You are on page 1of 28

คําขวัญของจังหวัดสุโขทัย

มรดกโลกล้ําเลิศ

กําเนิดลายสือไทย

เลนไฟลอยกระทง

ดํารงพุทธศาสนา

งามตาผาตีนจก

สังคโลก ทองโบราณ

สักการแมยา พอขุน

รุงอรุณแหงความสุข
2

ขอมูลทั่วไปของจังหวัดสุโขทัย
ประวัติเมืองสุโขทัย
สุโขทัย เปนที่ตั้งอาณาจักรแรกของชนชาติไทยเมื่อ ๗๐๐ ปที่แลว คําวา “สุโขทัย” มา
จากสองคํา คือ “สุขะ” และ “อุทัย” หมายความวา “รุงอรุณแหงความสุข” รอยอดีตแหงความ
รุงเรืองเห็นไดจากอุทยานประวัติศาสตรสุโขทัยและศรีสัชนาลัย ซึ่งเปนที่รูจักของชาวไทยและ
ตางประเทศ
ประวัติสุโขทัยเริ่มในป พ.ศ. ๑๘๐๐ เมื่อพระยาศรีนาวนําถม พระบิดาพอขุนผาเมืองไดปกครอง
เมืองสุโขทัยเรื่อยมาจนสิ้นพระชนม ขอมสมาดโขลญลําพงขาหลวงจากอาณาจักรขอมไดเขายึดครองเมือง
ขุนบางกลางหาวและพอขุนผาเมืองเจาเมืองราดไดยึดเมืองคืน และสรางเมืองสุโขทัยขึ้นเปนราชธานี มีขุน
บางกลางหาวพระนามใหมวา “พอขุนศรีอินทราทิตย” เปนปฐมกษัตริยปกครองเมืองสุโขทัย อาณาจักร
แหงแรกของประเทศไทยในสมัยพอขุนรามคําแหงมหาราชโอรสของพอขุนศรีอินทราทิตย ไดแผอาณาจักร
ออกไปกวางขวางคลุมเขตประเทศไทยเกือบหมด บานเมืองเจริญทุกดาน ไมวาดานประวัติศาสตร
ยุทธศาสตร กฎหมาย การปกครอง เศรษฐกิจ ศาสนา และวัฒนธรรมประเพณี โดยเฉพาะอยางยิ่งทรง
ประดิษฐอักษรไทยขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๑๘๒๖ อักษรไทยที่ทรงประดิษฐนี้ไดจารึกไวในแผนศิลามากมาย ศิลา
จารึ ก เหล า นี้ เ ป น หลั ก ฐานสํ า คั ญ ให รู เ รื่ อ งเมื อ งสุ โ ขทั ย มากขึ้ น ในศิ ล าจารึ ก บอกถึ ง ความรุ ง เรื อ งของ
อาณาจักรสุโขทัยสมัยพอขุนรามคําแหงมหาราช วามีอาณาเขตกวางมาก ทิศเหนือจรดเมืองแพร นาน และ
หลวง พระบาง ทิศใตจรดนครศรีธรรมราช ทิศตะวันออกจรดเมืองเวียงจันทร และทิศตะวันตกจรดเมืองหง
สาวดี การปกครองบานเมืองเปนระบบ “พอปกครองลูก” ประชาชนมีความเปนอยูดีมีสิทธิเสรีภาพดั่งคํา
จารึกวา

ไพรฟา หนาใสในน้าํ มีปลา ในนามีขาว


เพื่อนจูงวัวไปคา ขี่มา ไปขาย
ใครจักใครคา ชาง คา ใครจักใครคามา คา

สมัยนั้นชาวสุโขทัย ทําเกษตรกรรมเปนหลัก อาศัยน้ําที่มี


อยูบริบูรณทํานา ทําสวน ทําไร มีการสรางเขื่อนเก็บกักน้ําไวใช
หนาแลง เรียกวา “ทํานบพระรวง” ซึ่งนักโบราณคดีไดศึกษาพบ
ถึง ๗ แหง
3

สุโขทัยเปนศูนยกลางการคาและการผลิตเครื่องถวยชามที่เรียกวา “สังคโลก” สงขายยัง


ตางประเทศ เชน มาเลเซีย อินโดนิเซีย และบอรเนียว นอกจากนั้นยังเปนศูนยการคาสินคาจากจีน เชน ถวย
ชามและ ผาไหม เพื่อขายในประเทศและสงตอตางประเทศดวย หลักฐานที่สะทอนใหเห็นความเจริญมั่ง
คั่งทางเศรษฐกิจของสุโขทัย ไดแก สมบัติทางวัฒนธรรมที่ไดรับการบูรณะขึ้นเปนอุทยานประวัติศาสตร
สุโขทัยและมรดกโลกในปจจุบัน
ใน ป พ.ศ. ๑๘๙๐ กรุงศรีอยุธยา มีอํานาจมากขึ้นและเปนศูนยกลางแหงอํานาจแทนสุโขทัย แต
สุโขทัยก็ยังมีพระมหากษัตริยปกครองติดตอมาอีก ๒ พระองค จึงสิ้นราชวงศสุโขทัยและไดรวมเขากับ
ราชอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา เมื่อพ.ศ.๒๓๑o กรุงศรีอยุธยาเสียแกเมืองพมาครั้งที่ ๒ และพ.ศ. ๒๓๒๔
สมเด็จพระพุทธยอดฟาจุฬาโลกมหาราชแหงกรุงรัตนโกสินทรโปรดเกลาใหพระวิเชียรบุรี ดํารงตําแหนง
พญาสุโขทัย
เมื่อวันที๑่ เมษายน พ.ศ. ๒๔๘๒ กระทรวงมหาดไทย
ในยุครัฐบาล จอมพล ป พิบลู สงครามเล็งเห็นวาเมืองสุโขทัย
ในอดีตมีความเปนมาทางประวัติศาสตรทชี่ ัดเจนกวาเมือง
สวรรคโลกจึงออกพระราชกฤษฎีกาใหจัดตั้ง จังหวัดสุโขทัย
ขึ้นใหมอีกครั้งหนึง่ และยุบจังหวัดสวรรคโลกใหเหลือเพียง
อําเภอสวรรคโลก โดยใหเปนเขตการปกครองที่ขึ้นกับ จังหวัด
สุโขทัย ตราบจนถึงปจจุบนั นี้
สุโขทัยจึงเปนดินแดนแหงความทรงจําดินแดนแหงความภาคภูมิใจของคนไทยทัง้ ชาติในความสําคัญที่
• เปนราชธานีแหงแรกของไทยและมีอาณาเขตกวางใหญไพศาลที่สุด
• เปนดินแดนของมหาราช องคแรกของไทย
• กษัตริยไทยพระองคแรกทรงผนวชในบวรพุทธศาสนา
• เปนจุดกําเนิด ลายสือไทย และวรรณคดีเลมแรกของไทย “ไตรภูมพ ิ ระรวง”
• เปนยุคแรกที่ไทยไดมีความสัมพันธทางราชไมตรีกับตางประเทศ
• เปนแหลงกําเนิดอุตสาหกรรมชิ้นแรก “ชามสังคโลก”
4

ตราประจําจังหวัดสุโขทัย
ภาพพระบรมรูปพอขุนรามคําแหงมหาราช พระมหากษัตริยแหงราชวงศพระรวง ประทับบน
พระแทนมนังคศิลา ปกครองไพรฟาขาแผนดินใหไดรับความรมเย็นเปนสุข และทรงบริหารราชอาณาจักร
แหงนี้ใหเจริญรุงเรืองที่สุด ในชวงป พ.ศ. ๑๘๒๒ ถึง พ.ศ. ๑๘๔๒

ธงประจําจังหวัดสุโขทัย
เปนรูปสี่เหลี่ยมผืนผา มีพื้นสี ๓ สี แถบแดงอยูเบื้องบน แถบสีเหลืองอยูตรงกลาง และแถบเขียวอยู
เบื้องลางพื้นธงมุมบนดานใกลคันธง มีภาพพอขุนรามคําแหงมหาราช พระมหากษัตริยแหงราชวงศพระรวง
ประทับบนพระแทนมนังคศิลาและมีคําวาจังหวัดสุโขทัยอยูเบื้องลางใตฐานยอดคันธงชิดกับมุมบนของธง
ดานเสามีแถบสีแดงสีเหลืองและสีเขียวหอยชายมายังเบื้องลางในลักษณะพองาม การใชสีแดง สีเหลือง
และสีเขียวเปนพื้นธง มีความหมายดังนี้
สีแดง หมายถึงพอขุนรามคําแหงมหาราชไดแผขยายอาณาเขตออกไปไดอยางกวางขวาง
ทิศเหนือไดเมืองแพร เมืองนาน ทิศตะวันตกถึงเมืองหงสาวดี ทิศตะวันออกแผพระราชอาณาเขตออกไป
จนถึงแมน้ําโขง ตอแดนเวียงจันทน และเวียงคํา ทิศใตไดตลอดถึงแหลมมาลายู นับวาดินแดนของประเทศ
ไทยสมัยนั้นแผขยายกวางขวางยิ่งกวาสมัยใด ทั้งสิ้น
สีเหลือง หมายถึง พระพุทธศาสนาในสมัยกรุงสุโขทัยเปนราชธานีไดฟนฟูพระพุทธศาสนา
จนเจริญรุงเรืองและนิมนตพระสังฆราชจากลังกามาปรับปรุงกิจการคณะสงฆใหเปนระเบียบเรียบรอยตอง
ตามพุทธบัญญัติและเปนครั้งแรกที่พระมหากษัตริยเสด็จออกทรงผนวช
5

สีเขียว หมายถึง การเกษตร ซึ่งเปนอาชีพหลักของคนไทยสมัยสุโขทัยเปนราชธานี ประชาชน


ดํารงชีพดวยความสบาย ขาวปลาอาหารบริบูรณ ใครใครประกอบอาชีพใดก็ตามใจชอบ เจาเมืองไมเก็บ
จังกอบ จึงอยูกันดวยความเปนสุขสบาย ดังปรากฏตามศิลาจารึก พอขุนรามคําแหงมหาราชหลักที่ ๑ ดังนี้

“…เมื่อชั่วพอขุนรามคําแหง เมืองสุโขทัยนี้ดี ในน้ํามีปลา ในนามีขาว เจาเมืองบอเอาจกอบในไพร


ลูทางเพื่อนจูงวัวไปคา ขี่มาไปขาย ใครจักใครคาชาง คา ใครจักใครคามา คา ใครจักใครคาเงือนคาทอง คา
ไพรฟาหนาใส…”

ดอกไมประจําจังหวัด “ดอกบัวหลวง”

ตนไมประจําจังหวัด “ตาลโตนด”

พันธุไมมงคลที่ไดรับพระราชทาน “มะคาโมง”
6

สภาพภูมิศาสตร
ขนาดและทีต่ ั้ง
จังหวัดสุโขทัยตั้งอยูภาคเหนือตอนลางของประเทศไทย หางจากกรุงเทพมหานครตามระยะทาง
หลวงแผนดินประมาณ ๔๔๐ กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ ๖,๕๙๖.๐๙๒ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ
๔,๑๒๒,๕๕๗ ไร
อาณาเขต
จังหวัดสุโขทัยมีอาณาเขตติดตอกับจังหวัดใกลเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ เขตอําเภอศรีสัชนาลัย ติดตอกับ อําเภอวังชิ้น อําเภอสูงเมน จังหวัดแพร และอําเภอ
ลับแล จังหวัดอุตรดิตถ
ทิศใต เขตอําเภอคีรีมาศ และอําเภอกงไกรลาศ ติดตอกับ อําเภอพรานกระตาย จังหวัด
กําแพงเพชร และอําเภอบางระกํา จังหวัดพิษณุโลก
ทิศตะวันออก เขตอําเภอกงไกรลาศ อําเภอศรีสําโรง และอําเภอสวรรคโลก ติดตอกับอําเภอ
พรหมพิรามอําเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก และอําเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ
ทิศตะวันตก เขตอําเภอบานดานลานหอย และอําเภอทุงเสลี่ยม ติดตอกับ อําเภอเมืองตาก
อําเภอบานตาก จังหวัดตาก และอําเภอเถิน จังหวัดลําปาง
ลักษณะภูมปิ ระเทศ
จังหวัดสุโขทัยมีพื้นที่สวนใหญเปนที่ราบลุม โดยตอนเหนือเปนที่ราบสูงมีภูเขาเปนพืดยาวมาทาง
ทิศตะวันตก พื้นที่ตอนกลางเปนที่ราบและตอนใตเปนที่ราบสูง มีแมน้ําไหลผานจากเหนือลงใต โดยผาน
พื้นที่อําเภอศรีสัชนาลัย สวรรคโลก ศรีสําโรง เมืองสุโขทัย และอําเภอกงไกรลาศ เปนระยะทางประมาณ
๑๗๐ กิโลเมตร จังหวัดสุโขทัยมีภูเขาที่สูงที่สุด คือ เขาหลวง ซึ่งยอดเขามีความสูง ๑,๒๐๐ เมตร จาก
ระดับน้ําทะเล
ลักษณะภูมิอากาศ
สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปของจังหวัดสุโขทัย มีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปตามอิทธิพลของลมมรสุม
ตะวันตกเฉียงใต และมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ แบงออกไดเปน ๓ ฤดู คือ ฤดูรอน ฤดูฝน และฤดูหนาว
อุณหภูมิโดยเฉลี่ยตลอดป ประมาณ ๒๗.๔ องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย ๓๓.๐ องศาเซลเซียส และ
อุณหภูมิต่ําสุดเฉลี่ย ๒๒.๒ องศาเซลเซียส ปริมาณน้ําฝนตั้งแต ๑มกราคม-๑๘พฤศจิกายน ๒๕๕๑
ประมาณ ๑,๕o๗.๑ มิลลิเมตรบริเวณที่มีฝนตกมากที่สุดอยูตอนบนของจังหวัดบริเวณอําเภอศรีสัชนาลัย
และอําเภอศรีนคร
7

แผนที่แสดงที่ตั้งและอาณาเขต
8

ประชากร
ประชากรในจังหวัดสุโขทัย สวนใหญสืบเชื้อสายมาจากชาวไทยดั้งเดิม ที่อาศัยอยูในดินแดนนี้นาน
มาแลว โดยมีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณี ตลอดจนสําเนียงภาษาพูดเปนเอกลักษณของตนเอง จะ
มีคนอพยพมาจากทองถิ่นอื่นบางไมมากนัก นอกจากนี้ยังมี ชนกลุมนอย เปนชาวเขาเผากระเหรี่ยง มง เยา
และลีซอ ซึ่งสวนหนึ่งอาศัยอยูในดินแดนแถบนี้มานานแลว และอีกสวนหนึ่งอพยพมาจากจังหวัดใกลเคียง
เชน จังหวัดลําปาง นาน พะเยา เชียงราย แพร ตาก และเพชรบูรณ ปจจุบันชาวเขาเหลานี้อาศัยอยูในเขต
ตําบลบานแกง และตําบลแมสิน แมสํา ในอําเภอศรีสัชนาลัย มีจํานวนประมาณ ๔๒๘ หลังคาเรือนจํานวน
ประชากรของจังหวัดสุโขทัย ณ เดือน ๑๙ กันยายน ๒๕๕๑ มีจํานวนทั้งสิ้น ๖๐๑,๗๖๑ คน เปนชาย
๒๙๔,๘๒๔ คน หญิง ๓๐๖,๙๓๗ คน สําหรับอําเภอที่มีประชากรมากที่สุดคือ อําเภอเมืองสุโขทัย
รองลงมาคืออําเภอ ศรีสัชนาลัย และอําเภอสวรรคโลก อําเภอที่มีประชากรนอยที่สุด คือ อําเภอศรีนคร
ความหนาแนนของประชากรโดยเฉลี่ยในจังหวัด เทากับ ๙๕ คนตอ ๑ ตารางกิโลเมตร
ทรัพยากรธรรมชาติ
จังหวัดสุโขทัยเปนจังหวัดหนึ่งที่อุดมสมบูรณไปดวยทรัพยากรธรรมชาติ ประกอบดวยปาไมมีคา
มีพื้นที่ดินที่เหมาะสมแกการเพาะปลูก มีแรธาตุที่สําคัญ มีแหลงน้ําธรรมชาติและทรัพยากรการทองเที่ยว
ทั้งแหลงธรรมชาติที่งดงามเหมาะแกการทองเที่ยว ตลอดจนวัฒนธรรมประเพณีอันเปนเอกลักษณเฉพาะ
ของชาวสุโขทัย
ทรัพยากรปาไม
จังหวัดสุโขทัยเปนจังหวัดหนึ่งที่อุดมสมบูรณดวยทรัพยากรปาไม ในป พ.ศ. ๒๕๕๐ จังหวัดสุโขทัย
มีเนื้อที่ปาไม ๒,๑๓๓.๔๐ ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ ๑,๓๓๓,๓๗๕ ไร กรมปาไมไดประกาศกําหนด
พื้นที่ปาเปนปาสงวนแหงชาติจํานวน ๑๒ แหง เนื้อที่ ๑,๙๒๓,๔๙๙.๗๕ ไร อุทยานแหงชาติ จํานวน ๒ แหง
เนื้อที่ ๓๔๖,๓๗๕ ไร เขตหามลาสัตวปา จํานวน ๑ แหง เนื้อที่ ๑๕,๘๗๕ ไร และวนอุทยาน จํานวน ๑ แหง
เนื้อที่ ๑๑,๒๕๐ ไร

ตารางแสดงพื้นที่ปาอนุรักษของจังหวัดสุโขทัย
ปาอุทยาน เนื้อที่ (ไร) พื้นที่อําเภอ
๑. อุทยานแหงชาติรามคําแหง ๒๑๓,๑๒๕.๐๐ คีรีมาศ,เมืองสุโขทัย,บานดานลานหอย
๒. อุทยานแหงชาติศรีสัชนาลัย ๑๓๓,๒๕๐.๐๐ ศรีสัชนาลัย
๓. วนอุทยานถ้ําลม-ถ้ําวัง ๑๑,๒๕๐.๐๐ ศรีสําโรง
๔. เขตหามลาสัตวปาถ้าํ เจาราม ๑๕,๘๗๕.๐๐ ทุงเสลีย่ ม, ศรีสําโรง
รวม ๓๗๓,๕๐๐.๐๐
9

ทรัพยากรน้าํ
จังหวัดสุโขทัยมีแหลงน้ําธรรมชาติเปนน้าํ ผิวดินและน้ําใตดิน (น้ําบาดาล) ที่สําคัญดังนี้
แมน้ํายม เกิดจากสันเขาผีปนน้ํา อําเภอปง จังหวัดพะเยา ไหลผานจังหวัดแพร และจังหวัดสุโขทัย
จากทางเหนือสูทางใต ผานพื้นที่อําเภอศรีสัชนาลัย อําเภอสวรรคโลก อําเภอศรีสําโรง อําเภอเมืองสุโขทัย
อําเภอกงไกรลาศ เปนระยะทางประมาณ ๑๗๐ กิโลเมตร ไปบรรจบแมน้ํานานที่อําเภอชุมแสง จังหวัด
นครสวรรค แมน้ํายมเปนแหลงน้ําที่สําคัญที่สุดของจังหวัดสุโขทัย เปรียบเสมือนเสนเลือดใหญของจังหวัด
ราษฎรสวนใหญไดอาศัยน้ําจากแมน้ํายมในการทําการเกษตรและการอุปโภค บริโภคแมน้ํายมเปนแมน้ําที่
มีความลาดเทสูงโดยเฉพาะชวงตนน้ํา ดังนั้นจึงเปนปญหาในเรื่องการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ําในแมน้ํา
คือในฤดูฝนจะมีน้ํามากเกินความตองการ และไหลลงสูทางใตอยางรวดเร็ว ทําใหเกิดน้ําทวมบริเวณที่
ราบลุม จนเปนเหตุใหพื้นที่การเกษตรไดรับความเสียหาย สวนในฤดูแลงน้ําจะมีปริมาณนอย ลําน้ําจะแหง
ขอดเปนตอนๆ ราษฎรจึงไมมีน้ําใชในการเกษตรเพียงพอ ปจจุบันไดมีการสรางแหลงเก็บน้ําถาวรเปนชวงๆ
หวยแมมอก เกิดจากเทือกเขาในเขตจังหวัดลําปาง ไหลจากทิศตะวันตกไปตะวันออกผานอําเภอ
ทุงเสลี่ยมอําเภอสวรรคโลก อําเภอศรีสําโรง และเขาสูอําเภอเมืองสุโขทัย จะถูกกลืนไปกับลักษณะพื้นที่
ราบลุมขนาดใหญเปนระยะทางประมาณ ๙๐ กิโลเมตร
หวยแมลําพัน เกิดจากเทือกเขาในเขตอําเภอเถิน จังหวัดลําปาง ไหลจากทางทิศตะวันตกไป
ตะวันออก ผานอําเภอบานดานลานหอย แลวมาบรรจบกับแมน้ํายมที่อําเภอเมืองสุโขทัย เปนระยะทาง
ประมาณ ๑๐๐ กิโลเมตร
หวยแมทาแพ เกิดจากเทือกเขาในเขตอําเภอศรีสัชนาลัย ไหลลงมาทางทิศใต ผานพื้นที่อําเภอ
สวรรคโลกไปบรรจบกับหวยแมมอกที่อําเภอศรีสําโรง เปนระยะทางประมาณ ๗๐ กิโลเมตร
ทรัพยากรแรธาตุ
แรธาตุที่สําคัญที่พบในจังหวัดสุโขทัยมีอยูหลายชนิด ไดแก หินออน หินปูน พลวง ดินขาว
แมงกานิส ฟลูออไรด และแรรัตนชาติ นอกจากนี้ยังมีแรธาตุที่มีการขุดพบแตยังไมนํามาใชประโยชน คือ
ทองแดงและเหล็ก แหลงแรที่สําคัญของจังหวัดสุโขทัยมีอยูแถบภูเขาทางดานตะวันออกเฉียงเหนือ บริเวณ
อําเภอศรีสัชนาลัยและอําเภอทุงเสลี่ยม
10

การเมืองการปกครอง
การปกครอง
จังหวัดสุโขทัยแบงเขตการปกครองออกเปน ๙ อําเภอ ๘๔ ตําบล ๘๔๓ หมูบาน มีองคกรปกครอง
สวนทองถิ่นในพื้นที่ จํานวน ๙๑ แหง ประกอบดวย องคการบริหารสวนจังหวัด ๑ แหง เทศบาลเมือง ๒
แหง เทศบาลตําบล ๑๖ แหง และองคการบริหารสวนตําบล ๗๒ แหง
ตารางทําเนียบการปกครองจังหวัดสุโขทัย
จํานวน จํานวน จํานวน
เนื้อที่ จํานวน จํานวน จํานวน จํานวน
อําเภอ บาน เทศบาล เทศบาล
(ตร.กม.) ตําบล หมูบาน อบจ. อบต.
(หลัง) เมือง ตําบล
เมืองสุโขทัย ๕๘๑.๔๗๔ ๙ ๘๖ ๓๔,๓๘๙ ๑ ๑ ๓ ๙
บานดานลานหอย ๑,๐๘๑.๑๑ ๗ ๗๑ ๑๒,๖๘๒ - - ๒ ๖
คีรีมาศ ๕๒๑.๘๙๒ ๑๐ ๑๐๐ ๑๕,๒๕๑ - - ๒ ๙
กงไกรลาศ ๕๐๒.๓๘๒ ๑๑ ๑๐๙ ๑๘,๗๖๑ - - ๑ ๑๐
ศรีสัชนาลัย ๒,๐๕๐.๕๑ ๑๑ ๑๓๔ ๓๐,๐๒๑ - - ๒ ๘
ศรีสําโรง ๕๖๕.๗๓๑ ๑๓ ๑๑๘ ๒๒,๐๖๘ - - ๑ ๑๒
สวรรคโลก ๕๘๖.๑๙๒ ๑๓ ๑๑๗ ๒๗,๙๕๐ - ๑ ๒ ๑o
ศรีนคร ๑๙๙.๘๖๕ ๕ ๔๙ ๘,๔๙๗ - - ๑ ๕
ทุงเสลี่ยม ๕๖๙.๙๓๒ ๕ ๕๙ ๑๔,๖๙๒ - - ๒ ๔
รวมทั้งจังหวัด ๖,๕๙๖.๐๙ ๘๔ ๘๔๓ ๑๘๔,๓๑๑ ๑ ๒ ๑๖ ๗๒
ที่มา : ที่ทําการปกครองจังหวัดสุโขทัย, มีนาคม ๒๕๕๑
การบริหารราชการ
จังหวัดสุโขทัย มีหนวยงานทีต่ ั้งอยูในจังหวัดสุโขทัยรวม ๑๙๓ หนวยงาน ประกอบดวย
- หนวยงานบริหารราชการสวนกลาง จํานวน ๔๗ หนวยงาน
- หนวยงานบริหารราชการสวนภูมิภาค จํานวน ๓๗ หนวยงาน
- หนวยงานรัฐวิสาหกิจ จํานวน ๙ หนวยงาน (รวมไปรษณีย และโทรศัพท)
- หนวยงานไมสังกัดกระทรวง ทบวง กรม จํานวน ๙ หนวยงาน
- หนวยงานบริหารราชการสวนทองถิ่น จํานวน ๙๑ แหง ประกอบดวย องคการบริหาร
สวนจังหวัด ๑ แหง เทศบาลเมือง ๒ แหง เทศบาลตําบล ๑๖ แหง และองคการบริหารสวนตําบล ๗๒ แหง
11

เศรษฐกิจ
ผลิตภัณฑมวลรวมจังหวัด (Gross Provincial Product : GPP)
ผลิตภัณฑมวลรวมจังหวัด ประมาณการในป ๒๕๔๙ เทากับ ๒o,๖๙๖ ลานบาท/ป
รายไดเฉลีย่ ตอคนตอป (GPP Per Capital)
รายไดเฉลี่ยตอหัวของประชากรจังหวัดสุโขทัย เทากับ ๓๓,๓๓๓ บาท/คน/ป
การเงินและการธนาคาร
จํานวนสาขาธนาคารของจังหวัดสุโขทัยรวม ๓๑ แหง จํานวนเงินฝากของธนาคารพาณิชย ณ
เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๕๐ เทากับ ๑๓,๘๘๗ ลานบาท และสินเชื่อเงินใหกูยืมของธนาคารพาณิชย ณ
เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๕๐ จํานวน ๗,๕๔๓ ลานบาท โดยสัดสวนสินเชื่อเงินใหกูยืมตอเงินฝาก คิดเปน
รอยละ ๕๔.๓๒
ภาวะการเงินจังหวัดสุโขทัย
ภาพรวมสภาพคลองทางการเงินของระบบเศรษฐกิจจังหวัดขยายตัว พิจารณาจากสัดสวนสินเชื่อ
ตอเงินฝากรวมของธนาคารออมสินและ ธ.ก.ส. คิดเปนรอยละ ๑๒o.๖o เพิ่มขึ้นจากรอยละ ๑o๘.๒๘ ในป
ที่แลว
แรงงานและการประกอบอาชีพ
ประชากรของจังหวัดสุโขทัย จํานวน ๕๘๒,๖๒๓ คน ที่อยูในวัยแรงงาน (ประชากรทุกคนที่มีอายุ
๑๕ ป ขึ้นไป) มีจํานวนกําลังแรงงานรวม ๔๗๓,๑๐๙ คน ในจํานวนนี้เปนผูอยูในกําลังแรงงาน (ประชากร
ในวัยแรงงานที่มีงานทํา หรือกําลังหางาน หรือรองาน มีจํานวน ๓๓๗,๕๐๙ คน ซึ่งสามารถจําแนกออกเปน
ผูมีงานทํา ๓๒๕,๕๔๔ คน) เปนผูวางงาน ๗,๗๗๔ คน
การเกษตรกรรม
จั ง หวั ด สุ โ ขทั ย มี พื้ น ที่ ถื อ ครองทางเกษตรจํ า นวน
๒,๐๖๕,๔๙๓ ไร คิดเปนรอยละ ๕๐.๑๐ ของพื้นที่จังหวัด โดย
จําแนกเปนพื้นที่นา รอยละ ๖๓.๑๖ พื้นที่พืชไร รอยละ ๒๔.๙๘
พื้นที่ไมผลและไมยืนตน รอยละ ๑๑.๓๗ และอื่น ๆ รอยละ ๐.๗๙
พืชเศรษฐกิจที่สําคัญของจังหวัดสุโขทัย ไดแก ขาว ถั่วเหลือง
ถั่วขียว ขาวโพดสําหรับเลี้ยงสัตว ออยโรงงาน และใบยาสูบ-
เบอรเลย มีมูลคาการผลิตรวม ๒,๐๙๒,๘๐๑ เมตริกตัน
12

อุตสาหกรรม
จังหวัดสุโขทัยตั้งอยูในเขตการสงเสริมการลงทุนเขต ๓ มีจํานวนโรงงานอุตสาหกรรมทั้งหมด ๔๒๔
แหง โดยอุตสาหกรรมที่มีมากเปนอันดับหนึ่ง ไดแกอุตสาหกรรมขนสง คิดเปนรอยละ ๒๐.๖๙ รองลงมา
ไดแก อุตสาหกรรมการเกษตร รอยละ ๑๖.๘๗ และอุตสาหกรรมอโลหะ รอยละ ๑๒.๑๕ ตามลําดับ ขนาด
โรงงานแยกตามเงินทุน จังหวัดสุโขทัยมีโรงงานขนานใหญ จํานวน ๕ แหง โรงงานขนาดกลาง ๑๓ แหง
และโรงงานขนาดเล็ก จํานวน ๕๐๕ แหง มีโรงสีขาวทั้งหมด ๒๘ แหง
การคมนาคม
ทางรถยนต จังหวัดสุโขทัยมีทางหลวงแผนดิน หมายเลข ๑๒ และ ๑๐๑ ทางหลวงจังหวัด และ
ถนนตางๆ รวมระยะทางทั้งหมด ๒,๓๐๓.๒๙๘ กิโลเมตร สามารถติดตอกับจังหวัดใกลเคียงไดอยาง
สะดวก ไดแก พิษณุโลก ตาก อุตรดิตถ กําแพงเพชร ลําปาง แพร
ทางรถไฟ จังหวัดสุโขทัยมีสถานีรถไฟ ๒ แหง คือ สถานีรถไฟสวรรคโลก และสถานีรถไฟศรีนคร
เปนสถานียอย แยกมาจากสถานีรถไฟชุมทางบานดารา (จังหวัดอุตรดิตถ) เดินทางติดตอระหวางสุโขทัย-
พิษณุโลก และมีขบวนรถไฟสปนเตอร ระหวางกรุงเทพ-สวรรคโลก ไป-กลับ วันละ ๒ เที่ยว
ทางอากาศ จังหวัดสุโขทัยมีสนามบิน ดําเนินการกอสรางโดย บริษัท การบินกรุงเทพ จํากัด
(บางกอกแอรเวย) ที่อําเภอสวรรคโลกหางจากตัวจังหวัด ประมาณ ๒๗ กิโลเมตร เริ่มเปดดําเนินการมา
ตั้งแตเดือน เมษายน ๒๕๓๙ สามารถบริการนักทองเที่ยวไดเฉลี่ยปละ ๑๐๐,๐๐๐ คน นอกจากนี้
การเดินทางทางอากาศสามารถใชสนามบินที่จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งมีระยะหางจากจังหวัดสุโขทัย ๖๐
กิโลเมตร

สินคาหนึ่งตําบลหนึ่งผลิตภัณฑ
การจําหนายสินคาหนึ่งตําบลหนึ่งผลิตภัณฑของจังหวัด จําหนายไดรวม ๑๑๔.๙๖๔ ลานบาท
เปนการจําหนายของกลุมผูผลิตรวม ๔๔.๒๕๔ ลานบาท ผูผลิตชุมชนที่เปนเจาของรายไดรวม ๖๙.๗๗๓
ลานบาท และเปนการจําหนายสินคา SMEs ๐.๙๓๗ ลานบาท ผลิตภัณฑที่ไดรับการคัดสรรเปนสุดยอด
หนึ่งตําบลหนึ่งผลิตภัณฑไทย จังหวัดสุโขทัย ระดับ ๕ ดาว ลําดับที่ ๑-๓ มีดังนี้
ประเภทอาหาร
ลําดับที่ ๑ ไดแก กลวยกรองทอง หมู ๕ ตําบลหนองตูม อําเภอกงไกรลาศ
ลําดับที่ ๒ ไดแก น้ํามันพืชถั่วเหลืองศรทอง ตําบลเมืองสวรรคโลก อําเภอสวรรคโลก
ลําดับที่ ๓ ไดแก น้ําปลา หมู ๑๒ ตําบลทาฉนวน อําเภอกงไกรลาศ
ประเภทเครือ่ งดื่ม
ลําดับที่ ๑ ไดแก ไวนเมรัยพอขุน หมู ๙ ตําบลสามเรือน อําเภอศรีสําโรง
ลําดับที่ ๒ ไดแก ไวนผลไมไทย หมู ๖ ตําบลคลองกระจง อําเภอสวรรคโลก
13

ลําดับที่ ๓ ไดแก สมุนไพรแปรรูป หมู ๔ ตําบลหนองหญาปลอง อําเภอบานดานลานหอย


ประเภทผาและเครื่องแตงกาย
ลําดับที่ ๑ ไดแก เครื่องประดับทองลายโบราณ หมู ๕ ตําบลทาชัย อําเภอศรีสัชนาลัย
ลําดับที่ ๒ ไดแก เครื่องประดับเงินลายโบราณ หมู ๕ ตําบลทาชัย อําเภอศรีสัชนาลัย
ลําดับที่ ๓ ไดแก ผาทอพืน้ เมืองสําเร็จรูป หมู ๑ ตําบลวังน้าํ ขาว อําเภอบานดานลานหอย
ประเภทเครือ่ งใชและเครื่องประดับ
ลําดับที่ ๑ ไดแก ตูไมสักลายโบราณ หมู ๔ ตําบลบานกลวย อําเภอเมืองสุโขทัย
ลําดับที่ ๒ ไดแก ไมกวาดดอกหญา หมู ๒ ตําบลนาขุนไกร อําเภอศรีสําโรง
ลําดับที่ ๓ ไดแก ไมกวาดดอกหญา หมู ๔ ตําบลราวตนจันทร อําเภอศรีสําโรง
ประเภทศิลปประดิษฐและของที่ระลึก
ลําดับที่ ๑ ไดแก เครื่องเคลือบดินเผา หมู ๑๒ ตําบลเกาะตาเลีย้ ง อําเภอศรีสําโรง
ลําดับที่ ๒ ไดแก เครื่องปนดินเผา หมู ๒ ตําบลทุง หลวง อําเภอคีรมี าศ
ลําดับที่ ๓ ไดแก เครื่องปนดินเผา หมู ๕ ตําบลหนองออ อําเภอศรีสัชนาลัย

สภาพทางสังคม
การศึกษา
จํานวนครูและนักเรียนจังหวัดสุโขทัยมีจาํ นวนครูนักเรียนดังนี้
- จํานวนครู - อาจารย จํานวน ๔,๒๒๕ คน
- จํานวนนักศึกษา - นักเรียน จํานวน ๘๐,๕๗๕
- อัตราสวน ครู อาจารย : นักเรียน นักศึกษา คือ ๑ : ๒๐
สถาบันการศึกษา
- ระดับประถมศึกษาและสามัญ ๓๕๔ แหง
- สถานศึกษาของเอกชน ๑๓ แหง
- ระดับอาชีวศึกษา ๔ แหง
- ระดับปริญญาตรี จํานวน ๓ แหง ไดแก
๑) สถาบันการพลศึกษาวิทยาเขตสุโขทัย
๒) ศูนยวิทยพัฒนาบริการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
๓) มหาวิทยาลัยรามคําแหง สาขาวิทยบริการ เฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสุโขทัย
14

ศาสนา
จังหวัดสุโขทัยมีประชากรสวนใหญนับถือนับถือศาสนาพุทธ คิดเปนรอยละ ๙๙.๘๐ และนับถือ
ศาสนาคริสต รอยละ ๐.๑๙ วัดในจังหวัดสุโขทัย มีจํานวน ๓๒๐ แหง
วัดหลวงในจังหวัดสุโขทัย มีจํานวน ๓ วัด ดังนี้
๑. วัดหนองโวงพระอารามหลวง อําเภอสวรรคโลก
๒. วัดสวางอารมณวรวิหาร อําเภอสวรรคโลก
๓.วัดพระศรีรตั นมหาธาตุราชวรวิหาร (วัดพระปรางค) อําเภอศรีสัชนาลัย
การสาธารณสุข
จังหวัดสุโขทัย มีโรงพยาบาลทั่วไป ๒ แหง โรงพยาบาลชุมชน ๗ แหง สถานีอนามัย ๑๑๘ แหง
สถานบริการสาธารณสุขชุมชน ๑ แหง โรงพยาบาลเอกชน ๓ แหง จํานวนเตียง ๙๕๗ เตียง คลินิกทุก
ประเภท ๑๕๗ แหง มีจํานวนแพทย ๘๙ คน ทันตแพทย ๓๑ คน พยาบาลวิชาชีพ ๑,๐๒๗ คน เภสัชกร
๕๘ คน เจาหนาที่สถานีอนามัย ๔๐๖ คน และอาสาสมัคร ๑๒,๑๑๘ คน โดยอัตราสวนตอจํานวน
ประชากร ดังนี้
แพทย ๑ : ๖,๔๗๒
ทันตแพทย ๑ : ๑๙,๖๒๔
เภสัชกร ๑ : ๑๐,๔๘๙
พยาบาล ๑ : ๖๐๒
เจาพนักงานสาธารณสุขชุมชน ๑ : ๕,๓๓๖
เจาพนักงานทันตสาธารณสุข ๑ : ๑๖,๔๔๖
เตียงผูปวย ๑ : ๖๓๕

เทศกาลงานประเพณี
เทศกาลงานประเพณีที่สาํ คัญของจังหวัดสุโขทัย ในรอบ ๑ ป ประกอบดวย
งานประเพณีลอยกระทงเผาเทียนเลนไฟ
เปนงานประเพณีที่สืบสานศิลปวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณีอันดีงามของชาติไทยใหคงอยู
เปนสถานที่ที่เปนตนตําหรับการจัดงานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เลนไฟ ผูมาเที่ยวชมจะไดสัมผัสกับ
บรรยากาศยอนยุค ๗๐๐ ป ชมวิถีชีวิตของความเปนคนไทย พิธีเผาเทียน เลนไฟ ลอยกระทงพระราชทาน
การแสดงแสงเสียง งานขาวขวัญวันเลนไฟ และอื่นๆ อีกมากมาย จัดในวันขึ้น ๑๓-๑๕ ค่ําเดือนสิบสองของ
ทุกป ณ บริเวณอุทยานประวัติศาสตรสุโขทัยตําบลเมืองเกา อําเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย
15

งานวันพอขุนรามคําแหงมหาราช
เปนการจัดงานเพื่อรําลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของ พอขุนรามคําแหงมหาราชที่มีตอประชาชน
ชาวไทย คณะรัฐมนตรีไดมีมติใหวันที่ ๑๗ มกราคม ของทุกปเปนวันรําลึกถึง พอขุนรามคําแหงมหาราช จึง
กําหนดจัดงาน ณ บริเวณอนุสาวรียพอขุนรามคําแหง อุทยานประวัติศาสตรสุโขทัย
งานพระแมยา และงานกาชาด
เปนการจัดงานเทศกาลประเพณี เพื่อใหประชาชนได สักการะพระแมยา นมัสการ ๙ พระพุทธสุด
แผนดินและสักการะพระบรมราชานุสาวรีย รัชกาลที่ ๕ เปนงานรื่นเริงที่จัดขึ้นในฤดูหนาวใหประชาชนได
พักผอน ชมมหรสพและซื้อสินคาจําเปนในครัวเรือนในราคถูก งานสักการะพระแมยาและงานกาชาด จัด
ประมาณ ๑ สัปดาห ชวงเดือน มกราคม -กุมภาพันธของทุกป ณ บริเวณหนาศาลากลางจังหวัดสุโขทัย
งานแขงขันเรือพายเทโวโรหณะ
การแขงขันเรือพายไดกําหนดจัดในชวงเทศกาลออกพรรษา หรือเรียกวาเทศกาลเทโวโรหณะ โดย
วัดราชธานีจัดเปนประเพณีมาชานาน ตอมา ป ๒๕๔๐ วัดราชธานีไดมอบหมายใหเทศบาลเมืองสุโขทัย
ธานีเปนผูดําเนินการจัดงานมาจนถึงปจจุบัน กิจกรรมภายในงานประกอบดาย การแขงขันเรือพาย
การประกวดเรือสวยงาม เรือความคิดสรางสรรค เรือหัวใบทายบอด การแขงขันกีฬาพื้นบาน การประกวด
กองเชียรของชุมชนตางๆ และการแสดงของนักเรียนนักศึกษาและชุมชนตางๆ
งานประเพณีบวชชางหาดเสี้ยว
ประเพณีบวชชางหรือที่เรียกวา “แหชาง” อยูเคียงคูผูคนที่มีสายเลือดไทยพวนมานานแลว คือ
การนําชางมารวมในพิธีบรรพชาอุปสมบทมาจากคติความเชื่อทางพุทธศาสนายึดถือตามที่พระเวสสันดรให
ชางปจจัยนาเคนทรอันเปนชางเผือกคูบารมีเมืองเชตุดรถือวาเปนมงคลหัตถี แกพราหมณทั้ง ๘ จากแควน
กลิงคราษฏร ที่มาทูลขอความเชื่อนี้เกี่ยวของกับอีกตํานานหนึ่ง คือ ตอนที่พระเจากรุงสัญชัย พระราชบิดา
ของพระเวสสันดรขอใหพระเวสสันดรกลับมาเปนกษัตริยตามเดิมนั้น พระองคไดจัดขบวนชางมาประดับ
ประดาเหมือนออกศึกสงครามใหสมเกียรติ เพื่อไปรับพระเวสสันดรและ พระนางมัทรี ขบวนแหแหนขับดวย
มโหรีและการละเลนตาง ๆ เปนการเฉลิมฉลอง ความเชื่ออีกประการหนึ่งคือคําสั่งสอนของพระพุทธองคที่
มุงใหผูบวชถือปฏิบัติตนเพื่อไปสูโลกอุดร หรือโลกุตรธรรม คือ ธรรมอันพนจากโลกไดแกพระนิพพานแตคน
ทั่วไปเขาใจวา อุดร หมายถึง ทิศเหนือ ซึ่งมีสัญลักษณ คือ ชาง ชาวบานหาดเสี้ยวจึงนําสัญลักษณที่
เรียกวา โนนงก มาเปนสวนรวมในขบวนแหมาจนถึงทุกวันนี้ โดยกําหนดจัดงานในวันที่ ๗ เดือนเมษายน
ของทุกป กิจกรรมภายในงานประกอบดวยขบวนแหนาคดวยชาง การทําขวัญนาคแบบดั้งเดิม การละเลน
ตาง ๆ
16

งานสรงน้ําโอยทาน
เปนการจัดงานประเพณีสงกรานตของชาวศรีสัชนาลัยที่สืบทอดกันมา ซึ่งจัดในวันที่ ๑๒ เมษายน
ของทุกป งานในภาคเชาจะเริ่มดวยพิธีบวงสรวงบริเวณหลักเมืองในบริเวณอุทยานประวัติศาสตรศรีสัชนา
ลัย ตอนบายจะมีขบวนแหรถบุปผชาติ ซึ่งตกแตงอยางสวยงาม ประกอบดวยรถพระพุทธรูป และขบวนรถ
พรอมเทพีสงกรานตของแตละตําบล ขบวนรถเคลื่อนจากวัดพระปรางคไปยังอุทยานประวัติศาสตรศรีสัชนา
ลัย เมื่อขบวนรถเคลื่อนมาตามถนน ประชาชนที่อยูบริเวณริมถนนจะนําน้ํามาสรงพระพุทธรูป
งานประเพณีแหน้ําขึน้ โฮงสรงน้าํ เจาพอเมืองดง
เปนงานประเพณีสักการะศาลเจาพอเมืองดง ซึ่งเปนเมืองเกาแก ของอําเภอศรีสัชนาลัย ในสมัย
พระเจาอติโลกราช การดําเนินงานนี้เมื่อถึงวันเวลาที่กําหนดไว บานใดที่มีชางก็จะนําชางมาทําความ
สะอาด ประดับตกแตง แลวไปรวมกันที่ศาลเจาพอเมืองดง เมื่อถึงเวลาผูเขาทรงเจาพอเมืองดงจะขึ้นสูศาล
เจาพอรับการรดน้ําจากขบวนชางเหลานั้น และผูเขาทรงเจาพอเมืองดงก็จะใหพรทุกคน หลังจากนั้นขบวน
แหชางก็จะแหกันไปที่อนุสาวรียเจาพอเมืองดง กิจกรรมภายในงานประกอบดวยขบวนแหชางเครื่อง
สักการะบูชาเจาพอเมืองดงจํานวนกวา ๖๐ เชือก การแสดงการละเลนพื้นบาน พิธีสรงน้ําเจาพอเมืองดง
และรดน้ําดําหัวผูสูงอายุ กําหนดการจัดงานชวงเทศกาลสงกรานตของทุกป ณ โรงเรียนเมืองดงวิทยา
ตําบลบานตึก อําเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย
งานฉลองสมโภชหลวงพอศิลา
หลวงพอศิลาเปนพระพุทธรูปศิลานาคปรก ปางสมาธิที่สวยงามที่สุดในโลก แกะสลักดวยหินทราย
สีเทา มีอายุกวา ๘๐๐ ป ชาวบานพบที่ถ้ําเจาราม อําเภอบานดานลานหอย จังหวัดสุโขทัย เมื่อป พ.ศ.
๒๔๗๒ และไดอัญเชิญมาประดิษฐานที่วัดทุงเสลี่ยม อําเภอทุงเสลี่ยม ตอมาเมื่อป พ.ศ. ๒๕๒๐ คนรายได
ขโมยไป และไดกลับคืนมาจากประเทศสหรัฐอเมริกา ในป พ.ศ. ๒๕๓๙ และไดนํามาประดิษฐานในวันที่
๒๔ กุมภาพันธ ๒๕๔๐ หลวงพอศิลาเปนพระพุทธรูปที่ชาวไทยและชาวอําเภอทุงเสลี่ยมเคารพสักการบูชา
และหวงแหน จึงไดจัดใหมีงานฉลองสมโภชขึ้นในวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ เปนประจําทุกป บริเวณวัดทุงเสลี่ยม
หมูที่ ๓ อําเภอทุงเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย
ประเพณีการทําขวัญผึ้ง
การทําขวัญผึ้งเปนประเพณีของชาวบานทาดินแดง ตําบลศรีคีรีมาศ ซึ่งตองสงสวยน้ําผึ้งทดแทน
การถูกเกณฑแรงงานตามพระราชกําหนด ตั้งแตสมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ แหงกรุง
รัตนโกสินทร ดวยเหตุที่ตองสงสวยน้ําผึ้งติดตอกันมาเปนเวลานานทําใหเกิดประเพณีนี้ขึ้น เพื่อใหผึ้งมาทํา
รังตามตนมากๆ จะไดมีน้ําผึ้งพอเพียงแกการสงสวยตามจํานวนที่ทางราชการกําหนด กิจกรรมภายในงาน
ประกอบดวย การประกอบพิธีทําขวัญผึ้ง และการสาธิตการตีผึ้งกําหนดจัดงานประเพณีทําขวัญผึ้งในวัน
ขึ้น ๓ ค่ํา เดือน ๓ ของทุกป
17

งานมหกรรมของดีกงไกรลาศและเทศกาลกินปลา
อําเภอกงไกรลาศมีพื้นที่สวนใหญเปนที่ราบลุม มีแมน้ํายมไหลผาน ในฤดูฝนของทุกปจะมีน้ําไหล
ลนตลิ่งของแมน้ํายม เขาทวมพื้นที่บางสวนของอําเภอ ทําใหเกิดแหลงเพาะพันธุปลาตามธรรมชาติขึ้น มี
ปลาชนิดตาง ๆ ชุกชุมมากในฤดูน้ําลด โดยเฉพาะปลาสรอย ซึ่งสามารถนํามาผลิตเปนน้ําปลาและปลารา
ไดอยางดี มีคุณภาพ นอกจากปลาสรอยแลวยังมีปลาชนิดอื่น ๆ อีกมากมาย กิจกรรมภายในงาน
ประกอบดวย การสาธิตและจําหนายผลิตภัณฑที่ทําจากปลา การจําหนายสินคาหนึ่ง ตําบลหนึ่งผลิตภัณฑ
การประกวดธิดาปลา การแขงขันจับปลา การแสดงมหรสพตาง ๆ กําหนดการจัดงานชวงเดือนกุมภาพันธ
ของทุกป ณ สนามหนาที่วาการอําเภอกงไกรลาศ
งานวันของดีศรีสชั นาลัย
ประชาชนชาวอําเภอศรีสัชนาลัยสวนใหญมีอาชีพทําสวนผลไม ไดแก สวนลางสาด ลองกอง และ
ทุเรียนที่ตําบลบานตึก และสมเขียวหวานที่ตําบลแมสิน รวมทั้งหัตถกรรมพื้นบานสําคัญ คือ ผาตีนจก
หาดเสี้ยว เพื่อประชาสัมพันธผลิตภัณฑของประชาชนในทองถิ่น และเพื่อสงเสริมอาชีพสรางรายไดแก
ประชาชน จึงจัดงานประกวดลางสาด ลองกอง ทุเรียน สมเขียวหวาน มะมวง การแปรรูปผลผลิตทาง
การเกษตร การประกวดผาตีนจก การประกวดเทพีชาวสวน ฯลฯ กําหนดจัดงานประมาณเดือนสิงหาคม
ของทุกปบริเวณโรงเรียนเมืองเชลียงวิทยา ซึ่งจะมี การออกราน เชน เงิน ทอง ผาทอพื้นเมือง ผลไมพื้นเมือง
งานรักปา รักธรรมชาติ
"ถ้ําพระราม" ปรากฏอยูในหลักศิลาจารึก พอขุนรามคําแหงมหาราช ตอมาชาวบานเรียกเพี้ยนเปน
"ถ้ําเจาราม" เปนถ้ําที่อาศัยของคางคาวกินแมลง ๖ ชนิด ไดแก คางคาวเล็บกุด คางคาวปกถุง คางคาว
หนายักษกระบังหนา คางคาวหนายักษสามลืบ คางคาวปากยน และคางคาวปกพับใหญ กําหนดการ
จัดงานวันที่ ๒๖ ธันวาคม ของทุกป ณ ถ้ําเจาราม หมูที่ ๙ บานภุทอง ตําบลวังน้ําขาว อําเภอบานดาน
ลานหอย จังหวัดสุโขทัย
งานเทศกาลพิชิตยอดเขาหลวง
เปนงานพิชิตยอดเขาหลวง ความสูง ๑,๒๐๐ เมตร จากระดับน้ําทะเล เดินทองไพร ๔ ยอดเขาแหง
เทือกเขาหลวง ไดแกยอดเขาเจดีย ยอดเขานารายณ ยอดเขาภูกา และยอดเขาแมยา ทุงหญาสมุนไพร ชม
พระอาทิตยขึ้นที่ยอดเขานารายณ ทะเลหมอกที่สวยสะดุดตา ในชวงเดือนธันวาคม ซึ่งเปนเดือนที่มีความ
หนาวเย็น เหมาะสมกับการทองเที่ยวในลักษณะการเดินปา และการพักแรมเพื่อชมทัศนียภาพ กําหนดการ
จัดงานตั้งแตวันเสารที่สองของเดือนธันวาคม ถึงกลางเดือนเมษายน ในอุทยานแหงชาติรามคําแหง
งานรับลมหนาวเทีย่ วน้ําตกตาดดาว ชมน้ําตกตาดเดือน เยือนถ้ําธาราวสันต
อุทยานแหงชาติศรีสัชนาลัยเปนภูเขาสลับซับซอน เปนตนกําเนิดของลําหวยหลายสาย ซึ่งเปน
ลุมน้ําสาขาของแมน้ํายม สภาพปาเปนปาเบญจพรรณและปาดงดิบเขา จึงมีพันธุไมที่สําคัญหลายชนิด
18

ตลอดจนมีสัตวปานานาชนิดอาศัยอยู เชน กวาง เกง วัวแดง กระทิง เลียงผา หมี เสือปลา หมูปา ฯลฯ และ
ยังมีนกอีกหลายชนิด เชน นกขุนทอง นกขมิ้นหัวดําใหญ นกปรอดเหลืองหัวจุก นกนางแอนผา นกกระราง
หัวหงอก ฯลฯ และในฤดูหนาวจะมีอากาศหนาวเย็น โดยเฉพาะระหวางเดือนธันวาคม-กุมภาพันธ
ซึ่งเหมาะแกการทองเที่ยวในลักษณะเดินปา ดูนก ชมพรรณไม ดูรอยเทาสัตว บนเสนทางศึกษาธรรมชาติ
เพื่อชมทัศนียภาพพระอาทิตยขึ้นและทะเลหมอกที่สวยงาม
การทองเที่ยว
ศูนยบริการนักทองเทีย่ วจังหวัดสุโขทัย
จังหวัดสุโขทัย จะมีศูนยบริการนักทองเที่ยวอยูในแหลงทองเที่ยวทุกแหลงอยางครบถวน
ทั้งอุทยานประวัติศาสตรสุโขทัย อุทยานประวัติศาสตรศรีสัชนาลัย อุทยานแหงชาติรามคําแหง อุทยาน
แหงชาติศรีสัชนาลัย สําหรับศูนยบริการนักทองเที่ยวในตัวเมืองสุโขทัยนั้นจะมีอยู ๑ แหง ตั้งอยูบริเวณ
สวนสาธารณะเชิงสะพานพระรวง ซึ่งดําเนินการโดยสํานักงานการทองเที่ยวและกีฬาจังหวัดสุโขทัย รวมกับ
องคการบริหารสวนจังหวัดสุโขทัย และเทศบาลเมืองสุโขทัยธานี
รายไดจากการทองเที่ยว
การทองเที่ยวของจังหวัดสุโขทัยในป ๒๕๕๐ ยังคงมีการเติบโตเพิ่มขึ้นตอเนื่องจากปที่ผานมา โดย
มีอัตราการเติบโตรอยละ ๑๑.๖๒ หากพิจารณาแยก เปนคนไทยมีการเติบโตเพิ่มขึ้นรอยละ ๑๒.๕๗ และ
ชาวตางชาติ เติบโตเพิ่มขึ้นรอยละ ๙.๗๖ ปจจัยสําคัญในการสนับสนุนการเดินทาง อาทิ แหลงทองเที่ยว
อุทยานที่เปนมรดกโลก รวมถึงงานเทศกาลงานประเพณี อาทิ การจัดงานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน
เลนไฟ ณ อุทยานประวัติศาสตรสุโขทัย และงานประเพณีสรงน้ําโอยทาน สงกรานตศรีสัชนาลัย รวมทั้งการ
เพิ่มขึ้นในกลุมประชุม/สัมมนา/ดูงาน/อบรม ที่เขาสูพื้นที่เพิ่มขึ้น สงผลตอจํานวนการเดินทางที่เพิ่มขึ้น
สําหรับนักทองเที่ยวคนไทยสวนใหญยังคงเปนการเดินทางภายในภูมิภาคเดียวกัน ดานพาหนะที่
ใชในการเดินทางทองเที่ยวอันดับแรกคือ รถยนตสวนตัว รองลงมาคือ รถโดยสารประจําทาง กลุมผูรวม
เดินทางโดยสวนใหญเปนกลุมที่ทํางาน สวนนักทองเที่ยวชาวตางชาติกลุมตลาดหลักของนักทองเที่ยว
ชาวตางชาติ คือ เยอรมัน ฝรั่งเศส และญี่ปุน ซึ่งนิยมเดินทางมาเอง โดยพาหนะที่นิยมใชในการเดินทางคือ
รถยนตสวนตัว รองลงมา รถโดยสารประจําทาง
สําหรับการเดินทางแตละครั้ง นักทองเที่ยวมีระยะเวลาพํานักเฉลี่ย ๑.๙๘ วัน และจากจํานวน
นักทองเที่ยว คืนพัก และการใชจายแตละวันประมาณ ๑,๑๘๗.๗๔ บาท กอใหเกิดรายไดจากนักทองเที่ยว
เปนจํานวน ๑,๐๐๓.๘๐ ลานบาท สวนนักทัศนาจรมีคาใชจายเฉลี่ยตอคนตอวันประมาณ ๗๗๑.๒๔ บาท
ทําใหเกิดรายไดหมุนเวียนเปนจํานวน ๒๑๕.๐๒ ลานบาท เมื่อรวมรายไดทั้งหมดที่เกิดจากการทองเที่ยว
ภายในจังหวัดสุโขทัยเทากับ ๑,๒๑๘.๘๒ ลานบาท โดยผูเยี่ยมเยือนมีคาใชจายระหวางอยูในจังหวัด
สุโขทัยจํานวน ๑,๐๘๔.๔๓ บาท : ขอมูลจาก www.tat.or.th
19

จํานวนโรงแรม / หองพัก / อัตราคาที่พัก


ป พ.ศ. ๒๕๕๐ จํานวนหองพักในจังหวัดสุโขทัยมีจํานวน ๑,๒๖๐ หอง ลดลงจากปกอนคิดเปน
รอยละ ๓.๖๗ และอัตราการเขาพักเฉลี่ยทั้งปเทากับ ๔๔.๖๙ เพิ่มขึ้นรอยละ ๑๐.๐๘ ทั้งนี้นักทองเที่ยว
มีระยะเวลาพํานักเฉลี่ยในสถานพักแรมเพิ่มขึ้นเล็กนอยเปน ๑.๕๐ วัน
สิ่งสําคัญคูบานคูเมือง
พระแมยา
องคเทวรูป สลักดวยหินชนวน เปนรูปสตรีวัยสาว มีเครื่องประดับอยางสตรี
โบราณผูสูงศักดิ์ อิริยาบถทรงยืนตรง แขนทั้งสองขางแนบพระวรกาย ทรงนุงผาปลอย
ชายไหวเปนเชิงชั้นทั้งสองขางแบบศิลปะการนุงผาสตรีสมัยสุโขทัย ไมทรงเสื้อหรือสไบ
ทรงพาหุรัด (กําไลตนแขน) ทองพระกร (กําไล) ที่ขอพระหัตถและขอพระบาทเปนกําไล
วงกลม พระพักตรรูปไข พระโอษฐแยมยิ้มนอยๆ มงกุฎเปนแบบชฎาทรงสูง ฉลองพระ
บาทปลายงอน ยอดศิลาสวนที่เหนือมงกุฎแตกบิ่นหายไปบาง เมื่อวัดขนาดของเทวรูป
รวมแทนหินแผนเดียวกันที่คงอยู สูงทั้งหมด ๕๑ นิ้ว วัดจากพระบาทถึงยอดมงกุฎสูง
๔๙ นิ้ว ศิลาจําหลักเปนศิลาแทงเดียวกันตลอดไมมีรอยตอ ปจจุบันศาลพระแมยาเปน
ปูชนียสถานที่สําคัญของสุโขทัย ตั้งอยูริมฝงซายของแมน้ํายม บริเวณหนาศาลากลางจังหวัดสุโขทัย ผูคนที่
ผานไปมาจะแวะเขาไปเคารพสักการะบูชาอยูตลอดเวลา ใครมีทุกขมีรอนเรื่องอะไรก็จะไปขอความ
ชวยเหลือจากพระแมยา เลากันวามักจะไดดังที่ขอ เพราะฉะนั้นจึงมีผูไปแกบนที่ศาลพระแมยาเปนประจํา
จังหวัดจะจัดงาน “พระแมยา” เปนงานประจําปของจังหวัดซึ่งจะจัดขึ้นชวงเดือนกุมภาพันธของทุกป
พอขุนศรีอินทราทิตย
พระนามเต็ม กํามรเตงอัญศรีอินทรบดินทราทิตย พระนามเดิม พอขุนบางกลางหาว ทรงเปน
ปฐมวงศราชวงศพระรวงแหงอาณาจักรสุโขทัย ครองราชสมบัติ ตั้งแต พ.ศ. ๑๗๘๒ แตไมปรากฏหลักฐาน
การสวรรคตหรือสิ้นสุดการครองราชสมบัติปใด พอขุนศรีอินทราทิตยเจาเมืองสุโขไทไดตั้งราชวงศของตน
ขึ้นซึ่งรูจักกันตอมาวา “ราชวงศพระรวง” ประวัติที่มาของพอขุนบางกลางหาวยังไมมีขอยุติ หลักฐาน
บางอยางที่เขียนขึ้นในชั้นหลังนั้น บางกลาววาพอขุนบางกลางหาว
มาจากเมืองนครไทยในจังหวัดพิษณุโลก โดยเปนเชื้อสายหนึ่งของปู
เจาลาวจาก ตนวงศของเจาเมืองนอยใหญในลานนา ลานชาง (ลาว)
และไทยพวน โดยขามแดนมาจากทางฝงลาวหรือลานชาง บางกลาว
วาเปนชนเผาไทบานโคน จังหวัดกําแพงเพชร ซึ่งมีเชื้อสายสืบมาจาก
พระเจาชัยศิริเชียงแสนที่พาครอบครัวหนีลงมาถึงเขตเมืองเชลียง
แลวลงมาสรางเมืองไตรตรึงษที่กําแพงเพชร แตจากการสืบสายญาติ
วงศที่ปรากฏเรื่องราวในสมัยตอมา ที่กลาววากษัตริยในราชวงศพระ
20

รวงเปนญาติกับเจาเมืองนาน เปนญาติกับเจาเมืองนครศรีธรรมราช (ศรีธรรมาโศกราช) และเจาเมือง


นครศรีธรรมราชก็สืบสายมาจากเจาเมืองดงแมนางเมืองนครสวรรคที่อพยพหนีไขหาแลวลองเรือไปสราง
บานเมืองใหมที่นครศรีธรรมราชนั้นทําใหสันนิษฐานไดในอีกแนวทางหนึ่งวาในคราวที่เกิดไขหาระบาดการ
อพยพของเชื้อสายของเจาเมืองดงแมนางเมือง แบงเปนสองสาย สายหนึ่งหนีลงใตอีกสายหนึ่งหนีขึ้นเหนือ
สายที่ขึ้นเหนือนาจะมาอยูแถบเมืองกําแพงเพชร และตั้งเมืองขึ้นใหมไดเปนเจาปกครองเมืองแถบนี้ และ
อาจเปนเมืองที่รวมอยูในเขตนครรัฐศรีสัชชนาไลสุโขไทมาตั้งแตครั้งนั้น ตํานานเรื่องพระรวงที่มีอภินิหาร
ตางๆ นานา ที่ทําใหพระรวงถูกตามลาโดยทหารเขมรที่เรียกเก็บภาษี “สวยน้ํา” ในเมืองตางๆ ใหภาพของ
พอขุนบางกลางหาว รับรองแนวคิดทั้งสองแนวที่เขากันไดที่ทางหนึ่งวามาจากทางเหนือ และอีกทางวามา
จากทางใตของเมืองสุโขไทกลาวคือ บางตํานานกลาววาพระรวงเปนโอรสของกษัตริยหริภุญไชย สอดคลอง
กับพงศาวดารโยนกวาพระเจาชัยศิริเชียงแสนมาจากเมืองเหนือ คือ หริภุญไชย แลวอพยพลงมาทางใต
บางตํานานวาพระรวงหนีการถูกเก็บสวยน้ํา จากเมืองของตนที่อยูทางใต สอดคลองกับที่วาอยูนครสวรรค
หรือกําแพงเพชร อันมีเมืองที่พระเจาชัยศิริเชียงแสนมาสรางไว ดังนั้นพระรวงหรือพอขุนศรีอินทราทิตย
ปฐมกษัตริยแหงราชวงศอาจเปนเชื้อสายของพระเจาชัยศิริเชียงแสน ที่อพยพครอบครัวจากเหนือลงสูใต
ตามพงศาวดารโยนก ไมมีหลักฐานบอกเลาเรื่องราวในรัชสมัยของพอขุนศรีอินทราทิตย ใหทราบมากนัก
แตทราบวาพระองคมีพระมเหสีนามวา “นางเสือง” เปนมารดาของโอรส ๓ พระองค และธิดา ๒ องค โอรส
องคโตเสียชีวิตตั้งแตเยาววัยและเมื่อโอรสองคเล็กอายุได ๑๙ ป เกิดเหตุการณสําคัญ เรื่องหนึ่ง คือการเขา
มารุกล้ําเขตแดนโดยขุนสามชนเจาเมืองฉอดยกทัพเขามายึดเมืองตาก ซึ่งเปนเมืองในอาณัติของนครรัฐสุ
โขไท ศรีสัชชนาไล พอขุนศรีอินทราทิตยพาโอรสนําทัพชาง ไพรพลออกศึกตอสูบนหลังชางกับขุนสามชน
และเกือบจะเพลี่ยงพล้ํา โอรสองคเล็กจึงไสชางเขากันและเปนตอในการรบทําใหทัพของขุนสามชนถอยลา
ไป เมือ งตากกลั บ มาอยู ในเขตปกครองของนครรัฐสุโขไทศรีสัช ชนาลัย ต อไป และโอรสองคเ ล็กไดรั บ
บําเหน็จความชอบ โดยพระบิดาตั้งนามใหเรียกขานวา “พระรามคําแหง” ซึ่งมีความหมายวา “เจาชายราม
ผูกลาหาญ” เมื่อพอขุนศรีอินทราทิตยสิ้นชีพลง พอขุนบางเมืองโอรสองครองไดขึ้นปกครองเปนเจานครรัฐสุ
โขไทศรีสัชชนาไลสืบตอมา ซึ่งนักวิชาการสันนิษฐานวานาจะครองราชยมาจนถึงป พ.ศ.๑๘๒๒
พระบรมราชานุสาวรียพอขุนรามคําแหงมหาราช
พ อ ขุ น รามคํ า แหงมหาราชเสด็ จ ขึ้ น ครองราชสมบั ติ เ ป น
รัชกาลที่ ๓ แหงราชวงศพระรวง ในราวป พ.ศ.๑๘๒๒ รัชสมัย
ของพระองคบานเมืองมีความเจริญรุงเรืองยิ่งกวารัชกาลใดๆ ใน
ราชวงศพระรวง ราชอาณาเขต แผขยายไปอยางกวางขวาง
ประชาชนไดรับความรมเย็นเปนสุขทั่วหนา ที่เรียกกันวา ไพรฟา
หนาใส การพาณิชยเจริญกาวหนา ทรงทํานุบํารุงศิลปวิทยาการให
เจริญรุงเรืองหลายประการ พระราชกรณียกิจและพระเกียรติคุณของ
21

พระองคแผไพศาล ไดทรงทํานุบํารุงสรางสรรคความรุงเรืองแกอาณาจักรไทย อาทิ ทางการปกครอง


บานเมืองรมเย็นเปนสุขประดุจบิดาปกครองบุตร ทรงพระกฤดาภินิหารปราบปรามหัวเมืองนอยใหญราบ
คาบ ขยายพระราชอาณาเขตอยางกวางขวาง ที่สําคัญอยางยิ่งคือทรงอัจฉริยะทางดานอักษรศาสตร ทรง
ประดิษฐอักษรไทยขึ้น ใชเปนอักษรประจําชาติ ซึ่งไดรับการยกยองวาทรงเปนผูใหกําเนิดลายสือไทย ชาว
จังหวัดสุโขทัยตางยกยองเทิดทูนพระเกียรติคุณแพรหลายกวางขวาง
หลวงพอศิลา
หลวงพอศิลา เปนพระพุทธรูปปางนาคปรก ขนาดหนาตักกวาง
๔๓ เซนติเมตร สูง ๘๖ เซนติเมตร หนักประมาณ ๓๐๐ ปอนด ขนาด
งดงามสมสวน แกะสลักจากเนื้อศาลาเขียวผิวนวลขาวดวยฝมือ
ประณีต เปนศิลปะแบบลพบุรีที่ไดรับอิทธิพลจากขอม เชื่อวาสรางใน
ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ ราว พ.ศ. ๑๖๕๐ คาบเกี่ยวกับศิลปะแบบ
บายน (พ.ศ.๑๗๒๔-๑๗๘๐) พระพุทธรูปประทับนั่งบนขนดหาง
พญานาค ๗ เศียร เครื่องทรงแกะสลักเปนลวดลาย เปลือกหอย ฝามือ
และฝาเทาและสลักเปนรูปนูนสูง พระพักตรมีจุดเดนตรงที่มีริมฝปาก
หนา ดวงเนตรเรียวงามประดุจรวงขาว พระขนงหนาแกะสลักเปนวงโคง
ตอเนื่องสวยงาม สวน พระเศียรประดับดวยดอกจัน ติ่งหูทั้งสองขางประดับดวยทรงกรวยกลม หอยยาวถึง
พระอังสา นาคปรกแตละเศียรแสดงสีหนาขมึงทึง ปากกับตาทา สีแดงชาดพระพุทธรูปหลวงพอศิลานี้ แต
เดิมประดิษฐานอยูที่ถ้ําเจาราม หรือถ้ําพระราม ซึ่งเปนถ้ําอยูในเขตอําเภอบานดานลานหอย ปจจุบันหลวง
พอศิลาประดิษฐานอยู ณ วัดทุงเสลี่ยม อําเภอทุงเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย
พระพุทธอุทยานสุโขทัย
พระพุทธรูปสมัยสุโขทัยเปนที่ยอมรับ และไดรับการยกยองวาเปนพระพุทธรูปที่มีลักษณะงดงาม
ที่สุด เมื่อเทีย บกับ พระพุท ธรูปในสมั ย อื่ น ๆ ในอดีต องค
พระมหากษัตริยแหงกรุงสุโขทัย และประชาชนชาวสุโขทัย
มีความศรัทธาเลื่อมใสในบวรพุทธศาสนาเปนอยางยิ่ง จึง
ไดมีการกอสราง พระพุทธรูปทั้งขนาดเล็ก ขนาดกลาง และ
ขนาดใหญเปนจํานวนมากนับพันองค หลังจากอาณาจักร
สุโขทัยรวงโรย พระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยูในเมืองสุโขทัย
จึงถูกปลอยทิ้งรางเปนจํานวนมาก และไดรับการอัญเชิญ
ไปประดิษฐานยังวัดตางๆ มากกวา ๒๐๐ องค โดยเฉพาะอยางยิ่งในกรุงเทพมหานคร พระพุทธรูปจําลอง
จํานวน ๙ องค ที่จังหวัดสุโขทัยสรางขึ้น ประกอบดวย
22

-พระพุท ธรู ป ปางลี ล า ขนาดความสู ง ๒.๐๓ เมตร ทํ า พิ ธีเ ททองหลอ องค พ ระเมื่ อ วั น ที่ ๑๔
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๘.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม
กรุงเทพมหานคร
-พระรวงโรจนฤทธิ์ ขนาดความสูง ๗.๗๒ เมตร ทําพิธีเททองหลอองคพระ เมื่อวันที่ ๑๕
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๗.๓๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดพระปฐมเจดียราชวรมหาวิหาร
จังหวัดนครปฐม
-พระศาสดา ขนาดหนาตักกวาง ๓ ศอก ทําพิธีเททองหลอองคพระ เมื่อวันที่ ๑๖ พฤศจิกายน
พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดสุวรรณาราม กรุงเทพมหานคร
-พระพุทธชินสีห หรือ พระนาคปรก ขนาดหนาตักกวาง ๓ ศอก ทําพิธีเททองหลอองค พระเมื่อ
วันที่ ๑๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดพระเชตุพนวิมล มังคลา
ราม กรุงเทพมหานคร
-พระพุทธสิหิงค ขนาดหนาตักกวาง ๓ ศอก ทําพิธีเททองหลอองคพระ เมื่อวันที่ ๑๘ พฤศจิกายน
พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย พิพิธภัณฑสถานแหงชาติพระ
นคร กรุงเทพมหานคร
-หลวงพอรวง ขนาดหนาตักกวาง ๓ ศอก องคเดิมทําพิธีเททองหลอองคพระ เมื่อวันที่ ๑๙
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดมหรรณ พาราม กรุงเทพมหานคร
-พระสุโขทัยไตรมิตร ขนาดหนาตักกวาง ๖ ศอก ๕ นิ้ว สูง ๗ ศอก ๙ นิ้ว ทําพิธีเททองหลอ องค
พระเมื่อวันที่ ๒๐ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดไตรมิตรวิทยาราม
กรุงเทพมหานคร
-พระศรีศ ากยมุนี ขนาดหนา ตัก กวา ง ๓ ศอก ทํา พิ ธีเ ททองหลอ องค พ ระ เมื่ อวั น ที่ ๒๑
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๑๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดสุทัศนเทพวราราม กรุงเทพมหานคร
-พระพุทธไสยาสน ขนาดความยาว ๖ ศอก ทําพิธีเททองหลอองคพระ เมื่อวันที่ ๒๒ พฤศจิกายน
พ.ศ. ๒๕๔๒ เวลา ๑๙.๓๙ น. องคเดิมประดิษฐาน ณ วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพมหานคร
23

พระพุทธอุทยานสุโขทัย ไดเริ่มกอสราง เมือ่ วันที่ ๒๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒ ณ บริเวณหนาศาลากลาง


จังหวัดสุโขทัยลักษณะสถาปตยกรรมแบบวิหารพระปรางคหา ยอด ภายในวิหารปูดว ยหินออน พืน้ ภายนอก
ปูดวยหินแกรนิตคาใชจายในการกอสรางไดจากประชาชนผูมีจิตศรัทธาบริจาคและรายไดจากการจําหนาย
๙ พระพุทธสุดแผนดิน และ ๙ พระเครื่องเฟองสุดกรุ

หลักศิลาจารึก
ศิลาจารึกหลักนี้ เรียกวา “จารึกพอขุนรามคําแหง” หรือ “จารึกหลักที่ ๑” ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระนั่งเกลาเจาอยูหัวรัชกาลที่ ๓ แหงกรุงรัตนโกสินทร เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระจอมเกลาเจาอยูหัว
รัชกาลที่ ๔ ยังดํารงพระอิสริยยศเปนสมเด็จพระเจานองยาเธอเจาฟามงกุฎฯ ขณะทรงผนวช ไดเสด็จจาริก
ธุดงคไปทางหัวเมืองแถบเหนือของประเทศไทย เมื่อปพุทธศักราช ๒๓๗๖ เสด็จถึงเมืองสุโขทัย ทรงพบศิลา
จารึกพอขุนรามคําแหงที่เนินปราสาทเมืองเกาสุโขทัย ทอดพระเนตรเห็นเปน “โบราณวัตถุที่สําคัญ” จึง
โปรดใหนําลงมาที่กรุงเทพฯ เมื่อปพุทธศักราช ๒๓๗๖ พรอมกับศิลาจารึกวัดปามะมวง ภาษาเขมร (สท.๓)
หลักที่ ๔ และพระแทนมนังศิลาบาตร โดยนํามาเก็บรักษาไวที่วัดราชาธิวาส เปนแหงแรก ปจจุบันอยูที่
พิพิธภัณฑสถานแหงชาติพระนคร กรุงเทพมหานคร

สถานที่ทองเที่ยวทางวัฒนธรรม
อุทยานประวัติศาสตรสุโขทัย (เมืองเกาสุโขทัย)
ตั้งอยูตําบลเมืองเกา อําเภอเมืองสุโขทัย อยูหางจากตัวจังหวัดสุโขทัยไปทางจังหวัดตากบนทาง
หลวงหมายเลข ๑๒ (ถนนจรดวิถีถอง) ประมาณ ๑๒ กิโลเมตร เปนแหลง ทองเที่ยวที่สําคัญทางดาน
การศึกษาประวัติศาสตรโบราณคดี ศิลปวัฒนธรรมสมัยสุโขทัย และไดรับการขึ้นทะเบียนเปนมรดกโลก
จากองคการยูเนสโก (UNESCO) เมื่อป พ.ศ.๒๕๓๔ มีสถานที่ทองเที่ยวที่สําคัญหลายแหง ดังนี้
พระบรมราชานุสาวรียพอขุนรามคําแหงมหาราช
ตั้ง อยู ริม ถนนจรดวิถี ถอ งทางทิ ศ เหนื อ ของวั ด มหาธาตุลั ก ษณะพระบรมรู ป พ อ ขุน รามคํ า แหง
มหาราชประทับนั่งหอยพระบาทประทับนั่งบนแทนมนังคศิลาอาสน พระหัตถขวาถือคัมภีร พระหัตถซายอยู
ในทาทรงสั่งสอนประชาชน พระแทนดานซายมีพานวางพระขรรคไวขางๆ ขนาดของพระบรมรูป ๒ เทาของ
พระองคจริง ลักษณะพระพักตรเหมือนอยางพระพุทธรูปสมัยสุโขทัยตอนตน ถายทอดความรูสึกวาพอขุน
รามคําแหงมหาราชมีน้ําพระทัยเมตตากรุณา ยุติธรรมและเฉียบขาด ที่ดานขางมีภาพแผนจําหลัก
เหตุการณเกี่ยวกับพระราชกรณีกิจของพระองคตามที่อางถึงในศิลาจารึกที่คนพบในเมืองสุโขทัย
24

พิพิธภัณฑสถานแหงชาติรามคําแหง
ตั้งอยูบริเวณหนาอุทยานประวัติศาสตรสุโขทัยเปนแหลงรวบรวมและจัดแสดง ศิลปวัตถุที่ไดจาก
การขุดคนทางโบราณคดีภายในเมืองสุโขทัยและที่ประชาชนมอบให เชน พระพุทธรูป เครื่องใช ถวย
ชามสังคโลก ศิลาจารึก ทอน้ํา ระบบชลประทานสมัยสุโขทัย
อุทยานประวัติศาสตรศรีสัชนาลัย
ตั้งอยูตําบลศรีสัชนาลัย อําเภอศรีสัชนาลัย บริเวณที่เรียกวา “แกงหลวง” หางจากตัวจังหวัด ๕๒
กิโลเมตร เมืองศรีสัชนาลัยเปนเมืองลูกหลวงที่สําคัญที่สุดของอาณาจักรสุโขทัย ซึ่งเปนประเพณีปฏิบัติที่วา
รัชทายาทผูที่จะไปปกครองกรุงสุโขทัย จะตองมาปกครองเมืองศรีสัชนาลัยกอน ตัวเมืองเกาศรีสัชนาลัยจะ
อยูฝงซายของแมน้ํายมหางจากตัวอําเภอศรีสัชนาลัยลงมาทางอําเภอสวรรคโลกประมาณ ๑๑ กิโลเมตร
ไดรับการขึ้นทะเบียนเปนมรดกโลกจากองคการยูเนสโก (UNESSCO) เชนเดียวกับอุทยานประวัติศาสตร
สุโขทัย สถานที่ทองเที่ยวที่สําคัญ มีดังนี้
ศูนยศึกษาและอนุรักษเตาสังคโลก
ตั้งอยูที่บานเกาะนอย หางจากอุทยานศรีสัชนาลัย เลียบแมน้ํายมประมาณ ๕ กิโลเมตร ซึ่งเปน
บริเวณที่มีการคนพบเตาเผาเครื่องถวยชามสังคโลกกวา ๕๐๐ เตา ถือไดวาเปนเขตนิคมอุตสาหกรรมของ
เมืองสุโขทัยในยุคนั้น และผลิตสงเปนสินคาออกไปขายยังตางประเทศ เชน ชวา ฟลิปปนส ญี่ปุน เปอรเชีย
เปนตน ภายในศูนยจะมีโบราณวัตถุ และแสดงถึงวิวัฒนาการเครื่องถวยสมัยโบราณหลากหลายชนิด
พิพิธภัณฑสถานแหงชาติสวรรควรนายก
พิพิธภัณฑสถานแหงชาติสวรรควรนายก ตั้งอยูที่ตําบลวังไมขอน หลังวัดสวรรคารามหรือวัดกลาง
อําเภอสวรรคโลก เปนสถานที่จัดแสดงศิลปะโบราณวัตถุ ซึ่งสวนใหญเปนมรดกของพระสวรรควรนายก
(ทองคํา จิตรธร) เจาคณะจังหวัดและเจาอาวาสวัดสวรรคารามไดมอบสมบัติที่เปนศิลปโบราณทั้งหมดที่
ทานไดรวบรวมขึ้นไว ใหเปน สมบัติของชาติในพิพิธภัณฑสถานแหงชาติสวรรควรนายกไดรับพระมหา
กรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ไดเสด็จพระราชดําเนินทรงเปนประธาน
ในพิธีเปดเมื่อวันที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๒๗ การจัดแสดงในอาคารพิพิธภัณฑสถานแหงชาติ ไดจัดแสดง
ออกเปนสองสวน อาคารชั้นบนจัดแสดง ประติมากรรมสมัยตาง ๆ ซึ่งเดิมเปนสมบัติของพระสวรรควร
นายกมี บางสวนที่ยายมาจากพิพิธภัณฑสถานแหงชาติรามคําแหงจัดแสดงสมทบอยูบาง สวนชั้นลางจัด
แสดงเครื่องถวยสังคโลกศิลปะสุโขทัย เพื่อประโยชนในการศึกษาหาความรูในเรื่องเครื่องถวยสุโขทัย
พิพิธภัณฑสังคโลก
ตั้งอยูบริเวณเมืองเอกพลาซา ถนนบายพาส นับเปนพิพิธภัณฑสังคโลกของเอกชนที่มีขนาดใหญ
ที่สุดในเอเชียภายในจัดแสดงโบราณวัตถุประเภทเครื่องสังคโลกที่มีคุณคากวา ๒,๐๐๐ ชิ้น ซึ่งรวบรวมมา
จากทั้งภายในประเทศและตางประเทศ
25

แหลงทองเที่ยวทางธรรมชาติ
อุทยานแหงชาติรามคําแหง
อุทยานแหงชาติรามคําแหง ตั้งอยู
ทองที่อําเภอคีรีมาศ อําเภอบานดานลาน
หอย อําเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย
เป น อุ ท ยานแห ง ชาติ ท างธรรมชาติ ที่ มี
สภาพปาสมบูรณ เปนแหลงตนน้ําลําธาร
และธรรมชาติที่สวยงาม เชน น้ําตกสายรุง
สวนสมุนไพร ทุงหญาธรรมชาติ มี เนื้อที่
ประมาณ ๓๔๑ ตารางกิโลเมตร หรือ ๒๑๓,๑๒๕ ไร อุทยานแหงชาติรามคําแหงหรือคนสวนใหญรูจักกันใน
นาม ปาเขาหลวง ในอดีตสมัยกรุงสุโขทัยเปนราชธานี ไดมีการสรางวัดวาอารามตาง ๆ ไวบริเวณรอบ ๆ
ปาเขาหลวงแหงนี้มีความเกี่ยวของกับกรุงสุโขทัยตามความในศิลาจารึกพอขุนรามคําแหงฯ ตอนหนึ่งวา
“เบื้องหัวนอน (ทิศใต) เมืองสุโขทัยมีกุฏิพิหาร ปูครูอยู มีสรีดภงส (เขาหลวง) อันนี้ ปาพราว ปา
ลาง (ขนุน) มีปามวง ปาขาม มีน้ําโคก มีพระขะพุง ผี เทพดาในเขา (เขาหลวง) อันนี้เปนใหญกวาทุกผีใน
เมืองนี้ ขุนผูใดถือเมืองสุโขทัยนี้แล ไหวดีพลีถูกเมืองนี้เที่ยง เมืองนี้ดี ผิไหวบดี พลีบถูก ผีในเขาหลวงบคุมบ
เกรง เมืองนี้หาย”
จากหลักศิลาจารึกดังกลาวทําใหทราบวาบริเวณปาเขาหลวงแหงนี้มีอิทธิพลตอการ ดํารงชีพและ
เปนสิ่งที่ยึดถือของบรรพบุรุษชาวเมืองสุโขทัยอยางยิ่ง สิ่งกอสรางตาง ๆ ยังคงมี รองรอยปรากฏอยูจนถึง
ทุกวันนี้ อุทยานแหงชาติรามคําแหงไดรับการพิจารณาเปนอุทยานแหงชาติกรมปาไมเมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม
พ.ศ. ๒๕๒๓ โดยใหชื่อวา อุทยานแหงชาติรามคําแหงเพื่อเปนการเทิดพระเกียรติพอขุนรามคําแหงมหาราช
นับเปนอุทยานแหงชาติลําดับที่ ๑๘ ของประเทศไทย
อุทยานแหงชาติศรีสัชนาลัย
อุ ท ยานแห ง ชาติ ศ รี สั ช นาลั ย ไดมี ก ารสํา รวจจัด ตั้ ง เป น
อุทยานแหงชาติเมื่อป พ.ศ. ๒๕๑๙ และมีพระราชกฤษฎีกา
กําหนดเปนอุทยานแหงชาติ ตามประกาศในพระราชกิจจา
นุเบกษา เลมที่ ๙๘ตอนที่ ๗๐ลงวันที่ ๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๒๔
เปน อุทยานแหง ชาติลําดั บที่ ๒๖ ของประเทศไทยมี พื้น ที่
ปฏิบัติงานรับผิดชอบทั้งสิ้น ๓๑๑.๕๗ ตารางกิโลเมตร หรือ
ประมาณ ๒๐๒,๕๒๐.๕๐ ไร ที่ทําการอุทยานแหงชาติศรีสัชนาลัย ตั้งอยูบานปาคา หมูที่ ๖ ตําบลบานแกง
อําเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ครอบคลุมพื้นที่อําเภอศรีสัชนาลัย อําเภอทุงเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย และ
26

อําเภอเถิน จังหวัดลําปาง จุดเดนที่นาสนใจคือ มีพื้นที่เพื่อการศึกษา พื้นที่ใหบริการพักผอน และอํานวย


ความสะดวก เปนเขตที่จัดไวใชประโยชน ตั้งอยูโดยรอบที่ทําการอุทยาน
เขตหามลาสัตวปาถ้ําเจาราม
เขตหามลาสัตวปาถ้ําเจารามตั้งอยูในทองที่อําเภอตําบลกลางดง อําเภอทุงเสลี่ยม และตําบล
นาขุนไกร อําเภอศรีสําโรง มีเนื้อที่ ๑๕,๘๗๕ ไร หรือประมาณ ๒๔.๕ ตารางกิโลเมตร โดยประกาศใน ราช
กิจจานุเบกษา เลมที่ ๑๐๗ ตอนที่ ๑๕ ลงวันที่ ๒๓ มกราคม
๒๕๓๓ กรมปาไมไดสงเจาหนาที่ไปดําเนินการจดตั้งสํานักงาน
ในป พ.ศ. ๒๕๓๓ แตเนื่องจากยังมีพื้นที่ปาขางเคียงที่มีสภาพ
ที่สมบูรณอีกมาก และยังเปนแหลงตนน้ําลําธารสําคัญหลาย
สายของลุมน้ํายม เหมาะสมจะกําหนดเปนเขตรักษาพันธุสัตว
ปา กรมปาไมจึงไดมีคําสั่งที่ ๓๓๑/๒๕๓๘ ลงวันที่ ๒๐กุมภาพันธ ๒๕๓๘ ใหเจาหนาที่ไปดําเนินการผนวก
พื้นที่ปาสงวนแหงชาติปาแมลําพัน -แมมอก ปาแมทาแพในทองที่ตําบลทุงเสลี่ยม ตําบลกลางดง อําเภอทุง
เสลี่ยม อําเภอนาขุนไกร อําเภอศรีสําโรง ตําบลตลิ่งชัน อําเภอบานดานลานหอย จังหวัดสุโขทัย และปา
สงวนแหงชาติแมมอก ตําบลเวียงมอก อําเภอเถิน จังหวัดลําปาง เพื่อนําเสนอเปนเขตรักษาพันธุสัตวปาถ้ํา
เจาราม จังหวัดสุโขทัย และจังหวัดลําปาง เนื้อที่ประมาณ ๒๑๑,๒๕๐ ไ ร หรือ ๓๓๘ ตารางกิโลเมตร
ประกอบดวยพื้นที่ปาที่มีสภาพสมบูรณถึง ๔ ชนิด คือ ปาดิบแลง ปาเบญจพรรณ ปาเต็งรัง และทุงหญา มี
สัตวปาอาศัยอยูมากมายหลายชนิด ไดแก เลียงผา หมีควาย เกง กระจง สุนัขจิ้งจอก หมาปา เสือไฟ หมูปา
อีเห็น เสือปลา เมน ลิงลม กระตายปา บาง กระรอก กระแต คางคาว ฯลฯ และนกอีกประมาณ ๑๖๑ ชนิด
ภูมิประเทศ เปนเทือกเขาทอดยาวตามแนวเหนือ-ใต มีสันเขาสูงสลับซับซอน เริ่มจากความสูงตั้งแต ๒๐๐ -
๗๕๐ เมตร จากระดับน้ําทะเลปานกลาง มีภูเขาหินปูนอยูทั่วไป มีถ้ําอยูหลายถ้ํา ที่สําคัญ ไดแก ถ้ําเจาราม
ถ้ําสีดา เปนตน
การพัฒนาจังหวัดสุโขทัย
วิสัยทัศนจังหวัดสุโขทัย
“สุโขทัยเมืองแหงมรดกโลก ทองเทีย่ วประทับใจ”
พันธกิจจังหวัดสุโขทัย
๑. ปญหาอุทกภัยและภัยแลงไดรับการแกไข
๒. มีสังคมและชุมชนที่มีความเขมแข็งทางเศรษฐกิจและกระจายรายได
๓. มีการพัฒนาและอนุรักษเชื่อมโยงแหลงทองเที่ยว โดยเฉพาะอุทยานประวัติศาสตรมรดกโลก
รวมทั้ ง พั ฒ นาปรั บ ปรุ ง สิ่ ง อํ า นวยความสะดวกด า นการท อ งเที่ ย ววั ฒ นธรรม ประเพณี ท อ งถิ่ น และ
27

ทรัพยากรธรรมชาติ ระบบขอมูลแหลงทองเที่ยวของจังหวัด พัฒนาเสนทางคมนาคมในจังหวัด เชื่อมโยงกับ


กลุมจังหวัด เพื่อเปนฐานในการสรางรายได
๔. มีการสรางกิจกรรมทางเศรษฐกิจในการผลิตภาคการเกษตรที่ตอเนื่อง สําหรับอุตสาหกรรม
การเกษตร และอุตสาหกรรมอาหาร โดยการสงเสริมใหมีการใชเทคโนโลยีที่เหมาะสมเพิ่มผลผลิตดาน
การเกษตร การตลาด และสนับสนุนความรูดานการผลิตและการตลาดในการประกอบอาชีพเสริมของ
ประชาชนในชุมชน พัฒนาเครือขายชุมชน
๕. มีการพัฒนาการบริหารงานภาครัฐตามหลักการบริหารกิจการบานเมืองที่ดีและเพื่อสนับสนุน
ประชาชนทุกสวนของสังคมใหมีสวนรวมในการพัฒนา
ยุทธศาสตรการพัฒนาจังหวัดสุโขทัย ประกอบดวย ๔ ดาน ดังนี้
๑. ดานการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
แนวพระราชดําริ ของพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห วั ฯพระราชทานใหแกจังหวัดสุโขทัยเพือ่
แกปญหาอุทกภัยและภัยแลง
จังหวัดสุโขทัยไดนอมนําแนวพระราชดําริ ของพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห ัวทรงพระราชทาน
พระราชดําริเกีย่ วกับการพัฒนาแหลงน้ําในพื้นที่จังหวัดสุโขทัยใหแกแมทัพภาคที่ 3 และผูวาราชการจังหวัด
สุโขทัย เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2535 โดยมีสาระสําคัญ ดังนี้
(๑) แมนา้ํ ยมในฤดูฝนมีนา้ํ มาก ในฤดูแลงน้ําเกือบจะไมมี ใหหาทางกัน้ น้าํ เปนชวงๆ แลวผันเขา
คลองธรรมชาติที่มีอยูเดิม ทัง้ ฝงซายและฝง ขวาของแมนา้ํ แลวทําการขุดลอกใหสามารถสงน้ําและนําไป
เก็บกักไวตามหนองบึงธรรมชาติตอไป
(๒) หาทางผันน้ําจากแมน้ําปง จากจังหวัดกําแพงเพชรเขามาตามโครงการทอทองแดงสมัย
โบราณผานอ.บานดานลานหอย เขามาใชในพืน้ ที่จงั หวัดสุโขทัย
(๓)บริเวณเขตติดตอ อ.เมืองสุโขทัย และ อ.กงไกรลาศ มีคลองใหญที่ไหลผานมารวมกับแมนา้ํ ยม
บริเวณที่มนี ้ําทวมกวางขวาง ยังไมไดรับประโยชนเต็มที่ ใหหาทางกั้นน้าํ ไวเปนอางเก็บน้ําขนาดใหญไวใช
ในฤดูแลง
(๔) ใหพิจารณาสรางอางเก็บน้าํ ในพื้นทีเ่ หนือจังหวัดสุโขทัยและบริเวณตําบลเวียงมอก อ.เถิน จ.
ลําปาง
(๕) ใหเพิม่ พืน้ ที่ปาตนน้าํ ของแมนา้ํ ยม
จังหวัดสุโขทัยไดดําเนินการปรับปรุงฟนฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม มุงเนนการมีสวน
รว มของประชาชนและชุ ม ชนในการบริ ห ารจัด การทั้ ง ดา นการปรั บปรุง ฟ น ฟู และการพัฒ นาคุณภาพ
สิ่งแวดลอม โดยใหความสําคัญกับพื้นที่ปาไม และการจัดการคุณภาพสิ่งแวดลอมในเขตชุมชนเมือง เชน
เทศบาลเมือง เทศบาลตําบล
28

๒. ดานการแกไขปญหาความยากจน
- เสริมสรางความรูความเขาใจตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อเปนแนวทางใน
การดํารงชีวิตของประชาชนจังหวัดสุโขทัย
- สงเสริมการประกอบอาชีพ มุงเนนสงเสริมสนับสนุนผูประสบอุทกภัยในชวงที่ผานมา
ผูดอยโอกาสและคนชรา ใหมีอาชีพและรายไดสามารถพึ่งตนเองได ภายใตแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียง และใหการสงเคราะหคนชราและคนพิการใหครองชีพอยูได
- พัฒนาโครงสรางพื้นฐานทางเศรษฐกิจฐานราก การพัฒนาคน/ครอบครัว และชุมชน
เขมแข็ง เพื่อเปนเครือขายทางสังคมที่จะเขามามีสวนรวมในการแกไขปญหาที่สําคัญของจังหวัดสุโขทัย
และสรางความอยูเย็นเปนสุขรวมกันอยางสมานฉันท
๓. ดานการสงเสริมการทองเที่ยวและผลิตภัณฑชุมชน
- พัฒนาระบบขอมูลแหลงทองเทีย่ วของจังหวัด
- ประชาสัมพันธ สงเสริมการขายและการตลาดการทองเที่ยว
- พัฒนาระบบบริการและสิ่งอํานวยความสะดวกใหนักทองเที่ยว
-พัฒนาและสนับสนุนการจําหนายสินคา ผลิตภัณฑชุมชน มุงเนนการพัฒนา Branding
และ Packaging การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ การเพิ่มพูนความรูและทักษะฝมือและการตลาด
๔. ดานการบริหารจัดการภาครัฐที่ดี
- ปรับปรุงการบริการภาครัฐ เพื่ออํานวยความสะดวกใหกับประชาชนจังหวัดสุโขทัย ตาม
กรอบของหลักธรรมาภิบาล คือ มีความโปรงใส เปนธรรม ประหยัดและมีประสิทธิภาพ สงเสริมจริยธรรม
คุณธรรมของขาราชการ
- สงเสริมการมีสวนรวมของทุกภาคสวนในการบริหารงาน การแกไขปญหาและการพัฒนา
จังหวัด รวมทั้งการตรวจสอบการปฏิบัติงานของภาครัฐ

*****************************************