi vui v nhn.
Tnh hi hc, lm cho ngi khc ci cng vi mnh l nhng liu thuc b.
Thi s Maya Angelou vo sinh nht th 77, trong trng trnh phng vn ca Oprah, hi v s thay i
vc dng ca tui gi, b ni: 'V s chuyn xy ti tng ngy... C nhn vo b ngc ca ti xem. C
v nh hai ch em n ang tranh ua xem a no chy xung eo trc'. Khn gi nghe b, ci chy
c nc mt.
Sinh, bnh, lo, t. Con ng ai cng phi i qua. Nhng i nh h no th hu nh 80% chnh
mnh l ngi la chn.
http://vietnamyoga.org

Nhng vn chnh nh hng n sc khe ca bn qua tinh thn l: S cm thng gia cha m v
con ci, gia ng b vi cc chu.
Tinh thn chp nhn v lc quan. Ngh n nhng iu vui nh mi ngy. Tham gia nhng sinh hot
no ph hp vi sc khe.
Lm vic thin nguyn. Nhm bn: c sch, k chuyn, nh c, chi bi (khng phi n thua).
Tham gia cc lp th dc: Nh Yoga, lp dy Hng Gia, ngi thin, kh cng v.v... V ngay c ch i
b vi nhau 30 pht mi ngy cng gip cho tinh thn sng khoi, sc khe tt hn l nh nm quay
mt vo tng.
Hy thnh thong c ln thnh ting cu ngn ng ny:
'Mt nt mt vui v mang hnh phc n cho tri tim v mt tin vui mang sc khe cho xng ct.'
Chc qu v lun cm thy vui kho v trn vn an lnh trong tm hn !

T bi vi mnh
BS Hng Ngoc

Hnh nh ta chng bao gi thc sng trong hin ti c! Lc cn tr, ta m c tng lai, sng cho
tng lai. Ngh rng phi t ci ny ci n, c c ci kia ci khc mi l sng. Khi c tui, khi
c c ci ny ci n, ci kia ci khc th ta li sng cho qu kh! Nh mong cho mau ln, ln mong
cho nh li. Qu l l th! Tm li, ta chng bit qu nhng pht giy hin ti. T ngy th gii
phng, ta cn sng vi i sng o. Ta ngi y vi bn nhng tr chuyn vi mt ngi no khc,
ci a, nhn nh, gin d, u ym vi mt ngi no khc ni xa. Khi bt li cu chuyn th nhiu
khi l nhp! Hiu ra nhng iu tm thng , ti bit qy thi gian hn, qu pht giy hin ti,
y v by gi hn.
Nh vy m khng c th gi cho gi na! Hin ti th khng c gi, khng c tr, khng c qu kh, v
lai. D nhin, khng phi l trn chy gi m hiu n, chp nhn n, thng thc n. Khi bit enjoy
n th qu c nhiu iu th v pht hin, khm ph. Mt ngi 60, tic mi tui 45 ca mnh th
khi 75, h s tic mi tui 60, ri khi 80, h s cng tic 75! Vy sao ta ang ci tui tuyt vi nht
ca mnh li khng yu thch n i, sao c phi nguyn ra, bt mn vi n. C phi ti nghip n
khng? Ta ang ci tui no th nht nh tui phi l tui p nht ri, khng th c tui no p
hn na!
Ta cng c th gt gm mnh cht nh nh i gii phu thm m chng hn. Xa ch ny, bm ch n,
lc ch kia. Nhng nhc mi vn c nhc mi, long xng vn c long xng, tim mch vn c tim
mch C th ta c tin trin theo mt l trnh c vch sn ca n, khng cn bit c ta! M
hnh nh, cng nguyn ra, cng bt mn vi n, n cng lm d. Tri li nu bit thng yu n, chiu
chung n mt cht, bit cch cho n n, cho n ngh, bit cch lm cho xng n cng cp, lm cho
mch mu n thng thong, lm cho cc khp n trn tru th n cng s t t vi ta hn.
Anh chng Alexis Zorba ni: Cng phi chm nom n thn th na ch, hy thng n mt cht. Cho
n n vi. Cho n ngh vi. l con la ko xe ca ta, nu khng cho n n, n ngh, n s b ri
mnh ngang xng gia ng cho m coi (Nikos Kazantzaki). T ngy bit thng con la ca
mnh hn, t t vi n hn, th c v ti cng khc ti xa. Ti bit cho con la ca mnh n khi
i, khng p n n lc ang no, khng cn phi ci ci ni ni trong lc n. Mn g khoi khu th
n, chay mn g cng tt. C kh, mm ruc g cng c, min l ng nhiu mui qu! Mt ngi c
ti n khng c, n khng bit ngon vy m vn bo ph, i khng ni, l bi v cc con thng
b qu, mua ton sa M mc tin cho ung! Sa giu nng lng, nhiu cht bo b qu, lm sao cn
c th n ngon, lm sao khng bo ph cho c? Gi ngho mt cht th hay hn! C kho qut, rau
mung m tt, min b n thy ngon, thy sng! Ti cng bit cho con la ca mnh ng hn. Ng y
gic, gic. Ng gic l c hi tt nht cho cc t bo no phc hi, nh sc pin vy. Sc khng
m i pin ngon lnh sao c! By trm nm trc, Trn Nhn Tng vit: c tc xan h khn tc
min! i n th n, mt ng lin! trong bi C trn lc o, i m vui o! ng l v vua nh
Trn sm nhng ngi cho con, ln tu ni Yn t, T s thin phi Trc Lm. Tu hnh nh vy m
khi qun Nguyn xm ln nc ta, ng lin xung ni, ra tay dp gic, xong, phi tay ln ni tu tip!
Mi ngi c ng h sinh hc ca ring mnh, khng ai ging ai, nh vn tay vy, cho nn khng cn
bt chc, ch cn lng nghe mnh. Phng php ny, phng php n ca ngi ny ngi kia by v
chng qua cng ch tham kho, nm ly nguyn tc chung thi, ri p dng vo hon
cnh ring c
http://vietnamyoga.org

th ca mnh, tnh cch mnh, sinh l mnh. Phng php no c s p buc cng ngc qu th phi
cnh gic!
Cng nh rng ti tui no tai cng s bt u km nhy, mt bt u km tinh, u c bt u km
sc so. Tai km nhy bt nghe nhng iu chng tai. Mt km tinh bt thy nhng iu gai
mt. u c c sc so hoi ai chu cho ni! Tuy vy, tai km m mun nghe g th nghe, khng th
ng li; mt km m mun thy g th thy, khng th khp li. Th l cn ht tip xc c vi
trn. T dng khng tu hnh g c m cng nh tu, cng thc tp ng v s tr nhi sanh k tm!
Ri mt hm p tri no ta cn c th pht hin mt mnh chng nhng nhn km m cn thy
nhng ngi sao lm chm, nhng lm m hoa trn bu tri trong xanh vi vi kia. Nu khng phi do
mt th bnh mt no th y hn l hin tng thoi ha ca tui gi, ni nm na l xi lu qu, ht
thi hn bo hnh. Ci m ngi xa gi l hoa m h khng chnh l n. Tng hoa m ca tri,
ai d trong mt mnh! Chnh ci tng ca ta nhiu khi lm hi ta. Bit vy ta bt mt th gi cho
nhng cuc tranh tng, bt tiu hao nng lng vo nhng chuyn hn thua. D nhin c nhng chuyn
phi ra ng ra khoai nhng ci cch cng khc, ci nhn khc, bit tn trng kin ngi khc,
bit chp nhn v nhn li mnh.
Khi 20 tui ngi ta bn khon lo lng khng bit ngi khc ngh g v mnh. n 40 th ai ngh g
mc h. n 60 mi bit ch c ai ngh g v mnh c! Tm li, chp nhn mnh l mnh v t bi vi
mnh mt cht vy!

V Tnh Thuyt Php


John Daido Loori
Th Gii dch

John Daido Loori l v hng dn tm linh v l tu vin trng tu vin Zen Mountain Monastery
New York, cng l ngi sng lp ging Thin Mountain and River. Ngi l tc gi ca nhiu tc
phm v Thin v bi sau y c trch dch t tc phm Teachings of the Earth ca ngi.
Chng ta ang vo mt giai on c bit ca lch s nhn loi. Ln u tin, nhng mi e da
chnh khng phi l nhng tai ha t thin nhin tng l nhng ni s hi ln nht ca t tin chng
ta ngn nm v trc, nhng l nhng him ha do chnh con ngi to ra. Chng ta ang vo mt
thi im nguy ngp trong s pht trin, mt thi im quyt nh cho c s phn ca con ngi cng
nh hnh tinh ca chng ta. Chng ta ang i din vi mt nghch l thc p nht: Mt mt, chng ta
s hu c mt mc hiu bit v kh nng k thut m ch nhng thp nin trc cng kh tng
tng c. Chng ta hiu nhng s liu phc tp v nhng tm xa nht ca khng gian v nhng hat
ng t vi nht ca nhng mnh thi gian nh ca cc nguyn t. Mt khc, hng triu con ngi trn
qu a cu ny v ang cht i. Mi trng ca chng ta b nhim. Ti nguyn thin nhin ca
a cu ang b tc ot n mc bo ng. Ni m nh v thm ha mi sinh ton cu c kh nng
tiu dit cc chng loi v mi s sng nng ln chng ta. Mc d chng ta hiu bit qu nhiu v
v tr v hot ng ca n, chng ta ch hiu bit mt cch hi ht v chng ta, i sng ca chng ta,
v mi lin h gia chng ta vi vn vt.
Cch chng ta nhn thc v chng ta v v v tr vn cn nh nguyn v hu nh khng thay i trong
sut s pht trin ca lch s nhn loi. N l mt ci nhn chp nhn s phn ly gia mnh v k khc.
Kt qu ca ci nhn phn ly l chng ta to ra nhng mn trt hc, ngh thut, khoa hc, y hc,
sinh thi hc, thn hc, tm l hc, chnh tr hc, x hi hc, o c hc bit lp nhau. Hu qu l
to ra ci th gii m ngy nay chng ta sng trong . Nhng vn nh chin tranh nguyn t,
nhim ti nguyn thin nhin, SIDA, ma ty, ngho i, i bi trong tn gio, chnh tr v kinh doanh,
tt c u lin h vi cch chng ta hiu v ci ng. Cch chng ta hiu v ng cng l cch chng ta
hiu v v tr, v cch chng ta hiu v v tr quyt nh cch chng ta lin h vi n, iu chng ta
lm i vi n, v cch chng ta sng trong .
Gn y, chng ta thy xut hin Ty phng mt cch hiu v thc ti hon ton mi. Ngun gc
ca cch hiu l mt tc phm m trc ch cc Pht t bit n. l Kinh Hoa Nghim. Kinh
Hoa Nghim trnh by mt v tr m trong tt c mi s vt v nhng s vt khc tng nhp vi
nhau trong s ng nht v quan h duyn khi; trong mi s vt u cn n mi s vt khc v
khng c mt ht bi nh no khng nh hng n ton th. Mt n d trong kinh, Li Tri
Thch, v ra mt th gii trong mi hin hu c nhn nh mt tm li kim cng ln rng khp
v tr, khng ch ba chiu khng gian m cn bao gm chiu th t l thi gian. Mi im ca tm
li v i ny l mt ht kim cng nhiu mt phn chiu mi vin kim cng khc, v nh vy, cha
ng mi vin kim cng trong tm li. Nhng vin kim cung tiu biu cho ton th v tr qu kh,
hin ti v tng lai. iu m n d mun m t l mi v mi s vt trong v tr u cha ng
mi s vt khc trong mi lc.
Li Tri Thch khng ch l nguyn l trit hc; n l mt s trnh by v thc ti c chng
nghim. N l kinh nghim trc tip ca hng ngn nam n Pht t qua trn hai ngn nm. C th ni
http://vietnamyoga.org

rng, gio l ny ch c ngi Ty phng tip nhn mt cch nghim tc vo th k th hai mi,
khi h nhn thy mt trong nhng ng dng ca tia sng laser minh chng cho s xc thc ca ci
thy c xa ny. S dng nh sng laser, chng ta c th to mt hnh chp trn mt tm bng km; khi
nh sng laser c cho xuyn qua tm km, mt hnh nh ba chiu c phng ra. l hnh nh rt
p, mt hnh nh holographic m chng ta c th bc i trong , cho php chng ta ngi gia
nhng vt trong bc tranh . iu ng ch hn, v lm thay i tn gc cch chng ta nhn s
vt l khi ct tm km chp hnh lm i v chiu nh sng laser qua ch na tm km n vn
phng chiu ton th hnh nh, ct phn t lm hai, ct phn tm lm hai v c nh th cho n mt
phn nh nht ca tm km. Khi chiu nh sng laser qua n, ton b bc tranh c phng chiu,
khng c phn no b mt. iu ny chng t mt vic: mi phn ca tm km cha ng tt c mi
chi tit ca ci ton th, ging nh nhng vin kim cng trong Li Tri Thch.
Kt qu ca s khm ph ny l cc nh sinh vt bt u kho st sinh vt hc theo m hnh
holographic. L thuyt mi v no b cng c dng m hnh holographic, v cc nh vt l bt u
nhn vo v tr bng con mt theo mu holographic. Ngy nay, trong th k th hai mi mt, cc
nh khoa hc bt u chng minh c s xc thc ca nhng iu c ni ra t s chng nghim
Li Tri Thch truyn t bi cc hnh gi Pht gio qua 2500 nm.
Nhn ra v tr holographic l iu ti mun gi l tm thc th k hai mi mt. Ch vi vic hiu
bn cht ca v tr nh l mt ton th, chng ta c th lm iu g cho nhng vn m chng ta
ang i din. Tm thc th k hai mi mt l tm thc ca nhng v C Pht; l Tm Pht, cng
l tm ca tt c chng sanh. Tm chng ta c sn , nhng chng ta chn vi n trong mt
qung i b iu kin ha iu kin ha do cha m, thy gio, vn ha, t quc, hc vn... Khi
chng ta nhn ra v tr tng quan ph thuc, khng th no chng ta t b trch nhim i vi n. R
rng rng iu chng ta lm v iu xy ra cho chng ta ch l mt. Khi nhn thc iu ny mt cch
su xa, chng ta s khng th no cn tr hon v li. Chng ta to ra th gii ca chng ta l
iu ai cng thy r. l kt qu n t nhn thc. Khi chng ta nghe v nhng vn ca th gii,
chng ta cm thy tht vng. Chng ta c th lm c iu g? Tnh trng c v v vng. Tuy nhin,
bn cnh ni v vng , chng ta vn c cch gii quyt tnh trng ca chng ta, vi iu kin l
chng ta phi hiu c chng ta tht s l ai bn ngoi chic b da, bn ngoi ngn ng v nim.
u l s tht, thc ti ca cuc sng? ngha ca hin hu l g?
Vo thi nh ng Trung hoa, Thin s ng Sn lc cn rt tr t nhng cu hi tng t.
Khi nghe mt cu trong Tm Kinh, Khng mt, tai, mi, li, thn, , ngi r ln mt ni: Ti c
mt, tai, mi, li. Ti sao kinh ni rng chng khng hin hu? Nhng hnh gi tng Tm Kinh
ngi cha xp x hai mi nm, v hng ngn ngi khc nhau ngi trong thin ng v tng
Khng mt, tai, mi, li, thn, . Khng sc, thanh, hng, v, xc, php. Khng c th gii ca sc,
khng c th gii ca . Nhng c l t ngi hi cu hi m mt ch tiu mi tui hi thy
mnh: Ti sao kinh li ni nh vy? Con thy con c . Thy ca ng Sn khng th tr li v gi
ng Sn n mt v Thin s m ng Sn v sau vo nm hai mi mt tui c cho th gii T
kheo.
Sau khi th gii T kheo, ngi ng Sn i du phng n tham bi ngi Nam Tuyn. Trong lc sa
son cho ngy gi ngi M T, thy ca Nam Tuyn, ngi Nam Tuyn hi chng: Ngy mai gi ngi
M T, cc ng c ngh rng ngi s n hay khng? Khng c ai tr li. Khi , v tng tr ng
Sn bc ra ni: C bn th ngi s n. Nam Tuyn ni: Mc du l mt k hu sanh, ngi ny
c th c mi da. ng Sn ni: Ha thng ng p tt thnh xu! ri i ra.
Sau , ng Sn n tham bi ngi Qui Sn hi, Mi y con nghe ni Nam Dng Trung Quc S
c cuc php thoi v v tnh thuyt php, con khng hiu c ngha vi t. Qui Sn ni: Con c

nh php thoi khng? - C nh. Qui Sn ni: Hy ni ra xem. ng Sn ni: Mt v tng


hi: Tm ca C Pht l g? Quc s tr li: Ro, tng, ngi, . V tng hi: Ro, tng, ngi
c phi l loi v tnh khng? Quc s ni: Phi. Tng hi: C bit thuyt php khng? Quc
s ni: Thuyt php khng dng ngh. V tng hi: Sao con khng nghe? Quc s ni: ng khng
nghe nhng khng th cn tr ngi khc nghe. Tng hi: Ai nghe c? Quc s ni: Cc bc
Thnh nghe c. V tng hi: Ha thng c nghe khng? Quc s ni: Ta khng nghe. V tng
hi: Ha thng khng nghe lm sao bit l v tnh c th thuyt php? Quc s ni: Nh ta khng
nghe, nu ta nghe th ng vi cc bc Thnh, ng s khng c nghe ta dy. V tng hi: Nh vy
chng sanh khng d phn trong sao? Quc s ni: Ta thuyt php v li ch ca chng sanh,
khng phi cho cc v thnh. V tng ni: Sau khi chng sanh nghe ri th th no? Quc s: Tc
khng phi l chng sanh. V tng ni: Kinh no lm cn c cho vic thuyt php ca loi v tnh?
Quc s ni: Nhng li khng hp vi kinh in th khng phi l li ca ngi hc o. ng c c
kinh Hoa Nghim cha? Kinh ni rng t thuyt php, chng sanh thuyt php, mi vt trong ba thi
qu kh hin ti tng lai thuyt php.
Sau khi ng Sn k li cu chuyn, Qui Sn ni: Ta trong cng c, ch kh gp ngi thch
hp. ng Sn ni: Con cha hiu, xin S ch dy. Ngi Qui Sn a pht trn ln v hi: Hiu
khng? ng Sn ni: Khng hiu, xin Ha thng dy. Qui Sn ni: Ming cha m sinh ta rt
cuc khng th ni c. ng Sn hi: C v no c th gip chng? Qui Sn gi ngi n Thin
s Vn Nham.
ng Sn ri Qui Sn n tham bi ngi Vn Nham. ng Sn hi: V tnh thuyt php ai c th
nghe c? Ngi Vn Nham tr li: V tnh nghe c. ng Sn hi: Ha thng nghe khng?
Vn Nham ni: Nu ta nghe, ng khng nghe ta thuyt php. ng Sn ni: Sao con khng nghe?
Ngi Vn Nham a pht trn ln, hi: Nghe khng? ng Sn ni: Khng. Vn Nham ni: Ta
thuyt php ng khng nghe, lm sao nghe c loi v tnh thuyt php? ng Sn ni: V tnh
thuyt php cn c vo kinh no? Vn Nham ni: ng c c Kinh Di D cha, trong ni rng
nc, chim, cy, rng tt c u nim Pht, nim Php. ng Sn nhn c lnh hi.
Ngi ng Sn lnh hi c iu g? Hai v Thy khc nhau, hai ging phi khc nhau; cng mt
mc ch, cng mt gio l. a pht trn ln c ngha l g? Pht trn l thanh cy nh gn lng nga
u dng ui rui m khng lm cht chng. N tr thnh mt biu tng cho vic dy php,
mt trong nhng th c truyn t th h ny sang th h khc. Nhng vic khng quan trong. Vn
l vic a pht trn ln hin l s thuyt php ca loi v tnh. a pht trn, nhy mt, a
mt cnh hoa, gi v p tt c nhng iu lin quan n s tng dung. Tng dung l thy sc
vi ton th thn v tm, nghe ting vi ton th thn v tm. Khi lm c iu , chng ta c th
hiu c s vt mt cch su xa. l iu m ng Sn kinh nghim, gio php c trao truyn
t vn php.
Khi chng ta ni rng khng phn ly, khng bm vu, l tng dung. Nhn v qu l mt l
tng dung. Trch nhim l tng dung. Qun bn ng l tng dung. Tht s l chnh
mnh l tng dung. Tt c nhng iu ny ch l nhng cch ni khc nhau v mt s vic. Bao
lu m chng ta cn nht mnh trong chic b da, chng ta kha kn phn cn li ca th gii v khi
s khng c tng dung.
Sau khi by t s lnh hi, ng Sn ni vi ngi Vn Nham: Con vn cn tp kh cha tr ht. Vn
Nham ni: ng lm g? ng Sn ni: Cho n Thnh (Pht php) con cng khng lm. Ni
cch khc l khng c gng, khng dng cng, cng khng khng dng cng. Vn Nham ni: C hoan
h khng? ng Sn ni: Hoan h khng phi l khng. Ging nh trong phn tm thy ngc qu.
Ri ng Sn hi: Lm th no thy c con ngi chn tht ca con? Vn Nham ni: Hi
http://vietnamyoga.org

ngi a tin bn trong. ng Sn ni: Con hi y. Vn Nham ni: Ngi y ni g? V s


gi mun ni vi ng Sn rng hy tin vo chnh bn thn. Ton th s vic ang xy ra ngay y
v by gi. Khi sp t gi, ng Sn hi: Khi ngi qua i, c ngi hi chn dung ca ngi, con s
tr li sao? Chn dung c ngha l gio php. Vn Nham lng yn mt lc ri ni: L ci .
ng Sn trm ngm mt lc. Vn Nham ni: Thin x l, m ng vic ny, hy suy xt cho k.
ng Sn vn cn cht nghi ng. V sau, khi i ngang qua mt con sng, nhn thy bng mnh phn
chiu di nc, ngi i ng. Ngi c bi k:
ng tm kim bn ngoi,
Xa l vi chnh mnh.
Ta nay i mt mnh,
Ni ni u gp n.
N gi chnh l ta,
Ta gi khng phi n.
Thu hiu c vic ,
Mi kh hp chn nh. (*)
Li ca ng Sn N gi chnh l ta, ta gi khng phi n cng cng ngha nh cu: Anh v ti
l mt, nhng ti khng phi l anh v anh khng phi l ti. Hai mt cng hin hu ng thi; khng
phi mt na ci ny, mt na ci kia. N khng phi l mt s ha trn. l mt ci duy nht vt
ngoi c hai mt i i. Ci khng phi l tuyt i cng khng phi l tng i, khng trn
khng di, khng hin hu cng khng khng hin hu. l mt thc ti vt ngoi mi tnh cht
nh nguyn, v tu tp l nhn ra ci . Mt trong nhng kh khn trong vic tu Thin l chng ta
thng dn mi ch tm vo vic nhn ra nn tng tuyt i ca thc ti, v do khng bao gi hon
tt. Mt mt chng ta phi chng nghim khng mt, tai, mi, li, thn, ; mt khc, chng ta c c
mt v tr rng ln. Chn l phi c tm thy ch khng vn vo mt cc oan no. Mt mt l
hu tnh, mt mt l v tnh. Mt mt l trn tc, mt mt l thing ling. Thnh thin, phm tc; tt,
xu; nam, n; tri, t; trn, di. Tt c mi th c tnh nh nguyn u khng th nm bt c ci
.
Mt trong nhng ng gp ln ca ngi ng Sn l gio l Thin Chnh Ng V ni v nhng tp
hp nh nguyn.
V th nht l Chnh Trung Thin, l dng trong th, tng i trong tuyt i, l ni v khng
khng mt, tai, mi, li, thn, . Nhng chng ta s khng hiu c iu nu khng bc vo v
th hai l Thin Trung Chnh, th trong dng, tuyt i trong tng i, l s th nghim ci khng
. y l ch m kinh nghim ng xy ra. Nhng vn cn s phn ly. Tuyt i v tng i, th v
dng vn cn phn i.
V th ba l Chnh Trung Lai, n t tuyt i, nng l tu s, th nghim ton th v tr cng l chnh
mnh. Khi , ng l vn php, hin hu trong qu kh, hin ti v v lai. l lc th nghim rng
mi hnh ng ca chng ta u c nh hung n ton b v tr. Nu ch hiu th cha , v trong
hiu vn cn s phn ly gia ngi hiu v i tng c hiu. Lng tin cng nh vy mt h thng
tn ngng thng phi ty thuc vo th g khc bn ngoi, v nh vy l bt ton. Tri li khi chng
nghim, chng ta bin i cuc sng ca chng ta v s bin i thc s c sc mnh. Chng ta
khng cn sng trong m h; ton th cht liu tr thnh cuc sng, v t tm t bi bt u xut
hin. Chng ta a cuc sng ca chng ta vo dng. V thc t chng ta vn trong dng.
V th t l Thin Trung Ch, n t c tng i v tuyt i, khi dng hon ton kh hp vi th.
giai on ny vn cn hai th, ging nh mui trn vi tiu. C s hp nht, nhng trong s hp
nht vn cn hai th. iu ny c din t nh hnh nh ca v B tt, mt ph y bi, xung ni v

tr li vo ch.
Trong v th nm, Kim Trung o, th v dng u , s v l cng snh, khng cn s ha trn.
N l mt khng tuyt i cng khng tng i, khng tng khng gim, khng d khng sch,
khng tt khng xu, khng nam khng n.
Ngi Dogen (o Nguyn) trnh by trong Kinh Ni V Sng:
Ngi nghi ng ni bc i cha hiu buc i ca chnh mnh. Khng phi l ngi khng bc
i, nhng ngi cha hiu, cha r rng v s bc i ca mnh. Ngi hiu s bc i ca chnh
mnh cng phi hiu s bc i ca ni xanh. Ni xanh khng phi hu tnh cng khng phi v tnh.
Ci ng khng phi hu tnh cng khng phi v tnh.
Thin s Keizan (Onh Sn) sau ngi ng Sn 600 nm, bnh:
Hy quan st k, cc v s nhn c hon ton ci bit b n ny. c gi l v tnh hay v
sinh. Gi l v sinh v khng chy theo m thanh v hnh tng, khng b rng buc bi cm xc hay
phn bit. V Quc s gii thch k iu ny, do khi nghe ni v loi v tnh, ng hiu lm l
ro hay tng. Bao lu m cm gic v t tng khng b nh la v bm cht vo tm thc, v tm
thc khng chy tn lon, khi ci bit ny s sng r v r rng. Nu c gng nm bt th khng th
nm bt c; n khng c hnh tng, n khng hin hu. Cng khng th tch ri khi n v n lun
lun vi chng ta; n khng phi khng hin hu. N khng phi l nhn thc, khng phi l ngh,
n khng dnh liu g vi nhng yu t tm-vt l.
Khi ngi Onh Sn ni: khng b rng buc vo cm xc hay phn bit ngi khng c ni khng c
cm gic hay s quan tm. Ngi c ni l khng b b rng buc, khng bm vu. Khng b rng buc
vo cm xc c ngha l: Khi khc, hy thc s khc. Khi cm gic, hy cm gic bng c thn v tm.
ng phn ly. Phn ly to ra s rng buc, phn ly ngn cn v thu hp t do ca chng ta.
Bi hc b mt ny lun lun biu l v truyn dy mt cch r rng. N l ci lm cho chng ta
nhng my nheo mt. N bao hm trong s i, ng, ngi, nm, tm, ra, hnh ng, cht, sinh, n
khi i, ng khi mt. Tt c nhng ci ny u l li thuyt php, cho n ting ca cn trng. Khng
c ci g du dim. Tt c mi s vt u ang thuyt php mt cch r rng v khng ngng.
Chng ta hy thy v nghe nhng li thuyt php ny. Chng ta hy thy v nghe ting ca ni v sng,
ca nhng loi ang b nguy him v c nguy c tuyt chng. Chng ta hy thy v nghe ting ca
nguyn t, ca nhng k khng nh, ca tr con; ting ca nhng li dy ca v s th h trong qu
kh, hin ti v tng lai. Nu chng ta c gng thy vi mt v nghe vi tai, chng s khng khi no
thy c. Ch khi no chng ta thy vi tai v nghe vi mt chng ta s tht s thy ci mt
cch r rng. Lm th no thy bng tai v nghe bng mt? -Ta thin. Ta Thin l con rng vo
nc, l s t vo rng. Ta Thin l ci ngi gic ng ca c Pht, l s trao truyn chn tht ca
tm thc th k hai mi mt, l ting ca vn php.
(*) Thit k tng tha mch
iu iu d ng s
Ng kim c t vng
X x c phng c
C kim chnh th ng
Ng kim bt th c
ng tu nhm ma hi
Phng c kh nh nh.
http://vietnamyoga.org

V TR HON HO
Th gii v hnh gi y khng cn l iu qu b n. Vn minh nhn loi c nhng bc nhy vt
v mi mt. S thay i v nhn thc tm linh, thc h,i sng tinh thn cng ang din ra rt
nhanh, ty vo s hc hi, va chm, tm nguyn ca tng c th.
Theo chuyn k li, ngy xa c Pht (ng hn l con ngi trc khi thnh Pht) v thng xt cho
i sng con ngi nn b ht mi xa hoa, danh vngv quyn lc i tm con ng cu ri
chnh mnh v gip loi ngi. Sau nhiu nm tm kim, ngi chng tha mn vi bt k v thy hay
php mn no nn t mnh tm kim chn l. Sau 49 ngy m tnh tm di ci b , vt qua
bao th thch tinh thn, ngi a v v tht ln "Ta l Pht thnh, chng sinh l Pht s thnh".
iu ny phi chng nhn gi mt thng ip rng chng c v thy no dy ta tt bng v thy trong
chnh ta. Ta c i u, c gp ai, c hc ai th chnh v thy trong ta l ngi mch bo ta nn hc g,
ly g. Mi v thy bn ngoi u l nhn duyn a y v thy trong ta lm vic, dy d ta. V
thy y chnh l ting ni linh thing ca tm hn ta, ca tr tu ring ta, ca lng tm ta, ca tnh linh
ni ta, ca tinh hoa v tr n cha trong ta. Tht l k diu. V tr gi n cho loi ngi qu nhiu
nhng b mt, ri cng to tht nhiu nhn duyn cho con ngi khm ph, hc hi, tin b.
Cu nguyn cho mi ngi chng ta c tr nn mnh m hn, ngoan ngon hn, vng vng hn,
n nhn c nhiu hn t thc nhn ra v thc hnh nhngbi hc huyn diu m v tr b mt
ci t trong chng trnh sng ca tng ngi.
D sn sng hay cn cha chun b, nhng ri mt ngy kia, chng ta cng phi chia tay th gii
ny.
S chng cn nh mt tri chi chang cho n, s chng cn mt ngy mi bt u bng git nng
trong vt ca bui bnh minh.
S khng cn na nhng ngy xun hin ha, m p.
Tin bc, danh vng, quyn lc, tt c vi ta cui cng cng s tr thnh v ngha. Cn ngha
chng l nhng g ta to ra i vi th gii ny.
Vy iu g l tht s quan trng lu li du n ca ta trong cuc sng ?
Quan trng khng phi l nhng th bn mang theo bn mnh, m l nhng g bn chn thnh ng
gp cho tha nhn.
Quan trng khng phi l nhng th bn nhn c m l nhng g bn cho i.
Quan trng khng phi l nhng thnh cng bn c c trong cuc i, m l ngha thanh cao
ca chng.
Quan trng khng phi l nhng th bn hc c, m l nhng g bn truyn li cho ngi khc.
Quan trng khng cn l nng lc ca bn, m chnh l tnh cch - l nhng g m bn c x vi
mi ngi xung quanh.
Quan trng l nhng khonh khc c ch, thi m bn v tnh hay c khc ghi trong lng ngi
khc, khi cng chia s vi h nhng lo u, phin mun, khi bn an i v lm yn lng h bng cch
ring no ca mnh, hay ch n gin l mt n ci hoan h hay mt ci nm tay, cho mt
ngi khi ng.
Quan trng khng ch l nhng k c, m phi l k c v nhng ngi yu thng bn.
Quan trng u ch l bn s c mi ngi nh n trong bao lu, m l h nh g v bn (tt hay
xu).
Quan trng khng phi l bn quen bit tht nhiu ngi, m l bao nhiu ngi s au xt khi mt bn

trong i.
Vy th, bn i, hy nhn cuc sng bng nh mt yu thng v hiu bit. Bi v ch c tnh yu
thng, s hiu bit mi em li nhng iu k diu cho cuc sng bn .

http://vietnamyoga.org

XIN NG LY C PHT
Nguyn Quc Bu
Xin trch dn bi vit sau y ca tc gi Nguyn Quc Bu v mt vi nhn xt ca c gi v bi
vit ny .
Vn Thin

Nhng li chn tht ca c Pht


Trc tin y chnh l nhng li ca c Thch Ca dy cc t kheo lc ngi cn ti th. Ngi xc
nhn ngi ch l mt bc o s, vi vai tr chnh yu ch l mt ngi hng dn, ch ra con ng,
v cc hnh gi phi t i v t chng nghim. Khc vi nhng h thng tn gio khc c xu hng
cu xin cc th lc siu nhin, ngi bc b hon ton h thng thn quyn m t bao i tri buc
con ngi. Tu tp theo con ng ca c Thch Ca tc l tr v vi bn th chn thc ca mnh.
bit bao th h, con ngi b nhng th: hnh thc b ngoi, nhng tng tng v bn thn, nhng gi
to trong o c qun ly. i trn con ng o ca c Thch Ca, con ngi g nhng tri buc
y, gt b ci ta, sng n gin. Nhng th ph phim b ngoi, tng tng mnh l mt loi g ,
bt mnh phi hnh x theo mt li no hon ton ch khin con ngi xoay qun trong m bng
bong , lun tip tc nh vy v khng h c s an lc. Ngy no mi ngi cn i vo cc hnh
thc, cc s ba t b ngoi cng nhiu th h cn kh au nhiu vi nhng th y.
Con ng c Pht Thch Ca i qua l con ng g b tt c nhng rng buc th gian, g b tt
c cc hnh thc b ngoi, g b tt c cc suy tng khng cn thit i n an lc ngay trong i
sng ny. Ngi khng ch trng sau khi cht s i v u, v c nhng ci no hay khng. Bn cht
ca kh chnh l c, v c nn mi gi gn, v c nhng iu kin ham mun nn mi cn kh nng
ham mun, v c nn mi lo lng. H c vui th s c bun, h c sng th s c kh: mt ngi
lc bnh thng th hng nhng th vui xc tht (n, ung, quan h gii tnh) nhng lc au bnh li
th vic s hu thn xc l mt thm ha. C nhiu ngi au n ti lc cht, vy mi bit mang thn
nn mi kh v thn, cn thn chnh l cn ni nhng au kh xc tht v tinh thn xy ra. Li c
nhng ngi t ph v nhan sc ca mnh, ri khi n mt i h li phin su phin no.
Con ngi c nhng bn tnh chn tht, vy m h c chy theo nhng th b ngoi ri mang rc
ri, u phin v n. Khi i con ngi lin ngh ti n, khi kht lin ngh ti ung, khi au bun th cn
ngi an i. , chn tht l , ch cn g phi ba ra mun hnh mun v b ngoi, u phi v ti l
gia nh giu c nn ti phi ngi trong nhng qun n sang trng th mi ngon ming. Mc d nhng
cm xc ca con ngi l c thc: s ngon, d, sung sngnhng nhng th y tn ti khng lu bn
v thng hng bin i, chnh v vy ng c bm vu tm li nhng cm xc y. Hy i th n,
mt th ng, y mi chnh l o. Chnh v mi th u bin i nn c Pht khng bm vu vo
nhng th y, chnh v vy cuc i ngi lun thnh thi v khng mang bt c u phin no. Nhn
bit mi s trn th gian l v thng v khng bm vu vo n l bc c bn v quan trng
con ngi thot khi nhng kh au rng buc. Nhng ai i theo con ng ca c Thch Ca tc l
i theo con ng ca chnh mnh. l con ng g b mi s rng buc, g b mi s bm vu,
g b mi nhn duyn trnh phin no. Mt ngi hiu o l mt ngi iu khin c cm xc
mnh, lm ch n, v mt khi ngh ni ln ta lin nhn ra ngh c mang li li ch g cho bn thn
v mi ngi hay khng. Chnh v vic lm ch, phn bit c nim no li lc hay khng li lc

m Pht T s chn la v thc hin. c Thch Ca khng bt Pht T lm theo nhng g ngi ni.
Ngi khng dy iu , ngi ch dy mi ngi hy nghe nhng li ngi ni, hy phn tch nhng
hng dn c tt, c li lc cho bn thn mnh hay khng. Nu c, hy thc hin nhng iu y vi
mt tm lng chn thc. Cng tng t nh vy, trc khi lm iu g mi ngi hy ngng li vi
pht. Nhng iu g mang li li lc th lm, cn khng th nht quyt khng lm.
Tu v s ci b bn ng
Tu l g? Trc ht tu l tu sa bn thn. Sao gi l tu sa? Ta vn l ta nhng bao nhiu nm nay v
khng phn bit c iu g mang li li lc, khng nhn bit c mi s l v thng nn ta b
cun vo vng xoy cuc i, lm nhng vic m chng ta khng lng ht hu qu. By gi th ta
bit, phn bit c s nn hay khng nn, v vy nhng iu g trc y sai khc vi iu th
ta hy ngng li. Sau khi ngng khng lm nhng iu sai tri nh trc kia, ta phi tip tc lm nhng
vic ngc li. , tu chnh l nh vy, trc kia ta st sanh qu nhiu th by gi ta khng st sanh
na, ngc li ta cn tch cc phng sanh. Trc kia ta qu keo kit bn xn khng gip ai th nay
ta phi thng xuyn gip mi ngi, b th ngi ngho. iu quan trng l ta hy lm nhng hnh
ng y vi mt tm lng chn thc, ch khng phi v ti mun nh bng tn tui m ti lm t thin
cho mi ngi bit, khng phi v ti phng sanh v mun ly lng mt ai . Nhng ngi lm nh
vy khng phi tu, h ch ang lm vic v mt mc ch cho bn thn m khng nhm mc ch an
lc.
Ni v vic st sanh, nhng loi sinh vt trn qu a cu ny khng c loi no l khng ham sng c,
khng c loi vt no mun con ngi n nut chng c. Ai cng bit bt k mt loi ng vt no
cng bit quy vng, go tht khi b con ngi git hi. Nhng hnh nh chng ta thy hng ngy
trc mt, th hi nu chng ta v tr ca chng th nh th no. C ai mun mnh b st hi hay
khng? D nhin l khng. Bn thn mnh khng mun mnh b st hi vy m chnh chng ta lun st
hi cc loi ng vt (thm ch l con ngi vi nhau) vi l do vt dng nhn th tht khng cng
bng. Nu vt l dng nhn th con ngi dng ci g? Con ngi c l tr, c tnh cm,
chng ta cm nhn c s au n ca chng, chng cng l sinh vt, chng cng c tnh mu t. Vy
th quyn c sng khng phi ch dnh ring cho con ngi, n cng dnh cho tt c cc chng loi
sinh vt. Hy dng li ngay t by gi, hy bit yu thng chng nh yu thng con ngi.
Trn con ng tu tp, phng cch tt nht m c Thch Ca ch ra l phi dp b hon ton bn
ng: hy xem thn ny khng phi l thn ca ta, tng ny khng phi l tng ca ta. V thn ny
khng phi thn ta nn ta khng kh au khi n gi yu, tn phaiCh khi ngi ta dp b c bn
ng th ngi ta mi ngng vic xy dng cho mnh nhng hnh thc b ngoi, nhng tng tng v
b, nhng kin to khng li lc. Tt c nhng kin to khng li lc, nhng s by v b ngoi hon
ton khng mang li s an lc trong thn tm. t c s an lc, cn thit phi tnh tm v thin
nh.
i vi c Thch Ca, vic ly ngi cng chnh l ly bn thn mnh. c Thch Ca tng trng cho
s g b nhng rng buc, s gii thot khi cc phin no. Ta ly ngi c khc chi ta ang ly ht
ging gii thot trong bn thn mnh. Thn ny do t i kt hp thnh, th rt cc hng t thn khc
trn qu t ny u chung mt ngun gc. Vic qu ly l mt s th hin s tn knh, nhng khi
chng ta qu ly tng ca ngi chng ta cng phi hiu rng ta ang qu ly chnh nhng c hnh
cao c ca ngi m chng ta ang noi theo. C rt nhiu ngi hiu sai v thc hin sai vic ny, h
qu li cc tng t m trong lc qu li h li cu xin mt iu g . H ngh c Pht l mt th
lc siu nhin c th tha mn nhng c mun y. Khng phi, nu quan nim nh vy th h sai,
c Thch Ca ch l o s cho chng ta trn con ng gii thot. Hn na khng l
c Thch Ca
http://vietnamyoga.org

s cho chng ta t c mt c mun ch v chng ta hi l bng vic cu xin, cng hoa qu. c
hnh ch t c nu thc hin nhng vic thin vi mt hn chn thc, khng cu cnh.
Nu mun by t s tn knh vi c Thch Ca, xin ng qu ly h, hy thc hin nhng iu ngi
lm, nhng hnh ngi gi, nhng iu ngi dy vi mt s suy xt cn thn. c Pht dy con
ngi ng lm v si m. Khng phi ta lm theo c Pht ch bi v ng ta gii thot c, t
c nhng thn thng. Hy lm theo nhng li dy y vi mt s hiu bit r rng. ng lm nhng
iu g ch bi bao i nay ngi ta lm. ng lm nhng iu g ch bi nhng iu y c cho
l ng, l hin nhin. Khng phi tt c nhng g m nhiu ngi lm bao i ny l ng, iu
ch ng nu n mang li s li ch cho bn thn v mi ngi, cng nh mang li s an lc. Rt cc
cng khng c ng v sai, ng v sai ch l nhng t ng phn bit ca con ngi. Ci ct li l
nhn qu, h c nhn th s c qu, m nhn no th qu ny. Ngi Pht T phi hiu c nhng
vic mnh lm c th xc nh c nhn qu, nu nhng qu no mang li li lc th hy lm.
Hai con ng ca Pht o
o Pht chia thnh hai con ng chnh: xut th v nhp th. ng m c Thch Ca i tc l
con ng th nht. Ci ngun ca vic c mi quanh qun th gii loi ngi l do nhng duyn
nghip vi th gii loi ngi cn nhiu. H ai cn ham thch, cn mun tr th, cn mun to dng s
nghip, cn mun kt duyn nam n th thn thc ngi y con tip tc u thai ci con ngi. M
cn ham tc cn kh, cn rng buc, cn phin no. Cc mi quan h duyn nghip ca con ngi
cng ngy cng sinh ra nhiu hn cho ti khi no ngi ta ngng li, ct t vic gieo duyn gy
nghip v thc hin nhng iu ngc li. V s lun hi ca cc thn thc nn ch c mt con ng
thot khi n: ngng gy ra cc duyn nghip mi v tr ht nhng duyn nghip c. iu cng
tng t vi nhng ci khc, chnh v th m c Thch Ca khng h b cm d bi quyn lc, bi
dc tnh, bi s p ca cc cc ci thin. Thm ch vi nhng thn thng, ngi cng ch dng n
nh l cc phng tin tu tp v truyn o.
c Thch Ca i ng con ng xut th, ct b tt c rng buc. Ngi lc y cng ging nh mt
con thuyn ct b dy neo, t do tri trn bin c mnh mng.
Con ng th hai chnh l con ng nhp th ca o Pht, con ng m ngi dy cho hng
Pht t ti gia. D l nhp th hay xut th th mc ich ca Pht Php vn l gii tr cc au kh v
phin no. Thi c Th Tn cn sng, ngoi cc t kheo trong tng on, ngi cn hng dn cho
nhng ngi v nhng iu kin nht nh khng th theo tng on nhng phng php tu tp ring. Tu
u phi l v cha, tu u nht thit phi lnh i, tu l t bn thn mnh. H ngi no lm ch c
hnh vi, cm xc l ngi c th t ti thong dong ngay gia cuc i ny. Mt ch xng ngi
m bo nui sng hng trm ngi th khng th nht thi m b tt c theo tng on khi cha c
ngi no c kh nng tip tc vic mnh ang lm. Trong trng hp ny Pht Php tr thnh mt
phng tin an lc, gip Pht T cn bng gia i sng x hi v i sng tu tp.
Chnh v vy ngi Pht t v khng phi Pht T cn phi hiu r con ng m c Thch Ca
i, dy trnh sa vo thn quyn, nhng rm r by v b ngoi. Xin hy ng ly, ng tn
dng ngi ngoi ming, xin hy thc hin nhng g m c Thch Ca lm. mi chnh l tu tp
vy.
Ngun: Chungta.com

Trao i/Nhn xt

Ti hiu ca bn
Phan Anh V
Ti hiu l y bn c tt mun mi ngi ngh ng hn v o Pht nhng c l v bn trnh by
cha nn c th mi ngi s hiu lm l kiu mn v khng tn knh c Pht. Ti cn nh c
Pht tng dy l tu tp th phi i trn con ng trung o, y l mt li dy cn bn, ct li ca
c Pht v ti ngh trong trng hp ny chng ta c th rt ra c bi hc. Ly th chng ta c ly
v nu khng ly th ngi khc s cho rng mnh khng tn knh c Pht, kiu mn hoc i loi nh
vy. Cn chuyn tm mnh ngh g, iu mi thc s quan trng. V ti cng xin gp l cc bn
Pht t khi bn lun v vn g th cng trnh nhng ngn t gay gt, v ai cng c thiu st khng ai
hon m 100% c v cng v chng ta l t ca Pht chng ta cng cn phi s s theo Tm
Pht, ch khng phi v vic tri ta l ta vi vng ln ting phn i nh vy th tm chng ta
khng thanh tnh, s l mt ro cn ln trn con ng tu tp.

Tht ra vn l ch...
Nguyn B Hng
Nhng g m anh Bu ni l khng sai. Nhng khuyn ng ly Pht l khng nn. Thc ra vic ly
Pht hay khng v ly nh th no cn ty thuc vo tm ca mnh. Vic ly Pht khng c g l xu
nu nh ta hiu khi ta ly Pht chnh l thi gian t c nhn li bn thn mnh, t nhn xt bn thn
mnh v vic mnh lm cng vi n l cch ta tn knh Pht. Trong kinh Pht khng p mnh
phi ly Pht m iu l t bn thn ta mun ly Pht. Con ngi vn lun hy vng v 1 th gii
cc lc no nh th gii ca t Pht. Nn khi ly Pht cng l lc ngi ta t a mnh vo 1
phn ca th gii v xem nh nim an i nho nh trong cuc sng y bin ng ny. Thi gian
l lc ngi ta cm thy an ton v b i mi vn ca x hi....

http://vietnamyoga.org