You are on page 1of 2

Panitikang Pilipino sa ilalim ng Republika.

Pagkatapos ng pananakop ng mga Hapon sa Pilipinas, ang ating ekonomiya at ang moralidad ng mga Pilipino ay tumamlay. (179)
Isa sa mga pinakamalaking isyu sa simula ng panahon ay ang pakipagtulungan ng mga mayayaman sa mga hapon. Ang isyu na ito ay naging
sanhi sa pagkawala ng kredibilidad ng mga mayayaman na may mataas na posisyon sa lipunan. (179)
Manuel Roxas- unang president ng Republika(1946); nagbigay ng amnestiya sa mga collaborators; nagging sanhi ng ibat ibang
pananaw sa pagtatag ng Republika. (179)
1934 Tydings-Mc Duffie Law- nagtatag sa Republika ng Pilipinas; ngunit kalakip nito ang mga sumusunod: Bell trade Act,
Philippines Rehabilitation Act , Military Bases Agreement at Assistance Pact (180)
1846-1960- panahon ng matagumpay na pamamalakad ng Amerika sa Pilipinas; Ang kultura ay pinapausbong alinsunod sa ideolohiya ng
Amerika.
Fulbright Program/Educational Exchange Program- sumusulong sa Amerikanisasyon ng mga intelektwal na Pilipino
upang hindi mawala ang impluwensiya ng Amerika sa Pilipinas. (180)
Ang mga likha ng mga Fulbright artists ay nakabatay sa Westernized artistic trend.
New Criticism- kritikal na teoryang nag-impluwensiya sa Panitikang Pilipino; literary work being a verbal construct; ang panitikan ay
isang bagay na may buhay (autonomous life of its own). (180-181)
Isang positibong epekto ng Bagong Kritisismo: Pagiging malay sa relasyon ng pagkakagawa at sa pagiging epektibo ng mga akda.

Merger of Traditions (Ang Pagkakaisa ng mga Tradisyon)

Taga-bayan- naniniwala sa Free World culture o kultura ng malayang mundo kung saan ang mga Amerikano daw ang magpoprotekta

sakanila laban sa Komunismo (181)


Taga-bukid- tinaguriang ultra-nationalistic o mga kaaway ng mga Amerikano na mga bayani dawn g malayang mundo. (heroes
of the free world (181)
Euro-Hispanic Traditions makikita sa mga akda ni Balagtas, ng Propaganda Movement at ng Rebolusyon. (181)
Anglo-American Tradition- ilan sa mga akda ni Jose Garcia Villa (181)
Ilan sa mga kilalang manunulat noong panahon ng Republika: Amado Hernandez at Lazaro Francisco (181)
Lazaro Francisco- (nobela) Maganda Pa Ang Daigdig Daluyong naisin niyang makilala bilang ang pinakaimportanteng
nobelistang Pilipino ; sa kwento ay si Lino Rivera ang pangunahing katauhan (183)
Lino Rivera isang war veteran; dismayado sa lipunang Pilipino dahil ang mga mayayaman (landlords) patuloy na yumayaman at ang
mahihirap (peasants) ay nanatiling mahirap at ang mga naiiwan na kautangan ay siya ring naipapasa sa kanilang magiging mga anak. (183)
Sa unang nobela, ang mga Espanyol ang kaaway at sa ikalawang nobela ay ang mga pulitiko naman sa katauhan nina Don Tito at Beno. (183)
Ang katauhan ng guro at pari ay ginamit para maipahiwatig na ang susi para sa makataong lipunan ay ang edukasyon at relihiyon. (183)
Amado V. Hernandez (1903-1970) nobela ukol sa problemang pampulitaka at pangekonomikal; makata kaysa nobelista ; Luha ng Buwaya
hakbang ng mga magsasaka upang malabanan ang mga maylupa; Mga Ibong Mandaragit kailangan ng pagbabago sa pagpapalakad ng
mga Amerikano ; Isang Dipang Langit - koleksyon ng mga tula na ginawa habang nakakulong siya. (183-184)
Bayang Malaya(Hernandez) tula; talambuhay niya ang pundasyon. (184)
Dagiti Mariing iti Parbangon(Constante Casabar )- pangaalipusta ng mga Kanluranin sa lipunan. (185)
Alberto S. Florentino personal na problema kaysa sa mga problema sa lipunan; pinakasikat -The World Is An Apple and Other
Prize Plays (185-186)
Jose Garcia Villa Ingles sa kanyang mga tulang Selected Poems and New Have Come, Am here at Volume Two; naisip na
buwagin ang kaisipan na ang ating lipunan ay umiikot sa pera lamang. (186)
Alejandro G. Abadilla naghahangad din ng kalayaan sa kanyang mga gawa.; nais iparating ang na ating lipunay unti-unting nabubulok.
(186)
Macario Pineda- mambubukid para mabigyan ng buhay ang kanyang mga gawa; 25 Pinakamabubuting Maikling Kuwento ng
Taong 1943 ; gumawa ng mga sulating Pilipino. (186)
Genoveva Edroza-Matute - ang kababaihan at kabataan upang palakasin ang dating ng kanyang mga gawa sa lipunan. Akoy Isang
Tinig- koleksyon niya na nagpatanyag sa kanya. (187)
Ang Euro-Hispanic at Anglo American na tradisyon ang siyang nagpatibay Panitikang Pilipino. (187)
Ang pagkamatay ni Pang. Ramon Magsaysay noong Marso 17, 1957 ay isang pangyayaring di malilimutan ng mga Pilipino. Si Magsaysay
ang pinakamagandang ehemplo ng kung papaano makisama sa mga Amerikano; mahusay ang kanyang pamumuno sa kabila ng lahat. (187)
Claro M. Recto- humamon kay Magsaysay ukol sa pagsunod niya sa mga Amerikanol malabong kaisipan sa kung sino ang dapat panigan;
Magsaysay (taga-bukid na kumakatawan sa mga taga-bayan) at Recto (isang ilustrado na kumatawan sa mga taga-bukid) (187)
Ang kultura ng Pilipinas noong mga panahong iyon ay ekstensiyon ng kultura sa Amerika. (187-188)
Kerima Polotan. prosa ang mga gawa. (188)
Stories (Polotan) mga istorya ng mga babaeng naghahanap ng pagkakakilanlan sa lipunang dominante ang kalalakihan.(188)
Ang dula noong 1960s na datiy sa mga unibersidad lamang ay nagsimula nang magkaroon ng pagkakakilanlang Pilipino. (188)
Rolando Tinio- isinalin sa Pilipino ang Death of a Salesman, Miss Julie at Waiting for Godot. (188)
PETA [Philippine Educational Theater Association] (*Cecile Guidote)- gumawa ng mga produksyon ng The Visit (Friedrich
Durrenmatt), The Good Woman of Setzuan(Bertolt Brecht) at Potrait of Artists as a Filipino(Nick Joaquin) (188)
Tony Perez manunulat ng dula; *Hoy Boyet(kanyang unang dula) isang binatilyong pinipilit maintindihan ang kanyang paligid;
isang dulang maraming yugto at monologo. *Bombita- isang komedya; tungkol sa isang dating sundalo na napariwara (188-189)
Paul Dumol- *Ang Paglilitis ni Mang Serapio- paglilitis sa isang pulubi. *Cabesang Tales- isang nasyonalistang baliw na ipinaglalaban
ang kanyang lupa; *Si Serapio at Tales ay iisa ngunit isa nang nasyonalista si Tales. (189)
Ang mga makatang nagsusulat ng tula sa Ingles noong 1960s ay nalilito sa realismong panlipunan at sa Art for arts sake ni Villa. (189)
o
Stun of Jewels (Carlos Angeles) Angels and Fugitives (Emmanuel Torres) Shapes of Silence (Torres)

Problema sa pagkakakilanlan ng mga Pilipinong intelekwal na kabilang sa middle class[mga taong nakaririwasa ngunit di mayaman] (189)

The Woman Who Had Two Navels (Nick Joaquin)- pagkakakilanlan ni Connie Escolar. *Cave and Shadows (Joaquin)
(189) *most exciting short story writer in the Philippines -> Joaquin. (190)
o
Season of Grace (Nestor Vicente Madali Gonzalez) The Bamboo Dancers (N.V.M.Gonzalez) (190)
Tropical Gothic (72; Joaquin) koleksyon ng mga istoryang kinatha ni Joaquin at talo sa kanyang mga nobela. (190)
Ilan sa mga maikling kwento ni Joaquin: Children of the Ash Covered Loam (54) Look, Stranger on This Island New (63) (191)
Bienvenido Santos- mahilig kumatha tungkol sa mga Old Timer (O.T.) sa Amerika * You Lovely People; Brother My Brother; The
Day the Dancers Came and Other Stories; Scent of Apples-> kompilasyon ng mga kwento ni B.Santos. (191)
Villa Magdalena; The Volcano; The Praying Man; The Man Who (Thought He) Looked Like Robert Taylor; What the Hell
for You Left Your Heart in San Francisco-> mga nobelang isinulat ni B.Santos. (191)
Poro Point Anthology (Alejandrino Hufana)- modernong epiko tungkol sa mga Iloko. (191)
Barter in Panay (Ricaredo Demetillo)- isa pang subok sa paggawa ng epiko sa Ingles na gawa ng isang Pilipino. (191)
But for the Lovers (Wilfrido Nolledo)- tugon sa mga Pilipinong makata kanilang pagkwestiyon sa kanilang pagkakakilanlan. (192)
Sa pagtatapos ng 1960s, ilan sa mga Pilipinong makata na sumusulat sa Ingles ay nakaranas ng language problem. (192)
Rolando Tinio- makatang bilingguwal; Ingles(sining,tula at panloloko sa mga relasyon) Tagalog(mula sa kanyang memorya sa Maynila)
o
Sitsit sa Kuliglig; Dunung-Dunungan; Kristal na Uniberso. (193)
A Trick of Mirrors (Tinio)- koleksyon ng pinakamahuhusay na tulang gawa ni Tinio sa Ingles at Tagalog. (193)
o

Growing Militancy of National Consciousness (Umuusbong na Laban para sa Pambansang Kamalayan)

SCAUP (Student Cultural Association of the Philippines) * Jose Ma. Sison; 1961; laban sa imperyalismo *C.M.Recto
Carlos P. Garcia- Filipino First Policy; Diosdado Macapagal- iniurong ang Araw ng Kalayaan mula Hulyo 4 sa Hunyo 12.
Kabataang Makabayan- 1964.
Mga bagong makata sa mga kampus lang nakakapagsulat; pakikipagtunggali ng mga bagong makata sa mga matandang makata.
Manlilikha, Mga Piling Tula (Rogelio Mangahas[Editor])- koleksyon ng mga bagong tula; modernismo.
Mga Agos sa Desyerto (Efren Abueg[Editor])- antolohiya; mga kwento mula sa palimbagan ng mga kampus na gawa ng bagong
henerasyon gaya nina: Efren Abueg, Edgardo Reyes, Rogelio Ordoez, Rogelio Sikat at Dominador Mirasol(mula sa 1974 edisyon)
Ang mga kabataang nobelistang Tagalog, na nagtagumpay sa pagpasok sa Liwayway, ay mas nababahala sa mga problemang hinaharap ng
mga masa noong 1960s pangaabuso ng mga tawag nilang mga pinuno, karahasan na ginamit ng mga makapangyarihan laban sa mga
mamamayang suwail, at kahirapan sa lungsod at kabukiran. (194)
Sa Mga Kuko ng Liwanag (Edgardo M. Reyes)- tungkol sa mga mahihirap na provinciano na naghahanap ng mas magandang buhay sa
lungsod ngunit pangaabuso lang ang nahanap. (194)
Panulat para sa Kaunlaran ng Sambayanan (PAKSA)- samahan ng mga nationalistang manunulat; pampulitika ang parehong
nilalaman at layunin. (195)
Sigwa- koleksyon ng mga maikling kwento na sinulat ng mga kabataang manunulat. (195)
Talks at the Yenan Forum (Mao Zedong)- sanaysay; may dalawang pamantayan sa paghuhusga ng mga gawaing
pampanitikan, political criteria at artistic criteria. (195)
The Making of a Filipino (talambuhay), The Philippines: A Past Revisited, and The Philippines: A Continuing Past.
(Renato Constantino) (195)
1972, ipinahayag ni Pangulong Marcos ang Martial Law para mailigtas ang Republika. (195)
Ang kilusan ay nagtago at tumindi ang paglaban sa diktadura. Gumawa ng mga literary works, dula, at awit para tumindi ang paglaban, ilantad
ang pagaabuso ng military laban sa mga mamamayan, pang-ekonomiyang pandarambog, at pagpapahirap ng mga masa. (196)
1986, EDSA revolution, isang pagtawag para sa katapusan ng diktadura ni Marcos. (196)
Ang Makata sa Panahon ng Makina. (Virgilio S. Almario [aka Rio Alma])- koleksyon ng mga kritikal na sanaysay
*Doktrinang Anakpawis (196)
Mga Kagilagilalas na Pakikipagsapalaran (Jose F. Lacaba)- koleksyon ng mga tula. Kinikilala ang makata bilang isang Filipino
urbanite noong 1960s. (196)
Hagsik ng Talahib (Lamberto E. Antonio) - makata na nagsasalita para sa mga inaapi, mambubukid man o manggagawa. (196)
Francisco Sionil Jose- fictionist na may politikal na pananaw sa mga realidad sa lipunan.
Rosales tetralogy: The Pretenders, My Brother, My Executioner, Tree, Poon, a Filipino Novel, at Mass. (197)
Language of the street corner ay nagbibigay ng boses sa mga karaingan at protesta ng masang Pilipino; Utos ng Hari at Iba
Pang Kuwento. (Jun Cruz Reyes ) (197)
Ang pinakamatatag na pamana ng nasyonalistang kilusan ay ang muling pagkabuhay ng Philippine theatre at playwriting.
Halimbawa ng mga dula: Pulang Tala, Barikada, at Welga, Welga (197)
MAKIBAKA (Malayang Kilusan ng Bagong Kababaihan) - paggawa ng mga babaeng manunulat. Halimbawa ay sina Aida
Santos, Joi Barrios, Lualhati Bautista, Malou Jacob, at Fanny Garcia. (198)