You are on page 1of 14

LEUKEMIJE LEUCOSE

Oboljenje hematopoetskog sistema koje manifestira


abnormalno atipi
atipino bujanje jedne ili vi
vie loza
hematopoetskog tkiva uz potiskivanje eritropoeze i
trombopoeze.
Broj leukocita mo
moe se uve
uveati na nekoliko stotina
hiljada, a mo
moe ostati i u normalnim granicama,
ovisno o tome da li se radi o formi prave leukoze ili
aleukemi
aleukemine leukoze,
leukoze, kod
kod koje ne samo da ne doe
do porasta leukocita, nego on mo
moe biti ak i ispod
normale.
Virchow 1845. godine kod ljudi
(leucos bijel; haima krv)
Leisering 1855. godine kod doma
domaih ivotinja (konj,
kasnije kod svinje, psa, krave)
Ellermann i Bang 1908. godine predlo
predloio izraz
leukoze
leukoze

ETIOLOGIJA:
virusi,
virusi,
genetska predisponiranost;
hemijski faktori,
poreme
poremeaj metabolizma,
humoralne regulacije
poreme
poremeaj metabolizma

_____________________
Katran, derivati benzola, preparati arsena, estrogeni;
zra
zraenje,

Virusi

Uzrok lei u promjenama hromosoma


gena, gdje dolazi do ugraivanja
genetskog materijala virusa.
Dolazi do sinteze nenormalnih enzima
otuda promjena u grai i funkciji
leukeminih elija

Bujanje jedne ili vie loza hematopetskog tkiva-

HIPERPLAZIJA

Pojava leukeminih elija u periferiji koje su sve u


istom stadiju sazrijevanja- ANAPLAZIJA
irenje leukoznog procesa na druge organe
(multicentrino pretvaranje normalnih stanica u
maligne elije i ostale parenhimatozne organe) -

METAPLAZIJA

PODJELA LEUKEMIJA
Limfati
Limfatina leukoza (limfomatoza, limfoblastomatoza,
limfosarkomatoza, limfadenoza);
II.
Mijeloidna (granulocitna, neutrofilna, eozinofilna,
bazofilna);
III.
Monocitna i eritremijska (eritroleukoza, eritroza);
Posebni oblici su mnogo rjei pominju se plazmocitna,
mastocitna, hloroleukoza i megakariocitna leukemija.
Prema trajanju svi oblici mogu biti akutni, subakutni,
hroni
hronini.
Naj
Najee su kod pernatih ivotinja i goveda (4. rangirana
uzgojna bolest.
I.

SIMPTOMI - PATOGENEZA
Mijeloblasti, promijelociti i mijelociti bujaju, a njihov proces
sazrijevanja je inhibiran, pa se u periferiju ubacuju
nezreli i funkcionalno nesposobni granulociti i mlai koji
nisu u stanju da vr
vre fagocitozu.
Kod limfati
limfatine leukemije tok te
tee sporije, a rezultat je na
koncu isti, jer zbog progresivnog okupiranja crvene
ko
kotane mo
modine sa limfoblastima i limfocitima,
granulopoeti
granulopoetini red je potisnut i u periferiji
preovladavaju limfociti, a s druge strane broj neutrofila
mo
moe pasti na
1 2 %. Zbog ovakvog stanja hematopoetskog sistema
organizam je stalno ugro
ugroen sepsom.
Drugi va
vaan patogeneti
patogenetiki faktor je potiskivanje eritropoeze
zbog ograni
ogranienja produkcije novih eritrocita ili zbog
preobra
preobraanja hemocitoblasta u mijeloblaste, a ne u

proeritroblaste i okupiranjem prostora crvene ko


kotane
mo
modine nezrelim stanicama granulopoeti
granulopoetinog reda,
nastaje naglo opadanje broja eritrocita. Kod leukemi
leukeminih
individua nalaze se anemije najte
najteeg stepena sa svim
svojim posljedicama vezanim za tkivne hipoksije.
Anemije ovog tipa su neizlje
neizljeive. Intervencija sa
transfuzijom krvi ima samo prolazan terapeutski efekat.
Tre
Trei faktor je potiskivanje trombopoeze. Brzi pad
trombocita ispod krit
kritnih vrijednosti (35 000 40 000)
brzo dovodi do intenzivnih krvarenja na svim mjestima
tijela.
Bujanje nezrelih stanica ne ograni
ograniava se samo na ko
kotanu
mo
modinu, nego se nastavlja i na drugim
ekstramedularnim mjestima. U takvim slu
sluajevima nalazi
se generalno pove
poveanje limfnih lijezda; jako je izra
izraen
otok slezene i jetre. Nastaje okupacija bubrega. Kod
enskih ivotinja mo
moe biti zahva
zahvaen i uterus. Ko
Koa je
d
h

Diferenciranje leukemije se vr
vri na osnovu analize krvi periferije i
uporedo sternalnog punktata.
Kod limfati
limfatine leukemije nalazi se u krvnim razmazima ponekad do
preko 95 % limfocita i limfoblasta, sa istovremenim preplavljenjem
preplavljenjem
ko
kotane mo
modine ovim stanicama.
Kod aleukemi
aleukeminih limfadenoza ili aleukemi
aleukeminih mijeloza, koje
koje su rjee,
rjee,
nalazi se normalan broj leukocita, a nekad i ne
neto ni
nii broj, ali su
procenti doti
dotinih elija veoma visoki. Da li se u tom slu
sluaju radi o
akutnoj ili hroni
hroninoj limfati
limfatinoj leukemiji, orjenti
orjentie se pomo
pomou
procjenjivanja stepena zrenja leukemi
leukeminih stanica.
Kod prete
pretenog nalaza limfoblasta govori se o akutnom toku, ako je
broj limfoblasta manje zastupljen onda je to hroni
hronini tok.
Limfati
Limfatina leukemija ima ee hroni
hronini tok.

Za mijeloidnu leukemiju karakteristi


karakteristian je nalaz
nezrelih oblika granulopoeti
granulopoetine loze kao to su
mijeloblasti, promijelociti, mijelociti i metamijelociti.
Ukoliko su mlae stanice zastupljene,
zastupljene, bolest je
malignija, a tok je br

i.
br
Kod prete
pretenog nalaza mijeloblasta govori se o akutnim,
a kod nalaza promijelocita i pojedina
pojedinanih
mijeloblasta o subakutnim, a kod nalaza mijelocita i
promijelocita o hroni
hroninim formama. esto je te
teko
povu
povui o
otru razliku o razvoju toka leukoza, jer
postoje stanja kada je zastupljenost elemenata
takva da je nemogu
nemogue diferencirati ih, jer postoji brz
prelaz jednog oblika u drugi.
Malignim leukemijama smatraju se i
retikuloendotelioze. Ve
Veina autora grupi
grupie leukemije
u 2 glavna tipa: mijeloidne i limfati
limfatine.

LEUKEMIJE GOVEDA
Leukemije goveda su prete
preteno limfati
limfatinog tipa i uvedena
su dva pojma:
- LYMPHOCYTOMATOSA
- LYMPHOADENOMATOSA
Lymphocytomatosa se karakteri
karakterie izra
izraenim
hiperplazijama mnogih limfnih vorova i kod odraslih
goveda limfati
limfatinim bujanjem u miokardu, naro
naroito u zidu
pretkomora, u plu
pluima, bubrezima i elu
eluano crijevnoj
sluznici.
Infiltrati se mogu na
nai u o
onoj orbiti, karli
karlinoj upljini.
Jetra, slezena i ko

tana
mo

dina
su
takoe zahva
ko
mo
zahvaeni.
Tok je hroni
hronian, a kao uzrok smrti spominje se ruptura
slezene.

Sumnju na leukozu treba postavljati kod broja leukocita ve


ve
od 15 000 sa procentualnom zastupljeno
zastupljenou limfocita
vi
vie od 70 %. Tek kad se po drugom pregledu ustanovi
broj leukocita od 50 000/mm3 i zastupljenost limfocita od
90 % u DFK oboljenje se smatra leukozom.

GTZETZE-ov KLJU
KLJU - Kriterij za utvrivanje leukoze kod goveda
STAROST

LKC/mm3

% LMF.

Do 2 god. Do 12 000 Do 65
%
12 18
65
000
75%
Preko
Preko
18 000
75 %
Preko 2
Do 10 000 Do 60
god.
%
10 18
65
75%
000
Preko
Preko
18 000
75 %

HEMATOL.
PROCJENA

Normalna
situacija
Sumnja na
leukozu
Leukemi
Leukemino
grlo
Normalna
situacija
Sumnja na
leukozu
Leukemi
Leukemino
grlo

Lymphoadenomatosa je oblik leukoze goveda sa


nalazom upadno pove
poveanih povr
povrnih i unutra
unutranjih limfnih
vorova. Obi
Obino ovu formu primjete i sami sto
stoari.
Kod obje ove forme mo
moe se nalaziti i do nekoliko stotina
hiljada leukocita/mm3, kao i aleukemi
aleukemini oblik kod kojeg
se mo

e
na

ak
i
leukopenija.
mo na

Etiologija govee leukoze razli


razliito je prikazivana. Spominju se
uglavnom tri vrste faktora:
Genetski faktori
Faktori okolne sredine
Infektivni faktori
Za genetske faktore postoje suprotstavljeni stavovi istra
istraiva
ivaa.
Kod incestnog uzgoja nije se mogla izazvati leukoza.
Od spoljnih faktora spominje se uticaj vode. U takvim tlima se
pretpostavlja da ima manjka minerala, to stvara preduslove u
razvitku leukoze, mada neki to jo
jo uvijek smatraju hipoteti
hipotetinim.
Infektivni agens se danas smatra najvjerovatnijim uzro
uzronikom
leukoze goveda. Radi se o enzimati
enzimatinom filtrabilnom agensu
(virusu) koji nije vezan za tjelesne i krvne stanice.

Meutim,
Meutim, agens se uspio kultivirati, dokazan je elektronskim
mikroskopom. Mogu
Mogue je da se leukoza goveda prenese
kontaktnim putem (
(vedska iskustva).
Diferencijalno dijagnosti
dijagnostiki mo
moe se zamijeniti sa
TBC, aktinomikozom
nekrobacilozom, perikarditisom
parazitarnim anemijama
Kod otoka limfnih vorova, treba ih punktirati. Na presjeku vora,
nalaze se omanja sivosivo-smea (i slaninasta) ari
arita, koja prelaze u
ja
jaa bujanja i infiltraciju. Limfni vorovi su jako so
soni, ne
fluktuiraju, konzistencija im je meka i tro
trona. Na presjeku se ne
raspoznaje folikularna struktura. Obavezan je pregled sternalnog
punktata.

Prognoza leukoze je nepovoljna. Lije


Lijeenje je skoro bezuspje
bezuspjeno, pa i
kad se upotrebljavaju citostatici. Danas se vi
vie pa
panje poklanja
provoenju preventivnih mjera,
mjera, tj.:
povremeni hematolo
hematoloki i klini
kliniki pegledi goveda u zapatu
likvidiranje svih oboljelih goveda od tumurozne forme leukoze
izoliranje hematolo
hematoloki pozitivnih grla
zabrana prodaje priplodnih grla iz leukoznih zapata
zabrana kretanja
obavezno prijavljivanje sumnjivih i bolesnih grla
Od doma
domaih ivotinja relativno su este leukoze kod pasa i svinja, kod
konja su dosta rijetke.

HLOROLEUKOZA GOVEDA
(CHLOROMI)
Maligno oboljenje hematopoetskog tkiva koje se ispoljava
karakteristi
karakteristinim tumorskim tvorbama u periostu,
naro
naroito u o
onim dupljama, zatim ko
kotanoj mo
modini,
limfnim vorovima, bubrezima, plu
pluima, jetri, slezeni.
Najupadljiviji znak je zelena boja bolesnog tkiva koja na
vazduhu postaje blijeda.
Po navodima Wirtha, ivotinja ne ispoljava nikakve znakove
poreme
poremeaja zdravlja.

LEUKOZA PERADI
Dosta esta.
Inkubacija traje nekoliko dana do vi
vie sedmica, pa i do
godinu dana.
Klini
Kliniki simptomi gubitak ivahnosti, mr
mravljenje,
blijedo
blijedoa krijeste i rese ili pojava blijedo ute boje.
Produ
Produeno gru
gruanje krvi. Krvarenja na ko
koi.
Tri forme: eritroblasti
eritroblastina, granulocitna (obje su prenosive) i
limfati
limfatina (neprenosiva).
Nakon ispoljavanja jasnih simptoma, ivotinja ugiba za 1
2 sedmice. Bolest nekad mo
moe trajati i mjesecima, a
mo
moe i pro
proi sama od sebe.

LEUKOZA PASA
Po u
uestalosti se javlja odmah poslije govee leukoze.
leukoze. Stariji psi
oboljevaju ee u 90 % slu
sluajeva kod pasa starijih od 5 godina, a
prema spolu zastupljenije kod mu
muijaka.
Pas je manje ivahan, le

i.
Opa

aju
se tumori i mr
le Opa
mravljenje. Od prvih
ispoljenih simptoma bolest traje naj

e
nekoliko
tjedana do tri
naj
mjeseca, a nekad i 1 3 godine.
Temperatura je normalna, ali se nekad penje i do 40
40C. Kasnije se jave
simptomi anemije, hemoragije. Ta
Takasta krvarenja u ko
koi,
sluznicama, prednjoj o
onoj komori i unutra
unutranjosti oka.
Ote
Oteano disanje, ubrzan puls; u urinu male koli
koliine proteina i pove
povean
sadr
sadraj urobilina.
Kao rani simptom otok limfnih lijezda i slezene. Posebno su izra
izraeni
podvili
podvilini i vratni limfni vorovi.

Leukemija pasa i maaka


periferna krv

10

Monocitna leukemija psa


kotana sr

Megakariocitna leukemija kod


make
kotana sr

11

Slezena i jetra pove


poveana, kao i ko
kotana mo
modina. U ostalim organima
leukemi
leukemina ari
arita i vorovi razli
razliite veli
veliine.
Broj leukocita kre
kree se od oko 20 000 100 000 (600 00).
Javlja se kao limfati
limfatina, mijeloidna i monocitna.
LEUKEMIJA MA
MAAKA
Javlja se dosta rijetko.
Dvije forme: limfati
limfatina i mijeloidna.
LEUKEMIJA SVINJA
Prili

no

esta
bolest
kod
svinja.
Prili
Nasljedni faktor!
Po vrsti su limfadenoze i mijeloze.
Diferencijalno dijagnosti
dijagnostiki svinjska kuga (takoe
(takoe pove
poveani limfni
vorovi i krvarenje, ali kod svinjske kuge je smanjen broj leukocita
leukocita
eozinofila, a posebno neutrofila).

Limfni vorovi sa utim nekroti


nekrotinim ari
aritima; pove
poveanje
slezene;
Krvna slika: poikilocitoza, anizocitoza, normoblasti,
megalobasti, polihromazija sa bazofilnim granulacijama
eritrocita.
LEUKOZA KONJA
Veoma rijetka.
Razlikuju se limfadenoze i mijeloze.
Klini
Kliniki simptomi: koli
kolini napadi, pove
povean abdomen,
rektalno se mo
moe palpirati slezena, koja dosti
dostie te
teinu i
do 18 25 55 kg.
esta krvarenja u nosu i leukemi
leukemina bujanja u retini.

12

LEUKOZE OVACA I KOZA


Izuzetno rijetke. Naj
Najee su limfati
limfatine, ali mogu
mogue i druge
forme.
LEUKOZE LABORATORIJSKIH IVOTINJA
A.) TAKORI I MI
MIEVI ve
veinom limfati
limfatine forme sa
pove
poveanjem limfnih vorova, neene
neene su i mijeloidne;
mijeloidne; U
istom uzgoju mogu
mogu prijenos organskom ka
kaom
leukoznih ivotinja, ali ne i kod kri

anaca.
Dokazana
je
kri
nasljednost leukoze kod mi
mieva u ve
veem broju slu
sluajeva.
B.) ZAMORCI limfadenoze; mogu
mogue i aleukemi
aleukemine
limfadenoze.
C.) KUNI
KUNII limfati
limfatine leukemije.

PSEUDOLEUKEMIJE
Stanja odnosno bolesti, koje pored ostalog, imaju simptome
karakteristi
karakteristine za leukemije, kao to je npr. pove
poveanje limfnih
vorova, broja leukocita, te promjene u DKS karakteristi
karakteristine za
leukemije. Ali, detaljnijim ispitivanjem isje
isjeka limfnog vora ili
punktata slezene, jetre i ko
kotane mo
modine nisu utvrene leukemije.
leukemije.
Pseudoleukemi
Pseudoleukemine krvne slike i otoci limfnih vorova svrstani su
naj
najee kod:
Tuberkuloze
Malignih limfogranuloma (Ho
(Hokinova bolest)
Aktinomikoze
Krvna slika kod TBC goveda esto ima izrazito limfati
limfatian karakter, to
mo
moe omesti dijagnozu leukemije.

13

LIMFOSARKOMATOZA
Maligno oboljenje limfopoeti
limfopoetinog aparata, koje se
manifestuje postepenim i bezbolnim otokom limfnih
vorova. U ponekim regijama i srasli sa okolinom.
Punkcija: maligne sarkomatozne stanice.
Simptomi: ponekad limfopenija,
limfopenija, rjee
rjee eozinofilija,
eozinofilija, pove
poveana
temperatura, pove
poveana slezena.
Sarcom. nezrelo vezivno tkivo sli
slino ribljem mesu,
kompresija krvnih sudova, jednjaka, bronhija.

MALIGNI LIMFOGRANULOM
(LYMPHOGRANULOMATOSIS MALIGNUM ili HODKINOVA
BOLEST)
Naj
Najee kod ljudi oba spola, starosti 20 40 godina. Simptomi: umor,
gubitak mase, ko
koni svrab, znojenje, limfni vorovi pove
poveani, vrsti i
bezbolni (okcipitalni, aksilarni, medijastinalni, mezenterijalni).
mezenterijalni).
Nekad promjene i u pr
prljenovima, karli
karlinim kostima, sternumu;
sternumu; rjee
rjee u
gastrointestinalnom traktu, ko
koi, CNSCNS-u.
Pove
Poveana sedimentacija (10 100 mm/h); smanjen broj limfocita,
pove
povean broj eozinofila i monocita.
Tok hroni
hronian; po ustanovljavanju bolesti smrt za 4 5 godina,
nekad i za 10 20 godina; u iznimnim slu
sluajevima letalan kraj i za
nekoliko mjeseci. Za ivota ikterus.

14