You are on page 1of 23

კალკულუსი _ ფინალური გამოცდა

1. ორ წერტილს შორის მანძილის ფორმულა (დაწერა - 3 ქ, დაამტკიცა - 4 ქ.) _ გვ.
18-19
=

(

) +(

)

პითაგორას თეორემის თანახმად, მანძილი (x, y) წერტილიდან (0,

0) სათავემდე ტოლია
+
-ის. თუ ახალ სათავეს გადავიტანთ მაშინ წერტილის
კოორდინატები ახალი სათავის მიმართ, გამოსახული ძველი კოორდინატების საშუალებით,
იქნება ( , ) = ( − , − ) და ორ წერტილს შორის ფორმულის მტკიცება
გამომდინარეობს

+

ამ ფორმულიდან. ცხადია

=

(

) +(

)

ფორმულა

პითაგორას თეორემის უშუალო გამოყენებითაც მიიღება.

2. თეორემა 2.2.1 წრფის განტოლების შესახებ (ჩამოაყალიბა - 3ქ, დაამტკიცა - 9ქ.) _
გვ.19-22
ვთქვათ, A, B, C ϵ R და
+
≠ 0 . მაშინ ყველა იმ წერტილთა სიმრავლე, რომლის
კოორდინატები აკმაყოფილებს Ax+By+C=0 განტოლებას, წარმოადგენს წრფეს და, პირქით,
ყოველი წრფე წარმოადგენს იმ წერტილთა სიმრავლეს, რომელთა კოორდინატები
აკმაყოფილებენ Ax+By+C=0 განტოლებას.
დამტკიცება. vertikaluri y RerZi da misi paraleluri wrfeebi warmoadgenen (x,
y) wertilTa iseT geometriul adgils, romlebic, Sesabamisad, akmayofileben
x  0 da x  a  const  0 gantolebebs, sadac a gamosaxavs manZils y RerZsa da
mis paralelur wrfes Soris. am SemTxvevaSi [ix. (2.2.1)] A  1 , B  0 , C   a . analogiurad, horizontaluri wrfe warmoadgens im (x, y) wertilTa geometriul
adgils, romelTaTvisac y  b  const . am SemTxvevaSi [ix. (2.2.1)] A  0 , B  1 da
C  b .
vTqvaT, axla l warmoadgens koordinatTa sistemis saTaveze gamaval wrfes, romelic RerZebs ar emTxveva. maSin, Tu P wertili l wrfis da x  1 wrfis gadakveTis
wertilia, misi koordinatebi iqneba (1,m), sadac m  0 an m  0 imis Sesabamisad, l
wrfe pirvel Tu meoTxe kvadrantSi gadis (ix. nax. 2.2.1).
vTqvaT, axla Q l wrfis nebismieri wertilia. SevniSnoT, rom Tu m  0 , maSin xs da y-s erTidaigive niSani aqvs, xolo roca m  0 , _ sxvadasxva. nax 2.2.1-dan, O1P
da OEQ samkuTxedebis msgavsebis gamo, cxadia, rom
m
1

y
x

, e. i. y  m x .

niSnebis Sesaxeb zemoT gakeTebuli SeniSvnidan gamomdinareobs, rom Tu wertili
l wrfeze mdebareobs, maSin misi koordinatebi akmayofileben y  mx gantolebas,
miuxedavad imisa, m  0 Tu m  0 . marTlac, roca x  0 , e. i., x  x , Tu m  0 , maSin

y  0 , e. i., y  y , m  m da y  mx ; Tu m  0 , maSin y  0 , e. i., y   y , m  m da
 y   mx , saidanac (-1)-ze gamravlebis Semdeg miviRebT

y  mx . analogiurad

SeiZleba ganvixiloT SemTxveva x  0 . axla vaCvenoT, rom yvela (x, y) wertili,
romelic y  mx gantolebas akmayofilebs, l wrfes ekuTvnis. marTlac, Tu
davuSvebT, rom (x, y) ar ekuTvnis l-s da ekuTvnis sxva l1 wrfes, romelic saTaveze
gadis, maSin l1 gaivlis 1,m1  , m1  m , wertilze (winaaRmdeg SemTxvevaSi miviRebT,
rom or (0,0) da (1, m) wertilze ori l da l1 sxvadasxva wrfea gavlebuli). axla,
rogorc zemoT, SegviZlia davamtkicoT, rom (x, y) ekuTvnis y  m1 x wrfes. maSin,
radganac m1  m , gamomdinareobs, rom y  mx da miviReT winaaRmdegoba. amdenad,
Cveni daSveba mcdaria. am SemTxvevaSi A  m , B  1 da C  0 .
y

P:=(x,y)

y
Q:=(x,y)

b

l
E

Q:=(0,b)
x
O
y

l1

y

P

1

1
x

mx

b

m
E:=(x,0)

O

x

x

Q:=(x,y)

x

nax. 2.2.2a

nax. 2.2.1

vTqvaT, axla l wrfe arc sakoordinato RerZebis paraleluria da arc saTaveze
gadis. maSin is y RerZs gadakveTs raime Q:  (0, b) , b  0 wertilSi (ix. nax. 2.2.2a da
nax. 2.2.2b). saTaveze gavavloT l-is paraleluri l1 wrfe. SevniSnoT, rom l l1 -ze
zeviTaa (qveviTaa), Tu b  0 (b  0) . rogorc zemoT vaCveneT, l1 -is gantolebaa
y  mx .

vTqvaT, P aris Q-sgan gansxvavebuli wertili l-ze, xolo E l-dan x RerZze daSvebuli perpendikularis TanakveTaa l1 -Tan. maSin OEPQ paralelogramSi, rogorc mopirdapire gverdebi, OQ და EP monakveTebi tolia, cxadia, P და E wertilebs toli
abscisebi aqvT, xolo P-s ordinata miiReba E-s ordinatisgan b-s damatebis Semdeg.
e. i. P-s ordinata (mx  b) -s tolia. amrigad, l wrfe warmoadgens iseT (x, y)
wertilTa simravles, romlis koordinatebic akmayofileben
y  mx  b

(2.2.2)

b . . maSin rogorc es zemoT vaCveneT.1)-is amonaxsnTa simravle warmoadgens (0. y) wertili akmayofilebs (2.2. roca m  0 .1) gantolebaSi B  0 da A  0 .2.y) Q:=(0. 2.2. B B roca m  0 .gantolebas. y  mx  b .2.2. vTqvaT. magram b  0 .. Cven vaCveneT.2) day l1 -b=mx-y E mx O l b x P:=(x. amdenad. romelic (0. (2. i. maSin miviRebT x C A gantolebas.2b mokidebulebas x-sa da y-s Soris ewodeba wrfivi damokidebuleba. miviRebT saTaveze da (1. Tu B  0 . sadac m A C .0) da (1. (2.1) gantolebaSi A  m . B B e.2. miviRebT horizontalur wrfeebs. rom y A C x . m) wertilebze gamavali wrfis paraleluria. maSin (2. B  1 da C  b ). (2. i. xolo y-s _ xis wrfivi funqcia.1)dan miviRebT. romelic vertikaluri wrfeebis gantolebaa. b) wertilze gamaval wrfes.2. axla. Tu b  0 . (e.b) nax. rom wrfis yoveli (x. rom (2. m) wertilze gamaval wrfes.1) saxis gantolebas.

y2  (mas sakuTxo wertilebze gadis.2.3-ze miTiTebuli SemTxveva. y 2  mx 2  b .22-23 ori sxvadasxva wrfe paraleluria maSin da mxolod maSin. cxadia. xolo b-s _ kvali (intercept). rom wrfe vertikaluri ar aris. meore mxriv. y1  da ewodeba  x2 . miviRebT y 2  y1  m x 2  x1  (SevniSnoT.1-is damtkicebis dros vnaxeT. Tu CavTvliT. roca maTi daxrebi tolia. an maTi daxrebis namravli m1m2  1 .2. y1  mx1  b .3) ar sruldeba. naTelia.2. rogorc es Teorema 2. gansaxilveli darCa nax. 2.2. (2. an orive uaryofiTia. horizontaluri wrfe vertikaluris marTobia da piriqiT. rom m y 2  y1 x 2  x1 3. damtkiceba. (2. დაამტკიცა 4ქ.2. radgan maTi daxra saTaveze gamavali maTi paraleluri erTi da imave wrfis daxris tolia. roca an erTi horizontaluria da meore _ vertikaluri. rom vertikaluri da aravertikaluri wrfeebi paraleluri araa. amdenad. 4.2 წრფეთა პარალელობის შესახებ (ჩამოაყალიბა .5ქ. saidanac. ori wrfe urTierTperpendikularulia maSin da mxolod maSin.) _ გვ. Teorema davamtkicoT saTaveze gamavali wrfeebisaTvis. aravertikaluri l wrfis daxra tolia misi paraleluri. saTaveze gamavali l1 wrfis daxris. x1  x 2 .3ქ. amdenad m1 m2  0 da (2. roca .2. am ukanasknel SemTxvevaze davalT. sakmarisia.2) gantolebaSi m ricxvs wrfis daxra (slope) koeficientsac uwodeben).2.2) gantolebiT mocemuli wrfe maSin  x1 .) Teorema 2. xolo Tu x1  x 2 _ vertikaluri). თეორემა 2. erTidaigive kvadrantSi gamaval wrfeebs Soris kuTxe 90  ze naklebia da amitom isini urTierTmarTobi ver iqnebian. wrfe horizontaluria. amasTan am SemTxvevaSi m1 da m2 an orive dadebiTia. rom Tu y1  y 2 .2. miviRebT. Tu meores pirvels gamovaklebT. დაამტკიცა . თეორემა 2.3 წრფეების პერპენდიკულარობის შესახებ (ჩამოაყალიბა . i. amitom ori aravertikaluri wrfe paraleluria maSin da mxolod maSin. e.3ქ.3) damtkiceba. vTqvaT.3. radgan wrfeebis paraleluri gadataniT maTi daxrebi ar icvleba da. roca maTi daxrebi tolia.2.(2.

y1  da  x 2 . y 2  wertilebze  x1  x 2 .) გვ.4) y1  y 2 x1  x 2 y 2  y1 x 2  x1 saxe. radgan (2.2. magram Tu    marTia. ჭრიჭინა და ტემპერატურა _ გვ.2. rom m1m2  1 . uSualod davrwmundebiT imaSi.4)-dan gamomdinareobs. meore mxriv. cxadia. x1  x 2 x1  x 2 x1  x 2 x1  x 2 an rac igivea y  y1 x  y  y1  y  y1 x y  x 2 y1 y 2 x 1 2  y!  2 x 1 2 . am sakiTxisadmi miZRvnili pirveli maTematikuri formula N  40 F  50  .  x1 .2. y1  da  x 2 . ორ წერტილზე გამავალი წრფის განტოლება (დაწერა -3ქ. rom m1 1  . erTi mxriv. rom  x1 .m1  0 . 5. magram m1 -sa da m2 -s urTierTsawinaaRmdego niSnebi aqvT. 2324 Teorema 2. rom y  y2 x  y  y2  y  y2 x y x y y 1 x 2 1  y2  1 x 2 1 1 2 . 1 m2 saidanac m1m2  1 . დაამტკიცა-4ქ.2. dolberis (A. maSin QOE da OPE samkuTxedebis msgavsebidan gamomdinareobs. A. A. 4 4 a. Bessey) mier 1898 wels gamoqveynebul statiaSi formulas aqvs . x 2  x1 x 2  x1 x 2  x1 x 2  x1 amitom (2. 24-25 farenheitis Skalis gradusebSi F temperaturis dadgenis xalxuri meTodi mdgomareobs erT wuTSi WriWinebis sinqronuli daWriWinebis N raodenobis 4-ze gayofasa da 40-is damatebaSi. 4 romelic. Dolbear) 1897 wels gamoqveynebul statiaSi gvxvdeba. Bessey. ganmartebis Tanaxmad l1 da l 2 urTierTmarTobia maSin da mxolod maSin. m2  0 .2. Zmeb besiebis (C. roca     90  . radgan N  40 N 50    40 . xalxuri meTodis Sesabamisia. E.4) warmoadgens wrfis gantolebas.4. 6. amitom gveqneba. damtkiceba.4)-s. y 2  akmayofileben (2. y1  y 2  gamaval wrfis gantolebas aqvs y  y! x  x1 y  y2 x  x2   an rac igivea (2.

rom temperaturis dadgenis es meTodi SeiZleba gamoyenebuli iqnes mxolod zafxulis bolos _ Semodgomis dasawyisSi imis gaTvaliswinebiT. unda SevniSnoT. Zmebis mier Catarebuli dakvirveba gviCvenebs. rom WriWinebi mxolod RamiT WriWineben. germanelma fizikosma d. amave dros yinulis dnobis temperaturad 32  F . tradiciulad gamoiyeneba zogierT qveyanaSi (kerZod. farenheitma (farenhaiti.) გვ. realurad es damokidebuleba ufro rTulia. 7.21N+40.F  60  N  92 saxe. 2. ramdenadac F temperaturasa da N daWriWinebis sixSires (raodenoba erT wuTSi) Soris kavSiri wrfivi funqciiTaa gamoxatuli.4 dakvirvebebs efuZneboda. vertikalur RerZze ki _ F. 2.25 farenheitis Skala aris temperaturuli Skala. 1686 _ 1736). Skala SemoiRo 1724 w. wylis duRilis temperaturad ki 212  F aris miRebuli. sadac horizontalur RerZze N-ia gadazomili. ფარენჰეიტის და ცელსიუსის შკალებს შორის კავშირის ფორმულა (დაწერა-3ქ. romelSic temperaturuli intervali yinulis dnobasa da wylis duRils Soris normaluri atmosferuli wnevis dros (vercxliswylis svetis 760 mm anu 101325 pa) gayofilia 180 Tanabar nawilad _ farenheitis gradusebad (  F ). aSS-Si). . Fahrenheit. g.2. rom xalxuri formula maT formulasTan SedarebiT naklebad zustia.4-dan Cans.7 temperatura (farenheiti) dolberi (Dolbear) besi (Bessey) T=0.4 besiebis monacemebi WriWinis raodenoba wuTSi nax.25N+40 T=0.2. amasTan erTad roca temperatura 50  F -ze metia. rac maT mier 1897 wlis agvistosa da seqtemberSi Catarebul 4. rogorc es nax. dolberisa da besiebis modelebi warmoadgenen wrfiv modelebs. დაამტკიცა -4ქ.

e. maSin x 2  y 2  Ax  By  C  0 (2.3. Celsius. y1   (32 .2)-Si: 2 2 2 A A2  B B2  y    C  0. Svedma mecnierma a. C  R .  x 2 . amave dros yinulis dnobis temperaturad 0  C .26-27 Teorema 2. 2  2   4 4 2 4 analogiurad miviRebT 2 2 2 2 B B  y  By   y    . 0  100 32  212 saidanac 100 100 5 C ( F  212)  100  ( F  212  180)  ( F  32) . xolo duRs farenheitiT 212  F -ze da celsiusiT _ 100  C -ze. 4 (2.3. an wertils.2. B .1.  2 4 CavsvaT es ukanaskneli gamosaxulebebi (2. Skala SemoiRo 1742 w. gamoviyenoT srul kvadratamde Sevsebis meTodi (es meTodi cnobili iyo jer kidev Zvel babilonSi): 2 2 A2  A A2 A  A  A x  Ax  x  2 x  x 2  2 x    x    . damtkiceba. rom wyali iyineba farenheitiT 32  F -ze da celsiusiT _ 0 C -ze. y 2  wertilebze gamavali wrfis (2. 100) : C  100 F  212  . თეორემა 2. 180 180 9 8.3) .celsiusis Skala aris temperaturuli Skala.3.1 წრეწირის შესახებ (ჩამოაყალიბა-3ქ. A. i. 1701 _ 1744).3.  x1 . e. romelSic temperaturuli intervali yinulis dnobasa da wylis duRils Soris normaluri atmosferuli wnevis dros gayofilia 100 Tanabar nawilad _ celsiusis gradusebad (  C ).   2 2 sadac D A2  B 2 C. wylis duRilis temperaturad ki 100  C aris miRebuli.2) gantolebis amonaxsnTa simravle warmoadgens an wrewirs. დაამტკიცა-9ქ) გვ. vTqvaT.4) gantolebiT. farenheitisa da celsiusis SkalebiT temperaturebs Soris kavSiris formula SeiZleba miRebuli iqnas  x1 . x     2 4  2 4 saidanac 2 2 A B   x   y    D.3. y 2   (212 . Tu mxedvelobaSi miviRebT. 0) . an cariel simravles. celsiusma (A. i. y1  da  x 2 .

maSin ar arsebobs namdvil ricxvTa ( x . 9.1) gantolebis amonaxsnTa simravle warmoadgens parabolas vertikaluri RerZiT. (2. SemoviRoT aRniSvna r: D . y Y 2 4B formulebiT. A.3) gantoleba niSnavs  2 2 imas. maSin x 2  Ax  By  C  0 (2. rom  B  4 p .3. x    2 4  saidanac (2. .27-29 Teorema 2.4. romelic (2.3. maSin (2. y . cxadia.  wertilSi.2) 2  A A2 A 2  4C   . B . maSin (2. C  R .Tu D  0 .   B y   x     By  C  2 4 4 B    (2. პარაბოლას განტოლება (დაწერა -3ქ. Tu D  0 .3)-is amonaxsni warmoadgens erT wertils koordinatebiT A B x .3. maSin (2.3) gantoleba miiRebs X 2  4 pY saxes. 2 2 Tu D  0 . romelic miiReba sistemis paraleluri gadataniT. rom TiToeuli maTgani nuli unda iyos. amonaxsnTa simravle carielia..4.3)-s daakmayofilebs. rac gamoxatulia A A 2  4C  X .   2 2 es ki imas niSnavs.3) SemoviRoT axali koordinatTa sistema.4. damtkiceba. B  0 . rac swored parabolis gantolebas warmoadgens.3) iqneba r radiusiani wrewiris  A B gantoleba centriT   .4. amdenad. vTqvaT. 4B   2 Tu davuSvebT.3.4. maSin axali saTavis koordinatebi Zveli sistemis koordinatebis mimarT iqneba x  A A 2  4C   . rom ori arauaryofiTi ricxvis jami 2 2 A B   x     y    0. i.1. e. დაამტკიცა -9ქ) გვ. . y ) wyvili. 2 A A2   By  C  0 .

A vitamins*) da  i -Ti aRvniSnavT am vitaminis raodenobas 1 kg i-ur sakvebSi (i  1.  2 .  n  iZleva vitaminis ganawilebas sakvebebis mixedviT. .. gvainteresebs sami A.         x   n marjvena nawilSi miviReT erTelementiani matrici..S. rasac cxoveli erT dReSi miiRebs. n) . C vitaminis cxovelis mier miRebis sakiTxi. me-2 sakvebis x2 kg-s da a. B. vTqvaT. e. romelsac cxoveli dReSi iRebs?  cxadia.  2 .რაციონთა მატრიცები (აღწერა მოდელი . vTqvaT. cxoveli Wams pirveli sakvebis x1 kg-s. rogorc matricTa namravlis kerZo SemTxveva.i.10. a veqtori skalarulad gavamravloT  x : x1 . . x 2 . magaliTad.. vTqvaT. sakvebi Seicavs cxovelis sicocxlisTvis aucilebel nivTierebas.  . skalaruli namravli SegviZlia ganvixiloT. x n  veqtorze   (a . matricTa gamravlebis wesis gamoyenebiT gveqneba  x1     x2      1 .38-39 racionTa matricebi. vitaminebis erTeulia mg/kg (miligrami kilogramSi).. vTqvaT. misi elementis sidide gviCvenebs A vitaminis raodenobas. მატრიცები სწორად გაამრავლა-4ქ) გვ. 3  n ganzomilebiani  1  2   n    M  1  2   n     1  2   n  *) vitaminebi aris sxvadasxva qimiuri bunebis organul naerTTa jgufi. amisTvis sakmarisia. rogorc 1  n ganzomilebiani a matricis gamravleba n  1 ganzomilebiani  x1     x2     X           x   n matricze.6ქ..2.. x )   1 x1   2 x 2       n x n . rogor gamovTvaloT A vitaminis raodenoba. ricxvi.  n     1 x1   2 x2      xn n  . maSin veqtor-striqoni  a :  1 . n-uri sakvebis xn kg-s. axla ganvixiloT ufro rTuli SemTxveva.

 1  2  MX    1  2   1 2 x    n   1    1 x1   2 x 2  . mcirewoniani cxovelebis pulsi ufro maRalia. amrigad.   n x n  . აღწერა (დახაზა) 2ქ.) გვ.  1 raodenobis C vitamins da a. xolo yoveli sveti _ calkeul sakvebs.1.  1 raodenobis B vitamins. am funqcias biologiaSi modelirebisas mravali gamoyeneba aqvs. 47-48 y  x  . pirveli sakvebis 1 kg Seicavs  1 raodenobis A vitamins.1.  R1 . II elementi _ B vitaminis da III elementi _ C vitaminis saerTo raodenoba. magaliTad. yoveli striqoni Seesabameba calkeul vitamins.   n x n    x     n    2     1 x1   2 x 2  ..matrici gviCvenebs sakvebSi vitaminebis raodenobas. . rasac cxoveli dRe-RameSi iRebs. S. romlis I elementi aris A vitaminis. sadac x fuZea. rom gavigoT cxovelis mier dRe-RameSi miRebuli vitaminebis raodenoba. vidre mZimewoniani cxovelebis (ix.. saxis funqcias xarisxovani funqcia ewodeba. rogorc vxedavT. xolo  _ xarisxis maCvenebeli.. X matrici-sveti dRe-RameSi sakvebis moxmarebis maCvenebelia.   n x n   xn  miviReT matrici-sveti.. romelic ZuZumwovrebis P pulss (gulis SekumSvaTa raodenobas wuTSi) warmoadgens rogorc w wonis (kg-Si) funqcias.. altmanisa da ditmeris*) mier dadgenilia Semdegi miaxloebiTi formula P 400 200  0 10 20 nax.5. vTqvaT. 11.    n      1 x1   2 x 2  .5). unda vipovoT M da X matricebis namravli..5 30 w 1 4 P  200w . nax.პულსსა და წონას შორის კავშირის მოდელი (დაწერა ფორმულის სტრუქტურა 3ქ. 5.

damokidebuli n naturalur parametrze (e.. xolo x _ xarisxis maCvenebeli..... (5. cxadia (5.. romelic SemdegSi mdgomareobs: A mtkiceba. 48-49 (10ქ) y  a x . (5.. Pn  (1  r ) n P0 .. is gvxvdeba.1. malTusma mogvca mosaxleobis raodenobis gansazRvris Semdegi modeli: mocemul aTwleulSi mosaxleobis raodenoba miiReba wina aTwleulSi mosaxleobis raodenobaze am ukanasknelisa da r saSualo zrdis koeficientis (tempis) namravlis damatebiT.. damtkicebulad iTvleba..1.. mas A(n) saxe aqvs). malTusis diskretuli modelis analizisas. saxis funqcias maCvenebliani funqcia ewodeba..1.. axla davuSvaT misi samarTlianoba n-sTvis. 1790 wlidan). Tu samarTliania A(1) . rom is samarTliani iqneba (n  1) -isTvisac. e.12..349-is toli iyo. sadac a fuZea.1..4) da (5.5) Pn  (1  r ) Pn1  (1  r ) 2 Pn2    (1  r ) n P0 . i. n-iT aRniSnulia aTwleulis nomeri raime droidan (magaliTad... (5..მალთუსის დისკრეტული მოდელი _ გვ.. da A(n) -is samarTlianobidan gamomdinareobs A(n  1) -is samarTlianoba. a  const >0.4) zrdis r tempi aSS-Si 1790 wlidan 1860 wlamde 0..1..4)-dan cxadia. . (5.. magaliTad...6)-dan naTelia.6)-is samarTlianobas da vaCvenoT. is..1..6) formula SeiZleba ufro mkacrad damtkicdes maTematikuri induqciis principis gamoyenebiT. (5.1. maTematikurad es modeli ase Caiwereba: Pn1  Pn  rPn  (1  r) Pn . xolo Pn -iT _ mosaxleobis raodenoba n-ur aTwleulSi... vuSvebT (5. vTqvaT..1. P1  (1  r ) P0 .5)-dan.6) rac imaze miuTiTebs. .. rom (5.1..6) samarTliania n  1 -sTvis. rom Pn 1  (1  r ) Pn  (1  r )(1  r ) n P0  (1  r ) n 1 P0 . amrigad... (5.... rom mosaxleoba izrdeba rogorc maCvenebliani funqcia.. i. marTlac.1. P2  (1  r ) P1  (1  r ) 2 P0 .

სიმაღლესა და წონას შორის კავშირის მოდელი (დაწერა ფორმულის სტრუქტურა -3ქ.6) H ( w)  49. 5. simaRle (sm) wona (kg) nax.50 bavSvebSi H simaRlesa (sm-Si) da w wonas (kg-Si) Soris kavSiri moicema (ix.13.6 . აღწერა (დახაზა) 2ქ.) გვ. 5.5 ln w  34.1. nax. es formula miRebulia aSS-Si 5-dan 13 wlamde gogonebze dakvirvebis Sedegad.14 formuliT.1.

1)-is da nax. y 0  da ( x1 . გამოიყვანა ნორმალის განტოლება 2ქ. mxebisadmi marTobul wrfes  x0 . } y1-y0 O }  (x0. f ' ( x0 ) .14.1. y1) amrigad. e. Tu meores gamovaklebT pirvels. 6. 1 x  x 0  f ' x 0  saxe. miviRebT y1  y 0  m x1  x 0  . saidanac wrfis m daxrisTvis miviRebT y  y0 . rogorc y } } O m b 1 x nax. maT unda daakmayofilon wrfis gantoleba. y1 ) wertilebze gadis. y1  nebismierobis gamo miviRebT x-x0 x0 wrfe.1 y (x1.1.2 y  f x 0     x1 . ramdenadac urTierTmarTobi wrfeebis daxrebis namravli (-1)-is toli unda iyos. y0  wertilSi y  f ( x) wirisadmi gavlebuli normali ewodeba.) გვ.6. y0  wertilSi y  f ( x) wirisadmi gavlebuli mxebis x1 x y  f  x 0   f '  x 0  x  x 0  gantolebas.  x 0 . y0  mx0  b . m 1 x1  x 0 rac.2-is gaTvaliswinebiT.6465 y  f ( x) wirisadmi mxebi gavlebulia  x 0 . 6.1. გამოიყვანა მხების განტოლება _4ქ. marTlac Cven SemTxvevaSi daxrebis namravli  1 f ' ( x 0 )  1 . (6. i. y1  mx1  b .1.წირისადმი გავლებული მხებისა და ნორმალის განტოლებები (დაწერა _2ქ. mogvcems y  y0 tg  1  f ' ( x0 ) x1  x0 . y 0  wertilSi. mis gantolebas eqneba nax. radgan mxebi.y0=f(x0)) b wertilis  x0 .

nax.65 (3ქ) vTqvaT.1. gadmovardnisas kata tans swrafadve asworebs. aRniSnul katebs Zalian moqnili xerxemali aqvT. roca t 2  t1 .15. niu-iorkis binebidan katebis vardnis gamokvlevam uCvena. Sinauri kata im kataTagan warmoiSva. zogan Sinaurma katebma mgalobeli Citebis 60%-ic ki gaanadgures. magaliTisTvis.3) rac ufro mcirea moZraobis t 2  t1 dro.1.კატის ვარდნის მოდელი _გვ. rac maT msxverplze daxtomisas warmoqmnili dartymis amortizirebis saSualebas aZlevs. kata evoluciis procesSi Camoyalibda. raime sagani Tanabrad da sworxazovnad moZraobs da erTi wertilidan meore wertilamde s manZili t droSi gaiara. vardnis procesSi tanis swrafad gasworebis katebis am unars adamianebi yovelTvis aRtacebaSi mohyavda. maSin. rac mciredad anelebs siswrafes da Sedegad . miT ufro zusti iqneba siCqaris mniSvneloba. maSin gavlili manZilis amisTvis saWiro x0 O x drosTan Sefardeba gvaZlevs miaxloebiT (saSualo) siCqares: st 2   s t1  v .3 t 2  t1 (6. vidre Sua sarTulebidan gadmovardnilebi. zRvari ki.მოძრაობის სიჩქარე _ გვ. romlebic xeebze nadirobasTan iyvnen adaptirebulni. rogorc Cans. katis vardnisadmi miZRvnili samecniero naSromebis raodenoba mcirea. Tumca misi sxeuli daZabuli rCeba. f(x ) ( 0 0) s v . t1 momentSi `myisieri~ siCqaris mniSvnelobad miviRoT. rom maRali sarTulebidan gadmovardnili katebi ukeT ecemodnen miwaze. bunebrivia. y 16. Ganvlili manZilis drosTan Sefardebas siCqare ewodeba: x . amdagvari moqnilobis gamo katas aqvs vardnis procesSi swrafad gadatrialebisa da miwaze yovelTvis fexebiT daxtomis unari. rac udides moxerxebulobasa da siswrafes moiTxovs. t Tu moZraoba araTanabaria.66-67 (9ქ) katebi da simZimis Zala. rogorc erTerTi saukeTeso ZuZumwovari mtacebeli. rodesac didi simaRlidan gadmovardnisas vardnis mdgomareobaSi myofi kata dundeba da fexebiT iRebs paraSutis formas. 6.

48sm-is tolia) s  v0 t  9. rogorc ukve aRvniSneT. (6.8t 2 32t 2 m futs  16t 2 futs. vardnisas haeris winaaRmdegobis modelirebis sirTuleebis analizi cdeba kursis miznebs. sazogadod. magram sxeulis daZabuloba da naklebi elastikuroba fataluri an mZime dazianebebis albaTobas zrdis. Tu kata xidan vardeba. saSualo simaRleebidan gadmovardnisas kata ZiriTadad aRwevs saboloo siCqares (mizidulobis Zalisa da haeris winaaRmdegobis balansis gamo). sawyis t  0 momentSi simaRle h(0)  16  16  02  16 .15) sadac v0 sawyisi (e. t  1 wm. . at 2 .dacemac ufro msubuqia. moZraoba xasiaTdeba simZimis Zalis ZiriTadi kanoniT. amitom vardnis dros t momentisaTvis gavlili manZili (1 futi 30. vardnisas drois t momentSi Tu ra h (t ) simaRlezea.1.16) formuliT. radgan dacemisas kata nulis tol simaRlezea miwidan. kata gadmovarda h0  16 futis simaRlis totidan. ganisazRvreba s h(t )  16  16t 2 formuliT. e. maSin vardnis dawyebis Semdeg Tu ra simaRlezea sxeuli drois t momentSi. Cven unda amovxsnaT Semdegi 0  h(t )  16  16t 2 gantoleba.i. masisa da aCqarebis namravli obieqtze moqmedi yvela Zalis jamis tolia. xolo gavlili manZili (vgulisxmobT. radgan is gadmovardnis simaRles gamoklebuli gavlili manZilis tolia. 2 2 Tu sxeuli (Cven SemTxvevaSi kata) vardeba h0 simaRlidan. xolo aCqareba g  9. roca t  0 ) siCqarea.15)-is integrebiT miiReba. 2 2 Tavisufali vardnis dros sawyisi siCqare v0  0 . siCqare ganvlili manZilis warmoebulia droiT.1. 16t 2  16 . TanabradaCqarebuli moZraobis dros siCqare v  v0  at . a  const ki aCqarebaa. SevniSnoT. kata. ismis kiTxva: ra xnis ganmavlobaSi vardeba kata da ris tolia misi siCqare miwaze danarcxebisas? pirvel kiTxvaze pasuxi advili gasacemia. rom sawyis t  0 momentisaTvis gavlili manZili nulis tolia).16)-is Tanaxmad. rom aCqareba (siCqaris cvlilebis siCqare) siCqaris warmoebulia droiT. (6. romelic (6. moicema h(t )  h0  s  h0  16t 2 (6. vTqvaT. saidanac 16  16t 2  0 .1. niutonis*) meore kanonis Tanaxmad. t 2  1. magram Cven SegviZlia movaxdinoT vardnisas simZimis ZaliT gamowveuli aCqarebiT miRebuli pirveladi dinamikis modelireba.1. cxadia. i.8m/wm -is tolia.

dacemisas siCqaris gamosaTvlelad unda vipovoT vardnisas gavlili manZilis warmoebuli. sin   (6. rom 0  l  2 periodia.[ . funqcia periodulia da misi umciresi dadebiTi periodia 2 . Tu davuSvebT. პერიოდულობა.5) toloba Semdegi saxiT gadaiwereba f ( x)  sin( x)   sin x   f ( x) . განსაზღვრის არე. (6. sin  -s ganmartebis Tanaxmad (ix.4.y=sinx ფუნქციის გრაფიკის აგება (გამოიკვლია -9ქ. maT Soris x  0 -sTvisac. y  sin x funqcia kentia. r cxadia. rac imas niSnavs. ლუწ-კენტობა. v (t )  32  wm   17. radgan sin(2  x)  sin 2 cos x  cos 2 sin x  sin x . e. amitom 2 warmoadgens erT-erT periods.radgan dro dadebiTi sididea. ganvixiloT f ( x)  sin( x) .1-ze mocemulia r-radiusiani wre.4. rom is umciresi dadebiTi periodia. amdenad. f ( x)  sin x .76-82 y  sin x 1. vaCvenoT. nax. sin(  )  y y     sin  . maSin sin( x  l )  sin x nebismieri x-sTvis.5) radianis y . r r bolo tolobis ZaliT. rom sin l  sin 0  0 .1. I meoTxedSi gadavzomoT  toli kuTxe. y  sin x funqciis gansazRvris area x ]  . 6. . i. ააგო -3ქ) გვ. marTlac. roca t 1: v (t )  s ' (t )  16  2t  32t da  ft  .5).4. gansazRvra 6.

2 eqstremumis wertilebis Sesabamis wiris wertilebSi gavlebuli mxebi x RerZis paraleluria. xolo x  2   (2 j  1) . magram     ar warmoadgens sin x -is periods. roca k  2 j  1 . e. . x   2  2j . 2.2 ] SualedSi..  miviReT. ganvixiloT f " ( x) :     f " ( x)   sin x  f "   k    sin  k  2  2   0. j  0. y  sin x funqciis grafiki x RerZs kveTs. . 3. roca k  2 j. i. xolo Semdeg gadavitanoT marjvniv da marcxniv 2 periodiT.. X და Y ღერძებთან თანაკვეთა. i.. ფუნქციის ყოფაქცევა უსასრულობაში.  1. . wertilebi _ funqciis minimumis sin    2j   1 wertilebia. ზრდადობა-კლებადობის საკითხის დადგენა f(x)=x2 > 0. f’(x)=cosx < 0.rac marTebulia 2 -ze naklebi mxolod erTi l   mniSvnelobisTvis. k  0. ფუნქციის ექსტრემუმის წერტილების მოძებნა f ( x)  sin x . და მეოთხედში კლებადია 6. x  k .. x   5..  0 .. f ' ( x)  cos x  0 . . radgan sin  1 . 4. roca x   2  k .  1.  2.  2.. .  1. sakmarisia misi grafiki avagoT [0. wertilebi funqciis maqsimumis       *) *) sin  2  2j   1 wertilebia.  2. e. sin      1 ..   cos k  j  0. roca sin x  0 -s.  1.  1.. lim (sin x ) ar arsebobs.0) wertilSi. y RerZs ki (0. და მეოთხედში ზრდადია .  2. rom x   2  2j . wertilebSi.  2. radgan y  sin 0  0 ..              j  0... 2 2  amdenad. k  0. ფუნქციის წყვეტის წერტილები არ აქვს.

1) y  sin 0  sin' 0  ( x  0) da y  sin   sin'   ( x   ) . cxadia. amitom tg  1 . radgan sakuTxo koeficienti (ix. 4 8. wirisadmi gavlebuli mxebis gantolebis formulidan Sesabamisad gveqneba (ix. e..  [ intervalze. $ 6. da    3 . roca x ]2k .ფუნქციის ამოზნექილობა. Sesabamisad. ]0. rom x  k gadaRunvis wertilebia. xolo meore mxares – amozneqili.  2. y  x da y   x   . ჩაზნექილობა. e. rom f " (k )   sin(k )  0 .. kerZod.7.. x   x   es ukanaskneli ki ar arsebobs. .. b ar arsebobs. roca x ]    2k . marTlac. გადაღუნვის წერტილებს პოვნა f ( x)  sin x .i. da tg  1 .. roca x0  0 . asimptotebic ar arseboben.  4 . da amozneqilia.  2.2 [ intervalze. I da II meoTxedebSi. .1) tg  m  f ' ( x0 ) .  1. saidanac. gamovTvaloT gadaRunvis 0 da  wertilebSi gavlebul mxebTa mier x RerZTan Sedgenili kuTxeebi. $ 6. amdenad. radgan k wertilis erT mxares funqcia Cazneqilia. i. Sesabamisad    4 .i. k  0. ] . k  0..   0 . e. roca x0  0 . ასიმპტოტების პოვნა funqciis grafiks asimptotebi ar aqvs.  1. roca x0   .. III da IV meoTxedebSi. kerZod.  (1  2k )[ . f " ( x )   sin x    0 . an rac igivea   k  lim x   f ( x) sin x  lim 0 x   x x magram b  lim [ f ( x)  kx]  lim sin x . magram. y  cos 0  x da y  cos   ( x   ) . funqciis grafiki Cazneqilia.2k[ . rac imas niSnavs. roca x0   .

b  x  b  b e. 7. 1. b  0 . (7.2. F ( x ) funqcias.2) formulas niuton-laibnicis formula ewodeba.84-86 Tu f uwyveti funqciaa Ria intervalze.1 paragrafSi iyo aRniSnuli. b -ze gayofis Semdeg. romelic [a. კალკულუსის ძირითადი თეორემა (ჩამოაყალიბა-5ქ.) გვ. maSin  f ( x)dx  F ( x) b a  F (b)  F (a ) . db a (7.3) .4)-Si b -s nulisken mivaswrafebT.2. vTqvaT. b  b b min f ( x)  b  x  b  b  f ( x)dx  b b max f ( x) .2) a (7.1. ewodeba f ( x) funqciis pirvelyofili. rogorc es 7. maSin.2. warmoebulis cnebis Sesabamisad b  b b d f ( x ) dx  lim b  0 db a b b  b a  f  f  f  f a a a b  lim b  0 b b b  b f  lim b  0 b b . Tu f  x   F ' ( x ) . b  b  f ( x)dx b  max f ( x) . b] segments Seicavs. mas uwodeben agreTve antiwarmoebuls an ganusazRvrel integrals da weren formiTac. miviRebT. i.  f ( x)dx damtkiceba.9.2.5 Sedegis Tanaxmad.1) b 2.4) b  xb  b b Tu (7. primitiuli funqcia. romelic 7. გრაფიკი 18. rom min f ( x)  b  x b  b (7. maSin: b d f ( x)dx  f (b) . დაამტკიცა_9ქ. (7.2.1 paragrafSi gansazRvruli integralis ganmartebad miviReT.2.

(7. miviRebT. rom Tu raime intervalze funqciis warmoebuli nulis tolia.1)-s gamoviyenebT.2. b] -sTvis lim b 0 x x  d  d f ( t ) dt  f ( x )  f ( x )  0 .2. (7. rom b  b  f ( x)dx  f ( x)dx  b  b  max f ( x) . maSin es funqcia raime C mudmivis tolia.7) .1). (7.2.2. rom x [a.6) b radgan marjvena da marcxena zRvrebi tolia. gveqneba. b  b  x  b saidanac.1. Tu (7.  F ( x )   f ( t ) dt   F ' ( x )  dx  dx a  a cnobilia.b  b  f ( x)dx f (b)  lim b  f (b) b b 0  saidanac b  b  f ( x)dx b  f (b).2.2.2. a saidanac C  F (a ) . rom lim b 0  b (b) min f ( x)  b  b  x  b  f ( x)dx  (b) b  b max f ( x) . b  b  x b b  b aqedan. amitom x F ( x)   f (t )dt  C .4)-is analogiurad miviRebT.6) a Tu am ukanasknelSi CavsvamT xa. miviRebT min f ( x)  b b b  b  x b b  b  f ( x)dx b  f (b). maSin (7.2.  b -ze gayofisa da 7. gamomdinareobs. (7. (7. rom a F (a )   f (t )dt  C . amitom arsebobs lim b 0  b  b  f ( x)dx b  f (b).2.3 gansazRvris gaTvaliswinebiT.2.7) b (7.5) b roca b  0 . b -s nulisken miswrafebis Semdeg.7)-dan gamomdinareobs (7.3)-dan da (7.

b  f (t )dt  F (b)  F (a) . cxadia.2. (7. rom integralis mniSvneloba saintegracio cvladze damokidebuli ar aris.2. a rac emTxveva (7.36-37 matricebis gamoyenebis TvalsazrisiT ganvixiloT epidemiologiaSi pirveli da meore rigis kontaqtebis amocana. Tu mesame jgufis j-ur adamians hqonda kontaqti meore jgufis i-ur adamianTan. rom aij  0 . maT kontaqti ar hqoniaT) CavTvaloT. SemoviRoT 3  6 ganzomilebis A  aij matrici Semdegnairad: Tu meore jgufis j-ur adamians hqonda kontaqti pirveli jgufis i-ur adamianTan. rom pirveli da mesame jgufSi Semaval pirTa Sexvedra gamoricxulia.2.8) a Tu (7. rom x  f (t )dt  F ( x)  F (a) . A da B matricebs aqvT Semdegi saxe . xolo winaaRmdeg SemTxvevaSi CavTvaloT.amdenad.8)-Si CavsvamT x b. xdeba 7 adamianisgan Semdgari mesame jgufis gamokiTxva maTi meore jgufTan kontaqtebis TvalsazrisiT. winaaRmdeg SemTxvevaSi (e. 19. es ori matrici aRwers pirveli rigis kontaqtebs jgufebs Soris. მატრიცები სწორად გაამრავლა -4ქ) გვ. (7.6)-dan da (7. amasTan. vTqvaT. magaliTad. garda amisa. vTqvaT. igulisxmeba. analogiurad SemoviRoT 6  7 ganzomilebis B  bij matrici da CavTvaloT. 3 adamiani daavadda infeqciuri daavadebiT da mimdinareobs 6 adamianisgan Semdgari jgufis gamokiTxva avadmyofTa (pirvel) jgufTan kontaqtebis dadgenis mizniT. rom aij  1 . radgan advili misaxvedria.პირველი და მეორე რიგის კონტაქტები ეპიდემიოლოგიაში (ახსნა მოდელი -6ქ.7)-dan davaskvniT.2. maSin CavTvaloT. rom bij  0 . rom bij  1 .2)-s.2. i.

. i. 0 1 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0  0 0 0 0 1 0 gansaxilvel SemTxvevaSi a24  1 niSnavs. rom mesame jgufis mesame adamians ar hqonia kontaqti meore jgufis mesame adamianTan. i. b33  0 niSnavs. rom meore jgufis meoTxe adamians hqonda kontaqti pirveli jgufis meore avadmyofTan.0  0  0 0 1 0 1 0 1   A   1 0 0 1 0 0 . elementi 6 cij   aik bkj k 1 gvaZlevs mesame jgufis j-uri adamianis pirveli jgufis i-ur avadmyofTan arapirdapiri kontaqtebis ricxvs. w. B     0  0 0 1 1 0 1 0  1 0 1 0 0 1 0  0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 . hqonda 1  1  2  4 meore rigis kontaqti. e. mesame jgufis mexuTe adamians ki meore rigis kontaqtebi avadmyofebTan saerTod ar hqonia. Cvens SemTxvevaSi  1 1 0 1 0 1 1   C  AB   0 0 2 1 0 1 0 . meore rigis kontaqtebi).    2 0 1 1 0 2 1 c23 elementi gviCvenebs. maSin pasuxs miviRebT A da B matricebis gamravlebiT: C  cij  AB . meore da mesame avadmyofTan hqonda Sesabamisad 1. saerTo jamSi. mesame jgufis adamianebis kontaqtebi pirveli jgufis sam avadmyofTan. pirveli jgufis avadmyofebTan. rom mesame jgufis meeqvse adamians pirveli jgufis pirvel. 1 da 2 meore rigis kontaqti. SevniSnoT. rom mesame jgufis mesame adamians hqonda meore rigis 2 kontaqti pirveli jgufis meore avadmyofTan. e. Tu Cven gvainteresebs arapirdapiri kontaqtebi (e.

................................. 21 .............) გვ...........................................) 4 5... აღწერა (დახაზა) 2ქ...84-86 .......... დაამტკიცა ....... 11 13.................................27-29............ ორ წერტილს შორის მანძილის ფორმულა (დაწერა .............. 5 7..... პირველი და მეორე რიგის კონტაქტები ეპიდემიოლოგიაში (ახსნა მოდელი -6ქ.) გვ..... ჭრიჭინა და ტემპერატურა _ გვ..3.. 12 14......) გვ.............................................64-65 ....დაამტკიცა ........................3ქ..... სიმაღლესა და წონას შორის კავშირის მოდელი (დაწერა ფორმულის სტრუქტურა -3ქ..................3ქ...2...... 16 18........76-82 .................. რაციონთა მატრიცები (აღწერა მოდელი ...... კალკულუსის ძირითადი თეორემა (ჩამოაყალიბა-5ქ.... 48-49 (10ქ) .....9ქ................. 23-24 .) _ გვ........................... დაამტკიცა -9ქ) გვ.......... გამოიყვანა მხების განტოლება _4ქ.) გვ....... 1 2..... 1 3.................... მოძრაობის სიჩქარე _ გვ.......... დაამტკიცა-4ქ.........36-37 .......................2 წრფეთა პარალელობის შესახებ (ჩამოაყალიბა .22-23 4 4..... 7 9.....3 ქ....... პულსსა და წონას შორის კავშირის მოდელი (დაწერა ფორმულის სტრუქტურა 3ქ.. კატის ვარდნის მოდელი _გვ...3 წრფეების პერპენდიკულარობის შესახებ (ჩამოაყალიბა .................) _ გვ................................ დაამტკიცა ...... დაამტკიცა -4ქ.............) გვ......... მატრიცები სწორად გაამრავლა -4ქ) გვ.............. წირისადმი გავლებული მხებისა და ნორმალის განტოლებები (დაწერა _2ქ.................6ქ....4 ქ......... y=sinx ფუნქციის გრაფიკის აგება (გამოიკვლია -9ქ..65 (3ქ) .. 24-25 ............ დაამტკიცა .............. 18-19 .. 8 10.................2................... 9 11.................50 ...1 წრფის განტოლების შესახებ(ჩამოაყალიბა .38-39 ........................... თეორემა 2.....4ქ............5ქ.............. თეორემა 2.. 10 12...19-22 .66-67 (9ქ)...... დაამტკიცა-9ქ) გვ..... თეორემა 2......................... პარაბოლას განტოლება (დაწერა -3ქ.. ორ წერტილზე გამავალი წრფის განტოლება (დაწერა -3ქ..... მატრიცები სწორად გაამრავლა-4ქ) გვ..............1 წრეწირის შესახებ (ჩამოაყალიბა-3ქ..... გამოიყვანა ნორმალის განტოლება 2ქ....... თეორემა 2.............. ააგო -3ქ) გვ...................... მალთუსის დისკრეტული მოდელი _ გვ. 14 17. 47-48........ აღწერა (დახაზა) 2ქ............. 13 15...........) გვ........... 5 6......................................... დაამტკიცა_9ქ......25 6 8.....) _ გვ.... ფარენჰეიტის და ცელსიუსის შკალებს შორის კავშირის ფორმულა (დაწერა-3ქ....... 14 16....2..3ქ... 19 19........26-27 ...........საკითხები 1..