You are on page 1of 48

Napredni finansijski menadžment

Tema : Tržišni (berzanski)
indeksi
Uradili :
Edin Hodžić
Duško Mitić
Vedad Hindija
Alija Pandur
Adin Trgo

Prof. Dr. Adnan Rovčanin

Pojam i značaj berzanskih indeksa :
• Berzanski indeksi postali nezamjenjivo sredstvo
za iskazivanje kretanja tržišne vrijednosti
pojedinih VP.
• Pod berzanskim indeksom podrazumjeva se
pokazatelj kretanja berzanskih cijena VP.
• U makroekonomskoj sferi značajan pokazatelj
stanja privrede i odnosa na tržištu.
• U mikroekonomskoj sferi značajan kriterij za
donošenje odluke o ulaganju u određene VP.

• Da bi indeks bio autoritativan mora
zadovoljavati sljedeće kriterije :
- da sadrži elemente koji potpuno i
ravnomjerno odražavaju sve bitne elemente
konkretnog tržišta
- da bude transparentan i sadrži jasne,
precizne i tačne podatke.
• Osnovna funkcija je izvještajno –
prognostička, te treba da budu objektivni
indikatori kretanja VP na berzi.

Vrste berzanskih indeksa :
• U zavisnosti da li ih objavljuju nadležni organi
berze ili ne razlikuju se :
- Službeni berzanski indeksi
- Privatni berzanski indeksi
• Službene indekse objavljuju službeni organi
berze.
• Neslužbene indekse objavljuju učesnici na
berzi, brokerske firme (Salomon Brothers,
Merill Lynch, J.P. Morgan itd.)

predmet su poslovnih transakcija u raznim varijantama fjučers i opcijskih ugovora. .Indeksi kojima se može trgovati • Indeksi kojima se ne može trgovati su klasični indeksi koji služe za orijentaciju i odlučivanje.Indeksi kojima se ne može trgovati .• U zavisnosti da li mogu biti predmet berzanske trgovine razlikuju se : . • Indeksi kojima se može trgovati nisu brojni.

• • U zavisnosti od načina računanja razlikuju se : Cjenovni ponderisani ili neponderisani indeksi Vrijednosno ponderisani indeksi Cjenovni indeks je determinisan jedino cjenom dionice. • Najpoznatiji indeks ove grupe je Down Jones Indusrtial Average (DJIA) . • Računa se zbrajanjem tekućih cijena dionica koje ulaze u indeks i djeljenjem te sume sa brojem dionica ili djeliocem (divizorom) kojim se vrši prilagođavanje ili korekcija.

• Vrijednosno ponderisani indeksi se računaju kao odnos sadašnje tržišne vrijednosti i vrijednosti iz baznog perioda. vr. • Vrijednost indeksa zavisi od cijene kao i broja vrijednosnih papira. . • Bazna vrijednost se generiše izvođenjem početne ukupne tržišne vrijednosti svih dionica (trž. te se upoređuje sa baznom i određuje promjena indeksa. • Zatim se računa sadašnja tržišna vrijednost. =broj dionica x tekuća tržišna cijena) i dodjeljuje joj se indeksna vrijednost 100.

• Indeski ove grupe se mnogo brojniji a najpoznatiji su S&P 500. NASDAQ itd.• Kod vrijednosno ponderisanih indeksa kompanije sa većim brojem dionica i većom cijenom značajnije utiču na promjene vrijednosti indeksa od manjih kompanija. .

Dow Jones Industrial Average • DJIA. DOW30. the DOW • Indeks kreirao Charles Dow 1896 godine • U početku obuhvatao 12 akcija • Danas indeks čine 30 “blue chip” kompanija iz SAD-a • Najstariji indeks u SAD koji i danas postoji .

cjenovno ponderisan indeks • U početku DJIA izračunavan kao prosti prosjek akcija koje su se nalazile u indeksnoj korpi • Danas se DJIA izračunava tako što se prosječna cijena 30 akcija dijeli sa određenim brojem. koji se naziva djelilac ili divizor .Dow Jones Industrial Average • DJIA .

Kompanije koje ulaze u sastav indeksa .

SPX • Indeks kreirala firma Standard i Poor’s • Uveden 1957 godine • Dio širih indeksa S&P 1500 i S&P Glodal 1200 • “Zvijezda vodilja” američke ekonomije .S&P 500 • GSPC.

S&P 500 • Komponente S&P 500 bira odbor • Uključuje nekoliko kompanija koje imaju sjedište izvan SAD-a • U prošlosti vrijednosno ponderisan index • Danas indeks uravnotežen preko likvidnosti .

Sastav indeksa S&P 500 .

godine . jula 1988. godine • Sadrži 30 Blue Chip korporacija • Najveća vrijednost 2008. godine Nasljednjik Indexa BZ-Index koji datira još od 1950.DAX • • • • Index za Njemačko tržište kapitala Index frankfurtske berze Uveden 1.

Kretanje DAX – 2010. godina .

Kretanje DAX – 5 godina .

FTSE • • • • Financial Times Stock Exchange FTSE 100 Index najpoznatiji FTSE 100 je predstavljen 1984. godine Sadži 100 Blue Chip korporacija .

Kretanje FTSE – 2010. godina .

Kretanje FTSE – 5 godina .

Komparacija DAX. FTSE. DOW Jones .

a još uvijek se uobičajeno naziva OTC-om. -Kad je počela s radom 8.NASDAQ -NASDAQ je Američka elektronska berza dionica sa sjedištem u New Yorku. Glavni direktor je Robert Greifeld. februara 1971. s početkom u 2002. ali i nasljednik over-thecounter (OTC) sistema trgovanja. vanberzanskog trgovanja. tj. Vlasnik i operator je The Nasdaq Stock Market. sa otprilike 3. čije se dionice prodaju na vlastitoj berzi pod znakom NDAQ. -NASDAQ je najveća elektronska berza u Sjedinjenim Američkim Državama.300 kompanija. . bila je prva svjetska elektronska berza dionica. u prosjeku izmjenjuje više dionica po danu nego druge američke berze. god.

132.52$. marta 2000. stoljeća ona je postala najveća elektronska berza (u smislu dolar vrijednost i udio volumena) u Sjedinjenim Državama . NASDAQ index je po prvi put zatvorio dan iznad 1000$. se pridruzio Londonskoj berzi u obliku prve interkontinentalne povezanosti tržišta vrijednosnih papira.-Tokom godina. U jednoj godini index je pao ispod polovine i još uvijek je ispod polovine svoje najveće vrijednosti.17. kada se popeo na 5. a svoju najveću razinu je dosegnuo 10." -1992. . a do početka 21. 1995. a ujedno je bio i prva berza u Sjedinjenim Američkim Državama za oglašavanje za širu javnost. spajanjem sa American Stock Exchange formirao NASDAQ-Amex Market Group. s naglaskom na NASDAQ-dioničkim društvima i zatvaranja s izjavom da je NASDAQ "tržište dionica za sljedećih stotinu godina. jula. -1998. NASDAQ je postao više od berze zbog trgovanja i opseznog izvještavanja. g.

.

.NIKKEI -Tokijska berza . Najznačajniji indeks akcija je NIKKEI 225 čija je polazna osnova 1949. god. Nikkei Index Tokijske berze se najviše posmatra od svih azijskih indeksa. Na njoj se trguje pretežno domaćim hartijama od vrijednosti. jer je pravi reprezent azijskog trzišta vrijednosnih papira. i zasniva se na prosječnom kotiranju dionica oko 225 preduzeća. god. -Indeks Nikkei 225 je ponderirani prosjek 225 najvećih japanskih poduzeća uvrštenih u kotaciju burze u Tokiu. -Nikkei 225 Stock Average ili jednostavno Nikkei je vodeći i najznačajniji indeks na japanskom finansijskom tržištu. Riječ je o cjenovno ponderisanom indeksu koji obuhvata 225 japanskih blue chip (tržišni lideri u svom sektoru) kompanija.TSE je osnovana 1878. Na ovoj berzi učestvuju kako velike kompanije i banke tako i sitni dioničari.

indeks i dobio ime. sa padom prosječne vrijednosti akcija indeksa Nikkei 225 od 42 %. a revizija jednom godišnje i to od strane Nihon Keizai Shimbun novina po čijem je skraćenom nazivu. Nikkei uključuje 225 dionica Tokyo Stock Exchange čime predstavlja stanje na japanskom tržištu. TSE je doživjela najgoru godinu ikada (2008). Nikkei. -Uzrokovano finansijskom krizom.-Izračunava se vrsi dnevno od 1971. -Nikkei nastavlja sa umerenim slabljenjem ali je tim tempom u ponedeljak stigao do najniže vrednosti u 2010 .god.

.

Indeksi na Ljubljanskoj berzi • Slovene Stock Exchange Index – mjeri stanje cjelokupnog slovenačkog tržišta vrijednosnih papira. • Bond Index . • Slovene Blue Chip Index – uključuje samo najlikvidnije dionice na LJSE • Investment Funds Index. usmjeren prvenstveno na dionice najvećih i najlikvidnijih kompanija.

BERZANSKI INDEKSI U BIH • Indeksi na SASE – Bosnian Investment Fund Index (BIFX) – SASX-10 • Indeksi na BLSE – Berzanski indeks Republike Srpske (BIRS) – Indeks investicionih fondova Republike Srpske (FIRS) – Indeks preduzeća Elektroprivrede RS-a (ERS10) .

BIFX – Bosnian Investment Fund Index • Prati kretanje kurseva investicionih fondova listiranih na SASE • Ponderisan tržišnom kapitalizacijom dionica • Formula prema kojoj se računa: n BIFX  p i 1 n p i 1 i . R  1000  C t .t  qi . R i .0  qi .

Prof-Plus d.d. Sarajevo 3.6301% 2. Sarajevo 7.d.d. Big d.4143% 8.d.d.2338% 5.8676% 10. Mostar 5.1500% 9. Fortuna Fond d. Sarajevo 11. Sarajevo 6. Tuzla 7. Sarajevo 10.5522% .d.d. Prevent-Invest d.Struktura BIFX-a prema učešću u indeksu Emitent Red broj Učešće u indeksu 1.d. Bihać 4. Sarajevo 10.d. Eurofond-1 d.d.7386% 7.3986% 4. Bonus d. Mi-Group d.7043% 11. Herbos Fond d. Bosfin d.d.5584% 3. Mostar 6. Naprijed d. Sarajevo 25.7521% 6. Crobih Fond d.

d. JP ''Elektroprivreda'' d. 7.d. Sarajevo .SASX-10 • Prati kretanje kurseva dionica emitenata na slobodnom tržištu SASE • Čine ga: 1. Sarajevo ''BH-Telecom'' d. 2. 9.d. 8.d. Sarajevo ''Bosnalijek'' d. Sarajevo ''Sarajevo-osiguranje'' d. 5. 10. Sarajevo ''ABS-Banka'' d.d. 4. Sarajevo JP ''Elektroprivreda HZHB'' d.d.d. Mostar ''Energoinvest'' d.d. Sarajevo ''Energopetrol'' d.d. 6.d. Sarajevo ''Hidrogradnja'' d. 3. Sarajevo ''Fabrika duhana Sarajevo'' d.

t  qi .0  qi . težinski indeks (ponderisan tržišnom kapitalizacijom) • Opšti i posebni uslovi za uvrštavanje dionica u sastav BIRS-a • Formula za računanje: n BIRS  p i 1 n p i 1 i . R i . R  1000  C t .BIRS – Berzanski indeks Republike Srpske • Cjenovni.

Luka 11. Željeznice RS Doboj 16. Hidroelektrane na Vrbasu M. Hidroelektrane na Trebišnjici 3. Jelšingrad livnica čelika Banja Luka 24. NLB Razvojna banka B. Elektroprivreda Pale 17. Vitaminka Banja Luka 19. Banjalučka pivara Banja Luka 18. R i Te Ugljevik 6. Rafinerija nafte Bosanski Brod 7. Nova banka Bijeljina 13. ZTC Banja Vrućica 23.Struktura BIRS-a 1. Telekom Srpske Banja Luka 2. R i Te Gacko 5. Elektrokrajina Banja Luka 8. Kosig Dunav Osiguranje Banja Luka 25.Grad 9. Elektro-Bijeljina 14.Metal Gradiška . Boksit Milići 22. Elektrohercegovina Trebinje 21. Elektro Doboj 15. Tržnica Banja Luka 20. Hidroelektrane na Drini Višegrad 4. Birač Zvornik 12. Rafinerija ulja Modriča 10.

Invest Nova Fond 6. Kristal Invest 8. VB Fond 11. Polara Invest Fond 9. Euroinvestment Fond 4. Privrednik 10. Invest 7. Jahorina Kon. Aktiva Invest Fond 5. VIB Fond 12. BLB ProfitBalkan Investment 2. Zepter Fond . Bors Invest Fond 3. cjenovni indeks • Čine ga: 1.FIRS – Indeks investicionih fondova Republike Srpske • Težinski.

Elektrokrajina AD Banja Luka 3. R i Te Ugljevik AD Ugljevik . Elektrodistribucija AD Pale 2. Elektro-Bijeljina AD Bijeljina 5. Elektro Doboj AD Doboj 6.ERS10 – Indeks preduzeća Elektroprivrede RS-a • Čini ga 10 preduzeća Elektroprivrede Republike Srpske koja se bave proizvodnjom i distribucijom električne energije: 1. Grad 8. Elektrohercegovina AD Trebinje 4. R i Te Gacko AD Gacko 10. Hitroelektrane na Trebišnjici AD Trebinje 9. Hidroelektrane na Vrbasu AD M. Hidroelektrane na Drini AD Višegrad 7.

BIFX • BIRS vs. SASX-10 .Kretanje indeksa na SASE i BLSE • FIRS vs.

07 8.00 SASX-10 2.06 30.06 27.07 17.06 3.maj.nov.jun.00 0.) 7.mar.000. – august 2007.avg.dec.00 6.000.07 20.00 1.avg.06 2.00 5.06 8.Period 30.06 31.jul.mar.06 3.07 15.06 6.000.07 1.apr.07 10.jul.07 26.06 28.jan.jun.apr.000.maj.07 26.feb.jun.00 .00 4.okt.000.06 6.06 Vrijednost Kretanje BIRS-a i SASX-10 (mart 2006.avg.000.000.sep.avg.00 BIRS 3.07 7.07 25.

06 11.jul.07 20.06 13.jul.00 12.okt.00 10.05 18.okt.000.06 31.00 2.05 25. – august 2007.05 24.05 11.jan.) 14.000.jul.mar.jun.00 0.feb.07 19.sep.sep.00 FIRS 6.dec.Period 30.07 8.06 24.maj.07 22.000.000.00 BIFX 4.05 24.00 .06 8.feb.apr.06 3.mar.00 8.07 8.000.dec.maj.maj.000.06 31.000.05 5.05 Vrijednost Kretanje FIRS-a i BIFX-a (januar 2005.

• Bazni period – 27. juli 2005. . ponderisan prema tržišnoj kapitalizaciji • Osnovni kriterij za ulazak u sastav indeksa – promet na berzi • Sekundarni kriteriji – broj transakcija i broj dionica kojima se trgovalo u prvoj polovini 2007.INDEX BIH TRŽIŠTA – BIHnex-15 • Obuhvata 15 kompanija sa SASE i BLSE • Cjenovni indeks.

d.175. Energoinvest d.661.22 5.d.255.00 13. Sarajevo 56.d. Telekom Srpske d. Bosanski Brod 41.053.d.d.385.55 4. BH-Telecom d.107.750.255.026. Hidrogradnja d.179.d.966.Struktura BIHnex-15 Red broj Emitent Promet 1.61 8. PIF Kristal Invest fond d.d. R i Te Gacko d. Energopetrol d.765. Banja Luka 31. Modriča 14.042.d.151.392.34 7. Banja Luka 26.09 15.06 14.d.d.d. Sarajevo 33.510. Bosnalijek d.39 9. Birač d. Sarajevo 68.950. Elektroprivreda d.937. Rafinerija ulja d.61 . Sarajevo 41.05 11.00 3.311.d. B.32 10.557. Sarajevo 37.021.d. PIF Zepter fond d.355. Sarajevo 44. Sarajevo 60.d.d. Big d. Zvornik 13.484.302.900.720.483.468. Fabrika duhana Sarajevo d.46 12.444 6. Gacko 21. Sarajevo 25. Rafinerija nafte d.163. Luka 21.64 2.558.

• Formula za računanje: 15 BIHnex  15  p i 1 15 p i 1 i .t  qi . R  1000 • Prilagođavanje broja dionica .0  qi . R i .

8 .7 .2 00 7 29 .2 00 7 .00 2. juli – 14.2 00 7 .2 00 7 .2 00 7 13 .2 00 7 6.00 .8 16 . septembar 2007.2 00 7 5.7 .2 00 7 31 .2 00 7 3.000.800.700. 8 10 .2 00 7 8.00 2.2 00 7 . 7 Vrjednost Kretanje BIHnex-15 (02.8 .2 00 7 21 .00 3.900.9 .00 2. 9 24 .2 00 7 18 .00 3.150.950.00 2.8 13 .) 3.2 00 7 26 . 20 07 11 .7 .00 3.00 2.600.00 2. 9. 7 2..8 .2 00 7 14 .00 2.750.2 00 7 Datum .650.850.2 00 7 23 .050.7 .7 .100.9 .2 00 7 .7 .00 2. 8 3.

2 00 7. BIRS-a i BIHnex-15 (02.) 6. 20 07 10 .00 0. 8.2 00 7. 9. 5.00 5.7 .8 .9 . 8.2 00 7.000.8 . 21 .000.8 .2 00 7.2 00 7. 13 . .2 00 7 14 . 7. 24 .7 .00 SASX-10 3. 23 .8 .9 .00 1.2 00 7.7 . 3.00 4.2 00 7.7 .2 00 7. 20 07 . 16 .2 00 7.2 00 7. 26 .2 00 7 Vrijednost Kretanje SASX-10.7 . 20 07 6. 18 .000.8 . 31 . juli – 14.00 BIHnex-15 BIRS 2.2 00 7. 9. 13 .7 . 20 07 11 .00 Datum .000. septembar 2007. 7. 3. 20 07 .000. 29 . 20 07 . 8.000.2.

2 9.2 0 6. 12 .00 10. . 3. 20 31 . 15 . 8.8 .000.000. 9.7 18 .00 2. 2 00 7 07 12 . 8.000. 0.00 6. 00 7. 8.00 2. FIRS-a i BIHnex-15 (02.2 0 24 . 20 07 .000.) 12. juli – 14. 7 Vrijednost FIRS . 27 . 07 . 7. 2 21 . 30 . 7 . 07 . 2 00 7. 00 7.000.2 0 07 . 00 7. 8.000. 6.2 00 7.8 .00 Datum 9.7 .7 .Kretanje BIFX-a.00 BIFX BIHnex-15 4.00 8. septembar 2007.2 . 20 07 .2 0 07 . 2 00 7.

Značaj BIHnex-15 • Jedinstveni indeks BiH tržišta • Najveći značaj sa stanovišta investitora .

• Specifična situacija u BiH – tržište kapitala još uvijek na početnom nivou • Kretanje indeksa na BiH berzama – ima isti trend • Neracionalno i nepotrebno imati 2 berze na ovako malom tržištu .ZAKLJUČAK • Indeksi – veoma važni pokazatelji stanja na tržištima širom svijeta • Značajan kriterij za donošenje odluka od ulaganju u određene vrijednosne papire.

Hvala na pažnji !!! .