You are on page 1of 13

NATURA 2000

IN REGIONAAL
LANDSCHAP
LAGE KEMPEN

Europese topnatuur dichtbij

NATURA 2000
De natuur in topconditie houden in heel Europa, dat is het doel van Natura 2000. Het Natura 2000-netwerk
is het grootste samenhangende ecologische netwerk in de wereld en strekt zich uit over 27 Europese
landen. Alle lidstaten van de Europese Unie stellen in hun Natura 2000-gebieden natuurdoelen voorop.
Ook Vlaanderen doet mee om in haar deel van het netwerk tegen 2020 waardevolle planten en dieren
te beschermen en hun leefgebieden te ontwikkelen en herstellen. Vlaanderen stelt voor elk gebied bepaalde
natuurdoelen voorop. Om deze natuurdoelen te realiseren is een goede samenwerking noodzakelijk.
Het Regionaal Landschap Lage Kempen werkt actief mee om eigenaars en gebruikers van deze gebieden
te informeren en te ondersteunen.

NATURA 2000 IN REGIONAAL LANDSCHAP LAGE KEMPEN
Regionaal Landschap Lage Kempen herbergt heel wat van deze Europees belangrijke natuur.
Het Natura 2000-netwerk wordt bepaald door de Europese Vogelrichtlijn en de Europese Habitatrichtlijn.
Alhoewel het Regionaal Landschap Lage Kempen maar 6% van de oppervlakte van Vlaanderen beslaat,
ligt 16 % van het volledige Vlaamse Habitatrichtlijngebied en maar liefst 22 % van het totale Vlaamse
Vogelrichtlijngebied in de Lage Kempen. Via een eenvoudige zoektool op www.natura2000.vlaanderen.be
ontdek je de Europese topnatuur in jouw omgeving.

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 1

SAMEN WERKEN

AAN DE SLAG

Het Regionaal Landschap Lage Kempen werkt enthousiast mee aan de realisatie van het
Natura 2000-netwerk. Samen met alle eigenaars en gebruikers van deze gebieden streven we
naar Europese topnatuur. Als Regionaal Landschap bieden we graag onze dienstverlening aan
om dit te realiseren.

Om het Natura 2000-netwerk in de regio Lage Kempen te realiseren, integreren we de natuurdoelen
zoveel mogelijk in onze reguliere werking. Maar extra financiële middelen zijn nodig om de Europese
topnatuur te beschermen en waar nodig te ontwikkelen en te herstellen. Dankzij de Samenwerkingsovereenkomst met de Provincie Limburg en de Investeringssubsidie Natuur van het Agentschap voor
Natuur en Bos kunnen we samen met private eigenaars, privaatrechtelijke personen en lokale besturen
werken aan de realisatie van natuurdoelen. De voorbije jaren konden we zo enkele natuurherstelprojecten realiseren en ook de volgende jaren zijn inrichtingswerken gepland. Deze publicatie
geeft een overzicht van de projecten die het Regionaal Landschap Lage Kempen de voorbije jaren
heeft opgestart.

Waarom zou je de hulp van het Regionaal Landschap inschakelen?








we vertrekken altijd vanuit kansen en zorgen dat er draagvlak is;
we willen vooral realisaties uitvoeren op het terrein;
we beschikken over de juiste knowhow en expertise;
we kijken niet enkel naar natuurwaarden, maar nemen - waar mogelijk - ook landschapswaarden,
erfgoed en recreatie mee;
we zijn voor veel actoren een neutrale gesprekspartner;
we beschikken over een multi-inzetbaar team;
we hebben een werking die is afgestemd op onze streek en leveren maatwerk;
we spelen vlot in op subsidiemogelijkheden waardoor we heel wat uitvoeringsmiddelen aantrekken.

2 • N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N

Hopelijk inspireren we je zo om zelf aan de slag te gaan.

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 3

VEEN EN VOCHTIGE HEIDE IN KELCHTERHOEF
WAAR
Houthalen-Helchteren, domein Kelchterhoef. Habitatrichtlijngebied BE 2200031 ‘Valleien van de Laambeek, Zonderikbeek,
Slangebeek en Roosterbeek’ met vijvergebieden en heiden.
VEENMOS

WAT
Habitat 7140_meso ‘matige voedselarme verlandingsvegetaties’
Habitat 4010 ‘vochtige tot natte heide’
DOEL
Herstel van oorspronkelijke vegetaties door de verbossing en
successie (geleidelijke verandering van habitat) terug te dringen.
VOOR
In het historische domein Kelchterhoef in Houthalen ligt een venige
slenk (ondiepte) die door het uitblijven van beheer volledig verbost
is. Slechts een beperkt aantal planten en mossen die typisch zijn voor
deze matig voedselarme verlandingsvegetaties en de vochtige heide
hebben hier stand gehouden (stijve zegge, snavelzegge, veenpluis,
slangenwortel, gewone dophei, wilde gagel en gewoon en gewimperd
veenmos). Het zijn goede indicatoren van de grote potentie van het
gebied dat onder druk staat van de oprukkende bebossing en
toenemende verdroging.
NA
In de winter van 2015 werd de slenk weer volledig open gemaakt
door de bomen te kappen. De voormalige vijverlichamen, afkomstig

uit de 19de eeuw en in de 20ste eeuw in ongebruik geraakt, werden
op deze manier terug zichtbaar. De hoger gelegen delen werden
geplagd zodat vochtige heide zich kan herstellen. In het verleden
werd er een bypass aangelegd zodat een deel van het water van de
Laambeek dit gebied voedt. Door het plaatsen van een sluis wordt
het water nu reguleerbaar en wordt voorkomen dat het gebied
te sterk draineert. Om dezelfde reden werden ook de dijken
opgeknapt. Het gebied zal in de toekomst hopelijk ook het leefgebied vormen van enkele uiterst zeldzame soorten, gebonden aan
overgangen tussen laagveen en open water, zoals gevlekte witsnuitlibel, speerwaterjuffer, hoogveenglanslibel. En wie weet vindt de
heikikker deze plek ook opnieuw. Het is een belangrijke stapsteen
tussen Ten Haagdoorn en het schietveld van Houthalen-Helchteren.
In totaal werd ongeveer 1 ha natuur hersteld.
SAMEN MET
• Vlaamse Landmaatschappij (financiering)
• Provincie (financiering via het RLLK)
• Agentschap voor Natuur en Bos (advies)
• Gemeente Houthalen-Helchteren (eigenaar en financiering)
ZELF ONTDEKKEN
Kelchterhoef is een toegankelijk natuurgebied en recreatiedomein
in Houthalen. Via het startpunt aan de Abdijhoeve kan je langs
verschillende wandelroutes het prachtige vijverlandschap van de
Wijers ontdekken.

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 5

KASTANJEDREEF HAMONT-ACHEL
WAAR
Hamont-Achel, Kastanjedreef. Habitatrichtlijngebied BE2200032
‘Hageven met Dommelvallei, Beverbeekse Heide, Warmbeek en
Wateringen’, deelgebied Warmbeekvallei, Kolisbos en Beverbeekse
Heide, Hamont-Achel; vogelrichtlijngebied BE2221314: ‘Hamonterheide, Hageven, Buitenheide, Stramprooierbroek & Mariahof’.
WAT
Rosse vleermuis, gewone dwergvleermuis, watervleermuis,
gewone grootoorvleermuis
DOEL
Zomerverblijfplaatsen voor vleermuizen in holle bomen garanderen
in de toekomst, herstellen van het lijnvormig karakter van de dreef
als oriëntatiebaken voor vleermuizen
VOOR
De Kastanjedreef, die deel uitmaakt van een oud landbouwlandschap, ligt in de omgeving van de laathoeve in Achel. De dreef van
Amerikaanse eiken was sterk aan het aftakelen: verschillende bomen
waren omgewaaid of afgestorven. Niet ingrijpen zou op termijn
betekenen dat slechts een aantal individuele bomen achterblijft
en de dreefstructuur verdwijnt. Deze lijnvormige dreefstructuur is
onmisbaar voor vleermuizen om zich te verplaatsen in dit landschap.
Bovendien worden de holtes in de levende Amerikaanse eiken
gebruikt als zomerverblijfplaats. Kraamkolonies van pas geboren
vleermuizen worden er in groot gebracht.

NA
Bij het herstel van de dreef bleven de voor vleermuizen meest
geschikte bomen behouden: nl. de bomen met de meeste holtes en
met een behoorlijk goede vitaliteit. Bomen zonder holtes en afgetakelde bomen werden gekapt. Om te voorkomen dat holtes tijdens de
kapping bewoond zouden zijn door vleermuizen, werden deze holtes
dicht geniet met plastiek. Zoals bij een éénrichtingskattenluik
konden de vleermuizen zo nog wel uit de holtes kruipen maar er
niet meer in. Omdat de Amerikaanse eik een vrij agressieve exoot is
die inheemse plantensoorten verdringt, werd de dreef in februari
2016 terug opgevuld met tamme kastanje en winterlinde. Na 50 jaar
zullen deze bomen opnieuw voor geschikte nestholtes zorgen.
SAMEN MET
• KULeuven (eigenaar en financiering)
• Limburgse Vleermuizenwerkgroep (inventarisatie en advies)
• Agentschap Natuur en Bos Limburg (financiering)
• Stad Hamont-Achel (communicatie)
ZELF ONTDEKKEN
Het unieke kleinschalige landbouwlandschap, waarin deze dreef
gelegen is, is nagenoeg onveranderd gebleven sinds het einde van
de 18de eeuw. Je kan deze parel ontdekken via de blauwe, groene en
gele wandelroutes in de Warmbeekvallei van de V.V.V. Hamont-Achel
(startpunten bevinden zich aan de Achelse Kluis, Domein De Bever
en ’t Mulke).

ROSSE VLEERMUIS
N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 7

WILD- EN WANDELPARK MOLENHEIDE

GLADDE SLANG

WAAR
Houthalen-Helchteren, wild- en wandelpark Molenheide.
Habitatrichtlijngebied BE2200029 ‘Vallei en brongebied van de
Zwarte Beek, Bolisserbeek en Dommel met heide en vengebieden’;
Vogelrichtlijngebied BE2218311 ‘Militair domein en vallei van de
Zwarte beek’.
WAT
Habitat 4010 ‘vochtige tot natte heide’
Habitat 4030 ‘droge heide’
Habitat 6230* ‘soortenrijke heischrale graslanden op arme bodems’
Gladde slang
DOEL
Herstel van droge en natte heide en vijver/poel.
Communicatie over de natuurdoelen naar bezoekers.
VOOR
Het merendeel van het wild- en wandelpark bestaat uit bos met
voornamelijk grove en Corsicaanse den. Hier en daar vind je nog
enkele landduinen. De voormalige vijver en de omliggende heide
waren sterk vergrast en er begonnen bomen te groeien.
Het park had een sterk verouderde infrastructuur. Er was
nood aan een uitvoerig plan om dit park opnieuw aantrekkelijk
te maken, waarbij herstel van natuur gecombineerd wordt met
toeristische doelen.

NA
De focus van de herinrichtingswerken lag op heideherstel en
omvorming van de voormalige vijver naar een natuurlijk ven. 1,8 ha
pijpenstrootje-vegetatie werd geplagd, opgeschoten dennen werden
gekapt en een oude overbodige dijk werd weggegraven. Van de vijver
werden de bodem en de oevers geplagd en werden de oevers
aangeschuind om een zachtere helling te bekomen. De grasvlakte
rondom de geplagde stukken werd voorheen als gazon beheerd.
Deze zal in de toekomst nog slechts 1 keer per jaar gemaaid worden
zodat zich hier een heischraal grasland kan ontwikkelen. Door deze
herinrichtingswerken en bijsturing van het maaibeheer worden
opnieuw leefgebieden gecreëerd voor o.a. de gladde slang, de
levendbarende hagedis en de heivlinder. Aan de ingang verwelkomt
een nieuw bord de bezoekers met foto’s en uitleg over de bijzondere
natuurwaarden en het Natura 2000-netwerk.
SAMEN MET
• Gemeente Houthalen-Helchteren (eigenaar)
• Provincie Limburg - Agentschap voor Natuur en Bos (financiering
via samenwerkingsovereenkomst)
• vzw Wild- en wandelpark (beheer)
ZELF ONTDEKKEN
Het 100 ha grote wild- en wandelpark is publiek toegankelijk.
Verschillende wandelpaden gidsen je door de bossen, landduinen
en heidevlaktes. Eind augustus is het hier extra mooi, wanneer de
‘purp’ren hei’ in bloei staat.
N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 9

LANDDUINEN ‘IN DEN BRAND’
WAAR
In Den Brand, Kamertstraat, Hechel-Eksel. Habitatrichtlijngebied
BE2200029: ‘Vallei- en brongebied van de Zwarte Beek, Bolisserbeek
en Dommel met heide en vengebieden’, deelgebied heide, vennen en
bossen, Kamp Beverlo en omgeving, Hechtel-Eksel; Vogelrichtlijngebied
BE2218311: ‘Militair domein en de vallei van de Zwarte Beek’.

WAT
Habitat 2310 ‘droge heide op landduinen’
Habitat 2330 ‘open graslanden op landduinen’
Nachtzwaluw, boomleeuwerik

DOEL
Herstel van oude landduinen

VOOR
Een groot deel van het bosgebied ‘In den Brand’ ligt op Middeleeuwse
stuifduinen en is nu bebost met Corsicaanse en grove den. Enkel in het
meest oostelijke deel van het gebied bevindt zich nog een open zandvlakte van 2 ha. Op kaarten van het begin van de 20ste eeuw was dit hele
stuifduingebied nog open. Je ziet hierop ook hoe houtsingels op de rand
van de landduin verhinderden dat het zand op de akkers terecht kwam.
Deze houtsingels bestaande uit hakhoutstoven van zomereik zijn vandaag
de dag nog duidelijk in het landschap aanwezig. Open landduinen
herbergen heel wat zeldzame soorten die aangepast zijn aan extreme
omstandigheden zoals verschillende soorten korstmossen (IJslands mos,
rendiermossen, heidelucifer) en heide met zijn typische bewoners zoals
de levendbarende hagedis, de veldkrekel, de heivlinder,… Doordat een
groot deel van de landduinen in het gebied al meer dan 80 jaar beplant
zijn met dennen, heeft zich hier een dik strooiselpakket ontwikkeld. Door

dit strooiselpakket worden de vegetaties die voorkomen op landduinen
samen met hun typische diersoorten teruggedrongen naar de steeds
kleiner wordende open plekken.

NA
Binnen dit project, dat uitgevoerd zal worden in 2016 – 2017, zal een
oppervlakte van 8,8 ha landduin terug open gemaakt worden. Bomen
en struiken worden verwijderd, stronken gefreesd en de strooisellaag
afgevoerd en de Amerikaanse vogelkers bestreden. Door deze werken
kan het zand hier terug stuiven en kunnen zich geleidelijk aan graslandvegetaties typisch voor landduinen ontwikkelen. Enkele karakteristieke
bomen, bomengroepjes en zones met struikheide blijven gespaard.
Aansluitend op het landduin zal een golvende bosrand aangelegd worden
door de dennen te kappen en de bestaande inheemse soorten opnieuw
in hakhoutbeheer te zetten. Deze overgang van bos naar open landduinen heidevegetaties draagt bij tot het leefgebied voor de nachtzwaluw en
de boomleeuwerik.

SAMEN MET
• Gemeente Hechtel-Eksel (eigenaar en financiering)
• Agentschap voor Natuur en Bos Limburg (financiering en advies)

ZELF ONTDEKKEN
Dit duinengebied is uniek in Vlaanderen. Het is één van de mooiste
plekjes van Bosland. Je kan er adembenemende wandelingen maken
en kinderen kunnen er ravotten in de grootste zandbak van het land.
De startplaats voor de wandelroutes bevindt zich op de parking van het
domein aan de Kamertstraat.

NACHTZWALUW
N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 1 1

KNOFLOOKPAD DE WIJERS
WAAR
De Wijers, Stokrooie. Habitatrichtlijngebied BE2219312:
‘Het Vijvercomplex van Midden-Limburg’.

WAT
Knoflookpad en boomkikker
KNOFLOOKPAD

DOEL
Herstel van het voortplantings- en leefgebied van de knoflookpad
en de boomkikker.

VOOR
De knoflookpad is een heel zeldzame kikker waarvan er in Vlaanderen
nog slechts een 5-tal populaties voorkomen, allen gesitueerd in de
provincie Limburg. In het gebied ‘Wijvenheide’ (waarvan dit projectgebied deel uitmaakt) zitten momenteel een 30-tal roepende mannetjes
in één voortplantingsvijver. Het projectgebied ligt binnen de actieradius
van deze populatie en moet op korte termijn kunnen bijdragen aan de
ontwikkeling van een duurzame populatie. Het perceel omvat een grote
historische vijver die na het gebruik als vijver een tijd beheerd is als hooiland. Momenteel zijn de natste zones dichtgegroeid met wilgenstruweel.
In de ondiepere delen gaat dit wilgenstruweel over in een half open situatie met verspreide wilgenkoepels, braamstruweel en moerasspirearuigte.
De meer open delen bestaan uit sterk vervilt en verruigd nat schraalgrasland. De dijken rondom de vijver zijn sterk verbost met berkenopslag
en Amerikaanse vogelkers. In het westelijk deel van het perceel bevindt
zich nog goed ontwikkelde heide wat zeer zeldzaam is in het gebied.

NA
In het najaar van 2016 zal een deel van de historische vijver hersteld
worden als voortplantingsbiotoop voor de knoflookpad en de boomkikker.

De opslag wordt verwijderd, de historische vijverbodem wordt
blootgelegd en de aan- en afvoergrachten worden hersteld. De
bestaande dijken worden opgeknapt door alle houtachtige begroeiing
te verwijderen en ze te herprofileren. Op deze manier is hier
toekomstig maaibeheer mogelijk, wat het onderhoud vergemakkelijkt.
Plaatselijk wordt ook een nieuwe dijk aangelegd om de natte schraallanden te scheiden van de vijver. De verboste droge heide wordt
opengemaakt en de stronken worden uitgefreesd. Lokaal dienen delen
met strooisel geplagd te worden. Op deze manier wordt de landbiotoop
voor de knoflookpad hersteld. Als landbiotoop voor de boomkikker
wordt de natte zone tussen de vijver en het hooiland meer open
gemaakt door twee derde van de boom- en struikopslag (voornamelijk
wilgenstruweel) uit te trekken. De Amerikaanse vogelkers zal er worden
bestreden. Om het hooiland te herstellen wordt de wilgenopslag in dit
deel volledig verwijderd. In het voorjaar van 2017 zullen de graslanden
maaiklaar gemaakt worden door een instellingsmaaibeurt, nodig om
toekomstig gefaseerd maaibeheer hier mogelijk te maken. Door deze
inrichtingswerken zullen zowel de boomkikker als de knoflookpad
nieuw leefgebied kunnen vinden.

SAMEN MET
• Privé-eigenaar (eigenaar en financiering)
• Agentschap voor Natuur en Bos Limburg (financiering en advies)

ZELF ONTDEKKEN
Het perceel waarop de inrichtingswerken uitgevoerd worden is in
privébezit en niet vrij toegankelijk. Via de uitgestippelde wandelpaden
in Wijvenheide en de Platwijers kan je echter gelijkaardige biotopen
ontdekken waar de boomkikker al voorkomt. De startplaats bevindt zich
aan Camping Heidestrand, Zwanenstraat, Zonhoven of aan de paalsteen
(Paalsteenstraat, Hasselt).

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 1 3

BUITENHEIDE HAMONT-ACHEL
WAAR

NA

Hamont-Achel, Buitenheide. Vogelrichtlijngebied BE2221314:
‘Hamonterheide, Hageven, buitenheide, Stamprooierbroek en Mariahof’.

In de winter van 2014 werden er twee poelen gegraven in de open natte
zones. Deze zorgen voor meer voedsel (o.a. libellen en amfibieën). De
open natte zones en het hooiland, samen bijna 2 ha, werden maaiklaar
gemaakt en kregen een instellingsmaaibeurt met afvoer van het maaisel.
Door dit maaibeheer jaarlijks te herhalen wordt dit grasland bloemrijker
waardoor het meer insecten aantrekt en er zo meer geschikt voedsel is
voor de grauwe klauwier. Er werd ook 400 meter houtkant terug in
hakhoutbeheer gezet. De bomen werden hierbij laag aan de grond
afgezet, om nadien terug uit te schieten. Verder werd er een verbinding
gemaakt tussen het natuurpuntgebied en de percelen van de gemeente
door een strook in het bos te kappen (interne bosrand). Met succes,
want de moerassprinkhaan heeft zijn territorium uitgebreid naar de
recent beheerde zones. De grauwe klauwier is een echte ‘ambassadeur’
voor natuurherstel. Door het gebied in te richten voor deze soort,
profiteren een heleboel andere diersoorten mee, zoals onder meer de
boomkikker. Deze soort is een aantal jaar geleden geïntroduceerd in het
Nederlandse Valkenswaard. Via de aangrenzende waterloop kan hij nu
afzakken naar Buitenheide.

WAT
GRAUWE KLAUWIER

Grauwe klauwier en boomkikker

DOEL
Ontwikkelen van een geschikt leefgebied voor de grauwe klauwier en de
boomkikker.

VOOR
In het voorjaar wordt de grauwe klauwier regelmatig in Buitenheide
gespot als hij op doortocht is op zoek naar een geschikt leefgebied om
te broeden. Maar in dit vrij grootschalige landbouwlandschap met grote
akkerpercelen en een grootmazig netwerk van niet beheerde houtkanten afgewisseld met natuurkernen vindt hij voorlopig niet zijn gading.
Een van deze natuurkernen bestaat uit een klein natuurgebied van
Natuurpunt ‘het Bongerspoelke’ waarop enkele percelen aansluiten
die in eigendom zijn van de gemeente. Deze percelen bestaan uit een
hooiland en aangeplante bosjes met hiertussen open natte zones.
Het maaibeheer van het hooiland is weggevallen waardoor de bloemenen soortenrijkdom afneemt en het grasland vervilt. Door de zeer natte
omstandigheden van de open zones, neemt ook hier de verruiging toe.
Grauwe klauwier broedt in een structuurrijk half open landschap met
een rijk aanbod aan grote insecten. Regelmatig beheerde houtkanten
gebruikt hij als leefgebied, als foerageergebied en als uitkijkpost.
Helaas zijn de meeste houtkanten in het gebied uitgegroeid tot
hooghout waardoor ze niet meer geschikt zijn.

SAMEN MET
• Stad Hamont-Achel (eigenaar en financiering)
• Agentschap Natuur en Bos Limburg (financiering en advies)
• Natuurpunt Hamont-Achel (afstemming)

ZELF ONTDEKKEN
De plaatselijke afdeling Natuurpunt Hamont-Achel organiseert regelmatig begeleide landschapswandelingen in haar werkingsgebied
waaronder ook in Buitenheide.

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 1 5

BOOMKIKKER DOMEIN BOVY
WAAR
Domein Bovy Heusden-Zolder. Nabij habitatrichtlijngebied
BE2200031 ‘Valleien van de Laambeek, Zonderikbeek, Slangebeek
en Roosterbeek met vijvergebieden en heiden’.
BOOMKIKKER

WAT
Boomkikker
DOEL
Uitbreiden van het leefgebied van de boomkikker in een stapsteen
tussen 2 habitatrichtlijngebieden. Een beleefplek maken voor
bezoekers van de Wijers.
VOOR
De voorbije jaren groeide de moerasvijver van domein Bovy dicht
met wilgen. De op- en aflaten waren defect waardoor het waterpeil
niet meer kon gestuurd worden. Verschillende dijkstructuren waren
in verval geraakt. Opgeschoten bomen dreigden de dijken open te
scheuren.

NA
Door de aanleg van een nieuwe dijk werd een waterbiotoop
gecreëerd, omrand door een moerasbos. Deze omgeving fungeert
momenteel als zomerbiotoop voor de boomkikker, de vijver als
voortplantingsplaats. Op- en aflaten werden hersteld en aangepast
om een duurzaam visvrij beheer mogelijk te maken. Met deze
werken werd een leefgebied voor de boomkikker gecreëerd die
2 jaar later effectief zijn intrede deed. Deze plantenrijke vijver is niet
alleen een ideaal leefgebied voor de boomkikker geworden, maar
het is er ook aangenaam vertoeven voor de lokale wandelaar
of toerist.
SAMEN MET
• Erfpachthouder domein Bovy (financiering)
• Gemeente Heusden-Zolder (financiering)
• Europa, Vlaanderen en Provincie (Pdpo – financiering)
ZELF ONTDEKKEN
Je kan over een lang knuppelpad midden door de moerasvijver
lopen langs een van de vele wandelroutes op domein Bovy.

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 1 7

COMMUNICATIE NAAR BEZOEKERS DE WIJERS
WAAR
Hasselt (Platwijers, Domein Kiewit) en Zonhoven (Wijvenheide,
Heidestrand). Habitatrichtlijngebied BE2219312: ‘Het Vijvercomplex van Midden-Limburg: kerngebied van De Wijers’.
WAT
Educatieve kijkwanden en inkleding vogelkijkhutten voor
de bezoekers
DOEL
Bewustmaking van het publiek over het Natura 2000-netwerk, de
bijzondere fauna en flora in het gebied en de unieke waarde van het
landschap. Op die manier wordt er meer draagvlak gecreëerd voor
de inrichtingswerken in het gebied.
VOOR
Het vijverkerngebied van De Wijers herbergt heel wat bijzondere
Europees beschermde soorten en habitats. Verschillende partners
voeren ingrijpende natuurherstelwerken uit. Er was echter weinig tot
geen laagdrempelige communicatie naar omwonenden en bezoekers
van dit gebied over deze belangrijke natuurwaarden.
NA
In het Life+ 3Water-project werden grote inrichtingswerken
uitgevoerd ten voordele van onder meer de boomkikker en de
roerdomp: broedeilanden werden aangelegd, dijken vrijgemaakt en
vijvers heringericht. Communicatie naar de bezoekers en bewoners
van het gebied was een belangrijk luik binnen het project.
KIJKHUT

Dit gebeurde op verschillende manieren, waaronder een website,
infowandelingen, werfcommunicatie en meer. Er werden ook meer
permanente, educatieve communicatiedragers geplaatst, zoals
infozuilen op plaatsen waar veel mensen komen. Daarnaast werden
de bestaande vogelkijkhutten aan de vijvers in Wijvenheide en de
Platwijers ingericht met kleurrijke infopanelen waarop je in één
oogopslag kan zien welke dieren je in, op en rond de vijvers in
De Wijers kan tegenkomen. Daar zitten heel wat zeldzame dieren
tussen, zoals de boomkikker, het woudaapje en de roerdomp.
Aangevuld met leuke weetjes en spelletjes over de meest bijzondere
dieren ben je meteen een tijdje zoet aan de kijkhut. Aan camping
Heidestrand en aan de Mosselweg kan je – aan de hand van een
golvende infowand – op ‘vijversafari’ gaan en ontdek je de dieren
die je langs het water kan tegenkomen.
SAMEN MET
• Europese Commissie Directoraat Generaal Milieu (financiering)
• ELO
• Agentschap voor Natuur en Bos
• Limburgs Landschap
• Gemeenten Hasselt en Zonhoven
• vzw Ontwikkeling vijvergebied Midden-Limburg
ZELF ONTDEKKEN
Je kan de kijkwanden vinden aan Camping Heidestrand,
Zwanenstraat Zonhoven en aan de Mosselweg in Zonhoven. De
vogelkijkhutten staan in het wandelgebied Platwijers-Wijvenheide.

N AT U R A 2 000 I N R E G I O N A A L L A N D S C H A P L AG E K E M P E N • 1 9

ZELF AAN DE SLAG
Samen met de eigenaars en gebruikers van het landschap willen we in de toekomst graag verder werken aan
de realisatie van de natuurdoelen in regio Lage Kempen. Er is immers nog heel wat werk te verrichten.
Op www.natura2000.vlaanderen.be vind je per Natura 2000-gebied een overzicht van ‘wat te
beschermen’ en ‘wat te realiseren’.
Wil jij als eigenaar of beheerder van een Natura 2000-gebied meewerken, neem dan contact op met het
Regionaal Landschap Lage Kempen. In nauwe samenwerking met het Agentschap voor Natuur en Bos
bekijken we de mogelijkheden om samen aan de slag te gaan.

REGIONAAL LANDSCHAP
LAGE KEMPEN

Grote Baan 176,
3530 Houthalen-Helchteren
011 78 52 59
info@rllk.be
www.rllk.be
FOTO’S Monique Bogaerts, Maurice Dekens, René Janssen, Regionaal Landschap Lage Kempen, Razzi, Eddy Ulenaers, Francois Van Bauwel, Hugo Willocx
REDACTIE Liesbeth Van Gysegem, Regionaal Landschap Lage Kempen
VORMGEVING Luc Schreurs