You are on page 1of 12

ΘΕΩ΢ΘΤΙΚΟ ΜΕ΢ΟΣ

Α. ΡΕ΢ΙΛΘΨΘ
→ Τι είναι ;
Μια ςυνοπτικι απόδοςθ του αρχικοφ κειμζνου, χωρίσ ωςτόςο να αποτελεί ςυνζχειά του,
Είναι ζνα νζο κείμενο, που, χωρίσ να προδίδει το αρχικό κείμενο, περιλαμβάνει τα
ςθμαντικότερα ςθμεία του.
→ Ρωσ γράφεται μια περίλθψθ;
1. Διαβάηουμε πολφ καλά το κείμενο, παραπάνω από μία φορζσ.
2. Αναηθτοφμε και επιςθμαίνουμε (υπογραμμίηοντάσ τα) το κεματικό κζντρο του αρχικοφ
κειμζνου
΢τον τίτλο
΢τον πρόλογο
΢τον επίλογο
΢το υπόλοιπο κείμενο
3. Κρατάμε ςθμειϊςεισ ςε κάκε παράγραφο :
πλαγιότιτλουσ
ςθμαντικζσ λεπτομζρειεσ
4. Κάνουμε ζνα πλάνο/ ςχεδιάγραμμα τθσ περίλθψθσ.
5. Δεν ξεχνάμε ποτζ ότι θ περίλθψθ είναι ζνα νζο κείμενο, οπότε πρζπει να ζχει αρχι, μζςθ
και τζλοσ, δθλαδι πρόλογο, κυρίωσ μζροσ και επίλογο.
→ Ρωσ ςυντάςςεται μια περίλθψθ ;
α. Για τον πρόλογο χρθςιμοποιοφμε εκφράςεισ όπωσ : «Ο ςυγγραφζασ / αρκρογράφοσ του
κειμζνου αναφζρεται, παρουςιάηει, προβάλλει, προβλθματίηεται, τονίηει, επιςθμαίνει, κίγει
το κζμα...., πραγματεφεται»
ακολουκεί το κεματικό κζντρο με το οποίο ολοκλθρϊνεται θ πρϊτθ περίοδοσ.
β. Για το κυρίωσ μζροσ τθσ περίλθψθσ χρθςιμοποιοφμε διαρκρωτικζσ εκφράςεισ όπωσ :
αρχικά, βαςικά, ςτθν αρχι, ςτθ ςυνζχεια, κατόπιν, εν ςυνεχεία, επίςθσ τονίηει, παράλλθλα
επιςθμαίνει, επιπλζον υποςτθρίηει…
και ςτθ ςυνζχεια ςυμπλθρϊνουμε τι κείμενο με τουσ πλαγιότιτλουσ που ζχουμε κρατιςει
ωσ ςθμειϊςεισ (γραμμζνουσ ςτθ μορφι κειμζνου, όχι ςτείρα διατυπωμζνουσ).
γ. Για τον επίλογο τθσ περίλθψθσ διαμορφϊνουμε τθν πρόταςθ / τισ προτάςεισ με
κατάλλθλεσ εκφράςεισ, όπωσ : εν κατακλείδι, ο ςυγγραφζασ του κειμζνου καταλιγοντασ,
ςυμπεραίνει, καταλιγει ςτο ςυμπζραςμα ότι…
δ) αν ηθτάται από τουσ μακθτζσ να υποκζςουν ότι ενθμερϊνουν τθν τάξθ («΢υντάξτε τθν
περίλθψθ του παραπάνω κειμζνου, υποκζτοντασ ότι ενθμερϊνετε τθν τάξθ ςασ»), τότε
πρζπει να υπάρχει και προςφϊνθςθ: ΢υμμακθτζσ και ςυμμακιτριεσ,
ι Ο/Θ αρκρογράφοσ, ςυμμακθτζσ και ςυμμακιτριεσ, πραγματεφεται…

1

διευκρινίηει. εξετάηει… Προςπερνά βιαςτικά.χ.. ο αρκρογράφοσ ςχολιάηει/πραγματεφεται…). οφτε να ζχει ςε κάκε πρόταςθ μια διαρκρωτικι λζξθ και μια λζξθ περίλθψθσ. μεταβαίνει. παρεμβαίνει. Όταν τισ χρθςιμοποιοφμε τισ βάηουμε ςε ειςαγωγικά. απαντά. διεξοδικά. άμεςα. ΢το άρκρο γίνεται λόγοσ… Σονίηει…» υπερβολικι χριςθ των διαρκρωτικϊν λζξεων και των ρθμάτων χωριςμόσ παραγράφων-­­ θ περίλθψθ είναι ΜΙΑ παράγραφοσ 2 . περιγράφει. απευκφνεται. αναφζρεται επιφανειακά. β. → Ροιο είναι το ςωςτό αποτζλεςμα.χ. → Τι επιδιϊκουμε I. Ζνα νζο κείμενο. ανακεφαλαιϊνει. παρακζτει. αξιολογεί. παραλείπει. προςκζτει. ςωςτι ςφνταξθ. γραμματικι και ορκογραφία III. όχι το κείμενο!) εναλλαγι τθσ ςφνταξθσ: π. ζμμεςα. ρωτά.χ. ςχολιάηει. → Συνθκιςμζνα λάκθ ςτισ περιλιψεισ των μακθτϊν: • • • • • • χριςθ του α’ πλθκυντικοφ προςϊπου (μασ) χριςθ των ρθμάτων «λζει».→ Τι πρζπει να προςζχουμε ςτθν περίλθψθ i. ουδζτερο. υπογραμμίηει. προςκζτει… Επεξθγεί. εξθγεί. οφτε το ςχολιάηει. iv. «Σο κείμενο/άρκρο αναφζρει» (Ο/Η κειμενογράφοσ αναφζρει. αντιπαρακζτει. Ζνα κείμενο. ςυνάφεια. ςυμφωνεί. ii. ΢υνεχίηει. το οποίο δεν χρειάηεται: α. οφτε να μθν ζχει οφτε μία λζξθ/φράςθ περίλθψθσ (π. αναλυτικά. ενότθτα λόγου. «μιλάει» αρχι περίλθψθσ με τθ φράςθ: π. iii. πλθροφοριακό φφοσ II. ςωςτι δομι. επίςθσ. ειςθγείται. ςυηθτά. ςυγκεκριμενοποιεί… Απευκφνει το λόγο. το οποίο δεν αντιγράφει το πρωτότυπο. Τπερβολικι γενίκευςθ και αφαίρεςθ Μίμθςθ φφουσ ςυγγραφζα Επιδοκιμαςία ι αποδοκιμαςία των επιχειρθμάτων του Τπερβολικι χριςθ λζξεων / φράςεων του κειμζνου. απορεί.. ανακοινϊνει. αντικειμενικι και ςωςτι απόδοςθ του κειμζνου Άλλεσ χριςιμεσ εκφράςεισ Διατυπϊνει τθ γνϊμθ.

wikipaideia. από τθν αλικεια). οριςμόσ οριςτζα ζννοια προςεχζσ γζνοσ ειδοποιόσ διαφορά 7. προςεχζσ γζνοσ (θ «μεγαλφτερθ» ομάδα ςτθν οποία ανικει θ ζννοια): γνϊμθ ι άποψθ και ειδοποιόσ διαφορά: «άποψθ θ οποία ζχει ςχθματιςτεί κατά ζναν μθ αντικειμενικό/επιςτθμονικό 3 . εςχατολογίεσ. αίτιο -­­αποτζλεςμα (Κατακλείδα) 4. (www.Β. όχι μζςα από τθ γνϊςθ (δθλ. ΢φγκριςθ-­­αντίκεςθ 5. τελολογίεσ.gr) (Θ παράγραφοσ αναπτφςςεται με ςυνδυαςμό οριςμοφ και παραδειγμάτων: οριςτζα ζννοια: προκατάλθψθ. αιτιολόγθςθ ΢χόλια/Λεπτομζρειεσ 3. μεταφυςικζσ πεποικιςεισ. ρατςιςμοφσ.π. δοξαςίεσ. ΢υχνά ςχθματίηεται ωσ αποτζλεςμα ζλλειψθσ πλθροφόρθςθσ ι μειωμζνθσ αντίλθψθσ. διαίρεςθ διαιρετζα ζννοια διαιρετικι βάςθ μζλθ τθσ διαίρεςθσ 8.» Να βρείτε τον τρόπο ανάπτυξθσ τθσ παρακάτω παραγράφου ι τθ μζκοδο με τθν οποία αναπτφςςεται θ παρακάτω παράγραφοσ του κειμζνου και να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ : «…» Να βρείτε τα δομικά ςτοιχεία και τον τρόπο ανάπτυξθσ τθσ παρακάτω παραγράφου του κειμζνου και να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ : «…» Ραραδείγματα για τουσ τρόπουσ ανάπτυξθσ: • Ωσ προκατάλθψθ ορίηεται θ γνϊμθ ι άποψθ θ οποία ζχει ςχθματιςτεί κατά ζναν μθ αντικειμενικό/επιςτθμονικό τρόπο. ςυνδυαςμόσ μεκόδων Πικανζσ ερωτιςεισ: Να βρείτε τα δομικά ςτοιχεία ι τθ δομι τθσ παρακάτω παραγράφου του κειμζνου και να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ : «…. κ. εκνικιςμοφσ. ΘΕΩ΢ΙΑ ΕΚΘΕΣΘΣ ΔΟΜΘ ΡΑ΢ΑΓ΢ΑΦΟΥ ι ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΑ Τ΢ΟΡΟΙ ΑΝΑΡΤΥΞΘΣ ΡΑ΢ΑΓ΢ΑΦΟΥ ι ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΑΡΤΥΞΘΣ 1. μυςτικιςμοφσ. αναλογία 6.λ. κρθςκολθψίεσ. παραδείγματα Θεματικι πρόταςθ/περίοδοσ 2. Προκαταλιψεισ είναι για παράδειγμα διάφορεσ ςτζρεεσ πεποικιςεισ που ζχει ο άνκρωποσ. αλλά από διάφορεσ κατά καιροφσ δειςιδαιμονίεσ.

• Αν ζνα αρχικά γόνιμο ζδαφοσ δεν καλλιεργθκεί και μείνει εκτεκειμζνο ςτουσ ανζμουσ. παραγωγικι πορεία (γενικό-­­ειδικό) 6. αμφίδρομθ ςχζςθ. χρονικι ςειρά γεγονότων/αφιγθςθ 2. Είκε θ τζχνθ να διαδραματίηει ςθμαντικό ρόλο ςτθν παιδεία. περίοδοι λόγου. παράγραφοι) εξαςφαλίηεται με: 1. επεξθγθματικι ςχζςθ 5. εκείνο) 3. απόλυτα χειραγωγθμζνθ ςκζψθ. ςτο λόγο αναπόφευκτα ςυνιςτά τυποποίθςθ τθσ ςκζψθσ. ΢υχνά ςχθματίηεται ωσ αποτζλεςμα ζλλειψθσ πλθροφόρθςθσ ι μειωμζνθσ αντίλθψθσ». του εργαλείου και περνά ςτο επίπεδο τθσ θκικισ.π. παραγράφων του κειμζνου. Να βρείτε με ποιο τρόπο εξαςφαλίηεται θ ςυνεκτικότθτα μεταξφ των . νοθτικι διεργαςία.τρόπο. τθ χριςθ αντωνυμιϊν (αυτό. Η τυποποίθςθ. δθμιουργεί ςτρεβλϊςεισ. μια άρρθκτθ..Κατςακιϊρθσ) (Θ παράγραφοσ αναπτφςςεται με ςυνδυαςμό μεκόδων: α) αίτιο-­­αποτζλεςμα («θ παραμόρφωςθ…ςυρρίκνωςθ»). νοθματικι ςυνάφεια 5. επανάλθψθ όμοιων όρων 4. ςχζςθ αιτίου-­­αποτελζςματοσ 3.λ. (Πολυξζνθ Ματζυ) (Θ παράγραφοσ αναπτφςςεται με αναλογία (ςφγκριςθ ομοίων): ςυγκρίνεται θ ψυχι του παιδιοφ με το γόνιμο ζδαφοσ). κ. που επιφζρει τθν υπαρξιακι αλλά και εκνικι ςυρρίκνωςθ. που αναφζρει τα αποτελζςματα τθσ παραμόρφωςθσ και ςυρρίκνωςθσ τθσ γλϊςςασ και β) αιτιολόγθςθ. Με τθ χριςθ τθσ φράςθσ «για παράδειγμα». θ παραμόρφωςθ και κακοποίθςθ τθσ γλϊςςασ μασ δυςχεραίνει τθν επικοινωνία. που νοκεφουν τισ ςχζςεισ μασ. ατομικισ και κοινωνικισ αξίασ˙ είναι πνευματικι. Άλλωςτε ο λόγοσ για τουσ αρχαίουσ προγόνουσ μασ ςιμαινε ςκζψθ και ομιλία. Η ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΘΤΑ (= θ νοθματικι ςφνδεςθ των προτάςεων και παραγράφων) εξαςφαλίηεται με: 1. λοιπόν. γιατί θ γλϊςςα υπερβαίνει τθν τάξθ του οργάνου. τθ χριςθ διαρκρωτικϊν λζξεων* 2. απαρίκμθςθ επιχειρθμάτων Πικανζσ ερωτιςεισ: Να βρείτε με ποιο τρόπο εξαςφαλίηεται θ ςυνοχι μεταξφ των παραγράφων/περιόδων του κειμζνου. Και θ υποταγμζνθ ςκζψθ είναι ομοιόμορφθ. (Κ. παραςφρεται το χϊμα και επζρχεται θ διάβρωςθ. ςχζςθ αντικετικι 4.) • Όμωσ. που γίνεται φανερι κι από τθ χριςθ τθσ διαρκρωτικισ λζξθσ «γιατί» («γιατί θ γλϊςςα…ςχζςθ»). ΣΥΝΟΧΘ(= ο τρόποσ με τον οποίο ςυνδζονται οι προτάςεισ. οδθγεί ςτθν υποταγι τθσ. ΢υνιςτά πολιτιςτικι άλωςθ. Ζτςι κα ςυμβεί και με τθν ψυχι του μικροφ παιδιοφ χωρίσ καλλιζργεια.». επαγωγικι πορεία(ειδικό-­­γενικό) 4 . γίνεται φανερι και θ χριςθ παραδειγμάτων: «Προκαταλιψεισ είναι για παράδειγμα …εκνικιςμοφσ. απολίτικθ.

μακριά. (για να με καταλάβετε) κα ςασ το παρουςιάςω με άλλο τρόπο. αρχικά. ενϊ (κτλ): να γράψετε δίπλα ςε κάκε λζξθ τι φανερϊνει. 11) τοπικι ςχζςθ: εδϊ. διότι. εκτόσ αν. θ ειςαγωγι μιασ καινοφριασ ιδζασ: πρϊτο… δεφτερον. πάραυτα κτλ. μολαταφτα. κα ικελα να τονίςω το εξισ …/ να επιςτιςω τθν προςοχι ςασ κτλ.*ΔΙΑ΢Θ΢ΩΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ (ΣΥΝΔΕΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ) :δθλϊνουν/φανερϊνουν: 1)αιτιολόγθςθ: επειδι. εκεί. βεβαίωσ 15) ςυχνότθτα: ςυχνά. ασ ςθμειωκεί ακόμθ. μολονότι. μιτε… μιτε 13) ομοιότθτα. Πικανζσ ερωτιςεισ: Να βρείτε 5 διαρκρωτικζσ λζξεισ και να γράψετε με ποιο τρόπο ςυμβάλλουν ςτθ ςυνοχι του κειμζνου. με όςα είπα προθγουμζνωσ εννοοφςα. αν και. από τθν άλλθ πλευρά. επομζνωσ. ειδάλλωσ. ωσ εκ τοφτου. εντοφτοισ. ςπανίωσ 16) προχπόκεςθ: εφόςον. ςτον αντίποδα. 14) επιβεβαίωςθ (/ζμφαςθ): βζβαια. είτε… είτε… . όμωσ. τϊρα. ςυγκεφαλαιϊνοντασ/ επιλογικά/ ςυμπεραςματικά κα λζγαμε ότι…. άρα κτλ 9) διαίρεςθ: αφενόσ… αφετζρου… από τθ μια μεριά… από τθν άλλθ… ςτθν περίπτωςθ… ςτθ δεφτερθ περίπτωςθ… πρϊτθ 10) χρονικι ςχζςθ: πρϊτα. ςυγχρόνωσ. 2) αντίκεςθ -­­ εναντίωςθ: αλλά. επιπροςκζτωσ. λ.χ. πιο ςυγκεκριμζνα. επιπρόςκετα. ςτθ ςυνζχεια. ςυνζχεια. το επόμενο επιχείρθμα/κζμα που κα μασ απαςχολιςει. 6) παράδειγμα: π. ςιμερα. για να ςυνοψίςουμε.. ςυνοπτικά. ακόμθ. ςτο μζροσ όπου…. ζτςι. Κτλ.χ. για παράδειγμα. ιτοι. ακόμα. ςτο ςφνολο κτλ. γιατί κτλ. λοιπόν. με τον όρο…. εν κατακλείδι. παρ’ όλα αυτά. δθλαδι. διότι. παρότι. φςτερα. αξίηει να επιςθμανκεί και… 4) επεξιγθςθ: με άλλα λόγια. προθγουμζνωσ. 12) διάηευξθ: ι. παρά ταφτα. τζλοσ κτλ 8) ςυμπζραςμα. με τθν προχπόκεςθ…. για να γίνω ςαφζςτεροσ. ςυνοψίηοντασ. γι' αυτό το λόγο.οφτε… οφτε. ι… ι…. αναλογία: όπωσ… ζτςι…. δεν κα ζπρεπε να παραλειφκεί. βζβαια κτλ 3) προςκικθ: επιπλζον. ςαν. ςυγκεφαλαίωςθ: ζτςι. μόνο αν…. όπωσ 7) απαρίκμθςθ επιχειρθμάτων. αφοφ. ωσ απότοκο/απόρροια/λογικό ςυμπζραςμα. 17) γενίκευςθ: γενικϊσ. ομοίωσ κτλ. αμζςωσ. καταρχάσ. τότε. 5)ζμφαςθ: είναι αξιοςθμείωτο ότι…. όμοια. ενϊ. κοντά. παράλλθλα. ςαφζςτερα. εντωμεταξφ. ταυτόχρονα. ειδικότερα κτλ. Ή: Ζτςι. ςυνολικά. ταυτοχρόνωσ. εντωμεταξφ. ωςτόςο. γενικά. ωσ. ςπάνια. 5 .

κατάπλθξθ Πικανζσ ερωτιςεισ: Γιατί ζχει επιλζξει ο/θ κειμενογράφοσ τα ςυγκεκριμζνα ςθμεία ςτίξθσ ςτισ παρακάτω φράςεισ. κζςεισ ςυλλογικότθτα. ςυναιςκθματικι απρόςωπθ ζκφραςθ. Σι δθλϊνει/φανερϊνει θ χριςθ του ερωτθματικοφ / των ειςαγωγικϊν (κτλ. διδακτικόσ αντικειμενικότθτα. ςυναιςκθματικι απρόςωπθ ζκφραςθ. αποδοκιμαςία. παράγραφο/περίοδο λόγου και γιατί. ςυγκίνθςθ. οικειότθτα. και ιδζεσ ευρφτερα κειμενογράφοσ κζλει να ηωντάνια αποδεκτζσ δείξει ότι αποτελεί μζροσ του κοινοφ Πικανζσ ερωτιςεισ: Ποιο ρθματικό πρόςωπο κυριαρχεί ςτθν. Να αιτιολογιςετε τθ χριςθ του … ρθματικοφ προςϊπου ςτθν … παράγραφο του κειμζνου.Σα ΣΘΜΕΙΑ ΣΤΙΞΘΣ φανερϊνουν/δθλϊνουν: Ε΢ΘΜΑΤΙΚΟ (. διδακτικόσ αντικειμενικότθτα. ςυναιςκθματικι προςζγγιςθ Α’ΡΛΘΘΥΝΤΙΚΟ Β’ ΡΛΘΘΥΝΤΙΚΟ Γ’ΡΛΘΘΥΝΤΙΚΟ αμεςότθτα.. τόνοσ. προςωπικι άποψθ. ηωντάνια. αμφιςβιτθςθ. ειρωνεία. αμεςότθτα. και ιδζεσ ευρφτερα υποκειμενικότθτα.) : ΘΑΥΜΑΣΤΙΚΟ (!) : ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ («…»): απορία καυμαςμό λόγια τρίτου προςϊπου ειρωνεία ζκπλθξθ τίτλοσ ζργου αγανάκτθςθ ειρωνεία επιςτθμονικόσ όροσ ρθτορικό ερϊτθμα αποδοκιμαςία μεταφορικι χριςθ αμφιςβιτθςθ επιδοκιμαςία γλϊςςασ/ ποιθτικι προβλθματιςμό λειτουργία ζμφαςθ ειρωνεία αποδοκιμαςία αμφιςβιτθςθ ΑΝΩ-­­ΚΑΤΩ ΤΕΛΕΙΑ ( : ) ΑΡΟΣΙΩΡΘΤΙΚΑ (…) : ΔΙΡΛΘ ΡΑΥΛΑ (-­­ -­­) επεξιγθςθ παρζνκετο ςχόλιο Ζκπλθξθ.) ςτισ παρακάτω φράςεισ του κειμζνου. Να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ. προςζγγιςθ. Θ Χ΢ΘΣΘ ΤΟΥ ΢ΘΜΑΤΙΚΟΥ Ρ΢ΟΣΩΡΟΥ Α’ ΕΝΙΚΟ Β’ΕΝΙΚΟ Γ’ΕΝΙΚΟ αμεςότθτα. αμεςότθτα. υποκειμενικότθτα. οικειότθτα. τόνοσ. 6 . Να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ. κζςεισ εξομολογθτικόσ τόνοσ. κατάκεςθ ηωντάνια αποδεκτζσ προςωπικοφ βιϊματοσ. ηωντάνια. ο/θ προςζγγιςθ. ανάλυςθ αντίκεςθ αγανάκτθςθ.

ΧΑ΢ΑΚΤΘ΢ΙΣΜΟΣ ΥΦΟΥΣ: απλό.χ. Να βρείτε . ειρωνικό. ςτο πρόςωπο που ενεργεί. τυπικό. Να βρείτε ςτισ παρακάτω φράςεισ το είδοσ τθσ ςφνταξθσ και να το μετατρζψετε ςτο αντίςτροφο. Να βρείτε . επικριτικό. λζξεισ ι φράςεισ με κυριολεκτικι ςθμαςία ςτο κείμενο. εξομολογθτικό.. ηωντανό. Η μακιτρια γράφει τθν ζκκεςθ. λζξεισ ι φράςεισ με μεταφορικι ςθμαςία ςτο κείμενο. αυςτθρό. λογοτεχνικό. 7 . λζξεισ που ζχουν ςυνυποδθλωτικι χριςθ ςτο κείμενο..χ. το «ποντίκι» του υπολογιςτι) κυριολεκτικι μεταφορικι χριςθ αναφορικι ποιθτικι λειτουργία δθλωτικι ςυνυποδθλωτικι χριςθ Πικανζσ ερωτιςεισ: Να βρείτε . Να βρείτε . τθν παρατακτικι ι υποτακτικι ςφνδεςθ των προτάςεων. λζξεισ που ζχουν δθλωτικι χριςθ ςτο κείμενο. τα ςθμεία ςτίξθσ.ΕΝΕ΢ΓΘΤΙΚΘ-­­ΡΑΘΘΤΙΚΘ ΣΥΝΤΑΞΘ ΕΝΕ΢ΓΘΤΙΚΘ ΣΥΝΤΑΞΘ Σφνταξθ: Υ-­­΢-­­Α ι Υ-­­΢-­­Κ ΡΑΘΘΤΙΚΘ ΣΥΝΤΑΞΘ Σφνταξθ: Υ-­­΢-­­ ΡΟΙΘΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ Με τθ χριςθ τθσ ενεργθτικισ ςφνταξθσ δίνεται ζμφαςθ ςτο υποκείμενο. ποντίκι= το ηϊο) Μεταφορικι χριςθ (μεταφορά) ι ποιθτικι λειτουργία ι ςυνυποδθλωτικι χριςθ τθσ γλϊςςασ (π. οικείο. ΥΦΟΣ: για να χαρακτθρίςουμε το φφοσ παρατθροφμε: τθ λειτουργία τθσ γλϊςςασ. προςωπικό.. καυςτικό. ΛΕΙΤΟΥ΢ΓΙΑ/Χ΢ΘΣΘ ΤΘΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κυριολεκτικι χριςθ (κυριολεξία) ι αναφορικι λειτουργία ι δθλωτικι χριςθ τθσ γλϊςςασ (π. Η ζκκεςθ γράφεται από τθ μακιτρια. διδακτικό κτλ. το ρθματικό πρόςωπο. επιςτθμονικό. δθκτικό. Ραράδειγμα: Πικανζσ ερωτιςεισ: Να μετατρζψετε ςτισ παρακάτω φράςεισ τθν ενεργθτικι ςφνταξθ ςε πακθτικι και το αντίςτροφο. Πικανζσ ερωτιςεισ: Να χαρακτθρίςετε το φφοσ του/τθσ ςυγγραφζα/ωσ του κειμζνου και να αιτιολογιςετε τθν απάντθςι ςασ. γλαφυρό. λζξεισ ι φράςεισ ςτισ οποίεσ κυριαρχεί θ ποιθτικι λειτουργία τθσ γλϊςςασ. ςοβαρό.. τον μακροπερίοδο ι βραχυπεριόδο λόγο... Να βρείτε . λζξεισ ι φράςεισ ςτισ οποίεσ κυριαρχεί θ αναφορικι λειτουργία τθσ γλϊςςασ. Να βρείτε . λιτό. Ραράδειγμα: Με τθ χριςθ τθσ πακθτικισ ςφνταξθσ δίνεται ζμφαςθ ςτθν πράξθ.

• Μυκιςτόρθμα με αυτοβιογραφικά ςτοιχεία: μυκιςτόρθμα ςτο οποίο ο ςυγγραφζασ. • Μυκιςτορθματικι βιογραφία: βιογραφία με πραγματικά και φανταςτικά ςτοιχεία. • Συςτατικι επιςτολι: θ επιςτολι. Αυτοβιογραφικά είδθ: • Απομνθμονεφματα: αφιγθςθ γεγονότων από άνκρωπο που τα ζηθςε. ιςτορία ενόσ προςϊπου. προκειμζνου να επιλεγεί για ςυγκεκριμζνθ κζςθ. ο οποίορ.ΔΕΥΤΕ΢ΕΥΟΥΣΕΣ ΑΝΑΦΟ΢ΙΚΕΣ Ρ΢ΟΤΑΣΕΙΣ (ονοματικζσ ι επιρρθματικζσ) Ειςάγονται με αναφορικζσ αντωνυμίεσ κι επιρριματα: πος. • Συναξάρια: αναφζρονται ςτο βίο ενόσ ςυγκεκριμζνου αγίου ι αποτελοφν ανκολογίεσ βιογραφιϊν πολλϊν αγίων. τισ απόψεισ και τα περιςτατικά τθσ ηωισ του. επάνω ςτα γεγονότα τθσ κακθμερινότθτασ. ψπυρ. κακϊσ και κρίςεων ι παρατθριςεων. πος. υζάν) Ρροςδιοριςτικζσ  Παρζχουν μια πλθροφορία απαραίτθτθ για τον προςδιοριηόμενο όρο και τθν κατανόθςθ τθσ πρόταςθσ  Ζνδειξθ: δεν υπάρχει κόμμα πριν τθ δευτερεφουςα Ραρακετικζσ/προςκετικζσ Παρζχουν μια πλθροφορία πρόςκετθ. ψποηορ. θαζϊρ. Γ΢ΑΜΜΑΤΕΙΑΚΑ ΕΙΔΘ/ΕΙΔΘ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Βιογραφικά είδθ: • Βίοσ: βιογραφία. • Αυτοβιογραφικό ςθμείωμα: κείμενο μικρισ ζκταςθσ με το οποίο ο βιογραφοφμενοσ δίνει πλθροφορίεσ για τθ ηωι του 8 . που ζχει τθ μορφι μυκιςτοριματοσ. πυρ. αναφζρεται ςε προςωπικά του βιϊματα ι τοποκετεί τον εαυτό του ςτθ κζςθ κάποιου ιρωα του ζργου. ψπος. ςτθν οποία κάποιοσ δίνει οριςμζνεσ πλθροφορίεσ για πρόςωπο που γνωρίηει και με τθν οποία ςυςτινει το πρόςωπο αυτό. • Βιογραφία: εξιςτόρθςθ τθσ ηωισ και των πράξεων ενόσ (αξιόλογου ςυνικωσ) προςϊπου. • Θμερολόγια: είδοσ αυτοβιογραφίασ που ςτθρίηεται ςτθ χρονολογικι καταγραφι προςωπικϊν βιωμάτων. ψζο. ψζορ. ψ. ζαν. χωρίσ να δθλϊνει. ηη. • Αυτοβιογραφία: αφθγθματικό ζργο ςτο οποίο ο ςυγγραφζασ αυτοβιογραφείται εκκζτοντασ τισ ςκζψεισ. που δεν είναι απαραίτθτθ για τον προςδιοριηόμενο όρο και τθν κατανόθςθ τθσ πρόταςθσ  Ζνδειξθ: υπάρχει κόμμα πριν τθ δευτερεφουςα Πικανζσ ερωτιςεισ: Να αναγνωρίςετε τθν δευτερεφουςα αναφορικι πρόταςθ και να γράψετε αν είναι προςδιοριςτικι ι παρακετικι/προςκετικι. • Βιογραφικό ςθμείωμα: ςφντομο κείμενο ςτο οποίο αναγράφονται πλθροφορίεσ για τθ ηωι και τισ πράξεισ ενόσ προςϊπου.

ΑΝΑΡΤΥΞΘ ΡΑ΢ΑΓ΢ΑΦΟΥ  ΢τα κριτιρια αξιολόγθςθσ ςυνθκίηεται αμζςωσ μετά το κείμενο να ακολουκοφν ερωτιματα που θ απάντθςι τουσ πρζπει να αναπτυχκεί ςε μια παράγραφο. από το  πορεία ςκζψθσ για μια επιτυχθμζνθ παράγραφο: α. λεπτομζρειεσ. γράφω τθν παράγραφο δίνοντασ τθ δζουςα προςοχι (όπωσ πρζπει ςε κάκε μου απάντθςθ άλλωςτε) ςτθ δομι και το λεξιλόγιο που χρθςιμοποιϊ ε. διαβάηω αρκετζσ φορζσ το ηθτοφμενο (π. ελζγχω το τελικό μου κείμενο 9 . χωρίσ να ξεφεφγει ηθτοφμενο και χωρίσ να αντιγράφει απλϊσ το κείμενο. β) εντοπιςμοφ ςθμείων. το πρόςωπο που πρζπει να χαρακτθρίςω. εντοπίηω και υπογραμμίηω το ηθτοφμενο ςτο κείμενο γ. γ) ανάπτυξθσ προςωπικισ κζςθσ με αφορμι το κείμενο  ΢ε κάκε περίπτωςθ ο/θ μακθτισ/τρια πρζπει να προςζχει και να τθρεί τα εξισ: Ι) Δομι: κεματικι πρόταςθ/περίοδοσ. Οι ερωτιςεισ αυτζσ είναι: α) ερμθνευτικζσ.Β. τα αίτια που πρζπει να εντοπίςω) και βεβαιϊνομαι ότι ζχω καταλάβει τι ψάχνω προτοφ προχωριςω β.χ. κατακλείδα ΙΙ) θ απάντθςθ να είναι ςφντομθ και περιεκτικι. αναςυνκζτω τισ πλθροφορίεσ που ζχω ςυλλζξει χωρίσ απλϊσ να τισ αντιγράφω και χωρίσ να ξεφεφγω δ. τθ φράςθ που πρζπει να αναπτφξω.

χ. ζχω βρεκεί ςτθν εκδιλωςθ … και εκπροςωπϊ το ςχολείο/ ωσ εκπρόςωποσ του ςχολείου μου/τθσ χϊρασ μου κτλ. 7. 4. ………………………………………………………………………………………………… ……………………………… Μετά τιμισ / Με εκτίμθςθ. (ονοματεπϊνυμο) (υπογραφι) 3. ΛΟΓΟΣ/ ΟΜΙΛΙΑ/ ΕΙΣΘΓΘΣΘ 1. 3. Συπικό κλείςιμο: Ευχαριςτϊ για τθν προςοχι ςασ / Ευχαριςτϊ που με ακοφςατε / ΢ασ ευχαριςτϊ ΢ε προφορικζσ ομιλίεσ. Α΢Θ΢Ο 2. 2. 5. ενδείκνυται να χρθςιμοποιοφμε διάςπαρτα ςτο κείμενό μασ β’ πρόςωπο και ερωτιςεισ Μποροφμε να χρθςιμοποιοφμε α’ ενικό και α’ πλθκυντικό πρόςωπο ΢υνιςτϊνται και επαναλιψεισ ςτισ προςφωνιςεισ ΢τον πρόλογο αξιοποιοφμε το δεδομζνο του κζματοσ: π. Φράςεισ: Προςφϊνθςθ : Κφριοι ςφνεδροι/ Αγαπθτοί ςυμμακθτζσ/τριεσ / Αγαπθτοί φίλοι/ Αγαπθτό ακροατιριο/ Ελλθνίδεσ-­­ Ζλλθνεσ(πολιτικόσ λόγοσ)/ Αγαπθτοί ςυμπολίτεσ/τφπιςςεσ Κυρίεσ και κφριοι βουλευτζσ κτλ. από τα γενικότερα ςτο ειδικό του κζματοσ αντίκετθ απόδειξθ ιςτορικι ανάδρομθ-­­διαχρονικι εξζταςθ του φαινόμενου διαπίςτωςθ με εγκυρότθτα. κυρίωσ. Ημερομθνία Αξιότιμε κφριε Τπουργζ/ Αγαπθτζ κφριε. Ρ΢ΟΛΟΓΟΣ γενικι διαπίςτωςθ. ΕΡΙΣΤΟΛΘ Σόποσ. ρθτό ι γνωμικό διαςάφθςθ λζξεων-­­ορϊν του κζματοσ περιςτατικό ι αφιγθςθ ενόσ γεγονότοσ που εμπεριζχει το κζμα ερϊτθςθ ΢τθ ςφγχρονθ εποχι… Αδιαμφιςβιτθτα/ Αναμφίβολα… Είναι γενικϊσ αποδεκτό ότι… Αποτελεί κοινό τόπο/ διαπίςτωςθ… 10 . ςε ιςτοςελίδα κτλ) • Σίτλοσ απρόςωπο φφοσ. 6. γ’ ενικό 1.ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΓ΢ΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΘΣ ΕΡΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΡΛΑΙΣΙΟ (κείμενο που δθμοςιεφεται ςε εφθμερίδα τοπικι ι ςχολικι.

αφοροφν τθ διάρκρωςθ τθσ ςυλλογικισ ηωισ. ΓΙΑ ΣΥΝΕΡΕΙΕΣ: ⇒ ΢υςτατικό ςτοιχείο του προβλιματοσ.. ΢τισ αρνθτικζσ ςυνζπειεσ ςυγκαταλζγεται επίςθσ . είναι .Ε.) αξιολογείται/προςδιορίηεται από τισ ποικίλεσ επιδράςεισ του ςτθ ηωι του ανκρϊπου. Πρωταρχικι ευκφνθ φζρει . πολιτικό. είναι και οι ςυνζπειζσ του.. 11 . • Σο δυςάρεςτο φαινόμενο ζχει τθν προζλευςι του.ΚΥ΢ΙΩΣ ΜΕ΢ΟΣ ΓΙΑ ΑΙΤΙΑ: ⇒ Η διερεφνθςθ και προςζγγιςθ του/τθσ .. ΓΙΑ Τ΢ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΡΙΣΘΣ/ ΑΜΒΛΥΝΣΘΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΘ ΡΕ΢ΙΟΔΟΣ ⇒ Η ζνταςθ και ζκταςθ του προβλιματοσ επιβάλλει τθν άμεςθ και αποτελεςματικι αντιμετϊπιςι του. • • Πρωταρχικισ ςθμαςίασ είναι οι επιςθμάνςεισ που αφοροφν τθ διαμόρφωςθ τθσ προςωπικότθτασ και τθσ ςυμπεριφοράσ του ατόμου (για ατομικζσ ςυνζπειεσ). παραπζμπει ς’ ζνα ςφνκετο πλζγμα παραγόντων/ςυνκθκϊν που ευνοοφν τθν εκδιλωςι του ςτθν εποχι μασ. πολιτιςτικό -­­ τθσ ςυλλογικισ ηωισ..) οφείλεται ςε μία ςειρά αιτίων/παραγόντων που καλφπτουν ευρφ φάςμα -­­ οικονομικό. Ρ΢ΩΤΑ΢ΧΙΚΑ ΑΙΤΙΑ (μετά τθ κεματικι περίοδο): • ΢τα γενεςιουργά αίτια του/ τθσ (Κ.. ⇒ Η οξφτθτα με τθν οποία εκδθλϊνεται το πρόβλθμα κακιςτά απαραίτθτθ τθν κινθτοποίθςθ των κοινωνικϊν και κρατικϊν φορζων για τθν πρόλθψθ ι και τθν καταςτολι του (ι για τον περιοριςμό/ τθν αποφυγι περαιτζρω εξάπλωςισ του).. οι προεκτάςεισ του/τθσ ..Ε. κοινωνικό.Ε) είναι αποτζλεςμα τθσ μεμονωμζνθσ και παράλλθλθσ δράςθσ πλθκϊρασ παραγόντων. ⇒ Η φπαρξθ/ εμφάνιςθ του προβλιματοσ (Κ..... Πιο ςυγκεκριμζνα.Ε. ⇒ Η ςοβαρότθτα (για αρνθτικι ζννοια)/ ςθμαςία / αξία (για κετικι ζννοια) του / τθσ (Κ.. Από τθν άλλθ βζβαια.. με τθ λιψθ μιασ ςειράσ προλθπτικϊν και καταςταλτικϊν μζτρων... • • Πρωταρχικόσ παράγοντασ κεωρείται/ αποτελεί . εκτόσ από τα αίτια....(για όλουσ τουσ υπόλοιπουσ τομείσ) • • ΢τισ κετικζσ ςυνζπειεσ περιλαμβάνεται . οι οποίεσ ςυνδζονται με αρκετζσ πτυχζσ τθσ κοινωνικισ ηωισ.. ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΟΜΕΝΕΣ ΡΑ΢ΑΓ΢ΑΦΟΥΣ (ΕΙΤΕ ΓΙΑ ΤΘ ΣΥΝΔΕΣΘ ΜΕΣΑ ΣΤΘΝ ΚΑΘΕ ΡΑ΢ΑΓ΢ΑΦΟ) • ΢υνζπεια πρωταρχικισ ςθμαςίασ αποτελεί . ςτο πολιτικό /οικονομικό / πολιτιςτικό επίπεδο .. ⇒ Η εμφάνιςθ του προβλιματοσ (Κ.) ςυγκαταλζγεται ... • Ζνασ από τουσ βαςικότερουσ παράγοντεσ εκδιλωςθσ του/ τθσ ...

Ε.. προκφπτει το ςυμπζραςμα ότι… Καταλιγοντασ κα μποροφςαμε να ςυμπεράνουμε… Οι γενικζσ αυτζσ διαπιςτϊςεισ οδθγοφν ςτο ςυμπζραςμα ότι… ΢υνοψίηοντασ λοιπόν. • • Η πρόλθψθ / θ καταςτολι του προβλιματοσ επιβάλλει . • ΢θμαντικό ρόλο ς’ αυτιν τθν προςπάκεια μπορεί να διαδραματίςει και… ΑΛΛΕΣ ΔΙΑ΢Θ΢ΩΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ/ Φ΢ΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΜΑΛΘ ΣΥΝΟΧΘ ⇒ Αρχικά/ Καταρχάσ… ⇒ Επιπρόςκετα/ Επιπροςκζτωσ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ςτο ςθμείο αυτό κα μποροφςε ακόμα να προςτεκεί… αξίηει να επιςθμάνουμε το γεγονόσ ότι… ςτουσ παράγοντεσ που προαναφζραμε κα πρζπει να ςυγκαταλζξει κάνεισ και … είναι ακόμα ςθμαντικό το γεγονόσ … άμεςα ςυνυφαςμζνο με… εδϊ αξίηει να αναφερκεί… δε κα πρζπει να παραβλζψουμε και τθ ςθμαςία… ςε άμεςθ ςυνάρτθςθ με… βρίςκεται και … αξίηει ςτο ςθμείο αυτό να τονίςουμε… ιδιαίτερο ενδιαφζρον παρουςιάηει και το… κα πρζπει ακόμα να διευκρινίςουμε και να αποςαφθνιςτοφν και τα… αξιοςθμείωτο είναι και το γεγονόσ ότι … μια άλλθ ςθμαντικι παράμετροσ που κα πρζπει να εξεταςτεί είναι… κρίνεται ωςτόςο απαραίτθτο να αναφζρουμε και το … ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ ΕΡΙΛΟΓΟΣ Επαγωγικά ςκεπτόμενοι διαπιςτϊνουμε ότι… Σο ςυμπζραςμα που απορρζει από όλα αυτά… Σα γενικότερα ςυμπεράςματα που μποροφν να εξαχκοφν από αυτι τθν κατάςταςθ είναι πάμπολλα και εξαιρετικά ενδιαφζροντα… Θα μποροφςαμε να καταλιξουμε ςτο ςυμπζραςμα … Επομζνωσ.. κα μποροφςε να υποςτθριχτεί… Απ’ όλα τα παραπάνω εφκολα διαπιςτϊνεται λοιπόν πωσ… 12 ..Ε. Μζτρο πρωταρχικισ ςθμαςίασ/ςπουδαιότθτασ ςυνιςτά . Άμεςθ ευκφνθ για τθν αποτελεςματικι αντιμετϊπιςθ του/τθσ (Κ...ΑΛΛΕΣ Ρ΢ΟΤΑΣΕΙΣ • Η επίλυςθ/αποτελεςματικι αντιμετϊπιςθ του δεδομζνου προβλιματοσ είναι ανάγκθ να αποτελζςει τόςο άμεςθ προτεραιότθτα του οργανωμζνου κράτουσ όςο και αντικείμενο κοινωνικισ – ςυλλογικισ μζριμνασ.) κα πρζπει να αποτελζςει . • • Αφετθρία/βάςθ για τον περιοριςμό των διαςτάςεων του/τθσ (Κ....) αποτελεί .