32

Medical / Freshmagazine

Medical / Freshmagazine

Τι είναι η έμμεση
θερμιδομετρία
(Μέτρηση Βασικού Μεταβολισμού)
Σωτήρης
Αναγνωστόπουλος
Καρδιολόγος

Αναπνευστικό πηλίκο (RQ)

Πηγή ενέργειας/κλινική κατάσταση

<0.70

Παρατεταμένη κέτωση ή Υποσιτισμός

0.70

Καθ'υπεροχήν χρήση λίπους

<0.71

Υποσιτισμός

0.80

Καθ'υπεροχήν χρήση πρωτεΐνης

0.85

Χρήση μικτού ενεργειακού υποστρώματος

1.00

Καθ'υπεροχήν χρήση υδατανθράκων

>1.00

(επί απουσίας υπερμεταβολικής εκτροπής)

Αποθήκευση λίπους

Πίνακας όπου φαίνονται τα ποσοστά χρήσης των θρεπτικών ουσιών
(υδατάνθρακες, λίπος, πρωτεΐνες), επί του βασικού μεταβολισμού,
ανάλογα με το μετρούμενο αναπνευστικό πηλίκο, που προκύπτει από την εξέταση

Εξοπλισμός που απαιτείται για την μέτρηση του βασικού μεταβολισμού

Μέτρηση βασικού μεταβολισμού (Έμμεση θερμιδομετρία)
σε ασθενή γυναίκα 54 ετών με νοσογόνο παχυσαρκία και υπερτασική καρδιοπάθεια

Είστε εδώ

32

Μέτρηση βασικού μεταβολισμού σε ασθενή 45 ετών με υπερτασική καρδιοπάθεια και κακοήθη παχυσαρκία
(ΒΜΙ 60), στον οποίο συνταγογραφήθηκε εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής

Η

έμμεση θερμιδομετρία
είναι η εξέταση που
μετράει τον βασικό
μεταβολισμό του σώματος
ενός ανθρώπου. Λέγεται πιο
απλά και εξέταση μέτρησης
βασικού μεταβολισμού. Η
εξέταση αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην
καρδιολογία στα προγράμματα αποκατάστασης
ενός καρδιοπαθούς, μετά από ένα έμφραγμα του
μυοκαρδίου, αγγειοπλαστική των στεφανιαίων
αρτηριών (μπαλονάκι), μετά από εγχείρηση
ανοικτής καρδιάς (Bypass, αλλαγή βαλβίδας) ή
σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια
κλπ., ειδικά αν ο ασθενής πάσχει κι από άλλα
νοσήματα, όπως παχυσαρκία, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), χρόνια νεφρική
ανεπάρκεια (ΧΝΑ), διαβήτης, υπέρταση, υψηλή
χοληστερίνη ή τριγλυκερίδια, αυξημένο ουρικό
οξύ κλπ.
Ο Βασικός Μεταβολικός Ρυθμός - ΒΜΡ (Basal
Metabolic Rate – BMR) είναι η ελάχιστη ποσότητα θερμίδων που απαιτούνται για τη διατήρηση της ζωής σε ένα άτομο που βρίσκεται σε
ηρεμία. Πιο απλά, είναι το ποσό ενέργειας που
χρειάζεται το σώμα στη υποθετική περίπτωση
που το άτομο κοιμάται όλο το 24ωρο.
Παράγοντες που επηρεάζουν το βασικό
μεταβολισμό είναι:
1. Η σύσταση του σώματος: όσο μεγαλύτερη
είναι η μυϊκή μάζα (π.χ. αθλητές), τόσο
υψηλότερος ο ΒΜΡ, ενώ όσο περισσότερο
είναι το λίπος (π.χ. παχύσαρκοι), τόσο
χαμηλότερος ΒΜΡ.
2. Ηλικία: οι νέοι έχουν υψηλότερο ΒΜΡ από
τους ηλικιωμένους λόγω μεγαλύτερης
μυϊκής μάζας.
3. Ύψος: οι ψηλοί, αδύνατοι άνθρωποι έχουν
συνήθως υψηλότερο ΒΜΡ.
4. Ανάπτυξη: τα παιδιά και οι έγκυες έχουν
υψηλότερο ΒΜΡ.
5. Πυρετός: αυξάνει το ΒΜΡ.
6. Ψυχικό (συναισθηματική φόρτιση) ή
σωματικό (άσκηση) στρες: οι ορμόνες του
στρες όπως η αδρεναλίνη αυξάνουν το ΒΜΡ.
7. Θερμοκρασία περιβάλλοντος: τόσο το
κρύο, όσο και η ζέστη αυξάνουν το βασικό
μεταβολισμό.
8. Νηστεία/Απίσχναση: δραματικά μειώνουν
το ΒΜΡ (γι' αυτό οι άνθρωποι που τρώνε μία
φορά την ημέρα είναι πολύ πιο εύκολο να

33

παχύνουν, αντίθετα με τον λαϊκό μύθο: δεν
τρώω – δεν παχαίνω).
9. Υποθρεψία: μειώνει το ΒΜΡ.
10. Θυροξίνη (ορμόνη του θυρεοειδούς
αδένος): είναι ένας από τους κύριους
ρυθμιστές του ΒΜΡ στον άνθρωπο. Οι
αυξημένες ποσότητες αυτής αυξάνουν το
ΒΜΡ. (Αυτός είναι και ο λόγος που πρέπει
να αποκλειστεί ο υπερ- ή υποθυρεοειδισμός
πριν τη συνταγογράφηση υποθερμιδικής
δίαιτας (δηλαδή δίαιτας αδυνατίσματος με
λίγες θερμίδες).
Κατά τη μέτρηση του ΒΜΡ με το μηχάνημα της
ΚΑΔΚ στην ηρεμία (περίπου 15 – 30 λεπτά)
μετρώνται η κατανάλωση οξυγόνου (Ο2), η
αποβολή διοξειδίου του άνθρακος (CO2), και το
αναπνευστικό πηλίκο (Respiratory Quotient –
RQ), δηλαδή το πηλίκο του αποβαλλόμενου CO2
προς το εισπνεόμενο O2 (πηλίκο ανταλλαγής
των αερίων).
Μ'αυτούς τους δείκτες μπορούμε με μεγάλη
ακρίβεια να αποκτήσουμε μια λεπτομερή εικόνα
των μεταβολικών διεργασιών του σώματος
στην ηρεμία. Κατ'επέκταση, αξιοποιώντας και
άλλα κλινικά δεδομένα, μπορούμε έτσι να σχεδιάσουμε ένα αποτελεσματικό και εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφικής διαχείρισης.
Με αυτόν τον τρόπο ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος
καρδιαγγειακών επιπλοκών (π.χ. έμφραγμα του
μυοκαρδίου λόγω υπογλυκαιμίας σε υψηλού
κινδύνου άτομα), ηλεκτρολυτικών επιπλοκών
(π.χ. υποκαλιαιμία, υπομαγνησιαιμία κλπ.),
νεφρολογικών επιπλοκών (π.χ. επιδείνωση
χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας) κατά τη διάρκεια υποθερμιδικών διαιτολογικών προγραμμάτων (δηλαδή δίαιτες αδυνατίσματος με λίγες
θερμίδες).
Αναγνωστόπουλος Σωτήρης
MD, MHCS, MESC, MHSEER
Γενικός Κλινικός Καρδιολόγος
Ειδικός Εργοσπιρομετρίας και Συνταγογράφησης
Άσκησης
Ειδικός Kαρδιολόγος Aποκατάστασης
Επιστημονικός υπεύθυνος της CARDIOCARE
Τ. βοηθός καρδιολογικής κλινικής ΠΑΓΝΗ
info@cardiocare.gr
www.cardiocare.gr
www.vimeo.com/cardiocare
www.scribd.com/kardiologikifrontida
www.facebook.com/cardiocare.gr

Μέτρηση βασικού μεταβολισμού (Έμμεση θερμιδομετρία) σε ασθενή γυναίκα 36 ετών
με νοσογόνο παχυσαρκία πριν από βαριατρική χειρουργική επέμβαση (γαστρικό bypass)