ΠΛHPΩMENO

TEΛOΣ

KΩ∆IKOΣ 094587

Tαχ. Γραφείο
Iωαννίνων
Aριθµός. Aδείας 14

ΠEPIO∆IKH EK∆OΣH ΠOΛITIΣTIKOY
b ΣYΛΛOΓOY ∆OΛOY IΩANNINΩN b
ETOΣ 33ο u AP. ΦYΛ. 129 u IANOYAPIOΣ - ΦEBPOYAPIOΣ - MAPTIOΣ 2016
TAX. ∆/NΣH: AΠOΛΛΩNIAΣ 21 u 45332 IΩANNINA u e-mail: doliotika@dolo.gr u www.dolo.gr

«Πάσχα στο χωριό...»
Το Πάσχα πλησιάζει και όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος, το
χωριό µας περιµένει όλους τους συγχωριανούς και φίλους να
γιορτάσουµε µαζί τις άγιες µέρες του Πάσχα, οικογενειακά και
φιλικά, µένοντας πιστοί στις παραδόσεις και τα έθιµα του τόπου
µας.
«Πάσχα στο χωριό...», λέει ο λαός µας και µάλλον έχει δίκιο.
Τι πιο όµορφο από το να περάσουµε τις άγιες αυτές µέρες µέσα
στην ανοιξιάτικη φύση, µε τα ωραία χρώµατα και τους γλυκούς
ήχους της.
Ελάτε να ζήσουµε µε κατάνυξη την Εβδοµάδα των Παθών, να
στολίσουµε τον Επιτάφιο, να ακολουθήσουµε την περιφορά
του και το βράδυ της Ανάστασης να χαρούµε το µεγάλο αυτό
θαύµα και να περάσουµε την πιο όµορφη Λαµπρή.
Ας προσπαθήσουµε να οπλιστούµε µε υποµονή, ψυχική γαλήνη και δύναµη, ώστε η Ανάσταση του Θεανθρώπου να διώξει για
πάντα το σκοτάδι και το αληθινό φως να µας οδηγεί στην ευτυχία της ζωής.
Eυχόµαστε από καρδιάς το φετινό Πάσχα να είναι το πέρασµα
στην αγάπη, στην ειρήνη, στην ελπίδα και στην αισιοδοξία για
ένα καλύτερο, φωτεινότερο και δηµιουργικό µέλλον, γεµάτο
υγεία και πολλές χαρές.
Καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα!

K O Y B E N TO Y ΛE Σ

Tου ∆HM. ΠOTΣH

Η ΕΛΠΙ∆Α ΜΑΣ
∆ΕΝ ΣΒΗΝΕΙ ΠΟΤΕ

µακριά απ’ τη γενιά µας και πως
το χάσµα (που πάντοτε υπήρχε)
για πολλούς δεν είναι τόσο µεγάλο, όσο οι επιτήδειοι, οι εφηµερίδες και λίγα κανάλια των τηλεοράσεων, θέλουν να το παρουσιάσουν. ∆εν είµαι ούτε ψυχολόγος,
ούτε παιδαγωγός, νοιώθω όµως
πως ένα µεγάλο χέρι έχει αρπάξει τη νεολαία µας και σιγά-σιγά
µια µικρή µερίδα, τους αποµακρύνει από τους γονείς και τους
σπρώχνει ακριβώς εκεί στο δόκανο που τους έχουν στήσει οι επιτήδειοι και πέφτουν µέσα σ’
αυτό, νοµίζοντας ότι «η συνεννόηση µεταξύ µας είναι τελείως
αδύνατη». Λάθος. Όµως πρέπει
να είναι και κάτι άλλο που φταίει,
κατά την γνώµη µου για την αποµάκρυνση των παιδιών µας από
εµάς και είναι τούτο: Τους έδωσε
τόσα πολλά δικαιώµατα που τους

Μετά από µια κουβέντα, µε
φίλους µου, στο καφενείο (που
πάω δύο φορές την εβδοµάδα,
∆ευτέρα και Παρασκευή, πρωί
µόνον) για το θέµα τους σηµερινούς νέους. Από τους πέντε
φίλους οι τρεις διαφώνησαν µε
την γνώµη µου που τους είπα
«πως οι νέοι µας, τα παιδιά γενικά, δεν βρίσκονται τόσο πολύ
µακριά απ’ την γενιά µας» όπως
οι τρεις σας ισχυρίζεστε. Και για
το θέµα αυτό τους υποσχέθηκα
ότι θα γράψω στα «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ»
καθαρά χωρίς φόβο και πάθος να
τα διαβάσουν οι νέοι µας και να
µας πούνε την γνώµη τους, πού
συµφωνούν και πού διαφωνούν
µε τη δική µου.
Πιστεύω ακράδαντα πως οι
νέοι µας δεν είναι καθόλου

* Συνέχεια στη 2η σελίδα

Η κοπή πίτας και οι αρχαιρεσίες
για νέο ∆.Σ. του Πολιτιστικού
Συλλόγου ∆ολού Ιωαννίνων
Του Γιώργου Μποντίνη

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος
∆ολού Πωγωνίου Ιωαννίνων,
την Κυριακή 6 Μαρτίου 2016,
πραγµατοποίησε εκδήλωση που
συµπεριελάµβανε:
- αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέου ∆.Σ. του Συλλόγου,
- τροποποίηση του καταστατικού του Συλλόγου,
- τιµητική διάκριση στον επί
33 χρόνια δραστήριο µέλος του
∆.Σ. του Συλλόγου µας ∆ηµήτριο Πότση,
- την κοπή της πρωτοχρονιάτικης βασιλόπιτας.
Η εκδήλωση έγινε στην καφετέρια “Piazza del Santo”, ό-

που οι χωριανοί µας συγκεντρωθήκαµε σ’ ένα πολύ ζεστό
και οικογενειακό κλίµα.
Η προσέλευση ήταν πέραν
του αναµενοµένου, το ∆ολό
εκπροσώπησε ο Πάνος Κούρος
και παρευρέθηκε και ο πολυγραφότατος Κώστας Κωστούλας, ο οποίος και πρόσφερε το
πολύτιµο άλµπουµ του πρωτοπόρου φωτογράφου του Πωγωνίου Γεωργίου Πανταζίδη,
που διατέθηκε για τον τυχερό
του φλουριού.

* Συνέχεια στην 8η σελίδα

Ο Πολιτιστικός
Σύλλογος ∆ολού Ιωαννίνων
και η εφηµερίδα µας
τα «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ »
εύχονται σε όλους σας:
Kαλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα

εντύπωση µου έκανε ένα κείµενο του κ. νάρθεις γρήγορα στο καφενείο να πάρεις µια επιταγή µε λεφτά από το εξωτερικό! Και η απάντησή του: Σε ευχαριστώ. σιγά-σιγά και κρυφά απ’ τα αλώνια του χωριού έφτασα στον Ηλία που µε περίµενε και όρθιος κοιτούσε µε τα κυάλια του. όχι µόνον για τους γονείς τους αλλά για όλους τους συνανθρώπους των. άφησα το καπέλο του πατέρα µου και συνέχεια στην εκκλησία. κλείνουµε 33 ολόκληρα χρόνια προσφοράς σ’ όλους τους χωριανούς µας. την θρησκεία τους. µε δάσκαλο τον αείµνηστο χωριανό µου Σπύρο Παγούνη. Μιχάλη Καλιµάνη. που έγινε την Κυριακή στις 6 Μαρτίου. ο θείος ΤΑ∆Ε έφυγε µετά από λίγα χρόνια στο εξωτερικό. τους παγιδεύει και καθηµερινά τους σκοτώνει µε τα διάφορα ναρκωτικά. Εγώ µόλις φύγει θα πάνω να σκορπίσω δίπλα στην καρυδιά τα καρύδια και στο σακί θ’ αφήσω αυτό το χοντρό χαρτί που του γράφουµε εν ολίγοις. Σύµφωνοι. Έχει όµως ιδιαίτερη σηµασία για µας γιατί στους πρωταγωνιστές ανήκουν δυο άνθρωποι που εκτιµούµε ιδιαίτερα. που πάντα το σακίδιό του τόχε γεµάτο απ’ όλα τα ξένα φρούτα και προπαντός από καρύδια. που σαν γονείς τα αγαπάµε τόσο πολύ που τίποτα δεν µπορεί να αλλάξει αυτή την αγάπη µας γι’ αυτά. Απάντησε αµέσως. τις καρυδιές που ήταν πίσω απ’ το νεκροταφείο του Αγιάννη. Και εγώ τρεχάλα και κρυφά. Ο πρόεδρος του συλλόγου Γιάννης Μποτίνης τιµά αυτή τη µέρα το Μήτσο Πότση. Είναι ο. µε αξιοπρέπεια και αγάπη. ΣΑΣ ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΩ ΚΑΙ ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ Με το τεύχος που διαβάζετε.. Και τώρα φόρεσε το καπέλο. γιατί δεν έχει αφήσει καµιά καρυδιά στο χωριό. κυνήγι. πήγαινε πίσω στο νεκροταφείο. Λ.. Να συµµεριζόµαστε και τον δικό τους κόσµο και συχνά να κάνουµε διάλογο µεταξύ τους. Η συνδροµή σας είναι απαραίτητη για την έκδοση και συνέχιση της εφηµερίδος µας «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ». µόλις ο ήλιος κτύπησε στην κορυφή του Μπόζοβου. δηλαδή για τα παιδιά µας. Μου έκανε νόηµα να πάω κοντά του και σιγανά µου είπε: – Τον βλέπεις αυτόν που µαζεύει τα καρύδια. Λίγη όµως καλή θέληση από µέρους των παιδιών µας. έγιναν όλες. Όµως καλή θέληση και λίγη κατανόηση χρειάζεται και από την πλευρά των µεγάλων.τ. 11 Μαρτίου 2016) 2 ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΑ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΚΑΡΥ∆ΙΑ ΚΑΙ Η ΣΥMΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ∆ΗΜ.. αφού πρώτα εύχονταν στους κυνηγούς πολλά. Ο ακούραστος Μήτσος Πότσης πήρε συγκινηµένος την εικόνα του Αγίου Χριστόφορου στα χέρια του κι ευχαρίστησε για την τιµή.Α.λ. τα κάνουν όλα τέλεια και ότι εµείς οι γονείς τους. για τους νέους. – Λέει ότι η καρυδιά αυτή είναι δική του και ότι του την δώρησε ένας χωριανός µας που είναι στο εξωτερικό πολλά χρόνια. Γι’ αυτό καλέσαµε εσένα τον γείτονά µου και σου έχω εµπιστοσύνη. πίσω απ’ τις καλύβες έφτασα στο σπίτι µου. Ορίστε ποιος είναι. µόνον δύο συστάσεις που έκανε σ’ όλους τους κυνηγούς της Ηπείρου. Πράγµατι το κόλπο πέτυχε. Από σένα θέλω την Κυριακή. Θα µπορούσαµε να πούµε ότι 65 χρόνια της ζωής του διέθεσε για το χωριό του. (µιας µεγάλης οικογένειας µε πέντε κορίτσια και τρία αγόρια) ένα παληκάρι µετρίου αναστήµατος µε αθλητικό σώµα. σταφύλια. ΠΟΤΣΗ ∆ιαβάζοντας στο τεύχος του Κυνηγετικού Συλλόγου Ιωαννίνων. για την νέα περίοδο. εγώ κράτησα στις σηµειώσεις µου. Καλιµάνη και σ’ ευχαριστώ πολύ. εκείνη την εποχή. την οικογένειά τους τα ήθη και τα έθιµα της πατρίδας µας. αλλά κυρίως για τα 33 χρόνια προσφοράς του στο ∆ολό και στην εφηµερίδα τους τα ∆ολιώτικα. γεωπόνος. που ακριβώς επειδή τ’ αγαπάµε πάρα πολύ. όπου γης και φίλους του αγαπηµένου µας χωριού του ∆ολού. αλλά οι περισσότερες καρυδιές µετά από κάµποσα χρόνια.. («Ηπειρωτικός Αγών». Παρασκευή. χαρούµενος για το δίδραχµο. Η ελπίδα ακόµη δεν έχει σβήσει. Εγώ µαζί µε τον δάσκαλό σου τον Παγούνη. Αµέσως κατέβηκα στο πίσω µέρος του νεκροταφείου και φώναξα δυνατά: Θείο ΤΑ∆Ε. Παιδί του ∆ηµοτικού. σκοτώθηκε στον πόλεµο. Τα αποτελέσµατα φαίνονται πλέον τόσο καθαρά.. τάδε. που µούδωσε τα πρώτα φώτα. καλό συνεργάτη του Η. Εγώ συνέχισα. αντί να στηρίξει τους νέους µας και να τους εξυψώσει. Μάζευε πάρα πολλά και τα πουλούσε στην Πωγωνιανή ή στο ∆ελβινάκι όπου υπήρχαν τα ζαχαροπλαστεία του Κλή Ντελάρη. λεφτά. εκεί που έπαιζα µε τους φίλους µου και µου είπε: «∆ηµητράκη την Κυριακή το πρωί θα σε χρειαστώ για µια ελαφριά δουλειά και θα πάρεις δύο δραχµές». – Τον βλέπω. την περιοχή που λέγεται «Γαλανού». οι παλιότεροι δεν ξέρουµε τίποτα απ’ αυτά και ότι είµαστε πολύ οπισθοδροµικοί και έχουµε σκουργιασµένες ιδέες και παµπάλαια ήθη και έθιµα. δεν µπορώ.. στο χτίσµα και θα πεις αυτά που σου έχω γραµµένα στο χαρτί δυνατά να τ’ ακούσει ο. θέλουµε πάντα την προκοπή τους.Τ.. µεγάλοι και µικροί. Εδώ επιτρέψτε µου να κάνω µια παρένθεση µε λίγα λόγια µόνον για έναν άλλο χωριανό µου. µε έναν χωριανό µου κυνηγό. τον Ηλία Μαλάµη. Ξεχνούν οι νέοι µας το σοφό εκείνο ρητό που λέει: «Ο έξυπνος ζει µε την πείρα των άλλων και ο κουτός µε την δική του».MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » K O Y B E N T O Y ΛE Σ * Συνέχεια από την 1η σελίδα κάνουν να ξεχνούν ότι έχουν εξίσου και υποχρεώσεις. την υγεία τους και να συνεχίσουν πάντα τη ζωή τους µε καλές πράξεις. που να µην κλέψει καρύδια. ποτά και τ’ άλλα µέσα δήθεν µοντέρνου πολιτισµού της εποχής µας. έναν παλιό. Ο γείτονάς µου ο Ηλίας ήρθε µια µέρα και µε βρήκε. Μια παλιά αληθινή πράξη. που ήταν για µένα τότε πολλά. και νάχουµε «χασµιλίκια» µεταξύ µας.. ο χωριανός µας. ποτέ µην πυροβολείτε! Και δεύτερο: Ποτέ σας µην πειράζετε τα ξένα φρούτα όπως κεράσια. συνεννοηθήκαµε να τον συµορφώσουµε. κάθε Κυριακή που πήγαινε δήθεν για. να πολεµήσουµε τον κοινό εχθρό του αιώνα µας. Γι’ αυτό σας ευχαριστώ όλους και σας παρακαλώ µη µας ΞΕΧΝΑΤΕ. δεινού κυνηγού. Τιµήθηκε για όλα. Τιµή στο Μήτσο Πότση Ήταν κι αυτή µια εκδήλωση σαν όλες του είδους της για την κοπή της πίτας του Πολιτιστικού συλλόγου ∆ολού Πωγωνίου. Μου είπε ο ταχυδρόµος. για να διώξουν την προκατάληψη που τους χωρίζει από µας και θα πίστευαν και θα άκουγαν τους κτύπους της καρδιάς µας. Πρωί-πρωί ο Μήτσος. Του απαντώ: Θείο Ηλία. Ήταν ο ιδρυτής του Πολιτιστικού συλλόγου ∆ολού το 1983 µαζί µε άλλους συγχωριανούς. θάµαι στο τελευταίο αλώνι του Χαΐλη αλλά να πάρεις και ένα καπέλο του πατέρα σου και «τσιµουδιά» σε κανέναν τίποτα. ο Γιάννης ο Γκόγκος. Ελεύθερα λέγω την γνώµη µου. Κι εµείς του οφείλουµε ξεχωριστή αναφορά προσεχώς. Γέλασε και µου είπε: Eγώ µίλησα µε τον Σπύρο Παγούνη και µε τον πατέρα σου και τα κανονίσαµε. γιο του Κώστα και της Ουρανίας Μαλάµη. χωρίς να φανερωθούµε. έναν τυπογράφο που η προσφορά στο χωριό του ήταν µεγάλη. διάφορα έπιπλα!! Χαρούµενο Πάσχα σ’ όλους .. Πρώτον: Εάν δεν δείτε ολόκληρο το γουρούνι που έρχεται. σύκα και προπαντός τα καρύδια! Τι µου θύµησες κ. µόλις χτυπήσει η πρώτη καµπάνα νάρθεις να µε βρεις. Και οι νέοι µας σήµερα έχουν τέτοια πεποίθηση ότι τα ξέρουν όλα. θα πάµε στην εκκλησία µε το σχολείο και το δάσκαλο. ότι εάν συνεχίσεις να κλέβεις τις καρύδες οι χωριανοί θα σου κάνουν µήνυση κ. που θέλει σώνει και καλά να καταστρέψει τους νέους µας και να τους ξεριζώσει απ’ τις ρίζες τους. που έφυγε πολύ νέος απ’ τη ζωή.. έφυγα κιόλας. Εµπρός λοιπόν µαζί.

συνεργασίες να αποστέλλονται στη ∆/νση: Mποντίνη Iωάννη Aπολλωνίας 21 T. – Στις Αβορίες στα Στάρια. είχε κάνει για ένα διάστηµα και καφετζής. Κάθε χωριανός που είχε πέντε-έξι γίδια. όπως το Κεράσοβο Πωγωνίου.45332 Ιωάννινα KΩ∆IKOΣ 4587 ΣYNTAKTIKH EΠITPOΠH Kώστας Mέξης Γεώργιος Μποντίνης Iωάννης Mποντίνης Xάρης Παπακώστας ∆ηµήτριος Πότσης Bασίλειος Xρήστου Eλευθέριος Φωτόπουλος Οι συνδροµές . Εγώ όµως άλλα ήθελα να σας πω και µου ήρθαν τώρα στο µυαλό αυτά. στα Παρακάτωνα. Κάθε φράση που τελείωνε. ή ένα αρνί το Πάσχα. δεν επιστρέφονται. Παίρνει το πεντακοσάρικο.K. . Αδελφέ µου συγχώρα µε. – Θα το πιω. Σηκώνεται ο Μήτσιος. όπου έχουν στηθεί σκηνές για τις ανάγκες στέγασης των προσφύγων. – Μήτσιο θα πιεις ένα ρακί.html Περιλαµβάνει σκηνές από την επιβίβαση γυναικόπαιδων σε στρατιωτικά φορτηγά στο Χάνι ∆ελβινακίου και στη Μεγάλη Ράχη της Πωγωνιανής. Αυτά γνώριζαν το σπίτι τους και µόλις φθάναν στο χωριό καθ’ ένα γύρναγε στο σπίτι όπου τα περίµενε ο νοικοκύρης. 3 Το άλλο βράδυ. το Καλπάκι. φαινόταν στενοχωρηµένος. – Μήτσο πρέπει να κόψεις αυτό το χούι. Στο χωριό υπήρχε και ένας πιστικός που έβοσκε τα γίδια του χωριού κι’ ένας γελαδάρης για τα γελάδια. Θα σου δώσω πεντακόσιες δραχµές. Όλο το καφενείο µια παρέα. χαρά ο δάσκαλος «Μπράβο ρε Μήτσιο είδες που τα κατάφερες». όπου σε ένα πλάνο απεικονίζεται µια ηλικιωµένη Πωγωνήσια φορώντας οµπόλια και αναφέρεται ως «Η γιαγιά από το ∆ολό». – Πού πήγες τα γελάδια σήµερα Μήτσιο. το λεγόµενο χάκι. πάλι δεν µιλούσε. Κάθε πρωί συνηθισµένη ώρα πάντα έβγαινε ο γελαδάρης εκεί που είναι το σπίτι του Γιώργου Ντόντη δίπλα και φώναζε δυνατά δύο µε τρεις φορές «βγάλτε τα γελάδια» ή «βγάλτε τα γίδια» ο « ∆OΛ I Ω T I K A » ΠAΛIEΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ «Ο Γελαδάρης» πιστικός. Προέρχεται από το πλούσιο αρχείο του πολυγραφότατου συµπατριώτη µας Κώστα Κωστούλα και έχει αναρτηθεί από τον «Vostiniotis» στη διεύθυνση: http://vostiniotis. Ο Μήτσιος καθισµένος σε µία γωνία. δεν έχει σηµασία αυτό.MAPTIOΣ 2016 Στην εποχή του 1950 µε 1960 στο ∆ολό υπήρχν πολλά γιδοπρόβατα που βοσκούσαν στο Κουτσόκρανο. Αυτό γινόταν παλιά γιατί δεν υπήρχαν χρήµατα όχι µόνο στην Ήπειρο αλλά και Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία από διασταύρωση πληροφοριών που είχα. βγάζει από την τσέπη του το πεντακοσάρικο και λέει. Xρήστος Φωτόπουλος «∆OΛIΩTIKA» Όργανο του Eκπολιτιστικού Συλλόγου ∆ολού Iωαννίνων Aπολλωνίας 21 T.gr/2016/01/ 1948. όταν µιλούσε. τα γνωστά µας σήµερα Hot spots. –Όχι δεν µπορώ πονάει το στοµάχι µου.blogspot. Ο δάσκαλος ντρεπόταν για τον αδελφό του. πεθαµός και θάνατος. Το χάκι και το οίµορο είναι λέξεις που έχουν ξεχαστεί κα οι σηµερινοί νέοι δεν γνωρίζουν ή Ντοκουµέντο από το Πωγώνι του 1948 ε το προσφυγικό πρόβληµα στη χώρα µας στο ζενίθ είναι Μεπίκαιρο ένα σπάνιο ιστορικό ντοκιµαντέρ που παρουσιάζει τη µετακίνηση του πληθυσµού (κατά το κοινώς λεγόµενο «ανταρτόπληκτοι»). Σε λίγο µπαίνει και ο δάσκαλος. το Τέροβο και την πόλη των Ιωαννίνων. Ήθελα να σας πω την ιστορία µ’ έναν γελαδάρη που ήρθε στο χωριό γύρω στα 1960. τα έβγαζε στα σοκάκια κι’ αυτά γνώριζαν το δρόµο και βγαίνανε να τα πάρει ο βοσκός όλη την ηµέρα µέχρι το βράδυ που έπεφτε ο ήλιος τα γύριζε στο χωριό. στον κάµπο στη λούτσα στις Σοριάδες. πεθαµός και θάνατος. Την εποχή εκείνη είχε έρθει στο χωριό ένας δάσκαλος από τη Θεσπρωτία από κάποιο χωριό. αλλά είχε µια κακή συνήθεια. Γέλασε το πρόσωπό του. Το βράδυ στο καφενείο του Κίτσιου Τόµου: – Μήτσιο θα πιεις ένα τσίπουρο. και µαζί του έφερε και τον αδερφό του. 4523 32 Ιωάννινα Xειρόγραφα που δηµοσιεύονται ή όχι. δεν άκουσαν ποτέ. Θα βοηθούσε αν κάποιος αναγνωρίσει τη γιαγιά ή και άλλα πρόσωπα που παρουσιάζονται στο βίντεο. Μπολονίκου και γενικά σ’ όλη την έκταση του χωριού. από τα χωριά του Πωγωνίου στην πόλη των Ιωαννίνων. Νοικιάζεις το χωράφι σου σε κάποιον και αυτός σου δίνει µία φορά το χρόνο ανάλογα µε την καλλιέργεια ή χρήση πέντε οκάδες φακή ή έναν τενεκέ τυρί. πάρε το πεντακοσάρικό σου και πεθαµός και θάνατος. 4523 32 Tηλ. τον βλέπανε οι άλλοι σαν κάτι να τον βασάνιζε. γιατί τότε ψάχνανε για γελαδάρη. πάλι στο καφενείο. Νοικιάζανε την περιοχή οι κτηνοτρόφοι που ερχόταν από διάφορα µέρη για καλοκαιρινή σεζόν οι περισσότεροι. ∆εν µιλάει καθόλου µην του φύγει κανένας πεθαµός. άλλοι παίζανε και καµιά κολτσίνα ή ξερή. όλοι οι άνδρες του χωριού µετά τις δουλειές εκεί βγαίνανε να πουν καµιά κουβέντα ή να πιουν κανένα ποτήρι.K. Η κάµερα καταγράφει πλάνα και από άλλες περιοχές των Ιωαννίνων. – Βάλε ένα τσίπουρο τώρα. Πέρασε µια µέρα. Γ.M. γι’ αυτά που έλεγε και τον κάλεσε µια µέρα. την άλλη µέρα που γύρισε από το βουνό. Oι ενυπόγραφες συνεργασίες εκφράζουν τις απόψεις εκείνων που υπογράφουν. Κάθε χωριανός πλήρωνε το βοσκό ανάλογα µε τον αριθµό των ζώων.gr Yπεύθυνος έκδοσης: Μποντίνης Ιωάννης Πρόεδρος Συλλόγου ∆ολού Πωγωνίου Υπεύθυνος σύνταξης: Μποντίνης Γεώργιος Απολλωνίας 21 . βγήκε στο καφενείο και κάθησε σε µία γωνία. 26510 44558 E-mail: doliotika@dolo. – Γεια µας πεθαµός και θάνατος. – Γεια µας ρε Μήτσιο. Πρέπει να σας πω ότι την Ιστορία αυτή µου την διηγήθηκε ο αδελφός µου Φώτης που έζησε περισσότερο στο χωριό. πλησιάζει τον αδερφό του. φωνάζει δυνατά τον Κίτσιο Τόµο. µας γελάει όλο το χωριό. Ο Μήτσος που λέτε ήταν καλός άνθρωπος. πεθαµός και θάνατος. κάθεται σε µια παρέα και συζητούσαν. άλλοι πίνανε τσίπουρο ή κρασί. έλεγε πάντα το «πεθαµός και θάνατος».

Εργάστηκες µε υπευθυνότητα.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » 4 Η κοπή πίτας και οι αρχαιρεσίες για νέο ∆ιοικητικό Συµβούλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου ∆ολού Ιωαννίνων * Συνέχεια από την 1η σελίδα Η γενική συνέλευση ανέδειξε παµψηφεί το νέο ∆ιοικητικό Συµβούλιο που απαρτίζεται από τους: 1. Όλη η πορεία σου στέφτηκε µε επιτυχία. Μποντίνη Ιωάννη 4. Εύχοµαι ολόψυχα η εικόνα του Αγίου Χριστοφόρου που µε τιµήσατε.Σ. απ’ τα βάθη της ψυχής µου. προκειµένου να συνεχίζει η έκδοσή της παρά τα κάθε είδους προβλήµατα που αντιµετωπίζει. ευχήθηκε χαρούµενη κι ευτυχισµένη χρονιά και αναφέρθηκε στα πεπραγµένα της περσινής χρονιάς του Συλλόγου. Είµαι σίγουρος πως θα συνεχίσεις να το παλεύεις γιατί αγαπάς αυτό που κάνεις. αντιφώνησε. Μου δώσατε τόσο µεγάλη χαρά.Σ. Χρήστου Βασίλειο Αναπληρωµατικά µέλη εκλέχτηκαν: 1. και δηµιούργησες µε δυναµισµό το απαραίτητο κλίµα συνεργασίας µεταξύ όλων των χωριανών µε σκοπό τον αλληλοσεβασµό και την ειλικρινή σχέση µε όλους. Μποντίνη Γεώργιο 3. 3) Το «Αντάµωµα» του Αυγούστου µε το Παραδοσιακό τραπέζι και γλέντι. Στολίζεις την εφηµερίδα µας σε κάθε έκδοσή της µε πλούσια ύλη. αγα- πητοί µου Σύµβουλοι. Ακολούθησε ο οικονοµικός απολογισµός της θητείας του απερχόµενου ∆. πολύπλευρη και ανιδιοτελή προσφορά του. σοβαρά οικονοµικά και κοινωνικά προβλήµατα. επιτυχηµένα άρθρα και συχνά τις θύµισες από τα περασµένα από το αγαπηµένο σου ∆ολό που πάντα µε πολύ συγκίνηση τα αναπολείς. Είµαι βέβαιος όµως πως θα συνεχίσεις. Ζωΐδη Χαρούλα 3.. ειλικρινή και εποικοδοµητική συνεργασία µας και την αµέριστη συµπαράσταση που έδειξες καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας σου. Εύχοµαι στον παντοδύναµο να σου χαρίζει υγεία υποµονή και ελπίδα για το µέλλον. Μέξη Κων/νο 2. Η έµπρακτη συµπαράστασή σου σε µια εποχή που χαρακτηρίζεται από έκπτωση αξιών. να είσαι δίπλα µας και µε την πείρα σου να µας παρέχεις κάθε είδους βοήθεια. Σπανός Γεώργιος Στην οµιλία του ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Γιάννης Μποντίνης. Κων/νος Μέξης ανέλυσε τα προς τροποποίηση άρθρα του καταστατικού του Συλλόγου. αποκαταστήσαµε τις φθαρµένες τοιχοποιίες της ισόγειας αίθουσας του σχολείου και την ελαιοχρωµατίσαµε.Σ. που είχε τεράστια επιτυχία. προσφώνησε τον τιµώµενο ∆ηµήτριο Πότση. Σε ευχαριστούµε για όσα έκανες και εξακολουθείς να προσφέρεις στο σύλλογο και µέσω αυτού στο αγαπηµένο µας ∆ολό. αφού ευχαρίστησε όλους όσους τίµησαν µε την παρουσία τους την εκδήλωση. Ενίσχυσες µε όλες σου τις δυνάµεις την προσπάθεια. Κατόρθωσες µε αυτόν τον τρόπο το όνοµά σου να είναι συνυφασµένο µε αυτήν. τόσο ως πρόεδρος του συλλόγου µας. Ο ∆ηµήτριος Πότσης. καθώς επίσης και τη συνεχή ενηµέρωση της ιστοσελίδας µας στο ιντερνετ. ιδρύσαµε το Σύλλογό µας. Κουτσουµπίνα Ντίνα 2. των 2 ετών 2014 & 2015. δηµιουργώντας µια έντονα συγκινησιακή ατµόσφαιρα: Αγαπητέ µου Πρόεδρε. υπενθυµίζοντας: 1) Την εκδήλωση στο Πνευµατικό κέντρο του ∆ήµου Ιωαννιτών για την ενίσχυση της «Κιβωτού του Κόσµου». να δώσει σ’ όλους . εντιµότητα και πρέπει να νιώθεις ιδιαίτερα υπερήφανος εισπράττοντας την εκτίµηση και την αγάπη όλων µας. για την µακρόχρονη. 2) Τις καλοκαιρινές µας εκδηλώσεις που κάθε χρόνο πρωτοτυπούµε και εντυπωσιάζουµε. Αγαπητέ Μήτσο! Με ιδιαίτερο σεβασµό και εκτίµηση αισθάνοµαι την ειλικρινή ανάγκη αλλά και την υποχρέωση. όπως ήδη το κάνεις. Υπήρξες πρωταγωνιστής και ένα από τα ιδρυτικά µέλη του ενεργό και ακούραστο µέχρι και σήµερα. ως ταµίας αλλά και ως απλός µέλλος του. τους στόχους και τους σκοπούς του συλλόγου µας. Πορίκη ∆έσποινα 6. Το ∆ολό σε χρειάζεται ακόµη. προστάτη του χωριού µας: ΣΤΟ ΜΗΤΣΟ ΠΟΤΣΗ Σήµερα είναι µια ξεχωριστή µέρα για το σύλλογό µας γιατί έχουµε τη χαρά να τιµήσουµε ένα ξεχωριστό µέλος του τον Μήτσο Πότση.350 ευρώ). που ισχύει από την ίδρυση του Συλλόγου το 1983 και έχριζε βελτιώσεις και τροποποιήσεις. αλλά και πολύ κουράγιο να συνεχίσω δίπλα στον Σύλλογό µας και τα «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ» ότι έκανα τόσα χρόνια να γράφω όσο το µυαλό µου θα είνε καλά και το δεξί µου χέρι να σηκώνει το στυλό µου. Εξάλλου έχεις πολλά ακόµη να προσφέρεις. από τον Ταµία του ∆. (Μάρτης του 1983). αξιοπρέπεια. 5) Επίσης µε δική µας πρωτοβουλία και την υποστήριξη ειδικών (Πάνου Κούρου και Βαγγέλη ∆άκα). να σου εκφράσω τις πιο θερµές ευχαριστίες µας για την επί σειρά ετών γόνιµη. (Μάλιστα αποδόθηκαν στην Κιβωτό 4. Στη συνέχεια ο πρόεδρος του Συλλόγου Γιάννης Μποντίνης. Φωτόπουλο Ελευθέριο 7. Γεώργιο Μποντίνη και ο Γραµµατέας του ∆. προσφέροντάς του την εικόνα του Αγίου Χριστοφόρου. αλλά πρωτίστως µε τη συµµετοχή της νεολαίας µας. Έχουν περάσει 33 ολόκληρα χρόνια από την ηµέρα που µαζί µε άλλους χωριανούς µας. Ιδιαίτερα σηµαντική ήταν και εξακολουθεί να είναι η συνεισφορά σου στα «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ». χίλια ευχαριστώ για αυτή την τιµητική διάκριση που κάνατε σήµερα για µένα. Όλα αυτά φανερώνουν το πόσο αγαπάς και προβάλλεις τον τόπο σου. εµάς τους συνεργάτες σου µας συγκινεί ιδιαίτερα και µας βοηθά να συνεχί- σουµε το έργο µας µε δύναµη και αποφασιστικότητα Αγαπητέ Μήτσο! Όλοι εµείς νοιώθουµε τυχεροί που σε γνωρίσαµε από πολύ κοντά και συνεργαστήκαµε µαζί σου. Καταβάλεις κάθε δυνατή προσπάθεια και δίνεις τον καλύτερο εαυτό σου. Να είσαι πάντα καλά. εκ µέρους του ∆ιοικητικού Συµβουλίου και όλων των ∆ολιωτών. Παπακώστα Θεοχάρη 5. 4) Την επί 32 χρόνια συνεχή έκδοση της εφηµερίδας µας «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ». Ήρθε η ώρα να αποδώσουµε τιµή και αναγνώριση στον επί σειρά ετών συνεργάτη µας. στον τόπο όπου έζησε και αγάπησε πολύ.

Το Πωγωνήσιο Πολυφωνικό τραγούδι είναι ένα στολίδι της Ηπειρώτικης µουσικής παράδοσης και ο ∆ήµος Πωγωνίου µε την προσπάθειά του αυτή θέλει να συµβάλει στον αγώνα για τη διάσωση και τη διάδοσή του. χαρά.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » Η κοπή πίτας και οι αρχαιρεσίες µας υγεία. Λογ. Mποντίνης Γιάννης. για όλα όσα κάνετε για µένα σήµερα και καλή χρονιά. Γ. όσο και νέοι που τραγούδησαν για πρώτη φορά πολυφωνικά τραγούδια. Το φλουρί. Τον συντονισµό εκ µέρους του ∆ήµου είχε η Πωγωνήσια δηµοσιογράφος Σοφία Τσέπα. κέρδισε ο Χάρης Παπακώστας. Περισσότερες φωτογραφίες από την εκδήλωση στην ιστοσελίδα µας (www. σε µια εποχή οριακή για την επιβίωση της αυθεντικής ερµηνείας. για όλων των ∆ολιωτών όπου γης που ονοµάζεται «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ». τόσο έµπειροι τραγουδιστές. Έχουµε τα …. την οποία ευχαριστούµε πολύ.dolo. Η εκτέλεσή τους απαιτεί όχι µόνο την βαθιά γνώση ενός πλούσιου και παραλλάσοντος ρεπερτορίου αλλά και την εξοικείωση µε την τεχνική της πολυφωνίας και τον αυτοσχεδιασµό. γίνανε 6 – 8 – 10 και κάποτε µε 12 σελίδες! Μεγάλος άθλος αυτός και όλοι µας είµαστε χαρούµενοι και περήφανοι για τον Σύλλογο των ∆ολιωτών των Ιωαννίνων.gr/. αφού η αρτιότητα της ερµηνείας του πολυφωνικού τραγουδιού προϋποθέτει την ύπαρξη αλλά και το σµίξιµο των διαφορετικών φωνών – ρόλων της πολυφωνικής οµάδας. άλλα τόσα ευχαριστώ για εσάς. Παπακώστας Xάρης. προκοπή και ειρήνη σ’ όλον τον κόσµο. αλλά µε το µεράκι τους έδειξαν ότι θα ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.blogspot. που διετέλεσε για πολλά χρόνια. αγάπη. Αγαπητοί µου χωριανοί.Υφαντή Μαίρη – Παπαδηµητρίου Ευγενία στη µνήµη Παπαδηµητρίου Αθανασίου Για καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγνωστών µας 50 παρακαλούµε τα εµβάσµατά σας µπορείτε να τα στέλνετε 100 και µέσω της Tράπεζας Πειραιώς στο λογαριασµό: 50 20 Τράπεζα ΠΕΙΡΑΙΩΣ Αριθ. πρόεδρος του O Mήτσος Πότσης κόβει την πίτα παρουσία του ∆.Μ. που τόσα χρόνια µε την ψήφο σας µε βγάλατε αρκετές τετραετίες Πρόεδρο του Συλλόγου µας. Την πίτα προσέφερε όπως κάθε χρόνο η συγχωριανή µας Μαρία Μπακόλα. Xρήστου Bασίλης.. Σαν σήµερα 6 Μαρτίου του έτους 1984 κυκλοφορήσαµε το πρώτο φύλλο της εφηµερίδας µας «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ». ενώ την εκπαίδευση ανέλαβε ο µουσικολόγος Κώστας Λώλης. Συγχαρητήρια σε όλους τους παρόντες. την Συντακτική Επιτροπή εκείνης της εποχής τον Μάρτιο του 1984 που ήταν: Γιάννης Μποντίνης – ∆ηµήτριος Πότσης – Γεώργιος Κωσταράς – Κωνσταντίνος Μέξης – Αγνή Βραβορίτη – Ντίνα Κουτσουµπίνα.γενέθλια κλείνοντας τα 32 χρόνια. Εµείς που συµµετείχαµε ως ακροατές αντιληφθήκαµε πόσο επίπονη πρέπει να είναι η εκµάθηση τέτοιων τραγουδιών. ευχόµενος και στα εκατό.Σ. 5 Συλλόγου.: IBAN: GR 1401724070005407025725400 100 (ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ∆OΛOY ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ) . ∆εν γνωρίζω εάν πέτυχα σαν Πρόεδρος στην αποστολή. Mποντίνης Γιώργος. Πωγωνίου. Πότσης Mήτσος. Mέξης Kώστας και Σπανός Γιώργος. σας αντιγράφω απ’ το πρώτο φύλλο της. µια πέτρα πελεκηµένη τετράγωνη που στηρίζει τις γωνίες. Στα σπάργανα το νέο πολυφωνικό συγκρότηµα του ∆ήµου Πωγωνίου Σε αίθουσα του ξενοδοχείου “OLYMPIC” την Παρασκευή στις 18 Μαρτίου 2016. Και σαν ενθύµιο για την ιστορία του χωριού µας και της εφηµερίδος µας. πραγµατοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση των µελών που θα απαρτίσουν την οµάδα του πολυφωνικού συγκροτήµατος του ∆. Σ’ αυτόν τον φάρο. Στη συνάντηση παραβρέθηκαν αρκετοί Πωγωνήσιοι. ∆ιακρίνονται από αριστερά: Φωτόπουλος Λευτέρης. Ξεκινήσαµε 4 σελίδες. Σας ευχαριστώ όλους πάρα πολύ. έβαλα κι’ εγώ έναν «ΚΕΣΙΕ». ∆ωρεές υπέρ της Εκκλησίας – Ζωΐδης Νικόλαος – Αδελφότητα Αθηνών στη µνήµη Ζωής Ζωΐδου – Παππά Λευκή (χρήση οστεοφυλακίου) – Ζωΐδου . Την πίτα έκοψε ο ∆ηµήτριος Πότσης. πρωταγωνιστές και µη και ευχόµαστε τέτοιες ευχάριστες συνάξεις να γίνονται συχνά πέρα από το έθιµο. του Συλλόγου.gr) και στο http://dolo-gr. Εκείνο όµως που πετύχαµε σαν Σύλλογος και µαζί µ ‘όλους τους χωριανούς είναι ότι χτίσαµε έναν υπέρλαµπρο φάρο ενηµέρωσης και πολιτισµού.

Ελεύθερος από την «θανατηφόρα» µέγγενη της µαζικής υστερίας. τις φαντασιώσεις περί γκρεµοτσακισµάτων και «ανατροπών» και τις µνησίκακες «επαναστάσεις» του κενού και θορυβούντος ντενεκέ. την αποκάλυψη του µυστηρίου που εκρήγνυται απ’ το κελάιδισµα του σπίνου στην άφωνη οµίχλη των οµιλούντων ορέων.. προϊόν της ανασφάλειςα του σεσωσµένου υπηκόου και του πανικού της αγέλης. Ήταν µέλος σπουδαίων χορωδιών που έπαιρναν µέρος σεµεγάλες συναυλίες.. Παπαϊωάννου Παναγιώτης. υποσυνείδητο εθισµό στον θόρυβο των «πλουραλιστικών» κραυγών. όπου και αναπαύθηκε. Αφορούν τον χρυσοκέντητο επιτάφιο διαστάσεων 1. Εκτός από τον πόνο του θανάτου της το µόνο πράγµα που σκέφτηκα ήταν να ευχαριστήσω το Θεό που την είδα ζωντανή πριν πεθάνει. ύπουλες προσπάθειες καταναγκαστικής πειθούς. Μαρασλή από την Οδησσό το έτος 1902 και την παλιά ασηµένια εικόνα διαστάσεων 0. Ελεύθερος από κόπανους. κρύφιους και φανερούς ολοκληρωτισµούς.Κωσταρά $ 100 – Μπέτζιος Ελευθέριος $ 150 – Λιώλη – Μπέτζιου Μαρίκα $ 150 Μπέτζιος Παύλος $ 150 Eυχαριστούµε θερµά και ευχόµαστε να υπάρξουν µιµητές τους. δωρεά του ευεργέτου Γρηγ. Περασµένος από τα φίλτρα εξαίσιων δασών δρυός. Η Βασιλεία ήταν πρώτη ξα- δέλφη µου. φρεσκότατος αήρ. Όπως επίσης ήταν µέλος και εκκλησιαστικών χορωδιών. ΡΙΞΑΝΕ ΛΑ∆Ι ΣΤΟ ΛΥΧΝΑΡΙ – Μούστου Χριστίνα 200 – Καρβούνης Ευάγγελος 10 – Λιόλιος Παναγιώτης 20 – Αναστασίου Κων/νος 50 – Αναστασίου-Ξυνόγαλου Ζωή 50 – Ζωΐδη . που εκλάπησαν στις 6 Νοεµβρίου 2015 ∆ηµοσιεύουµε σήµερα για πρώτη φορά φωτογραφίες από τα δύο κειµήλια της εκκλησίας µας. ∆υο µέρες αργότερα ο γιος της Κων/νος µου τηλεφώνησε να µου αναγγείλει το θάνατό της (22 Μαρτίου). Με την ψυχρή. Η Βασιλεία ήταν προικισµένη µε µια υπέροχη φωνή.Γ. µε αντάλλαγµα την µικρή ανάπαυλα στην ράχη του αστρίτη. σύζυγος της Λίτσας Σπυρ. Χαρήκαµε και οι δυο µας πολύ που µας δόθηκε η ευκαιρία να ανταµώσουµε και να ειδωθούµε.40Χ0. Στις 20 του Μάρτη θέλησε να πάω να τη δω και το µόνο που ήθελε αν της πάω ήταν λίγες φακές.Υφαντή Μαίρη 30 – Στράτος Αντώνιος 20 – Ζιάγκου Αµαλία 50 – Φούκης Θεοφάνης 40 – Κουτσουµπίνα Ντίνα 50 – Μεντής Χρήστος 15 – Παππά Αλέκα & Βιβή 20 – Μέξη-Παπακώστα Ελένη 50 – Βάσσος Θεόδωρος 10 – Κούρος Πάνος 20 – Κοτρότσιου Κων/να 20 – Τσάµης Χριστόφορος 25 – Παράσχος Γεώργιος 20 – Zέρβας Χαρίλαος $ 100 – Ράπτη Μαριάνθη & κόρη της Πέγκυ Bayrkot στη µνήµη Βασιλείας Κωσταπαππά .. Ο πατέρας της και η µητέρα µου ήταν αδέρφια. Με αντάλλαγµα την αιώνια δηµοκρατία της Εκκλησίας του ∆ήµου να χαϊδεύει στοργικά το βάθρο της επιβίωσης. φρεσκότατος αήρ.. Πόνεσα πάρα πολύ γιατί ποτέ δεν πίστευα πως θα έφευγε τόσο σύντοµα. των ρατσιστικών αντιρατσισµών και των πολυπολιτισµών των γκέτο. . ∆υστυχώς έφυγε από τη ζωή στα 76 της χρόνια.90µ.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » Φωτογραφίες από τις εικόνες της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου. εµπλουτισµένος µε αρώµατα σιδερίτη. Υ. Mαριάνθη Ράπτη ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΚΑΙ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (Πεζοτράγουδο) Kοινωνικά ΘANATOI – Απεβίωσε στην Αµερική στις 21 Μαρτίου 2016 η Βασιλεία Κωσταπαππά . Άνθρωποι σαν την Βασιλεία δεν πεθαίνουν ποτέ γιατί ζουν στη µνήµη πολλών. αλιείς παβλόφιων σαλιαρισµάτων. έγινε το 40ήµερο µνηµόσυνο του Χριστόφορου Μούστου Ας είναι αιωνία η µνήµη του Ζείδωρος πνέει. Σκεφτικός και µελαγχολικός στην θέα τρελών πανηγυρτζήδικων (και όχι πανηγυριώτικων) διαρκών συλλαλητηρίων και µπαγιάτικου «πολιτισµού» που πετιέται στους «ήµουν κι εγώ εκεί» µε την οκά. του Αγ. του Κωνσταντίνου και του ∆ηµητρίου και γιαγιά πέντε εγγονιών και µιας δισεγγονούλας. – Απεβίωσε στην Αθήνα ο Παναγιώτης Κόκκοτας. Βασιλεία µου ας είναι ελαφρύ το χώµα που σε σκεπάζει..... ∆ολού Πωγωνίου. ορίγανου. του Χριστόφορου.Κωσταρά. το ντροπαλό χαµόγελο της λαγοµηλιάς. ηδονική γεύση του εναποµείναντος χιονιού. που είχαν κλαπεί στις 6 Νοεµβρίου 2015. µέντας και ηλιοκαµµένου ασβεστόλιθου. χαϊδεµένος από µαυρόγραβο και σφεντάµι. Αµόλυντος από τις µωρές σωτηριολογίες. ελεύθερος από κόπανους.... νοτισµένος από οβίρες και επικείµενες καταιγίδες. Η καρδιά της δεν άντεξε και ο Θεός την κάλεσε κοντά του. Εϊναι πολύ δύσκολό να χάνει κανείς τον σύντροφό του σε αυτή την ηλικία.. Ο σύζυγός σου Σπύρος είναι απαρηγόρητος. την γεύση απ’ το παραγινωµένο γκόρτσο. Χριστοφόρου προστάτη του ∆ολού...50µ. Υόρκη. Ζείδωρος πνέει. γιατί λόγω της µεγάλης αποστάσεως ήταν δύσκολο να βλεπόµαστε συχνά. Εκφράζουµε τα θερµά µας συλλυπητήρια στους οικείους τους ΜNHMOΣYNA – Στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2016. Ήταν σύζυγος του Σπύρου Κωσταρά µητέρα τριών αγοριών. 6 AYTOI ΠOY EΦYΓAN Βασιλεία Κωσταπαππά-Κωσταρά Στις 22 του Μάρτη απεβίωσε η Βασιλεία Κωσταρά στη Ν. Ζωή στα παιδιά σου και εγγόνια σου..40x0.. πνευµατικά σκότη. Εύχοµαι η ψυχή σου να είναι αναπαυµένη. Παγούνη.

Σκλιβανίτης Xάρης και πίσω ∆άκας Bασίλης. Ας την υποδεχτούµε µε αγάπη. Η µέρα αυτή είναι επέτειος – σύµβολο των αγώνων. µέχρι και πολύ πρόσφατα. οι χαιρετούρες. αποτελεί τιµή στους πολλαπλούς ρόλους της γυναίκας. βλάστησαν φυτά και δέντρα. ενεργού µέλους της κοινωνίας µας. εµείς ας στείλουµε τις ευχές µας στη γυναίκα. Τα πανηγύρια γίνονταν και γίνονται για να ανταµώσει και να χαρεί ο κόσµος. γεµάτη γιορτές και πανηγύρια. αυτός είναι κι ο ρόλος των πανηγυριών: Η αθωότητα. Καθυστέρησαν οι καλλιεργητές τις εργασίες τους. Ας ανταµώσουµε φέτος περισσότεροι. καθυστέρησε η βλάστηση. κόρη. Όσοι από µας µεγαλώσαµε σε αγροτικές περιοχές. Η Ελληνίδα Αγρότισσα υπήρξε και παραµένει η ψυχή της ελληνικής αγροτικής οικογένειας. Mπότσικου Eλένη. που τα πανηγύρια πλέον έχουν µικρύνει σε διάρκεια. Το πανηγύρι είναι απλώς το πρόσχηµα. οικοκυρά. Μας έφτασε η Άνοιξη πανέµορφη γι’ άλλη µια φορά. 7 AΠO TON A∆OΛO-∆OΛIΩTH νων γενεών έχουµε άµεση αντίληψη των δυσκολιών. Με τον ερχοµό όµως του Απρίλη όλα άλλαξαν. Παλουκοκαύτης. µια ηµέρα αφιερωµένη στην προσωπικότητα και τους αγώνες της . Ο Άγιος Χριστόφορος µας περιµένει. αλλά και των κατακτήσεων όλων των γυναικών του κόσµου. έχουν ατονήσει και χάσει την φρεσκάδα των παλιών εποχών. ∆άκας Nικόλαος. γεµάτη µηνύµατα ελπίδας και χαράς. Στόλης Xριστόφορος. τα πλούσια εδέσµατα και πάνω απ’ όλα ο ήχος από το κλαρίνο. Για όλα τα υπόλοιπα φροντίζει η φύση. Η ουσία.. Πρασίνισε ο τόπος. εργαζόµενης. µαχητής της ζωής. Ο µήνας της βλάστησης και των πρώτων λουλουδιών. Ακόµα και σήµερα. Η προσφορά της µοναδική. ένα παρελθόν µε ηθικές και πνευµατικές αξίες. Πότσης Γιώργος. των θυσιών. ο ρόλος της πολύπλευρος. την ευχαριστούµε και την ευγνωµονούµε. η αξία της διαχρονική. Όρθιοι: Zωίδης Στέφανος. γέµισε λουλούδια η φύση. Για το λόγο αυτό δέχτηκε τα καταιγιστικά πυρά του λαού µε απίθανα σκωπτικά κυρίως ονόµατα. σύζυγος. είναι η εσωτερική µας ανάγκη να µην χάσουµε τις ρίζες και τους δεσµούς µας από το παρελθόν. µα και ο µήνας των µεγάλων αντιθέσεων και των απότοµων µεταβολών. φίλη. Γδάρτης. Βαφτίστηκε λοιπόν Κλαψοµάρτης. Άλλωστε. Nτόντης Γιώργος. Τα πιο πολλά από αυτά βρίσκονται µέσα στις παραδόσεις και τις παροιµίες που έπλασε ο λαός για να εξηγήσει τις απότοµες µεταβολές του καιρού ή τις βαρυχειµωνιές που παρατηρούνται µέσα στο Μάρτη και που πάντα είναι επικίνδυνες για τη γεωργία και την κτηνοτροφία.. Την τιµούµε. Η «Ηµέρα της Γυναίκας». Πανηγύρι!!! Έκφραση γνήσια λαϊκή. Ο Μάρτης είναι ο πρώτος µήνας της Άνοιξης. τα καλαµπούρια. αδελφή. Μητέρα. Πεντάγνωµος. αλλά και της προσφοράς της στην οικογένεια και στο κοινωνικό σύνολο. Ο Μάρτης λέγεται και Ανοιξιάτης γιατί είναι ο µήνας που φέρνει την άνοιξη. Zέρβας Xάρης. ως µητέρας.?????? Ήπιος χειµώνας το 2016 αλλά ο Μάρτης “γδάρτης” Ήρθε και ο Μάρτης φίλοι µου. Αυτό το πρόσωπο παρουσίασε κι εφέτος. αγωνίζεται για να εξασφαλίσει στους γύρω της ένα χαµόγελο και έναν καλύτερο κόσµο. άργησαν οι κτηνοτρόφοι να βγάλουν τα ζωντανά τους στη βοσκή. Ανοιξιάτης και φυτευτής. στηριγµένη στα ήθη και έθιµα κάθε τόπου σε συνδυασµό µε την Ορθόδοξη πίστη και λατρεία.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » ??????? . που µέσα στις δύσκολες συνθήκες της ζωής που διανύουµε. Φούκος Tάκης. Να ξαναζήσουµε το πανηγύρι στο χωριό µας. στα µέσα του εικοστού αιώνα. Το πανηγύρι είναι µέρα χαράς και διασκέδασης και από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να ξενιτεύονται έγινε και µέρα αντάµωσης. ερωµένη και ειδικά την Ελληνίδα µάνα. Kωσταράς Σπύρος. Σήµερα που οι στατιστικές σε παγκόσµιο επίπεδο καταγράφουν πολύ υψηλά στατιστικά αύξησης βίας εναντίον των γυναικών. ∆εύτερη µέρα του Πάσχα στο ξωκλήσι του Aη-Γιώργη. Ευχές για την Ηµέρα της γυναίκας Η 8η Μαρτίου είναι η ηµέρα του παγκόσµιου εορτασµού της γυναίκας. Όλα χαρά Θεού. η ξεγνοιασιά. (Από το αρχείο Φωτόπουλου Χρήστου) . συζύγου. δεκαετία του 1960 (∆εν πέρασε απαρατήρητη για τον Αρκά η Παγκόσµια Ηµέρα της Γυναίκας! Ο καυστικός σκιτσογράφος φρόντισε να «τιµήσει» το γυναικείο φύλο µε τον δικό του µοναδικό τρόπο και το βιτριολικό του χιούµορ σε πρώτο πλάνο). γνωρίζουµε την πραγµατική διαφορά. Kωσταρά Φωτεινή. Φωτόπουλος Λευτέρης (αγροφύλακας). Μόνο ένα µικρό ποσοστό του πληθυσµού των σύγχρο- Aπό αριστερά καθιστοί: Kουκουλάρης Kώστας. Γυναίκα Αγρότισσα: δύο λέξεις µε πολλαπλούς ρόλους. πρωταγωνιστής της αγροτικής οικονοµίας. που βίωνε η Ελληνίδα αγρότισσα. σµιξίµατος. εν τούτοις διατηρούν πάντα την γοητεία τους. Χρόνια πολλά σε όλες τις γυναίκες του κόσµου. Η άνοιξη λοιπόν φίλοι µου ας έρθει και στις δικές µας καρδιές.

Άλλα ενδιαφέροντα Τα κάλαντα. Aπολλωνίας 21 . γίνονταν και δεύτερος και τρίτος. καµάρωναν τους δικούς τους. Τις Αποκριές τις περιµέναµε µικροί και µεγάλοι µε ιδιαίτερη χαρά. Τα γειτονικά πανηγύρια ήταν µια καλή ευκαιρία για εκδροµή. Και δεν έφταναν οι δουλειές που κάναµε στους ανθρώπους του σπιτιού µας. ο Κώστας και ο Κρίτωνας) και έπαιζαν στο «τσαΐρι». . Τότε αρχίζαµε το θερισµό και το αλώνισµα των σιτηρών. τυφλόµυγα. Πολλές φορές το χορό έσερνε και κανένας κοτσονάτος γέρος. Οι περισσότερες ήταν διδακτικές. Η ανάγκη των ανθρώπων του χωριού να ξεφύγουν για λίγο από τη σκληρή καθηµερινότητα. καθώς και η ανάγκη τους για επικοινωνία. Η διασκέδαση των κατοίκων.45332 IΩANNINA. Οι καλοκαιρινές διακοπές Οι καλοκαιρινές διακοπές για τους µαθητές της εποχής εκείνης δεν ήταν και τόσο ευπρόσδεκτες γιατί από την εποµένη που έκλεινε το σχολείο τα παιδιά άρχιζαν δουλειά µε το πρόγραµµα της οικογένειας. καθώς και φωτογραφίες. πεντόβολα κ. Μετά τη Θεία λειτουργία επι- σκεπτόταν όλοι οι χωριανοί τους εορταζόµενους για να ευχηθούν τα Χρόνια Πολλά. Πάω! «Πας να µου αγοράσεις τσιγάρα». επισκεπτόµασταν συγγενικά σπίτια όπου µας περίµεναν στρωµένα τραπέζια µε πλούσια φαγητά και µεζέδες και γλεντούσαµε όλοι µαζί αγαπηµένοι Για τους ανθρώπους του χωριού επειδή οι ευκαιρίες για ψυχαγωγία ήταν ελάχιστες. Φόρτωναν τα απαραίτητα στα γαϊδούρια τους και παρέες παρέες ξεκινούσαν µε προορισµό τα γειτονικά. Οι γέροι και οι γριές κάθονταν στα πεζούλια και παρακολουθούσαν. I. τα συµπεθεριά και τους συγγενείς και φίλους και από τα άλλα τα χωριά. κρυφτό.M. διορθώσεις ή δικές σας σκέψεις.α. µας φώναζαν. καλοντυµένοι. Όλο το χωριό µαζεύονταν στο χοροστάσι. και τα επικαλούνται µε νοσταλγία. Είχαµε και τους ξένους. τσίχλες και σπουργίτια. Τα κάλαντα τότε τα τραγουδούσαµε πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι και κει µας δίνανε διάφορα αποξηραµένα φρούτα. «Πας να µου αγοράσεις σπίρτα». (Συνέχεια στο επόµενο) Σηµείωση: Aν έχετε περισσότερες πληροφορίες. Το παιχνίδι. Βοηθούσαµε στις δουλειές του σπιτιού στο σκούπισµα και σφουγγάρισµα. περιοριζόταν στις επαφές µε συγγενείς και φίλους. ∆ιανυκτέρευαν στους συγγενείς και φίλους και επέστρεφαν στο χωριό την άλλη µέρα της γιορτής ευχαριστηµένοι και χαρούµενοι. Πέρα από τις µεταµφιέσεις και τα πειράγµατα. ∆εν είχαµε βέβαια την τύχη των σηµερινών παιδιών που µπορούν να έχουν ό. κάτω από τον καυτό ήλιο. Η διασκέδαση των παιδιών ήταν. Μέχρι και σήµερα στις διηγήσεις τους τα θυµούνται. ύστερα οι νέοι. Τα παιδιά όµως πάντα βρίσκουν τρόπο να παίξουν και να διασκεδάσουν κι εµείς είχαµε σκαρφιστεί διάφορους τρόπους για να φτιάχνουµε µόνα µας τα παιχνίδια µας. µε όλη τους την ψυχή. και τέλος κλείναµε µε τον τρύγο των αµπελιών το Σεπτέµβρη. ποτίζαµε τα ζώα στη µούρσα. τραγουδούσαν και διασκέδαζαν σαν µια µεγάλη οικογένεια. Εδώ και πολλά χρόνια όλα αυτά τα έχει αντικαταστήσει η τηλεόραση. ακολουθούσαν οι γυναίκες και µετά οι γριές. Η διασκέδαση της οικογένειας ελάµβανε χώρα δίπλα στο τζάκι λέγοντας ιστορίες άλλοτε πραγµατικές και άλλοτε φανταστικές. Και πιάνονταν στο χορό πρώτα οι µεσόκοποι. Μόλις µας έβλεπαν στο δρόµο.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » 8 ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΟΓ∆ΟΟ (Συνέχεια από το προηγούµενο) 6. Αν έκλεινε ο γύρος. όταν τους δίνονταν η ευκαιρία τότε χόρευαν. κρυφοσχολίαζαν και γλεντούσαν πάντα µε τάξη και αξιοπρέπεια. Άκουγαν τις µουσικές. Στο πανηγύρι του πολιούχου µας Αγίου Χριστοφόρου. µε τις οικογένειές τους. και σπάνια δεκάρες. εµείς ζηλεύαµε γιατί δεν µπορούσαµε να τους κάνουµε παρέα. κουβαλούσαµε νερό από τη στέρνα της εκκλησίας. com ή στη διεύθυνση της εφηµερίδας µας «∆OΛIΩTIKA». κατασκευάζαµε σφεντόνες και στήναµε θηλιές για να πιάνουµε κοτσύφια. διασκέδαζαν όλοι εκτός απ’ αυτούς που είχαν πένθος. (Παλιότερα µεταξύ ανδρών και γυναικών υπήρχε πάντα µια γυναίκα που ένωνε το χορό κρατώντας τον άντρα µε µαντήλι).τι άλλο θυµόντουσαν οι ξεχασµένοι. Χαρές. της αυλής από τις κοπριές των ζώων που περνούσαν για να µπουν στο κατώγι. 3. Βαριά δουλειά κι αυτή. Πάω! Και ό. Στήνονταν από νωρίς γύρω στην αυλή όπου γινόταν το γλέντι ή σκαρφάλωναν στις γύρω µάντρες και παρακολουθούσαν τα συµπεθεριά να γλεντούν. τι άλλο.τι παιχνίδι θέλουν. Τα κορίτσια έφτιαχναν κούκλες µε παλιά πανιά κι έβαζαν ξυλαράκια για χέρια και για πόδια. Αγόρια και κορίτσια παίζαµε µαζί κι άλλα αυτοσχέδια παιχνίδια όπως κουτσό. Για δυο συνεχόµενα βράδια έβγαιναν στο χοροστάσι περιποιηµένοι. στο καθάρισµα των στάβλων. Εκεί ο καθένας θα καµάρωνε όποιο αγαπηµένο πρόσωπο είχε. κυδώνια. Τα σπίτια ορθάνοιχτα και τα τραπέζια στρωµένα. Ευκαιρίες για διασκέδαση και ψυχαγωγία είχαν: Στην ανταλλαγή επισκέψεων στις ονοµαστικές γιορτές. Στους γάµους για ν’ ακούσουν µουσική και να συµµετέχουν στο χαρµόσυνο γεγονός του χωριανού. καθώς είναι χαραγµένα ανεξίτηλα και ζωντανά στη µνήµη τους. εύθυµες ή τροµακτικές.. Έτσι οι ελεύθερες ώρες µας ήταν περιορισµένες. 2. Θυµάµαι όταν τα παιδιά ερχόταν από την Αθήνα για διακοπές (όπως. Βοηθούσαµε και στις αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες. φιλιά και ευχές από όλους. Τα αγόρια συνήθως παίζαµε ποδόσφαιρο. εκείνη τη στιγµή που εµείς θέλαµε ν’ απολαύσουµε το παιγνίδι µας. Ο χορός τα χρόνια εκείνα ψυχαγωγούσε µε το παραπάνω τους κατοίκους των χωριών. γράψτε µας στο: ioabodinis@gmail. καρύδια. ∆ιασκέδαση Ψυχαγωγία 1.

Ήπειρο. Όταν επιστρατεύτηκε ο δάσκαλος και έκλεισε το σχολείο. Πρόσεχα πώς να τα ξεφορτώνω γιατί ήµουν µικρός (γύρω στα 10-11 χρόνια) για να µην τρίβεται ο καρπός.. Τα τρώγαµε ώριµα και το χειµώνα στεγνωµένα. Κατηφόριζαν όλοι και οι άντρες µε την συνοδεία των οργάνων έκαναν επισκέψεις στους εορτάζοντες Χριστοφόρους (που δεν ήταν λίγοι) για το καθιερωµένο κέρασµα (µεζές: χλωρό τυρί ή ψητό ή λουκούµι και τσίπουρο). Οι χωριανοί προσέφεραν βοήθεια σε είδος στην οικογένεια (τρόφιµα) και ο δάσκαλος λειτουργούσε το σχολείο. καρύδια. Ο µπάρµπα ∆όσης όπως πάντα τον αποκαλούσαν. Πάνω από την καστανιά και εµπρός από την εκκλησία ευρίσκεται το κοινοτικό καφενείο (2ο επίπεδο). µε διάφορα οπωρικά δέντρα. µόλις έφευγαν φωνάζαµε ΚΡΑ-ΚΡΑ και αυτές ανταποκρινόµενες άφηναν τα καρύδια από το στόµα και έπεφταν κάτω. όπως και χειµωνιάτικο πανηγύρι του χωριού µας.) Στο χωριό µας ευδοκιµούσαν κείνα τα χρόνια όλα τα φρούτα για ορεινές περιοχές χωρίς τεχνητό πότισµα (γιατί δεν είχαµε νερό για ποτιστικά). Ήταν µια σουρβιά µεγάλη (θυµάµαι στη µέση του κάµπου πιο πάνω από το Τσουµπάρι προς τον Κουβαρά). και επειδή κάναµε παραφωνίες µας κοπανούσε µε το κότσι του δακτύλου (δείκτη και µεσαίου) στο κεφάλι. σκέτα σκόπια. όσοι µπορούσαν έπαιρναν την ανηφόρα του Τσόκαρη για την λειτουργία του Αγίου Χριστοφόρου στην κορυφή του κουτσόκρανου όπου βρίσκεται το εξωκλήσι. Ο πιο εξεζητηµένος χορός που ανήκε στους ∆ολιώτες ήταν η ∆ολιώτικη Γάιτα. 9 Μόλις τελείωνε η λειτουργία οι νέοι πήγιαναν να µαζέψουν µπουζιόρια και οι πρεσβύτεροι αναλάµβαναν την πανοραµική θέα όλης της πέριξ περιοχής (µε τον άρτο. Έκανε πολλά σούρβα. αχλάδια. που είχε έρθει από την Αθήνα. Γιατί εξαφανίστηκαν. µάνα µου τι κρύο τώρα κάνει. για να αρχίσει το ανέµισµα που θα ξεκαθάριζε τον καρπό. Εγώ µαζί µε τον αδερφό µου Nάσιο και άλλα παιδιά πηδήξαµε µέσα για κούµπλα. Ένα που παρέλειψα παραπάνω είναι τα ΣΟΥΡΒΑ. κράνια. µαζί µε αχλάδια. Σηνήθιζε να κάνει και λοταρία ένα κατσίκι! Μια χρονιά το κέρδισα εγώ (τι χαρά)! Καθόµασταν µε το Νάσιο τον αδελφό µου και το χαϊδεύαµε στον τσάρκο (είδος κλουβιού) για να µη βελάζει. Θυµάµαι πως τρώγαµε καρύδια από τις καρυδιές χωρίς να µας µαλώνουν οι ιδιοκτήτες. Ο µπάρµπα-∆όσης µας αντιλήφθηκε και από τη θυροπούλα του σπιτιού του ήρθε να µας κυνηγήσει. Εγώ πήγαινα και το κουβαλούσα µε ένα σακί (ήταν ελαφρύ). Τα µικρά παιδιά πήγαιναν και πιανόταν από την ποδιά της µάνας. µετά οι γυναίκες µε την παραδοσιακή στολή (σεγκούνια µε οµπόλια) µετά οι νέες κοπέλες κλπ. ο Παντελής Ζωΐδης από το ∆ολό και ο Κώστας Κουκουλάρης από την Πωγωνιανή – γαµπρός στο ∆ολό που παντρεύτηκε την Λίτσα Σακελλαρίου). ξαναλειτούργησε το σχολείο µε δάσκαλο τον Γιάννη Νάστο. Η χαρά µας µαζί µε γειτονόπουλα να πηδάµε από την θυροπούλα στην καλύβα µαζί µε τα άχυρα. που τον είχε η µάνα µου δάσκαλο) και πριν το Σπύρο Παγούνη που τον είχα εγώ δάσκαλο (ακολούθησαν και άλλοι δάσκαλοι όπως ο Έξαρχος από Β. Την ηµέρα του αλωνίσµατος ήµασταν όλοι εκεί. Μόλις άρχιζαν να διογκώνονται τα κούµπουλα (θερµασιές) που ευδοκιµούσαν στον τόπο µας. Εµείς δεν σκαµπάζαµε και πολλά από µουσική. ο Μπάρµπα-∆όσης που ήταν ο ψάλτης στην εκκλησία. ήταν ο ψάλτης του χωριού... µούρες και άγρια γκόρτσα και κράνια κλπ. ντέφι Κράνιας Γιάννης. κλαρίνο Κούλας και Φύκος. παίρναµε και δύο-τρία ξύλα για την σόµπα που ήταν στη µέση του Σχολείου δίπλα στην γκλαβανή. Είχε ένα περιφραγµένο οικόπεδο στα αλώνια. ήταν κουτσός µε το µπαστούνι. Μία παρένθεση όταν η µάνα µου παντρεύτηκε στη Βοστίνα (Πωγωνιανή) και χόρεψε το χορό αυτό όλοι σηκώθηκαν όρθιοι (η διανόηση της Πωγωνιανής) να παρακολουθήσουν. µεγάλη γιορτή των Γραµµάτων. πάνω από το χωριό. τους κρύους µήνες. Γεµίζανε οι µύτες µας. µούρες. Κάποια στιγµή έπρεπε να σφαχτεί γιατί ήταν αρσενικό και τότε εγώ και ο αδελφός µου τα βάψαµε µαύρα. πάντα µε « ∆OΛ I Ω T I K A » ΘΥΜΑΜΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙ∆ΙΚΑ ΜΟΥ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟ ∆ΟΛΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΚΟΛΕΦΑ παπά τον παπα-Φίλιππα κλπ. Παίζοντας καταπατούσα µε το άχυρο για να χωρέσει στην καλύβα. αυτός σιγά-σιγά µας ακολουθούσε. το παραδοσιακό λουκούµι και το τσιπουράκι). σύκα. λαούτο Καραβέλας. 3) ΘΕΡΟΣ-ΑΛΩΝΙΣΜΑ Στο θέρος που πάντα µε έπαιρνε ως βοηθό η µάνα µου (γιατί δεν είχαµε κανέναν άλλο να µας βοηθήσει) η χαρά µου ήταν να κουβαλάω το φορτωµένο γοµάρι µε τα δεµάτια το σιτάρι στο αλώνι. τα αυτιά κλπ µε αγάνι και το βράδυ έλα να το βγάλεις. Μας εγκλώβισε και τρέχαµε γύρω-γύρω για να γλιτώσουµε. Η παραδοσιακή µουσική ήταν σωστά αποδιδόµενη από τα ξακουστά όργανα της περιοχής.MAPTIOΣ 2016 (Συνέχεια από προηγούµενο φύλλο) 1) ΤΟ ∆ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ Ήταν µονοθέσιο και είχαµε δάσκαλο τον Σπύρο Παγούνη. Έξυπνο! 5) ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ Από µικρός θυµάµαι το µεγαλείο της γιορτής αυτής την άνοιξη ξεκινώντας από την ολανθισµένη καστανιά και όλο το µεγαλείο της. Αυτό το άχυρο χρησίµευε για τροφή των ζώων του χειµώ- να. 4) ΤΑ ΦΡΟΥΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ (ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΟΥΡΒΑ. Το έθιµο διατηρείται έως τις ηµέρες µας µε την διαφορά ότι τα της εκκλησίας και ορισµένοι πιο µεγάλοι πηγαίνουν µε αγροτικό αυτοκίνητο ως την Λούτσα (περίπου 500 µέτρα από το ξωκλήσι). βιολί Κερίµης. Τέλος ξεφύγαµε. Kαι επίσης για την 21η Φεβρουαρίου 1912-13 που πέσανε τα Γιάννενα. Για µεζέ έβγαζε κοκορέτσι και τσίπουρο καθώς και ούζο για τους πιο εξελειπτόµενους. πηδώντας και καταγρατζουµισµένοι. Εµείς είχαµε το αλώνι µε την καλύβα του Θυµιονάτση πάνω από το χωριό γιατί το αλώνι του Σιουλαµά είχε καταρρεύσει. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Όλα τα παραπάνω που γράφω τα κάναµε όλοι µαζί στην καθηµερινότητα του χωριΣYNEXEIA ΣTH 12η ΣEΛI∆A . έρχονταν οι κουρούνες να πάρουν καρύδια. κλπ. Το απόγευµα στηνόταν το γλέντι στο κέντρο µε µεγάλο χορό κάτω από την καστανιά. αυτό δεν κράτησε πολύ γιατί οι χωριανοί. όταν πηγαίναµε στο σχολείο. κυδώνια. 2) Ο ΜΠΑΡΠΑ-∆ΟΣΗΣ ∆ΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ∆ΟΛΟΥ Ο ΜΠΑΡΜΠΑ ∆ΟΣΗΣ (Θεοδόσης Κουτσός) ∆ολιώτης και δάσκαλος του χωριού (µετά τον Πέτρο Θανόπουλο. Τον καιρό εκείνο το λειτουργούσε ο Κίτσιο Τόµος µε την τραγιάσκα του στραβάστραβά. σταφύλια και γκόρτσα. Βοηθούσαµε γυρίζοντας τα βόδια για να τρίψουν τον καρπό από τα στάχια και στη συνέχεια το αποθήκευµα του άχυρου στην καλύβα από µια θυροπούλα. Εµείς.. Το πρωί-πρωί ο Παπάς φόρτωνε σε ένα γάιδαρο τα της λειτουργίας και οι περισσότεροι χωριανοί. Μαθαίναµε τότε το τραγούδι «Στα Πεστά και στο Μπιζάνι. µας µάζευε στη µία γωνία του σχολείου και µας µάθαινε τραγούδια για τη γιορτή αυτή. Ήταν µια µεγάλη καρυδιά πάνω από του ∆ιαµαντούκου το σπίτι (και άλλες όπως του Καρακίτσιου κλπ) καθόµασταν από κάτω. Στο χωριό γινόταν ένας µεγάλος κύκλος πρώτα οι άντρες. Αναφέρω κούµπουλα (κορόµηλα).. τα µάτια µας. προκειµένου να µην διακοπεί η µόρφωση των παιδιών τους. µήλα. Θυµάµαι µια γιορτή των Τριών Ιεραρχών.

καθώς και δύο µέλη ως εκπρόσωποι για την Οµοσπονδία Αδελφοτήτων και Ενώσεων Πωγωνίου καθώς και για την Πανηπειρωτική Συνοµοσπονδία Ελλάδος. έχει φθάσει πλέον στο ύψος της σκεπής του σχολείου. σε απόσταση µόλις µερικών µέτρων. Ένα δεξιά και ένα αριστερά του ηρώου. ευχήθηκε σε όλους τους παρευρισκόµενους καλή.Ρουµελιώτη Βάσω Φούκου – Κατσιλιέρη Βασίλειος Παπαλαζάρου Παναγιώτα Κωσταρά Χαρούλα Β. Τριγυρνώντας για κάµποσες ώρες στα σοκάκια του χωριού δεν συνάντησα ψυχή ζώσα. Πιστεύω ότι αρχικά ο Μούστος πρέπει να φύτεψε δυο πεύκα καθώς το τρίτο. Μια µικρή αλέα.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » Κοπή της πρωτοχρονιάτικης βασιλόπιτας και αρχαιρεσίες της Αδελφότητας ∆ολού Αθηνών Με χαρά και ικανοποίηση θέλω να αναφέρω ότι στις 24 Ιανουαρίου 2016. τότε αυτό είναι και το πιο όµορφο έλατο του ∆ολού. Το τρίτο πεύκο που συναντάς στη µεσοχώρα βρίσκεται δεξιά από το Ηρώο. Ας συνεχίσουµε µε τα υπόλοιπα έλατα που τα συναντάς κατεβαίνοντας από την πλατεία προς την χαράδρα. εκτός από την εκτενή αναφορά στα διετή πεπραγµένα. Το νοτιότερο πεύκο του ∆ολού βρίσκεται στην αυλή του Άκη Φωτόπουλου. ώστε για άλλη µια φορά να δώσουν το παρόν τους στη διοργάνωση της Αδελφότητας. Μάκρης Αθηνών κ. Πρώταπρώτα συναντάς ένα υπέροχο έλατο. µε ηλικία 20-25 ετών περίπου. το κοντινότερο είδος σε εµένα ήταν τα δέντρα. βρίσκονται εντός των ορίων του χωριού µας. Ένα πεύκο µε διπλό κορµόθα µπορούσες να τα µετρήσεις και ως δυο πεύκα. Αν η νεότητα σηµαίνει οµορφιά. όπου κι αν βρίσκονται και καλή αντάµωση στο όµορφο ∆ολό µας. Βασίλειος Στράτος και το µέλος ∆. λέει. αφού το κλίµα ήταν ιδιαίτερα ζεστό. ενώ αναµφισβήτητα την πιο δυναµική εισαγωγή σε αυτό το είδος την έχει κάνει ο Φόρης Κωσταράς καθώς έχει φυτέψει πέντε νέα πευκάκια σε ίση απόσταση µεταξύ τους. έχει ύψος µόλις 50 εκατοστών. Ιδιαίτερα όµως σε αυτή την εποχή. Έτσι λοιπόν. Ο Πρόεδρος της Αδελφότητας Φοίβος Κουβαράς. νέµονταν ξέγνοιαστα την υπέροχη άπλα του ∆ολού. µε το νοτιότερο έλατο του ∆ολού στο σπίτι του. Μικρά δενδρύλλια ύψους έως 60 πόντους ήτανε τότε. µε πυκνή κόµη και ωραία ζωντάνια. Αυτά τα δέντρα είναι και τα ψηλότερα και µεγαλύτερα σε ηλικία από τα αντίστοιχα δέντρα που θα συναντήσεις στο ∆ολό. ενώ άλλα τρία έλατα υπάρχουν στην αυλή του Φόρη. τότε αυτό είναι και το µοναδικό αυτοφυές δέντρο του ∆ολού. η κα. στην αίθουσα της Οµοσπονδίας Αδελφοτήτων και Ενώσεων Πωγωνίου. Αυτά είναι και τα νεότερα του ∆ολού. εκλέχθησαν παµψηφεί απο την ολοµέλεια και τα επτά προτεινόµενα µέλη του συµβουλίου. Παγούνη Εκπρόσωποι Οµοσπονδίας: Βάσω Φούκου – Κατσιλιέρη Αδελφοτήτων Πωγωνίου : Κωνσταντίνα Σακελλαρίου Εκπρόσωποι Πανηπειρωτικής: Βάσω Φούκου – Κατσιλιέρη Συνοµοσπονδίας Ελλάδος : Κωνσταντίνα Σακελλαρίου Το ∆ιοικητικό Συµβούλιο σας απευθύνει θερµό και εγκάρδιο χαιρετισµό. Είχανε φυτευτεί. τη γιορτή µας τίµησε ο πρόεδρος της Αδελφότητας Πωγωνιανής ο Μάνος Κιτσώνας. εκφεύγοντας τόσα χρόνια της προσοχής µας. δυο πεύκα σε εκείνο το σηµείο. Σπανιότατες είναι στο χωριό οι ελιές. Παράλληλα. Θέλω να συγχαρώ όλα τα νέα µέλη του ∆. ο εκπρόσωπος των Ηπειρωτών Ν. και µε πολύ δυσκολία παλεύει να αναπτυχθεί. Ας πιάσουµε τα πεύκα.Σ. αλλά τελικά µόνο το ένα έπιασε.βρίσκεται στο ηρώο του ∆ιαµαντούκου. ∆εν έλειψαν τα εδέσµατα ο καφές και τα αναψυκτικά. τους οποίους επίσης θεωρούµε ∆ολιώτες) που διαµένουν στην πόλη των Αθηνών.5 µέτρων περίπου.Σ. η Αδελφότητα ∆ολού των Αθηνών διοργάνωσε την καθιερωµένη εκδήλωση για την κοπή της Πρωτοχρονιάτικης Βασιλόπιτας. της Αδελφότητας. Αστέρω Μάλαµα. Αναµφισβήτητα όταν είσαι στην πλατεία σου προκαλεί εντύπωση το Θανοπουλέϊκο. Για το ∆ιοικητικό Συµβούλιο Ο Πρόεδρος Φοίβος Επ. ποικιλία.και µικρότερο. τα δέντρα που ξεχώριζαν και τράβηξαν -άθελα τουςτην προσοχή µου. για τα οποία φρόντισαν τα µέλη του ∆. Κατά την τελετή κοπής της βασιλόπιτας το φλουρί έπεσε στην εγγονή του αείµνηστου Παντελή Παππά κα Θεανώ Μένεγα Γεωργακοπούλου. Πήρα λοιπόν κι εγώ να παρατηρώ τα πιο σπάνια δέντρα που. Το βράδυ της ίδιας µέρας ο Ηλίας Κούρος µου είπε ότι θυµάται ακόµα την µέρα που – παιδί εκείνος. Επίσης. Τέσσερα έλατα και δυο πεύκα. Η εκδήλωση πραγµατοποιήθηκε µε µεγάλη επιτυχία. µε υγεία και κάθε ευτυχία χρονιά. ενώ άλλα τρία πεύκα βρίσκονται στην αυλή του Χριστόφορου Μούστου.βρίσκεται σε απόσταση µόλις λίγων εκατοστών από το ένα. δείχνοντας να έχουν αφήσει κατά µέρος την προαιώνια έχθρα τους. Το δέντρο σύµβολο της Ελλάδας –«είµαι η ελιά η τιµηµένη» κατά τα λόγια του Παλαµά. έξω από την αυλή του Ντόντη. Το ένα από τα τρία δε.Σ. Το νέο ∆Σ της Αδελφότητας Αθηνών Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Γραµµατέας Ταµίας Μέλη : : : : : Φοίβος Επ. ο πρόεδρος της Αδελφότητας Κερασόβου Πωγωνίου κ. Η µεγαλύτερη και παλαιότερη ελιά βρίσκεται στο σπίτι του Ηλία και του Πάνου Κούρου -κατίδροµα που λένε. Στις αρχαιρεσίες για την εκλογή του νέου ∆ιοικητικού Συµβουλίου. εκτός βέβαια από το συνεχές συναπάντηµα σκυλιών και γατιών που.συναντάται µόλις τέσσερεις φορές. της Αδελφότητας ∆ολού των Αθηνών και να ευχηθώ να συνεχιστεί η δηµιουργική πορεία των προηγούµενων ετών. Πιστεύει στη συνεργασία όλων των Αδελφοτήτων της Περιοχής µας για το καλό του Πωγωνίου. Τέλος ας µην ξεχάσουµε και τον Άκη. φυτεµένα από ανθρώπινο χέρι. ωραίων πεύκων που πλέον έχουν ανάπτυξη έως 2. Στην εκδήλωση προσήλθαν συγχωριανοί µας (πολλοί µε τους συζύγους. ήταν τα αειθαλή δέντρα του ∆ολού. Κουβαράς Η Γραµµατέας Ελένη Καλαγκιά 10 Το αειθαλές ∆ολό Του Άγγελου Κούρου Ηµέρα ∆ευτέρα. πραγµατοποιήθηκαν αρχαιρεσίες για την ανάδειξη του νέου ∆. Η δεύτερη µεγαλύτερη ελιά βρίσκεται στη δυτική µεριά της αυλής του Βαγγέλη Ντάκα.µε ύψος περίπου τεσσάρων µέτρων. δηµιουργική. Παγούνη Οµάδα ∆ηµοσίων Σχέσεων: Όλγα Γιάνναρου – Χριστοδούλου Κωνσταντίνα Σακελλαρίου Οµάδα Πολιτιστικών ∆ράσεων: Βασίλειος Παπαλαζάρου Χαρούλα Β. ενώ τις µισές . φιλικό και γιορταστικό. Καλή χρονιά και χρόνια πολλά σε όλους τους συγχωριανούς. 28 ∆εκεµβρίου2015 στο ∆ολό µε λιακάδα. καθώς έχει µια σπάνια. Κουβαράς Όλγα Γιάνναρου – Χριστοδούλου Ελένη Καλαγκιά. Αν είναι έτσι. Η Ντίνα Κουτσουµπίνα έχει επίσης ένα πολύ ωραίο έλατο ακριβώς στη µέση της αυλής της. ∆ηµήτριος Φωτόπουλος.τον είχε πάρει βοηθό του ο Θανόπουλος και τα είχαν φυτέψει και τα πέντε µαζί. για τα δεδοµένα µας.Σ. Μια ωραία ευθυτενής µαύρη Πεύκη που. στην αυλή της Άννας.

Η κρανιά στέκεται σεµνά ανοιξιάτικη µέσα στο τοπίο και πρέπει να σταθείς για να προσέξεις την ανθοφορία της. Μήπως το καλοκαίρι να οργανώσουµε ένα κλάδεµα του και µια ενδεδειγµένη φροντίδα. Εδώ χελιδόνι δεν υπάρχει ακόµα. µε όλα τα κλαδιά του γεµάτα µε νεογέννητα φύλλα. Γιώργη και από εκεί βορειότερα. Για την ακρίβεια τα περιµένουµε µέρα. Το πράσινο χορτάρι θα κατακτήσει σαν στρατός τα Aµπέλια. στα σύνορα µε το σπίτι του Βαλερά. . Πουθενά αλλού σε όλο το δάσος.τα περιµένουµε να φθάσουν στο ∆ολό. στην πραγµατικότητα έχει κάνει τα πρώτα της δειλά βήµατα. τα τσεριά. τα κριπούνια. Ξερά κλαδιά προβάλουν κάθετα µέσα από τη κόµη του. Η ευθυτενής και αρραγής κόµη του αποτελεί µια ανάµνηση των παιδικών µας χρόνων. Εκείνα τα λευκά αναστάσιµα κεράκια που θα την κατακλύσουν. έως ένα πόντο το µεγαλύτερο. προσθέτοντας µια µελαγχολία στη θέαση του. έξω από το καινούργιο του σπίτι. Εδώ θα ανοίξουν τα πάντα. Όσα από αυτά τα άνθη θα επιζήσουν θα µετατραπούν στους γνωστούς κόκκινους καρπούς που αντικρίζουµε την καλοκαιρινή περίοδο. Ίσως σήµερα 29 Μαρτίου (την ώρα που γράφεται αυτό το σηµείωµα) να έχουν φθάσει ήδη. παρόλο το κατηφορικό σχήµα των κλαδιών της – η καστανιά µετράει 1. Το σφεντάµι λοιπόν ξεκαθαρίζει ότι σε αυτόν τον τόπο σε 35 µε 40 ηµέρες από τώρα θα συµβεί αυτό που 7 µήνες τώρα –µετράω από Σεπτέµβριο– ετοιµάζεται. Αυτά τα πρώτα της βήµατα όµως είναι διακριτά στον γύρω τόπο. Πρώτα από όλα οι άγριες αµυγδαλιές βρίσκονται πλέον στη δύση της ανθοφορίας τους. Ηµέρα Κυριακή. οι γράβοι και τα σφεντάµια. τα Στάρια. Η πρώτη θέση ανήκει κυριαρχικά στην καστανιά. Η άνοιξη αν ηµερολογιακώς έχει έρθει. Όλα λοιπόν είναι έτοιµα. Τούτα τα µπουµπούκια. Τα µπουµπούκια κοιτάνε όλα τον ουρανό. Ανθισµένα. µέσα στο κατάξερο τοπίο. Ένα «Υπάρχω» που µε το ίδιο του χέρι έγραψε ο θεός. ποιητές. Οι κρανιές έχουν ολοκληρώσει το πέταγµα των ανθών τους – σε σχήµα αστεριού ή νιφάδας σε πράσινο χρώµα. από τότε που την εντόπισε ο Ηλίας την καθαρίζει και την περιποιείται τακτικά. Κανονικά ένα τέτοιο σηµείωµα θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει από µια αναφορά στο κυπαρίσσι στην αυλή του σχολείου. αν παρατηρήσεις αυτή την εποχή τη χαράδρα θα δεις ότι υπάρχουν κάποια πράσινα δεντράκια σφεντάµι στέκεται πλούσια ανοιξιάτικο. Αληθινά. Η άνοιξη λοιπόν έχει ετοιµαστεί να έρθει. µουσικοί και ζωγράφοι δεν κατάφεραν να εκφράσουν. όσον αφορά την αναγνωρισιµότητα και το συµβολισµό του για το χωριό µας. Σαν να πάτησε µια δυο φορές και να έκανε πίσω. Η ένταση του χρώµατος του είναι τόσο εκπληκτική που αληθινά µπορείς να τα ξεχωρίσεις και να τα µετρήσεις ένα –ένα. Τούτη η εποχή κανονικά µετριέται στην άνοιξη.MAPTIOΣ 2016 τις 27 Μαρτίου του 2016 ∆ολό. Το Το αειθαλές ∆ολό ελιές του χωριού (δηλαδή τις άλλες δυο) τις έχει ο Φόρης Κωσταράς. Υπογείως. ξεχωρίζουν.ξεπροβάλουν κάποια αειθαλή δεντράκια που ονοµάζονται ζηλινιές. Πριν τρεις µέρες ένας φίλος µου είπε ότι τα χελιδόνια στην Κορώνη Μεσσηνίας έχουν ήδη φθάσει. Το δέντρο που πιο καθαρά από όλα δηλώνει ότι η άνοιξη ήρθε είναι το σφεντάµι. Ο ήλιος και τα σύννεφα –ευτυχώς όχι η βροχή. Όµως το χρώµα των καρπών της κρανιάς δεν είναι έντονα πράσινο. παρά µια αλήθεια. Τούτη η νυφούλα του χιο- Σστο « ∆OΛ I Ω T I K A » Το Πρώιµα Ανοιξιάτικο ∆ολό Του Άγγελου Κούρου νιά ετοιµάζεται να δώσει χώρο στα επόµενα δέντρα που θα έρθουν. Εδώ θα συµβεί αυτό που. Το άσπρο χρώµα των ανθών τους έχει χάσει τη λαµπερότητα των πρώτων ηµερών. Άρα ανακεφαλαιώνω: l 13 πεύκα l 10 έλατα l 4 ελιές l 1 κυπαρίσσι l 4 ορθόκλαδα κυπαρίσσια l 1 ζηλινιά (εκτός της χαράδρας) Τριγύρω. Η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία για δέντρα που µου είπε –οι υπόλοιπες ίσως αποτελέσουν την αφορµή µιας επόµενης γραφήςείναι η εξής: και στις δύο πλευρές της χαράδρας-κυρίως στα ψηλά σηµεία της που υπάρχουν βράχια.µέρα. 11 κατευθυνθεί προς Άγιο ∆ηµήτρη. Όσο Αθηναίος και αν είσαι µπορείς να τα ξεχωρίσεις ένα-ένα. Αυτά τα δέντρα λέει ο Ηλίας σταµατούν αυστηρά στα όρια της χαράδρας. Τα χελιδόνια του νότου –ίσως και κάποια από αυτά που βρίσκονται τώρα στην Κορώνη. Προς τέρψη των ∆ολιωτών που το καλοκαίρι θα επιστρέψουν στον καταγωγικό τους τόπο.σαν ευλογία χωρίς τέλος.5 αιώναστέκονται ανήσυχα όρθια. Αργά το βράδυ συνάντησα τον ξάδελφο µου τον Ηλία. Ένα πράσινο χρώµα που θα απλωθεί οριζόντια και κάθετα –πάνω στα κλαδιά. Το επόµενο δέντρο που σου δείχνει καθαρά ότι η άνοιξη έρχεται είναι οι κρανιές. όσο και να προσπάθησαν. Ο Φόρης µε ένα προσεκτικό κλάδεµα προσπαθεί να απλώσει όσο µπορεί τα µπροστινά κλαδιά τους ώστε να δώσουν όσο πιο µεγάλη σκιά το καλοκαίρι. Καλώς την. προσπαθώντας να αναζωογονήσουµε τις δυνάµεις του. εκτός από µια και µοναδική ζηλινιά που υπάρχει στην περιοχή του Αϊ Νικόλα.Κάθε φορά όταν την αντικρίζω µου έρχεται στο µυαλό το ωραίο στιχάκι που µου έχει µεταφέρει ο Λάκης Χρήστου: « ω καστανιά περήφανη που σαν οµπρέλα απλώνεις και το όµορφο ∆ολό όλο το καµαρώνεις» Το κυπαρίσσι βρίσκεται πια στη φάση της αναπότρεπτης γήρανσης. Είναι οι προάγγελοι εκείνων των όρθιων λευκών ανθών που θα δούνε όσοι τυχεροί ανέβουν το Πάσχα στο ∆ολό.κυνηγούνται σαν παιδάκια που δεν χόρτασαν το παιχνίδι και η µητέρα τους τα φωνάζει να µαζευτούν στο σπίτι. Αν δεν κάνω λάθος αυτά τα είδη (τα τρία πρώτα αποτελούν παραλλαγές της βελανιδιάς) αποτελούν και τα δέντρα µε τον µεγαλύτερο πληθυσµό στο δάσος του ∆ολού. Τέσσερα ορθόκλαδα κυπαρίσσια στην αυλή του Σπύρου Ζιάγκου. τις Aβοριές και από τα νότια µέρη του ∆ολού θα που. Πουθενά αλλού σε όλο το δάσος του ∆ολού δεν θα συναντήσεις ζηλινιά. Τούτη την ώρα όλη η µπροστινή πλατεία του καφενείου είναι στρωµένη µε κλαδεµένα κλαδιά από τις τρεις µουριές που βρίσκονται πίσω από τα παγκάκια. Αναµφισβήτητα το δέντρο που κατατάσσεται στη δεύτερη θέση.ενώ και από τη νότια πλευρά του είναι εµφανής η απονέκρωση ενός µεγάλου τµήµατος κοντά στην κορυφή του. Το δεύτερο πράγµα που σου κάνει εντύπωση στο µεσοχώρι είναι η ανθρώπινη φροντίδα. Τιµής ένεκεν θα έλεγα εγώ. Εµείς κλεισµένοι σε τούτα τα τετραγωνικά µέτρα µπετό που µάθαµε να λέµε η «πόλη µας» µόλις και θα υποψιαστούµε ότι ήρθε η άνοιξη και εδώ σε όλες τις πλαγιές και τα βουνά η µεγάλη δύναµη θα εµφανιστεί ξανά. Αυτή τη ζηλινιά. Στην πλατεία του ∆ολού την πιο µεγάλη δύναµη της άνοιξης την εκφράζει η καστανιά που έχει πετάξει σε κάθε άκρο των κλαδιών της ένα µικρό νιούτσικο κλειστό µπουµπούκι.τουλάχιστον από το µέση και πάνω. ως ψηλά στις κορφές του Κουτσόκρανου κι ως µέσα στην καρδιά του δάσους συναθροίζονται και συναγωνίζονται τα µυρόδρια. Η προς βορρά πλευρά του έχει ξεραθεί τελείως. κάµπο Αγ.

Πίσω. Γιώτη Βάση (για τον αγροφύλακα Χρήστου) Φόρη Τσιάµη και αρκετά άλλα παιδιά. Στην Oβίρα. Χάρη και τον µικρό Ναπολέοντα Ζέρβα. Aλησµόνητα παιδικά χρόνια. Ευριπίδη και Βασιλεία Κωσταπαππά. αφετέρου να δώσει σε εσάς την δύναµη να συνεχίσετε τις προσπάθειές σας. δίνοντας την ευκαιρία στον τόπο µας να επιζήσει. Θα µπορούσα να γράψω και για άλλες δραστηριότητες όπωςόταν πηγαίναµε καθηµερινά ποδαρόδροµο από το Λάκκο του Κουβαρά στην Πωγωνιανή τα ∆ολιώτικα παιδιά που φοιτούσαν στο Γυµνάσιο βρέξειχιονίσει. Φόρη Στεργιόπουλο (Νάτση). Εγώ πήγα στην Γ΄ Ωκταταξίου και αρχές της ∆΄. Aγαπητοί µου. Κούλα. ο Xριστόφ. Γάλω Κωσταπαπά. Mέρα και νύχτα βούιζαν τα κόκκινα νερά του σαν επερνούσαν τα στενά φαράγγια στη νοµή τους. Θα αναφέρω πολλά από τα παιδιά του ∆ολού της εποχής εκείνης που παίζαµε. Σακελλάριος. ενώ εκείνοι που µας άφησαν ας αναπαύονται εκεί που θα πάµε όλοι. Tο φθινόπωρο γινόταν µε κοτσιάνια από τα καλαµπόκια και τις άλλες περιόδους µε πράγµατι και πυρά (πέτρες). Λευκή Παπά Χρυσάνθη Ζωίδη. αριστερά ο Aντώνη Λατσούνας. µπισκότα κλπ. αλλά πολύ πλούσιο (για µένα. Κορνίλο και Γιώτη Λατσούνα. Mε το ψωµί και το τυρί. Ανέφερα τα παραπάνω ονόµατα και ως µια δοκιµή για µένα πόσο θυµάµαι τα παιδικά µου χρόνια και είµαι δεµένος χειροπόδαρα µε το χωριό µας το ∆ΟΛΟ.MAPTIOΣ 2016 « ∆OΛ I Ω T I K A » 12 Aπό τον Xριστόφορο. Σας παρακαλώ όπως συµπεριλάβετε την φωτογραφία όπως επίσης και το ποίηµα. φυγάς εκ Πολίτσιανης. Όρθιοι. στα οποία η Πατρίδα µας. περνούσαµε τις ζεστές καλοκαιριάτικες µέρες στο Ποτάµι. Θωµά και Φανή Ράπτη. πίσω αριστερά ο Kώστα Λέκκας. Κώστα και Γιάννη Μαλάµη. Bρύσες. τα οποία προέρχονται από το Άλµπουµ το Aλησµόνητο ∆ολό και που σκοπό έχουν. Λίτσα Γιάννου. Να γράψω επίσης όταν φτάναµε στην Πωγωνιανή περνούσαµε από την αποθήκη δίπλα στο τσαγκαράδικο του Γιάννη Κράνια και τρώγαµε µε την χούφτα γλυκόζη (υπήρχε ένα µεγάλο βαρέλι) στη συνέχεια πλέναµε τα χέρια στο Κατωπήγαδο και πηγαίναµε στο Γυµνάσιο για µάθηµα. το κροµµύδι το κρύο βρυσικό νερό παιδιών χαρές παιγνίδια τα γέλια τα χαρχάτσουλα στις τρύπες το κολύµπι µες στην οβίρα του Xαστά και στο Xωνί πιο κάτω στις βρύσες την βαθύτερη οβίρα δίχως πάτο του χρόνου άλλαζε η βοή στου Kουβαρά το Λάκκο.. Το Γυµνάσιο έκλεισε λόγω των γεγονότων (φθινόπωρο του 1947). Άσε που όταν κάναµε τον πετροπόλεµο Άνω χώρα µε την Κάτω Χώρα οι µεν να οχυρώνονται στον Άι Γιώργη και οι δε να µάχονται να τον καταλάβουν. Σαν έρχονταν ο Θεριστής τ’ Aυγούστου το λιοπύρι µε το ψωµί και το τυρί το σκόρδο. Tο φτωχό σε φιλοσοφία ποίηµά µου. Τασία. . Μαριάνθη. νια και παιδικές φωνές. Βασίλη Νάτσικα. ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙ∆ΙΚΑ ΜΟΥ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟ ∆ΟΛΟ Αναφέρω το συσσίτιο που τρώγαµε κάθε µεσηµέρι µετά τα µαθήµατα. Θυµάµαι επίσης Μήτση Καστέρη που πηγαίναµε στον ΑϊΓιάννη να παίξουµε και εγώ πάλευα µε τον Λάµπη Μπίτζα στα χορτάρια ενώ εσύ ήσουν ο διαιτητής. Στο συσσίτιο επίσης µας µοίραζαν και δέµατα (κάθε 15 ηµέρες) µε σοκολάτες. ο ∆ηµήτρη Nάτσικας και ο Γιώργο Nάστος. ρυζόγαλο. Πρώτη θέση για µένα στη τότε φιλία µας έχει ο ∆ηµήτρης Πότσης (Μήτση Καστέρης) που τα µεσηµέρια που όλοι ησύχαζαν εµείς τριγυρνούσαµε στ’ αλώνια και πού αλλού (στο λάκκο).. Kι όταν ερχόταν άνοιξη έρχονταν καλοκαίρι τα χιόνια λυώναν στα βουνά και τα νερά στερεύαν του Λάκκου άλλαζε η βοή της άνοιξης το θάµα στου κούκκου το κελάϊδηµα στου αηδονιού το κλάµα. όπως και όλα τα µικρά Kράτη. αφενός µεν να δώσουν µια εικόνα τρόπου ζωής και τις καταστάσεις που επικρατούσαν όταν κάποτε είµασταν και εµείς παιδιά. αποφεύγοντας συνάµα και από καµιά Γερµανική επίσκεψη στον τόπο µας. όταν µελετηθεί από τον αναγνώστη) µαρτυράει άλλες πολύ δύσκολες καταστάσεις του Xωριού µας. Xριστόφορος ΣYNEXEIA AΠO THN 9η ΣEΛI∆A ού. παίζουν ρο ρόλο του Σκάκι). στους Nεαρούς ∆ολιώτες και 16-7-1944. το κρύο βρυσικό νερό. Αναφέρω τα παραπάνω γιατί όλα αυτά τα παιδιά στον καιρό της κατοχής από εµένα και κάτω ήµασταν στο ∆ηµοτικό σχολείο. Ρήτα και Πέτρο Θανόπουλο. Tο Xωριό µας (όπως και όλη η περιφέρεια) πέρασε πολλές δύσκολες περιόδους (οι οπßοίες δηµιουργήθηκαν από διεθνή γεγονότα και συµφέροντα των δυνατών. ο Mήτσιο Πότσης. το κροµµύδι. όπου κάποιες φορές λοξοδροµούσαµε στις Καµάρες . Όλοι στη σειρά από Γ΄ έως ∆η τάξη οι καθηγητές στην είσοδο και δίπλα τους τα κορίτσια. Πολλά από τα τότε παιδιά που ζουν ίσως θυµηθούν ορισµένα. H επιβίωση όµως του ∆ολού εξαρτάται από άλλες δυνάµεις. ήταν.Σπηλιές κάτω από το Tσουµπάρι προς τον Κουβαρά και εκεί δοκιµάζαµε να καπνίσουµε µε φύλλα και εφηµερίδα. είναι και θα είναι πάντα µεγάλες και ανεκτίµητες. µαθαίναµε γράµµατα και συνεχίζαµε τη ζωή του χωριού παρ’ όλες τις ανέχειες του πολέµου που ζήσαµε. Προσωπικά γνωρίζω ότι οι προσπάθειές σας. τις οποίες αντιµετώπισαν οι εκάστοτε γενιές. Επίσης θυµάµαι τους Βασίλη Ντάκα. Πάντα προλαβαίναµε την προσευχή στο προαύλιο. Το χωριό έσφυζε από ζωντά- ΘYMAMAI Θυµάµαι εκείνη τη βοή στου Kουβαρά το Λάκκο που τα νερά κατέβαζαν κούτσουρα και λιθαρια από τ’ Aη-Tαξιάρχη τις βροχές του Kάµπου τα ριζάρια. απέναντι στα µεγάλα δέντρα κάτω από την Εκκλησία. Pάπτης και ο ∆ηµ. Λάµπη Μπίτζα. το σκόρδο. Στη φωτογραφία (από αριστερά) εµπρός ο Hλίας Mπέτζιος.