You are on page 1of 8

ΕΠΟ 22 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ I
ΠΛΑΤΩΝΑΣ
Τι είναι ιδέες, ποιο το επιχείρημα για την ύπαρξη των ιδεών; Οι ιδέες είναι
οντότητες, με τη δική τους, ανεξάρτητη οντολογική υπόσταση. Οι ιδέες δηλαδή
υπάρχουν ανεξάρτητα από τη νόηση. Κατά τον Πλάτωνα οι ιδέες είναι οι αιτίες των
αισθητών. Δεν υπάρχει δηλαδή τίποτα στον αισθητό κόσμο που να μην χρωστά την
οντολογική του υπόσταση απόλυτα στις ιδέες. Αυτό το δικαιολογεί με το
επιχείρημα ότι όλοι έχουμε γνώση π.χ. για την ισότητα και μπορούμε να
αναγνωρίζουμε την παρουσία της στα πράγματα. Όσα ξέρουμε όμως δεν τα έχουμε
μάθει μόνο μέσω της παρατήρησης. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε αποκτήσει αυτή
τη γνώση από κάπου αλλού. Υπάρχει λοιπόν μια οντότητα με την οποία έχουν
έρθει σε γνωσιολογική επαφή και έχουμε αποκτήσει ένα είδος "πρώην γνώσης".
Αυτή η οντότητα για τον Πλάτωνα είναι η ιδέα της ισότητας. Επιπλέον, τα αισθητά
πράγματα είναι οντολογικά ανεπαρκή. Ενώ οι ιδέες είναι αμετάβλητες και
οντολογικά πλήρεις, γι' αυτό και αποτελούν τα πραγματικά αντικείμενα της
γνώσης.
Τι είναι η πλατωνική Πολιτεία;
Η Πλατωνική Πολιτεία θέτει το ερώτημα τι είναι δικαιοσύνη. Ο Πλάτωνας μιλάει για
μια ιδεατή πολιτεία που αποτελείται από 3 τάξεις (παραγωγοί, φύλακες,
κυβερνήτες). Η τοποθέτηση των πολιτών γίνεται σύμφωνα με ποιο μέρος της
ψυχής τους είναι κυρίαρχο και όχι με κριτήρια όπως φύλο, ηλικία, καταγωγή
(ακόμα και δούλοι γίνονται κυβερνήτες). Το βασικό κριτήριο είναι η απόδοση των
πολιτών στα μαθηματικά και την φιλοσοφία. Αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι βρίσκονται
στις άλλες δύο κατηγορίες είναι χαζοί, απλώς εφαρμόζουν τα ενδιαφέροντα τους
σε άλλους τομείς. Οι φιλόσοφοι-κυβερνήτες κατέχουν τις 3 εξουσίες και το έργο
διακυβέρνησης. Οι φύλακες βοηθούν σ' αυτό, οι παραγωγοί παράγουν αγαθά για
όλους. Κριτική Αριστοτέλη: δεν τη δέχεται, γιατί η Πλατωνική Πολιτεία καταργεί τη
διαφορετικότητα του πολίτη και τον εντάσσει σε ένα σύνολο όμοιων, καταργεί
θεσμούς όπως η οικογένεια και επιβάλλει άλλους όπως η κοινοκτημοσύνη των
παιδιών, προκειμένου να υπάρξει απόλυτη ενότητα στο εσωτερικό της.
ΑΚΙΝΑTΗΣ (μέσος - όχι ακραίος - πραγματοκράτης /ρεαλιστής)
Σχέση φιλοσοφίας-θεολογίας: δε δέχεται το δόγμα της διπλής αλήθειας
(Αβερρόης), υποστηρίζει ότι η τέλεια αλήθεια για τον Θεό βρίσκεται μόνο στη
θεολογία. Κάνει διάκριση ως προς τη μέθοδο (θεολογία-αποκάλυψη δόγματος,
φιλοσοφία-ανθρώπινη λογική) και ως προς το αντικείμενο (θεολογία-Θεός,
φιλοσοφία-άνθρωπος και κόσμος). Δύο είδη θεολογίας: φυσική θεολογία (χρήση
λογικής) και δογματική - θεολογία (χρήση δόγματος). ΔΕΝ πιστεύει ότι οι
φιλοσοφικές θεωρίες είναι καταδικασμένες σε πλάνη, αλλά ότι είναι ατελείς.
Διάκριση μεταξύ ουσίας και ύπαρξης στον Ακινάτη
Ο ακινάτειος υλομορφισμός έχει εφαρμογή μόνο στον ορατό κόσμο. Ύλη και
μορφή έχουν τα δημιουργήματα του αισθητού κόσμου (όχι άγγελοι και ψυχή), ενώ
η μορφή πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Τι γίνεται λοιπόν με τον αόρατο κόσμο;
Ο Ακινάτης διαχωρίζει τα κτιστά όντα από τον Άκτιστο Θεό και λέει ότι η ουσία
είναι η δυνατότητα για ύπαρξη και η ύπαρξη η πραγματωμένη αυτή δυνατότητα.
Άρα, στα κτιστά όντα (υλικά και μη) η ύπαρξη διαχωρίζεται από την ουσία. Μόνο
στον Θεό η ύπαρξη ταυτίζεται με την ουσία του.
Η θεωρία της ουσιοκρατίας: ΑΚΙΝΑΤΗΣ: τη δέχεται, γιατί η ουσία έχει μεγαλύτερη
σημασία από την ύπαρξη. Το ανθρώπινο πνεύμα που ερευνά τον κόσμο
ενδιαφέρεται άμεσα για την ουσία των υλικών πραγμάτων.

τον εαυτό του.εκκλησιαστικής εξουσίας. γιατί ρίχνει το βάρος στη λογική των φυσικών επιστημών και μαθηματικών για την αναζήτηση της γνώσης και λεει ότι ο λόγος καθορίζει τη βούληση. ότι υπάρχω. αμφιβάλλει. Κάθε άνθρωπος δηλαδή έχει άμεση συνείδηση για ό. Βλέπει το σύμπαν μηχανιστικά. με βεβαιώνει ότι είμαι μια οντότητα. επειδή υπάρχει κάτι μέσα μου που σκέφτεται. της ψυχής η συνείδηση (ψυχή=μη εκτατή. άυλη οντότητα . Η ίδια η αμφιβολία μου δηλ. Ενοποιεί τις 2 θεωρώντας ανώτερη την εκκλησιαστική που καθοδηγεί την κρατική. Άρα είναι μια έμφυτη ιδέα που προϋπάρχει στον ανθρώπινο νου. έχω συνείδηση γι' αυτό). ΛΟΚ (εμπειρικός ιδεαλιστής. με την ψυχή. Cogito ergo sum: πρόκειται για την ενορατική Βεβαιότητα. βεβαιώνει αυτόματα και την ίδια μου την ύπαρξη. απορρίπτει τις έμφυτες ιδέες) . Σχέση εκκλησιαστικής-πολιτικής ουσίας: ΑΚΙΝΑΤΗΣ: Δόγμα δύο σπαθιών: συμμαχία δύο εξουσιών. ορθολογιστής.όταν ένα ψυχικό γεγονός εκδηλώνεται μέσα μου π. Πώς σχετίζεται το Cogito με το δυϊσμό του Καρτεσίου: έκανε διάκριση μεταξύ πνευματικού και υλικού κόσμου. ΝΤΕΚΑΡΤ=ΚΑΡΤΕΣΙΟΣ (νοησιαρχικός. Δεν πιστεύει ότι η πολιτική εξουσία των ευρωπαίων ηγεμόνων πρέπει να υποτάσσεται στον πάπα. δίνει έμφαση στη μέθοδο προσέγγισης της αλήθειας κι όχι στην ουσία των πραγμάτων. Εδώ βασίζει τη θεμελίωση της γνώσης. ΟΚΚΑΜ (ακραίος ονοματοκράτης): επαναστατική θεωρία πλήρης διαχωρισμός κοσμικής . απόρριψη εμπειρίας. δηλαδή τη συστηματική αμφιβολία. Για τον Όκκαμ το πιo σημαντικό αντικείμενο της μεταφυσικής είναι η ύπαρξη. την ύπαρξή. Για το καλό των πολιτών. ως τέλειο και καλό ον. 3. Στο σύστημα του Καρτέσιου. όπου τίποτα δεν είναι τυχαίο. Ταυτίζει δηλαδή: την ύπαρξη του. γιατί λέει ότι καταλαβαίνω την παρουσία της ψυχής. Η ψυχή όμως δεν υπόκειται στους φυσικούς νόμους όπως το σώμα. Ο Θεός λοιπόν υπάρχει κατά λογική αναγκαιότητα. Ο Θεός είναι η ιδέα ενός τέλειου όντος και ως τέτοια δεν μπορεί να πηγάζει από τις αισθήσεις μας. Ο Θεός.τι συμβαίνει μέσα του.ΟΚΚΑΜ: δεν τη δέχεται. Η γνώση που πηγάζει από εδώ είναι άμεση και ενορατική. Επίσης. 2. Είναι ορθολογιστής και νοησιαρχικός. Υπάρχει κανείς όσο σκέπτεται. ανθρώπινο σώμα είναι μηχανές). Πού βάζει το Θεό ο Καρτέσιος στο σύστημά του και γιατί. ως ένα αιτιακά καθορισμένο σύστημα μαθηματικών αρχών. ως αιώνιες μεταφυσικές αρχές. (κωνάριο: υπόφυση εγκεφάλου που εξασφαλίζει τη σχέση σώματοςψυχής). χρησιμοποιώντας μάλιστα το ίδιο το όπλο των σκεπτικιστών. δεν θα επέτρεπε ποτέ κάτι τέτοιο. Η ιδιότητα του υλικού σώματος είναι η έκταση (σώμα=εκτατή υλική οντότητα). αλλιώς ο υπήκοος έχει το δικαίωμα να μην υπακούσει. όσο εκδηλώνονται μέσα του ψυχικά γεγονότα. Η θεωρία έθεσε ηθικούς φραγμούς στους άρχοντες και τους υποχρέωνε να σεβαστούν τις ελευθερίες του πολίτη. Η παντοδυναμία και η απόλυτη ελευθερία του Θεού. Η παρανόηση των ρεαλιστών (Ακινάτης) τους οδήγησε σε λάθος συμπεράσματα για τον κόσμο και το θεό. βασικά στοιχεία του χριστιανικού δόγματος δεν συμβιβάζονται με την ουσιοκρατία. αλλά στις έμφυτες ιδέες που προϋπάρχουν κάθε εμπειρίας. Σώμα και ψυχή=δύο εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους οντότητες. Ο Καρτέσιος δεν πιστεύει στις εμπειρικές γνώσεις (κατώτερες γνωστικές δυνάμεις). Η ικανότητά μου να σκέφτομαι και να αμφιβάλλω για τα πάντα. μας. Χρησιμοποιεί δηλαδή τη βεβαιότητα της ύπαρξης του Θεού για να θεμελιώσει τη γνώση μας για τον κόσμο. Πιστεύει στη μηχανική αντίληψη για το σύμπαν (ζώα. πίστη σε έμφυτες ιδέες και ορθό λόγο) 1. ο Θεός είναι η ασφαλιστική δικλείδα που μας εγγυάται ότι ο τρόπος που το πνεύμα μας αντιλαμβάνεται τον εξωτερικό κόσμο είναι σωστός κι όχι ένα σύνολο παραισθήσεων. άψυχα πράγματα. πόνος.χ. Συνδέει την ύπαρξη της ψυχής με το Cogito. ο άρχοντας πρέπει να υπακούει στο θεϊκό και φυσικό νόμο (στόχος η τέλεια ευδαιμονία). Σκέφτομαι άρα υπάρχω. Αμφισβήτησε πολιτική εξουσία και ιδιοκτησία υλικών αγαθών σε πάπα.

γιατί τότε θα τις είχαν και τα μικρά παιδιά ή τα καθυστερημένα άτομα. Άσκησε κριτική στον ιδεαλισμό τύπου Μπάρκλεϋ. βέβαιος μόνο για εμπειρίες-αισθήσεις. Έτσι. Τα 2 είδη ιδεών (ποιοτήτων) των υλικών όντων: Είναι οι πρωτεύουσες και οι δευτερεύουσες. μπορούμε να συγκρίνουμε τις ιδέες μας με τις δικές Του. Για τον Χιουμ όμως. γιατί υποστήριξε ότι οι θεμελιώδεις έννοιες της επιστήμης έχουν ψυχολογική ισχύ. Τι λέει ο Λοκ για την άγραφη πλάκα (tabula rasa). κόκκινο χρώμα ενός τραπεζιού.τι πηγάζει από τις αισθήσεις μας. Μόνη πηγή γνώσης είναι ό. Κάθε πράγμα έχει μια υλική υπόσταση. δηλαδή τα χαρακτηριστικά. ΜΠΑΡΚΛΕΫ (απόλυτος ιδεαλιστής.τι αντιλαμβανόμαστε μέσω των αισθήσεων. ο Καντ καινοτομεί γιατί δέχεται μεν τη συμβολή της εμπειρίας. Στη γνωσιοθεωρία του. Η σχέση αυτή δεν είναι αντικειμενική. ο Χιουμ δέχεται ότι αποδεκτές είναι μόνο οι ιδέες που προκύπτουν απ' την εμπειρία και αποδεικνύονται μέσα απ' το πείραμα. για να δούμε ποιες είναι αληθινές και ποιες όχι. Για τον Μπάρκλεϋ δεν υπάρχει τίποτα πέρα . κατ' ανάγκη αληθείς είναι οι μαθηματικές προτάσεις και οι ταυτολογίες. Ως εμπειριστής. Οι πρωτεύουσες συνδέονται άρρηκτα με τα πράγματα (π.δέχεται και ιδέες και εμπειρία) 1. αφού περιγράφουν αυτό που πιστεύουμε εμείς για την πραγματικότητα κι όχι πως είναι η πραγματικότητα καθαυτή. είπε ο Μπάρκλεϋ. Οι δευτερεύουσες δεν συνδέονται άρρηκτα με τα πράγματα (π. οι ιδέες είναι τα δεδομένα της εμπειρίας) 1. γιατί δεν νοείται υλικό αντικείμενο χωρίς έκταση). γιατί Αυτός δεν συλλαμβάνει τίποτα με τις αισθήσεις. που κατά τη διάρκεια της ζωής μας γεμίζει με ιδέες (παραστάσεις του κόσμου) τις οποίες σχηματίσαμε μέσω της εμπειρίας μας (αισθήσεις και λογισμός). Μπορούμε να είμαστε σίγουροι μόνο για τις ιδέες με τις οποίες μας τροφοδοτεί η εμπειρία μας. απορρίπτει τον κόσμο των ιδεών του Θεού. που κατέληξε στην αποθέωση της εμπειρίας. Η θεωρία της αιτιότητας: Για το Χιουμ. αλλά ψυχολογική. όπου και στηρίζονται οι ποιότητές του. Αυτή η θεωρία είναι άστοχη.χ. η ποιότητα της έκτασης. οι ιδιότητές του. Τι είναι η Κοπερνίκεια επανάσταση του Καντ. 2.1. απορρίπτει ορθό λόγο) 1. ενώ αρνείται την υπόσταση της ύλης. Με τη θεωρία της αιτιότητας. επειδή υπάρχει μια τάση στον άνθρωπο να δέχεται την κανονικότητα των φυσικών νόμων βάσει της συνήθειας και της παρατήρησης που έχει κάνει πολλές φορές στο παρελθόν. χρόνου . το τραπέζι μπορεί να νοηθεί και χωρίς αυτό). ΧΙΟΥΜ (εμπειριστής. ΚΑΝΤ (κριτικός ιδεαλιστής . Αρνείται την ύλη και υποστασιοποιεί το πνεύμα. γιατί τη συνδέει με την αθεΐα. Έτσι. αλλά εισάγει και τη συμμετοχή του εαυτού (ατομική συμμετοχή υποκειμένου) ως παρατηρητή και συνθέτη των ετερόκλητων παραστάσεων της εμπειρικής πραγματικότητας. ενώ ΔΕΝ υπάρχουν έμφυτες ιδέες.από τις ιδέες. με τη βοήθεια του a priori εξοπλισμού του (μορφές χώρου. ΟΧΙ οι φυσικοί νόμοι. ανεξάρτητα από τις δικές μας γνώμες. Επομένως. η γνώση είναι επίκτητη. Οι ποιότητες αποτελούν τις ιδιότητες πραγμάτων του εξωτερικού κόσμου. Ο Μπάρκλεϋ υιοθετεί μόνο την ύπαρξη της νοητικής υπόστασης. τα πάντα πηγάζουν από την εμπειρία μας. Ο κόσμος υπάρχει μόνο ως αντικείμενο του πνεύματος.χ. Ο Παρατηρητής. γιατί δεν είναι δυνατόν οι ιδέες που διαμορφώνονται στο μυαλό μας να έχουν σχέση με τις ιδέες του Θεού. ο οποίος αναζήτησε στον Θεό το κριτήριο που εξασφαλίζει την αντικειμενικότητα των ιδεών επικοινωνώντας με τον Θεό. υπονόμευσε το κύρος της επιστήμης. Το είναι ταυτίζεται με το αντιλαμβάνεσθαι: η πραγματικότητα εξισώνεται με ό. η γνώση που έχουμε για τα πράγματα του κόσμου στηρίζεται σε μια σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Η άγραφη πλάκα είναι η ψυχή. Οι ιδέες είναι αντικείμενα της νόησης και αντιπροσωπεύουν τα πράγματα του εξωτερικού κόσμου.

με το οποίο όμως δεν μπορούμε να έρθουμε σε γνωσιολογική επαφή γιατί υπάρχει πέρα από την εμπειρία μας. Η ελευθερία. 2. Ποια η σχέση φαινόμενου-νοούμενου σε Καντ. Αν υπήρχε όμως μόνο ό. Έχει μηχανιστική αντίληψη για το σύμπαν. Αν βασιστούμε στις προτάσεις του Χιουμ. πιστεύει στην αναγκαία ύπαρξη των κανόνων. Σ' αυτή τη Μηχανιστική Αντίληψη. όπου κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν. με μόνο καθήκον την προστασία των πολιτών από τον πόλεμο και τη διασφάλιση της ειρήνης. Το κοινωνικό συμβόλαιο στον ΧΙΟΥΜ: Κατά του συμβολαίου. που δεν έχει δικαιοδοσία σε θέματα που υπερβαίνουν την αισθητηριακή του αντίληψη.και κατηγορίες όπως η αιτιότητα). Ο άνθρωπος δεν μπορεί επομένως να δίνει λογικές αποδείξεις για τη φύση της ψυχής και του Θεού (ταπεινοφροσύνη). Ελευθερία υπάρχει στον άνθρωπο όταν βρίσκεται στη φυσική του κατάσταση. Ο κυρίαρχος ασκεί την εξουσία του χωρίς περιορισμούς. ντετερμινιστής. τότε οι υποκειμενικές αυτές παραστάσεις αυτές θα ήταν απατηλές. ΧΟΜΠΣ (ακραίος εμπειριστής στην ηθική όχι στην πολιτική. Γιατί είναι ντετερμινιστής ο Χομπς. και περιγράφει εκείνη την κατάσταση κατά την οποία ο άνθρωπος δεν εμποδίζεται να κάνει αυτό που θέλει από κάποιο εξωτερικό αίτιο. σχετίζεται με τον εξωτερικό κι όχι τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Για να το αποφύγει αυτό. τα όρια της γνώσης μας είναι τα όρια της εμπειρίας μας. γιατί δεν πιστεύει ότι μπορούμε να οργανώσουμε μια ορθολογική κοινωνία. επειδή το έχει δημιουργήσει. με τα όργανα του σώματος να παίζουν το ρόλο μηχανικών εξαρτημάτων. Γενικά ο Χιούμ θεωρεί παράγοντες. γιατί παραχωρεί στον κυρίαρχο μια εξουσία χωρίς όρια και δεσμεύσεις. Χομπς και Ρουσσώ. Για τον Χομπς. οι άνθρωποι φτιάχνουν από κοινού μια πολιτική κοινωνία και εκχωρούν τα φυσικά τους δικαιώματα σε έναν τρίτο. δηλαδή την αναρχία. Για να καταργήσουν τη δυστυχία αυτή. όπως η ανάπτυξη του εμπορίου και της οικονομίας ως θετικούς για μια κοινωνία. Για τον Χιουμ. υλιστής) 1. Η θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου στο Χιουμ. Πρόκειται για μια συνεχή. μια μηχανή δηλ. Υποστήριξε ότι γνωρίζουμε τα φυσικά αντικείμενα με τις αισθήσεις μας. για να υπάρξει οποιοδήποτε είδος κοινωνικού συμβολαίου. εισάγει ένα κριτήριο που διασφαλίζει την αντικειμενικότητα της υλικής Πραγματικότητας. θα πρέπει να εξυπηρετεί την αρχή της ωφελιμότητας. Λοκ. τον κυρίαρχο. Ο Καντ έκανε αυτή τη διάκριση για να διασφαλίσει την εγκυρότητα των παραστάσεων της πραγματικότητας. και τις συνθετικές (με γνωστική αξία. που τη θεμελιώνει πάνω στην κίνηση. ενώ ο . όχι όμως κατ' ανάγκην αληθείς 3. επειδή εξυπηρετεί τους στόχους τους. Η πολιτική αυτή θεωρία του είναι αυταρχική και απολυταρχική. αντίθετα με τον άνθρωπο. αλλά συναινούν σιωπηρά στην ίδρυσή της. που διασφαλίζει την επιβίωση. δεν υπάρχει ενδιάμεσο στάδιο. εγωιστική σύγκρουση "όλων εναντίον όλων". ταξινομεί τις εμπειρίες μας και φτάνει αντικειμενικά στη γνώση. Ως ωφελιμιστής. απ' την άλλη. Συνθετικές a priori προτάσεις του Καντ σε σύγκριση με προτάσεις Χιουμ. Και για τον Καντ. προσθέτει μια ντετερμινιστική αντίληψη για την ανθρώπινη συμπεριφορά. που κινείται. χωρίς γνωστική αξία). Ο πολιτικός αυταρχισμός του ΧΟΜΠΣ: Η φυσική κατάσταση του ανθρώπου χαρακτηρίζεται από την επιθυμία απόκτησης δύναμης και αυτοσυντήρησης. Για τον Καντ μόνο ο Θεός έχει γνώση για το καθαυτό. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ ΣΤΟΝ ΔIΑΦΩΤΙΣΜΟ 1.τι αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις. Οι άνθρωποι δεν συνάπτουν συμβόλαιο για τη δημιουργία της κοινωνίας. γιατί εξυπηρετούν τα συμφέροντα των πολιτών. Αυτό είναι το πράγμα καθαυτό (Ding-an-sih). Λέει ότι η βούληση καθορίζεται αιτιακά από τα κίνητρα γι' αυτό και δεν είναι ελεύθερη. Αν εκλείψει η συγκεντρωτική εξουσία. η κοινωνία καταστρέφεται και οι άνθρωποι επανέρχονται στη φυσική τους κατάσταση. δηλαδή στις αναλυτικές (αληθείς. Επιστημολογική ταπεινοφροσύνη. ενώ βλέπει τον άνθρωπο σαν αυτόματο.

Υπάρχουν μερικά ξεχωριστά "έθνη" (για τον Χέγκελ. καθώς τελικός σκοπός της είναι η ελευθερία του πνεύματος. όπως είναι η ισότητα και η ελευθερία. που δεν είναι καθόλου τυχαία αλλά δεδομένη εκ των προτέρων. Το πνεύμα του λαού και το παγκόσμιο πνεύμα στον Χέγκελ. αναιρεί την επιστημονική έρευνα). Σκοπός του ιστορισμού του είναι να μελετήσει τα αιτήματα του λόγου. Στη φυσική τους κατάσταση. οι έννοιες παγκοσμιότητα και εντοπιότητα αλληλοσυμπληρώνονται για ένα κοινό πολιτισμικό αποτέλεσμα. έναν κόκκο άμμου). που δεν αναιρεί όμως την πολιτισμική πολυμορφία. Η ιστορία για τον Χέγκελ δεν είναι η ανεξέλεγκτη βούληση του ανθρώπου που νοιάζεται για το συμφέρον του. Η ύπαρξη κάθε πράγματος εξαρτάται από όλα τα άλλα και μπορούμε να το δούμε αποκομμένο απ' αυτά.άνθρωπος είναι ένα αυτόματο που δεν συμμετέχει στα κοινά. Ο Χέγκελ ήθελε να αναδείξει έναν κοινό πολιτισμό. Την άποψη αυτή ενστερνίστηκαν οι Διαφωτιστές και ο Χέγκελ προσθέτοντας ότι η πορεία της ιστορίας. ΧΕΓΚΕΛ=ΕΓΕΛΟΣ Θεωρία της ολότητας: O Χέγκελ θεωρεί ότι το μόνο πράγμα που έχει υπόσταση είναι το συνολικό σύμπαν. . Λαοί. δημιούργησαν πολιτισμό για λογαριασμό ολόκληρης της ανθρωπότητας. Η ελευθερία για τον Ρουσσώ είναι η συμμετοχή του ατόμου στις συλλογικές αποφάσεις της κοινωνίας και η ιδεώδης κοινωνία είναι η δημοκρατία και όχι η φιλελεύθερη. όρος με πολιτιστικό περιεχόμενο) με πολύτιμη συνεισφορά στην ιστορία. ο χριστιανισμός πιστεύει στην ευθύγραμμη πορεία της ιστορίας. Εν τέλει. τονίζει ότι οι νόμοι εξαρτώνται από τις τοπικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες κάθε κοινότητας και δεν αποτελούν καθολικές έννοιες για όλες τις κοινωνίες.). τέχνη κ. Έτσι. Τα έθνη αυτά ήταν πρωτοπόρα. γιατί τα διανοητικά τους επιτεύγματα προώθησαν προς τα εμπρός το παγκόσμιο πνεύμα. Οι άνθρωποι σταδιακά απομακρύνθηκαν από τα φυσικά τους ένστικτα και ίδρυσαν μια κοινωνία που.χ. ανάλογα με το πολιτισμικό και πολιτικό υπόβαθρο κάθε κοινωνίας). Το συμβόλαιο στο ΡΟΥΣΣΩ: Βασικός εκφραστής του κοινωνικού συμβολαίου. Για τον Χέγκελ. Τι είναι η ιστορική ζωή και η ιστορική σχολή του δικαίου στον Χέγκελ. Επομένως. αλλά η ένταξη του Εγώ του σε μια πολιτισμική ολότητα. Αυτό που προτάσσει η ελευθερία είναι η δημιουργία μιας λειτουργικής και δίκαιης κοινωνίας (αν και η έννοια του δικαίου αλλάζει. τη συνολική δηλαδή παιδεία και πολιτισμό της ανθρωπότητας. Μόνο το σύνολο (συμπαντική ολότητα) είναι πραγματικό και καμιά γνώση δεν μπορεί να ισχύσει έξω απ' αυτή την ολότητα. οι άνθρωποι είναι αθώοι. θα διασφάλιζε την ισότητα και την ελευθερία τους. όπως οι αρχαίοι Έλληνες. 3. πρέπει πρώτα να γνωρίσουμε ολόκληρο το σύμπαν! (παράλογη αντίληψη. συνταγματική διακυβέρνηση (Λοκ). Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι η ιστορία είναι η κυκλική και αέναη επανάληψη μιας σειράς γεγονότων. ιστορία είναι μια πορεία προς την ελευθερία. η αυτονομία των πραγμάτων είναι πλασματική. Η ιστορία και ελευθερία στον Χέγκελ. που εξασφαλίζει την αναγνώριση των διαφορών του συνανθρώπου και την αποδοχή ενός συλλογικού οράματος ζωής. στον οποίο θα συμβάλλει κάθε τοπική κοινωνία τις ιδιαίτερες εμπειρίες της. απογυμνωμένο από το κοινωνικό γίγνεσθαι. γι' αυτό και η δική τους κληρονομιά λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη από τη φιλοσοφία και την ιστορία. 1 . 2. για να γνωρίσουμε ένα επιμέρους πράγμα (π. Αντίθετα.ά. οι Γάλλοι Διαφωτιστές κ. δρώντας επί ίσοις όροις για όλους τους πολίτες. η ιστορικότητα δεν είναι ένα οντολογικό σύμβολο. εντάσσοντας τα μέσα στο ίδιο το ιστορικό γίγνεσθαι. Αυτό ερχόταν να ασκήσει κριτική στις οικουμενικές πολιτικές ιδέες του 1789. Η ιστορική σχολή του δικαίου. ικανοποιούν τις φυσικές τους ορμές και βρίσκονται σε αρμονία με τη φύση.λπ. Έτσι. έχει ένα στοιχείο σταθερής προόδου με ένα τέλος αυτό θα είναι η κορύφωση των ανθρώπινων επιτευγμάτων σε όλους τους τομείς του πνεύματος (επιστήμη.

θα πρέπει να έχουμε πρώτα έρθει σε άμεση αισθητηριακή επαφή μαζί του (knowledge by acquaintance). από το σώμα των δούλων προέρχεται κάθε πρόοδος της ανθρωπότητας. Ο Ράσελ τονίζει την υποκειμενικότητα της πρότασης. Επιδίωξη του Ράσελ είναι μια ιδεώδης γλώσσα με νοηματική καθαρότητα και αυστηρή λογική δομή. έχουν μάθει να αποκτούν συναίσθηση των ικανοτήτων τους που εκμεταλλεύονται οι κύριοι. Η αναλυτική φιλοσοφία διαμόρφωσε τη νέα λογική. ΒΙΤΓΚΕΝΣΤΑΙΝ (η φιλοσοφία περιορίζεται στο πλαίσιο μιας γλωσσικής άσκησης και μόνο . Ο Φρέγκε αναγάγει τα μαθηματικά στη λογική και βλέπει τη γλώσσα ως ένα σύστημα νοηματικών συναρτήσεων. υποστηρίζει ότι μια πρόταση έχει νόημα όταν είναι δυνατόν να την αναλύσουμε σε επιμέρους προτάσεις που να τις συνδέουν λογικοί σύνδεσμοι. Για παράδειγμα. Επειδή δεν έχουν κανένα δικαίωμα. Οι δούλοι είναι η παραγωγική τάξη που προμηθεύει τους κυρίους με τα υλικά και πολιτιστικά αγαθά. Η διάκριση ανάμεσα στο νόημα μιας έννοιας και στην έκταση της εφαρμογής της κατέχει κεντρική θέση στη φιλοσοφία των μαθηματικών του Φρέγκε. Ο επιστημολογικός εμπειρισμός του Ράσελ. αυθύπαρκτη και ισχυρή.δεν μπορούμε να περιορίσουμε τη φιλοσοφία σε γλωσσαναλυτικές κατευθύνσεις μόνο). ενώ οι ίδιοι δεν έχουν κανένα δικαίωμα. ΦΡΕΓΚΕ 1. Το νόημα για τον Φρέγκε δεν έχει υποκειμενική διάσταση. Ενώ η μοίρα των κυρίων είναι η ανατροπή τους. η οποία απέρριψε τις ολιστικές και τελολογικές θεωρήσεις του παρελθόντος και σταμάτησε να ασχολείται με το . Οι ιδέες αυτές επηρέασαν στη συνέχεια τον Μαρξ για τη δομή της κοινωνίας του. Η επιστημολογία του Ράσελ είναι εμπειρική. Το νόημα είναι ο τρόπος με τον οποίο ο νους συλλαμβάνει τη φυσική πραγματικότητα. έχοντας ανταλλάξει την καταπιεσμένη τους συνείδηση με μια άλλη. που ιδιοποιείται το μόχθο των "δούλων" και αντλεί την εξουσία της από την εκμετάλλευσή τους. αλλά ανήκει στην κοινή γλώσσα. Σχέση κυρίου και δούλου στον Χέγκελ. Η έκταση είναι εκείνα τα αντικείμενα που ξεχωρίζουν χάρις στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που ορίζει το νόημα. ακριβώς όπως και οι μαθηματικές συναρτήσεις. μπαίνουν σ' αυτό τον αγώνα ολόψυχα. η δύναμη των κυρίων παρακμάζει και οι ίδιοι γίνονται ένα παρασιτικό σώμα. Διαφορά αριστοτελικής και σύγχρονης λογικής στον Βιτγκενστάιν: Η παλιά (αριστοτελική) λογική υποστήριζε την ύπαρξη σταθερών και αμετάβλητων οντολογικών κατηγοριών όπου εντάσσονται όλα τα είδη του φυσικού κόσμου. αλλά υποστηρίζει ότι γίνεται για να μπορούν στην συνέχεια να επαληθευθούν εμπειρικά. για να εκμεταλλευτούν με τη σειρά τους τα κατώτερα στρώματα και να παρακμάσουν στη συνέχεια. η ιστορία για τον Χέγκελ είναι μια συνεχής ανατροπή κάθε πολιτικού και διανοητικού κατεστημένου. Στην αναλυτική θεωρία του λογικού ατομισμού του. 1. ο Αυγερινός και ο Αποσπερίτης είναι δύο διαφορετικά νοήματα αλλά έχουν την ίδια έκταση. δεν έχουν και τίποτα να χάσουν. γιατί αναφέρονται στον ίδιο πλανήτη (Αφροδίτη). τους αφαιρούν την εξουσία και γίνονται αυτοί η νέα κυρίαρχη τάξη. Όπως βλέπουμε. γιατί δεν δέχεται ότι για να ορίσουμε θεωρητικά ένα αντικείμενο.η μονομερής ενασχόληση με το νόημα της γλώσσας μπορεί να οδηγήσει σε ανούσιες φλυαρίες . Η εξέλιξη της ιστορίας γίνεται μέσα από συνεχείς αντιπαραθέσεις θεσμών και ιδεών. ΡΑΣΕΛ 1. Διάκριση ανάμεσα στο νόημα και την έκταση. Ο Ράσελ θεωρεί απαραίτητη τη λογική τακτοποίηση των προτάσεων. γιατί. για τη δημιουργία της οποίας είναι απαραίτητη η γλώσσα των μαθηματικών. ενώ οι δούλοι αφυπνίζονται κοινωνικά. Υπάρχει η ελίτ των "κυρίων". μέσα από τη σκληρή και επίπονη εργασία τους.4. Όταν έρθει λοιπόν η στιγμή να παλέψουν. Σε κάποια ιστορική στιγμή.

αφότου έχουμε παίξει το γλωσσικό παιχνίδι. Η έννοια της εποχής και η καθαρή συνείδηση του Χούσσερλ. Η γλώσσα για τον Βιτγκενστάιν έχει δημόσιο κι όχι ιδιωτικό χαρακτήρα. Στη φαινομενολογία του Χούσσερλ.χ.ΟΛΟΝ της αριστοτελικής μεταφυσικής. Η σύγχυση προέρχεται από τον λανθασμένο τρόπο χρήσης των λέξεων. Έτσι. τα συστατικά των οποίων ενώνουν λογικοί σύνδεσμοι. η γλώσσα εξελίσσεται συνεχώς. υποστηρίζοντας τη θέση ότι η πραγματικότητα αποτελείται από μεμονωμένα γεγονότα. Δεν υπάρχουν κανόνες που να είναι δεδομένοι εκ των προτέρων. η ρήξη μεταξύ του εμπειρικού κόσμου και του Εγώ είναι πλέον σαφής. Το νόημα ως χρήση κατά της ουσιοκρατίας στον Βιτγκενστάιν. η αποκατάσταση της σωστής χρήσης της γλώσσας είναι και ο ορισμός της φιλοσοφίας του Βιτγκενστάιν. όχι όμως οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να τα εκφράσουμε (φυσική γλώσσα). αλλιώς οι λειτουργίες της (π. 3. Ποια είναι η απεικονιστική θεωρία του νοήματος του Βιτγκενστάιν. Τα ατομικά αυτά συμβάντα περιγράφονται από προτάσεις. που να ισχύει πάντα. ο φιλόσοφος επιχείρησε να εξηγήσει τους κινδύνους που συνεπάγεται η κακή χρήση της γλώσσας. Η σιωπή στον Βιτγκενστάιν. Μ' άλλα λόγια. Στην απεικονιστική θεωρία του νοήματος. Ιδιωτικά είναι τα συναισθήματα και οι σκέψεις μας (ψυχολογική γλώσσα). Δεν ενδιαφέρονται για το πώς δημιουργήθηκε ο κόσμος γιατί πιστεύουν ότι η φιλοσοφία δεν πρέπει ν' ασχολείται με τη δομή του κόσμου. Οι αναλυτικοί απεχθάνονταν τη μεταφυσική και την ταύτιζαν με την πλάνη και το ψεύδος. Η υπερβατολογική συνείδηση "ξεχνάει" τον εμπειρικό κόσμο (τον οποίο βάζει μέσα σε αγκύλες) και αναδιπλώνεται στον εαυτό της. Οι κανόνες κατανοούνται πάντα εκ των υστέρων. 2. Η φαινομενολογική εποχή του Χούσσερλ δεν αποφαίνεται λοιπόν για την ύπαρξη των εμπειρικών πραγμάτων. την οποία δεν μπορεί να ιδιοποιηθεί η εσωτερική συνείδηση. σύμφωνα με τις αλλαγές του πολιτιστικού γίγνεσθαι. η λογική) χάνουν την αυτονομία τους και υπακούουν αναγκαστικά στις φυσικές ή άλλες επιταγές.τι πρέπει να λεχθεί ή διατυπώνουμε αυτό που δεν πρέπει να λεχθεί με αποτέλεσμα να λέμε ανοησίες. Με τη θεωρία του νοήματος κατά τη χρήση του. αλλά δεν τον μελετάει με τις μεθόδους . Δέχεται δηλαδή νέα νοήματα και όχι μόνο ένα και αιώνιο νόημα (ουσία). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αρνείται τον φυσικό κόσμο. η συνείδηση δεν είναι μέρος του φυσικού ή κοινωνικού συστήματος. η συνείδηση καθορίζεται ανεξάρτητα από την εμπειρία (ή πραγματικότητα). έναν τρόπο σκέψης που αναζητούσε ένα μόνο νόημα. 2. Για τον Βιτγκενστάιν. οι απόψεις του Εγώ για τον εξωτερικό κόσμο βασίζονται σε εσωτερικούς στοχασμούς και όχι στην εμπειρική παρατήρηση. Φαινόμενα είναι οι διάφοροι κοινωνικοί και ηθικοί θεσμοί που αντανακλούν την ωριμότητα κάθε συλλογικής ανθρώπινης συνείδησης. φυσική και ψυχολογική γλώσσα είναι δύο διαφορετικά γλωσσικά παίγνια. έτσι όπως την ορίζουν οι στόχοι κάθε κοινωνίας. Ο Βιτγκενστάιν αναιρεί έτσι την ουσιοκρατία. μια συλλογική πραγματικότητα. Οι άνθρωποι υποστηρίζουν το αντίθετο επειδή συγχέουν τα ψυχολογικά τους συναισθήματα με τις λέξεις που χρησιμοποιούν για να τα δηλώσουν. Εξάλλου. 4. Στη φαινομενολογία του Χούσσερλ. Τι είναι φαινομενολογία. ΧΟΥΣΣΕΡΛ (δεν μπορούμε να τα αναγάγουμε όλα στην πρωτογενή αυθορμησία του συλλογικού υποκειμένου) 1. όταν δηλαδή δεν διατυπώνουμε σωστά ό. Επιχείρημα Βιτγκενστάιν κατά της ιδιωτικής γλώσσας. Στόχος της νέας λογικής των αναλυτικών φιλοσόφων είναι η επίλυση των φιλοσοφικών προβλημάτων μέσα από την ανάλυση της γλώσσας. Τι είναι α-νοησία. Είναι εξ ορισμού ένα δημόσιο σύστημα. Για τον Βιτγκενστάιν τα νοήματα παράγονται μέσα από μια πολύμορφη επικοινωνία και πρακτική. Ο όρος ανήκει στον Χέγκελ και δηλώνει τα στάδια από τα οποία περνάει η συλλογική συνείδηση για να κατατάσσει τη γνώση του κόσμου.

Η φαινομενολογία είναι ειδητική επιστήμη γιατί ασχολείται με το νόημα των λογικών ειδών. Διαχωρισμός του "είναι" για τον εαυτό του και στον εαυτόν για τον Σαρτρ. Το μόνο κριτήριο που δίνει είναι η συναισθηματική ειλικρίνεια. Κατά τη μεταπολεμική περίοδο. γιατί το εμποδίζει να υπάρξει "για τον εαυτό του". Για τον Σαρτρ. όπως τον Θεό. Τι είναι κακή πίστη στον Σαρτρ. . ανεξάρτητα από τους μηχανισμούς της εξουσίας. κρύβω την αλήθεια από τον εαυτό μου.οι ρίζες της σκέψης του στη φαινομενολογία. ΣΑΡΤΡ επινόησε τον όρο υπαρξισμός . Ναυτία είναι η κατάσταση κατά την οποία το υπαρκτικό εγώ βρίσκεται σε έντονη αντίθεση με το συμπαντικό Είναι. να "λερώσει τα χέρια του". αλλά τις αποδίδω σε άλλες αιτίες. μια ναυτία. κράτος) και το υπαρξιακό υποκείμενο κάνει μόνο του τις επιλογές του. Μ' αυτό τον τρόπο όμως δεν μπορώ να προοδεύσω ως ύπαρξη. δεν υπάρχει νομοτέλεια κάποιου είδους (φύση. το κοινωνικό και ηθικό κατεστημένο κ. 2. Για τον Σαρτρ. όπως υποστήριξε και ο Χάιντεγκερ. γίνεται μόνο επειδή το θέλει ΤΟ ίδιο και έτσι μπορεί να πάψει ανά πάσα στιγμή.λπ. Δικαιολόγησε την ένταξη του υπαρξιακού υποκειμένου στον αγώνα για μια αταξική κοινωνία και την υιοθέτηση του προλεταριακού ιδανικού. οδηγήθηκε στο τέλος στη ρήξη. "Η ύπαρξη έχει προτεραιότητα από την ουσία". Το συμπαντικό Είναι προκαλεί στο υπαρκτικό εγώ μια απώθηση. Επειδή η πολιτική αυτή δέσμευση του Σαρτρ στο μαρξιστικό ιδεώδες δεν ήταν πειθαρχημένη και συνειδητή. αλλά έχω πλήρη επίγνωση ότι λέω ψέματα. Δεν δέχομαι δηλαδή την ευθύνη γι' αυτές. "Εμπιστεύσου το συναίσθημά σου".των λογικών και εμπειρικών επιστημών. Πρωταρχικό του καθήκον παραμένει η αποδέσμευση από τους μηχανισμούς της εξουσίας. αρνούμαι την ελευθερία που μου δίνει η πλήρης ευθύνη για τις πράξεις μου. Στην κακή πίστη. λέει χαρακτηριστικά. Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι η μόνη υπεύθυνη για τις πράξεις της και πορεύεται στον κόσμο "εν τη απουσία του Θεού". Τι είναι ναυτία. 3. Αυτό δίνει στο Εγώ μια χωρίς όρια ελευθερία να πράξει. Η πολιτική δέσμευση του υποκειμένου όμως. Η σχέση του υπαρξισμού του Σαρτρ με τον κομμουνισμό. 1. όπως την είχε συλλάβει ο Μαρξ. Η φαινομενολογία ως ειδητική επιστήμη στον Χούσσερλ. ο Σαρτρ ενσωμάτωσε στις θεωρίες του την κοινωνική πραγματικότητα. η ατομική συνείδηση υπάρχει ανεξάρτητα από κάθε πολιτιστικό και κοινωνικό σύστημα και μάλιστα έρχεται σε σύγκρουση μ' αυτά. Η σχέση ανάμεσα σ' αυτούς τους δύο πόλους είναι μια απόλυτα αντιθετική σχέση. Μ' αυτό τον τρόπο. γιατί υπάρχει. 3. προκειμένου να δομήσει αυτόβουλα τον εαυτό του. λέγοντας ότι μόνο έτσι θα μπορούσε να κατακτήσει την ελευθερία του.