You are on page 1of 3

3.1.4.2.

Vanredna vijea za Kambodu


Novija istorija ove monarhije s jugoistoka Azije, osim vijetnamskom
okupacijom (od 1978. do 1990. godine), obiljeena je i krvavim graanskim ratom tokom
sedamdesetih i osamdesetih godina prolog vijeka. Tokom vlasti Crvenih Kmera (od
1975. do 1979. godine) pogubljeno je oko 1.700.000 ljudi. Obim i strahote zloina
izazvali su najprije reakciju Sjedinjenih Amerikih Drava, iji Kongres je donio Zakon
o genocidu u Kambodi (Cambodian Genocide Justice Act). Kako istie prof. Ivo
Josipovi: Tim su Zakonom SAD formalizovale svoje napore da se uinioci zloina u
Kambodi kazne, te zatraile od predsjednika SAD-a i drugih dravnih organa da
preduzmu mjere radi osnivanja meunarodnog ili nacionalnog suda koji bi kaznio
optuene za genocid. Izmeu ostalog, osnovan je i posebni organ (Office of Cambodian
Genocide Investigations) sa zadatkom da prikuplja relevantne podatke i potie druge da to
uine.141
Tokom 1998. godine Ujedinjene nacije su osnovale strunu radnu grupu koja je u
februaru 1999. godine Generalnoj skuptini podnijela izvjetaj s prijedlogom da se
osnuje meunarodni krivini sud za ovu zemlju. Vlasti u Kambodi nisu prihvatile
ideju o osnivanju tribunala po ugledu na tribunale za bivu Jugoslaviju i Ruandu.
Umjesto toga, Vlada u Pnom Penu je istrajavala na formiranju nacionalnog suda u
navedene svrhe. Stoga je 11. jula 2001. godine kambodanska Narodna skuptina
donijela Zakon o vanrednim vijeima u kambodanskim sudovima za gonjenje
uinilaca zloina uinjenih za vrijeme trajanja vlasti Crvenih Kmera (Cambodias Law
on Extraordinary Chambers). Dakle, ova vijea imaju vremenski ogranienu nadlenost,
jer mogu procesuirati samo one zloine koji su uinjeni tokom vlasti Crvenih Kmera
(od 17. aprila 1975. do 7. januara 1979. godine). Prema ovom zakonu, vanredna
vijea su nadlena za procesuiranje krivinih djela genocida, zloina protiv ovjenosti,
tekih povreda enevskih konvencija, povreda Hake konvencije za zatitu kulturne
svojine u sluaju oruanog sukoba, te za zloine uinjene protiv lica pod meunarodnom
zatitom prema Bekoj konvenciji o diplomatskim odnosima. Osim ovih, vanredna
vijea imaju i nadlenost da sude i u sluajevima izvrenja krivinih djela (ubistva,
muenja i vjerski progon) propisanih nacionalnim krivinim zakonom. Prema Zakonu
o vanrednim vijeima sve sudije tih vijea (domae i inostrane) iskljuivo bira
kambodansko Vrhovno vijee magistrature, s tim to predsjednici vanrednih vijea
mogu biti samo dravljani Kambode. Meunarodne sudije predlae generalni sekretar
Ujedinjenih nacija.
Vanredna vijea imaju tri stepena: (1) pretresno vijee (pet sudija), (2) albeni
sud (sedam sudija) i (3) vrhovni sud (devet sudija). Kambodanske sudije su u svim
vijeima u veini, dok ostala mjesta popunjavaju meunarodne sudije.
141 Josipovi, Krapac i Novoselec, 55.

Opta pitanja meunarodnog materijalnog krivinog prava

3.1.4.3. Posebni paneli na Istonom Timoru


Istoni Timor je sve do 1999. godine bio sastavni dio Indonezije. Tokom 1999.
godine Indonezija se sloila da se stanovnici ovog ostrva referendumom izjasne o
svojoj dravno-politikoj budunosti. Na referendumu koji je odran 30. avgusta 1999.
godine 78,5 odsto onih koji su glasali izjasnilo se protiv ostanka unutar Indonezije,
to je pojaalo nasilje na ovom podruju. Uslijedila su brojna ubistva, otmice,
silovanja, unitavanja imovine, nakon ega su se meunarodne snage za Istoni Timor
(INTERFET), poto su dobile mandat od Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija,
iskrcale na teritoriju Istonog Timora 20. septembra 1999. godine. Ujedinjene nacije
su uspostavile svoju prelaznu administraciju na Istonom Timoru (UNTAET - The
United Nations Transitional Administration in East Timor) s mandatom da vre svu
zakonodavnu i izvrnu vlast, ukljuujui i pravosue.
Prelazna administracija Ujedinjenih nacija donijela je Uredbu 2000/11 kojom je
uspostavljen sudski sistem Istonog Timora, a ine ga okruni sudovi i albeni sud u
glavnom gradu Diliju.142 Projekat vezan za ozbiljne zloine ima sjedite u Okrunom
sudu u Diliju. S tim u vezi, prelazna administracija Ujedinjenih nacija donijela je
Uredbu 2000/15 o uspostavljanju posebnih panela s iskljuivom nadlenou za progon i
suenje za teka krivina djela (ratne zloine, zloine protiv ovjenosti, ubistva,
seksualna krivina djela i muenja). Nadlenost za ubistva, seksualna djela i muenje
ograniena je na djela poinjena izmeu 1. januara i 25. oktobra 1999. godine. Na osnovu
te uredbe, uspostavljena je posebna tuilaka sluba koju ini gotovo iskljuivo
meunarodno osoblje, a nadlena je za krivini progon u sluajevima zloina genocida,
zloina protiv ovjenosti, ratnih zloina, muenja, kao i odreenih krivinih djela
propisanih Krivinim zakonikom Indonezije (ubistva i seksualna zlostavljanja).

Dopuna lekcije AGRESIJA na strani 128

Iako usvajanjem Rimskog statuta i njegovim stupanjem


na snagu nije bilo rijeeno pitanje inkriminacije agresije, u
zavrnom aktu diplomatske konferencije u Rimu 1998.
godine sadrana je i rezolucija F kojom je predvieno da
e
nastaviti da radi Pripremni komitet. Jedan od ciljeva zbog kojih
je nastavljen rad ovog komiteta bila je i potreba definisanja
agresije, kako bi nakon toga bio dopunjen Rimski statut. Na prvoj
sjednici Skuptine drava lanica Rimskog statuta, odranoj 9.
decembra 2002. godine, formirana je Specijalna radna grupa za
krivino djelo agresije (Special Working Group on the Crime of
Aggression SWGCA).598 U njenom radu mogle su uestvovati
sve zainteresovane drave, bez obzira na to jesu li lanice
Rimskog statuta. Sredinom 2009. godine ovo tijelo je zavrilo
rad na definisanju agresije za potrebe Rimskog statuta. Stoga je
u Kampali, glavnom gradu Ugande (od 31. maja do 11. juna
2010. godine), odrana reviziona Konferencija. Posljednjeg dana
rada Konferencija je, izmeu ostalog, usvojila rezoluciju o
amandmanima Rimskog statuta u kojima je sadrana definicija
meunarodnog krivinog djela agresije, kao i uslovi pod kojima e
ICC imati jurisdikciju u odnosu na to krivino djelo.
Postignuta je saglasnost da e ovaj sud imati nadlenost da sudi samo za ona krivina djela
agresije koja budu uinjena nakon proteka jedne godine, nakon to prvih 30 drava ratifikuje ove
amandmane na Rimski statut, s tim to do toga ne moe doi prije 1. januara 2017. godine, kada
je predvieno izjanjavanje o njima (potrebna je dvotreinska veina drava lanica). To znai
da i ovi amandmani stupaju na snagu u skladu s lanom 121 Statuta, ali da sud ne moe vriti
svoju nadlenost u odnosu na ovo krivino djelo prije 2017. godine