You are on page 1of 12

Ushqimi dhe

shndeti oral

Ushqimi dhe kariesi

N zhvillim
- matriksi organik (yndyrnat, karbohidratet, proteinat)
- mineralet (Ca, P, Mg, F)
- vitaminat (A, C, D, E, K, B)
- hormonet
- mikroelementet
* fluori
* kariostatik (Sr, Mo, Li, V, Mg)
* indiferent (Pb, Fe)
* kariogjen (Se)

N funksion (veprimi i ushqimit)


- fizik
primar
- kimik
sekondar (m i rndsishm)

* Karbohidratet
- potenciali kariogjen
- natyra kimike
- koncentrimi
- sasia q mirret
- frekuenca
- forma e adherencs
- aftsia difuzive n pllak

sakaroza + + +
laktoza
++
fruktoza +
glukoza e maltoza +
1 2 min. pH < 5.5
20 min. 2 or pH normalizohet

Zvendsuesit e sheqerit
- mblsuesit intenziv
- mblsuesit voluminoz

sheqeri

karies
smundjet kardiovaskulare
diabeti
obeziteti

mblsuesit intenziv
* sakarina 300 x m e mbl se sakaroza
* aspartami 200 x m i mbl se sakaroza
* acesulfan K 130 x m i mbl se sakarina (amakz, kompot)
* thaumatina 3000 x m e mbl se sakarina

mblsuesit voluminoz ose nutritiv


* alkooli sheqerik:
- sorbitol
- manitol
- xylitol
- likazin
- isomalt
- adentol

0.5 (sakaroza 1.0)


0.6
1.0 (si sakarina)
0.75
0.5
1.0 (si sakarina)

Aplikimi i zvendsuesve t sheqerit


-

industri ushqimore
kozmetik (pasta, zhele, tretje)
farmaci (barnat pr fmij)

Ndikimi i yndyrnave
-

lyejn, mbshtjellin dhmbt


inhibojn rritjen e mikroorganizmave kariogjen
zvoglojn nevojn pr karbohidrate fermentabile

Ndikimi i proteinave
-

kazeina (fosfoprotein) redukon kariesin


lizina
zvoglojn kariesin
glicina

*te njerzit zvoglimi i proteinave kushtzon prdorimin e


karbohidrateve

Qndrimi bashkkohor
- ushqimi i mjaftueshm
- ushqimi i mangt
* karbohidratet
- n mblsira
- si sheqer i mshefur (keap)

* fluori

- miell
- kryp
- sheqer

* molla
* qumshti i nns

Edukimi shndetsor
-

thithja gji
vetit pozitive me ushqim jo kariogjen
bebironi
kariesi cirkular
luga dhe gota
shujta e balansuar