You are on page 1of 33

5.

1 Pentadbiran yang
Sistematik

Struktur pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka berdasarka
Sistem Pembesar Empat Lipatan

5.1 Pentadbiran yang
Sistematik
Di dalam sistem Pembesar Empat Lipatan; posisi Pembesar

Berempat terdiri drpd Bendahara, Penghulu Bendahari,
Temenggung & Laksamana

Para pembesar bertanggungjawab menegakkan dan
mempertahankan kedaultan sultan dan kerajaan Melaka.

Kawasan
‘pegangan’
merupakan
kawasan
diamanahkan oleh sultan kepada pembesar

Kawasan ‘pemakanan’ ialah kawasan memungut cukai

yang

5.1 Pentadbiran yang
Sistematik Sultan
Bendaha
ra

-Penasihat
raja dlm
bidang
pentadbiran
-Menteri
utama
-Ketua urus
angkatan
perang
-Pemangku
sultan ketika
sultan gering
atau keluar

Penghul
u
Bendaha
-Pemungut
hasilri
atau

ufti
-Ketua
segala
Bendahari
-Ketua
usrusetia
istana
-Ketua
segala
Syahbanda

Temenggu
ng
-Ketua
polis &
penjara
-Penguasa
badnar
dan Kota
Melaka
-Protokol
istana
-Hakim di
darat

Laksama
na

-Ketua
angkatan
laut
-Pengwal
a
peribadi
raja
-Ketua
duta
-Mengetu
ai utusan

1 Pentadbiran yang Sistematik Pembesar Kawasan Pengangan Bendahara Muar & Bentan Penghulu Bendahari Sening Ujung & Kampar Temenggung Tiada kawasan pegangan Laksamana Temasik .5.

5. Tokoh: Seri Nara Diraja Tun Ali Temenggung Jawatan yg diwujudkan di Melaka.1 Pentadbiran yang Merupakan jawatan yg Pengulu Sistematik telah diwujudkan oleh Bendahari Parameswara memerintah semasa Temasik. Tokoh: Seri Maharaja Tun Mutahir Laksamana Diperkenalkan semasa pemerintahan Sultan Mansor Shah. Tokoh: Hang .

2 Pusat Perdagangan (Kedudukan Geografi) Kedudukan Semenanjung Tanah Melayu yg strategik terletak di pertengahan laluan perdaganagn antara timur & barat  Melaka dapat menguasai perdagangan di Selat Melaka kerana kedudukannya yang dapat mengawal laluan di Selat Melaka  .5.

5.2 Pusat Perdagangan (Kedudukan Geografi)  Pelabuhan Melaka terlindung daripada tiupan angin monsun  Pedagang Melaka menjadi perantara dalam urusan jual beli barangan di antara pedagang Timur dan Barat  Bukit bukau menjadi sebagai panduan untuk menuju ke Melaka .

5.2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Tugas-tugas Syahbandar *menguruskan pasar dan gudang *menjaga kebajikan dan keselamatan pedagang *memeriksa alat timbang dan sukat serta mata wang *menjadi hakim di pelabuhan *menguatkuasakan peraturan keluar masuk kapal *menguruskan cukai .

Keberanian mereka dapat menjamin keselamatan pedagang dan keamanan perairan Melaka.5.2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Peranan Laksamana dan Orang Laut Laksamana ialah pembesar yang bertanggungjawab menjaga keselamatan perairan di Selat Melaka. Tugas-tugas mengawal ini dilaksanakan oleh orang laut. .

cara jual beli c.5. hukum-hukum jenayah yg berlaku di kapal d. peraturan dan tatatertib berniaga b. kiwi & anak kapal .2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Keberkesanan undang-undang Laut Melaka Undang-Undang Laut Melaka ada 24 fasal yang mengandungi: a. larangan dan tanggunjawab nakhoda.

kapal yang rosak boleh dibaiki e. lancar. perahu. sediakan kapal. jong. sediakan gudang menyimpan barang b. gajah & pekerja utk angkut barang ke gudang d. sediakan tempat tinggal kpd pedagang c.5.2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Kemudahan di Pelabuhan a. kemudahan bekalan makanan dan minuman .

Tnh Arab. Siam & Pegu) > cukai 6% •Pedagang yang tinggal tetap di Melaka > cukai 3% •Pedagang dari China & Jepun > tidak perlu membayar cukai. (dikehendaki memberi persembahan/hadiah kpd Sultan / Temenggung/ Syahbandar) .2 Pusat Perdagangan  (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka) Sistem Cukai dan Surat Kebenaran Berniaga a.5. Dinamakan cukai berkeutamaan @ cukai mengikut tempat •Pedagang dari Barat (India. Pedagang perlu bayar ‘Panduan’ (cukai rasmi) sebelum berjual beli b. kadar berbeza mengikut tempat asal pedagang c.

dianggap lesen bagi peniaga berjual beli f. bayaran yang diperoleh menjadi sumber pendapatan kerajaan .2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka) d. Pedagang yg berdagang di Melaka perlu dpt ‘Surat Kebenaran Berniaga’ e. bayaran perlu dibuat untuk mendapatkan surat tersebut g.5.

perak & timah dari Pedir.5. Pasai. Kembayat & Gujerat juga digunakan . penggunaan mata wang logam timah (calanis) & wang emas tempatan diperkenalkan b. mata wang emas.2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Penggunaan Sistem Mata Wang a.

Melaka dijadikan pelabuhan entrepot b.5. Pusat peredaran barangan dari Timur dan Barat Kepulauan Melayu . pusat pengumpulan barangan dari kepulauan Melayu c.2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Pelabuhan Entrepot a.

Bahasa Melayu mudah difahami dan bahasa utama masyarakat di rantau ini . pedagang asing berbahasa melayu semasa berurusan dgn pegawai & pedagang di Melaka c. menjadi lingua franca (bahasa perantaraan) dlm urusan perdagangan b.5.2 Pusat Perdagangan (Pemangkin Kemajuan di Perdagangan di Melaka)  Bahasa Melayu sebagi Lingua Franca a.

bahan makanan & rempah Siak •Bekalkan emas utk perdagangan kerajaan Melaka • hubungan terjalin melalui penaklukan Melaka •Bertaraf nagugan kepada Melaka •Menggunakan istilah sembah apabila berutus surat .5.3 Kematangan Hubunguan Luar •Hubungan diplomatik terjalin melalui perkahwinan Pasai (Hubungan Serantau) anatra Sultan Melaka (Megat Iskandar Shah) dgn Puteri Pasai (Tome Pires) •Terjalin melalui pertukaran pendapat tentang soal2 berkaitan dgn hukum agama Islam •Kedudukan kerajaan Melaka & Pasai dianggap setaraf •Istilah salam digunakan dalam berutus surat Jawa Membekalan beras.

semasa Laksamana Yin Ching lawat Melaka •Hubungan diplomatik & perdagangan terjalin erat (Hubungan Antarabangsa Melaka) •Melaka diiktiraf sebagai kerajaan yang berdaulat oleh China •Hubungan terjalin selepas Melaka menghantar utusan diplomatik (Tun Telanai & Menteri Jana Putera) ke Siam •Siam membekalkan kayuu jati. beras & bahan makanan ke Melaka •Terjalin dalam bentuk hubungan diplomatik dan perdagangan •Sultan Mansor pernah mengirim surat kpd Raja Ryukyu utk memberitahu tingkah laku pedagang Ryukyu yg menlanggar peraturan Melaka Gujera •Terjalin melalui perdagangan t •Membekal kain kepada Melaka •Rempah diperlukan dari Kepulauan Melayu •Pedagang Gujerat sebarkan Islam di Melaka Arab •Pedagang Arab beli emas & rempah dari Kepulauan Melayu.3 Kematangan Hubunguan Luar •Bermula 1404. sutera & dari China .China Siam Ryuky u (Jepun ) 5.

Terengganu (abad ke13) Melaka Apabila Megat (abad ke.memeluk Islam Iskandar Shah . Tnh Melayu yg menerima agama Islam ialah Kedah & Terengganu  Bukti penerimaan agama Islam Kedah Penemuam batu nisan di Tanjung (abad ke.5.4 Pusat Pengembangan Agama Islam  Krj awal di Sem. Kedah 9) Terengga Penemuan batu bersurat di Kuala nu Berang.Inggeris.

4 Pusat Pengembangan Agama Islam Perkahwin Megat Agama Iskandar Shah puteri raja Pasai (Kedatangan Islam ke & Melaka) an peluk Islam Mubaligh Arab Disebarkan oleh Syeikh Abdul Aziz dr Makkah (menurut Hikayat Raja-raja Pasai & Bustanus Salatin) Berjaya mengislamkan Raja Sri Maharaja.5. pembesar & rakyat Melaka Pedagang Islam Berdakwah sambil berniaga Kahwin dgn penduduk setempat Bawa ahli agama utk berdakwah Sifat agama Islam itu sendiri yang merangkumi corak kehidupan yang harmoni antara penyebaran agama .

4 Pusat Pengembangan Agama Islam  (Keunggulan Melaka sebagai Pusat Pd abad ke-15 Melaka menjadiIslam) pusat Penyebaran Agama penyebaran dan pengajian agama Islam  Ulama menjadi guru kepada sultan.5. Cth: Sultan Mansor Shah menghantar Tun Bija Wangsa ke Pasai utk hal2 agama . pembesar & rakyat Melaka  Pendakwah menyebarkan dakwah diseluruh Melaka & sanggup dihantar keluar dari Melaka utk menyebarkan agama Islam  Peranan Sultan Melaka menyebabkan agama Islam berkembang dgn cepat.

Cth: Hikayat Amir Hamzah & Hikayat Muhammad Hanafiah  Sultan Melaka turut menyerapkan nilai Islam seperti musyawarah dlm urusan pentadbiran .5.4 Pusat Pengembangan Agama Islam  (Keunggulan Melaka sebagai Pusat Melaka menjadi pusat pengajian ilmu tasawuf. menyadur & menyimpan kitab-kitab agama Islam. Penyebaran Agama Islam) Cth ahli tasawuf terkenal Abdul Karim al-Jili (kitab Insan al-Kamil)  Istana Melaka dijadikan tempat menterjemah.

Melaka ada ramai tentera upahan dari Jawa . sebarkan agama Islam di tempat asal mereka  Tentera upahan .Melaka pusat perdagangan antarabangsa menjadi tumpuan ramai pedagang asing .Ada diantara mereka memeluk Islam semasa bertugas di Melaka & sebarkan apabila pulang ke tempat asal mereka .Para pedagang pulang.4 Pusat Pengembangan Agama Islam (Kegigihan Melaka Sebarkan Agama Islam  Perdagangan ke Asia Tenggara) .5.

Kebanyakan raja negeri taklukan Melaka memeluk agama Islam sbg tanda taat setia kpd Melaka dan menjamin keselamatan negeri  Peranan Ahli Agama .4 Pusat Pengembangan Agama Islam Penaklukan Melaka Sebarkan Agama Islam (Kegigihan .Penyebaran Islam dilakukan oleh mubalighm ulama & ahli sufi secara berhemah & tiada paksaan .Melaka punyai jajahan takluk yg luas ke Asia Tenggara)  .5.

perkahwinan politik diantara putera dan puteri sultan Melaka dengan putera atau puteri raja kerajaan lain .4 Pusat Pengembangan Agama Islam (Kegigihan Melaka Sebarkan Agama Islam  Perkahwinan ke Asia Tenggara) .5.perkahwinan anatra puteri Sultan Mansor Shah dengan putera raja Siak telah turut menyebarkan agama islam di Siak .

Sultan Alauddin Riayat Shah pernah menghantar ahli agama untuk mengajar raja-raja dari Pahang.5. Kampar dan Inderagiri mengenai hal agama .4 Pusat Pengembangan Agama Islam (Kegigihan Melaka Sebarkan Agama Islam  Peranan Pemerintah ke Asia Tenggara) .memberi galakan dan dorongan kepada pendakwah untuk menyebarkan Islam .

5.4 Pusat Pengembangan Agama Islam  Gelaran raja diganti sultan Muhammad Shah. raja (Sinardgn Islam di(Sultan Melaka) Melaka yg pertama guna gelaran Sultan)  Ulama main peranan penting dlm pentadbiran (menasihati sultan)  Undang-undang (Hukum Kanun Melaka & Undang2 Laut Melaka) – dipengaruhi undang2 syariah  Pengajian al-quran jadi asas sistem pendidikan di Melaka  Bahasa Melayu sbg bahasa ilmu & lingua franca  Masjid dan madrasah dijadikan sebagai pusat pengajian agama Islam .

5 Pusat Kegiatan Ilmu  Istana merupakan puast perkembangan ilmu  Istana menjadi perkumpulan golongan cerdik pandai. pengarang & ulama  Kegiatan menterjemah & menyadur karya sastera dari Arab & Parsi  Istana Melaka dijadikan tempat menyimpan buku-buku yg ditulis oleh penulis tempatan  Istana dijadikan tempat perbincangan & pendebatan alim ulama cth: bahas kitab Darul Manzum  Bahasa Melayu dijadikan sbg bahasa persuratan & bhs perantaraan dlm kegiatan dakwah . jurutulis.5.

6 Perluasan Kuasa (Cara-cara Perluasan Kuasa) Penaklukan Kerelaan raja negeri lain menjadi naungan Melaka Perkahwinan Memberi bantuan kepada kerajaan lain .5.

memulakan perluasan kuasa .6 Perluasan Kuasa (Kebijaksanaan Pemipin)  Sultan Muzaffar Shah .berjaya kuasai Pahang.Jalin hubungan diplomatik dengan China .5.Bijak selesaikan masalah perbalahan diantara orang Melayu dengan India-Muslim di istana .hantar Tun Perak menentang serangan Siam terhadap Melaka . Kampar & Inderagiri .

berjaya kuasai Bernam. Perak & Siak . Kampar dan Inderagiri lari daripada penguasan Melaka .pengganti Sultan Muzaffar Shah .berjaya halang Pahang.5.6 Perluasan Kuasa (Kebijaksanaan Pemipin)  Sultan Mansor Shah .

pengganti Sultan Mansor Shah .Seorang yang gagah (menurut Sejarah Melayu) .5.Sangat mengambil berat keamanan dan keselamatan dalam negeri .seorang yang warak & sangat pentingkan pentadbiran negara .6 Perluasan Kuasa (Kebijaksanaan Pemipin)  Sultan Alauddin Riayat Shah .

putera Sultan Mansor Shah .1456.6 Perluasan Kuasa (Kebijaksanaan Pemipin)  Bendahara Tun Perak .Bekas Penghulu Klang yg berjaya halang serangan Siam (1445) . dilantik sebagai Bendahara.sangat setia kepada Sultan Melaka (tidak tuntut kematian anaknya.berjaya kuasai Pahang . Tun Besar yang dibunuh oleh Raja Muhammad. Siam serang Melaka sekali lagi .5.