You are on page 1of 16

διαδρομές

Ν ο ητ ι κ έ ς

διαδρομές

στόν

χῶρο

τῆς

πίστης

Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως | Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 | Τεῦχος 22ο - Ἀπρίλιος 2016
ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis

Δρόμος δέν ὑπάρχει...
τόν δρόμο
τόν ἀνοίγουμε...
προχωρώντας
καί συγχωρώντας...

Οἱ γεωργοί καί ἡ ἄμπελος.
Μικρογραφία εἰκονογραφημένου
χειρογράφου, 11ος αἰ. μ.Χ.,
Ἐθνική Βιβλιοθήκη Παρισίων.

Π α σ χ Α λ ι Ο Σ πο ι μ α ν το ρ ι κ Η Ε γ κΥ κ λ ι ος
«Ἀδάμ, ποῦ εἶσαι;»
Τό ὑπαρξιακό αὐτό ἐρώτημα ἡ Πεντάτευχος τοῦ προφήτου Μωϋσέως, ὅταν "ἐν τῷ Παραδείσῳ τό δειλινόν" ὁ
Θεός ἀναζητοῦσε νά συναντήσει τόν Πρωτόπλαστο ἄνθρωπο. Ὁ τελευταῖος μετά τήν παράβαση τῆς θείας ἐντολῆς
ἔχοντας ἀπωλέσει τήν προηγούμενη δόξα, "κρότον τοῖς ὠσίν ἠχηθείς, τῷ φόβῳ ἐκρύβη". Κυριευμένος ἀπό τό κράτος
τῶν ἐνοχῶν, ἀδυνατοῦσε πλέον νά ἀντικρύσει πρόσωπο, πρός πρόσωπο τήν Θεία πραγματικότητα καί ἀποξενώθηκε
ἀπό τήν τρυφή τοῦ Παραδείσου.
Ἡ ἐπιλογή τῶν Πρωτοπλάστων ὑπῆρξε μονόδρομος γιά μιά ζωή ἐξόριστη, ἐπώδυνη, κοπιαστική, θλιβερή, κατεξουσιασμένη ἀπό τό κράτος τοῦ Ἅδη καί τοῦ θανάτου. Ἡ συνάντηση Θεοῦ καί ἀνθρώπου δέν συντελέστηκε οὔτε
τοπικά, οὔτε χρονικά, οὔτε τροπικά.
Κατά τήν μεταπτωτική πραγματικότητα, ὁ ἐξόριστος ἄνθρωπος ἀκούει νέο ἐρώτημα ἀπό τόν Θεό: "ποῦ εἶναι ὁ ἀδελφός σου;". Ἡ ἱστορία
τοῦ Κάϊν καί τοῦ Ἄβελ καί τό ἐρώτημα τοῦ Θεοῦ πρός τόν Κάϊν, μετά ἀπό τό φόνο τοῦ ἀδελφοῦ του, ἔρχεται στήν ψυχή κάθε ἀνθρώπου, ὅσο
προχωρεῖ στή ζωή, διότι ὁ ἄλλος, ὁ ἀδελφός εἶναι ἡ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά τόν ἄλλο τώρα πιά, ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά τόν βλέπει ὡς ἐχθρό
καί ἀνταγωνιστή: "μήπως ἐγώ εἶμαι φύλακας τοῦ ἀδελφοῦ μου;".
Οἱ δέκα παρθένες στήν παραβολή "ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν τοῦ Νυμφίου". Ἡ ἔλλειψη, ὅμως, προνοίας, ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ ἐλαίου καί τοῦ ἐλέους
ἀποστερεῖ τίς πέντε "μωρές" ἀπό τήν συνάντηση καί τήν κοινωνία μέ τόν Νυμφίο Χριστό.
Στό ἱστορικό φρέαρ τοῦ Ἰακώβ μπροστά στό ὑλικό ὕδωρ συναντᾶ ὁ Λυτρωτής Κύριος τήν ἁμαρτωλή Σαμαρείτιδα. Ἐκεῖ προσφέρει τό ἀληθινό
ὕδωρ καί χειραγωγεῖ τήν γυναίκα πρός τήν ὑπέρβαση τῆς ἐφήμερης φθαρτότητος, τόν φωτισμό καί τήν ἀποκάλυψη τῆς θεανθρωπίνης Ἀληθείας.
Ἡ πασχάλιος ὑμνολογία ἐξαγγέλλει, πώς ἡ ἀποδοχή τοῦ "πικροῦ ποτηρίου" στήν κῆπο τῆς Γεθσημανῆ, δηλαδή ἡ ἀποδοχή τοῦ μυστηρίου
τοῦ Σταυρικοῦ θανάτου, ἐκ μέρους τοῦ Θεανθρώπου, ὁδήγησε στήν κατάργηση τοῦ κράτους τοῦ διαβόλου καί τοῦ θανάτου. Ὁ Ἅδης ἀναφωνεῖ
"ἐπικράνθη", στή συνάντησή του μέ τόν Ἰησοῦ. Δέν ἄντεξε τό ἀντίκρυσμα τοῦ Θεοῦ Λόγου καί τῆς Θεωμένης ψυχῆς τοῦ Θεανθρώπου.
Εἶδε ἄνθρωπο θεωμένο καί θνητό, "κατάστικτον τοῖς μώλωψι" -γεμᾶτο ἀπό τίς πληγές τοῦ Σταυροῦ καί τοῦ Θείου Πάθους-, ἀλλά καί "πανσθενουργόν", δηλαδή παντοδύναμον. Γι' αὐτό ὁ μεγαλοφωνότατος προφήτης Ἠσαΐας, προλέγει, ὅτι "τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάσθημεν". Ἡ
ἀνθρωπότητα θεραπεύτηκε μέ τό πάθος τοῦ Χριστοῦ. Γεφυρώθηκε, δηλαδή, τό χάσμα μεταξύ Θείου καί Ἀνθρωπίνου εἶναι. Καί ὁ Χρυσόστομος
ὑπογραμμίζει, ὅτι ὁ Ἅδης "ἔλαβε σῶμα καί Θείῳ περιέτυχεν. Ἔλαβε γῆν, καί συνήντησεν οὐρανῷ".
Ὁ Κύριος σήκωσε στήν δική Του ἀνθρωπότητα τό βάρος ὅλης τῆς δικῆς μας ἁμαρτίας. Ἔγινε συμπάσχων μέ τόν δικό μας θάνατο καί μετέδωσε τόν καθένα ἀπό ἐμᾶς τό ἀνέσπερο Φῶς τῆς Ἀναστάσεώς Του καί τήν προσμονή καί προσδοκία τῆς δικῆς μας προσωπικῆς Ἀναστάσεως.
Ἡ κατάργηση τοῦ κράτους τοῦ διαβόλου καί τοῦ θανάτου γκρέμισε κάθε ἐμπόδιο γιά τήν συνάντηση τοῦ Θεοῦ μέ τόν ἄνθρωπο. Ἔτσι στό
Πρόσωπο τοῦ Ἐγερθέντος Κυρίου καταξιώνεται ἡ συνάντηση πού δέν κατορθώθηκε ἀπό τούς Πρωτοπλάστους.
Ἀδελφοί μου,
Λαμπαδηφοροῦντες σήμερα τῇ "μιᾷ τῶν Σαββάτων", σέ τοῦτο τό Πάσχα, τήν "ἑορτή τῶν ἑορτῶν καί τήν πανήγυριν τῶν πανηγύρεων", μήν
ἀφήσουμε ἀναπάντητο τό ἐρώτημα τοῦ Θεοῦ: "Ἀδάμ, ποῦ εἶσαι;".
Ἄς συμπορευθοῦμε πνευματικά καί ὑπέρλογα: μέ τίς Μυροφόρες γυναῖκες, μέ τόν Λουκᾶ καί τόν Κλεόπα στούς Ἐμμαούς, μέ τόν Θωμᾶ
στήν ψηλάφηση τοῦ "κατάστικτου καί πανσθενουργοῦ" Θεανθρωπίνου Σώματος, μέ τήν πλούσια ἁλιεία στή λίμνη τῆς Γεννησαρέτ, μέ τόν
ἀγαπητικό καί σωστικό διάλογο τοῦ Πέτρου,
ὥστε νά βιώσουμε τήν προσωπική καί ὀντολογική συνάντηση μέ τόν Νικητή τοῦ Θανάτου, νά ἀποκτήσουμε τήν ὑπερφυσική ἐμπειρία ἀπό
τήν θέαση τῆς ζωηφόρου καί πανσθενουργοῦ Θείας Μορφῆς Του, καί νά ἀναφωνήσουμε τόν ἐπινίκιο παιάνα στά πέρατα τῆς οἰκουμένης,
πρός κάθε φυλή καί γλῶσσα:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!
Εὐχόμενος, αὐτή τήν Ἀνάσταση, ὅλοι μαζί μέ τίς οἰκογένειές σας, νά ψηλαφίσετε καί νά γευθεῖτε τήν παρουσία καί συνάντηση τοῦ Ἐγερθέντος
Χριστοῦ τοῦ Νικητή τῆς Ζωῆς καί τοῦ θανάτου, μέ τόν ἐπίκαιρο καί οὐσιαστικώτερο προβληματισμό, γιά τόν πόνο καί τήν ἐλπίδα, ἐκείνων
τῶν "ξένων" ἀδελφῶν μας, -τῶν φερόντων τά στίγματα τῶν πταισμάτων- τῆς ἀνάλγητης σύγχρονης κοινωνίας μας, καθώς ἄφησαν τίς πατρίδες καί τά σπίτια τους γιά νά συναντήσουν μιά
καλύτερη καί πιό ἀληθινή ζωή.
Διατελῶ,
Συντακτική ὁμάδα
Μὲ ἀναστάσιμες ἑόρτιες εὐχὲς καὶ ἀγάπη Χριστοῦ.
> Ὁμάδα Νεότητας
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως
† Ὁ Ἰλίου, Ἀχαρνῶν καὶ Πετρουπόλεως
>
π. Σπυρίδων Ἀργύρης
ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ

ἐπίκαιρα

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ
«ΩΣΑΝΝΑ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΣ Ο ΕΡΧOΜΕΝΟΣ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὸ νόημα τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων)
ετὰ τὴν θαυμαστὴ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου οἱ εὐσεβεῖς κλαδιὰ φοινίκων καὶ βγῆκε στοὺς δρόμους γιὰ νὰ Τὸν προϋἀδελφές του παρέθεσαν στὸν Κύριο καὶ τοὺς μαθητὲς Του παντήσουν τραγουδώντας τὸν νικητήριο παιάνα: «Ὡσαννὰ·
μεγάλο καὶ λαμπρὸ δεῖπνο γιὰ νὰ εὐχαριστήσουν τὸν Μεγάλο εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεὺς τοῦ
Εὐεργέτη τους. Ἡ Μάρθα φρόντιζε νὰ μὴ λείψει τίποτε ἀπὸ τὸ Ἰσραὴλ» (Ἰωάν.12,13). Κάποιοι ἔστρωναν τὰ ἐνδύματά τους στὸ
πλούσιο τραπέζι. Μαζί τους καθόταν καὶ ὁ Λάζαρος. Ἡ Μαρία, δρόμο γιὰ νὰ περάσει ὁ μεγάλος θριαμβευτής. Ἡ σκηνὴ αὐτὴ
κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ δείπνου, πῆρε ἕνα πολύτιμο δοχεῖο γεμά- ἦταν συνηθισμένη στοὺς χρόνους ἐκείνους. Οἱ νικητὲς βασιλεῖς
το πανάκριβο μύρο καὶ ἄρχισε νὰ πλένει μὲ αὐτὸ τὰ πόδια τοῦ ἔμπαιναν τροπαιοῦχοι στὶς πόλεις, ἀποθεωμένοι ἀπὸ τὰ πλήθη.
Χριστοῦ. Κατόπιν ξέπλεξε τὰ πλούσια μαλλιά της καὶ μ’ αὐτὰ
Ὁ Κύριος καθισμένος πάνω σὲ πουλάρι ὄνου ἔμπαινε ἥσυσκούπισε τὰ πόδια τοῦ Λυτρωτῆ. Ἡ εὐώδης ὀσμὴ τοῦ μύρου χα, ἀτάραχος καὶ ἀδιαφορώντας γιὰ τοὺς πανηγυρισμούς,
γέμισε τὴν οἰκία.
στὴν ἁγία πόλη, ἐκπληρώνοντας τὴν προφητεία τοῦ ΖαΤὸ γεγονὸς αὐτὸ δημιούργησε αἰσθήματα ἐκπλήξεως χαρίου: «Χαῖρε σφόδρα θύγατερ Σιών, ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου
στοὺς παρευρισκόμενους. Ὁ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης, ὁ μελ- ἔρχεται σοὶ δίκαιος καὶ σώζων αὐτὸς πραϋς καὶ ἐπιβεβηκῶς
λοντικὸς προδότης τοῦ Κυρίου εἶπε: «Διατὶ τοῦτο τὸ μύρον ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πῶλον νέον» (Ζαχ.9,9). Ὁ κόσμος, ἐπισηοὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων καὶ ἐδόθη τοῖς πτωχοῖς;». μαίνει ὁ ἱερὸς εὐαγγελιστὴς, ὁμολογοῦσε ὅτι «τὸν Λάζαρον
Καὶ σχολιάζει ὁ ἱερὸς εὐαγγελιστής: «εἶπε δὲ τοῦτο οὒχ ὅτι ἐφώνησεν ἐκ τοῦ μνημείου καὶ ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. Διὰ
περὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ΄ὅτι κλέπτης ἥν, καὶ τὸ τοῦτο καὶ ἠπήντησεν αὐτῷ ὁ ὄχλος, ὅτι ἤκουσαν τοῦτο αὐτὸν
γλωσσόκομον εἶχε καὶ τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν» (Ἰωάν.12,6). πεποιηκέναι τὸ σημεῖον» (Ἰωάν.12,17-18). Ἀντίθετα μὲ τοὺς
Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἀνομίας, ἀπόλυτα ὑπόδουλος στὰ ταπεινά ἐνθουσιασμοὺς τοῦ πλήθους, οἱ Φαρισαῖοι μὲ ἐμφανῆ ἀνησυτου πάθη, ἔμεινε ἐντελῶς ἀνέγγιχτος ἀπὸ τὴν τρίχρονη παρου- χία καὶ μίσος εἶπαν μεταξύ τους: «θεωρεῖτε ὅτι οὐκ ὠφελεῖτε
σία τοῦ θείου Διδασκάλου του. Ἡ ὠφελιμιστικὴ ὑλιστικὴ σκο- οὐδέν; Ἴδε ὁ κόσμος ὀπίσω αὐτοῦ ἀπῆλθεν» (Ἰωάν.12,19).
τοδίνη του, τὸν κρατοῦσε δέσμιο τοῦ πάθους τῆς φιλαργυρίας.
Ἡ εἴσοδος τοῦ Κυρίου στὰ Ἱεροσόλυμα εἶναι ἡ τελευταία
Αὐτὸ τὸ πάθος θὰ τὸν ὁδηγήσει, κατόπιν, σὲ λίγες ἡμέρες στὴν σκηνὴ τοῦ δραματικοῦ ἔργου τῆς ἐπὶ γῆς ζωῆς Του. Μπῆκε
προδοσία τοῦ Δασκάλου του καὶ στὸν προσωπικό του τραγικὸ ταπεινὰ ἐπάνω στὸ ὀνάριο, παρ’ ὅλο ὅτι ὁ ὄχλος τὸν ζητωἀφανισμό. Τὸ ὄνομά του θὰ γίνει στοὺς αἰῶνες συνώνυμο τῆς κραύγαζε καὶ συμπεριφερόταν ὡς νὰ εἶχε μπροστά του κάποιο
προδοσίας.
ἐγκόσμιο βασιλιά, ὁ ὁποῖος μπαίνει θριαμβευτὴς στὴν πρωτεύὉ Κύριος μὲ προφανῆ λεπτότητα ἀντιπαρῆλθε τὴν πρό- ουσα τοῦ βασιλείου του. Γνωρίζει πολὺ καλὰ πὼς οἱ ἰαχὲς καὶ
κληση τοῦ Ἰούδα καὶ εἶπε: «Ἄφες αὐτήν, εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ οἱ πανηγυρισμοὶ τῶν ὄχλων εἶναι πρόσκαιρες καὶ λαθεμένες
ἐνταφιασμοῦ μου τετήρηκεν αὐτό. Τοὺς πτωχοὺς γὰρ πάντοτε ἐκδηλώσεις. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐνθουσιώδεις ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι τὸν
ἔχετε μεθ’ ἑαυτῶν, ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε» (Ἰωάν.12,7-8). Φυ- ἀποθέωναν, ἐκδήλωναν ἐκείνη τὴ στιγμὴ τὴν μικρὸ- ἐθνικιστική
σικά τά λόγια αὐτὰ ἦταν ἀκατανόητα γιὰ τοὺς μαθητές Του, τους ἀντίληψη γιὰ Ἐκεῖνον. Τὰ κίνητρά τους ἦταν ἰδιοτελὴ καὶ
διότι, προσκολλημένοι ἀκόμη στὴν ἐθνικιστικὴ ἰουδαϊκὴ περὶ φτηνά. Ἡ ἀπουσία πνευματικότητας ἦταν διάχυτη σ’ αὐτούς.
Μεσσία ἀντίληψη, πίστευαν σὲ μιὰ λαμπρὴ προέλαση πρὸς
Γνώριζε ἐπίσης ὁ Κύριος ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι
τὴν Ἱερουσαλήμ, προκειμένου νὰ πάρουν τὴν ἐξουσία καὶ νὰ τὸν δόξαζαν μὲ τὴν εἴσοδό Του στὴν Ἱερουσαλήμ, θὰ εἶναι οἱ
ἀπελευθερώσουν τὸ ἔθνος ἀπὸ τὸν ξένο δυνάστη.
ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι θὰ φωνάζουν πέντε ἡμέρες μετὰ κάτω ἀπὸ τὸ
Τὴν ἴδια ὥρα κατέφθασε στὴν οἰκία τοῦ δείπνου ὄχλος πολὺς πραιτώριο καὶ θὰ ἀπαιτοῦν ἀπὸ τὸν ἐκπρόσωπο τοῦ Ρωμαίου
ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους, οἱ ὁποῖοι ἤθελαν νὰ δοῦν τὸν θαυμαστὸ δυνάστη τους «σταύρωσον, σταύρωσον αὐτὸν» (Λουκ.23:22)!
ραβίνο ποὺ ἀνάστησε τὸν Λάζαρο. Ἤθελαν ἐπίσης νὰ δοῦν μὲ
Γιὰ μᾶς τοὺς πιστοὺς ἡ εἴσοδος τοῦ Κυρίου στὴν Ἱερουσαλὴμ
τὰ ἴδια τους τὰ μάτια τὸν ἀναστημένο. Ταυτόχρονα οἱ ἀρχι- ἀποτελεῖ τὴν ἀπαρχὴ τῆς ἑκούσιας πορείας Του γιὰ τὸ θεῖο Πάερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ ἔκαναν συμβούλιο θος. Ἑορτάζουμε τὴν ἡμέρα αὐτὴ μὲ ἀνάκατα αἰσθήματα χαρᾶς
καὶ συζητοῦσαν τὸ ἐνδεχόμενο νὰ φονεύσουν τὸν Λάζαρο, καὶ λύπης. Γιορτάζουμε μὲ αἰσθήματα χαρᾶς, διότι ὁ Λυτρωτὴς
διότι διαπίστωναν μὲ ἀνησυχία ὅτι πολλοὶ ἄνθρωποι εἶχαν μας Χριστὸς ὁδεύει πρὸς τὰ σωτήρια παθήματα γιὰ τὴν δική μας
πιστέψει στὴν θεϊκὴ δύναμη τοῦ Ἰησοῦ, ἐξαιτίας τοῦ ἐξαίσιου σωτηρία. Γιορτάζουμε μὲ αἰσθήματα λύπης, διότι ὁ Κύριός μας
θαύματος! Ἤδη εἶχε ἀποφασισθεῖ ἡ θανάτωση τοῦ Κυρίου θὰ ὑποστεῖ γιὰ χάρη μας, καὶ ἐξαιτίας τῆς δικῆς μας κακουργί(Ἰωάν.11,47-57) καὶ ὁ προδότης μαθητὴς βρισκόταν σὲ ἐπι- ας, τὰ ἐπώδυνα παθήματα καὶ θὰ ὑποφέρει καὶ θὰ πονέσει ὡς
κοινωνία μὲ τὸ ἰουδαϊκὸ ἱερατεῖο (Ἰωάν.12,3-8, Ματθ.26,14- ἄνθρωπος. Θὰ ἀνέβει στὸν Γολγοθά, θὰ πεθάνει ὡς κακοῦργος
16) γιὰ τὴν παράδοση τοῦ Διδασκάλου του.
καὶ θὰ ταφεῖ ὡς κοινὸς θνητός. Σὲ ἀνάμνηση τῆς
μεγαλειώδους καὶ θριαμβευτικῆς εἰσόδου τοῦ
Τὴν ἄλλη μέρα ὁ Χριστὸς μπῆκε στὴν ἹερουΚυρίου μας στὴν ἁγία πόλη, κρατᾶμε καὶ ἐμεῖς
σαλὴμ μὲ τοὺς μαθητές του. Τὸ μεγάλο νέο τῆς
κατὰ τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα κλάδους δάφἀνάστασης τοῦ Λαζάρου εἶχε φτάσει ἀπὸ τὴ
νης, ὑποδεχόμενοι τὸν Κύριο ὡς νικητὴ καὶ
Βηθανία στὴν ἁγία πόλη καὶ δημιούργησε
θριαμβευτὴ βασιλέα, ὄχι βέβαια κοσμικό,
αἰσθήματα ἐνθουσιασμοῦ καὶ εὐφορίας
ὅπως τὸν περίμεναν οἱ Ἰουδαῖοι, ἀλλὰ ὡς
στὸ λαό. Λόγω δὲ τῆς ἐπικείμενης ἑορτῆς
αἰώνιο πνευματικὸ ἄνακτα.
τοῦ Πάσχα εἶχαν συρρεύσει ἐκεῖ πολλοὶ
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ,
ξένοι προσκυνητές. Ὅταν πληροφορήθηκαν οἱ ὄχλοι τὴν ἄφιξη τοῦ ἀνθρώπου ποὺ
Θεολόγου – Καθηγητοῦ
ἀναστησε τὸ Λάζαρο, πῆραν στὰ χέρια

Μ

2

3

3

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

ἐπίκαιρα

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ
«ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΑΡ ΕΠΕΙΓΕΤΑΙ ΤΟΥ ΠΑΘΕΙΝ ΑΓΑΘΟΤΗΤΙ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὰ νοήματα τῆς Μεγάλης Δευτέρας)

«Ἰ

δοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτὸς καὶ μακάριος ὁ δοῦλος ὃν εὐρήσει γρηγορούντα, ἀνάξιος δὲ πάλιν,
ὃν εὐρήσει ραθυμούντα. Βλέπε οὒν ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ
κατενεχθῆς, ἵνα μὴ τῷ θανάτῳ παραδοθεῖς καὶ τῆς βασιλείας
ἔξω κλεισθῆς. Ἀλλὰ ἀνανηψον κράζουσα, Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος
εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν. Διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς».
Μέ αὐτὸ τὸ θεσπέσιο τροπάριο ὁ ἱερὸς ὑμνογράφος μᾶς
εἰσάγει στὸ κατανυκτικὸ κλίμα τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος,
παροτρύνοντάς μας νὰ ἑτοιμάσουμε κατάλληλα τὸν ἑαυτό
μας, προκειμένου νὰ ὑποδεχτοῦμε τὸ Νυμφίο τῆς ψυχῆς μας
Χριστὸ καὶ νὰ λάβουμε μέρος στὴν πνευματικὴ γαμήλια πανδαισία. Αὐτὴ εἶναι ἄλλωστε καὶ ἡ κύρια ἐπιδίωξη τῆς βιώσεως
ὅλων τῶν μεγάλων γεγονότων τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος, ἡ
συνάντησή μας μὲ τὸν παθόντα καὶ ἀναστάντα Σωτήρα μας
Χριστό!
Τὴν πρώτη ἡμέρα τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος τιμᾶμε μιὰ μεγάλη προσωπικότητα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τὸν Ἰωσὴφ τὸν
Πάγκαλο, τὸ γιὸ τοῦ Ἰακώβ, τὸν ὁποῖο πούλησαν, ἐξαιτίας
μεγάλου φθόνου, τὰ ἀδέλφια του ὡς δοῦλο στὴν Αἴγυπτο
(Γέν. κεφ.37-50). Ἡ πολύπαθη ἱστορία του μᾶς εἶναι λίγο πολὺ
γνωστή. Ἡ φιλήδονη γυναίκα τοῦ Πεντεφρῆ, αὐλικοῦ τοῦ Φαραῶ, ἀφοῦ δὲν μπόρεσε νὰ τὸν παρασύρει στὴν ἁμαρτία τῆς
μοιχείας, τὸν συκοφάντησε καὶ τὸν ἔριξαν στὴ φυλακή. Ἐκεῖ,
στὰ φοβερὰ κάτεργα τοῦ δεσμωτηρίου, ὑπέμενε μὲ ὑπομονὴ
καὶ καρτερία τὸ ἄδικο πάθος του. Προσευχόταν στὸ Θεὸ τῶν
πατέρων του καὶ ἤλπιζε σ’ Αὐτὸν τὴν ἐλευθερία του. Μετὰ
τὴν ἐξήγηση τῶν περιέργων ὀνείρων τοῦ Φαραῶ κατέστη
ἀντιβασιλέας τῆς μεγάλης χώρας τῆς Αἰγύπτου. Συνάντησε
τοὺς ἀδελφούς του, τοὺς ὁποίους ὄχι μόνο δὲν τοὺς τιμώρησε,
ἀλλὰ τοὺς εὐεργέτησε καὶ τοὺς ἐγκατέστησε στὸ πιὸ εὔφορο
μέρος τῆς Αἰγύπτου, προκειμένου νὰ ζήσουν εὐτυχισμένοι.
Τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα προβάλλεται ἡ ὑπέροχη μορφὴ τοῦ
Παγκάλου Ἰωσήφ, γιατί αὐτὸς σύμφωνα μὲ τοὺς Πατέρες τῆς
Ἐκκλησίας μας, ἀποτελεῖ προτύπωση καὶ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ
μας. Ὅπως ὁ Κύριος ὑπέφερε ἄδικα ἐξαιτίας τῆς ἀνθρώπινης
κακίας τῶν ὁμοφύλων Του, τὸ ἴδιο καὶ ἐκεῖνος ὑπέφερε ἐξαιτίας τῆς κακίας τῶν ἀδελφῶν του καὶ ἔδειξε, ὅπως καὶ ὁ Χριστός, ἀπέραντη ἀνεξικακία. Εἶχε ὅλη τὴ δύναμη, ὅπως καὶ ὁ
Χριστός, ὡς κραταιὸς ἡγεμόνας τῆς ἀχανοῦς χώρας τῆς Αἰγύπτου, νὰ ἐκδικηθεῖ τὰ ζηλόφθονα ἀδέλφια του, ποὺ τὸν ἔριξαν
σὲ μιὰ τέτοια ἀνείπωτη περιπέτεια. Εἶχε ἐπίσης τὴ δύναμη νὰ
συντρίψει ἐκείνη τὴ φιλήδονη καὶ δολερὴ αἰγύπτια γυναίκα,
ἡ ὁποία τὸν συκοφάντησε καὶ τὸν ἔριξε ἄδικα στὴ φυλακή.
Ὅμως αὐτὸς ἀντὶ ἐκδίκηση ἀνταπέδωσε ἔλεος καὶ καλοσύνη.
Νὰ γιατί τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα τιμᾶμε τὸν Πάγκαλο Ἰωσήφ.
Ἐπίσης τὴν ἡμέρα αὐτὴ κάνουμε ἀνάμνηση τοῦ διδακτικοῦ
γεγονότος τῆς ξηρανθείσης συκῆς ἀπὸ τὸν Κύριο,ποὺ συνέβηκε σύμφωνα μὲ τὰ ἱερὰ Εὐαγγέλια τὴν ἑπομένη ἡμέρα τῆς
θριαμβευτικῆς Του εἰσόδου στὴν Ἱερουσαλὴμ (Ματθ.21,19.
Μάρκ.11,13). Βαδίζοντας ὁ Χριστὸς μὲ τοὺς μαθητές Του σὲ
κάποια ὁδὸ πλάι σὲ συστοιχίες καρποφόρων δένδρων, φοινίκων, καρυῶν καὶ συκιῶν, πείνασε καὶ πλησίασε σὲ κάποια
συκιὰ γιὰ νὰ συλλέξει ὁρισμένους καρπούς. Ὅμως τὸ συγκεκριμένο δένδρο, ἐνῶ εἶχε πλούσιο φύλλωμα, δὲν εἶχε καρπούς. Τότε ὁ Ἰησοῦς εἶπε στὴ συκιά: «Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς
γένηται εἰς τὸν αἰώνα· καὶ ἐξηράνθη παραχρῆμα ἡ συκῆ»

(Ματθ.21,19). Μὲ αὐτὸν τὸν περίεργο καὶ παραστατικὸ τρόπο
θέλησε ὁ Κύριος νὰ διδάξει στοὺς μαθητές Του καὶ ὅλους ἐμᾶς,
τὴν ἀνάγκη νὰ παράγουμε πνευματικοὺς καρπούς. Ἐπίσης ἡ
ἄκαρπος συκή, σύμφωνα μὲ σύγχρονο λόγιο κληρικὸ «ἥτις διὰ
τῶν πλουσίων φύλλων τῆς ἐσυμβόλιζε τὴν ὑποκρισίαν τῶν
θρησκευτικῶν ἀρχόντων, δὲν ἐτιμωρήθη ἁπλῶς ὡς ἄψυχος
συκή, ἀλλ’ ὡς ἐκπροσωποῦσα καθόλου μὲν τὸ Ἰουδαϊκὸν
ἔθνος, ἰδιαιτέρως δὲ τὴν Ἰουδαϊκὴν Συναγωγήν, ἥτις μόνον
φύλλα ἔφερεν, ἤτοι ἁπλῶς περιωρίζετο εἰς ἐξωτερικοὺς τύπους, οὐδένα δὲ καρπὸν εἶχε νὰ ἐπιδείξη. Ὁ Ἰησοῦς ἐλθῶν
εἰ μὴ μίαν ψευδῆ ὑποκρισίαν κατεδίκασε ταύτην εἰς διηνεκῆ
ἀποξήρανσιν» (Θ. Σπυροπούλου, Ὁ Βίος καὶ ἡ Διδασκαλία
τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, Ἀθῆναι 1933, σελ.372).
Ὁ εὐαγγελιστὴς Μᾶρκος ἀναφέρει πὼς τὴν ὥρα ποὺ ὁ Κύριος ἐπιτίμησε τὴ συκὴ καὶ ξηράθηκε, κατέπεσαν ἀμέσως
τὰ καταπράσινα φύλλα της καὶ τὴν ἑπόμενη μέρα ξεράθηκε
καὶ ἡ ρίζα της (Μάρκ.11,21). Οἱ μαθητὲς ἔκθαμβοι ἀπὸ τὸ
θαῦμα αὐτὸ δὲν ζητοῦσαν νὰ μάθουν τὴν βαθύτερη ἔννοιά του,
ἀλλὰ εἶχαν τὴν ἀπορία «πῶς παραχρῆμα ἐξηράνθη ἡ συκή;»
(Ματθ.21,20). Πρώτη φορὰ εἶχαν δεῖ τιμωρία τῆς ἄψυχης
φύσεως ἀπὸ τὸ Δάσκαλό τους.
Ὁ Κύριος παίρνοντας ἀφορμὴ ἀπὸ τὴν ἀπορία τῶν μαθητῶν, χωρὶς νὰ ἐξηγήσει τὴν συμβολικὴ σημασία τοῦ θαύματος, τοὺς δίδαξε γιὰ τὴ μεγάλη δύναμη τῆς πίστεως, ἡ ὁποία
ὅταν συνοδεύεται ἀπὸ ἐσωτερικὴ θέρμη καὶ χωρὶς τὸν παραμικρὸ δισταγμὸ μπορεῖ νὰ κατορθώσει ἀφάνταστα πράγματα. Τοὺς εἶπε: «Ἐὰν ἔχετε πίστιν ὡς κόκκον συνάπεως,
ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ, μετάβα ἐντεῦθεν ἐκεῖ, καὶ μεταβήσεται»
(Ματθ.21,21). Αὐτὴ τὴν πίστη θέλει ἡ Ἐκκλησία μας νὰ μεταδώσει καὶ σὲ μᾶς.
Οἱ ἅγιοι Πατέρες ὅρισαν νὰ κάνουμε μνεία τὴν Μ. Δευτέρα
ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ δικαίου Ἰωσὴφ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοῦ γεγονότος τῆς ξηρανθείσης συκῆς γιὰ νὰ μιμηθοῦμε καὶ ἐμεῖς τὸν
Πάγκαλο Ἰωσὴφ στὶς ἀρετὲς τῆς πίστεως, τῆς ὑπομονῆς καὶ
τῆς ἀνεξιακακίας καὶ νὰ ἀποφύγουμε τὴν στειρότητα τῆς
ἄκαρπης συκῆς. Νὰ στολίσουμε τὸν ἑαυτό μας μὲ ἀρετὲς
καὶ νὰ παράγουμε πνευματικοὺς καρπούς, προκειμένου νὰ
ἀκολουθήσουμε ἐπάξια καὶ χωρὶς ὑποκριτικοὺς συναισθηματισμοὺς τὸν Κύριο στὸ σωτήριο Πάθος Του.
Ἡ χριστιανικὴ βιωτὴ
εἶναι ἄρρηκτα συνυφασμένη μὲ τὴν ἄσκηση τῶν
ἀρετῶν. Χριστιανικὴ ζωὴ
εἶναι στὴν οὐσία ἡ ἀνάκτηση τῆς προπτωτικῆς
αὐθεντικῆς ἀνθρωπίνης
φύσεως, ἡ ἀνάκτηση τῆς
«κατ’ εἰκόνα» Θεοῦ δημιουργίας του. Ἡ ὑπέροχη
καὶ στολισμένη μὲ ἀρετὲς
προσωπικότητα τοῦ Παγκάλου Ἰωσὴφ εἶναι ἕνα
τρανὸ παράδειγμα λαχτάρας γιὰ ἐπιστροφὴ πρὸς
τὴν ἀρχέγονη αὐθεντική
μας φύση. Βεβαίως ἡ πραγ3

ἐπίκαιρα

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

ματικὴ ἀνάκτηση συντελέσθηκε στὸ θεανδρικὸ πρόσωπο τοῦ
Κυρίου καὶ Θεοῦ μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος καταδέχθηκε
νὰ δεχθεῖ ἑκούσια τὰ ἄδικα παθήματα, ὥστε νὰ ἀποτελέσουν
αὐτὰ τὸ ἐπιστέγασμα τοῦ ἀπολυτρωτικοῦ Του ἔργου.
Ὑπέροχη εἶναι πραγματικὰ ἡ ὑμνολογία τῆς Μ. Δευτέρας,
ὅπως καὶ ὁλοκλήρου τῆς Μ. Ἑβδομάδος, ἡ ὁποία ἔχει ὡς
στόχο νὰ εἰσαγάγει τοὺς πιστοὺς στὸ κατανυκτικὸ καὶ πένθιμο
κλίμα τῆς ἑβδομάδος τῶν Παθῶν τοῦ Κυρίου. Ἡ ἀκολουθία
τοῦ Ὄρθρου ἀρχίζει μὲ τὸ ὑπέροχο καὶ πασίγνωστο τροπάριο «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός…».
Ἀκολουθοῦν τὰ καθίσματα «Τὰ πάθη τὰ σεπτά…» , «Ἀόρατε
κριτά…» καὶ «Τῶν παθῶν τοῦ Κυρίου τὰς ἀπαρχάς…», εἰσαγωγικά τοῦ Θείου Πάθους. Μετὰ τὴν ἀνάγνωση τοῦ ἱεροῦ
Εὐαγγελίου ψάλλεται ὁ περίφημος κανόνας «Τῷ τὴν ἄβατον
κυμαινομένην θάλασσαν…», ποίημα τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ
Μελωδοῦ. Παρεμβάλλεται τὸ γνωστὸ κοντάκιο «Ὁ Ἰακὼβ
ὠδύρετο τοῦ Ἰωσὴφ τὴν στέρησιν…». Ἀκολουθεῖ τὸ κατανυκτικότατο ἐξαποστειλάριο «Τὸν νυμφώνα σου βλέπω Σωτήρ
μου κεκοσμημένον…». Στοὺς Αἴνους ψάλλονται τὰ περίφημα
τροπάρια, ἐπίσης ποιήματα τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ, «Ἐρχόμενος ὁ
Κύριος πρὸς τὸ ἑκούσιον πάθος…», «Φθάσαντες, πιστοί, τὸ
σωτήριον πάθος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ…». Στὰ ὑπέροχα τροπάρια

τῶν ἀποστίχων, ποιήματα καὶ αὐτὰ τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ, γίνεται μνεία τοῦ ἐπεισοδίου μὲ τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου, οἱ ὁποῖοι
ζητοῦσαν πρωτοκαθεδρία στὴ βασιλεία τοῦ Χριστοῦ. «Κύριε
πρὸς τὸ μυστήριον τὸ ἀπόρρητόν της σῆς οἰκονομίας…»,
«Κύριε, τὰ τελεώτατα φρονεῖν τοὺς οἰκείους παιδεύων μαθητᾶς, μὴ ὁμοιοῦσθε τοῖς ἔθνεσιν ἔλεγες…» καὶ τὸ δοξαστικὸ
«Δευτέραν Εὔαν τὴν Αἰγυπτίαν εὐρῶν ὁ δράκων διὰ ρημάτων,
ἔσπευδε κολακίαις ὑποσκελίσαι τὸν Ἰωσήφ…», ἀναφέρεται
στὸ γεγονὸς τοῦ πάθους τοῦ Παγκάλου Ἰωσήφ.
Εἶναι ἀνάγκη αὐτὲς τὶς ἅγιες ἡμέρες νὰ διορθώσουμε τὴν
πορεία τῆς ζωῆς μας, νὰ στραφοῦμε στὸ δρόμο τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ ἀκολουθήσουμε τὰ βήματά Του πρὸς τὸ Πάθος.
Πρέπει νὰ ἀντιταχθοῦμε σθεναρὰ στὸν κακὸ ἑαυτό μας, ὁ
ὁποῖος μὲ τὶς ἰσχυρὲς ἑλκτικές του ἕξεις πρὸς τὴν ἁμαρτία,
θέλει νὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ἀπώλεια καὶ στὸν πνευματικὸ
θάνατο. Στὴν ἀντίθετη περίπτωση, ποὺ δὲ θὰ μπορέσουμε νὰ ὑπερβοῦμε τὸν παλαιὸ πτωτικὸ ἄνθρωπο, τὸν ὁποῖο
κρύβουμε μέσα μας, θὰ παραμείνουμε γιὰ μιὰ ἀκόμα φορά
ἀμέτοχοι τῶν δωρεῶν, ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὰ ἑκούσια Παθήματα καὶ τὴ Σταυρικὴ Θυσία τοῦ Λυτρωτῆ μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ θὰ ἔχουμε ἐν τέλει τὴν τύχη τῆς ἀκάρπου συκῆς.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, Θεολόγου – Καθηγητοῦ

ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ
«ΜΗ ΜΕΙΝΩΜΕΝ ΕΞΩ ΤΟΥ ΝΥΜΦΩΝΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὰ νοήματα τῆς Μεγάλης Τρίτης)
ῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Τρίτῃ τῆς τῶν δέκα παρθένων
«Τ
παραβολῆς, τῆς ἐκ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, μνείαν ποιούμεθα».
Αὑτὸ εἶναι τὸ συναξάρι τῆς δεύτερης ἡμέρας τῆς Μεγάλης
Ἑβδομάδος. Ὁ Νυμφίος τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς ψυχῆς μας,
«ὁ ὡραῖος κάλλει παρὰ πάντας βροτούς», ὁδεύει πρὸς τὸ
ἑκούσιο Πάθος Του, καλώντας κοντά Του ὅλους ἐμᾶς τοὺς
πιστούς Του, γιὰ νὰ μᾶς κάνει κοινωνοὺς τῶν σωτηριωδῶν
παθημάτων Του καὶ τοῦ θριάμβου τῆς Ἀναστάσεώς Του.
Οἱ θεῖοι Πατέρες ὅρισαν τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα νὰ
θυμηθοῦμε μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ παραστατικὲς καὶ διδακτικὲς παραβολὲς τοῦ Κυρίου μας: τὴν παραβολὴ τῶν Δέκα  Παρθένων. Κι’ εἶχαν τὸ σκοπό τους.
Ἡ συνοδοιπορία μὲ τὸ Χριστό μας πρὸς τὸ Θεῖο Πάθος δὲν
θὰ πρέπει νὰ εἶναι τυπικὴ καὶ ἁπλὰ συναισθηματική, ἀλλὰ
θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁλοκληρωτικὴ συμμετοχὴ στὴν ἐν Χριστῷ
πορεία καὶ νὰ συνοδεύεται ἀπὸ ὀντολογικὴ ἀλλαγὴ τοῦ εἶναι
μας. Ἡ ἐνθύμηση τῆς παραβολῆς τῶν δέκα παρθένων εἶναι
μιὰ ἄριστη πνευματικὴ ἄσκηση γιὰ νὰ μὴν διαφεύγει ἀπὸ
τὴ σκέψη μας ἡ ἐπερχόμενη μεγάλη, ἐπιφανὴς καὶ συνάμα
φοβερὴ ἡμέρα τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Κυρίου μας.
Τὴν παραβολὴ τῶν δέκα Παρθένων διασώζει ὁ εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος στὸ 25ο κεφάλαιο τοῦ Εὐαγγελίου του.
Μὲ τὴν εὐκαιρία μιᾶς καταπληκτικῆς ἐσχατολογικῆς ὁμιλίας
Τοῦ ὁ Κύριος εἶπε καὶ τὴν ἑξῆς παραβολή: Ἡ Βασιλεία τῶν
οὐρανῶν μοιάζει μὲ δέκα παρθένες οἱ ὁποῖες ἀφοῦ πῆραν μαζί
τους τὰ λυχνάρια τοὺς πῆγαν νὰ ὑποδεχθοῦν τὸν νυμφίο.
Πέντε ἀπὸ αὐτὲς ἦταν σώφρονες καὶ φρόντισαν νὰ ἔχουν
μαζί τους ἀπόθεμα λαδιοῦ γιὰ τὰ λυχνάρια τους, ἐνῶ οἱ ἄλλες
πέντε ἦταν ἀνόητες καὶ δὲν φρόντισαν νὰ ἔχουν μαζί τους τὸ
ἀναγκαῖο ἀπόθεμα λαδιοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἀργοῦσε ὁ νυμφίος καὶ
ἡ νύχτα προχωροῦσε ἔπεσαν νὰ κοιμηθοῦν. Τὰ μεσάνυχτα
ἀκούστηκε μιὰ γοερὴ κραυγὴ ἡ ὁποία ἀνήγγειλε τὸν ἐρχομὸ
4

τοῦ νυμφίου. Οἱ παρθένες σηκώθηκαν γιὰ νὰ προαπαντήσουν τὸν νυμφίο. Οἱ μὲν σώφρονες παρθένες, οἱ ὁποῖες εἶχαν
ἀπόθεμα λαδιοῦ ἄναψαν τὰ λυχνάρια τους καὶ περίλαμπρες
περίμεναν τὴν εἴσοδο τοῦ νυμφίου, γιὰ νὰ μποῦν μαζί του στὴ
λαμπρὴ γαμήλια χαρά. Οἱ δὲ μωρὲς ξύπνησαν αἰφνιδιασμένες
καὶ μὴ μπορώντας νὰ ἀνάψουν τὰ λυχνάρια τους, ζητοῦσαν
ἀπεγνωσμένα ἀπὸ τὶς σώφρονες νὰ τοὺς δώσουν λίγο λάδι
ἀπὸ τὸ δικό τους. Ἐκεῖνες τοὺς ἀπάντησαν πὼς μόλις ἀρκεῖ
γιὰ τὰ δικά τους τὰ λυχνάρια καὶ καλὰ θὰ κάνουν νὰ πᾶνε
νὰ ἀγοράσουν. Οἱ ἀνόητες παρθένες ἔτρεξαν, καταμεσῆς της
νύχτας, νὰ ἀγοράσουν λάδι, ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ νυμφίος
ἔφθασε καὶ μπῆκε στὸ χῶρο τοῦ γάμου μὲ τὶς πέντε φρόνιμες παρθένες καὶ ἡ πόρτα ἔκλεισε ἑρμητικὰ καὶ ὁριστικά. Οἱ
ἀνόητες παρθένες ἔφθασαν καθυστερημένες καὶ ἄρχισαν νὰ
φωνάζουν: Κύριε, Κύριε ἄνοιξέ μας. Αὐτὸς τοὺς ἀπάντησε
ἀλήθεια σᾶς λέγω πὼς δὲν σᾶς γνωρίζω. Ἔμειναν τελικὰ ἔξω
του νυμφῶνος. Ἔκλεισε τὴν παραστατικὴ αὐτὴ παραβολὴ

5

5

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα
τοῦ ὁ Κύριος μὲ τὴν ἑξῆς σωτήρια προτροπή: «Γρηγορεῖτε
οὔν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν ἐν ἡ ὁ Υἱὸς
τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται» (Ματθ.25,13 ) καὶ «γρηγορεῖτε οὒν΄
οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος της οἰκίας ἔρχεται, ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ ἀλεκτροφωνίας ἢ πρωὶ΄ μὴ ἐλθῶν ἐξαίφνης εὔρη
ὑμᾶς καδεύδοντας» (Μάρκ.13,35).
Ἡ παραβολὴ αὐτὴ ἔχει ὡς σκοπὸ νὰ θυμίσει στοὺς πιστοὺς πὼς ἡ Δευτέρα καὶ ἔνδοξη Παρουσία τοῦ Κυρίου θὰ
γίνει ξαφνικά, θὰ ἔρθει «ὡς κλέπτης ἐν νυκτὶ» (Ἃ΄Θεσ.5,2). Γι’
αὐτὸ θὰ πρέπει οἱ πιστοὶ νὰ εἶναι πάντοτε, ἀνὰ πάσα στιγμὴ
ἕτοιμοι, γιὰ τὴν ὑποδοχή Του, διαφορετικὰ θὰ μείνουν ἔξω
ἀπὸ τὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ καὶ θὰ χαθοῦν. Αὐτὴ ἡ ζωὴ εἶναι
τὸ στάδιο προετοιμασίας μας γιὰ τὴν αἰωνιότητα. Ἂν δὲν ἂν
δὲν ἀλλάξουμε πορεία ζωῆς, ἂν δὲν ὑπερβοῦμε τὸν πτωτικὸ
καὶ ἁμαρτωλὸ ἑαυτό μας, ἂν δὲν ἐφοδιάσουμε τὴν ψυχή μας
μὲ οὐράνιους θησαυρούς, ἂν δὲν στολιστοῦμε μὲ ἀρετὲς καὶ δὲ
συνταχθοῦμε ὀντολογικὰ μὲ τὸ Σωτήρα Χριστὸ εἶναι σίγουρο
ὅτι θὰ βρεθοῦμε ἐκείνη τὴ φοβερὴ ἡμέρα τῆς Κρίσεως ἔξω
ἀπὸ τὴν ἀτέρμονη Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, προορισμένοι γιὰ τὴν
αἰώνια κόλαση, ὅπου «ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν
ὀδόντων» (Λουκ.13,28). Τότε, διαβεβαίωσε ὁ Κύριος, ἐσεῖς οἱ
ἀσεβεῖς, μὲ φόβο καὶ μὲ ἀνείπωτο τρόμο, «ὄψησθε Ἀβραὰμ καὶ
Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντας τους προφήτας ἐν τῇ βασιλεία
τοῦ Θεοῦ, ὑμᾶς δὲ ἐκβαλλομένους ἔξω» (Λουκ.13,28). Τρομερὸ
πραγματικὰ νὰ φαντάζεται κάποιος αὐτὴ τὴν πραγματικότητα, πόσο μᾶλλον νὰ τὴ βιώσει κιόλας!
Ἔτσι οἱ θεῖοι Πατέρες ἔκριναν σκόπιμο νὰ ἀφιερώσουν μιὰ
ἡμέρα τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Ἑβδομάδος στὴν ἀνάμνηση
τῆς ἐσχατολογικῆς αὐτῆς παραβολῆς τῶν δέκα παρθένων.
Τὸ κατανυκτικὸ κλίμα αὐτῶν τῶν ἁγίων ἡμερῶν εἶναι ἡ καλλίτερη στιγμὴ γιὰ νὰ ὑπενθυμίσει ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία στοὺς
πιστούς το φοβερὸ καὶ ἀπρόοπτό της Δευτέρας Παρουσίας
τοῦ Κυρίου. Ἐπίσης ἡ ἐγρήγορση εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ
Πάθος τοῦ Θεανθρώπου. Ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος κατὰ τὴ δραματικὴ νύκτα τῆς συλλήψεώς Του στὸν κῆπο τῆς Γεθσημανῆ
τόνιζε στοὺς μαθητὲς τοῦ «Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε»
(Μάρκ.14,38)!
Μέσα στὴν κατανυκτικὴ ἀτμόσφαιρα τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος ἡ μνεία τῆς Δευτέρας Παρουσίας καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς
συνεχοῦς ἑτοιμασίας γιὰ τὴν τρομερὴ ἐκείνη ἡμέρα, εἶναι
ἐπιτακτική. Ὁ ἐπίγειος βίος μᾶς εἶναι καθοριστικὸς γιὰ τὸν
ἐπέκεινα τῆς ζωῆς αὐτῆς προορισμοῦ μας. Οἱ φρόνιμες παρθένες φρόντισαν νὰ εἶναι ἕτοιμες γιὰ τὴν ὑποδοχὴ τοῦ Νυμφίου, σὲ ἀντίθεση μὲ τὶς μωρὲς καὶ νωθρὲς παρθένες, οἱ ὁποῖες
εἶχαν διασπάσει τὴν προσοχή τους σὲ ἄλλες δευτερευούσης
σημασίας ἔννοιες καὶ δὲν φρόντισαν νὰ ἔχουν τὰ ἀπαραίτητα
ἐφόδια γιὰ τὴν ὑποδοχὴ τοῦ Νυμφίου καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν
τὴν εἴσοδό τους στὴ λαμπρὴ γαμήλια εὐφροσύνη.
Οἱ παρθένες συμβολίζουν τὶς ψυχές μας καὶ ἡ προμήθεια
λαδιοῦ γιὰ τὸ λυχνάρι εἶναι ὁ ἐπίγειος συνεχὴς ἀγώνας γιὰ νὰ
κάνουμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, νὰ κάνουμε ἔργα εὐποιίας, νὰ
παραμερίζουμε ἀπὸ τὴν ὕπαρξή μας συνεχῶς ὅλα ἐκεῖνα τὰ
στοιχεῖα ποὺ εἶναι παρείσακτα στὴ φύση μας καὶ ἀντιστρατεύονται τὴν πνευματική μας πρόοδο καὶ τελείωση. Τὸ λυχνάρι εἶναι ἡ παρρησία μᾶς μπροστὰ στὸ Θεό. Οἱ φρόνιμες παρθένες συμβολίζουν τῆς ἀγαθῆς προαιρέσεως ψυχές, οἱ ὁποῖες
ζοῦν ἀδιάκοπα τὴν λαχτάρα τῆς ἕνωσής τους μὲ τὸ Νυμφίο
τῆς Ἐκκλησίας, τὸν σωτήρα Χριστό. Γι’ αὐτὸ ἀγωνίζονται
ἀέναα νὰ ἀποκτοῦν ἀρετὲς καὶ πνευματικὴ προκοπὴ καὶ

ἐπίκαιρα

νὰ περιθωριοποιοῦν ὅλα ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀντιστρατεύονται τὴν ἕνωσή τους μὲ τὸ Θεό. Οἱ μωρὲς παρθένες
συμβολίζουν τὶς ράθυμες, ἀδιάφορες καὶ ἐν πολλοῖς ἐχθρικὰ
πρὸς τὸ Χριστὸ διατελοῦσες ψυχές. Εἶναι ἐκεῖνες οἱ ψυχὲς οἱ
ὁποῖες ἀπορροφημένες ἀπὸ τὴν ὑλιστικὴ εὐδαιμονία, ἀδιαφοροῦν γιὰ τὴν πνευματικὴ πρόοδο καὶ τὴν ἐν Χριστῷ σωτηρία.
Τὸ φοβερὸ γεγονὸς τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Κυρίου
θὰ γίνει, ὅπως ἀναφέραμε ξαφνικὰ καὶ σὲ χρόνο ἀνύποπτο
καὶ θὰ πληρώσει μὲ χαρὰ ἀνείπωτη τὶς φρόνιμες καὶ ἀγαθὲς
ψυχὲς καὶ θὰ φέρει φόβο καὶ ἀγωνία τὶς μωρὲς ψυχές. Οἱ
μὲν πρῶτες θὰ ἐπιβραβευτοῦν γιὰ τὴν σώφρονα στάση τους
καὶ θὰ εἰσέλθουν στὴν ἀτέρμονη βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ οἱ
δεύτερες ἐξ’ αἰτίας τῆς ἀμέλειά τους θὰ ἀποκλειστοῦν ἀπὸ
τὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ καὶ θὰ βυθισθοῦν στὴν κατάσταση
τῆς παντοτινῆς λύπης καὶ τῆς τιμωρίας, «εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιόν το ἠτοιμασμένον τῷ διαβόλω καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ»
(Ματθ.25,41).
Ἡ ὑμνολογία τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τρίτης εἶναι καὶ αὐτὴ
καταπληκτική, ὅπως ὁλόκληρής της Μ. Ἑβδομάδος. Ἡ ἀκολουθία τοῦ Ὄρθρου, ἡ ὁποία, ὅπως εἴπαμε ψάλλεται τὴ Μ.
Δευτέρα τὸ βράδυ, γιὰ νὰ μποροῦν νὰ τὴν παρακολουθοῦν
οἱ ἐργαζόμενοι πιστοί, ἀρχίζει μὲ τὸ γνωστὸ κατανυκτικὸ
τροπάριο «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσω τῆς νυκτός…».
Ἀκολουθοῦν τὰ ὑπέροχα καθίσματα, ποιήματα τοῦ μεγάλου
Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ, «Τὸν Νυμφίον ἀδελφοὶ ἀγαπήσωμεν…», «Βουλευτήριον, Σωτήρ, παρανομίας κατά σου…»
καὶ τὸ ὑπέροχο τροπάριο «Ὁ Ἰούδας τὴ γνώμη φιλαργυρεῖ
κατὰ τοῦ διδασκάλου ὁ δυσμενής…». Ἀκολουθεῖ ἡ εὐαγγελικὴ
περικοπή, ἡ ὁποία περιέχει τὰ φοβερὰ «οὐαὶ» τοῦ Κυρίου
κατὰ τῶν ὑποκριτῶν Φαρισαίων. Τὸ κοντάκιο «Τὴν ὥραν,
ψυχή, τοῦ τέλους ἐννοήσασα…», καθὼς καὶ ὁ Οἴκος «Τί ραθυμεῖς, ἀθλία ψυχή μου;…» εἶναι σχετικὰ μὲ τὸ περιεχόμενο
τῆς ἡμέρας. Τὰ τροπάρια τῶν Αἴνων, ποιήματα τοῦ Κοσμᾶ
τοῦ Μελωδοῦ καὶ Ἰωάννου μοναχοῦ, «Ἐν ταῖς λαμπρότησι
τῶν ἁγίων σου πῶς εἰσελεύσομαι ὁ ἀνάξιος;…», «Ὁ τὴ ψυχὴ
ραθυμία νυστάξας…» καὶ «Τοῦ κρύψαντος τὸ τάλαντον…»,
ὅπως καὶ τὰ τροπάρια τῶν Ἀποστίχων «Δεῦτε πιστοὶ ἐπεργασώμεθα προθύμως τῷ Δεσπότη…», «Ὅταν ἔλθης ἐν δόξη
μετ’ ἀγγελικῶν δυνάμεων…» καὶ «Ὁ Νυμφίος ὁ κάλλει ὡραῖος
παρὰ πάντας ἀνθρώπους…» εἶναι σχετικὰ μὲ τὴν περικοπὴ
τῆς παραβολῆς τῶν δέκα Παρθένων. Προτρέπουν μὲ ἄκρατο
λυρισμὸ τοὺς πιστοὺς νὰ μιμηθοῦν τὶς φρόνιμες Παρθένες
γιὰ νὰ μὴ μείνουν ἔξω του «Νυμφῶνος Χριστοῦ». Τέλος τὸ
καταπληκτικὸ δοξαστικό, ποίημα καὶ αὐτὸ τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ,
«Ἰδοὺ σοὶ τάλαντον ὁ Δεσπότης ἐμπιστεύσει, ψυχή μου, φόβω
δέξαι τὸ χάρισμα…» ἀναφέρεται στὴν ἄλλη ἐπίσης παραστατικὴ παραβολὴ τοῦ Κυρίου, αὐτὴ τῶν Ταλάντων.
Ὡς συνοδοιπόροι τοῦ Θείου Πάθους θὰ πρέπει νὰ ἔχουμε
συνεχῶς στραμμένη τὴ σκέψη μας πὼς θὰ ἑνώσουμε τὴν ψυχή
μας μὲ τὸ Νυμφίο Χριστό. Τὰ φτηνὰ καὶ ἐφήμερα πράγματα
πρέπει νὰ τὰ θέτουμε σὲ δεύτερη μοίρα, ἂν θέλουμε κι’ ἐμεῖς
νὰ βρεθοῦμε στὴν ὁμάδα τῶν φρονίμων παρθένων κατὰ τὴ
Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου. Ὁ δρόμος τοῦ Θείου Πάθους
δείχνει καὶ σὲ μᾶς τὸ δικό μας δρόμο, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀτραπὸς
μαρτυρίου, ποὺ ὅμως ὁδηγεῖ στὴ ἐν Χριστῷ ἀπολύτρωση καὶ
στὴν αἰώνια ζωή.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

5

ἐπίκαιρα

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ
«ΥΠΕΡ ΤΗΝ ΠΟΡΝΗΝ ΑΓΑΘΕ ΑΝΟΜΗΣΑΣ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὸ νόημα τῆς Μεγάλης Τετάρτης)
ὴ ἁγία καὶ μεγάλη Τετάρτη τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον
«Τ
μύρω πόρνης γυναικὸς μνείαν ποιούμεθα οἱ θειότατοι
πατέρες ἐθέσπισαν, ὅτι πρὸ τοῦ σωτηρίου πάθους μικρὸν
τοῦτο γέγονεν».
ὑτὸ εἶναι τὸ συναξάρι τῆς σημερινῆς ἡμέρας, τῆς Μεγάλης Τετάρτης. Οἱ συνοδοιπόροι τοῦ πάθους τοῦ Χριστοῦ μᾶς
πιστοὶ καλούμαστε αὐτὴ τὴν ἱερὴ ἡμέρα νὰ τιμήσουμε τὴν
ἔμπρακτη καὶ εἰλικρινῆ μετάνοια τῆς πρώην πόρνης γυναικός,
ἡ ὁποία ἔγινε συνώνυμη μὲ τὴν συντριβὴ καὶ τὴν ἀλλαγὴ ζωῆς.
Τὸ σημαντικότατο, συγκινητικότατο καὶ διδακτικότατο γεγονὸς τῆς ἀλείψεως τοῦ Κυρίου μὲ πολύτιμο μύρο ἀπὸ τὴν ἁμαρτωλὴ γ υναίκα διασώζουν
μὲ μικρὲς παραλλαγὲς καὶ οἱ τέσσερις εὐαγγελιστές.
Ὁ Ματθαῖος (26,6-13), ὁ Μάρκος (14,3-9) καὶ ὁ Ἰωάννης
(12,1-8) ὁμιλοῦν γιὰ τὴν ἴδια γυναίκα, τὴν Μαρία, τὴν ἀδελφή
του Λαζάρου, ἡ ὁποία, ὅπως ἀναφέραμε, ἀπὸ εὐγνωμοσύνη
γιὰ τὴν ἀνάσταση τοῦ ἀδελφοῦ της, ἔκαμε αὐτὴ τὴν σπουδαία πράξη. Ἀντίθετα ὁ Λουκᾶς ἀναφέρει πὼς ἡ γυναίκα, ποὺ
δὲν ἀναφέρεται τὸ ὄνομά της, ἦταν ἁμαρτωλὴ πόρνη. Εἶναι
προφανὲς ὅτι πρόκειται γιὰ διαφορετικὸ περιστατικό. Ἴσως
νὰ ἦταν ἡ πόρνη γυναίκα, τὴν ὁποία ἔσωσε ὁ Κύριος ἀπὸ τὸ
λιθοβολισμὸ τῶν ὑποκριτῶν Ἰουδαίων (Ἰωάν.8,5). Βεβαίως
στὸν Ἑσπερινό της ἡμέρες διαβάζεται ἡ περικοπὴ ἀπὸ τὸ
Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη, ὅμως τὸ περιεχόμενο καὶ ἡ θαυμάσια
ὑμνολογία τῆς ἡμέρας εἶναι ἐμπνευσμένη ἀπὸ τὴν περικοπὴ
τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Λουκᾶ.
Σύμφωνα μὲ τὸν ἱερὸ εὐαγγελιστὴ ὁ Ἰησοῦς προσκλήθηκε
σὲ δεῖπνο στὸ σπίτι κάποιου Σίμωνος, ὁ ὁποῖος ἀνῆκε στὴν
τάξη τῶν Φαρισαίων. Κάποια γυναίκα ἁμαρτωλὴ ὅταν ἔμαθε
ὅτι ὁ Κύριος ἦλθε στὴν πόλη, ζήτησε νὰ μάθει σὲ πιὸ σπίτι
ἔχει καταλύσει. Καὶ ἐνῶ ἔτρωγαν καὶ συζητοῦσαν, ξάφνου
μπῆκε στὸ σπίτι ἡ γυναίκα ἐκείνη, κρατώντας στὰ χέρια τῆς ἀλαβάστρινο δοχεῖο γεμάτο πολύτιμο μύρο. Προχώρησε
στὸ μέρος τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἀφοῦ στάθηκε πίσω Του, γονάτισε καὶ ἄρχισε νὰ
κλαίει καὶ νὰ ὀδύρεται γοερά. Ἄνοιξε
ἀμέσως τὸ δοχεῖο καὶ ἄρχισε νὰ ρίχνει
ἁπλόχερά το μύρο καὶ νὰ πλένει μὲ αὐτὸ
πόδια τοῦ Ἰησοῦ. Μαζὶ μὲ τὸ πολύτιμο
μύρο ἔσμιγε καὶ τὰ καυτὰ δάκρυά της,
τὰ ὁποῖα ἔτρεχαν σὰν ποτάμι ἀπὸ τὰ
μάτια της. Ἀφοῦ ἄδειασε τὸ δοχεῖο ξέπλεξε τὰ πλούσια μαλλιά της καὶ σκούπισε μὲ αὐτὰ τὰ πόδια Του, φιλώντας
τὰ ἀδιάκοπα.
Ὁ Φαρισαῖος οἰκοδεσπότης ἀπόρησε μὲ τὸ γεγονὸς καὶ διαλογιζόταν:
Αὐτὸς ἐδῶ εἶναι προφήτης, δὲ γνωρίζει τὸ ποιὸν αὐτῆς τὴ γυναίκας καὶ
τὴν ἀφήνει νὰ τὸν ἀγγίξει; Ὁ καρδιογνώστης Χριστὸς εἶπε στὸν Σίμωνα:
Ἔχω νὰ σοῦ πῶ τὸ ἑξῆς γιὰ τὶς σκέψεις
σου: Ἐκεῖνος εἶπε: μίλα μου δάσκαλε.
Κάποιος, τοῦ εἶπε, δάνεισε χρήματα σὲ
6

δύο ἀνθρώπους, στὸν πρῶτο πεντακόσια δηνάρια καὶ στὸν
δεύτερο πενήντα. Ὅταν ἔπρεπε νὰ τὰ ἐπιστρέψουν αὐτοὶ δὲν
εἶχαν καὶ ὁ δανειστὴς τοὺς τὰ χάρισε. Καὶ ρωτᾶ τὸ Σίμωνα: ποιὸς ἀπὸ τοὺς δυὸ θὰ χρωστάει μεγαλύτερη χάρη στὸν
δανειστή; Ὁ Σίμων ἀπάντησε: αὐτὸς ποὺ τοῦ χαρίστηκε τὸ
μεγαλύτερο ποσό. Σωστὰ ἀπάντησες τοῦ εἶπε ὁ Ἰησοῦς. Γιὰ
κοίταξε αὐτὴ τὴ γυναίκα. Ἐγὼ μπῆκα στὸ σπίτι σου καὶ δὲν
μοῦ ἔπλυνες τὰ πόδια μὲ νερό, ὅμως ἐκείνη μου τὰ ἔπλυνε μὲ
τὰ δάκρυά της καὶ τὰ σκούπισε μὲ τὰ μαλλιά της. Χαιρετισμὸ
δὲ μοῦ ἔδωκες, ὅμως αὐτὴ δὲ σταμάτησε στιγμὴ νὰ μοῦ φιλάει τὰ πόδια. Μὲ λάδι δὲν μοῦ ἄλειψες τὸ κεφάλι, ὅμως αὐτὴ
μὲ πανάκριβο μύρο μου ἄλειψε τὰ πόδια. Δὲν ἀξίζει νὰ τῆς
πῶ: «σοῦ συγχωροῦνται οἱ τόσες πολλὲς ἁμαρτίες σου, διότι
μὲ ἀγάπησες τόσο πολύ»; Γυρίζοντας πρὸς τὴ γυναίκα τῆς
εἶπε: «σοῦ συγχωροῦνται οἱ ἁμαρτίες σου». Τότε ἄρχισαν οἱ
συνδαιτυμόνες νὰ διερωτῶνται: ποιὸς εἶναι αὐτὸς ποῦ μπορεῖ
νὰ συγχωρεῖ ἁμαρτίες; Ὁ Χριστὸς ξαναλέγει στὴ γυναίκα: «Ἡ
πίστη σου σὲ ἔσωσε, πήγαινε στὸ καλό».
Ἡ γυναίκα αὐτὴ ἦταν διαβόητη γιὰ τὴν ἁμαρτωλότητά
της. Οἱ ὑποκριτὲς συντοπίτες τῆς τὴν ἤθελαν πόρνη, γιὰ νὰ
ἱκανοποιεῖ τὶς πορνικές τους ἁμαρτωλὲς ἕξεις. Ἕνα σκεῦος
ἁμαρτωλῆς ἡδονῆς καὶ τίποτε περισσότερο. Στὴν κοινωνικὴ καὶ θρησκευτικὴ ζωὴ τῆς πόλεως δὲν εἶχε θέση, ἦταν
τὸ μίασμα, τὴν ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀποφεύγουν. Κάπως ἔτσι
σκέφτηκε καὶ ὁ Σίμων ὁ οἰκοδεσπότης, ὅταν εἶδε νὰ μπαίνει στὸ «καθὼς πρέπει» σπίτι τοῦ ἐκείνη καὶ νὰ τὸ «μιαίνει».
Πολλῶ δὲ μᾶλλον νὰ ἀγγίζει τὸν ὑψηλὸ καλεσμένο τοῦ ραβίνο.
Τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτωλῆς αὐτῆς γυναίκας ἔχε παραδοθεῖ ἐξ’
ὁλοκλήρου στὸ βόρβορο τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς διαφθορᾶς.
Ὅμως μέσα στὰ κατάβαθά της ψυχῆς τῆς σιγοκαιγε ἀμυδρὴ
φλόγα λυτρώσεως. Ὁ ψυχικός της κόσμος δὲν εἶχε διαφθαρεῖ

7

7

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα
ὁλοκληρωτικά. Ἡ παρουσία τοῦ Σωτήρα Χριστοῦ στὴν πόλη
ἐκείνη λειτούργησε στὴν καρδιά της ὡς ἰσχυρότατος ἄνεμος,
ὁ ὁποῖος θέριεψε τὴν ἀδύναμη φλόγα λυτρώσεως καὶ τὴν
ἔκαμε πυρακτωμένο καμίνι, ἀσυγκράτητη ὁρμὴ γιὰ μετάνοια
καὶ σωτηρία καὶ γι’ αὐτὸ ἔτρεξε κοντά Του μὲ τὸν χαρακτηριστικὸ αὐτὸ τρόπο.
«Προσέξετε, φιλοχριστοι Χριστιανοί, συμβουλεύει ὁ ἱερὸς
Χρυσόστομος, νὰ νοήσετε καὶ νὰ ἀπολαύσετε τὴν καλὴ διήγηση τῆς καλῆς αὐτῆς γυναικός, ἡ ὁποία ἔφτασε ὡς ἐκεῖ,
χωρὶς νὰ τὴν καλέσουν, πλησίασε στὸ μέρος ποὺ βρισκόταν
ὁ Κύριος καὶ ἐξομολογήθηκε δημόσια, ἐξ ὅλης καρδίας, τὰ
κρίματά της, χωρὶς νὰ αἰσχύνη, χωρὶς φόβο ἡ ἀντρειωμένη
στὴν ψυχή. Δὲ λογάριασε τίποτε, οὔτε τὴν ταραχὴ τῶν ὑπηρετῶν, οὔτε τὴν κατηγορία καὶ τὸ ὄνειδος τῶν παρισταμένων».
Ὁ Χριστός, ἐγκαινίασε μιὰ νέα ἀντίληψη γιὰ τὸν ἁμαρτωλὸ
ἄνθρωπο, ἐντελῶς διάφορη ἀπὸ ἐκείνη τῆς ἰουδαϊκῆς κοινωνίας. Δὲν εἶναι ὁ ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος μιασμένος ἀπὸ τὴ
φύση του, ἀλλὰ ἕνας πνευματικὰ ἀσθενής, ὁ ὁποῖος χρειάζεται βοήθεια. Ἔθεσε ὡς ἀντίδοτο τῆς πνευματικῆς ἀσθένειας
τὴ μετάνοια, ἡ ὁποία εἶναι ὁ ἰσχυρότατος ἐκεῖνος μοχλός, ὁ
ὁποῖος γκρεμίζει τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀναγεννᾶ
τὸν ἄνθρωπο. Διὰ τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ παρῆλθε
ἀνεπιστρεπτὶ τὸ καθεστὼς τοῦ νόμου καὶ τῆς μισθαποδοσίας,
καὶ ἀνέτειλε ἡ ἐποχὴ τῆς χάρητος καὶ τοῦ ἐλέους.
Οἱ θεῖοι ὑμνογράφοι, θέλοντας νὰ τονίσουν τὸ σωτήριο νόημα τῆς μετάνοιας τῆς ἁμαρτωλῆς γυναικός, στόλισαν τὶς
ἱερὲς ἀκολουθίες τῆς Μεγάλης Τετάρτης μὲ μιὰ ποιητικὴ καὶ
μουσικὴ πανδαισία ὕψιστης ἀξίας. Ἡ ἀκολουθία ἰδιαίτερά του
Ὄρθρου, σύμφωνα μὲ ἐπιφανεῖς λειτουργιολόγους, εἶναι ἀπὸ
τὶς καλλίτερες ποιητικὲς συνθέσεις ὅλων των ἀκολουθιῶν τοῦ
ἔτους. Τοὺς ὕμνους τῆς Μ. Τετάρτης χαρακτηρίζουν οἱ πλούσιες εἰκόνες, οἱ διάλογοι καὶ οἱ ἀντιθέσεις. Ὁ Ὄρθρος ξεκινάει
μὲ τὸ γνωστὸ «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται…» καὶ ἀκολουθοῦν
τὰ ὑπέροχα καθίσματα «Πόρνη προσῆλθε σοί…», «Ἰούδας ὁ
δόλιος φιλαργυρίαν ἐρῶν…» καὶ τὸ καταπληκτικὸ «Ἡ πόρνη
ἐν κλαυθμῶ ἀνεβόα, οἰκτίρμων…». Στὸ κοντάκιο παρουσιάζεται ὁ κάθε ἄνθρωπος ἁμαρτωλὸς νὰ βρίσκεται στὴ θέση
τῆς πόρνης. Ὁ ἱερὸς ποιητὴς παίρνει τὴ θέση της καὶ ἱκετεύει
στὸ Δεσπότη καὶ Λυτρωτὴ Χριστὸ νὰ τὸν ἐλεήσει, «Ὑπὲρ τὴν
πόρνην ἀγαθέ, ἀνομήσας, δακρύων ὄμβρους (ὅπως ἐκείνη)
οὐδαμῶς σοὶ προσήξα, ἀλλὰ σιγῆ δεόμενος προσπίπτω σοί,

ἐπίκαιρα

πόθω ἀσπαζόμενος τοὺς ἀχράντους σου πόδας, ὅπως μοὶ τὴν
ἄφεσιν, ὡς Δεσπότης, παράσχης τῶν ὀφλημάτων, κράζοντι,
Σωτήρ, ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἔργων μου ρύσαι μέ». Ἐξαίσιες
ποιητικὲς συνθέσεις ἔργα τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ, εἶναι
τὰ τροπάρια τῶν στιχηρῶν τῶν αἴνων. «Σὲ τὸν τῆς Παρθένου
Υἱὸν πόρνη ἐπιγνοῦσα Θεόν…», «Τὸ πολυτίμητον μύρον ἡ
πόρνη ἔμιξε μετὰ δακρύων…», «Ὄτε ἡ ἁμαρτωλὸς προσέφερε τὸ μύρον…», «Ὢ τῆς Ἰούδα ἀθλιότητος! Ἐθεώρει τὴν
πόρνην φιλοῦσαν τὰ ἴχνη καὶ ἐκέπτετο δόλω τῆς προδοσίας
τὸ φίλημα…». Στὰ ὑπέροχα αὐτὰ τροπάρια γίνεται ἀριστοτεχνικὴ ἀντίθεση μεταξύ της μετανοοῦσας γυναικὸς καὶ τοῦ
μελλοντικοῦ προδότη μαθητῆ Ἰούδα. Ὁ ἱερὸς ποιητὴς ἐξαίρει
τὴν μετάνοια τῆς πόρνης καὶ στηλιτεύει τὴν προδοσία τοῦ
μαθητῆ. Τὰ τροπάρια τῶν ἀποστίχων εἶναι καὶ αὐτὰ καταπληκτικὲς ποιητικὲς συνθέσεις καὶ εἶναι ἔργα τοῦ Βυζαντίου τοῦ
Μελωδοῦ. «Σήμερον ὁ Χριστὸς παραγίνεται ἐν τῇ οἰκία τοῦ
Φαρισαίου…», «Ἤπλωσεν ἡ πόρνη τὰ τρίχας σοὶ τῷ Δεσπότη,
ἤπλωσεν ὁ Ἰούδας τὰς χείρας τοῖς παρανόμοις…», «Προσῆλθε
γυνὴ δυσώδης καὶ βεβορβορωμένη…». Στὸ τέλος ψάλλεται ἕνα
ἀπὸ τὰ κορυφαῖα ποιήματα ὄχι μόνο της Ἐκκλησίας μας, ἀλλὰ
καὶ γενικότερά της παγκοσμίου λογοτεχνίας. Πρόκειται γιὰ τὸ
γνωστότατο δοξαστικὸ «Κύριε ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή…», τὸ γνωστὸ τροπάριο τῆς Κασσιανῆς, τῆς μεγάλης αὐτῆς βυζαντινῆς ποιήτριας, τὴν ὁποία μερικοὶ ἀμαθεῖς τὴν
ταυτίζουν μὲ τὴν πόρνη, ποὺ ἀναφέρεται στὸν περίφημο ὕμνο
της. Κανενὸς ἡ ψυχὴ δὲν μένει ἀσυγκίνητη στὸ ἄκουσμά του.
Ἡ ἀφιέρωση τῆς ἡμέρας αὐτῆς στὴν μακάρια πρώην πόρνη
γυναίκα ἔγινε σκόπιμα ἀπὸ τοὺς ἁγίους Πατέρες. Ἡ μορφὴ τῆς
προβάλλει ὡς φωτεινὸ ὁρόσημο καταμεσῆς στὴν ὁδοιπορία
πρὸς τὸ Θεῖο Πάθος γιὰ νὰ δείξει καὶ σὲ μᾶς πὼς ἂν δὲν συντριβοῦμε, σὰν καὶ ἐκείνη, καὶ δὲν δείξουμε ἔμπρακτη μετάνοια,
δὲν μποροῦμε νὰ ἀκολουθήσουμε τὸ Χριστὸ στὸ Πάθος καὶ
τὴν Ἀνάσταση. Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία θέσπισε τὴ μετάνοια ὡς
ὕψιστη δωρεὰ ἡ ὁποία ἀνανεώνει τὴν οὐρανοδρόμο πορεία
μας πρὸς τὸ Χριστὸ καὶ τὴν τελείωσή μας. Καλὸς χριστιανὸς
δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος γεμάτο κομπασμὸ καὶ ἐγωιστικὴ
αὐτάρκεια, ἰσχυρίζεται ὅτι ἔφτασε σὲ ἐπίπεδο ἁγιότητας καὶ
δὲν χρειάζεται πιὰ ἄλλο ἀγώνα, ἀλλὰ ὁ διατελῶν σὲ διαρκῆ
μετάνοια.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, Θεολόγου – Καθηγητοῦ

ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ
«ΤΗ ΜΥΣΤΙΚΗ ΕΝ ΦΟΒΩ ΤΡΑΠΕΖΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΝΤΕΣ ΠΑΝΤΕΣ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὸ νόημα τῆς Μεγάλης Πέμπτης)
ὴ Ἁγία καὶ Μεγάλη Πέμπτη οἵ τα πάντα καλῶς δια«Τ
ταξάμενοι θεῖοι Πατέρες, ἀλληλοδιαδόχως ἐκ τὲ τῶν
θείων Ἀποστόλων καὶ τῶν ἱερῶν Εὐαγγελίων παραδεδώκασιν ἠμὶν τέσσερα τινὰ ἐορτάζειν΄ τὸν ἱερὸν Νιπτήρα, τὸν
Μυστικὸν Δεῖπνον (δηλαδὴ τὴν παράδοσιν τῶν καθ’ ἠμᾶς
φρικτῶν Μυστηρίων), τὴν ὑπερφυὰ Προσευχὴν καὶ τὴν Προδοσίαν αὐτήν».
Αυτὸ εἶναι τὸ σ υναξάρι τῆς Μεγάλης Πέμπτης.
Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία τιμᾶ τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα ὅσα ἔλαβαν χώρα στὸ ὑπερῶο τῆς Ἱερουσαλὴμ
καὶ ὅσα ἀκολούθησαν μετὰ τὸ Μυστικὸ Δεῖπνο.
 Το Θεῖο Δράμα ὁδεύει πρὸς τὴν ὁλοκλήρωσή του. Ὁ
ἑκουσίως καὶ ἀδίκως Παθῶν γιὰ τὴ δική μας σωτηρία Κύ-

ταν τὸ διὰ τῆς θυσίας Τοῦ βαρὺ φορτίο τῆς ἀπολυτρώσεως
τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καὶ γι’ αὐτὸ ἀγωνιοῦσε ὑπερβαλλόντως. Δὲν τὸν ἐνδιέφερε τὸ δικό Του μαρτύριο καὶ ὁ
θάνατος, ἀλλὰ ἡ συνέχιση τοῦ σωτηριώδους ἔργου Του.
Γι’ αὐτὸ λοιπὸν ἀφιέρωσε τὸ βράδυ τῆς προπαραμονῆς
τοῦ ἐπικείμενου ἰουδαϊκοῦ Πάσχα καὶ παραμονὴ τῆς δικῆς
Του σταυρικῆς θανῆς στοὺς ἀγαπημένους Τοῦ μαθητές.
«Ἐπιθυμία ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ πάσχα φαγεῖν μὲθ΄ ὑμῶν
πρὸ τοῦ μὲ παθεῖν» (Λουκ.22,15) τοὺς εἶπε. Ἤθελε νὰ φάγει γιὰ τελευταία φορὰ μαζί τους. Μὰ τὸ σπουδαιότερο νὰ
τοὺς ἀφήσει τὶς τελευταῖες παρακαταθῆκες Του καὶ πάνω
ἀπ’ ὅλα νὰ τελέσει τὸν Μυστικὸ Δεῖπνο, νὰ παραδώσει τὴν
ὑπερφυὰ Θεία Εὐχαριστία, ἡ ὁποία θὰ τελεῖται στὸ διηνεκές,
7

ἐπίκαιρα

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

μαθητῶν Του. Μὲ τὴν πράξη Τοῦ αὐτὴ ἤθελε
νὰ διδάξει ἔμπρακτά το πρωταρχικὸ χρέος τῆς
ἀλληλοδιακονίας τῶν ἀνθρώπων. «Ὁ μείζων ἐν
ὑμὶν γινέσθω ὡς ὁ νεώτερος, καὶ ὁ ἡγούμενος
ὡς ὁ διακονῶν» (Λουκ.22:25), ἄφησε ὡς ὕψιστη
ἐντολὴ γιὰ τὶς κατοπινὲς ἀνθρώπινες γενεές.
Κατόπιν κάθισαν στὸ τραπέζι τοῦ δείπνου. Ὁ
Κύριος θέλησε κατ’ ἀρχὴν νὰ ξεκαθαρίσει τὴν
ὑπόθεση τοῦ προδότη μαθητῆ. Δὲν ἦταν δυνατὸν
νὰ καθίσει ὁ ἄνομος ἐκεῖνος μαζί τους στὴν
παράδοση τοῦ φρικτοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας
Εὐχαριστίας, πολλῶ δὲ μᾶλλον νὰ κοινωνήσει σὲ
αὐτό. Λέγει λοιπὸν «Εἰς ἐξ’ ὑμῶν παραδώσει μέ, ὁ
ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ» (Μάρκ.14,18, Ἰωάν.13,22). Τὰ
λόγια αὐτὰ ἔφεραν ἀναστάτωση στοὺς μαθητές.
Δὲν περίμεναν νὰ ἀκούσουν τέτοια φοβερὴ ἀγγελία καὶ ἄρχισαν νὰ διερωτῶνται: ποιὸς ἄραγε
εἶναι αὐτός; Ὁ ἀγαπημένος μαθητὴς Ἰωάννης
πέφτοντας στὸν τράχηλο τοῦ Διδασκάλου ρώτησε ἐξ’ ὀνόματος ὅλων: «Κύριε τὶς ἐστιν»; καὶ ὁ Κύριος ἀπάντησε: «Ἐκεῖνος
ἐστιν ὢ ἐγὼ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω» (Ἰωάν.13,26). Καὶ
βουτώντας τεμάχιο ἄρτου στὸ φαγητὸ τὸ ἔδωσε στὸν Ἰούδα.
Αὐτὸς τὸ ἔφαγε καὶ ταυτόχρονα «εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς» (Ἰωάν.13,27). Ὁ Ἰησοῦς τοῦ εἶπε: «ὃ ποιεῖς, ποίησον
τάχιον» (Ἰωάν.13,27). Ὁ προδότης μαθητὴς ἔφυγε βιαστικά, ἀπομακρυνθεῖς γιὰ πάντα ἀπὸ τὴ χορεία τῶν μαθητῶν
καὶ ἀπὸ τὴν κοινωνία τοῦ Θείου Διδασκάλου. «Ἣν δὲ νὺξ»
προσθέτει ὁ Ἰωάννης. «Νὺξ πραγματική, τονίζει σύγχρονος
συγγραφέας, ἀλλὰ καὶ νὺξ πνευματικὴ ἐν τῇ ψυχὴ τοῦ Ἰούδα, ἐν ἥ το φῶς τοῦ θείου Πνεύματος διὰ παντὸς ἐσβέσθη»!
Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ὁ Κύριος προέβη στὴ σύσταση τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Ἔλαβε ἄρτο καὶ ἀφοῦ
εὐχαρίστησε ἔκοψε αὐτόν σε τεμάχια καὶ ἔδωκε στοὺς μαθητὲς τοῦ λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, τοῦτο ἐστι τὸ σῶμα
μου», τὸ ἀληθινό το πραγματικό, «τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον» (Λουκ.22,19). Ὕστερα πῆρε τὸ ποτήριο τῆς εὐλογίας, ποὺ ἦταν γεμάτο μὲ οἶνο, καὶ ἀφοῦ ἀνέπεμψε εὐχαριστήριο δέηση στὸ Θεὸ Πατέρα ἔδωκε στοὺς μαθητὲς
Τοῦ λέγοντας: «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες΄ τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ
αἷμα μου, τὸ τῆς Καινῆς Διαθήκης, τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθ.26,28, Μάρκ.14,24).
Ἀφοῦ κοινώνησαν ὅλοι καὶ ἔφαγαν, ὁ Κύριος μίλησε καὶ
ἀπεύθυνε τὴν τελευταία ἀποχαιρετιστήρια ὁμιλία Του στοὺς
μαθητές Του. Ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης διασώζει στὸ Εὐαγγέλιό Του ὁλόκληρη αὐτὴ τὴν ἐκτενῆ ὁμιλία στὰ κεφάλαια
13-16. Ὁ τρόπος τῆς ὁμιλίας προδίδει στὸν Κύριο δραματικὴ ἔκφραση. Ὡς ἄνθρωπος μπροστὰ στὸ μαρτύριο, τὸ
ὁποῖο γνωρίζει ὡς Θεὸς ἀγωνιᾶ καὶ λυπᾶται. Ἀρχίζει μὲ τὸ
«Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ ὁ Θεὸς ἐδοξάσθη
ἐν αὐτῶ» (Ἰωάν.13,31). Τὰ παθήματα ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν
καὶ ἡ ταπείνωση θὰ εἶναι ἡ δόξα τοῦ Υἱοῦ καὶ συνάμα αὐτὴ
θὰ εἶναι ἡ δόξα τοῦ Πατέρα. Οἱ ἀλήθειες καὶ οἱ ἠθικὲς ἰδέες
τῆς ὁμιλίας τὴν καθιστοῦν πραγματικὰ μοναδική. Ἡ τρυφερότητα πρὸς τοὺς μαθητὲς Τοῦ εἶναι ἔκδηλη, τοὺς ἀποκαλεῖ «τεκνία». Κύριο χαρακτηριστικό της ὁμιλίας εἶναι ἡ
προτροπὴ γιὰ ἑνότητα καὶ ἀγάπη μεταξύ των μαθητῶν καὶ
κατ’ ἐπέκταση ὅλων των ἀνθρώπων. «Ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμὶν ἴνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους» (Ἰωάν.13,3) καὶ «Εἰρήνην
ἀφίημι ὑμίν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμὶν» (Ἰωάν.14,27).
8

Μετὰ ἀκολούθησε ἡ περίφημη ἀρχιερατικὴ προσευχὴ τοῦ Κυρίου. Προσεύχεται στὸν Οὐράνιο Πατέρα γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν μαθητῶν Του. Δὲν εὔχεται νὰ τοὺς ἄρει ὁ Θεὸς Πατέρας ἀπὸ τὸν κόσμο, ἀλλὰ
νὰ τοὺς διαφυλάξει ἀπὸ τὸν πονηρὸ καὶ τὰ ἔργα του.
Ἀφοῦ περατώθηκε καὶ ἡ προσευχὴ ἡ νύχτα εἶχε προχωρήσει
ἀρκετά. Ὁ Ἰησοῦς πῆρε τοὺς μαθητές Του καὶ πῆγε στὸ Ὅρος
τῶν Ἐλαιῶν, σὲ ἕνα πραγματικὰ εἰδυλλιακὸ καὶ ἥσυχο τόπο,
λίγο ἔξω ἀπὸ τὴ μεγάλη πόλη. Ἐκεῖ ὑπῆρχε κῆπος στὸν ὁποῖο
μπῆκε μὲ τοὺς μαθητές Του γιὰ νὰ προσευχηθεῖ (Ἰωάν.18,1).
Νὰ μείνει μόνος «ἐνώπιος ἐνωπίω» μὲ τὸν Οὐράνιο Πατέρα καὶ
νὰ ἀντλήσει δύναμη γιὰ τὴ μεγάλη δοκιμασία, ποὺ Τὸν περίμενε. Ὁ τρόπος τῆς προσευχῆς ἦταν δραματικός. Ὡς ἄνθρωπος
ἀγωνιοῦσε γιὰ τὸ ἐπερχόμενο πάθος. «Περίλυπος ἐστιν ἡ ψυχή
μου ἕως θανάτου» (Ματθ.26,38) εἶπε στοὺς μαθητές Του. «Παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο» (Ματθ.26,39) παρακαλοῦσε τὸν Πατέρα καὶ «ἐγένετο δὲ ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι
αἵματος καταβαίνοντος ἐπὶ τὴν γῆν» (Λουκ.22:45). Μάταια
προσπαθοῦσε νὰ νικήσει τὴ νωθρότητα τῶν μαθητῶν Του,
οἱ ὁποῖοι δὲ μποροῦσαν νὰ κατανοήσουν τὴν κρισιμότητα
τῶν δραματικῶν ἐκείνων στιγμῶν, καὶ ἔπεφταν σὲ βαθὺ ὕπνο.
Κάποια στιγμὴ ἀκούστηκαν φωνὲς καὶ θόρυβος πολύς.
Ἔφτασαν οἱ στρατιῶτες μὲ ὁδηγὸ τὸν Ἰούδα γιὰ νὰ συλλάβουν τὸν Ἰησοῦ. Χαρακτηριστικὸ σύνθημα ὁ ἀσπασμὸς
τοῦ Διδασκάλου ἀπὸ τὸν Προδότη (Λουκ.22,48). Ὁ Πέτρος χρησιμοποιεῖ βία, κόβει τὸ ἀφτὶ τοῦ στρατιώτη
Μάλχου (Ἰωάν.18,11). Παρ’ ὅλα αὐτὰ ἡ σύλληψη πραγματοποιεῖται. Ὁ Κύριος δέσμιος ὁδηγεῖται σὲ ὁλονύκτιες ψεύτικες δίκες γιὰ νὰ καταδικαστεῖ καὶ νὰ σταυρωθεῖ.
Τὰ γεγονότα ποὺ ἔλαβαν χώρα τὴ Μεγάλη Πέμπτη ἔχουν
τεράστια σωτηριολογικὴ σημασία γιὰ μᾶς. Πρώτ’ ἂπ’ ὅλα ἡ
ἑκούσια πορεία τοῦ Κυρίου πρὸς τὸ Πάθος φανερώνει τὴν
ἄμετρη θεία εὐσπλαχνία καὶ ἀγάπη γιὰ τὸν πεσόντα ἄνθρωπο. Ἡ ὁλοκληρωτικὴ νίκη τῆς ἁμαρτίας, τῆς φθορᾶς καὶ
τοῦ θανάτου μποροῦσε νὰ πραγματοποιηθεῖ μόνο μὲ τὸν
σταυρικὸ θάνατο τοῦ ἀναμάρτητου Χριστοῦ. Μόνο το τίμιο αἷμα τοῦ Μεγάλου Ἀθώου μποροῦσε νὰ καθαρίσει κάθε
ρύπο ἁμαρτίας σὲ ὅλους τους ἀνθρώπους ὅλων των ἐποχῶν.
Μόνο αὐτὸ μποροῦσε νὰ φέρει τὴν καταλλαγὴ καὶ τὴν ἰσορροπία, ποὺ εἶχε διαταράξει σοβαρά το κακὸ καὶ ἡ ἁμαρτία.
Ὑπέροχο πραγματικὰ εἶναι καὶ τὸ ὑμνολογικὸ περιεχό-

9

9

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα
μενο τῆς ἁγίας αὐτῆς ἡμέρας. Δημοφιλὲς εἶναι τὸ ἀρκτικὸ
τροπάριο «Ὄτε οἱ ἔνδοξοι μαθηταί…», μέσω τοῦ ὁποίου
παροτρύνονται οἱ πιστοὶ νὰ ἀποφύγουν τὰ πάθη τοῦ προδότη Ἰούδα. Ἐπίσης ὁ κανόνας, ποίημα τοῦ Κοσμᾶ τοῦ μοναχοῦ ἀποτελεῖ ἕνα κορυφαῖο ποίημα τῆς Ἐκκλησίας μας.
Στὸ κοντάκιο «Τὸν ἄρτον λαβῶν εἰς χείρας ὁ προδότης…»
ποίημα τοῦ περιφήμου Ρωμανοῦ, ἀποτυπώνεται μὲ ἀκρίβεια
ἡ δολιότητα καὶ ἡ ἀθλιότητα τοῦ Ἰούδα. Ὁ Οἴκος, ποίημα
τοῦ Συμεὼν τοῦ Ὑμνογράφου, καλεῖ τοὺς πιστοὺς νὰ μιμηθοῦν τοὺς μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ προσέλθουν στὴν
πνευματικὴ τράπεζα «καθαραῖς ταῖς ψυχαῖς», νὰ ζήσουν τὸ
μυστήριο τῆς ἀπολύτρωσης. Ἐκπληκτικὰ τροπάρια εἶναι
τὰ στιχηρὰ τῶν Αἴνων «Συντρέχει λοιπὸν τὸ συνέδριον τῶν
Ἰουδαίων…» ποίημα Κοσμᾶ τοῦ μοναχοῦ, «Ἰούδας ὁ παράνομος ὁ βάψας ἐν τῷ δείπνω τὴν χείρα…», «Ἰούδας ὁ προδότης δόλιος ὧν…» κλπ., ποιήματα Ἰωάννου τοῦ μοναχοῦ,
ἱστοροῦν τὴν προδοσία τοῦ ἀγνώμονα μαθητῆ. Ὑπέροχο
εἶναι ἀκόμα καὶ τὸ δοξαστικὸ «Ὃν ἐκήρυξεν Ἀμνὸν Ἠσαίας
ἔρχεται ἐπὶ σφαγὴν ἑκούσιον…». Καταπληκτικὰ εἶναι ἐπίσης
καὶ τὰ ἀπόστιχα τροπάρια, ποιήματα τοῦ πατριάρχου Με-

ἐπίκαιρα

θοδίου, «Σήμερον τὸ κατὰ τοῦ Χριστοῦ πονηρὸν συνήχθη
συνέδριον…», «Σήμερον ὁ Ἰούδας τὸ τῆς φιλοπτωχείας κρύπτει προσωπεῖον…», καὶ « Μηδείς, ὢ πιστοί, τοῦ δεσποτικοῦ
δείπνου ἀμύητος…», παρουσιάζουν κατὰ τρόπο ποιητικότατο τὴν σύλληψη καὶ τὴν ψευδοδίκη τοῦ Κυρίου. Θαυμαστὸ
εἶναι ἀκόμα καὶ τὸ δοξαστικό των ἀποστίχων «Μυσταγωγῶν
σου Κύριε…» μὲ τὸ ὁποῖο καλοῦνται οἱ μαθητές Του ἀπὸ
Αὐτὸν νὰ γίνουν διάκονοι τῶν ἀνθρώπων, ὅπως Ἐκεῖνος.
Αὐτὴ ἡ Μεγάλη Θυσία μπορεῖ νὰ ἔχει πρακτικὰ ἀποτελέσματα στὴν Ἐκκλησία, μέσω τῆς Θείας Εὐχαριστίας, τὴν ὁποία
παρέδωσε ὁ Κύριος τὴ σημερινὴ ἡμέρα στοὺς μαθητές Του
καὶ μέσω αὐτῶν στὴν Ἐκκλησία. Ἡ ἀπολυτρωτικὴ Θυσία τοῦ
Σταυροῦ συνεχίζεται στὸ διηνεκὲς στὶς ἅγιες Τράπεζες τῶν
ναῶν, ὡς τὴν κυριότερη ἁγιαστικὴ πράξη τῆς Ἐκκλησίας μας.
Ὁ Κύριος εἶναι παρὼν στὴν Ἐκκλησία Τοῦ μέσω τοῦ ἱεροῦ
Μυστηρίου τὴ Θείας Εὐχαριστίας. Ἐμεῖς γινόμαστε ὀργανικά,
πραγματικά, μέλη τοῦ μυστικοῦ Του Σώματος μὲ τὴν Κοινωνία τοῦ ἁγίου Σώματός Του. Ἔτσι συντελεῖται ἡ σωτηρία μας.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
«ΕΣΤΑΥΡΩΘΗΣ ΔΙ’ ΕΜΕ, ΙΝΑ ΕΜΟΙ ΠΗΓΑΣΗΣ ΤΗΝ ΑΦΕΣΙΝ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὸ νόημα τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς)
ὴ Ἁγία καὶ Μεγάλη Παρασκευὴ τὰ ἅγια καὶ σωτήρια καὶ
«Τ
φρικτὰ Πάθη τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἠμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτελοῦμεν΄ τοὺς ἐμπτυσμούς, τὰ ραπίσματα,
τὰ κολαφίσματα, τὰς ὕβρεις, τοὺς γέλωτας, τὴν πορφυρὰν
χλαίναν, τὸν κάλαμον, τὸν σπόγγον, τὸ ὄξος, τοὺς ἥλους, τὴν
λόγχην καὶ πρὸ πάντων τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον, ἃ δὶ’
ἠμᾶς κατεδέξατο΄ ἔτι Δὲ καὶ τὴν τοῦ εὐγνώμονος ληστοῦ, τοῦ
συσταυρωθέντος αὐτῶ, σωτήριον ἐν τῷ σταυρῶ ὁμολογίαν».
Τὁ ἱερὸ συναξάρι τῆς ἁγίας αὐτῆς ἡμέρας ἀναφέρει μὲ λεπτομέρεια τί τιμοῦμε καὶ προσκυνᾶμε αὐτὴ τὴν ἁγία ἡμέρα.
Ἡ Μεγάλη Παρασκευὴ εἶναι γιὰ μᾶς τοὺς χριστιανοὺς
ἡ πλέον φρικτή, πένθιμη καὶ λυπητερὴ ἡμέρα, ἀλλὰ καὶ ἡ
πιὸ ἱερή, ἡ πιὸ ἁγία, ἡ πολυσέβαστη καὶ πλέον ἀγαπητὴ
καὶ προσκυνητὴ ἡμέρα τῆς Ἐκκλησίας μας. Κι αὐτὸ διότι ὁ
Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ Κύριος των κυριευόντων,
ὁ Ἐνανθρωπήσας Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ κρέμεται καρφωμένος, γυμνός, ἀπνοῦς, ἐπάνω στὸ ξύλο τοῦ σταυροῦ,
ὡς χείριστος κακοῦργος. Ὁ Ἐσταυρωμένος Χριστὸς μᾶς
πῆρε ἐπάνω Του ὅλες τὶς ἁμαρτίες τοῦ κόσμου καὶ ἀνέβηκε
ἐκῶν στὸ φρικτὸ Γολγοθὰ γιὰ νὰ ἐξαγοράσει, μυστήριο πώς,
μὲ τὸ τίμιο Αἷμα Τοῦ τὴ λύτρωση τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.
Ποιὰ καρδιὰ δὲν λυγίζει τὴν ἡμέρα αὐτὴ μπροστὰ στὴ
φρικτὴ καὶ ἀνείπωτη θεοκτονία;. Ποιὰ μάτια δὲ βουρκώνουν στὸ ἀντίκρισμα τοῦ γλυκύτατου Ἐσταυρωμένου; Ποιὰ
ψυχὴ δὲ μαλακώνει μπροστὰ στὰ ἄδικα παθήματα; Ποιὰ
γόνατα δὲν κλείνουν κάτω ἀπὸ τὸ Σταυρὸ γιὰ νὰ προσκυνήσουν τὰ Θεῖα Πάθη; Ἑκατομμύρια πιστοὶ χριστιανοὶ
πενθοῦν γιὰ τὸν ὀδυνηρὸ θάνατο τοῦ Χριστοῦ μας. Κατακλύζουν τοὺς ἱεροὺς Ναοὺς μὲ μπουκέτα ἄνθη στὰ χέρια
γιὰ νὰ τὰ ἐναποθέσουν στὸν ἱερὸ Ἐπιτάφιο. Νὰ προσκυνήσουν τὸ Λυτρωτή τους, Αὐτόν, ὁ Ὁποῖος «ἐξηγόρασεν
ἠμᾶς ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου τῷ τιμίω Τοῦ αἵματι».
Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς ἀφοῦ συνελήφθη στὸν

κῆπο τοῦ Ὅρους τῶν Ἐλαιῶν, ὕστερα ἀπὸ τὴν προδοσία
τοῦ Ἰούδα, σύρθηκε δέσμιος σὲ μιὰ δραματικὴ νυκτερινὴ
δίκη. Ἡ μανία τῶν ἀρχόντων τοῦ ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ ἦταν
τέτοια ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ περιμένει γιὰ νὰ ξημερώσει ἡ
αὐριανὴ ἡμέρα. Οἱ ἱεροὶ Εὐαγγελιστὲς ἀναφέρουν λεπτομέρειες γιὰ τὴν δίκη – παρωδία. Ἡ καταδίκη ἦταν ἤδη
προαποφασισμένη καὶ μόνο ἔπρεπε νὰ τηρηθοῦν κάποια
νομιμοφανῆ προσχήματα. Τὴ λύση ἔδωκαν πληρωμένοι ψευδομάρτυρες, οἱ ὁποῖοι, διαστρέφοντας τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ στήριξαν τὴν ἐπιθυμητὴ κατηγορία: Ἔνοχος θανάτου!
Μὲ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ὁδηγήθηκε στὸ Πραιτόριο, στὴν
ἕδρα τοῦ Ρωμαίου διοικητῆ Πιλάτου. Ἡ ἐπίσημη καταδίκη
ἔπρεπε νὰ ἀπαγγελθεῖ ἀπὸ τὴ «νόμιμη ἐξουσία». Ἐπιστρατεύθηκε ὁ ὄχλος γιὰ νὰ φωνασκεῖ καὶ νὰ ἀπαιτεῖ τὴν σταυρική
Του καταδίκη. Εἶναι αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ ὄχλος ποὺ λίγες ἡμέρες
πρὶν φώναζε «Εὐλογημένος ὁ Ἐρχόμενος»! Ὁ διεφθαρμένος
ἐκπρόσωπος τῆς διεφθαρμένης ρωμαϊκῆς ἐξουσίας, ἀνταλλάσσει τὴν καταδίκη του Μεγάλου Ἀθώου μὲ τὴν ἐλευθερία
τοῦ μεγάλου κακούργου Βαραββᾶ. Ὁ Κύριος ὑφίσταται ἀνείπωτες ταπεινώσεις, τέτοιες ποὺ δὲν ὑπέστη οὔτε ὁ χειρότερός
των κακούργων θνητῶν. Τελικὰ παρ’ ὅλες τὶς ἐπιφυλάξεις τοῦ
ὁ Πιλάτος παραδίδει τὸ Χριστὸ «ἴνα σταυρωθῆ» (Λουκ.19,16).
Φορτωμένος τὸ βαρὺ ξύλο τοῦ σταυροῦ πέρασε ἀπὸ τοὺς
δρόμους τῆς ἁγίας πόλεως γιὰ διαπόμπευση, ὁδηγούμενος
στὸν τόπο τοῦ μαρτυρίου, τὸ λόφο τοῦ Γολγοθά. Τὸ κουρασμένο, πληγωμένο καὶ ἐξασθενισμένο ἅγιο σαρκίο Του δὲν
ἀντέχει τὸ βάρος τοῦ ξύλου καὶ πέφτει καταμεσῆς στὸ δρόμο.
Ἀγγαρεύεται ὁ διερχόμενος Σίμων ὁ Κυρηναῖος, ὁ ὁποῖος
τελικὰ ἀνεβάζει τὸ φονικὸ ὄργανο στὸν τόπο τῆς ἐκτελέσεως.
Σκουριασμένα χοντρὰ καρφιὰ μπήγονται στὰ χέρια καὶ τὰ πόδια Του. Τὸ τίμιο Αἷμα Τοῦ χύνεται ἄφθονο καὶ βάφει τὰ ἄνομα χέρια τῶν δημίων Του. Ὡς ἄνθρωπος πονᾶ καὶ ὑποφέρει,
μὰ ὑπομένει τὸ φοβερὸ μαρτύριο, τὸ ὁποῖο τὸν ὁδηγεῖ ἀργὰ
9

ἐπίκαιρα

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

καὶ βασανιστικὰ στὸ θάνατο. Ἑκατέρωθέν Του σταυρώνονται
δύο ἀδίστακτοι ληστές, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὁ ἕνας μετανοεῖ καὶ
σώζεται (Λουκ.23,40). Εἶναι ὁ πρῶτος ἄνθρωπος, ποὺ εἰσέρχεται στὸν ἄρτι ἀνοιχθέντα ἀπὸ τὸν Ἐσταυρωμένο Παράδεισο!
Μέσα σοὺς ἀφόρητους πόνους καὶ τὸ χειρότερο κάτω
ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς ἄδικης καταδίκης Του, ὄχι μόνο
δὲν ὀργίζεται καὶ δὲν καταριέται τοὺς ἄνομους δημίους Του, ἀλλὰ παρακαλεῖ τὸν Οὐράνιο Πατέρα νὰ τοὺς
συγχωρήσει, διότι «Οὐκ οἴδασι τί ποιούσι» (Λουκ.23,34).
«Ἣν δὲν ὡσεὶ ὥρα ἕκτη» (Λουκ.23,44), ὁ Κύριος φθάνοντας στὰ ἔσχατά της ἀνθρώπινης ἀντοχῆς, «κράξας φωνὴ
μεγάλη ἀφῆκε τὸ πνεῦμα» (Ματθ.27,50). Ἀμέσως συνέβησαν
θαυμαστὰ καὶ πρωτόγνωρα φαινόμενα: «σκότος ἐγένετο
ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης, τοῦ ἡλίου ἐκλείποντος»
(Λουκ.23,44), «τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο
ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω, καὶ ἡ γῆ ἐσείσθη καὶ αἳ πέτραι ἐσχίσθησαν, καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεώχθησαν καὶ πολλὰ σώματα
τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθη, καὶ ἐξῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς» (Ματθ.27,51-52). Ἂν
οἱ σκληρόκαρδοι Ἰουδαῖοι ἔμειναν ἀπαθεῖς μπροστὰ στὴν
φρικτὴ θεοκτονία, ἡ ἄψυχη φύση συγκλονίστηκε συθέμελα,
διαμαρτυρόμενη γιὰ τὴ μεγαλύτερη κακουργηματικὴ πράξη ὅλων των ἐποχῶν, γιὰ τὸ ἄδικο πάθος καὶ τὸν ἀναίτιο
θάνατο τοῦ Θεοῦ! Αἰώνιοι φυσικοὶ νόμοι διαταράχτηκαν,
ὁ κόσμος ἔφτασε στὸ χεῖλος τῆς καταρρεύσεως. Ὁ ἐθνικὸς
ἀρεοπαγίτης Διονύσιος, ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο, ἀναφώνησε
δραματικὰ πὼς «ἢ θεὸς τὶς πάσχει, ἢ τὸ πᾶν ἀπολυται».
Ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος «ἑκατόνταρχος καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ τηρτοῦντες τὸν Ἰησοῦν, ἰδόντες
τὸν σεισμὸν καὶ τὰ γινόμενα ἐφοβήθησαν σφόδρα λέγοντες΄ ἀληθῶς Θεοῦ υἱὸς ἣν οὗτος» (Ματθ.27,54). Τὸ ἴδιο
«καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι ὄχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν
ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες ἑαυτῶν τὰ

10

στήθη ὑπέστρεφον» (Λουκ.23,48). Ἀντίθετα οἱ ἀρχιερεῖς
καὶ οἱ Φαρισαῖοι, ὄχι μόνο δὲν συγκινήθηκαν ἀπὸ τὰ συγκλονιστικὰ γεγονότα, ἀλλὰ πῆγαν στὸν Πιλάτο ζητώντας
του: «κέλευσον ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον ἕως τρίτης ἡμέρας, μήποτε ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς κλέψωσιν
αὐτὸν καὶ εἴπωσι τῷ λαῶ, ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν΄ καὶ
ἔσται ἡ ἐσχάτη πκλάνη χείρων της πρώτης» (Ματθ.27:64).
Ἡ Μεγάλη Παρασκευὴ εἶναι, ὅπως προαναφέραμε, ἡμέρα
θλίψεως καὶ συντριβῆς γιὰ μᾶς τοῦ πιστούς. Ὅμως γιὰ τὴ
θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας ἡ Μεγάλη Παρασκευὴ εἶναι
ἤδη Πάσχα. Ἡ ψυχὴ τοῦ Κυρίου, ὡς ψυχὴ ἀληθινοῦ ἀνθρώπου ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσει τὴν προδιαγεγραμμένη πορεία
της, νὰ κατέβει στὸν παμφάγο Ἅδη, στὸν τόπο κατοικίας
ὅλων των ψυχῶν, ὅλων των ἐποχῶν. Ὅμως ἡ ψυχὴ τοῦ Κυρίου, ὡς ἀναπόσπαστο μέρος τῆς θεανδρικῆς ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου, δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ κρατηθεῖ στὸν
τόπο τῆς βασάνου, δὲν ἦταν δυνατὸν ἡ ψυχὴ τῆς πηγῆς
τῆς ζωῆς, νὰ γίνει βορρᾶ τοῦ θανάτου καὶ νὰ παραμείνει
δέσμια του Ἅδη. Σύμφωνα μὲ τὴν πατερικὴ διδασκαλία
τῆς Ἐκκλησίας μας ἡ ψυχὴ τοῦ Κυρίου λειτούργησε ὡς δόλωμα στὸν Ἅδη. Ὡς παμφάγος κατάπιε τὸ δόλωμα αὐτὸ
καὶ πιάστηκε καὶ αἰχμαλωτίσθηκε ἀπὸ αὐτὸ καὶ νικήθηκε!
Τὸ Θεῖο Πάθος ἔχει καὶ μιὰ ἄλλη σημαντικὴ παράμετρο γιὰ μᾶς τοὺς ὀρθοδόξους πιστούς. Χωρὶς ἀγώνα καὶ
παθήματα, εἶναι ἀδύνατο νὰ ὑπάρξει νίκη καὶ θρίαμβος.
Χωρὶς θυσία εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξει λύτρωση. Χωρὶς
σταυρὸ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει ἀνάσταση. Τὸ Θεῖο Πάθος
δείχνει καὶ σὲ μᾶς τὴν ἀνάγκη νὰ ἀκολουθήσουμε πρόθυμά το δικό μας δρόμο τοῦ μαρτυρίου, νὰ ἀνεβοῦμε στὸ
δικό μας σταυρό, ποὺ εἶναι ἡ σταύρωση καὶ ὁ θάνατος
τοῦ παλαιοῦ πτωτικοῦ ἐαυτοῦ μας, προκειμένου νὰ ἔχουμε τὴν μακάρια ἐλπίδα καὶ τῆς δικῆς μας ἀναστάσεως.
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, Θεολόγου – Καθηγητοῦ

11

1

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

ἐπίκαιρα

ΜΕΓΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟ
«ΔΕΥΤΕ ΙΔΩΜΕΝ ΤΗΝ ΖΩΗΝ ΗΜΩΝ ΕΝ ΤΑΦΩ ΚΕΙΜΕΝΗΝ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὰ νοήματα τοῦ Μεγάλου Σαββάτου)
ῷ Ἁγίω καὶ Μεγάλω Σαββάτω, τὴν θεοσωμὸν ταφὴν
«Τ
καὶ τὴν εἰς Ἅδου κάθοδον τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος
ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐορτάζομεν, δὶ’ ὧν τῆς φθορᾶς τὸ ἠμέτερον γένος ἀνακληθὲν πρὸς αἰωνίαν ζωὴν μεταβέβηκε».
ὕμφωνα μὲ τὸ ἱερὸ συναξάρι αὐτὴν τὴν ἅγια ἡμέρα τιμᾶμε
καὶ προσκυνᾶμε τὴν ταφὴ τοῦ Κυρίου μας καὶ τὴν εἰς Ἅδου
Κάθοδόν Του.
Ἀπόγευμα τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς. Ἡ φρικτὴ ἡμέρα
ἔβαινε πρὸς τὸ τέλος της. Τὸ φυσικὸ σκοτάδι ἐρχόταν νὰ
διαδεχθεῖ τὸ ὑπερφυσικὸ σκοτάδι τῆς σταυρώσεως, ποὺ εἶχε
καλύψει ὁλάκερη τὴ γῆ. Ὁ Κύριος εἶχε ἐκπνεύσει ἐπὶ τοῦ
σταυροῦ. Τὸ ἄχραντο σῶμα Τοῦ κρέμονταν ἀπνοῦν ἐπὶ τοῦ
ξύλου, ἀνάμεσα στοὺς συσταυρωμένους ληστές, οἱ ὁποῖοι
σπάραζαν ἀκόμη ἀπὸ τοὺς ἐπιθανάτιους σπασμούς. Ἀλλά,
ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ ἱερὸς Εὐαγγελιστής, τὰ σώματα τῶν
ἐσταυρωμένων ἔπρεπε νὰ ταφοῦν καὶ μάλιστα βιαστικά, πρὶν
πέσει τὸ σκοτάδι καὶ μπεῖ ἡ ἑπόμενη ἡμέρα, σύμφωνα μὲ τὸν
ἰουδαϊκὸ ὑπολογισμὸ τοῦ ἡμερονυκτίου. Ἔτσι οἱ Ἰουδαῖοι
«ἴνα μὴ μείνη ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτω, ἐπεῖ
Παρασκευὴ ἣν΄ ἣν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνη τοῦ σαββάτου΄
ἠρώτησαν τὸν Πιλάτον ἴνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη,
καὶ ἀρθῶσιν» (Ἰωάν.19,31). Τὴν ἑπόμενη ἡμέρα οἱ Ἰουδαῖοι
ἑόρταζαν τὰ Πάσχα τους. Δὲ μποροῦσαν τὴ λαμπρὴ αὐτὴ
μέρα νὰ ἀτενίζουν στὸ λόφο Γολγοθὰ σταυρωμένα πτώματα
κακούργων, τὸ ἀποκρουστικὸ θέαμα θὰ τοὺς χαλοῦσε τὴν
ἑορταστικὴ διάθεση. Διατάχθηκαν λοιπὸν οἱ στρατιῶτες καὶ
μὲ χονδρὲς σιδερένιες βέργες τσάκισαν τὰ κόκαλα τῶν δύο
συσταυρωμένων ληστῶν, γιὰ νὰ ἐπιταχύνουν τὸ θάνατό τους,
διότι ἀκόμη δὲν εἶχαν ἐκπνεύσει. «Ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν ἐλθόντες ὡς εἶδον αὐτὸν ἤδη τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τα
σκέλη, ἀλλ’ εἰς τῶν στρατιωτῶν λόγχη αὐτοῦ τὴν πλευρὰν
ἔνυξε, καὶ εὐθέως ἐξῆλθε αἷμα καὶ ὕδωρ» (Ἰωάν.19,33). Αὐτὸ
σημαίνει ὅτι ὁ θάνατος τοῦ Κυρίου ὑπῆρξε πραγματικός,
εἰς πεῖσμα ὅλων ἐκείνων τῶν συκοφαντῶν, οἱ ὁποῖοι συνεχίζοντες τὴν θεομάχο ἔχθρα τῶν ἀρχόντων τοῦ Ἰσραήλ,
ὑποστήριζαν καὶ ὑποστηρίζουν ὅτι δῆθεν δὲν πέθανε ἐπὶ τοῦ
σταυροῦ καὶ κατὰ συνέπεια ἡ ἀνάστασή Του ἦταν ψεύτικη!
Κοντὰ στὸ σταυρὸ τοῦ Κυρίου εἶχαν ἀπομείνει μόνο ἡ
Θεοτόκος καὶ οἱ ἡρωικὲς γυναῖκες μαθήτριές Του, οἱ ὁποῖες
συνέπασχαν μὲ Αὐτόν, ἔκλαιγαν καὶ πενθοῦσαν τὸ ἄδικο
πάθος καὶ τὸ θάνατό Του. Ἀντίθετα οἱ ἕνδεκα μαθητὲς εἶχαν
κρυφτεῖ γιὰ τὸ φόβο τῶν Ἰουδαίων (Ἰωάν.20,19). Ὅμως
ἦταν ἀδύνατο σ’ αὐτὲς νὰ ἀναλάβουν τὸ δύσκολο ἔργο
τῆς ἀποκαθηλώσεως καὶ τῆς ταφῆς τοῦ Χριστοῦ. Τὸ πιὸ
ἀνυπέρβλητο ἐμπόδιο ἦταν ἡ αἴτηση στὸν Πιλάτο, προκειμένου νὰ τοὺς δοθεῖ ἡ ἀπαιτούμενη ἄδεια τῆς ταφῆς.
Τὸ ἔργο αὐτὸ ἀνάλαβαν οἱ εὐσεβεῖς ἄρχοντες Ἰωσὴφ καὶ
Νικόδημος. «Ἐπεῖ ἣν Παρασκευή, ὁ ἐστι προσάββατον, ἐλθῶν
Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθαίας, εὐσχήμων βουλευτής, ὃς καὶ αὐτὸς
ἣν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, τολμήσας εἰσῆλθε
πρὸς Πιλάτον καὶ ἠτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ». Ἐκεῖνος
«ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ
καθελῶν αὐτὸν ἐνείλησε τὴ σινδόνη καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν

μνημείω, ὁ ἣν λελατομημένον ἐκ πέτρας, καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου» (Μάρκ.15,43-46). Αὐτὴ ἦταν
καὶ ἡ τελευταία πράξη τοῦ Θείου Δράματος. Ὁ «ἀχώρητος
παντὶ» χωρᾶ καὶ κρύπτεται στὸν τάφο. Αὐτὸς ποὺ κατοικεῖ στὰ
ἀπέραντα οὐράνια κείτεται στὸ ὑγρὸ μνημεῖο. Μυστήριο μέγα!
Ἡ ψυχὴ τοῦ Κυρίου, ὅπως ἀναφέραμε στὸ σχόλιό μας τῆς
Μεγάλης Παρασκευῆς, κατέβηκε στὸν Ἅδη, σύμφωνα μὲ τὴν
σαφέστατη διδασκαλία τοῦ ἀποστόλου Πέτρου: «θανατωθεῖς
μὲν σαρκί, ζωοποιηθεῖς δὲ πνεύματι΄ ἐν ὢ καὶ τοῖς ἐν τῇ φυλακὴ πνεύμασι πορευθεῖς ἐκήρυξεν» (Ἃ΄Πέτρ.3,18) καὶ ὁμιλῶν
γιὰ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου «οὐ κατελείφθη ἡ ψυχὴ αὐτοῦ
εἰς ἅδου οὐδὲ ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθορὰν» (Πράξ.2,31). Τὸ
ἴδιο καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔγραψε πὼς ὁ Χριστὸς «κατέβη
πρώτον εἰς τὰ κατώτατα μέρη τῆς γῆς» (Ἐφεσ.4,9), σύμφωνα
μὲ τὴν ἀντίληψη τῆς ἐποχῆς, ὅτι ὁ Ἅδης βρίσκεται στὰ ἔγκατα
τῆς γῆς. Ἐκεῖ ὁ Κύριος κατὰ τὴν τριήμερο παραμονὴ Τοῦ συνέχισε καὶ στὸν κόσμο τῶν πνευμάτων τὸ ἀπολυτρωτικό Του
ἔργο. Κήρυξε τὸ εὐαγγέλιο τῆς σωτηρίας καὶ στοὺς ἀπ’ αἰῶνος
νεκρούς. Ὅπως στὸν κόσμο τῶν ζωντανῶν ἔτσι καὶ στὸν
κόσμο τῶν νεκρῶν ὑπήρξαν ἐκεῖνοι ποὺ πίστεψαν καὶ ἐκεῖνοι
ποὺ ἀρνήθηκαν τὸ κήρυγμά Του. Κατὰ τὴν λαμπροφόρο Ἀνάστασή Του ἀνέβασε μαζί Του καὶ ὅσους πίστεψαν σ’ Αὐτόν.
Σύμφωνα μὲ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς συγγραφεῖς ἡ κάθοδος
τοῦ Κυρίου στὸν Ἅδη ὑπῆρξε ἐπεισοδιακή. Σὲ πρωτοχριστιανικὸ κείμενο διαβάζουμε: Ὅταν ὁ Χριστὸς πλησίασε στὶς βαριὲς θύρες τοῦ Ἅδη ἀκούστηκε μιὰ γοερὴ φωνὴ «ἄρατε πύλας
λέγουσα. Ἀκούσας ὁ Ἅδης ἐκ δευτέρου τὴν φωνὴν ἀπεκρίθη
ὡς δῆθεν μὴ γινώσκων καὶ λέγει: Τὶς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς
τῆς δόξης; Λέγουσιν οἱ ἄγγελοι τοῦ δεσπότου: Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατός, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμω. Καὶ εὐθέως ἅμα
τῷ λόγω τούτω αἳ χαλκαὶ πύλαι συνετρίβησαν καὶ οἱ σιδηροὶ
μοχλοὶ συνεσθλάσθησαν, καὶ οἱ δεδεμένοι πάντες νεκροὶ ἐλύθησαν τῶν δεσμῶν, καὶ ἠμεῖς μετ’ αὐτῶν. Καὶ εἰσῆλθεν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης ὥσπερ ἄνθρωπος, καὶ πάντα τα σκοτεινά του
Ἅδου ἐφωτίσθησαν» (Evang.Nicodimi, Pars II, cap.V (XXI)3).
Οἱ ἐντυπωσιακὲς αὐτὲς σκηνὲς ἐνέπνευσαν τὰ μέγιστα
στὴν θαυμάσια εἰκονογραφία καὶ ἰδιαίτερα τὴν μεγαλειώδη
ὑμνολογία τοῦ Μ. Σαββάτου. Αὐτὴ μαζὶ μὲ τὴν ὑμνολογία
τοῦ Πάσχα ἀποτελεῖ τὸ ἀποκορύφωμα τῆς θρησκευτικῆς
ποιήσεως. Ὁ θεολογικότατος κανόνας τοῦ Ὄρθρου τοῦ
Μεγάλου Σαββάτου καὶ ὁ περίφημος καὶ δημοφιλὴς Ἐπιτάφιος Θρῆνος ὑμνοῦν τὸ νεκρὸ Θεὸ καὶ προαναγγέλλουν
τὴν θριαμβευτική Του ἀνάσταση. Ρίγη συγκινήσεως καὶ
πνευματικῆς τέρψεως γεμίζουν τὶς ψυχὲς τῶν πιστῶν, οἱ
ὁποῖοι γεμίζουν ἀσφυκτικά τους ναοὺς γιὰ κλίνουν γόνυ
μπροστὰ στὸν ἀνθοστόλιστο Ἐπιτάφιο, νὰ προσκυνήσουν
τὸν Κτίστη τοῦ κόσμου, ὁ Ὁποῖος «Ὡς ἀνείδεος νεκρὸς
καταφαίνεται, ὁ τὴν κτίσιν ὠραΐσας τοῦ παντός». Νὰ ἀποσμείξουν τοὺς «δακρυρρόους θρήνους τους» μὲ τὰ μύρα τῆς
ἀνοιξιάτικων ἀνθέων καὶ τὰ γλυκὰ μέλη τῶν ἱερῶν ὑμνολογιῶν. Ἡ θεσπέσια ἀκολουθία τοῦ Ὄρθρου τοῦ Μεγάλου
Σαββάτου θεωρεῖται ὡς ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία τοῦ Κυρίου μας!
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μᾶς παραλλήλισαν τὴν ταφὴ
11

ἐπίκαιρα

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

τοῦ Κυρίου μὲ τὴν ἀνάπαυση τοῦ Θεοῦ κατὰ τὴν ἑβδόμη
ἡμέρα τῆς Δημιουργίας (Γέν.2,3). Ὁ «ὄλβιος τάφος» εἶναι ἡ
κλίνη τῆς ἀναπαύσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος καταπαυσε ἀπὸ τὸ ἔργο τῆς ἀναδημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου καὶ
ὁλοκλήρου της δημιουργίας καὶ τὴν ἁγία αὐτὴ ἡμέρα ἀναπαύεται.. Τὸ θαυμάσιο δοξαστικό των αἴνων τοῦ Ὄρθρου
τοῦ Μ. Σαββάτου τονίζει ἐμφαντικὰ αὐτὴ τὴν παρομοίωση: «…Τοῦτο ἐστι τὸ εὐλογημένον Σάββατον΄ αὕτη ἐστὶν
ἥ της καταπαύσεως ἡμέρα, ἐν ἡ κατέπαυσεν ἀπὸ πάντων
των ἔργων αὐτοῦ ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς
κατὰ τὸν θάνατον οἰκονομίας τὴ σαρκὶ σαββατίσας…».
«Σήμερα ἔγινε σωτηρία γι’ αὐτοὺς ποὺ κατοικοῦν πάνω
στὴ γῆ, καὶ γιὰ τοὺς ἀπ’ αἰῶνος δέσμιους κάτω ἀπὸ τὴ γῆ,
τονίζει πανηγυρικὰ ὁ ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου… Οἱ βαριὲς
πύλες τοῦ Ἅδη ἄνοιξαν διάπλατα. Ἐσεῖς οἱ ἀπ’ αἰῶνος κεκοιμημένοι σκιρτῆστε ἀπὸ χαρά. Ἐσεῖς οἱ καθήμενοι στὸ
σκοτάδι καὶ στὴ σκιὰ τοῦ θανάτου ὑποδεχτεῖτε τὸ μέγα
Φῶς. Ὁ Δεσπότης εἶναι μαζὶ μὲ τοὺς δούλους, ὁ Θεὸς εἶναι
μαζὶ μὲ τοὺς νεκρούς, ἡ ζωὴ ἀνταμώθηκε μὲ τοὺς θνητούς, ὁ
ἀνεύθυνος κοινωνεῖ μὲ τοὺς ὑπεύθυνους, τὸ ἀνέσπερο φῶς
βρέθηκε μέσα στὸ σκοτάδι, μὲ τοὺς αἰχμαλώτους ὁ ἐλευθερωτής, μετὰ τῶν κατωτάτων ὁ ὑπεράνω των οὐρανῶν…»
Ἐνῶ ἡ πανάγια Σάρκα τοῦ Κυρίου μᾶς ἀναπαυόταν στὴ
γῆ, ἡ ψυχὴ Τοῦ συνέχιζε τὸ ἀπολυτρωτικὸ ἔργο στὸν Ἅδη.
Ἐκεῖ δόθηκε ἡ πιὸ ἀποφασιστικὴ «μάχη» ὅλων των ἐποχῶν.
Ἀναμετρήθηκε ἡ ζωὴ μὲ τὸ θάνατο, ὁ παράδεισος μὲ τὸ Ἅδη, ὁ
Χριστὸς μὲ τὸ διάβολο. Ἀπὸ τὴν τιτάνια αὐτὴ πάλη νικήθηκε

12

κατὰ κράτος ὁ διάβολος, καταπατήθηκε, κουρελιάστηκε καὶ
καταργήθηκε ὁ θάνατος καὶ ἄνοιξε διάπλατα ὁ παράδεισος
γιὰ τοὺς πιστούς του Χριστοῦ. Αὐτὸ τὸ μεγάλο θρίαμβο ἀποτυπώνει θαυμάσια το ἑξῆς τροπάριο τῆς ἑορτῆς: «Σήμερον ὁ
ἅδης στένων βοᾶ΄ Κετελήθη μου τὸ κράτος΄ ὁ ποιμὴν ἐσταυρώθη καὶ τὸν Ἀδὰμ ἀνέστησεν΄ ὧν πὲρ ἐβασίλευον ἐστέρημαι,
καὶ οὖς κατέπιον ἰσχύσας, πάντας ἐξήμεσα΄ ἐκένωσε τοὺς
τάφους ὁ σταυρωθεῖς΄ οὐκ ἰσχύει τοῦ θανάτου τὸ κράτος…».
Οἱ ὀρθόδοξοι πιστοὶ μὲ θλίψη στὴν ψυχή, μὲ βουρκωμένα
μάτια καὶ συναισθηματικὴ φόρτιση πλησιάζουμε στὸν ἱερὸ
Ἐπιτάφιο νὰ προσκυνήσουμε τὸ νεκρὸ Κύριο καὶ νὰ τοῦ
ἐναποθέσουμε λίγα ἀνοιξιάτικα λουλούδια. Περισσότερο
θέλουμε νὰ τοῦ ἐναποθέσουμε τὴν καρδιά μας καὶ τὴν ἐλπίδα μας. Ἡ βεβαιότητα τῆς λαμπροφόρου Ἀναστάσεώς Του
μᾶς γεμίζει αἰσιοδοξία καὶ οὐράνια χαρά. Διότι ἡ δική Του
Ἀνάσταση εἶναι ἡ ἀπαρχὴ καὶ τῆς δικῆς μας ἀναστάσεως.
«Νυνὶ δὲ Χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων ἐγένετο… ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος»
(Ἃ΄Κορ.15,20,26). Αὐτὴ εἶναι ἡ πιὸ χαρμόσυνη ἀγγελία τῆς
ἀνθρώπινης ἱστορίας, ἡ πιὸ ἐλπιδοφόρα πίστη σὲ ὅλους τους
κόσμους. Αὐτὴ ἡ μακάρια πίστη διώχνει μακριὰ μας κάθε
κατήφεια. Δὲ μᾶς φοβίζει πιὰ τίποτε, διότι ὅ,τι καὶ νὰ μᾶς
συμβεῖ ὁ τελικός μας θρίαμβος εἶναι προδιαγεγραμμένος
καὶ ἡ ἀνάστασή μας εἶναι προαποφασισμένη ἀπὸ τὸν Νικητὴ τοῦ θανάτου, τὸν Ἀναστάντα Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό!
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, Θεολόγου – Καθηγητοῦ

13

3

Ἀφιέρωμα στὴν Με γάλη Ἑβδομάδα

ἐπίκαιρα

Πάσχα καί Ἀνάσταση

«Χ

ριστὸς Ἀνέστη», θὰ ἀντηχήσει
τὸ βράδυ τοῦ Μ. Σαββάτου,
τὴν ὥρα ποὺ τὰ ρολόγια θὰ σημαίνουν
τὸ γύρισμα τῆς ἡμέρας καὶ τὴν ἔλευση
τῆς χαρμόσυνης Κυριακῆς. «Ἀληθῶς», συνηθίζουμε νὰ
ἀπαντᾶμε, κάποιες φορὲς μὴ γνωρίζοντας ὅτι μὲ αὐτὴ τὴν
μικρὴ λέξη ἐπιβεβαιώνουμε τὴν ἀλήθεια τοῦ γεγονότος τῆς
Ἀναστάσεως. Γινόμαστε μάρτυρες Χριστοῦ. Εἶναι δηλαδὴ
αὐτή μας ἡ ἀπάντηση μιὰ πλήρης ὁμολογία πίστεως. Ζῆ
ὁ Χριστός, ὁμολογοῦμε, Ἀνέστη μὲ τὸ σῶμα Του. Εἶναι
ἄδειος ὁ Τάφος, τὸ Ἅγιο Σῶμα Του δὲν εὑρέθη ἐντὸς ἀπὸ
τὶς γυναῖκες ποὺ ἔφτασαν ἐκεῖ «λίαν πρωί». Ἐπινίκιος ὁ
ὕμνος μας, χαρμόσυνος, αἰσιόδοξος, ἐλπιδοφόρος.
Ὁ θάνατος νικήθηκε, ὅπως προεῖπε ὁ Κύριος, ἤδη ἀπὸ
τὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ τὴν Γένεση. Θὰ βάλω ἔχθρα,
εἶπε ὁ Θεὸς στὸ φίδι, ἀνάμεσα σ’ ἐσένα καὶ ἀνάμεσα στὴν
γυναίκα καὶ ἀνάμεσα στὸ σπέρμα της καὶ στὸ σπέρμα
σου, «αὐτός σου τηρήσει κεφαλήν, καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ
πτέρναν»1. Ἔβαλε λοιπὸν «ἔχθρα» ὁ Κύριος ἀνάμεσα στοὺς
«ἀπογόνους» του φιδιοῦ, δηλαδὴ τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ
«σπέρματος τῆς Γυναίκας». Ποιὸς εἶναι ὅμως «Αὐτὸς» τὸ
σπέρμα τῆς γυναικὸς ποῦ θὰ «τηρήσει», θὰ συντρίψει τὴν
κεφαλὴ τοῦ φιδιοῦ, ἐνῶ τὸ φίδι θὰ τοῦ «τηρήσει», θὰ τοῦ
δαγκώσει δηλαδὴ τὴν φτέρνα;
Μόλις 70 στίχους ἀπὸ τὴν ἔναρξη τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ τῆς Γενέσεως, τὸ ἱερὸ βιβλίο, ἐνῶ περιγράφει τὴν
Πτώση τῶν Πρωτοπλάστων καὶ τὴν ἐκδίωξή τους ἀπὸ
τὸν Παράδεισο, μέσα σὲ αὐτὴ τὴν ζοφερὴ σκηνὴ ὅπου ὁ
Κύριος καταριέται τὸ φίδι καὶ προβλέπει τοὺς κόπους καὶ
τὰ δάκρυα τοῦ ἀνθρώπινου βίου, ἔρχεται τὸ ἄγγελμα τῆς
ἐλπίδας, τὸ πρῶτο εὐαγγέλιο. «Αὐτὸς» θὰ συντρίψει τὴν
κεφαλὴ τοῦ φιδιοῦ, ἂν καὶ θὰ τρωθεῖ , ἔστω καὶ μόνο στὴν
«πτέρνα». Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἐρμηνεύοντας τὴν
Γένεση, μᾶς λένε ὅτι «Αὐτός», τὸ σπέρμα τῆς Γυναικός,
εἶναι ὁ Θεάνθρωπος Χριστὸς ὁ ὁποῖος μόνο κατὰ σάρ-

καν γεννᾶται ἐκ τῆς Γυναικός, ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας.
Ἡ συντριβὴ τῆς κεφαλῆς τοῦ φιδιοῦ, εἶναι ἡ νίκη τοῦ
Χριστοῦ πρὸς τὸν θάνατον, ἡ Ἀνάστασή Του δηλαδή,
καὶ τὸ δάγκωμα τῆς φτέρνας εἶναι ὁ θάνατός Του. Τόσο
ἁπλά, τόσο συμβολικά, τόσο πραγματικά, τόσο ποιητικά,
ὁ ποιητὴς τῶν πάντων μας ἐνημερώνει, στὴν πρώτη Του
Διαθήκη, ὅτι ἔχουμε ἐλπίδα Ζωῆς. Θὰ πεθάνει ὁ Υἱὸς τοῦ
Ἀνθρώπου καὶ θὰ Ἀναστηθεῖ, νικώντας καὶ καταργώντας,
μὲ τὸν θάνατόν Του, τὸν «ἔσχατο ἐχθρό»2, τὸν θάνατο.
«Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτω θάνατον πατήσας,
καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωὴν χαρισάμενος».
Αὐτὸς εἶναι τὸ Πάσχα3 ἠμῶν, λέει ὁ Παῦλος, εἶναι τὸ δικό
μας πέρασμα ἀπὸ τὸν θάνατο στὴν Ζωή, γιατί «ὑπὲρ ἠμῶν
ἐτύθη Χριστός», γιὰ ἐμᾶς πέθανε ὁ Χριστός4 καὶ Ἀνέστη γιὰ
μᾶς, ἐκ Πατρός, ἐν Ἁγίω Πνεύματι. Ψάλλουμε τὸ «Χριστὸς
Ἀνέστη» μὲ λαμπρές, χαρούμενες καρδιές. Δὲν ὑπάρχει γιὰ
μᾶς θάνατος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλπίδα καὶ ἡ βεβαιότητά μας.
Ζῆ Κύριος καὶ δὶ ἐκείνου, καθὼς προεῖπεν, λάβαμε κι ἐμεῖς
τὴν Αἰώνιον Ζωὴ καὶ τὸ Μέγα Ἔλεος. Ἐπικράνθη Ἅδης,
νικήθηκε ὁ θάνατος, ἔλαβε γῆ ποὺ τὴν νόμισε ἁπλῶς γιὰ
χῶμα καὶ συνάντησε Οὐρανό. Ἔλαβε ἕναν ἀνθρώπινο
σῶμα ποὺ ὅμως ἦταν καὶ
Θεός. Ποῦ εἶναι τώρα
θάνατε τὸ κεντρί
σου, ποῦ εἶναι
ἡ ἔπαρσή σου;
Ἀνέστη Χριστὸς
καὶ Ζωὴ πολιτεύεται, Ἀνέστη Χριστὸς
καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐπὶ
μνήματος5.
Ἑλένη
Λιντζαροπούλου,
Θεολόγος

1. Γέν. 3,15, τὸ λεγόμενο καὶ πρωτευαγγέλιο.
2. «ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος», Α΄ Κορ. 15, 26.
3. Πάσχα, ἀπὸ τὸ ἑβραϊκὸ «Πέσαχ ἢ Πέσσαχ», ἡ ἑορτὴ ἀνάμνησης τῆς Ἐξόδου
ἀπὸ τὴν σκλαβιᾶς στὴν Αἴγυπτο καὶ τῆς πορείας – περάσματος πρὸς τὴν Ἐλευθερία
τῆς Γῆς τῆς Ἐπαγγελίας. Ὁ Χριστὸς ἀνακαινίζει τὸ νόημα τοῦ Πάσχα – Πέσαχ, ὡς
πέρασμα ἀπὸ τὴν σκλαβιὰ τοῦ θανάτου στὴν Ἐλευθερία τῆς Ζωῆς ποὺ εἶναι ὁ Ἴδιος.
4. Α΄ Κορ. 5,7.
5. Ἁγ. Ἰω. Χρυσοστόμου, «Εἰς τὴν ἁγίαν καὶ λαμπροφόρον ἡμέραν τῆς ἐνδόξου καὶ
σωτηριώδους Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἠμῶν, Ἀναστάσεως».

Εὐχαριστοῦμε θερμά τούς καθηγητές τοῦ Φροντιστηρίου Μέσης Ἐκπαίδευσης

γιά τήν προσφορά τους στό Ἐνοριακό Κοινωνικό Φροντιστήριο τοῦ Ἱεροῦ μας Ναοῦ.
(Ἁγίας Τριάδος 4, τηλ.: 210-5060700)

13

14

15

5

Σ. Δεναξάς - Δ. Μπήλιας
Βυζαντινή
Μεταλλοξυλογλυπτική Τέχνη
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΙΔΗ
39ο χλμ ΠΑΛΑΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗΣ
ΟΔΟΥ ΜΑΝΔΡΑ ΑΤΤΙΚΗΣ,
Τ.Κ. 19 600
Τηλ. 2293022070
Κιν. 6944 642 861,
6972 888 012
info@denaxas-mpilias.gr

Περικλέους 128, Πετρούπολη
Τηλ.: 2105068251
www.extreme-cafe.gr

KARKOS (1) Extreme Card (9x5cm).indd 1

16/4/2015 4:05:05 μμ

Υποκατάστημα Καλαμάτας: Ψαρών 148Α & Λυκούργου, Τ.Κ.24100
Τηλ: 2721 181040, Fax.: 2721 181041, Κιν: 6973280504

Μεζεδοπωλείο - Αίθουσα Εκδηλώσεων

Κεντρική Πλατεία Πετρουπόλεως,
Καρπάθου 1, 132 31, Τηλ.: 210 5063724
15

(Ἁ

e

Πλ
Τη