You are on page 1of 11

PLANI MSIMOR

LNDA: KIMIA (me zgjedhje)


Klasa: XII

Programi sintetik
34 JAV MSIMORE x 2 OR = 68 OR MSIMORE
Lloji i temave
Njohuri t reja (70%)
a. teori
b. ushtrime
Prpunimi i njohurive (30%)
Prsritje
Provime
Projekte kurrikulare
T tjera:
a. pun praktike
b. ese e veprimtari

Numri i orve
46 or
36 or
10 or
22 or
3 or
4 or
3 or
12 or
8 or
4 or

Prqindja
68 % kundrejt totalit t orve
78 % kundrejt totalit t njohurive t reja
22 % kundrejt totalit t njohurive t reja
32 % kundrejt totalit t orve
14 % kundrejt totalit t orve t prpunimit
18% kundrejt totalit t orve t prpunimit
14 % kundrejt totalit t orve t prpunimit
56 % kundrejt totalit t orve t prpunimit
36 % kundrejt totalit t orve t prpunimit
18 % kundrejt totalit t orve t prpunimit

HYRJE
Programi i kimis si lnd me zgjedhje pr klasn e 12-t t gjimnazit, zbaton konceptet kimike t fituara nga nxnsit n kursin e kimis brtham
duke u ndalur n studimin m t thelluar e zgjeruar t disa fushave t studimit t kimis, t paraqitura n kt program. Nxnsit q e zgjedhin
kt program prgjithsisht synojn karriern e tyre t ardhme n fusha q kan n bazn e tyre shkencn e kimis. Prmendim ktu nxnsit q
aspirojn t ndjekin studimet universitare n mjeksi, veterinari, bujqsi, shkencat e natyrs. Programi sht ndrtuar n dy linja kryesore,
prkatsisht: linja kimi inorganike dhe linja kimi organike. Secila nga linjat ndahet n nnlinja, t cilat nnkuptojn kapituj msimor. Pr do
nnlinj shnohen objektivat, q materializojn njohurit, aftsit dhe qndrimet q pritet t nxn nxnsit gjat kursit me zgjedhje t detyruar t
kimis 12-t.

SYNIMI I LNDS

Programi synon: Nxnsit t zhvillojn njohuri e aftsi t thelluara pr strukturn kimike t lnds, pr reaksionet kimike, pr ndrveprimet e
energjis dhe t lnds, pr lidhjen e kimis me teknologjin dhe jetn e prditshme.

OBJEKTIVA T PRGJITHSHM

N prfundim t ktij programi nxns/i,-ja:


t kuptoj konceptet kimike t programit dhe t realizoj lidhjen e tyre me dukurit e jets s prditshme, me mirqenien e njeriut dhe t
shoqris;
t jet i/e aft t krkoj dhe prpunoj informacione rreth substancave dhe dukurive kimike duke prdorur krkimin shkencor dhe mnyra t
tjera t nxnies aktive, si dhe t vlersoj saktsin dhe rndsin e informacioneve;
t planifikoj dhe t zhvilloj eksperimente pr dukuri t ndryshme, duke ndjekur rregullat e siguris me pajisjet dhe kimikatet;
t prdor teknologjit e informacionit dhe t komunikimit, si mjete pr sigurimin dhe komunikimin e informacionit;
t familjarizohet me teknologjin moderne n industri dhe n inxhinierin mjedisore;
t prdor njohurit /aftsit kimike n diskutimet n lidhje me natyrn, mjedisin dhe teknologjin, n procesin e vendimmarrjes si konsumator
pr t mbajtur nj shndet t mir dhe pr t nxitur zhvillimin e qndrueshm;
t fitoj eksperienca q do ta ndihmoj n karriern e zgjedhur prej tij/saj.

Ort

Kreu

1
2
3

5
6

7
8

9
10

Kreu I.
Termokimia
(10 or)
5T+1U+1P
+1PL+1V +
1DK

Objektivat msimor

Tema pr do or

N fund t ktij kreu, nxnsi/ja


do t jet i/e aft:
t tregoj objektin e studimit t
termokimis;
t shpjegoj termat: nxehtsi,
nxehtsi e thithur, nxehtsi e
liruar, nxehtsi specifike;
t dalloj nj reaksion
ekzotermik nga nj reaksion
endotermik;
t njehsoj nxehtsin e thithur
ose t liruar n prputhje me
sasin e lnds q shndrrohet;
t listoj dallimet ndrmjet
sistemeve t hapura, t mbyllura
dhe t izoluara;
t shpjegoj kur sistemi i
mbyllur kryen pun;
t argumentoj ndryshimin
ndrmjet energjis s brendshme
termike dhe energjis mekanike
t nj sistemi termodinamik;
t shkruaj matematikisht
parimin e par t
termodinamiks;
t listoj zbatime t ktij parimi;
t prkufizoj entalpin,
entalpin standarde t formimit
t nj moli, entalpin e nj
reaksioni;
t prkufizoj ligjin e Hesit dhe
rrjedhimet e tij;

1.1 Termokimia dhe objekti i


studimit t saj
1.2 Sistemet kimike dhe veorit e
tyre
1.3 Energjia e brendshme e nj
sistemi termodinamik dhe parimi
i par i termodinamiks
1.4 Entalpia e reaksionit dhe
entalpia e formimit t nj moli
substanc
1.5 Ligji i Hesit dhe rrjedhimet e
tij
1.6 P.lab. Kalorimetri. Prcaktimi i
entalpis s nj reaksionit me
an t kalorimetrit
1.7 Ushtrime t zgjidhura
1.8 Pun krkimore studimore:
Reaksionet kimike n jetn e
prditshme
1.9 Prsritje
1.10 Testim

Mjetet burimore
Teksti
Teksti
Teksti

Teksti

Teksti
Teksti

Teksti, libri
ushtrimeve
Burime t ndryshme
informacioni,
revista, media

Komente

11
12

13

14
15
16

17
18
19

Kreu II.
Kinetika
kimike
(13 or)
7T+2U+1PL
1P+1DK+1V

ti zbatoj ato n zgjidhjen e


ushtrimeve;
t njehsoj entalpin standarde
t formimit t nj moli dhe
entalpin e nj reaksioni;
t prcaktoj entalpin e nj
reaksioni ekzotermik me an t
kalorimetrit;
t hartoj nj list me reaksione
kimike q zhvillohen n jetn e
prditshme.
N fund t ktij kreu, nxnsi/ja
do t jet i/e aft:
t jap kuptimin e shpejtsis t
nj reaksioni;
t njehsoj shpejtsis e
reaksionit kur dihen
prqendrimet e reaktantve dhe
vlera e konstantes s shpejtsis;
t tregoj se si prcaktohet
shpejtsia e reaksionit kimik;
t listoj faktort q ndikojn n
shpejtsin e reaksioneve kimike;
t shpjegoj ndikimin e tyre n
ndryshimin e shpejtsis s
reaksionit;
t prshkruaj mnyrn e
ndikimit t nj katalizatori n
shpejtsin e reaksionit kimik;
t prkufizoj energjin e
aktivizimit;
t tregoj lidhjen midis
energjis s aktivizimit, energjis

2.1 Shpejtsia e reaksioneve


kimike
2.2 Teoria e goditjeve. Ndikimi i
prqendrimit t reaktanteve.
Rendi i reaksionit
2.3 Ndikimi i temperaturs n
shpejtsin e reaksionit kimik.
Energjia e aktivizimit
2.4 Faktor t tjer q ndikojn n
shpejtsin e reaksionit kimik
2.5 Katalizatort, ndikimi i tyre n
shpejtsin e reaksionit kimik
2.6 Ushtrime t zgjidhura mbi
shpejtsin e reaksioneve kimike
dhe faktort q ndikojn n t
2.7 Mekanizmi i reaksionit kimik

Tekst

2.8 Molekulariteti

Tekst

2.9 Ushtrime t zgjidhura mbi


mekanizmin,rendin dhe
molekularitetin n reaksionet
kimike

Tekst, lib.
ushtrimeve

Tekst

Tekst

Tekst
Tekst
Tekst

Tekst

20
21
22
23

s kompleksit aktiv dhe H-s nj


reaksioni, duke prcaktuar njrn
prej tyre;
t shpjegoj mekanizmin e
zhvillimit t nj reaksioni kimik;
t prkufizoj reaksionet
elementare dhe reaksionin e
prgjithshm;
t shkruaj barazimin e
shpejtsis s reaksionit:
a) duke u nisur nga t dhnat
eksperimentale;
b) duke u bazuar n mekanizmin
e reaksionit;
t jap kuptimin e rendit t
reaksionit;
t jap kuptimin e
molekularitetit;
t prcaktoj molekularitetin n
reaksione t ndryshme
elementare;
t ndrtoj nj mekanizm t
mundshm t nj reaksioni, kur
di:
a) barazimin e shpejtsis;
b) rendin e tij n lidhje me
substancat vepruese;
t demonstroj n mnyr
eksperimentale ndikimin e
faktorve n shpejtsin e
reaksioneve kimike;
t punoj n grup duke u
prfshir n krkime mbi

2.10 Detyr eksperimentale

Tekst

2.11 Ushtrime prmbledhse.


Prsritje
2.12 Testim

Tekst

2.13 Pun krkimore mbi


katalizatort ose shkrim eseje mbi
mekanizmat e reaksioneve

Tekst, burime t tjera


informacioni revista,
internet

Pun grupi ose


individuale

24

Kreu III.
Ekuilibrat
jonik
(17 or)
9T+2U+2PL
+1DK+3Pr

mekanizmin e reaksioneve
kimike dhe katalizatoret q
prdoren ne reaksione industrial.
N fund t ktij kreu, nxnsi/ja
do t jet i/e aft:
T interpretoj acidet dhe bazat
sipas teorive t Arheniusit,
Bronshet-Lourit duke treguar
ngjashmrit dhe dallimit midis
tyre
T prcaktoj elektrolitet e forte
e t dobt, duke prshkruar H2O
si elektrolit shum t dobt
T jap kuptimin e pH dhe t
tregoj marrdhniet pH me
pOH, [H+], [OH-];
T llogaris pH e nj tretsire: a)
acid/baz e fort, b) acid/baz e
dobt duke u nisur nga Ka, Kb, c)
t nj kripe
T prshkruaj tretsirat tampon
e efektin e jonit t prbashkt. T
prcaktoj pH pr tretsira t tilla
T prshkruaj bazat e analizs
s asnjansimit.
T ndrtoj lakoret e titullimit
acido bazik duke u nisur nga t
dhnat eksperimentale

T kryej eksperimentalisht nj
titullim acido-bazik;
Te prshkruaj vendosjen e
ekuilibrit n tretsirn e ngopur t
nj kripe pak t tretshme
T llogarit PT kur di
tretshmrin e nj kripe pak t
tretshme dhe anasjelltas
tretshmrin n mas dhe
tretshmrin molare kur di PT;
T prshkruaj shprehjen e
produktit t tretshmris PT t nj
kripe pak t tretshme duke br
dallimin midis PJ dhe PT
T llogarit PT kur di
tretshmrin e nj kripe pak t
tretshme dhe anasjelltas
tretshmrin n mas dhe
tretshmrin molare kur di PT;
T interpretoj efektin e jonit t
prbashkt dhe ndikimin e tij n
tretshmrin e kriprave pak t
tretshme
T zvogloj tretshmrin e
CaSO4 n nj sasi t caktuar uji
duke patur tretsir t Na2SO4
Te prcaktoj prqendrimin molar
t tretsirs s nj acidi H2SO4 kur
njohim prqendrimin normal t

3.1 Teorit acidobazike.


Ngjashmrit dhe
dallimet ndrmjet
tyre

bazs NaOH
Duke shfrytzuar burime t
ndryshme t informacionit, t
punoj n grupe pr t sjell
informacione mbi ndikimin e pH
n jetn e prditshme t njeriut.
25

26

27
28

29

30

31

32

33

3.2 Elektrolitet e forta dhe t


dobta. Uji si elektrolit shum i
dobt
3.3 Koncepti i pH. Marrdhniet
ndrmjet pH dhe pOH, [H+] dhe
[OH-]
3.4 Llogaritja e pH t nj tretsire
3.5 Projekt/pun n
grupe:Ndikimi i pH n jetn e
prditshme t njeriut
3.6 Tretsirat tampone. Efekti i
joint t prbashkt n tretsirat
tampone
3.7 Bazat e analizs s
asnjansimit .Lakoret e titullit
acido-bazik
3.8 Procesi i titullimit acido-bazik
midis nj acidi t dobt dhe nj
baze t fort
3.9 Ekuilibri n tretsirn e
ngopur t nj kripe pak t
tretshme
3.10 Produkti i tretshmris (PT)
dhe produkti jonik (PJ) dallimi
ndrmjet tyre

34

3.11 Njehsime mbi Kpt dhe


tretshmrin e nj kripe pak t
tretshme
3.12 Efekti i jonit t prbashkt n
tretshmrin e kriprave
3.13 Detyr eksperimentale.
Prcaktimi i tretshmris s
CaSO4 nn efektin e jonit te
prbashkt n tretsire
3.14 Detyr
eksperimentale:Prcaktimi
prqendrimit molar t tretsirs
s nj acidi kur njohim
prqendrimin normal t bazs
3.15 Testim

35
36

37

38
39
40
41

42
43
44

Kreu IV.
Grupet
funksionore
dhe
klasifikimi i
reaksioneve
organike
(4 or) 3T+ 1U

N fund t ktij kreu, nxnsi/ja


do t jet i/e aft:
t prkufizoj grupin
funksionor n prbrjet organike;
t klasifikoj prbrjet organike
duke u bazuar tek grupet
funksionore;
t interpretoj reaksionet
organike sipas mekanizmit
homolitik dhe heterolitik;
t jap kuptimin grimc
elektrofile,nukleofile,
radikal i lire

3.16 pH n sistemin trets


acidoza respiratore
3.17 pH n sistemin urinar.
Sistemi tampon i gjakut
4.1 Grupet funksionore.
Reaksionet homolitike dhe
heterolitike
4.2 Tipat e reaksioneve organike
4.3 Studimi i zhvillimit t nj
reaksioni nprmjet grafikut
4.4 Ushtrime t zgjidhura

Teksti

Teksti
Teksti
Teksti

t dalloj tipat e reaksioneve


organike: zvendsimi, adicioni,
eliminimi;
t argumentoj nprmjet
grafikut zhvillimin e reaksioneve
organike n koh duke patur
parasysh ndikimin e energjis s
aktivizimit, gjendjes kalimtare
dhe katalizatorit n shpejtsin e
reaksionit.
45
46
47
48
49
50
51
52
53

54

Kreu V.
Mekanizmat
e reaksioneve
organike
(13 or)
8T+2U+1P
+1Dk + 1V

N fund t ktij kreu, nxnsi/ja


do t jet i/e aft:
t jap kuptimin pr termat :
kation oksonium, kation
karbonium, monomer,
polimer, koopolimer
kompleksi dhe kationi .
t shpjegoj mekanizmin e
reaksioneve t zvendsimit
radikalar, t adicionit, t
polimerizimit, t eliminimit, t
zvendsimit elektrofilik dhe
nukleofilik;
t nxjerr konkluzione mbi
dallimet dhe ngjashmrit
ndrmjet reaksioneve;
t jap shembuj t ndryshm
pr mekanizmat e reaksioneve
organike
t interpretoj grafikisht
mekanizmin e reaksioneve
organike;

5.1 Reaksionet e oksidoreduktimit


5.2 Pun praktike eksperimentale.
Djegia e etanolit
5.3 Mekanizmat e reaksioneve
organike t adicionit
5.4 Mekanizmi i reaksionit t
polimerizimit
5.5 Ushtrime mbi mekanizmat e
reaksioneve
5.6 Mekanizmat e reaksioneve t
eliminimit
5.7 Mekanizmat e reaksioneve t
zvendsimit radikal
5.8 Mekanizmat e reaksioneve t
zvendsimit nukleofilik
5.9 Pun krkimore-studimore.
Esteret, prgjegjse pr aromn e
frutave (ose Ese pr rndsin e
polimereve)
5.10 Mekanizmat e reaksioneve t
zvendsimit elektrofilik

Teksti
Teksti
Teksti
Teksti
Teksti, libr
ushtrimesh
Teksti
Teksti
Teksti
Teksti, burime te
tjera informacioni

Teksti

55
56
57

58
59

60

61

62
63

Kreu VI.
Hetimi i
grupeve
funksionore
dhe analiza
cilsore e
prbrjeve
organike
(11 or)
4T+2U+3PL

t interpretoj nprmjet
ndryshimit t numrave t
oksidimit reaksionet red-oks n
kimin organike
t kryej njehsime
stekiometrike n barazimet e
reaksioneve organike;
t argumentoj lidhjen gjinore
t kalimit nga hidrokarburet deri
tek dioksidi i karbonit me an t
reaksioneve red-oks
t bj nj krkim mbi frutat e
tij t preferuara si dhe t tregoj
rolin e estereve n aromn e tyre
t realizoj pun n grup pr
interpretimin ne rruge
kompjuterike te mekanizmave te
reaksioneve organike.

5.11 Lidhja gjinore n prbrjet


organike
5.12 Ushtrime t zgjidhura

Teksti

N fund t ktij kreu, nxnsi/ja


do t jet i/e aft:
t listoj disa prova paraprake
q shrbejn pr hetimin e
prbrjeve organike t panjohura;
t listoj disa nga provat q
shrbejn pr hetimin e
prbrjeve inorganike t
panjohura;
t prshkruaj karakteristikat
fizike t klasave t prbrjeve
organike;
t interpretoj skemn e
tretshmris s substancave n

6.1 Provat paraprake pr hetimin


e prbrjeve t panjohura.
6.2 Provat e hetimit t lidhjeve t
hidrokarbureve dhe prbrjeve t
halogjenuara.
6.3 Ushtrime pr disa nga provat
paraprake t hetimit t prbrjeve
organike.
6.4 Pun laboratori. Prova
paraprake pr dallimin e klass s
prbrjes organike.
6.5 Hetimi i grupeve funksionore.

Teksti

6.6 Pun laboratori. Hetimi i

Teksti

Teksti, lib.
ushtrimeve

5.13 Testim

Teksti

Teksti

Teksti

Teksti

1P+1V
64

65
66

67
68

trets t ndryshm;
t hetoj prbrjet organike n
nj przierje t tyre, duke u
bazuar n skemn e tretshmris
s substancave organike;
t shpjegoj reaktivitetin e
grupit funksionor sipas klasave
organike;
t shkruaj reaksionet prkatse
pr pangopshmrin e lidhjes,
provn e Lukasit, hetimin e
fenoleve, reaksionin e pasqyrs,
provn e jodoformit;
t identifikoj n rrug
eksperimentale nj prbrje
organike t panjohur;
t organizoj n grup nj
pasdite argtueseshkencore me
kuriozitete dhe eksperimente
zbavitse pr hetimin e
prbrjeve organike.

alkeneve, i areneve, alkooleve dhe


i fenoleve.
6.7 Hetimi i grupeve karbonilike
t aldehideve dhe ketoneve.
Karakteristikat e acideve
karboksilike.
6.8 Ushtrime pr hetimin e
grupeve funksionore.
6.9 Pun laboratori: Hetimi i
aldehideve, ketoneve , acideve
karboksilike
6.10 T vlersojm njohurit
(Prsritje)
6.11 Veprimtari argtuese e
shkencore, kuriozitete e
eksperimente zbavitse pr
hetimin e substancave organike

Teksti

Teksti
Teksti