You are on page 1of 4

LEKSYON 3: MGA TEKSTO AT REJISTER SA IBAT IBANG DISIPLINA

(AGHAM PANLIPUNAN)

Isang Pasulat na Ulat


na Ipinasa kay Bb. Mary Joy G. Duhaylungsod
Bilang Bahagi ng Pangangailangan sa Fil 2N
Pagbasa at Pagsulat sa Ibat Ibang Disiplina

Departamento ng Filipino at Ibang mga Wika


Kolehiyo ng mga Sining at Agham Panlipunan
MSU Iligan Institute of Technology

ni
John Israel R. Catedral
Fil 2N B2

Enero 2016

REJISTER
Sa ating pagpapahayag, maari tayong gumamit ng ibat ibang salita ngunit
humigit-kumulang pareho ang kahulugan. Ang wikang ginagamit ay nagkakaroon ng
pagkakaiba-iba depende sa uri ng disiplina na pinaggagamitan nito. Tinataawag itong
rejister. Ang rejister ay isang baryasyon sa wika na may kaugnayan sa taong
nagsasalita og gumagamit. Madalas itong nakikita/nagagamit sa isang partkular na
disiplina.
Kadalasan itong naihahalintulad sa dayalekto. Samakatwid ang dayalekto ng
isang tao ay nagpapakilala kung sino siya,samantalang ang rehistro ay nagpapakita
kung ano ang kanyang ginagawa (Magracia, 1993).
Ang isang salita ay maaring magkaroon ng ibat ibang kahulugan batay sa
ibat ibang larangan. Ito ay maaring magkaroon ng; Isang kahulugan lamang dahil
ekslusibo itong ginagamit sa isang tiyak na disiplina; Dalawa o mahigit pang
kahulugan dahil ginagamit sa maraming disiplina. Halimbawa;

Salita/Rejister
Komposisyon

Operasyon

Larangan
Musika
Wika
Siyensa
Paggawa
Medisina
Bisnis
Military
Kontraksyon

Plataporma
pulitika

Kahulugan
Pyesa o awit
sulatin
Pinagsama-samang element
Pagpapatakbo ng makina
Pagtitistis
Pamamahala
Pagsasakatuparan ng isang plano
Pinataas na lebel para may mapapatungan
na makikita ng madling manonood
Simulain, mgaplano o programa ng isang
partido o isang pulitiko

MGA URI AT ANYO NG TEKSTO


Ang mga teksto ay maaring nasa uring impormasyunal o ekspositori,
malikhain o paniteratura, at mapanghikayat o kritikal. Katulad ng rejister,
dumedepende ang uri at anyo ng teksto na gagamitin sa disiplina o okaston na
paggagamitan.
Ang

malikhain

na

teksto

ay

ginagamit

lamang

sa

disiplinang

panghumanidades tulad ng sining, literature, atbp. Samantala, ang mga uring


impormasyunal o ekspositori at mapanghikayat o kritikal ay maaring ilapat sa mga
teksto sa agham panlipunan, agham, teknolohiya at matematika at maging sa
humanidades man.

MGA TEKSTO SA IBAT IBANG DISIPLINA


Maraming ibat ibang mga disiplina. Ang mga teksto ay mauri ayon sa tatlong
pangkalahatang disiplinang. Ito ang; Agham Panlipunan; Humanidades; at Likas na
Agham, Teknolohiya at Matematika. Ang bawat disiplina ay may kanya-kanyang
paraan

ng

paglalahad

ng

mga

impormasyon;

pagsasalaysay,

paglalahad,

pangangatuwiran o paglalarawan.

Agham Panlipunan
Ang agham panlipunan ay malawak na grupo ng mga disiplina na binubuo ng

Sosyolohiya - Di-fiksyunal, Formal, Faktwal


Antropolohiya - Di-fiksyunal, Formal, Faktwal
Linggwistiks - Di-fiksyunal, Formal, Faktwal
Sikolohiya - Di-fiksyunal, Formal, Faktwal
Kasaysayan Di-fiksyunal/Fiksyunal, Formal/Patayutay, Faktwal
Agham politikal at - Di-fiksyunal, Formal, Faktwal
Ekonomiks - Di-fiksyunal, Formal, Faktwal
Sa pagpapahayag ng ano mang ideya tungkol sa mga paksang skop nito ay

ginagamit ang paraang pagpapaliwanag at pangangatwiran at karaniwang di-fiksyunal


ang pagkakasulat ng mga teksto. Subalit, sa kasaysayan, may pagkakataong
gumagamit ng fiksyon sa paglalahad gamit ang mga anyong pampanitikang nobela,
maikling kwento o dula. Sa ganitong mga teksto, nagagamitan din ng mga patayutay
at pasawikaing pahayg dahil mga akdang pampanitikian at malikhaing pagsulat ang
gma ito.
Faktwal ang presentasyon ng mga pahayag at napapanahon ang mga salitang
ginagamit sa mga tekstong ito palibhasay formal ang pagtalakay ng mga paksa. May
mga tiyak na rejister ang bawat disiplina na kailangang pamilyar ang isang nagbabasa
upang higit niyang maintindihan ang tinatalakay na paksa