You are on page 1of 50

Αθανάσιος Α.

Τσακνάκης
Φιλόλογος – Θεολόγος

***

Ελληνική Ονοματολογία
Τόμος Α΄

***
Ετυμολογική Ανάλυση και Ερμηνεία
Ελληνικών και Εξελληνισμένων
Κυρίων Ονομάτων

Α΄ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΔΟΣΗ – 2015

Αφιερώνεται εγκάρδια
στην Μελίνα και στην Νεφέλη,
με την διάπυρη ευχή
να γνωρίσουν, να κατανοήσουν και να βιώσουν
το φαεσφόρο πνευματικό μεγαλείο
τής Ελληνικής Γλώσσας.

2

Εισαγωγή
Η ονοματοθεσία, δηλαδή η ενέργεια κατά την οποία ένα υλικό αντικείμενο γίνεται
αντιληπτό από τις αισθήσεις και ονομάζεται, ή ένα άυλο αντικείμενο, μία ιδέα,
συλλαμβάνεται από τον νου και ονομάζεται, αποτελεί ύψιστη γλωσσική δεξιότητα
τού πολιτισμένου ανθρώπου και αδιαμφισβήτητος δείκτης τού πολιτισμικού επιπέδου
του. Η ίδια ενέργεια αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία και σημασία όταν αφορά την
απόδοση ονόματος σε κάποιο πρόσωπο, θεϊκό ή ανθρώπινο, οπότε το συγκεκριμένο
όνομα αποκαλείται «κύριο».
Η ετυμολογία, εξάλλου, ως επιστήμη που ασχολείται με την αναζήτηση τής πρώτης
ρίζας των λέξεων, με την εξέταση τής προέλευσής τους, με την ανάλυση των
συστατικών στοιχείων τους, αλλά και με την σύνθεση νέων λέξεων, συνεχώς επιδρά
στην ονοματοθεσία, εφόσον μία ζωντανή και δημιουργική γλώσσα, όπως η ελληνική,
κατασκευάζει νέους όρους, νέες έννοιες, στηριζόμενη σε προγενέστερο γλωσσικό
υλικό, το οποίο κατ’ ανάγκη ετυμολογεί πριν χρησιμοποιήσει. Η σπουδαιότητα τής
ετυμολογικής διαδικασίας φαίνεται και στην ίδια την ελληνική λέξη «έτυμος», που
σημαίνει «αληθινός, βέβαιος, πραγματικός» και που τονίζει επακριβώς τον θεμελιώδη
στόχο τής ετυμολογίας: την τεκμηριωμένη ανάδειξη τής γλωσσικής – άρα και τής
επικοινωνιακής – αλήθειας.
Στην περίπτωση των ανθρωπίνων κυρίων ονομάτων, των οποίων η χρήση καθιστά
ένα πρόσωπο αντιληπτό από το ομογενές σύνολο, άρα κοινωνικά υπαρκτό, η
ονοματοθεσία στην πατρίδα μας και στην εποχή μας – ως νομική διαδικασία ή ως
προνόμιο των γονέων έναντι τού νεογέννητου τέκνου τους – δεν ελέγχεται σχεδόν
ποτέ από την ετυμολογική ανάλυση τού επιλεγόμενου ονόματος, αλλά καθορίζεται
από διάφορες τοπικές παραδόσεις και από ποικίλες οικογενειακές και κοινωνικές
συνήθειες. Αυτή την πραγματικότητα, εντός τής οποίας πολύ συχνά επιλέγονται
άστοχα ή άσχετα κύρια ονόματα, τα οποία αδυνατούν να αναδείξουν στοιχεία τής
εξωτερικής εμφάνισης ή τού χαρακτήρα τού ονομαζόμενου προσώπου, έρχεται να
διορθώσει η πανάρχαια κοινωνική τάση τής υιοθέτησης προσωνυμίων, ως μορφής
φυσιολογικής αντίδρασης στην φανερή – και προκλητικά κυρίαρχη – ανακολουθία
μεταξύ τού σημαίνοντος (κυρίου ονόματος) και τού σημαινομένου (ονομαζόμενου
προσώπου).
Πέρα από την προαναφερθείσα ασυμβατότητα, η οποία ονομάζει «Γεώργιο», δηλαδή
«γεωργικό», έναν γραφειοκράτη, ή «Ξανθή» μία μελαχρινή νέα, ευρέως διαδεδομένη
είναι και η χρήση ονομάτων ξενικής προέλευσης, τα οποία – ειδικά όταν είναι άκλιτα
ή κακόηχα ή ακατανόητα – προσβάλλουν την ορθή σύνταξη ή την αισθητική ή την
σαφήνεια τής ελληνικής γλώσσας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο καλλιεργημένος
κοινωνικός περίγυρος ενδέχεται να επιλέξει την χρήση υποκοριστικών, προκειμένου
να αποφύγει κατά το δυνατόν την επικοινωνιακή ασχήμια. Με υποκοριστικά, επίσης,
η ευαισθητοποιημένη γλωσσική κοινότητα αντιμετωπίζει και ορισμένα απαράδεκτα
ελληνογενή κύρια ονόματα, όπως «Συρματούλα», «Αγορίτσα», «Σαράντης» και
άλλα, παρόμοια και εξίσου αποκρουστικά.
Θετική όψη, ωστόσο, τής «κατά παράδοση» ονοματοθεσίας αποτελεί η χρήση τού
επιλεγόμενου κυρίου ονόματος ως «ευχής», δηλαδή ως προτροπής τού ονομαζόμενου

3

να φανεί αντάξιος τής ονομασίας του, εάν βέβαια αντιλαμβάνεται το νόημά της. Σε
αυτή την περίπτωση, τα ονόματα, που σημαίνουν κατανοητές και αποδεκτές αρετές ή
αξίες ή αγαθά, δύνανται να αφυπνίσουν ή να γαλουχήσουν ή να εμπνεύσουν τους
φορείς τους, καθώς και το ίδιο το κοινωνικό σύνολο, υπό τον όρο να συνοδεύονται
από την κατάλληλη διαπαιδαγώγηση, ώστε να μην καταντούν ανούσιοι ήχοι ή απλά
κλητικά επιφωνήματα. Εξίσου θετική όψη τής «κατά παράδοση» ονοματοθεσίας είναι
και η διατήρηση μέσα στον χρόνο των ονομάτων διαπρεπών προγόνων, είτε ως
προτύπων προς μίμηση – εάν συμβάλλει σε αυτό και η παιδεία – είτε ως απλής
υπενθύμισης τής ιστορικότητας τής γλωσσικής κοινότητας.
Εντός τής νεοελληνικής κοινωνίας, σαρωτική είναι – όπως ήδη έχει προαναφερθεί – η
ροπή των γονέων προς την «κατά παράδοση» ονοματοθεσία των νεογέννητων τέκνων
τους. Τα ονόματα, που επιλέγονται, είναι κυρίως εκείνα των προπατόρων ή, σε
περιπτώσεις «ταμάτων», συγκεκριμένων αγίων τής ορθόδοξης εκκλησίας. Δεν
λείπουν, βέβαια, και οι επιλογές που αποτελούν απότοκα τής ξενομανίας, ούτε
εκείνες που προδίδουν την προσκόλληση στον συρμό (στην μόδα) μιάς εποχής. Οι
δύο πρώτες επιλογές, ως αποτελέσματα αφενός τού σεβασμού, έστω και υποκριτικού,
προς τους προπάτορες, και αφετέρου τής αγάπης, αν όχι ενός ενδόμυχου φόβου,
έναντι τής προστάτιδας αγίας ή τού προστάτη αγίου, θα μπορούσαν «κατ’ οικονομία»
να δικαιολογήσουν την αγνόηση τής ετυμολογίας των ονομάτων, ακόμη και όταν
αυτά είναι γλωσσικώς προβληματικά ή νοηματικώς αλλόκοτα. Οι δύο τελευταίες
επιλογές, όμως, ως αποκυήματα ορισμένων εμφανώς νοσηρών και προβληματικών
καταστάσεων, πλήττουν αναίσχυντα και ανεύθυνα την θαυμαστή ελληνική γλωσσική
καλαισθησία και εννοιολογική (νοηματική) αρμονικότητα. Ωστόσο, και στις τέσσερις
προαναφερόμενες περιπτώσεις, η ενδεχόμενη άγνοια τής προέλευσης και τής
ερμηνείας των ονομάτων τα καθιστά απλούς ήχους ή κραυγές και όχι νοήματα ή
ταυτότητες.
Πέρα από αυτά τα όντως περίπλοκα και δυσεξιχνίαστα φαινόμενα, σε μικρό, αλλά
διαρκώς αυξανόμενο, ποσοστό τού σύγχρονου ελληνικού λαού καλλιεργείται –
ανηλεώς διωκόμενη αλλά ηρωικώς ανθιστάμενη – η φέρελπις τάση τής επιστροφής
στην ελληνόφωνη ονοματοθεσία, συνοδευόμενη από ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον γιά
την ετυμολογία των επιλεγόμενων κυρίων ονομάτων. Με γνώμονα την χρήση τού
ονόματος ως «ευχής» – μία ανάγκη που γεννά το έθιμο τού νηπιοβαπτισμού – και με
ιδιαίτερη έμφαση στο νόημα και στην ιστορικότητά του, οι φωτισμένοι γονείς
ανακαλύπτουν τον αξεπέραστο πλούτο τής ελληνικής ονοματολογίας και, κοντά σε
αυτόν, την μακραίωνη, γοητευτική ιστορία τού ελληνισμού, χωρίς υποχρεωτικά να
απομακρύνονται εντελώς από τις παραδόσεις των Ελλήνων, αλλά και χωρίς να
ακολουθούν άκριτα και τυφλά κάποιες αναχρονιστικές πεποιθήσεις και αντιδραστικές
απαιτήσεις. Σε αυτό το σημείο αξίζει να τονισθεί ότι ακόμη και η επιλογή ενός
όμορφου ελληνικού ονόματος αποκλειστικά και μόνον με βάση την σπανιότητά του
συμβάλλει στον στολισμό τής γλωσσικής καθημερινότητάς μας και ανασύρει στην
επιφάνεια σαγηνευτικές μυθολογικές και ιστορικές αναμνήσεις.
Ο παρόν τόμος προσεγγίζει και αναλύει με σεβασμό περί τα τετρακόσια ελληνικά ή
εξελληνισμένα κύρια ονόματα, άλλα εξ αυτών πασίγνωστα, άλλα σχεδόν άγνωστα,
προτρέποντας τους αναγνώστες του να επανεξετάσουν νηφάλια και να μελετήσουν σε
βάθος τις επιλογές τους σχετικά με τα ονόματα των τέκνων τους, επιχειρώντας μία
ομολογουμένως επίπονη εξισορρόπηση ανάμεσα, αφενός, στην άλλοτε ωφέλιμη και
άλλοτε νοσηρή δυσκαμψία των παραδόσεων και, αφετέρου, στην αυστηρή

4

ακεραιότητα τής επιστήμης τής ετυμολογίας. Επειδή η γνώση είναι δύναμη και η
αλήθεια είναι όπλο, χρήσιμη αποβαίνει πάντοτε η αληθής γνώση, ενώ δυνατό όπλο
παραμένει η επιστήμη.
Η εσωτερική δομή τού τόμου και η διάταξη τού υλικού επιτρέπουν στην αναγνώστρια
και στον αναγνώστη να τον χρησιμοποιήσουν είτε ως απλό λεξικό συγκεκριμένων
κυρίων ονομάτων είτε ως ένα συνεχές ανάγνωσμα. Σε κάθε περίπτωση, τελικός
σκοπός τού έργου είναι η εντρύφηση στην ελληνική ονοματική ετυμολογία και η
μέσω αυτής κατανόηση και επανεκτίμηση τής μεγάλης πολιτισμικής, εθνικής,
κοινωνικής και προσωπικής αξίας τής κατάλληλης – εύηχης, εύμορφης, εύσημης και
εύστοχης – ονοματοθεσίας.
Την παρούσα εισαγωγή ακολουθεί ένα πλήρες, πεντάστηλο ευρετήριο των κυρίων
ονομάτων που συμπεριλαμβάνονται σε αυτόν τον τόμο. Η πρώτη στήλη δίνει τον
αύξοντα αριθμό. Η δεύτερη περιέχει τα ονόματα κατ’ αλφαβητική σειρά. Η τρίτη
υποδεικνύει το κεφάλαιο – ενίοτε και το υποκεφάλαιο – στο οποίο απαντά το κάθε
όνομα. Η τέταρτη αναφέρει την εθνική καταγωγή των ονομάτων. Η πέμπτη στήλη
παραπέμπει στην ανάλογη σελίδα. Ο τόμος κλείνει με παράθεση επιλεγμένων πηγών
και βοηθημάτων, καθώς και με ενδεικτική βιβλιογραφία, ενώ η παρούσα εισαγωγή
περατώνεται με την υπόσχεση να συμπληρώσουμε – Θεού θέλοντος – τον πρώτο
τόμο με έναν δεύτερο.
Αθανάσιος Α. Τσακνάκης
Φθινόπωρο τού 2015
Θεσσαλονίκη

5

27. 38. 28. 6. 13. 17. 14. 40. 10. 33. 32. 11. 29. 35. 30. 22. 42. 44. 46. 15. 37. 2. Αβροδίτη Αγησίλαος Αγίππας Αγίππη Αγρίππας Αγρίππη Αθηνά Αθήναιος Αθηναΐς Αινεσιδήμη Αινεσίδημος Αινησιδήμη Αινησίδημος Ακαδήμη Ακάδημος Αλεξιδήμη Αλεξίδημος Αλκιδήμη Αλκίδημος Αλκίππη Άλκιππος Αμύντας Αναξιδήμη Αναξίδημος Αναστασία Αναστάσιος Ανδρόκλεια Ανδρονίκη Ανέστης Απολλόδωρος Απόλλων Απολλωνία Απολλώνιος Άρης Αριστίππη Αρίστιππος Αριστοδήμη Αριστόδημος Αρτεμίδωρος Αρτέμιος Άρτεμις Αρτεμισία Αρτεμίσιος Αρχιδήμη Αρχίδημος Αρχίππη Άρχιππος α΄ ιγ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ α΄ α΄ α΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ κ΄ ιη΄ ιη΄ στ΄ στ΄ θ΄. 8. 5. 7. 20. 4. 23. 45. 26. 39. 9. 31. 21.Ευρετήριο Ονομάτων: 1. 24. 47. 25. 3 στ΄ β΄ β΄ β΄ β΄ β΄ ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ α΄ α΄ α΄ α΄ α΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 6 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 15 31 35 35 36 36 15 15 15 39 39 39 39 39 39 39 39 39 39 36 36 46 39 39 21 21 25 25 21 16 16 16 16 16 36 36 39 39 15 15 15 15 15 39 39 36 36 . 18. 41. 16. 34. 19. 36. 3. 12. 43. 2 θ΄.

62. 94. 96. 57.48. 56. 58. 91. 95. 54. 86. 51. 68. 55. 67. 75. 97. 76. 89. 60. 73. 93. 82. 71. 87. 80. 63. 52. 53. 90. Αστερώπη Αφροδίτη Αχιλλεύς Βαΐα Βάιος Βάκχος Βερενίκη Βιλίππη Βίλιππος Γαία Γλαυκίππη Γλαύκιππος Δαμασίππη Δαμάσιππος Δαμίππη Δάμιππος Δαμόκλεια Δαμοκλής Δάμος Δημάδης Δημαινέτη Δημαίνετος Δημαράτη Δημάρατος Δημαρέτη Δημάρετος Δημέας Δημηγέτης Δημηγέτις Δήμητρα Δημήτριος Δημογένεια Δημογένης Δημοδάμας Δημοδάμεια Δημοδόκη Δημόδοκος Δημοκήδης Δημόκλεια Δημοκλείδης Δημοκλής Δημοκόουσα Δημοκόων Δημοκράτης Δημοκρατία Δημοκράτις Δημόκριτος Δημολέαινα Δημολέων Δημομέλεια θ΄. 50. 70. 81. 78. 74. 84. 79. 66. 83. 88. 1 α΄ ε΄ στ΄ στ΄ ιθ΄ θ΄. 65. 59. 92. 61. 3 ιζ΄ ιζ΄ ιε΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ α΄ α΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιδ΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 7 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 25 15 20 21 21 45 25 36 36 33 36 36 36 36 36 36 39 39 39 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 15 15 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 40 32 41 41 41 . 77. 49. 72. 64. 85. 69.

140. 138. 105. 116. 120. 104. 135. 142. 127. 101. 102. 144. 115. 131. 122. 143. 147. 112. 134. 133. 114. 103. Δημομέλης Δημονίκη Δημόνικος Δημόπολις Δημοπτόλεμος Δήμος Δημοσθένεια Δημοσθένης Δημοστράτη Δημόστρατος Δημοτελεία Δημοτέλης Δημοτελία Δημοτίμη Δημότιμος Δημοτίουσα Δημοτίων Δημούχος Δημοφάνης Δημοφάντη Δημόφαντος Δημοφανώ Δημοφάων Δημοφάωσα Δημοφίλη Δημόφιλος Δημοφών Δημοφώσα Δημοχάρης Δημόχαρις Δημώ Δήμων Δημώναξ Δημώνασσα Δίας Διονύμφη Διονυσία Διονυσιάδης Διονυσιάς Διονυσιοδότη Διονυσιόδοτος Διονυσιοδώρα Διονυσιόδωρος Διονύσιος Διονυσοδότη Διονυσόδοτος Διόνυσος Ελασίπη Ελάσιππος Ελένη ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ ιη΄ β΄ κ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιζ΄ ιζ΄ γ΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 8 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 41 42 42 42 42 42 42 42 42 42 42 16 46 44 44 44 44 44 44 44 44 44 44 44 36 36 18 . 111. 117. 136. 126. 124. 108. 125. 145. 118. 132. 130. 119. 146. 113. 129. 107. 99. 139. 110. 106. 137. 128. 141. 123.98. 100. 109. 121.

165. 193. 1 ι΄. 195. 5 ι΄. 5 ι΄. 179. 197. 1 ι΄. 5 ι΄. 5 β΄ ι΄. 1 ι΄. 192. 182. 5 ι΄. 181. 176. 1 ι΄. 169. 191. 156. 171. 161. 1 ι΄. 5 ι΄. 159. 178. 5 ι΄. 166. 152. 184. 164. 157. 175. 5 ι΄. 2 ι΄. 180. 183. 1 ι΄. 196. Έλενος Ελλάς Έλλη Έλλην Ελληνίς Εμμανουέλλα Εμμανουήλ Ερμαίας Ερμείας Ερμής Ερμίππη Έρμιππος Ερμογένης Ερμοδώρα Ερμόδωρος Ερμοκράτης Ερμόλαος Ερμοφίλη Ερμόφιλος Εστία Ευθυδήμη Ευθύδημος Ευΐππη Εύιππος Ευρύκλεια Ευρώπη Ζάλευκος Ζευξιδάμεια Ζευξίδαμος Ζευξίδημος Ζευξίδας Ζευξίδης Ζευξίππη Ζεύξιππος Ζεύξις Ζευξώ Ζευς Ζην Ζήνα Ζηναΐς Ζηνοβία Ζηνόβιος Ζηνοδότα Ζηνοδότη Ζηνόδοτος Ζηνοδώρα Ζηνόδωρος Ζήνων Ζήσης Ζωγραφία γ΄ γ΄ γ΄ γ΄ γ΄ ζ΄ ζ΄ β΄ β΄ β΄ ιζ΄ ιζ΄ β΄ β΄ β΄ β΄ β΄ β΄ β΄ α΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ θ΄. 173. 185. 188. 153. 2 ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα εβραϊκό όνομα εβραϊκό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 9 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 18 18 18 18 18 23 23 16 16 16 36 36 16 16 16 16 16 16 16 15 42 42 36 36 25 25 27 27 27 27 28 28 28 28 28 28 16 26 26 26 26 26 26 26 26 26 26 26 26 26 . 186. 172. 160. 170. 1 ι΄.148. 1 ι΄. 158. 3 ι΄. 154. 151. 187. 1 ι΄. 189. 2 θ΄. 1 ι΄. 190. 155. 177. 174. 1 ι΄. 5 ι΄. 167. 163. 162. 1 ι΄. 194. 149. 168. 150.

214. 2 ι΄. 222. 4 ι΄. 216. 219. 206. 4 ι΄. 224. 241. 243. 236. 240. 229. 225. 213. 208. 245. 247. 199. 231. 227. 246.198. 233. 205. 207. 230. 242. 217. 2 ιγ΄ ιε΄ α΄ δ΄ δ΄ δ΄ δ΄ α΄ ιζ΄ ιζ΄ α΄ α΄ β΄ β΄ β΄ ιε΄ ιζ΄ ιζ΄ κ΄ δ΄ στ΄ στ΄ στ΄ ιθ΄ δ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα αραμαϊκό όνομα αραμαϊκό όνομα αραμαϊκό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 10 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 26 27 27 27 27 27 27 31 33 15 19 19 19 19 15 36 36 15 15 16 16 16 33 36 36 46 19 21 21 21 45 19 37 36 36 36 36 36 36 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 37 . 211. 235. 226. 220. 2 ι΄. 215. 234. 223. 2 ι΄. 204. 209. Ζωή Ζώνη Ζωοδόχος Ζώπυρος Ζώσιμος Ζωτική Ζωτικός Ηγησίλεως Ηλέκτρα Ήρα Ηρακλείδης Ηράκλειος Ηράκλειτος Ηρακλής Ήρη Ηρίππη Ήριππος Ηρόδοτος Ηρώ Ηφαίστειος Ηφαιστίων Ήφαιστος Θαύμας Θελξίππη Θέλξιππος Θεονύμφη Θησεύς Θωμαή Θωμαΐς Θωμάς Ίακχος Ιάσων Ιππάνασσα Ίππαρχος Ίππη Ιππίας Ιπποδάμας Ιπποδάμεια Ιππόδαμος Ιππόκλεια Ιπποκλείδης Ιπποκλής Ιπποκράτεια Ιπποκράτης Ιππολύτη Ιππόλυτος Ιππονίκη Ιππονικίδης Ιππόνικος Ιππότης ι΄. 232. 202. 221. 237. 218. 212. 200. 210. 2 ι΄. 239. 201. 203. 244. 238. 228.

290. 273. 296. 272.248. 287. 271. 278. 255. 249. 283. 252. 288. 263. 297. 261. 254. 294. 274. 277. 266. 293. 292. 265. 262. 258. 289. 276. 256. 251. 275. 282. 264. 295. 280. 284. 250. 291. 285. 3 ιζ΄ ιζ΄ ιστ΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ στ΄ στ΄ στ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ κ΄ κ΄ κ΄ ζ΄ ζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα εβραϊκό όνομα εβραϊκό όνομα εβραϊκό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα εβραϊκό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα αραμαϊκό όνομα αραμαϊκό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 11 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 37 37 36 37 33 23 23 23 42 42 25 37 37 34 42 42 37 37 37 37 42 42 21 22 21 37 37 45 45 42 42 37 37 46 46 46 23 23 37 37 37 37 48 48 48 48 48 48 48 48 . 268. 269. 270. 267. Ιππότις Ιππότισσα Ιππώ Ιππώναξ Ίρις Ιώσηπος Ιωσήφ Ιωσηφίνα Καλλιδήμη Καλλίδημος Καλλινίκη Καλλίππη Κάλλιππος Καλυψώ Κλεοδήμη Κλεόδημος Κλησίππη Κλήσιππος Κρατίππη Κράτιππος Κτησιδήμη Κτησίδημος Λάζαρος Λαμπρινή Λάμπρος Λευκίππη Λεύκιππος Ληναίος Λυαίος Λυσιδήμη Λυσίδημος Λυσίππη Λύσιππος Μαιναλία Μαινάλιος Μαίναλος Μαρία Μάριος Μελανίππη Μελάνιππος Μελησίππη Μελήσιππος Μελένια Μελίνα Μέλισσα Μελισσάνθη Μέλισσος Μελιτεύς Μελίτη Μελιτηνή ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιε΄ ζ΄ ζ΄ ζ΄ ιη΄ ιη΄ θ΄. 259. 286. 253. 281. 257. 260. 279.

1 ια΄. 303. 1 ια΄. 299. 347. 310. 330. 335. 300. 308. 318. 1 ια΄. 1 ια΄. 306. 346. 337. 342. 311. 315. 322. 338. 1 ια΄. 1 ια΄. 2 ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 12 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 48 48 48 48 48 42 42 37 37 38 38 42 42 38 38 47 25 48 42 42 47 47 46 46 46 46 46 46 46 44 44 44 44 44 44 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 . 1 ια΄. 328. 331. 320. 304. 1 κα΄ ιη΄ ιη΄ κ΄ κ΄ κ΄ κ΄ κ΄ κ΄ κ΄ κ΄ κ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ιθ΄ ια΄. 312. 316. 1 ια΄. 307. 321. 325. 340. 317. 326. 343. 1 ια΄. 301. 302. 314. 334. 341. 344. 339. 1 ια΄. 1 ια΄. 309. 313. 332. 1 ια΄. 336. 324. 327. 2 ια΄. 323. Μελιτινή Μέλιτος Μέλιττα Μελιτώ Μελίτων Μενεδήμη Μενέδημος Μενίππη Μένιππος Μεσίππη Μέσιππος Μνησιδήμη Μνησίδημος Μνησίππη Μνήσιππος Μύκων Μυρώπη Νεφέλη Νικοδήμη Νικόδημος Νύκτιλος Νύκτιμος Νύμφα Νυμφαία Νυμφαίη Νυμφαίος Νύμφη Νυμφοδώρα Νυμφόδωρος Νύσα Νυσαία Νυσαίος Νυσία Νύσιος Νύσος Ξανθείας Ξάνθη Ξανθή Ξανθία Ξανθίας Ξάνθιος Ξανθίς Ξανθίκλεια Ξανθικλής Ξανθίππη Ξάνθιππος Ξάνθος Ξανθώ Ξένη Ξενία κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ κα΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ κ΄ θ΄. 305. 319. 1 ια΄. 333. 345.298. 329.

360. 389. 352. 372. 368. 384. 381. 2 ε΄ ε΄ ιζ΄ ιζ΄ κ΄ στ΄ στ΄ στ΄ δ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιε΄ ιζ΄ ιζ΄ β΄ β΄ β΄ ιθ΄ γ΄ ιθ΄ ιθ΄ η΄ η΄ η΄ η΄ η΄ η΄ η΄ η΄ η΄ ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ ιε΄ ιη΄ ιη΄ κ΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα εβραϊκό όνομα εβραϊκό όνομα εβραϊκό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 13 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 20 20 38 38 46 22 22 22 19 38 38 33 38 38 16 16 16 45 18 45 45 24 24 24 24 24 24 24 24 24 38 38 42 42 38 38 33 42 42 46 . 357. 363. 390. 382. 397. 376. 353.348. 2 ια΄. 2 ια΄. 387. 358. 395. 351. Ξενιάδης Ξενίας Ξένιος Ξενόκλεια Ξενοκλεία Ξενοκλείδης Ξενοκλής Ξενοκράτης Ξενοφάνης Ξενοφών Οδυσσεύς Όμηρος Ονησίππη Ονήσιππος Παν Πασχάλης Πασχαλία Πασχαλίνα Περσεύς Πευσίππη Πεύσιππος Πόντος Ποσειδίππη Ποσείδιππος Ποσειδών Ποσειδωνία Ποσειδώνιος Σάτυρος Σελήνη Σεμέλη Σιληνός Σοφαίνετος Σοφία Σοφιανή Σοφιανός Σοφόκλεια Σοφοκλεία Σοφοκλής Σοφονίκη Σοφόνικος Σπευσίππη Σπεύσιππος Σωσιδήμη Σωσίδημος Σωσίππη Σώσιππος Τηθύς Τιμοδήμη Τιμόδημος Φαύνος ια΄. 369. 354. 349. 362. 366. 373. 378. 392. 371. 394. 2 ια΄. 370. 379. 359. 377. 380. 364. 2 ια΄. 375. 2 ια΄. 367. 393. 383. 365. 2 ια΄. 396. 350. 385. 391. 2 ια΄. 355. 361. 2 ια΄. 356. 388. 386. 2 ια΄. 374.

411. 425. 402. 405. 419. 417.398. 423. 422. 400. 418. 406. 414. 401. 420. 408. 416. 424. 412. 413. 3 ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ κ΄ β΄ β΄ ιη΄ ιη΄ ιζ΄ ιζ΄ ιη΄ ιη΄ θ΄. 409. 404. 421. Φειδίππη Φειδιππίδης Φείδιππος Φερενίκη Φιλίππη Φίλιππος Φιλοδήμη Φιλόδημος Φιλοποίμην Φοίβη Φοίβος Χαιρεδήμη Χαιρέδημος Χαλκίππη Χάλκιππος Χαριδήμη Χαρίδημος Χαρίκλεια Χρηστίνα Χρήστος Χριστίνα Χρίστος Χρυσίππη Χρύσιππος Ωραία Ωραιοζήλη Ωριγένης Ωρίων ιζ΄ ιζ΄ ιζ΄ θ΄. 399. 410. 403. 407. 415. 2 ζ΄ ζ΄ ζ΄ ζ΄ ιζ΄ ιζ΄ ιβ΄ ιβ΄ ιβ΄ ιβ΄ ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα ελληνικό όνομα 14 σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 38 38 38 25 38 38 43 43 47 16 16 43 43 38 38 43 43 25 23 23 23 23 38 38 30 30 30 30 .

Αφροδίτη: Το όνομα τής ερωτικής Θεάς προέρχεται από την λέξη «αφρός» και το ρήμα «δίω» (φεύγω. υπονοώντας σαφώς την γέννηση τής Θεάς από την κεφαλή τού Δία. δηλαδή «στήνω. που σημαίνει «ήρωας». η οποία. η οποία πρωτίστως υποδηλώνει την «χρονική περίοδο». Δήμητρα: Το όνομα τής καρποφόρου Θεάς τής γονιμότητας προέρχεται από τις λέξεις «δα» ή «δη» και «μήτηρ». ενώ στην νέα ελληνική υπάρχουν δύο τρόποι: είτε «η Άρτεμη. που είναι τής Αθηνάς». λοιπόν. Στην κλασική ελληνική γλώσσα. Η πρώτη σημαίνει «γη» και η δεύτερη «μητέρα». που είναι τής Αθηνάς». δηλαδή «σώος. διαμένω». οπότε Αθηνά είναι «εκείνη που δεν έλαβε γάλα». τεμαχίζω). Παράγωγο: Ηρόδοτος (αυτός που έχει δοθεί από την Ήρα). οπότε Εστία είναι η διαμονή. απομακρύνομαι ταχέως). Παράγωγα: Αρτεμίσιος και Αρτεμισία (εκείνος και εκείνη που ανήκουν στην Αρτέμιδα). με κλιτική «Άρτεμη». είτε από την επίσης δασυνόμενη λέξη «ήρως». «εκείνη που δεν θήλασε». καθώς και το θηλυκό Αθηναΐς. που σημαίνει «εκείνος που ανήκει στην Αθηνά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ετυμολόγηση τού ονόματος από τον παράλληλο τύπο «Αβροδίτη». απ’ όπου η Αθηνά εξήλθε πάνοπλη και ετοιμοπόλεμη. ιδρύω. υγιής». συντίθεται από τις λέξεις «άρτιος» (τέλειος. πλήρης) και «τέμνω» (κόβω. είναι η σώα. ο οποίος σημαίνει «αβροδίαιτη». είτε από το ρήμα «ίστημι». το οποίο. άρα Δήμητρα είναι η Μητέρα Γη. Εστία: Το όνομα τής σεμνής Εστίας προέρχεται είτε από το ρήμα «έζομαι». Αθηνά: Η ετυμολόγηση τού πανάρχαιου ονόματος τής Παρθένου Αθηνάς έχει γνωρίσει διάφορες απόπειρες. ακέραιος. οπότε Εστία είναι η κατοικία. 15 .α΄ Οι έξι Θεές τού Ολύμπου Ήρα: Γιά το όνομα τής σεπτής Βασίλισσας των Θεών δύο είναι οι σοβαρότερες ετυμολογικές εκδοχές. ανεγείρω». το όνομα κλίνεται «η Άρτεμις. Αρτεμίδωρος (δώρο τής Αρτέμιδας). που σημαίνει «εκείνη που ανήκει στην Αθηνά. Αρτέμιος (συνώνυμο τού ονόματος Αρτεμίσιος). με κλιτική «Άρτεμις». η υγιής. Παράγωγο τού ονόματος τής Θεάς είναι το αρσενικό Αθήναιος. Ο σημερινός όρος «εστία» συμπεριλαμβάνει αμφότερες τις έννοιες. οπότε Ήρα είναι είτε η χρονική περίοδος είτε η ηρωίδα. που σημαίνει «καθίζω τον εαυτό μου. τής Αρτέμιδας». με κλητική «Άρτεμις». με την σειρά του. Το όνομα απαντά και ως Ήρη ή Ηρώ. Είτε προέρχεται από την δασυνόμενη λέξη «ώρα». τής Άρτεμης». σημαίνει «γάλα». Άρτεμις: Το όνομα τής Αειπαρθένου Αρτέμιδος προέρχεται από το επίθετο «αρτεμής». τής Αρτέμιδος». Το όνομα προέρχεται από το στερητικό «α-» και την λέξη «θήνιον». Το αρσενικό όνομα Δημήτριος σημαίνει «εκείνον που ανήκει στην Δήμητρα». Άρτεμις. κατά τον λεξικογράφο Ησύχιο. η ακέραια. δηλαδή «εκείνη που διάγει βίο τρυφηλό». Εδώ παρατίθεται προς κρίση η γνώμη τού υπογράφοντα. «εκείνον που είναι τής Δήμητρας». άρα Αφροδίτη είναι «εκείνη που φεύγει μέσα από τον αφρό». είτε «η Άρτεμις.

Ερμογένης (γεννημένος από τον Ερμή). αλλά στο Φοίβος (το οποίο διαθέτει και θηλυκό τύπο: Φοίβη). Παράγωγό του είναι το επίθετο «ποσειδώνιος. που σημαίνει «καταστρέφω. που είναι τού Ερμή). Ήφαιστος: Από την ρίζα «αφ-» του δασυνόμενου ρήματος «άπτω». όνομα που απηχεί την ιδιότητα τού Θεού ως τοξευτή και καταστροφέα των εχθρικών στρατευμάτων. Απόλλων: Το όνομα τού Θεού προέρχεται από το ρήμα «απόλλυμι». ποσειδωνία. τής καλοκαιρίας). που είναι συνώνυμα και σημαίνουν «αυτός που ανήκει στον Ήφαιστο. που σημαίνει «ανάβω. Ερμοφίλη (φίλη τού Ερμή. Κατά την κλασική ελληνική το όνομα κλίνεται «ο Ποσειδών. τού Ποσειδώνα». άρα Ήφαιστος είναι «αυτός που καίει. καθώς και τα κύρια ονόματα Ποσειδώνιος (αυτός που ανήκει στον Ποσειδώνα. λαμπρός» και προέρχεται από τον όρο «φάος». που είναι τού Απόλλωνα». που σημαίνει «προετοιμάζω». Ποσειδών: Το όνομα τού Θεού τής θάλασσας είναι σύνθετη λέξη και προέρχεται από τα ουσιαστικά «πόσις» (σύζυγος) και «δα» (γη). ο ολετήρας». Από το όνομα Απόλλων παράγονται τα Απολλώνιος και Απολλωνία. Ερμόλαος (λαός τού Ερμή). το οποίο στην ονομαστική σχηματίζεται ως «ο Δίας». Κατά την κλασική ελληνική το όνομα κλίνεται «ο Ερμής. Ερμής: Το όνομα τού Θεού προέρχεται από το ρήμα «ερμηνεύω». που είναι τού Ποσειδώνα) και Ποσειδωνία (αυτή που ανήκει στον Ποσειδώνα. τού Ερμή». Ερμοδώρα (θηλυκός και συνώνυμος τύπος τού ονόματος Ερμόδωρος). αίθριος) προήλθε το κύριο όνομα Διεύς (ο κύριος τής λαμπρότητας. Ερμόδωρος (δώρο τού Ερμή). ο πύρινος». Παράγωγα: Ερμείας (αυτός που ανήκει στον Ερμή. τού Ερμού». Ερμαίος (συνώνυμο τού ονόματος Ερμείας). Ερμόφιλος (φίλος τού Ερμή. που είναι τού Ηφαίστου». που σημαίνουν αντίστοιχα εκείνον και εκείνη «που ανήκει στον Απόλλωνα. Από την αιτιατική πτώση «τον Δία» προήλθε το νεοελληνικό όνομα τού Πατέρα των Θεών και των ανθρώπων. οπότε Ποσειδών είναι «ο σύζυγος τής γης». καθώς και το όνομα Απολλόδωρος.β΄ Οι έξι Θεοί τού Ολύμπου Ζευς: Από το επίθετο «δίος» (λαμπρός. αλλά και 16 . ποσειδώνιον». Άρης: Το όνομα τού Θεού τού πολέμου ετυμολογείται κατά δύο τρόπους. που σημαίνει «δώρο τού Απόλλωνα». εξαφανίζω». διαυγής. οπότε Ερμής είναι ο «ερμηνεύς». Παράγωγα κύρια ονόματα είναι τα Ηφαίστειος και Ηφαιστίων. δυνατός εξαιτίας τού Ερμή). που είναι τού Ποσειδώνα). αγαπημένος τού Ερμή). αγαπημένη τού Ερμή). τής αιθρίας. άρα Απόλλων είναι «ο καταστροφέας. Από το όνομα τού Θεού προέρχεται και ο όρος «ηφαίστειο». που σημαίνει «φωτεινός. ενώ κατά την νέα ελληνική «ο Ποσειδώνας. προέρχεται το επίσης δασυνόμενο όνομα τού Θεού τής φωτιάς. (1) Είτε από την ρίζα «αρ-» τού ρήματος «αραρίσκω». Ερμοκράτης (δύναμη τού Ερμή. ενώ κατά την νέα ελληνική «ο Ερμής. δηλαδή ο ερμηνευτής. τού Ποσειδώνος». διαβάλλω-ζαβάλλω και άλλα). καίω». το οποίο μετατράπηκε σε Ζευς (παράβαλε: διάλευκος-ζάλευκος. δηλαδή «φως». και παραπέμπει στην ιδιότητα τού Θεού ως αγγελιαφόρου και ερμηνευτή τής βούλησης των Θεών τού Ολύμπου. Η λατρεία τού Απόλλωνα ως Θεού τού φυσικού και νοητού φωτός δεν αντικατοπτρίζεται σε αυτό το όνομα.

ο ισχυρός. Άρης είναι «ο προετοιμασμένος. αρείων (καλύτερος. οπότε. 17 . ο ολετήρας». που σημαίνει «επίκληση τής θεϊκής εκδίκησης. και οι όροι «αρετή. όλεθρος». άριστος. ο συγκροτημένος. και από την οποία προέρχονται. ισχυρότερος)». κατάρα. ο αρσενικός. ο ενάρετος». μεταξύ πολλών άλλων. άρρην (αρσενικός). αρέσω. (2) είτε από την λέξη «αρά». ιδιότητες που επίσης ταιριάζουν στον φιλοπόλεμο Θεό.«συνάπτω». ιδιότητες που αρμόζουν σε έναν πολεμιστή. οπότε Άρης είναι «ο φορέας τής θεϊκής εκδίκησης. κατ’ αυτή την εκδοχή.

λίθος). χαρακτηριστικό και τού όντως σύνθετου ονόματος Ελλάς. Αν συλλογιστούμε. η καταγόμενη από τον Έλληνα). όμως. άρα Ελλάς είναι ο «φωτεινός λίθος». Στην οικογένεια τού ονόματος Ελλάς ανήκει και το κύριο όνομα Έλλην (αυτός που ανήκει σε ή προέρχεται από τον φωτεινό λίθο ή λαό). τότε Ελλάς είναι και ο «φωτεινός λαός». η «λάμψη». Το διπλό «λ». Ελένη και Ελλάς. Ο όρος Ελλάς γεννήθηκε από την σύνθεση των ουσιαστικών «σέλας» (φως. Αυτή η δασεία αντικατέστησε το γράμμα «σ». παρακίνησε άλλους ερευνητές να ισχυριστούν ότι το όνομα Έλλη είναι συνώνυμο τού ονόματος Ελλάς. Σελήνη. Ελλάς Η κλασική ελληνική ορθογραφία τοποθετεί το σύμβολο τής δασείας (‘) πριν από τα κύρια ονόματα Έλλη. αρχικό τού ουσιαστικού «σέλας». Στο όνομα Σελήνη δεν συνέβη η ανωτέρω αντικατάσταση. 18 . Οι όροι Έλλην (Έλληνας) και Ελληνίς (Ελληνίδα) αποτελούν πλέον και εθνικά επίθετα.γ΄ Έλλη. «λαμπρή». Σημαίνουν «φωτεινή». Το όνομα Ελένη έχει και αρσενικό τύπο: Έλενος (φωτεινός. λάμψη) και «λας» (πέτρα. λαμπρός). καθώς και το επίθετο Ελληνίς (η θυγατέρα τού Έλληνα. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι συνώνυμο είναι και το όνομα Έλλη. «Σέλας» είναι το «φως». Ελένη. Τα κύρια ονόματα Ελένη και Σελήνη προέρχονται από το ουσιαστικό «σέλας» και είναι συνώνυμα. ότι «λας» σημαίνει και «λαός» (Μύθος Δευκαλίωνα και Πύρρας). αν και η ύπαρξη τού διπλού «λ» γεννά την υποψία τής σύνθετης λέξης. το οποίο αποτελεί είτε το πρώτο συνθετικό είτε την ρίζα των προαναφερθέντων ονομάτων.

που θα θεραπεύσει». σαφούς προτροπής σχετικά με το μέλλον τους. ο απόγονος τού Ηρακλή). που θα ιδρύσει». Ιάσων και Περσεύς προέρχονται από τον μέλλοντα χρόνο των ρημάτων που τα παράγουν. Στην ίδια οικογένεια ανήκουν και τα ονόματα Ηρακλείδης (ο γιός. που σημαίνει «αυτός που θα θέσει. είναι ο θεμελιωτής τής πόλης των Αθηνών και εμπνευστής τής γιορτής των Παναθηναίων. ιώμαι». γιού τού Αίσονα και τής Πολυμήδης και αρχηγού τής Αργοναυτικής Εκστρατείας. λοιπόν. Περσεύς: Το όνομα προέρχεται από τον μέλλοντα «πέρσω» (θα εκπορθήσω) τού ρήματος «πέρθω» (εκπορθώ) και σημαίνει «αυτός που θα εκπορθήσει». επείχε θέση προφητικής αποκάλυψης ή. που σημαίνει «γιατρεύω.) και το ουσιαστικό «κλέος» (δόξα). γεγονός που υποδεικνύει ότι η ονοματοθεσία των τριών Ηρώων.λ. κατά την παιδική τους ηλικία. Ιάσων: Από το ρήμα «ιάομαι. και σημαίνει «δόξα τής Ήρας». Παρατηρούμε ότι τα ονόματα Θησεύς. Ο Ήρωας Θησεύς (Θησέας).δ΄ Τέσσερις Κορυφαίοι Έλληνες Ήρωες Ηρακλής: Το όνομα τού Ημίθεου Ηρακλή. θα θεραπεύσω) προέρχεται το όνομα τού Ήρωα Ιάσονα. γιού τού Δία και τής Αλκμήνης. Ο Ήρωας Περσεύς (Περσέας) είναι γιός τού Δία και τής Δανάης. προέρχεται από το κύριο όνομα «Ήρα» (βλ. που είναι τού Ηρακλή) και Ηράκλειτος (ο φημισμένος. έστω. και συγκεκριμένα από τον μέλλοντα «ιάσομαι» (θα γιατρεύσω. Ηράκλειος (εκείνος που ανήκει στον Ηρακλή. Ιάσων (Ιάσονας). Θησεύς: Από τον μέλλοντα «θήσω» (θα θέσω) τού ρήματος «τίθημι» (θέτω) προέρχεται το όνομα Θησεύς. σημαίνει «αυτός που θα γιατρεύσει. γιός τού Αιγέα και τής Αίθρας. θεραπεύω». ο ένδοξος όσο και η Ήρα). 19 .

κοινός» και το ρήμα «αραρίσκω». δηλαδή «οργίζομαι. Ο επιφανέστερος των Ομήρων είναι αδιαμφισβήτητα ο μεγάλος Έλληνας επικός ποιητής. Αχιλλεύς. προέρχεται το επίθετο «όμηρος». μπορούμε να υποθέσουμε ότι η πρώτη ετυμολόγηση αναφέρεται στην παιδική ηλικία του. συνταιριάζω. προέρχεται το κύριο όνομα τού πολύπαθου και ευφυέστατου ομηρικού ήρωα. όμοιος. Στην νέα ελληνική το κύριο όνομα απαντά και ως «Αχιλλέας». οπότε σημαίνει «αυτός που στερείται ή δεν δέχεται την τροφή». δηλαδή «από κοινού αρμοσμένος». θυμώνω. συνομολογώ». Στην νέα ελληνική το κύριο όνομα απαντά και ως «Οδυσσέας». ο οποίος γεννήθηκε από το επίθετο «άχιλος» που. 20 . Το κύριο όνομα «Όμηρος» προέρχεται από το προαναφερθέν επίθετο. Αχιλλεύς: αυτός ο ονοματικός τύπος. «εκείνον που υπέστη την οργή των Θεών». λόγω δικαιολογημένης οργής. προέρχεται από τον τύπο «Αχιλεύς». τότε που φοιτούσε στην διάσημη σχολή τού διδασκάλου Χείρωνα. στο πρόσωπο και στο έργο τού οποίου η Ευρώπη. αποχώρησή του από την μάχη. Οδυσσεύς Όμηρος: από το επίθετο «ομός». τροφή). την αγανάκτηση κάποιου». αλλά και ολόκληρη η ανθρωπότητα. γραμμένος με διπλό «λ» γιά μετρικούς λόγους. κατά την διάρκεια τού Τρωικού Πολέμου.ε΄ Όμηρος. που σημαίνει «ίδιος. τον θυμό. Οδυσσεύς: από το ρήμα «οδύσσομαι». είτε από το στερητικό μόριο «α-» και το ίδιο ουσιαστικό. Συσχετίζοντας την προέλευση τού κυρίου ονόματος με τον βίο τού φημισμένου ομηρικού ήρωα. «διασφαλιστής συναρμογής». με την σειρά του. οπότε σημαίνει «αυτός που διαθέτει αφθονία τροφής». «από κοινού συζευγμένος». ενώ η δεύτερη στην προσωρινή. αγανακτώ». καθώς και το ομόγραφο ουσιαστικό «όμηρος». δύνανται να ατενίσουν τις βαθύτατες ρίζες τού πολυτιμότερου πολιτισμού τού πλανήτη μας. και στην περίπτωση τού πολυμήχανου Οδυσσέα. δηλαδή «εγγυητής συνομολόγησης». που σημαίνει «συνάπτω. σημαίνοντας «εκείνον που υπέστη την οργή. προέρχεται είτε από το επιτατικό μόριο «α-» και το ουσιαστικό «χιλός» (ξερό χόρτο.

που προέρχεται από το αραμαϊκό «Ταόμα». κατά βάθος. Ο τύπος «ανέστη» (τρίτο ενικό πρόσωπο αορίστου) ανήκει στο ρήμα «ανίστημι» (βλ. μετά την Λαμπρή. τοποθετώ) δημιουργείται το ρήμα «ανίστημι». εγείρω. 21 . το οποίο σημαίνει «ο Θεός τον έχει βοηθήσει». είναι πιθανό να οφείλεται και στην ηχητική-φωνητική ομοιότητά της με το ελληνικό ρήμα «πάσχω». με αναβιβασμό τού τόνου. ακτινοβόλος). προς τα επάνω) και τού ρήματος «ίστημι» (στήνω. Στον θηλυκό τύπο το συναντούμε ως «Βαΐα». τα οποία η χριστιανοσύνη τιμά κατά την Μεγάλη Εβδομάδα. που παραπέμπει στα πάθη τού Χριστού. απευθύνουν σε κάθε συνάνθρωπο οι πιστοί. Βάιος: Ελληνικό αρσενικό όνομα. Γι’ αυτόν τον λόγο αποκαλείται και «Λαμπρή». σηκώνω προς τα επάνω. η οποία αποτελεί ελληνορθόδοξο παραδοσιακό χαιρετισμό που επί σαράντα ημέρες. και έχει την ίδια με αυτό έννοια. που προέρχεται από το υποκοριστικό «βαΐον» (κλαδάκι φοίνικα) τού ουσιαστικού «βάις» (κλαδί φοίνικα). Από το ρήμα «ανίστημι» προέρχεται το ουσιαστικό «ανάστασις» (ανάσταση). Σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές. Λάζαρος: Εξελληνισμένο αρσενικό όνομα. σηκώνω. στην συνέχεια. Στις μέρες μας. και από αυτό το κύριο όνομα «Αναστάσιος». Αναστάσιος: Από την σύνθεση τής πρόθεσης «ανά» (επάνω. που σημαίνει «αυτός που ανήκει στην ανάσταση ή σχετίζεται με την ανάσταση ή προέρχεται από την ανάσταση».στ΄ Λαμπριάτικα Ονόματα Η κινητή εορτή τής Αναστάσεως τού Χριστού είναι η σημαντικότερη τής ελληνορθόδοξης εκκλησίας. το οποίο σημαίνει «στήνω όρθιο. η ίδια εορτή είναι περισσότερο γνωστή ως «Πάσχα». Θωμάς: Εξελληνισμένο αρσενικό όνομα. παραπάνω). που προέρχεται από το εβραϊκό «Ελεάζαρ». Ανέστης: Από την φράση «Χριστός Ανέστη» (ο Χριστός αναστήθηκε). το ελληνικό ουσιαστικό «βάις» προέρχεται από το κοπτικό «μπάι». με αλφαβητική σειρά. Η επικράτηση αυτής τής εξελληνισμένης εβραϊκής ονομασίας. η οποία. το ελληνορθόδοξο εορτολόγιο γίνεται αφορμή γιά να ασχοληθούμε με την ετυμολογία των κυριότερων λαμπριάτικων ονομάτων. Στον θηλυκό τύπο το συναντούμε ως «Θωμαή» ή «Θωμαΐς». που προέρχεται από το επίθετο «λαμπρός» (φωτεινός. ενώ κατ’ άλλους συμβαίνει το αντίστροφο. το οποίο σημαίνει «δίδυμος». ανασταίνω». δεν έχει απολύτως καμμία σχέση με το νόημα και το μήνυμα τής ελληνορθόδοξης εορτής. τα οποία παρατίθενται. Λάμπρος: Ελληνικό αρσενικό όνομα. προέρχεται το ελληνικό αρσενικό όνομα «Ανέστης». Από το «Σάββατο τού Λαζάρου» έως και την «Κυριακή τού Θωμά». Ο θηλυκός τύπος απαντά ως «Αναστασία».

πέρασμα). και σημαίνει «αυτή που ανήκει στην Λαμπρή ή σχετίζεται με την Λαμπρή ή προέρχεται από την Λαμπρή». που προέρχεται από το ουσιαστικοποιημένο επίθετο «Λαμπρή» (το Ελληνορθόδοξο Πάσχα).Λαμπρινή: Ελληνικό θηλυκό όνομα. 22 . και σημαίνει «πασχαλινός. που προέρχεται από την εβραϊκή λέξη «πασάχ» (διάβαση. Στον θηλυκό τύπο το συναντούμε είτε ως «Πασχαλία» είτε ως «Πασχαλίνα». πασχαλιάτικος». Πασχάλης: Εξελληνισμένο αρσενικό όνομα.

το εντάσσει παραδοσιακά στο εορτολόγιο των ημερών (25 Δεκεμβρίου). εκείνον που «είναι σε θέση να χρισθεί». Εμμανουήλ και Ιωσήφ. που σημαίνει «μαζί μας ο Θεός». «μεθ’ ημών ο Θεός». Στο θηλυκό γένος απαντά ως «Εμμανουέλλα». καθώς και ο θηλυκός τύπος «Ιωσηφίνα». τής λατινικής. 23 . Από αυτό το όνομα προέρχονται τα υποκοριστικά «Μανώλης» και «Μάνος». άρα η ετυμολόγηση ενός χριστιανικού ονόματος γίνεται διά μέσου τής ελληνικής. «εξόργιση». την αραμαϊκή και την εβραϊκή. Μαρία. Στο αρσενικό γένος το συναντούμε ως «Μάριος». που μοιράζεται με το όνομα «Χρίστος». αποτελεί διαιώνιση τής λανθασμένης ετυμολόγησης ή εσκεμμένης παρετυμολόγησης τού ονόματος από τον άγιο Ιερώνυμο (342-420). Η εορτή των Χριστουγέννων (από τις λέξεις «χριστός» και «γέννα») γίνεται αφορμή γιά να προσεγγίσουμε ετυμολογικά πέντε χριστιανικά ονόματα. που σημαίνει «αυξημένος από τον Θεό» ή «ο Θεός θα επιθυμούσε να του προσφέρει». το τρίτο είναι αραμαϊκό και τα δύο τελευταία εβραϊκά. Χρίστος. τής αραμαϊκής και τής εβραϊκής γλώσσας αντίστοιχα. την ελληνική. Μία απόπειρα κλιτικού εξελληνισμού του είναι ο τύπος «Ιώσηπος». Χρίστος: Προέρχεται από τον όρο «χριστός» (με αναβιβασμό τού τόνου). Πρόκειται γιά την ελληνική μετάφραση τού εβραϊκού όρου «μεσσιάχ».ζ΄ Χριστουγεννιάτικα Ονόματα Η χριστιανική θρησκεία φιλοξενεί στα κείμενα και στις παραδόσεις της τέσσερις κυρίαρχες ονοματικές ομάδες. Στο θηλυκό γένος το συναντούμε ως «Χρηστίνα». Χρήστος. το οποίο σημαίνει «πίκρα». «ωφέλιμος». εκ των οποίων τα δύο πρώτα είναι ελληνικά. Ιωσήφ: Ελληνική γραφή τού εβραϊκού ονόματος «Γιοζέπ». γνωστού και ως «Μεσσία». Εμμανουήλ: Ελληνική γραφή τού εβραϊκού ονόματος «Ιμμάνου Ελ». που σημαίνει «τον δυνάμενο να λάβει το χρίσμα». Το όνομα δεν σχετίζεται άμεσα με την εορτή των Χριστουγέννων. που σημαίνει «θάλασσα». Χρήστος: Προέρχεται από το επίθετο «χρηστός» (με αναβιβασμό τού τόνου). και συγκεκριμένα από την λέξη «mare» (στην γενική «maris»). Η ετυμολόγηση τού ονόματος μέσω τής λατινικής γλώσσας. αλλά η κοινή προφορά. Στο θηλυκό γένος το συναντούμε ως «Χριστίνα». που σημαίνει «χρήσιμος». Μαρία: Ελληνική γραφή τού αραμαϊκού ονόματος «Μαργιάμ». την λατινική.

προέρχεται το αρσενικό κύριο όνομα Σοφαίνετος. που σημαίνει «αυτός που ανήκει σε ή προέρχεται από την Σοφία». παρακάτω) και το επίθετο «αινετός» (αυτός που επαινείται. από το ρήμα «νικάω. νικώ») παράγεται το αρσενικό κύριο όνομα Σοφόνικος. Σοφόνικος: από την σύνθεση των ουσιαστικών «σοφία» (βλ. παραπάνω) και «νίκη» (νίκη. το οποίο έχει ακριβώς την ίδια σημασία. αυτός που νικά με σοφία». που σημαίνει «αυτός που κατάγει σοφή νίκη. εξυμνώ). επιδοκιμάζω. το οποίο παράγεται από το ρήμα «αινέω. ο επαινετός). που σημαίνει «αυτός που επαινείται ή επιδοκιμάζεται ή εξυμνείται γιά την σοφία του». καλή φήμη) παράγεται το αρσενικό κύριο όνομα Σοφοκλής.η΄ Η ονοματική οικογένεια τού ουσιαστικού «Σοφία» Σοφαίνετος: από το ουσιαστικό «σοφία» (βλ. 24 . Σοφιανός: από το ουσιαστικό «σοφία» (βλ. Σπανίζει αλλά απαντά ο θηλυκός τύπος Σοφοκλεία ή Σοφόκλεια. παραπάνω) προέρχεται το αρσενικό κύριο όνομα Σοφιανός. Σοφοκλής: από την σύνθεση των ουσιαστικών «σοφία» (βλ. το οποίο σημαίνει «δοξασμένος ή φημισμένος ή περιώνυμος γιά την σοφία του». αινώ» (επαινώ. Σοφία: από το ουσιαστικό «σοφία» (βαθειά και κατασταλαγμένη γνώση) προέρχεται το θηλυκό κύριο όνομα Σοφία. Στον θηλυκό τύπο απαντά ως Σοφονίκη. Στον θηλυκό τύπο το συναντούμε ως Σοφιανή. παραπάνω) και «κλέος» (δόξα.

Συνεπώς. Τα πρώτα συνθετικά τους είναι. Χαρίκλεια Τα θηλυκού γένους κύρια ονόματα Ανδρόκλεια. Συνεπώς. Ανδρόκλεια. «εύρος» (εύρος) και «μύρον» (μύρο). και Καλλινίκη σημαίνει «όμορφη νίκη». «-κλεια». που διατηρεί μέχρι σήμερα την ίδια σημασία. το οποίο προέρχεται από το ουσιαστικό «ωψ» (γενική: «ωπός»). που σημαίνει «οφθαλμός» αλλά και «πρόσωπο.θ΄ Όψη. Ανδρόκλεια σημαίνει «ανδρική δόξα. «-ώπη». Βερενίκη. φέρνω). Ευρώπη. που σημαίνει «δόξα. τα ακόλουθα: «αστήρ» (άστρο). τα ακόλουθα: «ανήρ» (άνδρας). φήμη». ανδρική φήμη». 2. Μυρώπη Τα θηλυκού γένους κύρια ονόματα Αστερώπη. το οποίο προέρχεται από το ουσιαστικό «κλέος» (γενική: «κλέους»). 25 . 3. Ανδρονίκη. Ευρύκλεια και Χαρίκλεια διαθέτουν κοινό δεύτερο συνθετικό. Τα πρώτα συνθετικά τους είναι. Ευρύκλεια. απέραντη φήμη». τα ακόλουθα: «ανήρ» (άνδρας). «κάλλος» (ομορφιά). Βερενίκη σημαίνει «νικηφόρα» και πρόκειται γιά τον μακεδονικό τύπο τού συνώνυμου ονόματος Φερενίκη. Καλλινίκη Τα θηλυκού γένους κύρια ονόματα Ανδρονίκη. κατ’ αντιστοιχία. Τα πρώτα συνθετικά τους είναι. «φέρω» (φέρω. Kλέος και Nίκη σε χαριτωμένα γυναικεία ονόματα 1. Ευρύκλεια σημαίνει «ευρεία δόξα. κατ’ αντιστοιχία. το οποίο προέρχεται από το ουσιαστικό «νίκη» (γενική: «νίκης»). Ευρώπη είναι «εκείνη που διαθέτει ευρείς οφθαλμούς ή ευρύ πρόσωπο». «-νίκη». μεταφέρω. Ανδρονίκη σημαίνει «ανδρική νίκη» ή «νίκη επί ανδρών». Αστερώπη. Αστερώπη είναι «εκείνη που διαθέτει οφθαλμούς σαν άστρα ή πρόσωπο σαν άστρο». Ευρώπη και Μυρώπη διαθέτουν κοινό δεύτερο συνθετικό. όψη». Άρα. Βερενίκη και Καλλινίκη διαθέτουν κοινό δεύτερο συνθετικό. «εύρος» (εύρος). και Μυρώπη είναι «εκείνη που διαθέτει μυρωμένους οφθαλμούς ή μυρωμένο πρόσωπο». «χάρις» (χάρη). και Χαρίκλεια σημαίνει «χαριτωμένη δόξα» ή «φημισμένη χάρη». κατ’ αντιστοιχία.

σε γενική πτώση. σε γενική πτώση. Η ονοματική οικογένεια τού ρήματος «Ζω» Με πηγή προέλευσής τους ή πρώτο συνθετικό τους το ρήμα «ζω» ή το εξ αυτού παραγόμενο ουσιαστικό «ζωή». λοιπόν. η οποία απευθύνεται στα νεογέννητα τέκνα και αποτελεί εκδήλωση σφοδρής επιθυμίας ιδιαίτερα σε εποχές κατά τις οποίες παρατηρείται το απεχθές φαινόμενο τής βρεφικής θνησιμότητας. Σημαίνει «εκείνον που προέρχεται από τον Ζήνα». ο δυνάμενος να δοθεί). Ζήνων: επικός τύπος προερχόμενος από την γενική πτώση τού ονόματος «Ζευς». που σημαίνει «γράφω την ζωή». και σημαίνει την χρονική διάρκεια. σημαίνοντας «εκείνον που έχει δοθεί από τον Ζήνα». ενίοτε και το ποιοτικό περιεχόμενο. Ζηνόβιος: προέρχεται από την σύνθεση των λέξεων «Ζευς». Στον θηλυκό τύπο του το συναντούμε ως «Ζηνοβία». Ζηνόδοτος: προέρχεται από την σύνθεση των λέξεων «Ζευς». «εκείνον που διαθέτει θεϊκή ζωή». σχετικά). και «δώρο». δηλαδή «απεικονίζω την ζωή». «εκείνον που ανήκει στον Ζήνα».ι΄ Ελληνικά κύρια ονόματα που αρχίζουν από το γράμμα «Ζ» 1. λοιπόν. Ζήνα: θηλυκός τύπος τού ονόματος «Ζην». τού βίου. Ζωγραφία: από το ουσιαστικό «ζωή» και το ρήμα «γράφω» προέρχεται το ρήμα «ζωγραφίζω». και «δοτός» (ο δεδομένος. συναντούμε στην ελληνική ονοματική παράδοση τα ακόλουθα κύρια ονόματα: Ζήσης: προέρχεται από την ευχή «να ζήσει» (ευχετική υποτακτική). την «απόγονο τού Ζηνός». 26 . το «πνευματικό τέκνο τού Ζηνός». συναντούμε στην ελληνική ονοματική παράδοση τα ακόλουθα κύρια ονόματα: Ζην: συνώνυμο τού «Ζευς». «Ζήσης». Στον θηλυκό τύπο του το συναντούμε ως «Ζηνοδώρα». σε γενική πτώση. και «βίος». τού Ζηνός (ο Ζευς. 2. η «ζωγραφιά». Ζηνόδωρος: προέρχεται από την σύνθεση των λέξεων «Ζευς». είναι η «απεικόνιση τής ζωής». που αποτελεί και κύριο όνομα («Ζωή»). είναι «αυτός που του ευχόμαστε να ζήσει». Η ονοματική οικογένεια τού ουσιαστικού «Ζευς» Με πηγή προέλευσής τους ή πρώτο συνθετικό τους το όνομα τού πατέρα των Θεών και των ανθρώπων. σημαίνοντας «εκείνον που είναι δώρο τού Ζηνός». Στον θηλυκό τύπο του το συναντούμε ως «Ζηνοδότη» ή «Ζηνοδότα». «Ζωγραφία». τού Ζηνός – βλ. που σημαίνει την «θυγατέρα τού Ζηνός». σημαίνοντας «εκείνον που έχει ζωή σαν τού Ζηνός». το οποίο απαντά κυρίως στην επική ποίηση. Ζηναΐς: όνομα θηλυκού γένους.

καθαρός. προσδένομαι». το σύνολο των ελεύθερων πολιτών). Παραδείγματα: ζάπλουτος.Ζωοδόχος: από τις λέξεις «ζωή» και «δοχός» (ο δεχόμενος. ζαφλεγής. στερεώνω. την «ζώνη». διαυγής. λευκός). συναρμόζω. δήμος. γενικότερα. Στο ελληνικό ονοματολόγιο εντοπίζουμε ένα κύριο όνομα που ανήκει σε αυτήν την οικογένεια: Ζάλευκος: προέρχεται από το επιτατικό «ζα-» και το επίθετο «λευκός» (φωτεινός. θέτω σε ζυγό. Είναι σπάνιο γυναικείο όνομα. το οποίο επιτείνει την έννοια τής λέξης που το ακολουθεί. Από τον δεύτερο τύπο προέρχεται το μόριο «ζα-». 4. Η ονοματική οικογένεια τού ρήματος «Ζεύγνυμι» Το ρήμα «ζεύγνυμι» σημαίνει «ζεύω. «αυτός που ζωογονεί. Ζωτικός: προέρχεται από το ρήμα «ζω» και την κατάληξη «-τικός» και σημαίνει «αυτόν που αναφέρεται ή ανήκει στην ζωή». Από αυτό προέρχονται τα ακόλουθα κύρια ονόματα: Ζευξίδαμος: παράγεται από το «ζεύγνυμι» – στον μέλλοντα «ζεύξω» – και το «δάμος». συνώνυμο τού «δήμος» (λαός. δηλαδή «αυτός που δίνει ζωή στην φωτιά» ή. Στον θηλυκό τύπο απαντά ως Ζωτική. λαμπρός. που παραπέμπει στην Τίμια Ζώνη τής Θεοτόκου. δηλαδή κατ’ εξοχήν πλούσιος. «αυτόν που συμβάλλει στην ύπαρξη ή διατήρηση τής ζωής». αλλά δίδεται κυρίως σε γυναίκες. Ζώσιμος: επίθετο που παράγεται από το προαναφερόμενο ρήμα και σημαίνει «αυτόν που δύναται να ζωσθεί». Η ονοματική οικογένεια τού ρήματος «Ζώννυμι» Το ρήμα «ζώννυμι» σημαίνει «ζώνομαι. ζαμενής. Θηλυκός τύπος: Ζευξιδάμεια. Η ονοματική οικογένεια τού επιτατικού μορίου «Ζα-» Η πρόθεση «διά» απαντά και ως «ζα». ο δεκτικός) συντίθεται το όνομα «Ζωοδόχος». Απαντά και ως «Ζευξίδημος». που σημαίνει «ζωντανός». και σημαίνει «αυτόν που θα θέσει σε ζυγό ή θα συναρμόσει ή θα συνδέσει τον λαό». συνδέω». Συνθέτοντας το «ζωός» και το «πυρ» (φωτιά) δημιουργούμε το όνομα «Ζώπυρος». περιβάλλω. σημαίνοντας τον «κατ’ εξοχήν φωτεινό ή λαμπρό ή διαυγή ή καθαρό ή λευκό». 5. που σημαίνει «αυτόν που δέχεται την ζωή». 27 . δηλαδή κατ’ εξοχήν φλογισμένος. 3. Το όνομα είναι και αρσενικό και θηλυκό. Ζώπυρος: από το ρήμα «ζω» προέρχεται το επίθετο «ζωός». που τροφοδοτεί». Από αυτό προέρχονται τα ακόλουθα κύρια ονόματα: Ζώνη: σημαίνει τον «ζωστήρα». δηλαδή κατ’ εξοχήν ορμητικός.

αλλά στην νέα ελληνική απαντά και ως «τού Ζεύξη». που σημαίνει «ο γιός ή ο απόγονος τού Ζεύξιδος» (βλ. να συνδέσει».Ζευξίδας: συνώνυμο τού «Ζευξίδης». Στο θηλυκό γένος έχει την μορφή «Ζευξίππη». παρακάτω). παραπάνω). Ζεύξιππος: παράγεται από το «ζεύγνυμι» – στον μέλλοντα «ζεύξω» – και το «ίππος». Στην γενική πτώση έχει την μορφή «τού Ζεύξιδος». να συναρμόσει. να στερεώσει. Ζεύξις: παράγεται από το «ζεύγνυμι» και σημαίνει «εκείνον που δύναται να ζέψει. που θα ζεύσει τα άλογα». 28 . Ζευξώ: θηλυκό κύριο όνομα. σημαίνοντας «εκείνον που θα θέσει σε ζυγό τους ίππους. αντίστοιχο τού «Ζεύξις» (βλ. να θέσει σε ζυγό.

καλή φήμη). ξανθόχρωμα άλογα). -ή. 29 . Συνθέτοντας το επίθετο «ξανθός» και το ουσιαστικό «κλέος» (δόξα.ια΄ Ελληνικά κύρια ονόματα που αρχίζουν από το γράμμα «Ξ» 1. -ο». ως Ξανθώ. παράγουμε το όνομα Ξανθικλής (θηλυκός τύπος: Ξανθίκλεια). -ον» σημαίνει «φιλοξενούμενος. Συνθέτοντας. με θηλυκό τύπο Ξενοκλεία ή Ξενόκλεια. υπερισχύω. Στην παρούσα ονοματική οικογένεια ανήκουν και τα αρσενικά κύρια ονόματα Ξενιάδης (γιός ή απόγονος τού Ξενία) και Ξενοκλείδης (γιός ή απόγονος τού Ξενοκλή). Από την σύνθεση τού επιθέτου «ξένος» και τού ρήματος «κρατώ» (εξουσιάζω. Από την σύνθεση τού επιθέτου «ξένος» και τού ουσιαστικού «κλέος» (δόξα. Στην ίδια ονοματική οικογένεια ανήκει και το θηλυκό κύριο όνομα Ξανθίς (θυγατέρα τού Ξάνθου). ξανθόχρωμος». δηλαδή «ξανθωπός. -η. -όν» διατηρεί μέχρι σήμερα την ίδια σημασία. Στην ίδια οικογένεια ανήκει και το αρσενικό κύριο όνομα Ξενίας (φιλόξενος). -η. Με τροπή τής κατάληξης «-ος» σε «-ιος» παράγουμε το όνομα Ξένιος (θηλυκός τύπος: Ξενία). 2. Η ονοματική οικογένεια τού επιθέτου «Ξένος» Το αρχαιοελληνικό επίθετο «ξένος. που σημαίνει «αυτός που ανήκει σε ή κατάγεται από τον Ξάνθο». συμπαράγωγο και συνώνυμο τού ονόματος Ξανθείας. που σημαίνει «αυτός που φωτίζει τους φιλοξενούμενούς του ή την φιλοξενία του». αυτός που επικρατεί μεταξύ των φιλοξενούμενών του). χρυσοκόκκινος. εμπερικλείοντας τις έννοιες «χρυσίζων. αλλά και «αυτός που προστατεύει τον φιλοξενούμενο». Από τον θηλυκό τύπο του προέρχεται το κύριο όνομα Ξένη (φιλοξενούμενη). το οποίο στον θηλυκό τύπο του απαντά ως Ξανθίππη. φέρνω στο φως. τέλος. επικρατώ) παράγεται το όνομα Ξενοκράτης (αυτός που εξουσιάζει τους φιλοξενούμενους. Με τροπή τής κατάληξης «-ός» σε «-ίας» παράγουμε το κύριο όνομα Ξανθίας (θηλυκός τύπος: Ξανθία). δηλαδή «φωτίζω»). Από την σύνθεση τού επιθέτου «ξανθός» και τού ουσιαστικού «ίππος» (άλογο) προέρχεται το κύριο όνομα Ξάνθιππος (αυτός που κατέχει ξανθούς ίππους. επιδεικνύω) παράγεται το όνομα Ξενοφάνης (αυτός που φανερώνει ή επιδεικνύει τους φιλοξενούμενους ή την φιλοξενία του). καλή φήμη) παράγεται το όνομα Ξενοκλής (δοξασμένος ή φημισμένος ή περιώνυμος γιά τους φιλοξενούμενους ή γιά την φιλοξενία του). Από το όνομα Ξάνθος παράγεται το όνομα Ξάνθιος. Η ονοματική οικογένεια τού επιθέτου «Ξανθός» Το αρχαιοελληνικό επίθετο «ξανθός. κιτρινωπός». και στον θηλυκό τύπο του απαντά ως Ξάνθη. το οποίο σημαίνει «αυτός που ανήκει στον φιλοξενούμενο». γεννιέται το όνομα Ξενοφών. που επίσης σημαίνει «ξανθός». το οποίο σημαίνει «δοξασμένος ή φημισμένος ή περιώνυμος γιά το ξανθό χρώμα των μαλλιών του». Από την σύνθεση τού επιθέτου «ξένος» και τού ρήματος «φαίνω» (φανερώνω. το επίθετο «ξένος» με την μετοχή «φων» (από το ρήμα «φάω». αλλά και ως Ξανθή (εδώ χωρίς αναβιβασμό). Με αναβιβασμό τού τόνου γεννιέται το κύριο όνομα Ξάνθος.

Ο Ωρίων υπήρξε ένας από τους μυθικούς Γίγαντες. φροντίδα. Ωρίων: το όνομα προέρχεται από την ψιλούμενη λέξη «ώρα». οπότε «Ωραία» είναι «εκείνη που βρίσκεται στην κατάλληλη χρονική περίοδο τού βίου της». Το όνομα απαντά μόνον στο θηλυκό γένος. γενιά). ο οποίος φονεύτηκε από την Θεά Αρτέμιδα και κατέστη αστερισμός. που σημαίνει «μέριμνα. φροντίδα. πρόνοια) με τον όρο «γένος» (γένος. Ωραιοζήλη: προέρχεται από την σύνθεση των λέξεων «ωραία» (βλ. που φροντίζει. άρα «Ωριγένης» είναι είτε «ο προερχόμενος από το γένος των μεριμνούντων» είτε «ο προερχόμενος από το γένος τού Ωρίωνα (βλ. πρόνοια». η λέξη «ωραία» είναι ο τύπος τού θηλυκού γένους τού επιθέτου «ωραίος». 30 . που κυρίως σημαίνει «χρονική περίοδος».)». έντονο πάθος). ενώ δευτερευόντως «κατάλληλη χρονική περίοδος».λ. άρα «Ωραιοζήλη» είναι «εκείνη που έντονα επιθυμεί να είναι ωραία». παραπάνω) και «ζήλος» (σφοδρή επιθυμία. Εκτός από κύριο όνομα. βέβαια. οπότε «Ωρίων» είναι «εκείνος που μεριμνά. που προνοεί». Ωριγένης: προέρχεται από την σύνθεση τής ψιλούμενης λέξης «ώρα» (μέριμνα. Απαντά μόνον στο αρσενικό γένος.ιβ΄ Ελληνικά κύρια ονόματα που αρχίζουν από το γράμμα «Ω» Ωραία: το κύριο όνομα απαντά μόνον στο θηλυκό γένος και προέρχεται από την δασυνόμενη λέξη «ώρα».

ενώ υπέρ τής δεύτερης εκδοχής. το γεγονός ότι το όνομα Αγησίλαος θεωρείται. που σημαίνει ηγούμαι. υπέρ τής ανεξαρτησίας των ελληνικών πόλεων τής Ιωνίας. 444/3 – Κυρήνη. δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό του ως προδρόμου τού Μεγάλου Αλεξάνδρου στην κατάλυση τής περσικής αυτοκρατορίας.ιγ΄ Αγησίλαος Το όνομα τού δημοφιλέστερου βασιλιά τής Σπάρτης ετυμολογείται κατά δύο τρόπους: είτε από το ρήμα άγαμαι. ο καθοδηγητής τού λαού. 360/59 π. και το ουσιαστικό λαός. το οποίο γράφεται με δασεία (‘) και προέρχεται από το δασυνόμενο ρήμα ηγέομαι ή ηγούμαι (αττικός τύπος). που είναι συνώνυμο τού αγέομαι (δωρικός τύπος). γράφονται – σύμφωνα με τους κανόνες τής κλασικής ελληνικής ορθογραφίας – με ψιλή (’).). Οι εναντίον των Περσών συντριπτικές νίκες του. 31 . ο λαοφιλής.).Χ. όσο και το ρήμα άγαμαι. βασιλιάς τής Σπάρτης (από τα 399 π. υπήρξε δυναμικός ηγεμόνας και ευφυής στρατηγός. οπότε Αγησίλαος είναι ο ηγέτης τού λαού. Ο Αγησίλαος Β΄ (Σπάρτη. Υπέρ τής πρώτης εκδοχής συνηγορεί το γεγονός ότι τόσο το όνομα Αγησίλαος. είτε από το ρήμα αγέομαι.Χ. συνώνυμο τού Ηγησίλεως. που σημαίνει θαυμάζω. οπότε Αγησίλαος είναι ο θαυμαζόμενος από τον λαό. και το ουσιαστικό λαός. ίσως εκ παραδρομής.

Δήμος είναι ο λαός που έχει πολιτικά δικαιώματα. κατά την κλασική γραμματική τής ελληνικής γλώσσας. δηλαδή ξεχωριστός.ιδ΄ Δημόκριτος Το όνομα Δημόκριτος προέρχεται από το ουσιαστικό δήμος και το ρήμα κρίνω. άρα Δημόκριτος είναι ο εκλεκτός των ελεύθερων πολιτών. ο ξεχωριστός ή διακεκριμένος μεταξύ τού λαού. μαθητή του Λευκίππου και πατέρα τής Θεωρίας τού Ατόμου. κατά την νεοελληνική κλιτική τάση. προκρίνω. Το όνομα Δημόκριτος έχει τιμηθεί στο πρόσωπο τού μεγάλου φιλοσόφου Δημοκρίτου τού Αβδηρίτη. Από το ρήμα κρίνω παράγεται ο τύπος κριτός. Κατά την κλίση του παρατηρείται το ακόλουθο φαινόμενο: η γενική πτώση απαντά είτε ως «τού Δημοκρίτου». εκλεκτός. ενώ κρίνω σημαίνει ξεχωρίζω. εκλέγω. ο εγκεκριμένος από τον λαό. οι ελεύθεροι πολίτες. γνωστής και ως Ατομικής Θεωρίας. διακεκριμένος. αλλά και ως «τού Δημόκριτου». 32 .

33 . τής Ίριδος». η οποία συλλαμβάνει το φως και ενεργοποιεί την όραση. και μεταξύ αυτών ήταν και ο Θαύμας (δηλαδή: ο θαυμάσιος. γέννησαν και την Ηλέκτρα (δηλαδή: την λαμπρή. Το όνομα Ίρις εμπεριέχει τρεις βασικές έννοιες: Φως. Η Ίρις είναι η Αγγελιαφόρος των Θεών. ενώ στα Νέα Ελληνικά είναι «η Ίριδα. Ο Θαύμας και η Ηλέκτρα απέκτησαν κόρες. στο οποίο ορκίζονται μόνον οι Θεοί. η θεότητα που μεταφέρει το Ιερό Ύδωρ τής Στυγός. Το όνομα κλίνεται με δύο τρόπους: στα Αρχαία Ελληνικά είναι «η Ίρις. με κλητική «Ίρις». Όραση. μεταξύ των οποίων ήταν και η Ίρις (δηλαδή: το ουράνιο τόξο). την σπινθηροβόλο). αλλά είναι και η Αρχιθαλαμηπόλος και Βοηθός τής Θεάς Ήρας. μεταξύ πολλών παιδιών. με κλητική «Ίριδα». Γι’ αυτό αναφερόμαστε στα βασικά χρώματα. ο αξιοθαύμαστος). τής Ίριδας». η «νταντά»). στα οποία αναλύεται το φως. λέγοντας «τα χρώματα τής ίριδας» και γι’ αυτό ονομάζουμε «ίριδα» την κόρη τού ματιού. Χρώμα. Ο Ωκεανός (δηλαδή: η θάλασσα που περιβρέχει την γη) και η Τηθύς (δηλαδή: η τροφός.ιε΄ Ίρις Ο Πόντος (δηλαδή: η βαθιά θάλασσα) και η Γαία (δηλαδή: η γη) απέκτησαν πολλά παιδιά.

η Καλυψώ υποδέχθηκε τον Οδυσσέα στο νησί της. «η Καλυψώ. ευρέως αποδεκτός. τον ερωτεύτηκε και επιχείρησε να τον κρατήσει παντοτινά κοντά της. ωστόσο. όταν αυτός ναυάγησε στα παράλιά του. με γενική πτώση «τής Καλυψώς». Το όνομα κλίνεται με δύο τρόπους: κατά τον κλασικό τρόπο. Το όνομα Καλυψώ προέρχεται από το ρήμα καλύπτω (στον μέλλοντα: καλύψω) και σημαίνει την καλύπτρια. με κλητική «Καλυψώ». αυτήν που καλύπτει. τού υπομονετικού). τής νέας από την Δωρίδα). θυγατέρα τού Άτλαντος (δηλαδή τού καρτερικού. τής «νταντάς»). και κατά τον νεότερο. σκεπάζει. που δεν γίνεται. τής Καλυψούς». ενώ κατά τον Όμηρο.ιστ΄ Καλυψώ Κατά τον Ησίοδο. θυγατέρα τού Νηρέως (δηλαδή τού ρέοντα. 34 . τού ορμητικού) και τής Δωρίδος (δηλαδή τής δωρικής. κατά τον Απολλόδωρο. θυγατέρα τού Ωκεανού (δηλαδή τής θάλασσας που περιβρέχει την γη) και τής Τηθύος (δηλαδή τής τροφού. αποκρύπτει.

Σε λίγες περιπτώσεις συναντούμε δύο αρσενικούς (18) ή δύο θηλυκούς (17 και 25) τύπους τού ίδιου ονόματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα δύο κύρια ονόματα δύνανται να θεωρηθούν συνώνυμα. που εμπεριέχουν στην σύνθεσή τους τον «ίππο». Σε όσα κύρια ονόματα το πρώτο συνθετικό είναι επίθετο τού ουσιαστικού «ίππος» (2. 7. αλλά και ένα κατ’ εξοχήν χρήσιμο και ωφέλιμο κατοικίδιο ζώο. Ο ίππος διευκόλυνε τις μετακινήσεις και τις μεταφορές των ανθρώπων. ως «ζώο έλξεως». καθιστούσε λιγότερο κοπιαστικές τις γεωργικές εργασίες και ενίσχυε τα στρατεύματα ως ζωντανή πολεμική μηχανή μεγάλης αντοχής. καθώς και έναν αναντικατάστατο βοηθό κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις. αλλά και ο ηγέτης των Ιππέων ή τού ιππικού. 19 και 28. επειδή η ιστορική και κοινωνική παράμετρος των κυρίων ονομάτων μάς υποχρεώνει να υιοθετήσουμε άλλες. 32. όπως στα ονόματα «Ιπποκράτης» («ίππος» συν «κρατώ») και «Κράτιππος» («κρατώ» συν «ίππος»). ο οδηγός ίππων. εξαιτίας τού κάλλους. κατά την αρχαιότητα. Στην σύνθεση ορισμένων εκ των κατωτέρω ονομάτων (5 και 16. τής ταχύτητας και τής ρώμης με τα οποία τον εφοδίασε ο Πλάστης. είτε μόνος του είτε ως υποζύγιο. 1. όπως. Τα εν λόγω κύρια ονόματα διαθέτουν συνήθως και αρσενικό και θηλυκό τύπο. 35 . όπως οι ιπποδρομίες και οι αρματοδρομίες. έναν πολύτιμο σύντροφο κατά τις ειρηνικές περιόδους. με έμμεση αναφορά στην εξέχουσα κοινωνική τάξη των Ιππέων. Στο συγκεκριμένο κύριο όνομα. το οποίο έχει θέση δεύτερου συνθετικού. να κατέχουν. δηλαδή των πολιτών που είχαν την οικονομική ευχέρεια. απέκτησαν ξεχωριστή αίγλη. Στην σύνθεση κυρίων ονομάτων. ακριβώς λόγω τής εκτεταμένης χρήσης τους από μία ανώτερη κοινωνική τάξη. να εκτρέφουν και να αναπαράγουν ίππους. 4. τα κύρια ονόματα. 8 και 18. 20.ιζ΄ Ο Ίππος στα κύρια ονόματα Ο ίππος. εκτός εάν θεωρηθούν τιμητικές παρομοιώσεις: «Λεύκιππος» θα ήταν και ο «λευκός ίππος». αλλά και την ιδιαίτερη τιμή που απέρρεε από αυτήν. 22 και 31) παρατηρείται ένα ενδιαφέρον φαινόμενο: το ουσιαστικό «ίππος» άλλοτε προηγείται και άλλοτε έπεται τού ίδιου ρήματος. 21 και 29. 46 και 47). 37. Αυτού τού είδους οι ερμηνείες δεν συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο που ακολουθεί. δεν αποτελούσε απλώς ένα αντικείμενου θαυμασμού εκ μέρους των ανθρώπων. Στον ακόλουθο κατάλογο εξαιρούνται μόνον τα υπό τους αριθμούς 16. Αγίππας – Αγίππη: «άγω» (οδηγώ. γιά παράδειγμα. επιλέχθηκε η ερμηνεία «ιδιοκτήτης λευκών ίππων». 30. το αποτέλεσμα τής σύνθεσης εκφράζει και έννοιες που μάλλον δεν αρμόζουν σε ανθρώπινα πρόσωπα. στο όνομα «Λεύκιππος» («λευκός» συν «ίππος»). 24 και 44 αρσενικά ονόματα. το αρσενικό αλλά και θηλυκό ουσιαστικό «ίππος» φαίνεται να χρησιμοποιήθηκε γιά πρώτη φορά από την κοινωνική τάξη των Ιππέων. 9 και 18. Με την πάροδο των ετών. συνέβαλλε στην διεξαγωγή αθλημάτων. ηγούμαι) συν «ίππος».

Ιππώ: κύρια ονόματα που παράγονται από το ουσιαστικό «ίππος» και σημαίνουν εκείνον ή εκείνη που σχετίζεται ή ασχολείται με τους ίππους ή που προέρχεται από την τάξη των Ιππέων.) κατά την μακεδονική διάλεκτο τής αρχαίας ελληνικής γλώσσας. 18. 4. ευρωστία) συν «ίππος». ο ιδιοκτήτης καλών ίππων. 7. Δάμιππος – Δαμίππη: «δαμάω» (δαμάζω) συν «ίππος». από τον τύπο «θέλξω». θα συναρπάσει τους ίππους. ίππος τού θεού Ερμή. Αγρίππας – Αγρίππη: «αγρός» ή «άγριος» (με την έννοια «τού αγρού») συν «ίππος». εκείνος που θα δαμάσει ίππους. ο επικεφαλής των Ιππέων. εκείνος που θα κινητοποιήσει ή που θα οδηγήσει σε επέλαση τους ίππους ή το ιππικό. Ίππαρχος: «ίππος» συν «άρχω».) συν «ίππος». 14. Ζεύξιππος – Ζευξίππη: βλέπε ι΄. 15.λ. 17. ο ιδιοκτήτης γαλαζόχρωμων ή αστραφτερών ίππων. τού μέλλοντα) συν «ίππος». τού μέλλοντα) συν «ίππος». Ήριππος – Ηρίππη: «Ήρα» (βλ. «οδηγώ σε επέλαση». αλλά και ιδιοκτήτης ίππων αντάξιων τής θεάς Ήρας. «άλκιμων» ίππων. συναρπάζω. 3. εύρωστων ίππων. ο επικεφαλής των Ιππέων. ο άρχοντας τού ιππικού. ο άρχοντας τού ιππικού.λ. Ιππόδαμος – Ιπποδάμεια: «ίππος» συν «δαμάω» (δαμάζω). Αρίστιππος – Αριστίππη: «άριστος» συν «ίππος». ρώμη. αλλά και αστραφτερός) συν «ίππος». τού μέλλοντα) συν «ίππος». 10. 9. 8. 11.2. ο «γητευτής αλόγων». Ιππίας – Ίππη. 16. 12. 5. ο ιδιοκτήτης δυνατών. ο δαμαστής ίππων. «άγριων» ίππων. Θέλξιππος – Θελξίππη: «θέλγω» (γοητεύω. Ελάσιππος – Ελασίππη: «ελαύνω» (με την έννοια «θέτω σε κίνηση». από τον τύπο «ελάσω».λ. εκείνος που θα γοητεύσει. Δαμάσιππος – Δαμασίππη: «δαμάω» (δαμάζω. Άρχιππος – Αρχίππη: «άρχω» συν «ίππος». ο δαμαστής ίππων. 13. 36 . Γλαύκιππος – Γλαυκίππη: «γλαυκός» (γαλάζιος. αλλά και ιδιοκτήτης ίππων αντάξιων τού θεού Ερμή. ο ιδιοκτήτης ίππων τού αγρού. ο δαμαστής ίππων. 5. Εύιππος – Ευΐππη: «ευ» (καλώς. ρωμαλέων. Άλκιππος – Αλκίππη: «αλκή» (δύναμη. Έρμιππος – Ερμίππη: «Ερμής» (βλ. Βίλιππος – Βιλίππη: πρόκειται γιά τα ονόματα «Φίλιππος» και «Φιλίππη» (βλ. ο ιδιοκτήτης άριστων ίππων. ίππος τής θεάς Ήρας. καλά) συν «ίππος».) συν «ίππος». 6. Ιπποδάμας. από τον τύπο «δαμάσω».

και μόνον ως προσηγορικά ονόματα). αλλά και εκείνος που νικά μέσω των ίππων ή μέσω τού ιππικού. θαρραλέων ίππων. ο ιδιοκτήτης δυνατών.19. Λεύκιππος – Λευκίππη: «λευκός» συν «ίππος». Μελήσιππος – Μελησίππη: «μέλω» (με την έννοια «μεριμνώ». 31. Ιππόνικος – Ιππονίκη: είτε από το «ίππος» συν «νικώ». Ιπποκλής – Ιππόκλεια: «ίππος» συν «κλέος» (καλή φήμη. ορμή. ωραιότητα) συν «ίππος». από τον τύπο «λύσω». ο ιδιοκτήτης φημισμένων ίππων. Λύσιππος – Λυσίππη: «λύω» (λύνω. Ιππονικίδης: ο γιός ή ο απόγονος τού Ιππονίκου (βλ. εκείνος που θα λύσει.λ. Κράτιππος – Κρατίππη: «κρατώ» (επικρατώ. Ιππώναξ – Ιππάνασσα: «ίππος» συν «άναξ» (άρχοντας. 24. Μένιππος – Μενίππη: είτε από το «μένος» (δύναμη.λ. εκείνος που φημίζεται γιά τους ίππους του. ο άρχοντας των ίππων ή των Ιππέων ή τού ιππικού. εκείνος που θα μεριμνά γιά τους ίππους. «μελανός» συν «ίππος». από τον τύπο «μελήσω». ισχυρών. εκείνος 37 . είτε από το «μένω» (παραμένω σταθερός. θα απελευθερώσει. η νίκη των Ιππέων. εκείνος που λύνει ή απελευθερώνει ή λυτρώνει τους ίππους. Κλήσιππος – Κλησίππη: «κλέος» (καλή φήμη. ο ιδιοκτήτης λευκόχρωμων ίππων. δόξα) συν «ίππος». θάρρος) συν «ίππος». τού μέλλοντα) συν «ίππος». 28. Κάλλιππος – Καλλίππη: «κάλλος» (ομορφιά. αλλά και εκείνος που επικρατεί μέσω των ίππων ή μέσω τού ιππικού. Ιπποκράτης – Ιπποκράτεια: «ίππος» συν «κρατώ» (επικρατώ. θα λυτρώσει τους ίππους. 27. 20. υπομένω. 29. ο ιδιοκτήτης όμορφων. 32. που νικά τους ίππους. λυτρώνω. λυτρώνω). 22. νικώ). που νικά τους ίππους. Ιππότης – Ιππότις. 25. βασιλιάς). δόξα). ισχύω) συν «ίππος». 23. εκείνος που επικρατεί στους ίππους. νικώ) συν «ίππος». ισχύς. εκείνος που νικά τους ίππους. η νίκη των ίππων. τού μέλλοντα) συν «ίππος». ωραίων ίππων. 34. εκείνος που επικρατεί στους ίππους. Ιππότισσα: συνώνυμο τού «Ιππέας» (οι δύο θηλυκοί τύποι απαντούν σπάνια. Ιπποκλείδης: ο γιός ή ο απόγονος τού Ιπποκλή (βλ. ορμητικών. Ιππόλυτος – Ιππολύτη: «ίππος» συν «λύω» (λύνω. 30. 26. 21. Μελάνιππος – Μελανίππη: μελανόχρωμων ίππων. είτε από το «ίππος» συν «νίκη». απελευθερώνω. απελευθερώνω. ο ιδιοκτήτης 33.).).

διατηρώ. εκείνος που κινητοποιεί ή προετοιμάζει ή επιζητά τους ίππους. 1. Ονήσιππος – Ονησίππη: «ονίνημι» (ωφελώ. 46. 35. που θα θυμάται τους ίππους. Πεύσιππος – Πευσίππη: «πυνθάνομαι» (ρωτώ. επιζητώ προθύμως) συν «ίππος». εκείνος που βρίσκεται ανάμεσα σε ίππους ή ανάμεσα σε Ιππείς ή στο μέσον τής παράταξης τού ιππικού. 41. που θα συλλογίζεται. από τον τύπο «πεύσομαι». Σώσιππος – Σωσίππη: «σώζω» (διασώζω. 40. 44. ευεργετώ. εκείνος που θα διασώσει. 36. ίππος τού θεού Ποσειδώνα. θα διατηρήσει τους ίππους. πληροφορούμαι. θα βοηθήσει τους ίππους. Σπεύσιππος – Σπευσίππη: «σπεύδω» (θέτω σε κίνηση. Ποσείδιππος – Ποσειδίππη: «Ποσειδών» (βλ. 38. που είναι ισχυρός επί τού ίππου.που παραμένει σταθερός με τους ίππους. 39. μαθαίνω. θα ευεργετήσει. Ξάνθιππος – Ξανθίππη: βλέπε ια΄. αλλά και ιδιοκτήτης ίππων αντάξιων τού θεού Ποσειδώνα. τού μέλλοντα) συν «ίππος». τού μέλλοντα) συν «ίππος». 43. εκείνος που ελεεί ή φροντίζει τους ίππους. Μέσιππος – Μεσίππη: «μέσος» συν «ίππος». από τον τύπο «σώσω». τού μέλλοντα) συν «ίππος». 42. εκείνος που θα ωφελήσει. ετοιμάζω ταχέως. 45.). ενδιαφέρομαι.λ. Χρύσιππος – Χρυσίππη: «χρυσός» συν «ίππος». που υπομένει τους ίππους.) συν «ίππος». από τον τύπο «μνήσομαι». ο ιδιοκτήτης χρυσόχρωμων ίππων. ο φίλος των ίππων.λ. Φίλιππος – Φιλίππη: «φιλώ» (με την έννοια «αγαπώ») συν «ίππος». εκείνος που θα ρωτήσει ή θα πληροφορηθεί ή θα ενδιαφερθεί ή θα μάθει γιά τους ίππους. Χάλκιππος – Χαλκίππη: «χαλκός» συν «ίππος». βοηθώ. Φειδιππίδης: ο γιός ή ο απόγονος τού Φειδίππου (βλ. 37. εκείνος που θα σκέφτεται. εκείνος που αγαπά τους ίππους. 38 . τού μέλλοντα). συλλογίζομαι. Φείδιππος – Φειδίππη: «φείδομαι» (με την έννοια «ελεώ» ή «φροντίζω») συν «ίππος». θυμάμαι. ο ιδιοκτήτης χαλκόχρωμων ίππων. Μνήσιππος – Μνησίππη: «μνάομαι» (σκέφτομαι. 47. από τον τύπο «ονήσω».

Ενίοτε. τού μέλλοντα) συν «δήμος». 3. κομμάτι γης». άρα «δήμος». αλλά και το ίδιο «το δημοκρατικό πολίτευμα». που θα επαινέσει τον δήμο. Δαμοκλής – Δαμόκλεια: δωρικός (και συνώνυμος) τύπος τού ονόματος «Δημοκλής» (βλ.λ. ο αρχηγός τού δήμου. ωστόσο. εκείνος που θα επιδοκιμάσει. εδώ. επαινώ. εκείνος που θα κυβερνήσει. συνώνυμο τού ρήματος «αινώ». 5. 1. αλλά και ο ρωμαλέος εξαιτίας ή εν μέσω ή προς όφελος τού δήμου.). ήσυχα. από τον τύπο «αινέσω». μαλακά) συν «δήμος». ο ρωμαλέος δήμος. Δάμος: το ουσιαστικό «δάμος» (δωρικός τύπος τού ουσιαστικού «δήμος») ως αρσενικού γένους κύριο όνομα. με την διαφορά ότι το «Αινησίδημος» προέρχεται από τον αιολικό τύπο «αίνημι». Ακάδημος – Ακαδήμη: από το δωρικό επίρρημα «ακά» (σιωπηλά. εκείνος που άρχει επί τού δήμου. βασιλεύω. «η διοικητικά οργανωμένη κοινότητα». από τον τύπο «ανάξω». 4. ο «άλκιμος» δήμος. Αρχίδημος – Αρχιδήμη: «άρχω» συν «δήμος». «βοηθώ») συν «δήμος». Αριστόδημος – Αριστοδήμη: «άριστος» συν «δήμος». ο υπερασπιστής τού δήμου. σημαίνει «συγκεκριμένη μερίδα διοικητικά οργανωμένων ελεύθερων πολιτών που ζουν σε σαφώς καθορισμένη περιοχή μίας πόλης-κράτους». Στα ακόλουθα κύρια ονόματα ο εν λόγω όρος διατηρεί την έννοια που του αποδιδόταν κατά την εποχή τής ακμής των αρχαιοελληνικών πόλεων-κρατών. Αλεξίδημος – Αλεξιδήμη: «αλέξω» (με την έννοια «υπερασπίζω». 9. και αρχικά σήμαινε «χώρα.). που θα εξουσιάσει τον δήμο. «οι οπαδοί τής δημοκρατίας». Αινεσίδημος – Αινεσιδήμη: «αινώ» (επιδοκιμάζω. δηλαδή «γη». ο καλύτερος τού δήμου. 6. Αλκίδημος – Αλκιδήμη: «αλκή» (δύναμη. εξουσιάζω. ευρωστία) συν «δήμος».ιη΄ Ο Δήμος στα κύρια ονόματα Ο όρος «δήμος» ή «δάμος» (στην δωρική διάλεκτο) προέρχεται από την λέξη «δα».λ. ο άριστος ανάμεσα στον δήμο. «δήμος» ονομαζόταν καταχρηστικά «η μερίδα των δημοκρατικών πολιτών». 10. 2. Αναξίδημος – Αναξιδήμη: «ανάσσω» (κυβερνώ. ο βοηθός τού δήμου. διαμέρισμα. ο σιωπηλός ή ο ήσυχος δήμος. Αργότερα «δήμος» ονομάστηκε «ο λαός που ζει σε συγκεκριμένη περιοχή». 8. τού μέλλοντα) συν «δήμος». 39 . 7. Αινησίδημος – Αινησιδήμη: συνώνυμο τού ονόματος «Αινεσίδημος» (βλ. ρώμη.

16. 25. που προέρχεται από τον δήμο. νικώ). φροντίζω). 17. Δημοδάμας – Δημοδάμεια: «δήμος» συν «δαμάω» (δαμάζω). Δημοκλείδης: ο γιός ή ο απόγονος τού Δημοκλή (βλ. Δημάδης: κύριο όνομα που παράγεται από το ουσιαστικό «δήμος» και σημαίνει εκείνον που σχετίζεται ή ασχολείται με τον δήμο.). 21. 40 . άποψη). Δημέας: κύριο όνομα που παράγεται από το ουσιαστικό «δήμος» και σημαίνει εκείνον που σχετίζεται ή ασχολείται με τον δήμο. 20. ο επιθυμητός υπό τού δήμου. νικώ). η δόξα τού δήμου. αξιέπαινος). 15. εκείνος που επικρατεί τού δήμου. εκείνος που επαινείται από τον δήμο. Δημοκόων – Δημοκόουσα: «δήμος» συν «κοέω» (ακούω. μεριμνώ. 18. εκείνος που έχει τις αρετές τού δήμου ή εκείνος που αποτελεί προσωποποίηση των αρετών τού δήμου. γενιά. 26. 24. Δημηγέτης – Δημηγέτις: «δήμος» συν «ηγέτης». εκείνος που εκφράζει την γνώμη τού δήμου. 19. ο κηδεμόνας τού δήμου.11. εκείνος που ακούει ή αντιλαμβάνεται ή παρατηρεί τον δήμο. Δημόκριτος – Δημοκρίτη: βλέπε ιδ΄. Δημοκλής – Δημόκλεια: «δήμος» συν «κλέος» (καλή φήμη. δόξα). ο δαμαστής τού δήμου. 13. η γνώμη τού δήμου. αλλά και καταγωγή. Δημοκρατία: «δήμος» συν «κρατώ» (επικρατώ. εκείνος που ενδιαφέρεται ή μεριμνά ή φροντίζει τον δήμο. αντιλαμβάνομαι.λ. Δημοκράτης – Δημοκράτις: «δήμος» συν «κρατώ» (επικρατώ. παρατηρώ). εκείνος γιά τον οποίον εύχεται ή προσεύχεται ο δήμος. Δημογένης – Δημογένεια: «δήμος» συν «γένος» (γένος. ο ηγέτης τού δήμου. Δημοκήδης: «δήμος» συν «κήδομαι» (ενδιαφέρομαι. ο επιθυμητός). αλλά και εκείνος που επικρατεί μέσω τού δήμου. 22. 14. η νίκη τού δήμου. Δημάρατος – Δημαράτη: «δήμος» συν «αρατός» (εκείνος γιά τον οποίον εύχεται ή προσεύχεται κάποιος. που νικά τον δήμο. εκείνος που κατάγεται. η επικράτηση τού δήμου. 12. Δημαίνετος – Δημαινέτη: «δήμος» συν «αινετός» (επαινετός. Δημόδοκος – Δημοδόκη: «δήμος» συν «δοκή» (γνώμη. 23. Δημάρετος – Δημαρέτη: «δήμος» συν «αρετή». προέλευση).

ρώμη). Δημόπολις – Δημόπολις: «δήμος» συν «πόλις» (πόλη. είτε από το «δήμος» συν «νίκη». η νίκη τού δήμου. Δημοπτόλεμος: «δήμος» συν «πτόλεμος» (μακεδονικός τύπος τού ουσιαστικού «πόλεμος»). που επιτυγχάνει τους σκοπούς τού δήμου. 35. εκείνος που τιμά ή που ανταμείβει τον δήμο. αλλά και ο σθεναρός εξαιτίας ή προς όφελος τού δήμου. αλλά και ο πολεμιστής που προέρχεται από τον δήμο. εκείνος που ανήκει στον δήμο τής πόλης. πόλη-κράτος).). ανταμείβω). 32. Δημοφάων – Δημοφάωσα: ασυναίρετος (και συνώνυμος) τύπος τού ονόματος «Δημοφών» (βλ. 41 . 28. το λιοντάρι τού δήμου. 39. 33. εκείνος που τιμά τον δήμο. Δημόφαντος – Δημοφάντη: «δήμος» συν «φαίνομαι» (φανερώνομαι. 30. αποδίδω τιμές. αλλά και εκείνος που νικά μέσω τού δήμου. 36. 37. Δημόστρατος – Δημοστράτη: «δήμος» συν «στρατός». 38. που κρατά τον δήμο. 40. εκείνος που φανερώνει ή αποκαλύπτει τα τού δήμου. το σθένος τού δήμου. Δημοσθένης – Δημοσθένεια: «δήμος» συν «σθένος» (ισχύς. που αποδίδει τιμές στον δήμο. εκείνος που φανερώνεται ή αποκαλύπτεται ή αναδεικνύεται υπό τού δήμου ή μέσα από τον δήμο ή χάρη στον δήμο. Δήμος: το ουσιαστικό «δήμος» ως αρσενικού γένους κύριο όνομα. αλλά και αναδεικνύομαι). 29.27. 34. εκείνος που κατέχει. εκείνος που νικά τον δήμο.λ. πολιτεία. Δημόνικος – Δημονίκη: είτε από το «δήμος» συν «νικώ». η τιμή τού δήμου. Δημοφάνης – Δημοφανώ: «δήμος» συν «φαίνω» (φανερώνω. Δημούχος – Δημούχος: «δήμος» συν «έχω» (κατέχω. εκείνος που τελειοποιεί τον δήμο. Δημότιμος – Δημοτίμη: είτε από το «δήμος» συν «τιμώ». που κάνει τον δήμο να ακουστεί. κρατώ). Δημομέλης – Δημομέλεια: «δήμος» συν «μέλω» (με την έννοια «μεριμνώ»). είτε από το «δήμος» συν «τιμή». 31. ο στρατός ή ο στρατιώτης τού δήμου. Δημοτέλης – Δημοτελ(ε)ία: «δήμος» συν «τέλος» (σκοπός. Δημοτίων – Δημοτίουσα: «δήμος» συν «τίω» (τιμώ. κάνω να ακουστεί). αποκαλύπτω. εκείνος που μεριμνά γιά τον δήμο. αποκαλύπτομαι. Δημολέων – Δημολέαινα: «δήμος» συν «λέων» (λιοντάρι). 41. ο πόλεμος τού δήμου. ο δημότης τής πόλης. αποτέλεσμα).

που θα συλλογίζεται. 42 . τού μέλλοντα) συν «δήμος». τού μέλλοντα) συν «δήμος». Δημοχάρης – Δημόχαρις: «δήμος» συν «χάρις» (χάρη. Μνησίδημος – Μνησιδήμη: «μνάομαι» (σκέφτομαι.42. που σέβεται τον δήμο. εκείνος που έχει την χάρη. η ομορφιά τού δήμου. από τον τύπο «λύσω». 55. «ορθός») συν «δήμος». βασιλιάς). εκείνος που παραμένει σταθερός εν μέσω τού δήμου ή που υπομένει τον δήμο ή που είναι ισχυρός εν μέσω τού δήμου. τής εύνοιας τού δήμου. 51. Λυσίδημος – Λυσιδήμη: «λύω» (λύνω. 53. που θα θυμάται τον δήμο. υπομένω. Κτησίδημος – Κτησιδήμη: «κτώμαι» (αποκτώ. που υπερισχύει τού δήμου. 47. 44. συλλογίζομαι. τού μέλλοντα) συν «δήμος». Δήμων – Δημώ: κύρια ονόματα που παράγονται από το ουσιαστικό «δήμος» και σημαίνουν εκείνον ή εκείνη που σχετίζεται ή ασχολείται με τον δήμο. απελευθερώνω. η δόξα τού δήμου. αλλά και ο όμορφος δήμος. Καλλίδημος – Καλλιδήμη: «κάλλος» (ομορφιά. δόξα) συν «δήμος». θυμάμαι. 46. εκείνος που τιμά. αλλά και ο δοξασμένος δήμος. Δημοφών – Δημοφώσα: «δήμος» συν «φων» (μετοχή ενεστώτα τού ρήματος «φάω». θα λυτρώσει τον δήμο. αλλά και ο σωστός εξαιτίας ή εν μέσω ή προς όφελος τού δήμου. εκείνος που νικά τον δήμο. λυτρώνω. 50. ισχύω) συν «δήμος». Δημώναξ – Δημώνασσα: «δήμος» συν «άναξ» (άρχοντας. από τον τύπο «σώσω». Δημόφιλος – Δημοφίλη: «δήμος» συν «φίλος». Μενέδημος – Μενεδήμη: «μένω» (παραμένω σταθερός. ο φίλος τού δήμου. εύνοια). διατηρώ. 48. εκείνος που θα διασώσει. Σωσίδημος – Σωσιδήμη: «σώζω» (διασώζω. 45. Ευθύδημος – Ευθυδήμη: «ευθύς» (με την έννοια «σωστός». 49. 52. θα διατηρήσει τον δήμο. Κλεόδημος – Κλεοδήμη: «κλέος» (καλή φήμη. 56. 43. εκείνος που θα αποκτήσει τον δήμο. από τον τύπο «κτήσομαι». που σημαίνει «φωτίζω»). ωραιότητα) συν «δήμος». εκείνος που θα λύσει. τού μέλλοντα) συν «δήμος». Τιμόδημος – Τιμοδήμη: «τιμώ» συν «δήμος». την εύνοια τού δήμου ή εκείνος που αποτελεί προσωποποίηση τής χάρης. εκείνος που θα σκέφτεται. από τον τύπο «μνήσομαι». ο σωστός δήμος. Νικόδημος – Νικοδήμη: «νικώ» συν «δήμος». ο άρχοντας τού δήμου. εκείνος που φωτίζει τον δήμο. θα απελευθερώσει. 54. ο φωτιστής τού δήμου.

την εύνοια τού δήμου ή εκείνος που αποτελεί προσωποποίηση τής χάρης. είτε εκείνος που έχει την χάρη. εκείνος που χαίρει μεταξύ τού δήμου. 59. Χαιρέδημος – Χαιρεδήμη: «χαίρω» συν «δήμος». είτε εκείνος που χαρίζεται στον δήμο. που ευνοεί τον δήμο. Φιλόδημος – Φιλοδήμη: «φιλώ» (με την έννοια «αγαπώ») συν «δήμος». 43 . αλλά και η χαρά τού δήμου.57. εύνοια) συν «δήμος». ο φίλος τού δήμου. Χαρίδημος – Χαριδήμη: «χάρις» (χάρη. τής εύνοιας τού δήμου. 58. εκείνος που αγαπά τον δήμο.

) συν «δοτός» (δεδομένος. δηλαδή τής κουκκουνάρας. Διονυσιάς (στην νέα ελληνική απαντά και ως «Διονυσιάδα»): όνομα θηλυκού γένους. σημαίνει «δοσμένος από τον Διονύσιο». Διονυσόδοτος – Διονυσοδότη: εκ τού «Διόνυσος» (βλ. «Νύσα» σημαίνει «δέντρο».) και συνώνυμο τού «Διονυσία» (βλ. καθώς και ο εορτασμός τής γέννησης τού θεού με στολισμούς πευκοειδών – αντίστοιχων προς τα «χριστουγεννιάτικα δέντρα» – εύλογα γεννά την πιθανότητα.).ιθ΄ Ονόματα από τον μυθολογικό κύκλο τού θεού Διονύσου Διόνυσος και Νύσα: Η Νύσα είναι το μυθικό όρος όπου μεγάλωσε και ανατράφηκε ο θεός Διόνυσος.λ.) και σημαίνει «δενδρικός». σημαίνει «δώρο τού Διονυσίου». 44 . που κατάγεται ή προέρχεται από το όρος Νύσα».). Διονυσιόδοτος – Διονυσιοδότη: εκ τού «Διονύσιος» (βλ.) συν «δοτός» (δεδομένος.) συν «δώρο». ο ίδιος ο θεός.λ. που κατάγεται ή προέρχεται από το όρος Νύσα». Διονυσιόδωρος – Διονυσιοδώρα: εκ τού «Διονύσιος» (βλ. καίτοι ενίοτε θεωρείται σύντμηση τού «Διονύσιος» (βλ.). το όνομα αποδίδεται και στην επικεφαλής τροφό τού θεού και αρχηγό των Νυσηίδων. αλλά συγκεκριμένα το πευκοειδές.λ. αλλά και «εκείνος που ανήκει ή κατοικεί στο όρος Νύσα.λ. επάνω στους θύρσους των βακχευτών. συνδέονται άμεσα με τα δάση και τα δέντρα.) συν «δώρο».λ. που σχετίζεται με το όρος Νύσα. Διονυσιάδης: όνομα αρσενικού γένους.) και σημαίνει «δενδρικός». δοσμένος).).λ. σημαίνει «δοσμένος από τον θεό Διόνυσο».λ. σύμφωνα με την οποία ο όρος «νύσα» υποδηλώνει όχι οποιοδήποτε δέντρο. Νυσαίος – Νυσαία: το όνομα είναι παράγωγο τού ουσιαστικού «νύσα» (βλ.λ. Διονυσόδωρος – Διονυσοδώρα: εκ τού «Διόνυσος» (βλ. Κατά καιρούς έχει τοποθετηθεί σε διάφορα σημεία τής Γης. που σχετίζεται με ή προέρχεται από τον θεό Διόνυσο». «εκείνος που ανήκει στον θεό Διόνυσο. που σχετίζεται με το όρος Νύσα. Νύσιος – Νυσία: το όνομα. Η παρουσία τού καρπού των πευκοειδών. Ενίοτε. Νύσος: αρσενικός και συνώνυμος τύπος τού ονόματος «Νύσα» (βλ. αφού ο Διόνυσος αποκαλείται «Δασύλλιος» και «Δενδρίτης».λ. καθώς και η λατρεία του.λ. παράγωγο τού «Διόνυσος» (βλ. Εξάλλου. οπότε «Διόνυσος» σημαίνει «ο Δίας τού δέντρου» ή «το δέντρο τού Δία».) και συνώνυμο τού «Διονύσιος» (βλ.λ. δοσμένος).) και σημαίνει «διονυσιακός». σημαίνει «δώρο τού θεού Διονύσου».λ. παράγωγο τού «Διόνυσος» (βλ. αλλά και «εκείνος που ανήκει ή κατοικεί στο όρος Νύσα. είναι παράγωγο τού ουσιαστικού «νύσα» (βλ.λ. Διονύσιος – Διονυσία: το όνομα είναι παράγωγο τού «Διόνυσος» (βλ.

ωρύομαι» και έχει ως ρίζα του την κραυγή «ιά». ωστόσο. Σιληνός: Το όνομα προέρχεται από το ρήμα «σιλαίνω» ή «σιλήνω». και σημαίνει «αυτόν που σκώπτει. βασιλιά των Θηβών. περιπαίζω». θεμελιώδης. Το όνομα. και τής Αρμονίας. που δηλώνει «διόγκωση. Μετά την αποθέωσή της. Λυαίος: Το όνομα προέρχεται από το ρήμα «λύω» και σημαίνει «λυτρωτής». Βάκχος: Ονομασία τού θεού Διονύσου. συντρόφου τού θεού Διονύσου. προέρχεται το όνομα «Ληναίος». Οι Σάτυροι είναι θεότητες ή πνεύματα των δασών. υβρίζω. Ίακχος: Ονομασία τού θεού Διονύσου. καθώς και κορυφαίου μέλους τού εορταστικού βακχικού θιάσου. Πιθανολογείται. έλαβε το όνομα Θυώνη. θεμελιακή». Η Σεμέλη είναι θυγατέρα τού Κάδμου. θρηνολογώ. Είναι η μητέρα τού Διονύσου. με έντονα φιλοπαίγμονα. Είναι ονομασία τού θεού Διονύσου. που σημαίνει «βοώ. 45 . αρχηγού των Σατύρων. και η προέλευσή του από την λέξη «ήχος». Το όνομα προέρχεται από το ρήμα «ιάχω». και την ρίζα «τυρ-».Σεμέλη: Δωρικής προέλευσης συνώνυμο τού ονόματος «Θεμέλη». βασικό στοιχείο τού χαρακτήρα τού Σιληνού. υποδηλώνει την υπερβολική ή και ανεξέλεγκτη διάθεση των Σατύρων γιά συνουσία. Πρόκειται γιά άλλη μία ονομασία τού θεού Διονύσου. με έμμεση αναφορά στο ανδρικό γεννητικό μόριο. δηλαδή «πατητήρι». κόρης τού θεού Άρη και τής θεάς Αφροδίτης. «Σάτυρος» είναι «ο υπερβολικά διογκωμένος. υβρίζει. ύψωση». στενά σχετιζόμενη με την προαναφερθείσα «Βάκχος». περιπαίζει». που σημαίνει «πολύ. υπερβολικά». που σημαίνει «σκώπτω. δηλαδή «θεμέλια. Ηχοποίητο όνομα. Ληναίος: Από το ουσιαστικό «ληνός» ή «λανός». Σάτυρος: Το όνομα προέρχεται από το επιτατικό πρόθημα «σα-». ο πολύ υψωμένος». προερχόμενο από τις τελετουργικές κραυγές των μαινόμενων εορταστών τού θεού. φιλέορτο και φιλήδονο χαρακτήρα. που σημαίνει «αυτός που σχετίζεται με ή που προέρχεται από το πατητήρι».

Νυμφαία: το όνομα είναι παράγωγο τού «Νύμφη» (βλ. την «νύφη». Θεονύμφη: εκ τού «θεός» συν «νύμφη» (βλ. Νυμφαίος – Νυμφαίη. προστάτιδες των πηγών. που σημαίνει «μαινόμενος». «Δρυάδες». φέρουν διάφορες ονομασίες. δηλαδή «κατειλημμένος από μανία». σύμπας».) και σημαίνει «νυμφικός» ή «νυφικός».λ.κ΄ Ονόματα από τον ποιμενικό και βουκολικό κύκλο τού θεού Πανός Παν: Γιά την προέλευση τού ονόματος υπάρχουν πολλές εκδοχές. αλλά και την «παρθένο σε ώρα γάμου». Διονύμφη: εκ τού «Δίας» (βλ. δηλαδή «αυτός που θα παύσει. Νυμφόδωρος – Νυμφοδώρα: εκ τού «νύμφη» (βλ. αλλά και «εκείνος που σχετίζεται με τις Νύμφες. Μαινάλιος – Μαιναλία: εκείνος που ανήκει ή κατοικεί στο όρος Μαίναλο (βλ.). Φαύνος: Το όνομα προέρχεται από την λέξη «θαύνον». ο ζωώδης. την περιπλάνηση μέσα στο φυσικό περιβάλλον.λ. που σημαίνει «θηρίο». αλλά θα αρκεστούμε στην παρουσίαση δύο εξ αυτών. και άλλες. αμύνομαι». την ερωτική συναναστροφή και τα πειράγματα. ενώ κατά την δεύτερη. Μαίναλο: Βουνό στην Αρκαδία. σημαίνει «νύμφη τού Διός». «Νηρηίδες». Στην δωρική διάλεκτο. το όνομα προέρχεται από την λέξη «πας». προστάτιδες των βουνών. Αγαπά την μουσική. αλλά και τής άγριας ζωής τού βουνού και τού δάσους. Ενίοτε εκλαμβάνεται ως λατινική ονομασία τού θεού Πάνα. ο «αμύντορας». Πρόκειται γιά όνομα σύνηθες στην βουκολική 46 . σημαίνει «δώρο των Νυμφών». «Φαύνος» είναι «ο θηριώδης. προστάτιδες των δρυών. Αμύντας: Το όνομα προέρχεται από το ρήμα «αμύνω».λ. «Ορεστιάδες».). πρόκειται γιά σύντμηση τής λέξης «παύσων». που θα επιφέρει παύση». που προέρχεται ή κατάγεται από τις Νύμφες».). Κατά την πρώτη. που σχετίζεται με ή προέρχεται από το όρος Μαίναλο. προστάτιδες των θαλασσών. δηλαδή «αποκρούω. όπως «Ναϊάδες». υπερασπίζομαι. Ο Παν είναι γιός τού θεού Ερμή και προστάτης των ποιμνίων και των βοσκών. ή απλά την «νεαρή γυναίκα». στην συντροφιά χαριτωμένων Νυμφών και προκλητικών Σατύρων.λ. το όνομα απαντά ως Νύμφα. οι Νύμφες είναι προστάτιδες τού φυσικού περιβάλλοντος και. ολόκληρος. την μεσημεριανή ξεκούραση. ανάλογα με το έργο τους. που σημαίνει «πρόφαση. δικαιολογία». σημαίνει «νύμφη τού θεού». «Αμύντας» είναι ο «υπερασπιστής». Η ονομασία του προέρχεται από το επίθετο «μαινόλης».λ. που σημαίνει «όλος. μέσα σε σπήλαια. Κατά την ελληνική μυθολογία. Νύμφη: Σημαίνει την «θεά κατώτερης τάξης».) συν «νύμφη» (βλ.) συν «δώρο». ο κτηνώδης». που ανήκει στις Νύμφες.λ. το οποίο συντίθεται από το πρόθημα «α-» και το ουσιαστικό «μύνη». Στο Μαίναλο εντοπίζουν οι αρχαίοι ποιητές και θεολόγοι την κατοικία τού Πάνα.

δηλαδή «νυχτερινός». δηλαδή «νυχτερινός». Μύκων: Το όνομα προέρχεται από το ηχοποίητο ρήμα «μυκώμαι». με λατινογενή κατάληξη «-ilus». «Μύκων» είναι ο «σχετιζόμενος με τον μυκηθμό» και. 47 . καθώς το συναντούμε και στα «Ειδύλλια» τού Θεόκριτου και στα «Βουκολικά» τού Βιργίλιου. καίτοι η ρίζα του ανάγεται στην ελληνική γλώσσα. Φιλοποίμην: εκ τού «φιλώ» (αγαπώ) συν «ποιμήν» (ποιμένας. αλλά δεν θα αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να προέρχεται από το επίθετο «νυκτός». γεγονός που γεννά και την τρίτη πιθανότητα. Προέρχεται μάλλον από το επίθετο «νύκτιος». με την ίδια λατινογενή κατάληξη. που σημαίνει «κεντώ. Από την ίδια ρίζα προέρχεται και το ουσιαστικό «μυκηθμός». χτυπώ. «ο σχετιζόμενος με τα βοοειδή». Νύκτιλος: Το όνομα εντοπίζεται αρχικά στην λατινική ονοματολογία ως «Nyctilus». βοσκός). ωστόσο. δηλαδή «παράγω τον ήχο μυ». σημαίνει «εκείνος που αγαπά τους ποιμένες». παράγωγο τού ρήματος «νύσσω». Το αρχαιοελληνικό «μυ» ισοδυναμεί με το νεοελληνικό «μου» και αποδίδει τον ήχο των βοοειδών. Στην ελληνική ονοματολογία. αυτή τής προέλευσης τού «Nyctilus» από το «Νύκτιμος». συναντούμε το όνομα Νύκτιμος. κατ’ επέκταση. «ο φίλος των βοσκών». αγγίζω μέσω ελάσματος».ποίηση. κατόπιν παραφθοράς.

το οποίο χρησιμοποιείται και ως θηλυκό κύριο όνομα: Νεφέλη. αλλά και εκείνες τής εργατικότητας.κα΄ Ονόματα από μέλι και από σύννεφο Από την ρίζα «μέλ-». και Μελιτηνή. που κατάγεται από τον Μελίτωνα». που είναι χαρακτηριστικά των μελισσών. Από το ουσιαστικό «νέφος» (σύννεφο) παράγεται το συνώνυμο «νεφέλη». Μελίτων και Μελιτεύς. φέροντας όχι μόνον τις προαναφερθείσες έννοιες τής γλυκύτητας και τής ευχαρίστησης. «μέλισσα» και «μέλιττα». 48 . που σημαίνει «εκείνη που ανήκει στον Μελίτωνα. τής δημιουργικότητας. Το τρίτο εξ αυτών είναι συνώνυμο τού δεύτερου και αμφότερα χρησιμοποιούνται και ως κύρια ονόματα. που σημαίνει «άνθος τής μέλισσας». Η Νεφέλη ήταν σύζυγος τού Θεσσαλού ηγεμόνα Αθάμαντα και μητέρα τού Φρίξου και τής Έλλης. επίσης. Εξάλλου. Ομόρριζα προς τα ανωτέρω κύρια ονόματα είναι και τα θηλυκά Μελίνα. και το αρσενικό κύριο όνομα Μέλισσος. τής κοινωνικότητας και τής αρμονικής συμβίωσης. παράγονται τα ουσιαστικά «μέλι». η σύνθεση των ουσιαστικών «μέλισσα» και «άνθος» δημιουργεί το όνομα Μελισσάνθη. Μελένια. Στην ελληνική ονοματολογία απαντά. Μελιτώ. που υποδηλώνει την γλυκύτητα αλλά και την ευχαρίστηση. Από το αρσενικό όνομα Μελίτων παράγεται το θηλυκό Μελιτινή. Μέλισσα και Μέλιττα. Οι Θεοί την τίμησαν γιά τον εξαίσιο χαρακτήρα και την άμεμπτη διαγωγή της εγκαθιστώντας την στον Όλυμπο. που σημαίνουν «γλυκιά ή ευχάριστη σαν το μέλι». Μελίτη. καθώς και τα συνώνυμα αρσενικά Μέλιτος.

Ed. Κυρίων Ονομάτων. Αθήνα. Milano. Ετυμολογικό Λεξικό Κυρίων Ονομάτων. Εκδ. βοηθήματα και βιβλιογραφία • • • • • • • • • • • • • • • • • • Αλεξιάδης Π. 2003..: Gutenberg.: Τεγόπουλος – Φυτράκης.. Αθήνα. De Groot J.: Πάπυρος.. Ελληνικό Λεξικό – Ορθογραφικό. Συνωνύμων.. Εκδ. Αθήνα. 2004. Αθήνα.: Κύπειρος – Παρουσία. Ετυμολογικό Λεξικό τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας.: Παπαδήμας. Αθήνα.: Modern Dizionari. Θεσσαλονίκη. 2006. Ετυμολογικό Λεξικό τής Κοινής Νεοελληνικής. 2006. Εκδ..Πηγές. *** *** *** Τέλος Τόμου Α΄ 49 .. Λεξικόν των Ρημάτων τής Αττικής Πεζογραφίας. Εκδ... Γιαννακόπουλος Π. Λωρέντης Ν. Αθήνα. Εκδ.: Orsa Maggiore. Λεξικόν.: Γρηγόρης. Αθήνα. Εκδ. Ιστορικών και Γεωγραφικών Κυρίων Ονομάτων. 1996. 1995. Βασικό Λεξικό τής Λατινικής. 1999. Θεσσαλονίκη.: Γεωργιάδης. Κουμανούδης Σ. Μπρισίμη – Μαράκη Ρ. Λεξικόν Λατινοελληνικόν.. Ed. Λεξικό τής Ελληνικής και τής Ρωμαϊκής Μυθολογίας.: Καστανιώτης. Αθήνα..: Εστία. Εκδ. Ησύχιος. Μπαμπινιώτης Γ. Εκδ. Στρουμπούλης Δ.: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παπανικολάου Γ. Εκδ. Λεξικό τής Ελληνικής Γλώσσας. Dizionario dei Nomi. Εκδ. Εκδ. Αθήνα. Αθήνα. 1975. Λεξικό τής Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Λεξικόν των Αρχαίων Μυθολογικών. Αθήνα. Εκδ. Ερμηνευτικόν. Επίτομον Λεξικόν τής Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης – Ετυμολογικόν. Εκδ. Πειραιάς.: Τυπωθήτω. 1998. Ετυμολογία Ελληνική – Οι Ρίζες.: Πελεκάνος. Εκδ. Ερμηνευτικό. Ομηρικό Λεξικό. Ανδριώτης Ν.. Αθήνα.. Αθήνα.: Κέντρο Λεξικολογίας.: Σαββάλας. Νέο Λεξικό – Ομαλά και Ανώμαλα Ρήματα τής Αρχαίας Ελληνικής. Αντιθέτων. Ετυμολογικό. 2010.. Schmidt J. Dizionario Etimologico. Δορμπαράκης Π. Μαρκαντωνάτος Γ.

* * 50 .