You are on page 1of 44

Kimya

Dergisi

NOVATF
Kimya Dergisi
YIL:4 SAYI:30 OCAK 2016

ENSTRUMENTAL
ANALZ VE TES
DOAL POLMERK BAMBU
PROF. DR. AZZ SANCAR
DLN ALDI
ATIK PLASTKTEN GER
DNM
NCSU ARATIRMACILARI,Q-KARBONLA
BLM DNYASININ EN BYK
BULULARINDAN BRN GEREKLETRD
KMYA HRACATI 14,2 MLYAR DOLAR
NANO LA TAM HEDEF BULUYOR

JOHN DALTON ve HAYAT


HKAYES
KMYA SEKTR ve SERTFKALAR
JAPON SALIK DEVNDEN
TRKYEDE LA RETM
KMYA SANAYMZ YOK
AKMBDEN MERSN-ADANA
KMYA SEKTRNN NN
AACAK PROJE
POLSAN KMYA, ELEKTRKTEN
TASARRUF ETT

KURALLARIMIZ

1. novatif Kimya Dergisi yazlarn herhangi bir


makalenizde veya yaznzda kullanmak iin yazsn
aldnz kiiye mail atarak haber vermek, kullanm
olduunuz yazlarn kaynan ise dergi olarak
belirtmek durumundasnz.
2. Dergide yazlan yazlarn sorumluluu birinci
derece yazara aittir. Bu konu hakknda bir sorun
yayorsanz ilk olarak yazara ulamalsnz.
3. Dergide yer alan bilgileri kullanarak banza
gelebilecek felaketlerden ya da ilerden dergi
sorumlu deildir.
4. Dergide yazarlarn kullanm olduu resimlerde,
yazlarda kesinlikle kaynak belirtilmek zorundadr.
Aksi durum olduu zaman bunu yazarn kendisine
ulaarak sormalsnz. nk bize yaz gnderen
yazarlarmzdan ricamz telif haklarna riayet
ederek fotoraflar dkmanlarna eklemeleri.
Buradan kacak problemlerden dorudan yazarlar
sorumludur. Dergi sorumlu deildir.
5. Dergide benim de yazm olsun diyen yazarlarmz
var ise yazlarnz iin Yavuz Selim KART ile
konuabilirsiniz. Dergi ile iletiim kurmak iin ise
iletisim@inovatifkimyadergisi.com adresine
mail atabilirsiniz.

SOSYAL MEDYA

6. Dergimizde yaynlanmasn istediiniz yazlar


info@inovatifkimyadergisi.com mail adresine
gndermelisiniz. Bu mail adresine gnderdiiniz
yazlarda bir eksiklik var ise editr tarafndan
incelenecektir. Eksik ksmlar var ise size geri
dn yaplacaktr. Dzeltmeniz iin tavsiyelerde
bulunulacaktr. Ltfen geri dn yaplnca bunu

kendinizi kmsemek olarak grmeyin. Ama


daha gzel bir yaz ve daha gzel bir dergi.
7. Tarafmza ok yaz gelmedii takdirde her yazy
yaymlamaya gayret edeceiz lakin bakalarnn
yazlarn kendi yazm gibi gnderenler, kaynaksz
yaz gnderenler, ok ksa yaz gndenlerin
yazlarn maalesef yaymlamayacaz.
8. Dergide dini ve siyasi ierikli yazlar yaymlanmaz.
Herhangi bir dini grubu temsil eden ya da herhangi
bir siyasi grubu temsil eden sz ve kelimeler
yaznzda olursa dergi o ksmlar deitirmeniz
konusunda sizi uyarr. Deitirmezseniz dergi
yaymlamama hakkn ya da yaznn o ksmn
deitirme hakkn elinde tutar. Bu konuda son sz
dergi yneticisine aittir.
9. Bu dergide kimya ilmi zerine okuyan, kimya
ilmine merakl, kimya ilmi ile ilgili aratrma
yapmay seven herkes yazabilir.
10. Dergi ekibimiz gnll kiilerden olumutur.
Bu dergi ilk kurulduu zamandan beri byledir.
Dergi ekibinde olan herkes bu kural kabul etmi
saylr. Gelen kiilere en bata bu kural sylenir.
Grevini yapmayan, dergide anlamazlk karan,
huzur bozan, dergi yneticisini dinlemeyen kiiler
ekipten karlr.
11. Dergi tasarm ve ynetiminden sorumlu kii
buraya ek maddeler koyup deitirme yetkisine
sahiptir.
12. Dergiyi okuyanlar ve dergi ekibi bu kurallar
kabul etmi saylrlar.

http://www.inovatifkimyadergisi.com
https://www.facebook.com/InovatifKimyaDergisi
https://twitter.com/InovatifKimya
https://instagram.com/inovatifkimyadergisi
http://inovatifkimyadergisi-blog.blogspot.com.tr
https://www.youtube.com/channel/UCmIkYbQtd8LtCP6GVL0tVGQ
https://plus.google.com/+Inovatifkimyadergisi
https://www.linkedin.com/profile/view?id=AAIAABHWzAYBk8n_O2Xp0LJgn9bB-aLM6w0-3pw

Ekibimiz
YAVUZ SELM KART
KMYA MHENDS
KURUCU-YNETC
PELN TANTOLU
KMYAGER
FACEBOOK EDTR
MAHMUT ATASEVER
BYOKMYAGER
FACEBOOK EDTR

HATLE MOUMNTSA
KMYA
FACEBOOK EDTR
TUBA NGL
KMYA MHENDS
FACEBOOK EDTR
ELF KO
KMYAGER
FACEBOOK EDTR

SZ DE EKBMZE KATILIN

EDTRDEN

Merhabalar
ncelikle bize olan ilginiz iin ok teekkr ediyoruz.
2015 ylnda bilim dnyasnda olumlu gelimeler oldu. Bu
gelimeleri sizlerle paylamaya altk. lkemiz asndan
2016 ylnn daha bilimsel, daha aratrmac ekilde gemesini
temenni ediyorum.
Bu ay birok konuda yaz geldi. Sektrden birok haber de
ekledik. Bu yazlarda eitli eyler okuyarak bilgileneceksiniz. Yaz
gnderen arkadalarmza da ayrca ok teekkr ediyorum.
Gemie dnk analizlerimiz gelecek asndan nemli
diyerekten yeni ylnz en iten dileklerimle tekrar tebrik
ediyorum.
Keyifle okumanz dileimizle

DOAL POLMERK BAMBU

NDEKLER

DERDEN ESNLENEN VE KENDN


ONARAN PLASTK
KMYA SANAYMZ YOK

11

13

ATIK PLASTKTEN GER DNM 14


PROF. DR. AZZ SANCAR
DLN ALDI

KMYA HRACATI 14,2


MLYAR DOLAR

17
19

ENSTRUMENTAL ANALZ VE TES

20

JAPON SALIK DEVNDEN


25
TRKYEDE LA RETM
KMYA MHENDSL BLM
RETM YELERNN ALIMASI 26
PATENT ALDI
27
JOHN DALTON ve HAYAT HKAYES

NCSU ARATIRMACILARI,Q-KARBONLA
BLM DNYASININ EN BYK
30
BULULARINDAN BRN GEREKLETRD
AKMBDEN MERSN-ADANA KMYA
31
SEKTRNN NN AACAK PROJE

KMYA SEKTR ve SERTFKALAR


NANO LA TAM HEDEF
36
BULUYOR
POLSAN KMYA, ELEKTRKTEN
TASARRUF ETT
ARGON

38

37

32

AYIN WEB STES

NDEKLER

KMYA BULMACA

39

40

KMYA BULMACA ZM
KMYA SZL 42
YAZARIMIZ OLUN

43

41

ZEHRA SEVDE HATPOLU


KMYA MHENDS
ATATRK NVERSTES
YKSEK LSANS RENCS
zehrasevde.hatipoglu@gmail.com

DOAL POLMERK BAMBU


BAMBU BTKS, DOAL POLMERK LF RETM YNTEMLER VE YAPILAN ALIMALAR

olimer malzemeleri, hayatmzdaki her alanda


grmek mmkndr. Kullandmz birok
eya polimer malzemelerden retilmektedir.
Hafif, gvenli ve dayankl olmalaryla ilgi ekmekte
ve zellikle gnmzde polimerler zerine ok fazla
alma yaplmaktadr. Teknolojik yeniliklere ak ve
uygun maliyetli olan bu polimerler, doal, sentetik ve yar
sentetik olmak zere e ayrlmaktadrlar. Doal polimer
malzemelerin kullanlma alanlar ile ok fazla alma
yrtlmektedir. Bambu bitkisinin de doal polimerik
yapda olmasndan dolay birok almaya konu olduunu
gzlemlemek mmkndr.

Bambu Bitkisi Hakknda


Bambu, tropikal iklim blgelerinde yetiir ve 3 4 yl
ierisinde olgunlua eriir. Kat, mobilya, yap, gda,
kimya endstrisi gibi pek ok alanda kullanlan bir bitkidir.
zellikle tekstilde kullanlan bambu lifi, geliim ve retim
itibariyle Asya kkenli olup, Moso bamboo (Phyllostachys
heterocycla pubescens) olarak adlandrlan bambu cinsinden
elde edilmektedir. Bambu lifi doal antibakteriyel zellii,
biyolojik olarak ayrabilme, yksek oranda nem tutma
kapasitesi, yumuaklk ve parlaklk, UV nlarn krma gibi
zelliklere sahiptir. Bu sayede tekstilde geni bir kullanm
alan bulmaktadr. Ayrca dier sellozik liflere alternatif
oluturmaktadr.
Bambu lifleri temelde selloz, hemi selloz ve ligninden
olumaktadr. Bunlar yksek polimer olan dekstrozdur ve bambu
liflerinin kuru arlnn % 90n oluturmaktadr. Dier bileenleri
ise; protein, ya, meyve z ve renkli maddelerdir. Bambu bitkisinin
ya ile ierdii doal polimerik lif oran arasnda bir balant
bulunmaktadr. Bu oran ise, bir yln altndakilerde yaklak % 75, bir
yllklarda % 66, yllklarda % 58 orannda lif bulunmaktadr.

Doal Polimerik Bambu Lifinin retim Yntemleri


Polimerik bambu lifi retimi kimyasal ve mekanik yolla
gerekletirilebilmektedir. Bu blmde sadece kimyasal yolla retimini
anlatacak olursak:

Kimyasal yolla doal polimerik bambu lifi retimi


Kimyasal yolla retim, hidroliz alkalizasyon ve ok fazl aartma prensibine
dayanmaktadr. Buna gre rejenere bambu lifi retimi basamaklar;

1. Hazrlk: Bambu yapraklar, gvdedeki yumuak 8. zndrme: Bu aamada, selloz sodyum

ve sngerimsi dokular ekstrakte edilir ve paralanr.


2. Islatma: Paralanm olan bambu sellozu
20-25 C scaklkta alkali selloz oluturmak
zere 1-3 saat sreyle %15-20lik NaOH (Sodyum
Hidroksit) zeltisine daldrlr.
3. Presleme: Sodyum hidroksit zeltisinin
uzaklatrlmas iin bambu alkali sellozu preslenir.
4. Paralama: Sellozun daha kolay ilenebilmesi
ve yzey alann artrmak iin alkali selloz kk
paralara ayrlr.
5. Kurutma: Kk paralara ayrlan alkali selloz,
24 saat sreyle kurumaya braklr ve oksijenle temas
etmesi salanr. Bu sre esnasnda alkali selloz
ksmen okside olur ve yksek alkaliniteden dolay
daha dk molekl arlna ular.
6. Slfirizasyon: Bu aamada, alkali selloz
zeltisine karbon dislfid eklenerek slfirizasyon
salanr.
7. Ksantatlama: Slfirizasyon aamasndan kalan
karbon dislfid buharlama yoluyla uzaklatrlr ve
sonuta selloz sodyum ksantat oluur.

ksantat zeltisine seyreltik sodyum hidroksit


zeltisi eklenir ve %5 sodyum hidroksit ve %7-15
bambu lifi sellozu ihtiva eden viskoz zeltisi elde
edilir.
9. Lif ekimi: Birbirini izleyen olgunlatrma,
filtreleme ve gazlardan arndrma ilemlerinden
sonra viskoz bambu sellozu, seyreltik slfirik
asit zeltisine gnderilerek selloz sodyum
ksantatn sertlemesi ve sellozik bambu liflerine
dntrlmesi salanr.

Doal Polimerik Bambu Liflerinin zellikleri


* Selloz esasl lifler olduundan asitlere kar
hassasiyet gstermektedir. Bazlara kar dayanm ise
yksektir.

* ncelii 1200den 2000 Nme kadar


deiebilmektedir. Dk ve orta kalnlktaki iplik
retimi iin uygundur.

* D duvar, dairesel tabaka yapsndadr ve nemi


hemen absorbe edip buharlamasn salayan (nemin
nfuz ettii) liflerden olumaktadr.

* UV nlarn krabilme zelliine sahiptir ve


biyolojik olarak ayrabilmektedir.

* Fiziksel zelliklerinin analiz edilmesiyle yksek


bir mukavemetinin ve dk esnekliinin olduu
bulunmutur.

Doal Polimerik Bambu Liflerinin Kullanm Alanlar


Doal bambu liflerine nefes alan lifler denilebilir. Yazlk kyafetler
iin olduka uygundur. Giysi ve ev tekstilinin dnda jeotekstillerde,
endstiyel filtrelerde, tama bantlarnda, kord bezlerinde,
inaatlarda kullanlan tekstillerde, tbbi tekstillerde kullanlmaktadr.
Bambu lifleri ayrca kompozitlerde glendirici olarak
kullanlmaktadr. Gnmzde yksek retim maliyetleri olan cam,
karbon, alminyum, alminyum silikat gibi kompozit malzemelerin
glendirilmesinde kullanlan sentetik liflerin yerine, dk maliyet,
ekolojik retim ve tkenmeyen kaynaktan elde edilen bambu ve
dier doal liflerinin kullanm da geni apta aratrlmaktadr.

Doal Polimerik Bambu Lifi zerine Yaplan almalar


Bambu lifi zerine zellikler ve ilevlii asndan birok alma yaplmtr. Bu almalardan bir ksm;
Wang, Y., ve Gao, X., Study on Structure of the Nature Bamboo Fiber adl almalarnda bambu lifi
hakknda detayl bilgi elde etmek amacyla bambu lifinin mikroyapsn incelemilerdir.
Liu ve arkadalar The Dyeing Behaviours of Bamboo Fiber with
Reactive Dyes and The Product Development adl almalarnda
bambu lifinin retim prosesi, mikroyaps ve lif zelliklerini ve bambu
lifinin boyama davranlarn incelemi, lifin performans zelliklerine
gre %100 bambu rme kuma ve bambu lifini PET ile kaplayarak
rme kuma elde etmilerdir.

K. Murali Mohan Rao ve K. Mohana Rao,


Extraction and tensile properties of natural fibers:
Vakka, date and bamboo adl almalarnda hafif
ve ekonomik kompozitlerin yapmnda takviye
malzemesi olarak kullanlan yeni doal lifleri
tantmay amalamlardr.

Okubo ve arkadalar Development of bamboobased polymer composites and their mechanical


properties adl makalelerinde ekolojik amal
kompozitlerin (ekokompozitler) bambu lifleri ve
onlarn temel mekanik zellikleri kullanlarak
gelitirilmesini anlatmaktadrlar.

Sonu Olarak;
Polimerik bambu lifleri doal ve yenilenebilir bir
kaynaktr. retimde kullanlan yntemler, evre
ve insan salna zararl deildir. Tamamen
evre dostudur. Nem absorbe edebilmesi ve
antibakteriyel zelliklere sahip olmas nedeniyle
olduka avantajldr. Ayrca kompozit malzemelerin

glendirilmesinde kullanlmakta ve bunun zerine


eitli almalar yaplmaktadr. Dk maliyet,
ekolojik retim ve tkenmeyen kaynak olmas
ynyle de birok aratrmaya kap aralamas
kanlmazdr.

Kaynaklar :
1) Erdumlu N., 2008. Bambu Lifi ve zellikleri, stanbul Teknik niversitesi, Tekstil Teknolojileri ve Tasarm
Fakltesi, stanbul.
2) Okur N., 2006. Bambu Lifi ve plik zelliklerinin Dier Lif Ve pliklerin Performans zellikleri ile
Karlatrmal Olarak ncelenmesi, stanbul Teknik niversitesi, Fen Bilimleri Enstits, stanbul.
3) Karahan H. A., ktem T., Seventekin N., 2006. Doal Bambu Lifleri, Ege niversitesi Tekstil Mhendislii,
zmir.
4) Wang, Y., ve Gao, X., 2004. Study on Structure of the Nature Bamboo Fiber, Proceedings of the Textile
Institute 83rd World Conference, May 23-27, 135-137, Shangai, China.
5) Shen, O., Liu, D.S., Gaoc, Y., Chenc, Y., 2004. Surface Properties of Bamboo Fiber and a Comparison with
Cotton Linter Fibers, Colloids and Surfaces B: Biointerfaces 35(3-4):193-195.
6) Rao, K. M. M., Rao, K. M., 2005. Extraction and Tensile Properties of Natural Fibers: Vakka, Date and
Bamboo, Composite Structures.
7) Okubo, K., Fujii, T., Yamamoto, Y., 2004. Development of Bamboo-Based Polymer Composites and Their
Mechanical Properties, Composites Part A-Applied Science and Manufacturing, 35 (3): 377-383.

10

Haber
Yabanc

DERDEN ESNLENEN VE KENDN


ONARAN PLASTK
Vcudun kendisini yenilemesinden esin alan yeni materyallerle bir gn kendi
kendisini tamir eden uaklar ya da binalar yaplabilir.
Bir kemiiniz krldnda vcudunuz yava yava bu kemii onaracak, bir yeriniz
syrldnda deriniz kendisini yenileyecektir. Ancak ayn ey bina, kpr veya
uak inasnda kullanlan insan yapm maddeler iin geerli deil. Plastik, elik,
beton gibi maddelerin onarm zor ya da imkanszdr.
Fakat bunun yakn zamanda deiebilecei belirtiliyor. Bilim insanlar doadan
esinlenerek kendisini yenileyip onarabilecek materyaller retmeye alyor.

Kanayan plastik
Yllar boyunca mhendisler eitli stratejiler kulland.
Fakat Illinois niversitesinden Nancy Sottos insan
derisinden esinlenerek yeni bir plastik gelitirdi. Bu
plastik kesildiinde kanyor ve kendi kendisini
defalarca onarabiliyor.
Sottosun aratrmas her tr evresel etkene kar
tepki veren yeni maddelerin gelitirilmesi konusunda
nclk ediyor. Bu ekilde bakm ve tefti alannda
nemli lde tasarruf salanmas kadar, byk ve
lmcl kazalarn nlenmesi de mmkn olabilecek.
nsanlarn yapt byk yaplar baarsz olduunda
sonular da felaket ieriyor. Trafik altnda ken
bir kpr dnn. Fakat buna yol aan arzann
balangc kk bir nedenden kaynaklanyor ou
zaman. Kk bir atlak rnein.

Reine kapslleri
2001de Sottos kendi kendini onaran bir plastik
reterek haber konusu olmutu. Bu plastik, iinde
sv reine olan minik kapsller ieriyordu. Plastiin
bir yerinde herhangi bir atlak meydana geldiinde
kapsllerin bir ksm yrtlarak reine salglyor ve
atla doldurup katlayordu.
Bu madde nemli bir adm olmakla birlikte
mkemmel deildi. Bu kapsller bir kez alp
reineyi salgladnda boalm oluyordu. Yani ilk
atlakta alp onarm yaptktan sonra, ayn blgede
meydana gelen yeni bir atlak durumunda ilevsiz
kalyordu.

Fark edilmediinde bu atlak byyp kprnn


kmesine yol aabilir. Kendi kendini onaran
maddenin amac ite o kk atlaklarn
bymesini nlemektir, diyor Sottos.

11

Sottos daha sonraki yllarda insan derisini taklit


edecek ekilde, plastik zerinde yaygn bir biimde
onarm svsn ieren bir sistem gelitirdi.

Klcal damar sistemi


Kendisini onaran plastiin ilk aamasnda kaln
bir polimer tabakas oluturuluyor. Bu tabakann
yzeyinin hemen altnda youn ve ii bo
kanallardan oluan boyutlu bir a var. Sonra bu
kanallarn bir ksmna sv reine, bir ksmna da
kr kimyasal konuyor.

koyuluyor, yzeyinde atlaklar oluturmaya alyor.


atlak bydke sv dolu kanallara denk gelip
her iki svnn da salglanmasn tetikliyor. Svlar
kartnda kr malzemesi reineyi sertletiriyor ve
bylece atlak doldurulup onarlm oluyor.
Bir tek atla doldurmak iin fazla svya
gerek olmuyor. Ayrca ierdeki kanallar epeyce
sv tutabiliyor. Yeni bir atlamada ayn ilem
tekrarlanm oluyor.

Sonra da Sottos bu yeni materyali denemeye


Tpk deri altnda yaylm klcal damar alarnn
deriyi onarmas gibi. Bylece ayn noktalar tekrar
tekrar onarlabildii gibi, uzun sre kullanmda olan
maddeye dardan sv takviyesi de yaplabiliyor.

Bilgisayar ve elektronik aletler


Sottos ayrca atlak ksmna onarc sv pskrten
bir plastik de gelitirdi. Bu tr materyaller uak,
rzgar trbinleri ve elektronik eyalar gibi irili ufakl
ok sayda rnn mrn uzatabilir.
2011de yaymlad bir makalede Sottos, plastikte
kulland klcal damar alarnda su dolatrlmas
yoluyla, snma eilimi olan maddelerde sy
drmenin mmkn olacan vurgulad. Bu
yntem bilgisayar ipleri ve dier elektronik
aletlerde s dzenleme amacyla kullanlabilir.
Bu yntemler nerede kullanlrsa kullanlsn Sottos
doadan esin almaya devam ediyor.

12

Yerli

Haber

KMYA SANAYMZ YOK

Trkiye Bilimler Akademisi (TBA) eref yesi


Prof. Dr. zer Bekarolu, Ege niversitesi Aliaa
Meslek Yksek Okulu Kimya Blmnden Yard.
Do. Dr. Sevil ener ile kimya alannda ortaklaa
gerekletirdikleri almalar takip etmek
amacyla Aliaa Meslek Yksek Okulunu ziyaret
etti.
Trkiyede ftalosiyanin kimyasnn kurucusu,
stanbul Teknik niversitesi Anorganik Ana
Bilim Dalnn kurucularndan, kard
makaleler ve koordinasyon kimyasndaki
etkin almalar ile Trkiyenin nde gelen
kimyagerleri arasna giren ve lke apnda
isminden sz ettiren Trkiye Bilimler Akademisi
eref yesi Prof. Dr. zer Bekarolu, Yard. Do.
Dr. Sevil ener ile kimya alannda ortaklaa
gerekletirdikleri almalar deerlendirmek
amacyla Ege niversitesi Aliaa Meslek Yksek
Okulunu ziyaret etti.

Bilim ve Teknoloji Politikas


Yaplmyor
Davet zerine deiik niversitelerde aratrmalar
ve makaleler yaynlayan, zmir leri Teknoloji
niversitesinde dzenlenen kimya ile ilgili bir
konferansn davetlisi olarak zmire geldiini
syleyen Prof. Dr. Bekarolu, ardndan da Ege
niversitesi Aliaa Meslek Yksek Okulunu
ziyaret ettiini belirterek, TBA kanalyla bizim
niversite konferans programlarmz oluyor. Yl
ierisinde birka niversiteye gidebiliyoruz bunun
iin. Trkiyede biliyorsunuz kimya faklteleri
kapanyor. Fizik kapanyor. Matematik kapanyor.
Bunlarn nedenleri ile ilgili bir konferans
verdim. Bilim ve teknoloji politikas yapm ve
ynetimi zerine bir konuma yaptm. Trkiyede
zaten bilim ve teknoloji politikas yaplmyor.
Siyasilerimiz bu ii ciddiye almyor. Bu konuda
bir kamuoyu yaratmak iin ben birka yldan beri
konferans veriyorum. Ben bu konuda 25 yldr
yaptm aratrmalarla epey bilgi sahibi oldum.
ok karmak bir konu olduu iin bunu herkesin
anlayaca bir kalbn iine sokup niversitelerde

anlatyorum. Buraya da onun iin geldim diye


konutu.

Kimya Sanayimiz Yok


Prof. Dr. Bekarolu, Yard. Do. Dr. Sevil ener ile
karboranlar (Bor, karbon ve hidrojen ieren bileikler
snf) zerine mterek almalarnn bulunduunu,
kanser tedavisinde kullanlan ntron kapsller
zerine altklarn, bu almalar kontrol edip,
neler yaplabilir, bunun zerine deerlendirmede
bulunmak iin de Aliaaya geldiini kaydetti.
Trkiyede fen bilimlerinin, zellikle kimyann ok
ihmal edilmi bir dal olduunu szlerine ekleyen
Bekarolu, Bunun balca nedenlerinden biri
Trkiyede kimya sanayiinin olmamas yani kimya
teknolojisi zerine almalarn ihmal edilmesidir.
Trkiye sadece yar ilenmi kimyasallar alp,
bunlara basit ilemler yapp darya satmaya
alyor. Btn dnyada kimya, sanayinin
motorudur. Trkiyede kimyasal madde retimi
yok. Bu retim olmad iin Trkiyede yetien
kimyaclar da alma ortam bulmakta zorlanyor
dedi.

13

HAZAL ZTAN
KMYA MHENDS
GAZ NVERSTES
RENC
hazaloztan@gmail.com

ATIK PLASTKTEN
GER DNM

on yllarda nemli boyutlara ulaan kat atk


sorunu, lkelerin gndemini 1980li yllardan
bu yana igal etmektedir. Kat atklarla ilgili
balca politikalar, balca temel balk altnda
toplanabilir.

bulunmakta ve her yl dnyamza binlerce


ton retilmektedir. En ok termoplastikler
retilmektedir.

Atn kaynanda nlenmesi veya atk azaltm


Kat atklar iinde yer alan eitli maddelerin geri
dndrlerek yeniden kullanm
Yeniden kullanlmayacak ksmn, emniyetli biimde
yok edilmesi ve/veya depolanmas
Polimerler; plastik, lastik ve kauuk malzemelerin
temel yap talar olarak yaygn kullanm alan

Plastikler atk olarak doaya atldklarnda, bozunma


scaklklarnn yksek olmas, ultroviyole nlarna
dayankl olmas, doadaki bakterilere kar
dayankl olmas onlarn uzun sre bozunmadan
kalmalarna sebeptir.Bu sebepten dolay evreyi
kirlettiklerindengeri dnmleri bir toplumsal
zorunluluktur.
Plastiklerin en ok PE, PP, PVC, PS tketilmektedir.
Dolaysyla atk olarak da evrede bunlar ok
bulunmaktadr.

Doada imalat artklar olarak ve ehir p artklar olarak atk plastik vardr.

14

Atk plastiklerin geri kazanm


incelendiinde;

haldeki plastik artklar,ayrlr,temizlenir eritilerek


kullanlr.
3. Bu tip geri kazanma kimyasal geri kazanm ilemi
de denir.
* Bu ilemde ama, atk plastiklerden ihtiya
olan monomeri alp, yeni kimyasal ierikli farkl
zellikte polimerler elde etmektir.

4 eit yol izlendii grlr.


1. Atklar, orijinal plastiklere katp orijinal polimere
yakn yeni plastik elde etmek iin yaplan geri
kazanm,
* Bu tip geri kazanmda,makinalardan kan artk
plastikler ile temiz p plastikler kullanlr.

4. Drdnc geri kazanm ilemi ise atk plastikleri


yakp, kan enerjilerinden faydalanmaktr.Bu kan
gazlarn insan salna zararlar yznden mahsurlu
bir yntemdir.

2. kinci geri kazanm yntemi, orijinal plastik elde


etme yerine II.ci kalite mal elde etmek iin yaplan
ilemdir.
* Plastik kullanlp kirlendikten sonra, yani p

Plastiin geri dnm ne


demektir?
* Kullanm d kalan plastik atk malzemelerin
tekrar kullanma geri kazandrlmas ilemine denir.

Plastiin geri dnm nasl


olmaktadr?
1.nce plastik p atklar toplanp bir yere ylr.
Geri kazanlmas dnlen plastikler aadaki
kaynaklardan temin edilmektedirler.
1. Sanayi tesislerinde kan plastikler
2. Ticari merkezlerde oluan plastik artklar
3. Tarmda kullanlan plastik atklar
4. Belediye plklerinde oluan plastik
5. Evlerde kullanlan plastikler
2. Bu p atklar kaba bir ekilde ayrlr.

iinde bulunan ve yksek hzda dnen baklar


plastik filmi yksek scaklkta starak paralar. Daha
sonra az miktarda su ile oklanan plastik, yeniden
kullanlabilir GRANL hale gelir.

3. Bir bant zerinde tanrken manyetik bir


sistemden geirilerek plastik olmayan
maddelerden ayrlr.
4. Bu p atklar yzdrme tankna konarak ykanr.
5. Ykanan plastikler kurutulur ve krma
makinalarnda paralanr.

7. Geri kazanlan plastik tekrar extrzyon veya dier


yollardan ilenerek plastik retimine kazandrlm
olur.

6. Krlan plastik paralar aglomer makinalarnda


granl hale sokulur. Aglomer makinalar plastik film
atklarnn geri dntrlmesi iin kullanlr. Kazan

15

Kaynaklar :
1.http://www.yildiz.edu.tr/~akdogan/lessons/plastikmalzeme/Plastiklerin_Geri_Kazanimi.pdf
2.w3.balikesir.edu.tr/~ay/plastik malzemeler
3. G. Akoval, N. Uyank, Plastik ve Plastik Teknolojisi,antay Kitabevi,s.325-370, stanbul;1998

16

Haber
Yabanc

PROF. DR. AZZ SANCAR


DLN ALDI

Nobel Kimya dln kazan ilk


Trk olan Aziz Sancar, svein
bakenti Stockholmde dzenlenen
trenle dln ald.
Trkiye iin gurur gecesi 2015
yl bar, fizik, tp, kimya, edebiyat
ve ekonomi dallarndaki Nobel
dlleri, Oslo ve Stockholmde
dzenlenen trenlerle sahiplerine veriliyor.

Aziz Sancar 2015 Nobel Kimya dlne DNA


onarm hakkndaki bilimsel almalaryla layk
grld. Sancar dnk resepsiyonda Trkiye iin
bu kadar nemli olduunu bilseydim 2 misli alr
ve 20 yl nce alrdm bu dl demiti.

Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Kimya dln sve


Kral 16nc Gustaf n elinden ald.
almalarn ABDde srdren Mardin doumlu
genetik bilimci Prof. Dr. Aziz Sancar, bu ylki Nobel
Kimya dln sveli Tomas Lindahl ve ABDli
Paul Modrich ile paylamt.

Mardindeki Yaknlar Sancarn dl almasn byle


izledi

Sancar almasn Byle Anlatmt


Prof. Aziz Sancar 2014 ylnda kanser tedavisindeki
sirkadiyen saat (Ritmik saat) buluunu anlatmt.
Prof. Dr. Aziz Sancar, kanser konusunda nemli
almalar yapldn belirtirken, kanser
mekanizmasnn 10 yl iinde zleceine
inandn sylemiti. Ancak kanserin nasl
olduunu zmlemenin onu tedavi etmek anlamna
gelmediine iaret eden Sancar, tedavi konusunda bir
ey sylemek iin erken olduunu belirtmiti.

DNAy tahrip ediyor ve vcutta bulunan DNA


onarm mekanizmalar, o kanser hcrelerinin
yaamasn salyor. Biz bu mekanizmay
anlamak, aydnlatmak iin bir alma balattk.
Bu mekanizmay anlaynca onu inhibe edip,
kanser hcrelerinin normal hcrelerden daha
nce ldrlmesini salamaya alacaz. DNA
onarm mekanizmasn aydnlatmak, kanser
tedavisi noktasnda ok nemli. Gayemiz bu
mekanizmay aklamak.

Kanserle ilgili olarak DNA onarm konusunda


alma yaptn bildiren Sancar, unlar kaydetmiti;
Kanser tedavisinde kullanlan ilalarn ou

17

DNA Onarmnn Minimum


Olduu Zaman Tespit Edilecek
Sirkadiyen saat (gnlk ritm) konusunda nemli bir
bulu yaptklarn bildiren Sancar, sirkadiyen saatin
DNA onarmn kontrol ettiini ifade etti. Sancar,
DNA onarmnn gnn belli saatlerinde arttn,
belli saatlerde de minimum seviyeye indiini syledi.
Amalarnn vcuttaki DNA onarmnn minimum
olduu zaman tespit edip, kanser hcrelerine ila
verip, bu hcrelerin lmesini salamak olduunu
belirten Sancar, HedefimizDNA onarmnn ne
zaman minimum ne zaman maksimum olduunu
belirleyerek, DNA onarm potansiyelinin en az
olduu zaman ila tedavisi uygulayarak, hem ilacn
etkisini oaltmak, hem de yan etkileri azaltmak
eklinde konutu.
Bu kapsamda almay ncelikle kaln barsak
kanseri zerinden balatacaklarn anlatan Sancar,
Kaln barsan biyolojisi ve DNA onarm
saatleri konusunda daha ok bilgi sahibi olmamz
nedeniyle bu kanser eidinden almalarmz
balatacaz. Aratrma almalarna 2-3 ay iinde
balyoruz dedi.

Deri Kanserinin nne


Geilebilecek
Sirkadiyen saat konusundaki almalarnn deri
kanserini nleme noktasnda da faydal olacana
dikkati eken Sancar, bu ekilde hangi saatlerde

gnelenildiinde kanser riskinin arttnn, hangi


zamanlarda azaldnn tespit edilebileceini ifade
etti.Fareler zerinde yaptklar bilimsel almalarda,
UV nlarna maruz kalan farelerde kanser riskinin
akam saatlerinde daha az olduunu tespit ettiklerini
belirten Sancar, yle devam etti:
Fareler zerinde yaptmz aratrmalarda
sabah saatlerindeki UV maruziyeti sonucu kanser
riskinin akamst saat 4teki tespit ettiimiz
oranlara gre 5 misli daha yksek olduunu
grdk. Yani farelerde deri kanseri riskinin akam
saatlerinde daha az olduunu belirledik. Farelerde
ortaya kan sonular insanlarda tam tersidir.
Buna dayanarak, insanlar iin sabah saatlerinin
deri kanseri riski asndan daha dk olacan
syleyebiliriz. Yani sabah saatlerinde gnelenmek,
len ve akamstne gre daha az risk tayor.
Ancak bunu kesin olarak sylemek iin ncelikle
insanlar zerinde deney yapmamz lazm
Bu konuda almalara baladklarn ve Amerikan
Salk Bakanlndan izin aldklarn anlatan Sancar,
ilk etapta gnlller topladklarn ve gnlllerin
derilerindeki DNA onarmlarn gn boyu nasl
olduunu lmek iin alma yapacaklarn syledi.
Sancar, Yani DNA onarm konusunda kaln
barsakta yapacamz alma kanserin
tedavisini, cilt zerinde yapacaz alma da
kanseri nlemeyi amalyor ifadelerine yer verdi.

18

Yerli

Haber

KMYA HRACATI
14,2 MLYAR DOLAR

Kimya sektrnn ihracatnn, bu yln 11 aynda


14,2 milyar dolar olduu bildirildi.

asndan zorluklar da beraberinde getirdi


deerlendirmesinde bulundu.

Kimya sektrnn ihracat 2015 ocak-kasm


dneminde geen yln ayn dnemine kyasla yzde
13,56 gerileyerek 14 milyar 196 milyar dolara dt.

Akyz, unlar kaydetti:

Kimya sektr tm olumsuzluklara ramen


Trkiyenin ihracatnda ilk srada yer almay
baaryor. 2016nn bu ylki rakamlarn zerine
stanbul Kimyevi Maddeler ve Mamlleri
hracatlar Birliinden (KMB) yaplan aklamaya kabileceimiz daha iyi bir yl olacana
inanyoruz. Trkiye ve Rusya arasnda devam
gre, kimya sektrnn ihracat kasmda deer
eden gerilimden endie duyuyoruz. Rusyaya batl
baznda yzde 12,53 azalarak 1 milyar 307 milyon
lkeler tarafndan uygulanan ve halen devam
dolara indi.
eden yaptrmlar, emtia fiyatlar ve zellikle petrol
fiyatlarndaki d ile rubledeki belirgin azaln
Kimya sektrnn kasm aynda en fazla ihracat
yapt ilk lke Irak, spanya ve Almanya eklinde neticesinde Rusya ekonomisinde yaanan daralma
kimya ihracatmz olumsuz etkiliyor.
sraland. Bu dnemde Birleik Arap Emirlikleri,
Msr, ngiltere, talya, Yunanistan, Fransa ve ran
da en fazla ihracat yaplan dier lkeler arasnda
Ruble bir nceki yla gre dolar karsnda yaklak
yzde 33 deer kaybetmi durumda. Ayn ekilde
ne kt. Ocak-kasm dneminde de Irak, Msr ve
Almanya sektrn en fazla ihracat yapt lkeler
Rusyann en nemli gelir kaynaklarndan olan
petrol ve doalgazn fiyatlar geen yln ayn
oldu.
dnemine gre yzde 33 orannda azald. Bu
durum Rusyann satn alma gcn olumsuz
Rusyaya alternatif olabilecek
etkiliyor.

pazarlara yneleceiz

Aklamada grlerine yer verilen KMB


Ynetim Kurulu Bakan Murat Akyz, 2015in
ihracatlar asndan kolay gemediine dikkati
ekerek, Kresel ekonomideki yavalamann
olumsuz etkisine ierideki belirsizliklerin
eklenmesi ihracatlarmz ve sanayicilerimiz

Ticarette, Rusya ve Trkiye arasnda uzun yllara


dayanan gl bir i birlii olduunu vurgulayan
Akyz, Beklentimiz, bu i birliinin siyasi srece
kurban edilmemesi. Ancak gelimelere baktmz
zaman sorun yakn zamanda zlecee de
benzemiyor. Rusyaya alternatif olabilecek
pazarlara yneleceiz ifadelerini kulland.

19

ERMAN GRGN
KMYAGER
GAZ NVERSTES
MEZUN
ermangirgin2006@yahoo.com

ENSTRUMENTAL
ANALZ VE TES
niversite dnemlerinde pek zerine dlmeyen,
belki de yalnzca bir dersle geitirilen; fakat
gnmzn modern laboratuvarlarnn
vazgeilmezidir enstrmantal analiz cihazlar.
Gaz Kromatografisi (Gc), Gaz Kromatografi-Ktle
Spektrometresi (Gc-Ms), yon Kromatografisi (IC),
Yksek Performans Sv Kromatografisi (HPLC)
ve Yksek Performans Sv Kromatografisi-Ktle
Spektrometresi (Lc-Ms) en bilinen kromatografi
cihazlaryken Spektrofotometre (Uv-Vis), Furier
Dnml Kzltesi Spektrometresi (FT-IR)
Atomik Absorpsiyon (AAS), Indktif Elemi
Plazma (Icp) ve Indktif Elemi Plazma-Ktle
Spektrometresi en bilinen spektroskopi cihazlardr.
Spektroskopi cihazlarna numune hazrlamak

veya organik sentez amac ile kullanlan kapal


sistem mikrodalga cihazlar veya Elemental analiz
cihazlarn unutmamak gerekir. Bu yazmda sizlere
Gaz Kromatografisinin teorisini ve ileyiini
anlatacam.
Gaz Kromatografisi teorik olarak maddelerin gaz ile
srklenerek durgun fazda adsorplanmas ve fiziksel
olarak durgun fazdan srklenerek farkl zamanlarda
dedektre ulatrlmas tekniidir. Gaz kromatografi
cihaz uucu ve yar uucu madde analizleri iin
tasarlanmtr. Cihaz 5 ana blmden oluur. Gaz
Kayna, Otomatik rnekleyici, Enjektr, Kolon
Frn ve Dedektr.

Gaz Kayna : Gaz Kromatografi tekniinde pratikte

Helyum, Azot veya Hidrojen gazlar kullanm uygundur. Bu


gazlarn yksek saflkta, yani minimum %99.999 saflkta, olmas
bir zorunluluktur. Her ne kadar hidrojen gaz yksek hz (gas
velocity) sayesinde en iyi sonucu verse de, yanc/patlayc
zelliinden dolay pek tercih edilmez. Azot gaz olduka ucuz
ve kolay bulunur olmasna ramen scaklk ile ters orantl ak
hz azalmas (gas velocity) nedeniyle ok tercih edilmez. Helyum
gaz ise yksek maliyetine ramen inert bir gaz olmas ve optimal
deerleri ile dnya apnda en yaygn kullanlan gazdr.

20

Otomatik rnekleyici : Gaz

retilmeye baland ve bu sayede numuneler


yksek tekrarlanabilirlikte enjekte edilebilir
hale geldi. Otomatik rnekleyiciler, sv veya
gaz numunelerin hassas bir ekilde sisteme giri
yapmasna olanak salamaktadrlar. Bunun yannda
nceden programlanarak ok sayda analizi sras ile
yapabilme kabiliyetine sahiptirler.

Enjektr:

Basit bir mantk ile, analiz edilecek


maddeler basnl gaz yardm kullanlarak tanrsa
GC, eer basnl bir sv ile dedektre tanrsa
LC adn alr. Gaz kromatografi tekniinde sv
numune nce buhar haline getirilmelidir ki gaz ile
tama yapabilelim. Bu noktada devreye enjektr
blm girmektedir. Bu blm, pratikte en fazla
350 oC kullanlan fakat aslen 450 oCye kadar
ayarlanabilen yksek scakla sahip bir hazne
olarak dnebilirsiniz. Ama mikrolitre hacminde,
sisteme giri yapan sv numunenin ani olarak

buharlatrlmas ve buhar haldeki numunenin bir


an nce kolona ulatrlmasdr. Bu blm stmann
yan sra kirli veya yksek konsantrasyondaki
numunenin belirlenen blmnn gaz yardm ile
sistemden uzaklatrlarak sistemi temiz tutma ve
seyreltme ileminin yaplabildii blmdr. stee
bal olarak eser (dk) miktar analizler iin
maddenin tamam da kolon blmne gnderilebilir.
Bu teknik, ayrml (split) ve ayrmsz (Splitless)
enjeksiyon teknikleri olarak adlandrlr.

Kolon Frn : Bu blm homojen olarak

maddeler polar fazl kolonlarda daha ok tutunurken,


apolar maddeler apolar fazl kolonlarda daha fazla
tutunur. Analizi yaplacak numunenin ieriine
bal olarak kolon tipi seilmelidir. Bu tutunma ile
maddeler birbirlerinden ayrlr, scaklk etkisi ve gaz
ile zorla srklenerek farkl zamanlarda dedektre
ulaarak analiz yaplmasna olanak salanr.
Bu blmde scaklk, zamana kar arttrlarak
maddelerin kolonda tutunma kuvvetleri azaltlr ve
analizlerin daha ksa srede bitirilmesi salanr.

Kromatografinin ilk zamanlarnda sv numuneler


mikrolitre seviyelerindeki dk hacimli rngalar
ile direk olarak enjekte edilirdi. Fakat bu yntem
kiiden kaynaklanan gz yanlmalar nedeniyle
tekrarlanabilir sonular alnmasn engelliyordu.
Teknolojinin gelimesiyle birlikte robotik sistemler

stma salayan, s yaltml blmdr. Ama, madde


ayrmlarnn yapld kolon ad verilen ve i yzeyi
belirli bir faz ile kaplanm, ince, cam tp ok
hassas bir ekilde stmaktr. Ticari olarak ok farkl
tip kolon fazlar olsa da bunlar yap olarak kuvvetli
polar faz ile kuvvetli apolar faz ve bunlarn farkl
yzdelerde karmlarndan oluur. 10 metre 100
metre aras ve 0.25mm, 0.32mm ve 0.53mm i apa
sahip kolonlar yaygn olarak kullanlmaktadr. Polar

21

Dedektr: Madde tayininin yapld blmdr.

ok farkl tipleri olsada ticari olarak en bilinenleri


Alev yonlama Dedektr (FID), Termal letkenlik

Dedektr (TCD) , Elektron Yakalama Dedektr


(ECD)dr.

FID genel bir dedektrdr. Karbon Hidrojen balarna kar hassastr. Bu nedenle CO, CO , NO, NO , H O
2

gibi maddelere kar hassasiyet gstermese de ok geni bir analiz kabiliyeti vardr. Dk ppm seviyelerinde
analize uygundur. Hidrojen hava karml aleve ulaan maddeler burada iyonlatrlarak yksek voltajda
kutuplanm anot/katot sayesinde elektronik sinyallere dntrlr ve bilgisayar yazlm sayesinde kalitatif
veya kantitatif analize imkan salar.

TCD genel bir dedektrdr. ok hassas

olmamakla birlikte neredeyse her maddeye kar


hassasiyet gsterir. Yzdesel veya ppm seviyelerinde
analize uygundur. Yaps aslnda bir wheatstone
kprsdr. Bir kanaldan referans tayc gaz

geirilir. Dier kanaldan tayc gaz ile birlikte


srklenen madde bir potansiyel fark yaratr ve
bilgisayar yazlm sayesinde kalitatif veya kantitatif
analize imkan salar.

22

ECD halojen spesifik bir dedektrdr. Bileik

izotopu tarafndan retilen elektronlar azot gaz ile


arptrlarak bir elektron bulutu yaratlr. Dedektre
ulaan bileik bu elektron bulutu dengesini bozar ve
sinyal oluumu salar. Yazlm sayesinde kalitatif veya
kantitatif analiz imkan salar.

Gaz Kromatografisi olduka kullanl bir yntemdir.


Enjektr blmne gnderilmek istenen maddeler
destekleyici cihazlarla veya farkl dzeneklerle
kombine edilerek ok farkl analizlere imkan verir.
Gaz kromatografisi tekniini ksaca zetlemek
gerekirse; karm iiren numune sisteme enjekte

edilir, buharlatrlr, tayc gaz ile kolonda


birbirlerinden ayrlmalarn salanr ve dedektre
ulatrlr. Yazlm sayesinde kromatogram adn
verdiimiz data toplanr

Yazlm ; Her ticari firma kendisine has

deerlendirilebilir. Analizi yaplacak maddeler farkl


konsantrasyonlarda sisteme enjekte edilerek pik
alanlar kaydedilir. Bu kromatogramlar sayesinde
pik alanlar ile bir kalibrasyon erisi izdirilerek
kantitatif analize olanak salanr.

yapsnda Flor (F), Klor (Cl), Brom (Br), yot (I)


gibi yksek elektro negatiflie sahip halojen olmas
durumunda dk ppb seviyelerinde olduka
hassas analize imkan verir. Radyoaktif Nikel 63

yazlmlar kullansa da temel olarak yazlmlar


benzerlik gstermektedir. Yazlmlar sayesinde
cihazn btn fonksiyonlar kontrol edilebilirken
ayn zamanda metot yapma ve analiz sonular

23

Biliyormusunuz; mevye ve sebzelerde pestisit


analizleri, yemeklik sv yalarda serbest asit ierii,
fabrika bacalarndan kan gazlarn ierii, atk
sularda poliklorlu bifenil analizleri, alkol analizleri,
hidrokarbonlar, mineral ya analizleri, poliaromatik
karbon analizleri ve daha niceleri bu cihaz sayesinde
analiz ediliyor.

Umarm yazmdan keyif almsnzdr. Sizlere her ay


baka bir cihaz tantmak istiyorum. Cihaz seimi
konusunda tekliflerinize am. Ayn zamanda
herhangi bir uygulama veya merak ettiiniz sorulara
memnuniyetle cevap vereceim. ubat aynda
grmek zere.

24

Haber
Yabanc

JAPON SALIK DEVNDEN


TRKYEDE LA RETM

Merkezi Osakada bulunan ila irketi Takeda,


Trkiyede 13 yeni rnn isim hakkn satn ald.
Trkiye pazarna giri yapan irket, baz rnleri
ise Trkiyedeki dier ila irketlerine rettiriyor.
Trkiyede ila endstrisine girileriyle ilgili
bilgilendirme toplants yapan Takeda Trkiye Genel
Mdr Gamze Yceland, firmann almalar
hakknda bilgi verdi. Gamze Yceland, Trkiyenin
Takeda iin ok kritik neme sahip olduunu syledi.
2015 ylnn Takeda iin nemli bir dnm noktas
olduunu belirten Yceland, Trkiyede nemli bir
yatrm yaparak, bir yerli retici firmadan seilmi
13 ilacn bulunduu rn portfyn satn aldk
dedi.

Meyve vermeyen kiraz aac ile


tantm
Firmann tantm brorlerinde; Japonyada her
yl geleneksel vestivali dzenlenen sakura (meyve
vermeyen bir eit kiraz aac) bitkisi var. Nobel
dll aratrmacyla alan Takeda, 70ten fazla
lkede faaliyet gsteriyor. 18 lkede toplam 27
retim merkezi olan irket, 30 bin alanyla (2014
yl rakamlarna gre) yllk 14,6 milyar dolarlk bir
gelire sahip bulunuyor.

En Ucuz lkelerden Biri


Trkiyenin ila fiyatlar asndan en ucuz lkelerden
biri olduuna dikkat eken Gamze Yceland,
Sistemi yapc bir tavrla ele almann deerine
inanyoruz. Hastalarmzn uygun fiyatl yeniliki
ilalara eriimi gibi olumlu bir sonucu gz ard
edemeyiz diye konutu.

25

Yerli

Haber

KMYA MHENDSL BLM


RETM YELERNN ALIMASI
PATENT ALDI

nn niversitesi Mhendislik Fakltesi Kimya


Mhendislii Blm retim yeleri Yrd. Do.
Dr. Yunus nal ve Do. Dr. Canan Akmil Baarin
Kays ekirdei Kabuundan Ardk Yntem
ile Yksek Yzey Alanl Tbbi Sper Aktif Karbon
balkl almas, Trk Patent Enstitsnden patent
belgesi ald.

karlanmas yolunda nemli bir adm atlm


olduunu ifade etti. Kays ekirdeinden aktif
karbon retimi yapacak bir firmann yakn gelecekte
Malatyada faaliyete geeceini belirten patent
sahipleri, kays dnda kays ekirdeinden de
nemli bir katma deer salanacan sylediler.

retim yeleri, bu patentin alnmasyla tamam


ithal edilen ve halen tm hastanelerin acil
servislerinde kullanlan aktif karbon solsyonlarnn

26

HATLE MOUMNTSA
KMYA
YANYA NVERSTES
MEZUN
hatile_m@hotmail.com

JOHN DALTON ve
HAYAT HKAYES

KMYADA SMN OK DUYDUUNUZ, RENK KRLL VE ATOM MODELNE


YEN DNEM BALATAN GZEL BR NSANIN
HAYAT HKAYES John Dalton (6 Eyll 1766 27 Temmuz 1844)

ngiliz kimyager, meterolog ve fiziki. Modern


Atom Teorisiyle ilgili nc almalar ve
renk krl (Onun onuruna Daltonizm
olarak da bilinir.) zerine aratrmalaryla bilinir.
Cockermouth, Cumberland yaknlarndaki
Eaglesfield kynde, Dostlarn Din Dernei yesi
bir ailenin ocuu olarak domutur. Babas bir
dokumacyd. 15 yanda aabeyi Jonathan ile
beraber Kendal yaknlarndaki bir Dostlarn Din
Dernei okuluna gitmeye balad.

Genlii
1790 civarlarnda, Dalton hukuk ya da tp
okumay dnyordu. Ancak planlar akrabalar
tarafndan tevik grmyordu O yllarda ngiliz
Muhaliflerinin ngiliz niversitelerinde renim
grmesi veya retim yapmas yasakt. 1793
Baharnda, Manchestera tanana kadar Kendalda
kalmtr. John Gough Daltonun bilimsel bilgisinin
ounu borlu olduu grme engelli bir filozof ve
bilgin sayesinde Manchesterdaki ngiliz Muhalifi
okullardan biri olan New Collegeda matematik ve
doa felsefesi retmenliine balad. Bu pozisyonda,
okulun finansal sorunlar nedeniyle istifa edene
kadar, yani 1800e kadar kald. Daha sonra yine
Manchesterda ayn dallarda zel retmenlik
yapmaya balad. Dalton genken, onun matematik
ve meteoroloji ile ilgilenmesine neden olan, yetkili
bir meteorolog ve enstrman yapmcs olan, nemli

bir Dostlarn Din Dernei yesi ve Eaglesfieldl


olan Elihu Robinsondan olduka etkilenmitir.
Kendaldaki yllar boyunca, Gentlemens and
Ladies Diariese birok konudaki problemlerin
zmyle ilgili yardmc olmutur. 1787de bir
meteoroloji gnl tutmaya balamtr ve 57 yl
boyunca 200.000den fazla gzlem kaydetmitir. Bu
sralarda, George Hadleyin Atmosferik Dolam
teorisini yeniden kefetmitir. Daltonun yaynlanan
ilk eseri, 1793de yaynlanm olan, onun sonraki
keiflerinin tohumlarn ieren, Meteorological
Observations and Essaysdir (Meteorolojik Gzlemler
ve Yazlar). almalarnn orijinalliine ramen,
dier akademisyenlerinden az ilgi grd. Daltonun
yaynlanan ikinci eseri,
1801de yaynlanm
olan Elements of
English Grammardir
(ngilizce Dilbilgisinin
Temelleri).

27

Renk Krl

tanmlanmam veya fark edilmemiti. Kendisi


yaarken almalarna gvenilmemesine ramen,
kendi grme problemi yani renk krl zerine
yapt eksiksiz ve sistemli almalar gnmzde
o kadar geni kitleler tarafndan tannmaktadr ki
renk krl yerine Daltonizm szc de ska
kullanlmaktadr. Daltonun korunmu gz kresi
1995te incelendiinde, onun renk krlnn pek
yaygn olmayan bir eidine, dtoranopiye sahip
olduu ve orta dalga boylarn gren k hcrelerinin
eksik olduu ortaya kmtr.

1794te, Manchestera gidiinden ksa bir sre


sonra, Manchester Literary and Philosophical
Societynin bir yesi olarak seildi. Bundan birka
hafta sonra; renk algsndaki kstlanmann, gz
kresinin sv ksmnn solmasndan kaynakladn
anlatt, Renklerin Grl ile lgili Srad
Gerekler adl almasn yaynlad. Aslnda,
Dalton bu almasnda kendisinde fark ettii renk
algsndaki bu kstlanmayla yani renk krlyle
ilgili yazana kadar renk krl resmi olarak

Dalton Atom Teorisinin Ortaya k


1800de, Manchester Literary and Philosophical
Societyde bir sekreter oldu ve sonraki yl
Experimental Essays adl drt adet yazdan oluan
nemli almalarn sundu. 1802de, bu yazlar
Manchester Literary and Philosophical Society
tarafndan Memoirsda yaynland. Bir olay ya da
olgunun doru ekilde aklanmas bir sre iidir.
Bu srete en fazla yararlanlmas gereken bilgi,
nceki bilim insanlarnn deneyimleri ve grleridir.
ncelikle bu grler ve deneyimler dikkatli ekilde
irdelenerek gzlemleri aklamak iin bir hipotez
ortaya atlr. Bu hipotez gzlemleri yorumlamada
kullanlan geici bir aklamadr. Daha sonra hipotezi
desteklemek ya da rtmek iin eitli deneyler
yaplr. Eer deneylerden elde edilen verilerle
eliiyorsa hipotez reddedilir ve farkl bir hipotez
kurulur. Hipotez, deneylerden elde edilen tm
verilerle uyuuyorsa o zaman teori olarak dier bilim
insanlarna sunulur. John Daltonun atom teorisi, bu
basamaklardan geerek Sabit Oranlar Kanununu
aklamak zere ortaya atlm bir teoridir. Dalton,
teorisini ortaya koymadan nce gemite yaplan
aklamalar incelemi ve Sabit Oranlar Kanununun
M 400 500 yllarnda Yunan filozoflar Leucippus
ve Democritus tarafndan ortaya atlan atom
kavramyla aklanabileceini dnmtr. Bu
dnceyle baz hipotezler gelitirmitir. Daltonun
gelitirdii hipotezler yledir:

2 Bir elementin btn atomlar birbirinin ayndr,


yani bu atomlarn boyutlar eittir, ayn ktleye
sahiptir ve kimyasal zellikleri ayndr. Ancak
bir elementin atomlar dier btn elementlerin
atomlarndan farkldr.
3 Bileikler birden ok elementin atomlarndan
olumutur. Herhangi bir bileikteki iki elementin
atom saylarnn oran bir tam say ya da basit tam
sayl bir kesirdir.
4 Kimyasal tepkimeler, yalnzca atomlarn
birbirinden ayrlmas, birbirleri ile birlemesi ya da
yeniden dzenlenmesinden ibarettir, atomlarn yok
olmasna ya da olumasna yol amaz.

1 Elementler atom ad verilen son derece kk


taneciklerden oluur.

28

Dalton Atom Teorisindeki Hatalar


Dalton Atom Teorisi, ortaya atld gnlerde bu
konuyla ilgili ok iyi aklamalar yapm olmasna
ramen gnmzde baz yanllar olduu
bilinmektedir. Bazlar unlardr: 1 Bir elementin
tm atomlar tamamen ayn zellikte deildir. Tm
kimyasal zellikleri ayn olsa da ktleleri farkldr.
Bundan dolay bir bileik tm moleklleri de ayn
deildir. Buna sebep olan ntronlardr. Ancak Dalton
Atom Teorisi ortaya ktnda ntron bilinmedii
iin izotop kavram da bilinmiyordu. 2 Atomlar
ii dolu kreler deildir. Aksine boluklu yapdadr.
3 Atomlar bilinen en kk paracklar deildir.
Dolaysyla blnmez de deildir. Gnmzde atom
ekirdeini oluturan 70 eit parac olduu ve
bunlarn 50 farkl hareketinin olduu bilinmektedir.

Dalton Atom Teorisinin Ktlenin Korunumu Kanunuyla likisi


Dalton tarafndan 1808de ortaya atlan bu hipotezler
irdelenirse Ktlenin Korunumu Kanununu ok iyi
aklayabildii grlr. rnein drdnc hipotez
gereince eer kimyasal tepkimeler atomlarn
yeniden dzenlenmelerinden ibaretse ve kimyasal

tepkimelerde yeni atom olumazsa tepkime sresinde


ktle sabit kalr. Bir baka anlatmla ktle korunmu
olur.

Kimyaya Yapt Katklar


Nelerdir ?

zmleyerek kimyasal formln kurdu

1.John Dalton birok elementin atomlarnn


arln lmeye alm ve bu arlklarla ilgili
tablo hazrlamtr.

5.Kimyasal elementlerin gsterimine ilikin bir


simgeler sitemi gelitirdi ve elementlerin bal atom
arlklarn saptadktan sonra 1803'te bunlar bir
tablo halinde dzenledi.

6.Son olarak da en nemli almas olan ve tm


2.Gazlar zerine yapt ilk almalarn sonucunda
elementlerin atom adn verdii ayn arla ve
kendi adyla tannan "Ksmi Basnlar Yasas"n buldu ayn yapya sahip olan ok kk ve blnemez
paracklardan olutuunu ne sren atom kuramn
3.Gazlarn mutlak scaklklaryla doru orantl
gelitirdi.
olarak genletiklerine ilikin yasay gelitirdi (bu yasa
Dalton tarafndan gelitirilmi olmakla birlikte bu
1844 ylnda ld.Tabutunu 40.000 kii seyretti.
gn Charles Yasas olarak bilinir)
Cenaze alaynn uzunluu kilometreyi gemiti.
4.Btan bileiini bulan Dalton, eterinde yapsn
Kaynaklar :
https://tr.wikipedia.org/wiki/John_Dalton

29

Haber
Yabanc

NCSU ARATIRMACILARI,
Q-KARBONLA BLM DNYASININ
EN BYK BULULARINDAN BRN
GEREKLETRD
North Carolina State
Universityden baz bilim
insanlar, kat karbonun
yeni bir formunu kefetmeyi
baardlar.

North Carolina State


Universitydeki (NCSU) ilim
insanlar, kat karbonun kat
haldeki karbonun farkl bir
formunu kefetmeyi baardlar. Q-Karbon adnn
verildii bu keif, bata teknolojik aletler olmak
zere birok rnn yapmnda kullanlabilecek.
Q-Karbonun grafit (yumuak karbon) ve elmastan
baz nemli ayrt edici zellikleri bulunuyor.
rnein Q-Karbon, elmastan ok daha sert. Ayrca
zerine k geldiinde elmasa oranla ok daha
gl parlyor.
Bu formu retmek iin karbon kayna ve
reaksiyona giren alt bir maddenin varl yeterli.
Bu durumda en iyi seeneklerden bir tanesi kmr
gibi duruyor. Eer Q-Karbonun retiminde kmr

30

kullanlacaksa, alt malzeme olarak bulunmas


ok daha kolay olan plastik ya da cam tercih
edilebilecek. Bu sayede formun retim hacmi daha
geni olacak.
Bu keifle ilgili bir makale yaynlayan Jay Narayan,
karbonun kat halde bulunan nc bir fazn
ortaya kardklarn ve normalde bu malzemenin
magma scakl sayesinde doal yollarla
olutuunu belirtti.
Uzmanlarn aklamalarna gre eer Q-Karbon
retim maliyeti dk olacak ekilde retilebilirse,
elektronik sektrnn bir numaral paras
durumuna gelebilir. Salam bir materyal olmasnn
yan sra a maruz kaldnda parlaklk
kazanmas sebebiyle Q-Karbonun dijital ekran
retiminde kullanlabilecei syleniyor.

Yerli

Haber

AKMBDEN MERSN-ADANA KMYA


SEKTRNN NN AACAK
PROJE

Akdeniz Kimyevi Maddeler ve Mamulleri


hracatlar Birlii (AKMB), Mersin ve
Adanadaki kimya sektr firmalarnn
uluslararas rekabet gcn artrabilmeleri
amacyla Ekonomi Bakanl tarafndan 4
milyon dolara kadar destek verilecek UR-GE
projesini hayata geirecek.
Akdeniz hracat Birliklerinden (AKB)
yaplan yazl aklamaya gre, AKMB
tarafndan, kimya sektrnde yer alan
irketlerin yurt d pazarlarnda etkinliinin
arttrlmas ve uluslararas rekabet gcnn
gelitirilebilmesi amacyla bir UR-GE
(uluslararas rekabetiliin gelitirilmesi)
projesi gerekletirilecek. AKMBin, kimya
sektr ihracatnn desteklenmesi iin
yrtecei projede, firmalarn uluslararas
rekabet glerinin gelitirilmesine ynelik
ihtiya analizi, istihdam, eitim, danmanlk,
yurt d pazarlama ve alm heyeti
faaliyetlerine Ekonomi Bakanl tarafndan 4 milyon
dolara kadar destek verilecek.
Projeye katlan firmalar, AKMB nderliinde,
ortak ihtiya analizi, ortak renme (eitim ve
danmanlk) ve ortak pazarlama (tantm, marka,
ticaret heyeti, eletirme) gibi ihracata ynelik
eylem ve faaliyetleri yerine getirecek. AKMB, proje
maliyetlerinin yzde 75i Ekonomi Bakanl, yzde
25i ise projeye katlan firmalar tarafndan karlanan
UR-GE projesi kapsamnda hayata geirecei
uygulama ile yelerinin mevcut ihra pazarlarna
yenilerini ekleyebilmelerini ve ihracatlarn

artrabilmelerini amalyor.
Bavuru iin en az 10 firmann bir araya gelerek
bir kme oluturmas gereken UR-GE projelerinin
u ana kadar kimya sektrne ynelik olarak
sadece stanbul, Ankara, zmir ve Gaziantep
illerinde uygulandna dikkat ekilen AKB
aklamasnda, lk defa Mersin ve Adanada kimya
sektrnde faaliyet gsteren firmalara ynelik
gerekletirilecek proje, yeterli sayda bavuru
salandktan sonra Ekonomi Bakanl onayna
sunulacak denildi.

31

YAVUZ SELM KART


KMYA MHENDS
CUMHURYET NVERSTES
MEZUN
kim_muhselim@hotmail.com

KMYA SEKTR ve
SERTFKALAR

imya sektrnde alanlar, renciler birok sertifika


alyorlar. Herkesten bir adm nde olmak hepimizin
olmazsa olmaz gibi. Bu sertifikalar aldnzda garanti
i bulacaksnz diye bir durum sz konusu deil lakin i bulma
midiyle de aldmz muhakkak. Sektrde sizlere yararl olacak
olan iki eitim ve bunlarn ieriklerinden bahsedeceim. Bu
eitimleri iki balk altnda toplayacak olursak.
Tehlikeli Madde Gvenlik Danman Sertifikas
MSDS Gvenlik Bilgi Formu Sertifikas

Tehlikeli Madde Gvenlik Danman


Tehlikeli Madde Gvenlik Danmanl grevi,
Trkiye Cumhuriyetinin taraf olduu uluslararas
anlamalar ve ilgili mevzuat hkmleri kapsamnda,
tehlikeli madde tamacl srecinde iletmelerin
yapt ilemleri evreye ve insanlara zararsz
ve gvenli bir ekilde yapmalar iin iletmelere
yardmc olmaktr.

Tehlikeli Madde Gvenlik Danmanl Hakknda


Tebli kapsamnda eitimler, yetkilendirilen tehlikeli
madde gvenlik danman eiticileri tarafndan,
tehlikeli maddelerin tanmas konusundaki
yrrlkteki mevzuat, taraf olduumuz uluslararas
anlama ve szlemeler ile AB mktesebat
dzenlemeleri esas alnarak verilir.

Kimler Tehlikeli Madde Gvenlik Danman Olabilir?


niversitelerin lisans blmlerinden mezun olmak,
Kaaklk, dolandrclk, dolanl iflas, sahtecilik,
inanc ktye kullanma, uyuturucu ve silah
kaakl, kaak insan tamacl veya ticareti,
hrszlk, rvet sularndan hrriyeti balayc ceza
ile hkml bulunmamak,
Yetkili yangn sndrme eitim merkezlerinden
uygulamal yangn sndrme eitimine katldna

dair alnan belgenin asln ibraz etmek veya noter


onayl suretini sunmak, (Yangn sndrme eitimi
ris Akademi tarafndan salanmaktadr.)
TMGDEYB sahibi eitim kurulularnda, tehlikeli
madde gvenlik danman eitimine katlarak,
tehlikeli madde gvenlik danman eitimi
tamamlama belgesini almak, bu Tebli kapsamnda
alacak snavda baarl olmak gerekir.

32

Tehlikeli Madde Gvenlik Danman Grev, Yetki ve Sorumluluklar


Nelerdir, Neler Yapar, Nasl Yaplr ?
a) Tehlikeli maddelerin tanmasnda uluslararas
anlama ve szleme (ADR/RID) hkmlerine
uyulduunu izlemek.
b) Tehlikeli maddelerin ADR/RID hkmlerine gre
tanmas hususunda iletmeye neriler sunmak.
c) letmenin tehlikeli maddelerin tanmas ile ilgili
yllk faaliyet raporunu, yl sonu itibariyle ilk
ay ierisinde hazrlamak ve elektronik ortamnda
dareye ibraz etmek.
) Tanacak tehlikeli maddelerin tespiti yaplarak, bu
maddeye ilikin ADRdeki zorunluluklar ile uygunluk
prosedrlerini belirlemek.
d) letmenin faaliyet konusu olan tehlikeli
maddelerin tanmasnda kullanaca tama aralar
satn alnrken rehberlik etmek.
e) Tehlikeli maddelerin tanmas, yklenmesi ve
boaltmnda kullanlan tehizatn kontrolyle ilgili
prosedrleri belirlemek.
f) Ulusal ve uluslararas mevzuat ve bunlarda yaplan
deiiklikler hakknda, iletme alanlarna greve
ynelik eitim vermek veya almalarn salamak ve
bu eitimin kaytlarn muhafaza etmek.
g) Tehlikeli maddelerin tanmas, yklenmesi
veya boaltlmas srasnda bir kaza veya gvenlii
etkileyecek muhtemel bir olay meydana gelmesi
durumunda uygulanacak acil durum prosedrlerini
belirlemek, alanlara bunlarla ilgili tatbikatlar
periyodik olarak yaptrmak ve bunlarn kaytlarn
tutmak.

i) Tehlikeli mallarn tanmas, yklenmesi veya


boaltlmasnda muhtemel risklere kar hazrlkl
olmak iin, ilgili personelin farkndaln artrmaya
ynelik nlemler almak.
j) Tehlikeli maddenin snfna gre tama srasnda
tatta bulunmas gereken dokman ve gvenlik
tehizatlarnn tama aracnda bulundurulmasna
ynelik talimatlar oluturmak.
k) ADR/RID Blm 1.10.3.2de belirtilen iletme
gvenlik plann hazrlayarak plann uygulanmasn
salamak.
l) Faaliyetler konusunda eitim, denetim ve kontrol
dhil yapt her trl ii kayt altna almak, bu
kaytlar 5 yl sreyle saklamak ve talep edilmesi
halinde dareye ibraz etmek.
m) letmede grevi ile ilgili yapaca
denetlemelerde; denetlenen kii ve ilerle ilgili tarih
ve saat belirterek kayt tutmak.
n) Herhangi bir tehlikenin sz konusu olduu
durumlarda tehlike giderilene kadar yaplan ii
durdurmak, tehlikenin giderildii durumda da ii
kendi onay ile balatmak ve tehlike giderilene kadar
geen sreteki her trl aamay iletmeye veya
yetkili mercilere yazl olarak bildirmek.
o) Tama aracna yklenen ykn ADR/
RID hkmlerine uygun olarak; paketlenmesi,
etiketlenmesi, iaretlenmesi ve yklenmesiyle ilgili i
ve ilemlere ilikin prosedrler belirlemek.

) Kazalarn veya ciddi ihlallerin tekrar olumasn


nleyecek tedbirlerin alnmasn salamak.
h) Alt yklenicilerin veya nc taraflarn
seiminde ve altrlmasnda tehlikeli maddelerin
tanmasyla ilgili mevzuatn ngrd zel
artlarn dikkate alnmasn salamak.
) Tehlikeli maddelerin tanmas, doldurulmas veya
boaltlmasnda yer alan alanlarn, operasyonel
prosedrler ve talimatlar hakknda bilgiye sahip
olmalarn salamak.

33

Tehlikeli Madde Gvenlik Danmanl Snav erii Nedir ?


Tehlikeli Madde Gvenlik Danmanl ( TMGD )
snav, ADR/RID Blm 1.8.3e uygun, uluslararas
anlama ve szlemeler kapsamnda yazl olarak
yaplr.

verilmez. Sz konusu dokmanlarn gncel


hallerini snav esnasnda bulundurmak adayn
sorumluluundadr. Sz konusu uluslararas mevzuat
Trke olabilecei gibi ngilizce, Franszca, Almanca
veya Rusa olabilir. Ancak, snav Trke olarak
yaplr.

Snav 100 puan zerinden deerlendirmeye tabi


tutulur. Snav sonunda baarl olabilmek iin en az
70 puan almak gereklidir.

Snav, test veya ak ulu sorular ile vaka


zmnden oluur.

Snavlarda, tehlikeli madde tamaclna ilikin


ilgili uluslararas szleme/anlama dokmanlarnn
haricinde baka dokmanlarn kullanmna izin

Malzeme Gvenlik Bilgi Formu


Kimyasal maddelerin kullanm ve depolanmas
srasnda oluabilecek i Sal Gvenlii
risklerini ortadan kaldrmaya ynelik almalarn
nemli bir parasn oluturan ve kullancy doru ve

yeterli dzeyde bilgilendirmek amacyla hazrlanan,


ilgili kimyasal maddelerin tehlike ve riskleri ile dier
bilgileri ieren dokmanlara Malzeme Gvenlik Bilgi
Formu (MSDS) ad verilir.

Kimler Malzeme Gvenlik Bilgi Formu Sertifikas Alabilir?


Adayn Kimya ve/veya evre konularnda i tecrbesini gsterir yaz(lar)-(Adaylarn renim
durumlarna gre sahip olmas gereken i tecrbesi art ile ilgili ayrntl bilgi ieren GBFH Bavuru
artlar dokman ile verilmektedir. Lisans mezunu adaylardan i tecrbesi belgesi
istenmemektedir!)
Nfus Czdan Fotokopisi
Diploma Fotokopisi
Trkiyede akredite bir kurulutan eitimini baaryla
tamamlam, sertifika sahibi kiiler tarafndan
hazrlanma veya Trkeye tercme edilmesi zorunluluu
bulunmaktadr (ynetmelik 27092, Madde 5, e).
MSDS (GBF-Gvenlik Bilgi Formu) hazrlamak iin
sadece sertifika sahibi olmak da yeterli olmayabilir.
nk MSDS hazrlamak ayn zamanda derin bir
tecrbe, bilgi birikimi ve dier ilgili ynetmeliklere de
hakim olmay gerektirir.
Bu sebeple, MSDS'lerinizin hazrlanmas iin
bavurduuz kiinin bilgi birikimini ve tecrbesini de
sorgulaynz.

34

Malzeme Gvenlik Bilgi Formu Hazrlaycsnn Grev, Yetki ve


Sorumluluklar Nelerdir, Neler Yapar, Nasl Yaplr ?

Trkiyede TRKAK tarafndan akredite olmu


sadece TSE (Trk standartlar enstits ) tarafndan
verilen eitim sonrasnda alnan gvenlik bilgi formu
hazrlaycs sertifikasna sahip kiiler tarafndan
hazrlanmaktadr.
Gvenlik Bilgi Formlar (GBF) (MSDS - Material
Safety Data Sheet) kimyasal madde ve mstahzarlar
(karmlar) reten, ithal eden firmalarn ve alt
kullanclarnn kimyasal rn gvenle kullanmak
iin yeterli bilgiye sahip olmasn salamak amac ile
hazrlanmaktadr.
evre ve ehircilik Bakanl tarafndan
yaynlanan Tehlikeli Maddelerin ve Mstahzarlarn
Snflandrlmas, Ambalajlanmas ve Etiketlenmesi
Hakknda Ynetmelik kapsamnda tehlikeli olarak
snflandrlan madde ya da mstahzarlarn piyasaya
arzndan sorumlu, retici, datc ya da ithalatlarn
Tehlikeli Maddeler ve Mstahzarlara likin Gvenlik
Bilgi Formlarnn Hazrlanmas ve Datlmas
Hakknda Ynetmelik kapsamnda gvenlik bilgi
formlarn hazrlatmas zorunludur.
26 Aralk 2008 -27092 (Mkerrer) sayl Resmi
Gazetede yaynlanan ve 13 Aralk 2014te - 29024
(Mkerrer) sayl Resmi Gazete ile gncellenen
Tehlikeli Maddeler ve Mstahzarlara likin
Gvenlik Bilgi Formlarnn Hazrlanmas ve
Datlmas Hakknda Ynetmelik ile MSDSlerin
nasl olmas gerektii ve ierikleri tanmlanmtr.
Ynetmelik uygulamalarnca reticiler ithalat
ve ihracat esnasnda son kullanclara retimde
kullanlan kimyasallarla ilgili aklayc bilgileri
vermek zorunda ve GBF sertifikasna sahip kiilere
MSDSleri hazrlatmakla mkellef tutulmutur.
Bu Ynetmelie gre bir MSDS aadaki
balklardan olumaldr.

1. Zararl Madde/Karm ve irket/ Sahibinin


Tantm,
2. Bileimi/erii Hakknda Bilgi,
3. Tehlikelerin Tantm,
4. lk Yardm Tedbirleri,
5. Yangnla Mcadele Tedbirleri,
6. Kaza Sonucu Yaylmaya Kar Tedbirler,
7. Elleleme ve Depolama,
8. Maruziyet Kontrolleri/Kiisel Korunma,
9. Fiziksel ve Kimyasal zellikler,
10. Kararllk ve Tepkime,
11. Toksikolojik Bilgi
12. Ekolojik Bilgi,
13. Bertaraf Bilgileri,
14. Tamaclk Bilgileri,
15. Mevzuat Bilgileri,
16. Dier Bilgiler.
Hazrlanacak GBFler iin en kritik nokta kimyasal
iin yaplan Tehlike Snflandrlmasnn
doruluudur.
Aada bulunan 4 madde de genel olarak bu
sektrler verilmitir.
Kimyasal Madde reticileri
Biyosidal madde reticileri
Temizlik Madde reticileri
Madeni Ya reticileri
Gvenlik Bilgi Formlarnn uzman personeller
tarafndan hazrlanmas hem ynetmelik gerei
zorunludur, hem de insan sal ve evre iin gerekli
tedbirlerin alnmasnda, gerek analizlerin yaplmas
ve en gereki maruziyet senaryolarnn yazlmas
asndan olduka nem tamaktadr.

Gvenlik Bilgi Formu Hazrlaycsnn Snav erii Nedir ?


Eitim sonunda TSE yetkilileri tarafndan yaplacak
ierii gncel dokman ve bilgilerden derlenerek
snavda %70 orannda baarl olan katlmclara
hazrlanmakta. Detayl bilgiyi eitim alnan
TRKAK akreditasyonu kapsamnda "Gvenlik
kurumdan da almanz mmkndr.
Bilgi Formu Hazrlaycs" Sertifikas verilir. Snav
Kaynaklar :
http://irisakademi.com.tr/tehlikeli-madde-guvenligi-danismanligi-egitimi/
http://tmgd.tuisag.com/
http://www.crad.com.tr/tr/622/MSDS-Haz%C4%B1rlama%20Y%C3%B6ntemleri%20Nelerdir%3F/#.Vn_
yyFJoN_k
http://www.maviyesilkalite.com/?s=sayfa&id=140
http://www.uluscevre.com/hizmetlerimiz/msds-guvenlik-bilgi-formu.html

35

Haber
Yabanc

NANO LA TAM HEDEF BULUYOR


Gelitirilen bir yntem
ilacn dorudan hastalkl
blgeye ulamasn
salyor, bu sayede yan
etkiler de azalyor. Baka
bir ifadeyle nokta at
yaplyor. Amerikada
alt niversitede
Yln Mucidi unvanna
da sahip Trk bilim
insan Profesr Hayat
nyksel yntemin hangi
hastalklara iyi geldini
anlatt.

lacn dorudan hasta olan blgeye ulamasn


salayan yntemi gelitirdi, bu ekilde yan etkiler
azald ve ilacn etki gc artt.
Yntem, bulularyla alt niversitede yln
mucidi, yln kadn seilen Profesr Hayat
nyksele ait.
yksel, dnyann en iyi eczaclk fakltelerinden
biri saylan ABDdeki Illinois niversitesi Eczaclk
Fakltesinin de ilk kadn profesr.

Prof. Dr. Hayat nyksel


Nano teknolojinin kullanld yntemde, bir
taycya yerletirilen ilalarn kanda dolaarak
sadece hasta olan blgeye verildiini belirten Prof.
Dr. Hayat nyksel, almasn, Salk asndan
gerekten Amerikada bile en nde olan bir
gelime. Bizim tayc, nano boyutunda olduu
iin nano ila diyoruz, gerekten ok yeni bir
gelime szleriyle deerlendirdi.

Sadece Kanserde Deil Birok


Hastalkta Kullanlacak
Yntemin kanser hastalklarnn tedavisinde byk
nem tadn vurgulayan nyksel, la tayc
sistemleri gelitiriyorum. ila molekllerini
taycnn iine koyuyoruz ve kana verildiinde
tayc ilac dar kartmadan hasta blgeye
gtryor ve yan etkisi de bu sebeple olmuyor. En
gzel uygulanan alan kanser ilalar. Ama onun
haricinde baklk ilalarn da, pepdit protein
dediimiz ilalar da bu ekilde gnderebildik ve
hayvanlarda ok baarl oldu eklinde konutu.
Nano ilacn sadece kanser iin deil farkl
hastalklarda da kullanlabileceini aktaran Prof.
nyksel, ilacn hayvanlar zerindeki deneylerde
byk baar saladn, piyasaya kmas iin biraz
daha zaman ve kaynak gerektiini syledi.

36

Yerli

Haber

POLSAN KMYA, ELEKTRKTEN


TASARRUF ETT

Yeni Gm Katalizrl Formaldehit retim Tesisini


devreye alan Polisan Kimya, Molibden Katalizrl
Formaldehit Tesisinde ise retim prosesi teknoloji
iyiletirmesi yapt. ki yatrmla bir ylda yaklak 1
milyon KWh elektrik tasarruf etti.
Polisan Holding, srdrlebilir yaps ile grup
irketlerinde, rn ve hizmet kalitesinden dn
vermeden birim hizmet veya rn miktar bana
enerji tketimini azaltma almalarn devam
ettiriyor. Bu erevede elektrik, su, yakt, buhar, hava,
azot gibi tm enerji kaynaklar, belirlenen enerji
politikas dorultusunda etkin kullanlrken, enerji
tketimleri kontrol altnda tutulup, hesaplanan enerji
kritiklik seviyeleri esas alnarak verimlilik almalar
yrtlyor. Polisan Holding ayrca, yeni yatrmlarla
gerek retim teknolojileri gerekse retim tesislerini
yenileyerek rn kalitesini arttrrken, maliyetlerini
azaltp, doal kaynak kullanmn en aza indirmeye
alyor.

ile yzde 10 kapasite art, proses performansnda


art ve enerji tketiminde yaklak yzde 14 d
salamay hedefliyor. Yzde 14lk enerji tasarrufu
sadece bu iyiletirme projesi ile yaklak 465.000
KWhlk tasarruf salayacak. Bylelikle, yeni tesis
ve teknoloji iyiletirmeleriyle bir ylda salayaca
yaklak 1 milyon KWh elektrik tasarrufu miktar ile
yaklak 600 hanenin 1 yllk elektrik tketimine e
tasarruf salam olacaktr.

Enerji Ynetim Sistemi


Polisan Holding irketlerinde kurulu olan Enerji
Ynetim Sistemiyle enerji etkinlii, kullanm
ve tketimini kapsayacak ekilde, enerji
performanslarn gelitirmekte ve sistemin sreklilii
salanyor. Bylelikle lke ekonomisine yk olan
enerji konusunda sanayici olarak zerine den
grevleri yerine getiriyor.

evresel zler

Yeni Tesis Devreye Giriyor


almalar kapsamnda Polisan Kimyann, yeni
kurduu gm Katalizrl Formaldehit retim
Tesisi, 2015 Aralk ay sonu itibaryla start-up fazna
geiyor. Mevcut tesislerini devreden kararak gncel
teknolojilerle kurduu yeni retim prosesi ile ayn
rn yzde 30 daha dk enerji ile retecek ve
yllk 530.000 KWh enerji tasarrufu salayacak.
Polisan Kimya, ayrca 2015 yl enerji verimlilii
projeleri arasnda yer alan mevcut ve gelecek enerji
tketimleri ile nemli enerji tketimini etkileyen
deikenleri inceleme projesini tamamlam ve
Molibden Katalizrl Formaldehit Tesisinde
kullanlan katalizr tipini, reticisi tarafndan
geometrik yaps deitirerek gelitirilmi katalist ile
deitirmeye karar verdi.

Polisan Kimya bnyesinde kurulan enerji izleme


sistemleri, uzaktan eriim ile anlk elektrik
tketimleri izlenebilir hale getirildi. Bylelikle
birimlerin gnlk, saatlik elektrik tketimleri
takip edilebilecei gibi sistem harmonileri, anlk
pik deerleri gibi birok konuda da izlenebilirlik
oluturuldu. Ayrca, 2012 ylnda sektrnde gnll
olarak Kurumsal Karbon Ayak zi almalar
balatan ve faaliyetlerinden kaynaklanan enerji
kullanmna bal karbon salnmn azaltan
Polisan Holding, yaratt tm evresel izleri en aza
indirmeye devam edecek.

Elektrik Tasarrufu
Yeni molibden katalizr sistemi ile hava akna
direnlerin azaltlmas, yani basncn ayn alma
kapasitesinde yzde 10 d, ayrca ayn basn

37

ARGON

Simgesi:
Grubu:
Atom numaras:
Bal atom ktlesi:
Oda scaklnda:
Erime noktas:
Kaynama noktas:
Younluu:
Kefi:

Ar
8A (Soygaz)
18
39,948
Gaz
-189,19C
-185,7C
1,7824 g/L
1894 - Sir William Ramsey,
Baron Rayleigh
Atom ap:
0,88
Elektronegatiflii:
Bilinmiyor
Elektron dizilimi:
1s22s2p63s2p6
Ykseltgenme basama (says):
0
Argon, periyodik tablonun 8A grubunda yer alan element. Simgesi Ar dir.
Renksiz, kokusuz ve tatsz bir gazdr. Soy gazlardandr. 8'inci grup elementlerinde 3'nc sradadr. Sanayide
gazla doldurulan elektrik lambalarnda yaygn olarak kullanlr. Proton says 18'dir. Dnya atmosferinde
% 1'den az oranda bulunmakta ve bylece en yaygn soy gaz olmaktadr. En d elektron kabuu dolu ve
dier kimyasal elementlerle ba yapmaya kar direnlidir. Termodinamik denge noktas (triple point) sabit
scakl 83.8058 K olarak 1990 ylnda Uluslararas Scaklk lm (ITS) ile tanmlanmtr. Oksijen
gaznn sudaki znrl ile ayn znrle sahiptir ve bu da nitrojen gaznn sudaki znrlnden
2,5 kat daha fazladr. Yksek kararll olan kimyasal element renksiz, kokusuz, tatsz ve toksit deildir hem
sv hem gaz faz iin.
Argonun Elde Edilmesi
1785 ylnda havada argon olduu ilk defa Henry Cavendish tarafndan iddia edilmi ve 1894 ylnda Lord
Rayleigh ve William Ramsay tarafndan kefedilmi. nert bir elementtir. Gaz ve sv formda bulunabilir.
Havada bulunur ve saf olarak havadan ayrtrlmas ile elde edilir.
Kullanm Alanlar
Gazalt kaynanda koruyucu gaz olarak kullanlr.
Kaliteli elik retiminde, homojen bir elik banyosu salanmas ve banyo ierisinde oluan, dkm sonras
mekanik zellikleri kt ynde etkileyecek gazlarn tasfiyesi iin kullanlr. (Argon degassing),
Ampul imalatnda,
Elektronik sanayiinde baz kristallerin retimi srasnda inert koruyucu atmosfer salamada,
Spektrometrik analiz cihazlarnda tayc gaz olarak,
Baz zel metallerin saflatrlmas srasnda inert koruyucu atmosfer oluturulmasnda.
ift cam nitelerinde iki cam arasna doldurularak s yaltmnn artrlmasnda.

38

Ayn
Web
Sitesi

ncelemeniz gereken elementin ya da bileiin


teknik zelliklerini, konu ile ilgili var olan
makalelerin listesini, 3 boyutlu yapsn ve birok
zelliklerini bulabileceiniz bir site. Sitede arama
yaparak sonular detayl olarak analiz etme
imkan verilmi. Siteyi detayl olarak incelemenizi
neriyoruz.

http://www.chemspider.com

39

KMYA BULMACA

2
3
4

6
7

Soldan Saga

Yukaridan Asagiya

1. Dubniyum simgesi.
6. Bilesikteki elementlerin sembollerini ve bu bilesigin bir
moleklndeki atomlarin kaar tane oldugunu gsteren
sayilari ieren basit ifadedir

1. Dogrudan buhar temasi ile suyu isitarak iindeki


znms oksijeni gidermek iin kullanilan bir besi suyu
isiticisi

7. Asiri doymus zeltilerde kati fazin ayrilmasi.


8. Oksijenin soygazlar ve flor haricindeki elementlerle
yaptigi bilesikler
9. Termal iliski iindeki maddeler arasinda meydana gelen isi
akisini tanimlayan fiziksel zellik

2. Bir maddenin uyarilmasi sonucu ortamdan uyarici


kaldirilsa da bir sre daha isima yapmasi
3. Gaz molekllerinin kk bir delik araciligiyla bir kaptan,
daha dsk basinli ortama yayilmasi
4. Dogal sodyum alminyum silikat
5. Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dnstren dzenek.

40

KMYA BULMACA
(GEEN AYIN ZM)

D
2

I
3

P
4
5

R
B
L
10

M A
M

R
i

B
6

A
N
7

S
9

N
D R

K
M
8

Y
K

R O

A
Soldan Saga
3. Enzimin zerinde islerlik kazandigi molekl. Tepkimeye
giren madde. [SUBSTRAT]
4. Iki ya da daha fazla maddenin kimyasal tepkimeye
girmeden, gelisigzel oranlarda, kimyasal zelliklerini
yitirmeden olusturduklari madde. [KARiSiM]
7. Ntr bir yapi olan atomdan elektron uzaklastirarak ya
da elektron ilave ederek olusturulan elektrik miktari.
[YK]
8. Iinde belirli bir sicaklik elde edilerek kurutma, mikrop
retme ve dezenfekte veya sterilizasyon gibi gyelerle
kullanilan alete denir [ETV]

Yukaridan Asagiya
1. Redoks reaksiyonlarinda ayni elementin hem
ykseltgenip hem de indirgenmesi [DISPROPORSIYON]
2. Karbon atomunun zerinde pozitif ykn oldugu yapilar.
[KARBANYON]
5. Bir cismin bir baska cisim iine btnyle alinmasi veya o
cismin iinde tamamen dagilmasi. [ABSORBLAMA]
6. Asiri doymus zeltilerde kati fazin ayrilmasi. [KME]

9. Kristal yapisinda belirli miktarlarda su molekl ieren


bilesiklerdir. [HIDRAT]
10. iplak gzle incelenebilen. [MAKROSKOBIK]

41

NGLZCE-TRE
KMYA SZL
Absolute Alcohol
Loss
Liquid Drop
Explosion

Mutlak Alkol
Kayp
Sv Damlas
Patlama

Piece

Para

Flash

Parlama

Chopper

Paralayan

Firing

Piirme

Pectin

Pektin

Mineral Oils

Petrol

Cell
Oil Slick
Scale
Osmosis
Organic Sulfur

Pil
Petrol Sznts
lek
Ozmos
Organik Kkrt

Sample

rnek

Polymer

Polimer

Polar Bond

Polar Ba

Polyvinyl

Polivinil

Practical

Pratik

Ladle
Proton Number
Propane

Pota
Proton Says
Propan

42

YAZARIMIZ
OLUN

KOULLAR
1-) KMYA VEYA KMYA SEKTR LE LGL BR KONUDA KAYNAKLARINIZI BELRTEREK
YAZIN
2-) HER AYIN 20. GNNE KADAR info@inovatifkimyadergisi.com adresine
AD-SOYAD
SIK KULLANDIINIZ MAL ADRES
BTRDNZ/OKUDUUNUZ OKUL SM
PROFL FOTORAFI
YAZINIZIN WORD FORMATI
LE GNDERN.
BR SONRAK AY BLGLERNZ LE YAZINIZI YAYIMLAYALIM

REKLAM
N
iletisim@inovatifkimyadergisi.com

BNLERCE KNN OKUDUU DERGMZE


ONBNLERCE KNN ZYARET ETT WEB STEMZE
REKLAM VERN

BNLERCE KYE ULAIN