You are on page 1of 11

Tingkatan 4 - Bab 3: Tamadun Awal Asia Tenggara 东南亚的初期文明

Petempatan Awal Asia Tenggara

- Asia Tenggara terbahagi 分成 dua iaitu kerajaan di Tanah Besar Asia Tenggara 东南亚大陆 dan
Kepulauan Asia Tenggara 东南亚群岛.

a) Kerajaan di Tanah Besar Asia Tenggara seperti kerajaan:
i. Funan
ii. Angkor
iii. Ayuthia

b) Kerajaan di Kepulauan Asia Tenggara seperti kerajaan:
i. Kedah Tua, Langkasuka (di Kepulauan Melayu 马来群岛)
ii. Srivijaya, Majapahit (di Kepulauan Indonesia 印尼群岛)

1) Bilakah munculnya 出现 petempatan dan kerajaan awal?

- Sejarahwan menggunakan sumber bertulis dan artifak arkeologi 考古 untuk menentukan jangka masa 时
期 kemunculan sesuatu kerajaan.

i. Sumber dari China 来自中国的来源
- menyatakan kewujudan kerajaan Funan pada pertengahan abad ke-2 Masihi
- membuktikan Funan ialah kerajaan terawal 最早的国家 di Asia Tenggara
- 里面讲到 Raja Funan aka Houen-Tien aka Kaundinya

ii. Data Arkeologi 考古数据
-

Jumpaan seni arca 雕塑 berunsur Hindu dan Buddha

-

langgam 风格 arca dipengaruhi oleh seni arca Amaravati 阿马拉瓦蒂佛塔 dari India

Kerajaan di lereng bukit 山坡 dan tanah gunung berapi 火山地 – kerajaan Taruma (Indonesia).Kebanyakan petempatan awal ini belum boleh ditakrif sebagai 被诠释为 kerajaan kerana masih belum menpunyai raja 还没有王.Kerajaan agraria ini muncul di kawasan pertanian yang subur seperti kerajaan Dvaravati di Sg Irrawady (Myanmar). .Jumpaan manik dan tembikar membuktikan perdagangan maritim berlaku sejak abad ke –5 SM tetapi kerajaan awal Asia Tenggara hanya muncul pada abad ke –2 M. perdagangan maritim 海运贸易 berkembang seiring dengan kemahiran membuat kapal layar dan perahu. .Hubungan awal dengan China berbentuk diplomatik 外交. . . Ekonomi Kerajaan Awal Asia Tenggara 1) Bentuk-bentuk 构造 Kerajaan Awal a) Kerajaan Agraria 农业朝代 . .kegiatan ekonomi berasaskan pertanian. Batu Buruk (Terangganu).Hubungan perdagangan dengan Rom 罗马 juga berlaku buktinya jumpaan persamaan artifak manik 珠子 di Kota Tinggi dan Muar (Johor). penternakan. .Klang (Selangor).Hubungan awal dengan India berbentuk kebudayaan 文化. memungut hasil hutan dan sungai.Tahap awal 初期阶段: . Sg. -Walau bagaimanapun.Bijih Timah 锡米 telah diproses menjadi gendang gangsa di Dongson dan menjadi pelabuhan pembekal 供应码头 .Hubungan perdagangan antarabangsa 国际贸易关系 antara kawasan petempatan awal wujud sejak zaman logam 铜器时代 buktinya jumpaan gendang gangsa 青铜鼓 di Dongson (Vietnam). b) Kerajaan Maritim 海运朝代 .

. Kegiatan Pertanian Kerajaan Angkor .Sistem pengairan 灌溉系统 amat penting dalam pertanian contoh Tasik Tonle Sap 洞里萨湖 dan Sg Mekong 湄公河 di Angkor. kambing.Ia terletak di pesisiran pantai 沿海地带. Padi huma 旱稻 di tanah tinggi dan bukit dibuat teres 阶地 dan relung 凹陷 kerana kurang air. buah.Menangkap ikan di sawah.kegiatan ekonomi berasaskan perdagangan 贸易. . kemudian terdapat lebihan hasil dijual kepada penduduk Bandar atau kerajaan maritim. keledek 番薯 dan sayur. 1.Tanaman sampingan seperti jagung. .Terdapat juga kerajaan agraria yang berkembang menjadi 发展成为 kerajaan maritim contohnya Funan. kelautan dan pelabuhan.Menternak seperti lembu. . ayam.Sistem pengairan yang baik mempengaruhi perkembangan pertanian. lembah sungai 低洼 dan kepulauan seperti Srivijaya di Sg Musi (Sumatera).iklim panas lembab. . . . .buahan. damar 树脂. 很适合 pertanian .Tanaman utama ialah padi 稻米.Hasil hutan seperti kayu gaharu 沈香.Bermula dengan sara diri. paya 沼泽. lada hitam.kerajaan Agraria yang kuat . kerbau.tanah sekitar subur . Tiumah di Pulau Tioman (Pahang). sungai.Hasil rempah 香料 seperti cengkih 丁香. pisang. .. Padi sawah 水稻 di lembah sungai kerana bekalan air cukup.mendapatkan kulit kura-kura.Sarang burung 燕窝 diambil dari gua untuk perdagangan. .terletak di Lembah Sungai Mekong . . Kedah Tua di Sg Mudadan Merbok (Kedah). Raja sendiri terlibat dalam pembinaan. 2) Kegiatan Ekonomi Kerajaan Agraria . .

China Selatan. . Sumber protein 蛋白质来源. rotan. -Pada musim kemarau 旱季. .Tasik ini turut mengairi kawasan penanaman sawah padi. berkembang menjadi 发展成为 perkampungan nelayan 渔村. .Kemudian.Raja Angkor (Raja Indravarman I ) membina baray (tempat takungan air) & mengurus sistem pengairan. dan hasil dari kerajaan lain di sekitarnya. hasil hutan.Mulanya pelabuhan ini berdagang di kawasan berhampiran kemudian berkembang. hasil laut. timah.Peringkat awal 早期 – menangkap ikan.Hasil lebihan 多余的产量 telah didagangkan – maka petempatan ini menjadi tempat berdagang 贸易地点 dan berkembang menjadi pelabuhan pembekal 供应码头 seperti Klang ( Selangor ). Srivijaya. . .Kerajaan ini terletak di pesisir pantai dan kepulauan. Menampung keperluan penanaman padi. damar. bijih timah 锡米. Kuala Selinsing ( Perak ).kawasan sekitar menjadi subur disebabkan lumpur 污泥 yang subur. . hasil padi telah menampung keperluan makanan penduduk kerajaan Angkor. Langkasuka. . Kedah Tua. hingga ke India dan barat.Pelabuhan ini disinggahi pedagang untuk mendapatkan barangan hasil tempatan – emas. . memungut hasil laut. . Ini juga mendorong kedatangan pedagang kedua-dua negara ke situ. contohnya Langkasuka dan Champa akhirnya berdagang dengan Vietnam. . Kepentingan 重要性 Tasik Tonle Sap . .Pelabuhan pembekal 供应码头 maju menjadi pelabuhan kerajaan 国家港口 seperti Champa.Tasik ini amat penting untuk bekalan sumber air minuman..Pelabuhan entrepot 出入口港口 muncul kerana kedudukannya yang strategik contohnya kedudukan Kedah Tua dan Srivijaya yang terletak yang terletak di Selat Melaka dan Selat Sunda serta menjadi laluan perdagangan antara China dan India.Ada yang berkembang menjadi pengeluar emas.Bekalan air 水供 diterima dari Sg Mekong yang mengalir ke Tasik Tonle Sap dan menyuburkan tanah. Pelabuhan kerajaan 国家港口 muncul disebabkan wujudnya kerajaan. Kesannya. 3) Kegiatan Ekonomi Kerajaan Maritim . .Bekalan pelabuhan entrepot seperti emas.Tasik Tonle Sap juga membekalkan 供应 ikan air tawar 淡水鱼. .Pada musim banjir 水灾季节 . timah.

Pelabuhan dan kerajaan tertua 最老的国 di pantai barat 西海岸 Semenanjung Tanah Melayu. .Membeli barangan daripada pedagang antarabangsa dan edarkan kepada pedagang lain.Memiliki tentera laut yang besar. . manik dari India. Buktinya ialah jumpaan candi berunsur Hindu/Buddha dan arca Hindu/Buddha.Mereka juga tahu menggunakan kaedah untuk menuju ke sesuatu tempat berpandukan bintang di langit.Gunung Jerai menjadi panduan 指引 kapal dagang ke sini. . Song dan Yuan [唐宋元 3 个朝代]. Bujang (abad ke –11 hingga 13 – menganut agama Hindu). . . terdiri daripada pelbagai golongan rakyat termasuk orang laut. Mas (pada abad ke-5 hingga 11 – menganut agama Buddha 佛教) dan di lembah Sg.Kapal dagang dalam perjalanan antara China dan India singgah di sini kerana kedudukan pelabuhannya baik dan kedudukan strategik di Selat Melaka. Ciri-ciri 特征 Kerajaan Kedah Tua/ Chieh-cha/ Kataha . orang laut dan orang pedagang luar. .Terletak di Sg. Ciri-ciri 特征 Kerajaan Srivijaya . Musi dan Batang Hari. Sivijaya mampu menghasilkan kapal besar 大船.Merupakan pelabuhan enterpot yang banyak dipengaruhi Srivijaya. . . Mereka mengawal keselamatan kerajaan dan perdagangan di Selat Melaka. [会根据星星来航海] 1. pelita tembaga 铜油灯 dan tembikar dari Timur Tengah 中东. Buktinya jumpaan tembikar China zaman Dinasti Tang.Penduduk maritim yang terdiri daripada orang tempatan.Bekalan barang dagang dibekalkan dari kawasan pemerintahannya dan jajahan takluknya. Sri Lanka dan Myanmar. pedagang. .Mereka mampu belayar kerana berkemahiran membuat perahu (jarak dekat) dan kapal layar (jarak jauh). . .Terletak di Sg. .Emas menjadi tumpuan sehingga Semenanjung Tanah Melayu dan Sumatera dikenali Semenanjung Emas dan Bumi Emas – orang Yunani 希腊 dan India telah mengetahui tentang kekayaan emas di sini sejak awal abad masihi lagi. Malam melalui nyalaan api .Menurut I Tsing. peneroka dan mempunyai pelabuhan yang lengkap dengan kemudahan seperti di Champa dan Srivijaya. .Mereka menggunakan bahasa Melayu sebagai lingua franca 社交语言(bahasa perhubungan).Orang Melayu terkenal sebagai pelaut. 2.

Kerajaan agraria membekalkan keperluan makanan 食物需求 dan hasil hutan 森林产物 untuk kerajaan maritim sebagai barang pertukaran.Gajah 大象 yang menjadi kenderaan raja maritim juga didapati daripada kerajaan agraria di Burma dan Siam. teh. . . . Sebaliknya kerajaan agraria memerlukan kerajaan maritim untuk mendapatkan barang mewah 奢侈品 dari Negara luar seperti China dan India seperti tembikar 陶瓷 China. timah. . rotan. .Kerajaan agraria yang ramai penduduk seperti Sailendra di Jawa Tengah 中爪哇 menghasilkan sumber makanan 食物来源 seperti beras yang banyak untuk dibekalkan kepada kerajaan maritim. Golongan penakluk dari India membentuk tanah jajahan takluk di Asia Tenggara. tekstil dari India dan China. pelbagai jenis gelas dan manik. .Pengaruh India dibawa oleh golongan Ksyatria atau tentera 军队. kaca. .Kerajaan maritim membina kapal 建船 dengan mendapatkan bahan kayu yang baik 好木材 daripada kerajaan Pegu di Burma.-Kedudukan strategik di laluan Selat Melaka dan terlindung daripada tiupan angin monsun 季候风 memajukan pelabuhannya.Kerajaan agraria juga membekalkan tenaga kerja 人力. 4) Konsep saling bergantung dan melengkapi 互相依靠和完善的概念 antara Kerajaan Agraria dan Maritim .Pelabuhannya mempunyai tempat menyimpan barang dagangan seperti damar. manik.Barang dagang juga dibawa dari luar seperti sutera 丝绸.Dibawa oleh Brahmin atau pendeta .Dibawa oleh Vaisya atau pedagang 商人 .Kerajaan maritim juga mendapatkan tukang kayu 木匠 dan tukang batu 石匠 yang mahir dari kerajaan agrarian. . tembikar. Pengaruh Agama Hindu dan Buddha dalam Kerajaan Awal 1) Cara Kedatangan 到来的方法 Pengaruh Hindu dan Buddha .

[ Maharaja Vespian dari Rom memberhentikan perdagangan tersebut untuk mengelakkan 为了避免 kekurangan sumber logam emas di Rom] 2) Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Sistem Pemerintahan 政体 . Dieng di Indonesia (Hindu). . . perintah raja menjadi undang-undang. [刚开始时是没有 raja 这个称号的. buktinya jumpaan seni arca bercirikan Asia Tenggara di Srivijaya – ikatan tali kulit harimau hanya ada di Srivijaya. .Pengaruh Hindu/Buddha berlaku serentak 与…一起 dengan hubungan perdagangan. . .Aspek Hindu/Buddha yang diambil berbeza antara seoang pemerintah di Asia Tenggara dengan pemerintah Asia Tenggara yang lain – di Kedah Tua (Buddha). Selepas itu,rakyat dan hamba (bawah sekali).Lembah Bujang 的 candi : ciri Hindu dan Buddha . *Bukti Kemasukan pengaruh kebudayaan dari India* .-Perdagangan 使到 Asia Tenggara 的当地人民接受这些改变. Pulau Bangka (Hindu mazhab Vishnu).其中他们接受 kebudayaan India 因为 Asia Tenggara 和 India 在很早以前就有生意上的来往. 到后来才慢慢有 raja 的] .Perkembangan agama Buddha di Srivijaya didukung dengan data catatan I-Tsing. iaitu rakyat mesti taat dan tidak boleh menentang raja 不可以反抗国王] -Walau bagaimanapun raja harus adil 公平 kepada golongan diperintah. [Derhaka: konsep yang menjelaskan hubungan antara raja dengan rakyat. *konsep dewa-raja* .Angkor 的 candi : ciri Hindu .Raja berkuasa mutlak dalam semua hal.Srivijaya 的 candi : ciri Buddha .peninggalan data arkeologi seperti candi-candi .Gelaran raja 王的称号 bermula digunakan selepas kedatangan pengaruh sistem beraja India.Di bawah raja ialah kerabat diraja dan pembesar termasuk ahli agama seperti Brahmin. 只有 ketua. sesiapa yang menentang perintah dianggap menderhaka 叛国. apabila Rom 罗马 menghentikan perdagangan emas ke India maka India beralih mendapat logam emas di Asia Tenggara.Penyesuaian dan pengambilan aspek-aspek kebudayaan India yang menarik sahaja dengan budaya tempatan berlaku.

Komples kota melambangkan alam semesta 全宇宙(orde kosmos 宇宙秩序). temenggung dan penghulu. Negara dianggap alam semesta.Raja dibantu pentadbiran pusat dan daerah.Kedudukan hamba terletak paling bawah sekali. .Pentadbiran pusat terdapat 4 kumpulan 组 anak raja iaitu yuvaraja. seterusnya pegawai lain seperti hakim. -maka muncul konsep dewa-raja -他们也相信 raja memiliki kesaktian 有神力 . .Raja yang terpengaruh sistem Buddha/Hindu membina kompleks kota 因为每一个 raja 都要成为 raja yang terulung.Pentadbiran daerah ditadbir oleh Datu. maka raja perlu mengatur kesejahteraan negara dan rakyat (alam semesta). 1. Datu perlu bersumpah 宣誓 taat setia di tempat suci bernama Telaga Batu. . Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Pemerintahan Angkor -在 Kerajaan Angkor .Di bawah anak raja ialah ketua pentadbiran pusat (parvanda atau senapati). pratiyuvaraja. . Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Pemerintahan Srivijaya . -在 Angkor. . 所以他们 takut derhaka 怕反抗.Pengaruh yang muncul ialah agama Buddha Mahayana 大乘佛教.Bertujuan membezakan kedudukan raja daripada golongan yang diperintah.Raja juga dibantu oleh pembesar dalam kalangan pegawai tentera dan hakim. Datu terbahagi kepada parvanda (berketurunan raja) dan bhupati (orang-orang kaya). -Raja dibantu pembesar atau gabenor di daerah.wujud unsur mitos 神话 dan legenda 传说 tentang asal usul raja digunakan untuk memperkuat kedudukan dan status raja.-人民相信 raja merupakan bayangan tuhan . raja kumara dan raja putra. -Adat Istiadat (Upacara pertabalan raja) dipimpin oleh Brahmin aka pendeta untuk mengukuhkan kedaulatan raja. . 2. Seorang daripada anak raja tersebut bakal 将 menggantikan raja 继承王位 kecuali raja putra kerana beliau anak gundik 妾的子女. .Palembang. . raja dan ibu kota ialah pusat alam (pusat pemerintahan).Brahmin pula berperanan dalam upacara agama. . Raja dianggap raja dewa. . Angkor Wat dibina oleh Raja Suryavaram II.

Monumen 纪念碑.Patung dewa Visnu. menara. . .diketuai oleh Brahmin 婆罗门[通常有这些 agama/kepercayaan 的活动都是 diketuai oleh Brahmin 的] .Candi Dieng 迪昂寺 dan Candi Prambanan 普兰巴南 di Indonesia untuk agama Hindu. Antara pengaruh India tersebut ialah patung zaman Dinasti Gupta. . [这些不同类型的 patung & candi. Siva.Candi ini mempunyai tempat pemujaan. *Mengangkat Sumpah di Srivijaya* . rumah ibadat. .Bukti: jumpaan sebuah batu bersurat dengan ular tedung 眼镜蛇 berkepala tujuh. Vietnam disebut wat. Brahma. Pengaruh Hindu dalam Kesenian Angkor Wat . wat 寺院,庙宇/stupa 印度塔. tetapi di Burma disebut stupa. . arca 雕 像,塑像 dan patung 雕像,塑像.Rumah ibadat di Thailand. Kemboja. tembok.melambangkan orde kosmos dengan ketinggian 213 meter dan keluasan 208 hektar 公顷.Candi dan patung di Asia Tenggara yang dijumpai terdapat beberapa jenis dan hasil campuran gaya tempatan dan India. . Durga dan Lingga merupakan patung agama Hindu.Patung Avalokitesvara 千手观音雕像 merupakan patung agama Buddha.Candi – berfungsi sebagai monumen keagamaan bagi agama Hindu dan Buddha.Angkor Wat 吴哥窟 dan Candi Borobudur 婆罗浮屠寺 melambangkan order kosmos.disertakan doa (谁 mengkhianati 背叛 persetujuan 就会 ditimpa bencana) 3) Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Kesenian 艺术 .Angkor Wat dibina oleh Raja Suryavarmen II untuk agama Hindu di Kemboja. 代表着 zaman penciptaannya 生产时代] 1. .纪念建筑物 ialah binaan/bangunan 建筑物 daripada batu untuk memperingati orang ternama atau peristiwa penting seperti candi 佛塔,寺庙/kuil 神庙. tetapi candi seperti Chaiya 猜亚 dan Yarang di Thailand untuk agama Buddha.Air dikumpulkan di bahagian bawah batu bersurat untuk diminum . tempat menyimpan abu jenazah 灰体 raja dan keluarganya. . di Indonesia disebut candi. tempat menyimpan patung dewa utama dan lambang kepada keagungan dan kehebatan seseorang raja/pemerintah 领导人. .Datu akan meminum air yang disiram pada batu bersurat. . .Tujuan: menetapkan pembesar memberikan taat setia kepada raja 忠于国王 .

iaitu tahap manusia membebaskan dirinya daripada nafsu. . Pengaruh Buddha dalam Kesenian Borobudur 婆罗浮屠寺 . . .terbahagi 2 iaitu Vimana ( bahagian suci tempat arca keagamaan ) dan Mandapa ( bahagian luar).Kewujudan bahasa Sanskrit meningkatkan pencapaian dalam bidang intelektual 知识 masyarakat. raja dan undang-undang.Candi Lembah Bujang terdapat di Bukit Batu Pahat Pendiat dan Pangkalan Bujang.Ia terbahagi kepada 3 tingkat iaitu sila. . Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Kesenian Lembah Bujang 布章谷 . 3. . Buddha.Dikaitkan dengan ajaran Buddha.Candi di Jawa Tengah ini untuk agama Buddha Mahayana. Setiap tingkat melambangkan satu tahap kehidupan yang diwakili oleh patung stupa dan patung Buddha. -Bahagian paling atas dianggap sebagai tertinggi dan lambang kepada pencapaian tahap nirwana(佛教)解 脱. .Candi Hindu .Bahasa sankrit telah mengalami penyesuaian dengan bahasa Melayu seperti perkataan dukkha (duka). Tamil.Bahasa sankrit juga terdapat dalam kitab sastera Hindu.Batu bersurat tulisan Sanskrit mengandungi maklumat agama. Batu bersurat di Sg Mas Kedah Tua berkaitan dengan agama Buddha. . . -Di tingkat pertama diukir cerita kehidupan Gautama Buddha 释迦牟尼.Bahasa Sanskrit ini digunakan dalam kitab-kitab keagamaan dan bahasa. .. iaitu konsep Lapan Jalan Kebenaran. Pengaruh Bahasa Sanskrit 梵文 . 4) Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Bahasa 语言 1.Candi Buddha .Bahasa Sanskrit merupakan bahasa keagamaan.Ia juga mempunyai ukiran di dinding yang menggambarkan epik 史诗 Ramayana dan Mahabhrata. . Contohnya Batu Bersurat di Kutei tentang keturunan raja. Setiap sudutnya mempunyai menara. pemerintahan.memiliki pelan jenis cruciform 十字形. samadhi dan panna.Tempat pemujaan di bahagian tengah setinggi 39 meter dengan teres bertingkat 4. 2. .

Inskripsi di Palembang memaparkan kemahiran pahat batu yang tinggi. . .dorhaka (derhaka). . cerita lisan dan teater seperti wayang kulit. Kesusasteraan India . Hikayat Pendawa Jaya.Karya Mahabhrata diadun dengan unsur tempatan seperti Hikayat Pendawa Lima.Pengaruhnya terdapat dalam epik Ramayana dan Mahabhrata serta Puranas 往世书(sastera klasik Asia Tenggara). [发展 seni ukir] 5) Pengaruh Hindu dan Buddha dalam Kesusasteraan 文学 1. .Karya Ramayana pula melahirkan Hikayat Seri Rama. . . -Kesusasteraan India melalui epik Ramayana dan Mahabhrata.Epik disampaikan melalui kesusasteraan. .penulisnya mempunyai asas yang kukuh dalam bahasa sankrit.Pengaruh dalam puisi dan prosa Jawa seperti Nagarakertagama. .Pengaruh India terhadap Asia Tenggara dalam bidang kesusasteraan dikesan melalui peranan bahasa Sanskrit. Sutasoma.Bahasa ini menjadi bahasa ilmu dan bahasa komunikasi 沟通语言 kerajaan awal Asia Tenggara.