You are on page 1of 64

Kimya

Dergisi

NOVATF
Kimya Dergisi
YIL:4 SAYI:34 MAYIS 2016

ICP

ndktif Elemi
Plazma Optik Emisyon
Spektrometresi

KAR NEDEN BEYAZDIR?

ORGAN YAPIMINDA
BYOMALZEMELER

GNE KREMLER HAKKINDA


BLMEDKLERMZ

AEROJEL
KANDA GLKOZ TAYN

HAVAN LA VE KMYA
RKET
FRMA YNETCS VE
GENEL MDR
SN. M. TAMER GELEN BEY LE

R P O R TA J

KURALLARIMIZ

1. novatif Kimya Dergisi yazlarn herhangi bir


makalenizde veya yaznzda kullanmak iin yazsn
aldnz kiiye mail atarak haber vermek, kullanm
olduunuz yazlarn kaynan ise dergi olarak
belirtmek durumundasnz.
2. Dergide yazlan yazlarn sorumluluu birinci
derece yazara aittir. Bu konu hakknda bir sorun
yayorsanz ilk olarak yazara ulamalsnz.
3. Dergide yer alan bilgileri kullanarak banza
gelebilecek felaketlerden ya da ilerden dergi
sorumlu deildir.
4. Dergide yazarlarn kullanm olduu resimlerde,
yazlarda kesinlikle kaynak belirtilmek zorundadr.
Aksi durum olduu zaman bunu yazarn kendisine
ulaarak sormalsnz. nk bize yaz gnderen
yazarlarmzdan ricamz telif haklarna riayet
ederek fotoraflar dkmanlarna eklemeleri.
Buradan kacak problemlerden dorudan yazarlar
sorumludur. Dergi sorumlu deildir.
5. Dergide benim de yazm olsun diyen yazarlarmz
var ise yazlarnz iin Yavuz Selim KART ile
konuabilirsiniz. Dergi ile iletiim kurmak iin ise
iletisim@inovatifkimyadergisi.com adresine
mail atabilirsiniz.

SOSYAL MEDYA

6. Dergimizde yaynlanmasn istediiniz yazlar


info@inovatifkimyadergisi.com mail adresine
gndermelisiniz. Bu mail adresine gnderdiiniz
yazlarda bir eksiklik var ise editr tarafndan
incelenecektir. Eksik ksmlar var ise size geri
dn yaplacaktr. Dzeltmeniz iin tavsiyelerde
bulunulacaktr. Ltfen geri dn yaplnca bunu

kendinizi kmsemek olarak grmeyin. Ama


daha gzel bir yaz ve daha gzel bir dergi.
7. Tarafmza ok yaz gelmedii takdirde her yazy
yaymlamaya gayret edeceiz lakin bakalarnn
yazlarn kendi yazm gibi gnderenler, kaynaksz
yaz gnderenler, ok ksa yaz gndenlerin
yazlarn maalesef yaymlamayacaz.
8. Dergide dini ve siyasi ierikli yazlar yaymlanmaz.
Herhangi bir dini grubu temsil eden ya da herhangi
bir siyasi grubu temsil eden sz ve kelimeler
yaznzda olursa dergi o ksmlar deitirmeniz
konusunda sizi uyarr. Deitirmezseniz dergi
yaymlamama hakkn ya da yaznn o ksmn
deitirme hakkn elinde tutar. Bu konuda son sz
dergi yneticisine aittir.
9. Bu dergide kimya ilmi zerine okuyan, kimya
ilmine merakl, kimya ilmi ile ilgili aratrma
yapmay seven herkes yazabilir.
10. Dergi ekibimiz gnll kiilerden olumutur.
Bu dergi ilk kurulduu zamandan beri byledir.
Dergi ekibinde olan herkes bu kural kabul etmi
saylr. Gelen kiilere en bata bu kural sylenir.
Grevini yapmayan, dergide anlamazlk karan,
huzur bozan, dergi yneticisini dinlemeyen kiiler
ekipten karlr.
11. Dergi tasarm ve ynetiminden sorumlu kii
buraya ek maddeler koyup deitirme yetkisine
sahiptir.
12. Dergiyi okuyanlar ve dergi ekibi bu kurallar
kabul etmi saylrlar.

http://www.inovatifkimyadergisi.com
https://www.facebook.com/InovatifKimyaDergisi
https://twitter.com/InovatifKimya
https://instagram.com/inovatifkimyadergisi
http://inovatifkimyadergisi-blog.blogspot.com.tr
https://www.youtube.com/channel/UCmIkYbQtd8LtCP6GVL0tVGQ
https://plus.google.com/+Inovatifkimyadergisi
https://www.linkedin.com/profile/view?id=AAIAABHWzAYBk8n_O2Xp0LJgn9bB-aLM6w0-3pw

Ekibimiz
YAVUZ SELM KART
KMYA MHENDS
KURUCU-YNETC
PELN TANTOLU
KMYAGER
FACEBOOK EDTR

HATLE MOUMNTSA
KMYA
FACEBOOK EDTR
TUBA NGL
KMYA MHENDS
FACEBOOK EDTR

SZ DE EKBMZE KATILIN

EDTRDEN

Merhabalar
ncelikle bize olan ilgi ve alakanz iin ok teekkr ediyoruz.
Sosyal medyada e-dergimiz her geen gn bymeye devam
ediyor. Bize olan ilginiz iin hepinize ok teekkrler.
Bu ay birok ilgi ekici yaz geldi. Bu yazlarda eitli eyler
okuyarak bilgileneceksiniz. Yaz gnderen arkadalarmza
emekleri iin ok teekkr ediyoruz.
Ayrca bu ay, Havan la ve Kimya irketi Ynetici ve Genel
Mdr Sn. M. Tamer Gelen Bey ile ok gzel bir rportaj
gerekletirdik. Kendisine ve bize bu rportajda yardmc olan
Sn. Tuncay Takn Bey'e ok teekkrler.
Bize her zaman sektr ya da kimya ile ilgili bir konuda yazp
gnderebilirsiniz.
Keyifli okumalar dileimizle

KAR NEDEN BEYAZDIR? 7

NDEKLER

2 BOYUTLU BOR ATOMLARI SPER


LETKENLK KAZANIYOR
RENCLERDEN YUMURTANIN
RAF MRN UZATAN PROJE

10
12

ORGAN YAPIMINDA BYOMALZEMELER 14


LTYUM SNEKLERDE MR UZATTI
TRK PLASTK SEKTR RANPLAST
2016DA
GNE KREMLER HAKKINDA
BLMEDKLERMZ
YOSUNLARDAN ENERJ RETM
BALADI
KMYANIN LK EYREK HRACATI
3 MLYAR 341 MLYON DOLAR
ICP-NDKTF ELEM PLAZMA
OPTK EMSYON SPEKTROMETRES

21
22
24
28
29
31

SUYUN DRDNC HAL KEFEDLD! 39


KMYA HRACATINA
AVRUPA BRL DOPNG!
AEROJEL

40

43

ALMANYA PLASTK POETE SAVA ATI

47

TRKYE PLASTK, KAUUK VE


48
KOMPOZT SEKTR MECLS KURULDU
KANDA GLKOZ TAYN

50

TRK PLASTK SEKTR NE


IKARMA YAPACAK

NDEKLER

BORDAN EKONOMYE
150 MLYON TL KATKI
AYIN RPORTAJI
TTANYUM

54
55

59

AYIN WEB STES


KMYA BULMACA

60

61

KMYA BULMACA ZM
KMYA SZL

63

YAZARIMIZ OLUN

64

62

53

SILA KABATA
KMYAGER
TRAKYA NVERSTES
RENC
slakabatas@gmail.com

KAR NEDEN
BEYAZDIR?
Kar Tanelerinin Kristalizasyonu

enellikle aplar 2-4 mm, arlklar ise


yaklak 0,005 gram'dr. Kar tanesi, olumaya
balad zamanki scakla ve neme
gre ekil alr. Nadiren yaklak -2 C derecede
kar taneleri simetrik gen eklinde oluur. Kar
tanelerinin ou plak gzle dzensiz grnr,
ama resimlerde ekillerin ekicilii nedeniyle
mkemmele yakn grlebilir. nce ve dz ekilli
kristaller hava 0 C ila -3 C arasnda oluur. -3 C
ila -8 C arasnda kristaller ine, ii bo stunlar
veya prizmalar (uzun ince kalem ekli) eklinde
oluur. -8 C. ila -22 C arasnda tabak ekline dner
ve bazen dall ve dendritik zellikler tar. Sv ile

buz arasndaki buhar basncnn maksimum fark


yaklak -15 C derecede grlr ve bu sda kristaller
sv damlacklarn tketerek hzla byrler. -22 C
derece altnda kristaller stun ekline girer ancak
ok daha karmak byme modellerine de sahiptir.
Stunlar, dzlemler, yan-dzlemler, kurun-rozetler
gibi ekiller oluur. Eer bir kristal yaklak 5 C
derecede stun eklinde bir byme eiliminde
ise, bu stunlar daha scak bir havaya rastladnda
stunun sonunda bir tabak-plaka veya dendritik
ekiller oluur, ve bu kristallere "apkal stun"
denir.

K mevsiminde kar tanelerini sevmemizin


nedenlerinden biri temiz, beyaz renkli ve saf bir
ekilde olmasndandr. Kar beyaz renkli olmasayd
kar olmazd. Bunu bir an dndmzde, saydam
buz kristallerinin bir araya gelmesiyle oluan kar
ktlesinin beyaz renkli olmas tuhaf karlanabilir.
Peki, bu beyaz renk nereden gelmektedir?

eylerin neden farkl renkte olduunu anlamamz


gerekir. Grnr k, n birok farkl ekildeki
k iddetinden olumaktadr. Gzmz farkl
renkleri farkl renk k iddetinde saptar.

Renge Ne Neden Olur?


Beyazln nereden geldiini anlamamz iin, geriye
dnk bilgilerimize bir gz atmamz ve farkl

Farkl nesneler farkl renklere sahiptir, nk dzenli


paracklar, nesne zerinde farkl titreim iddetine
sahiptirler. Bundan dolay bir nesneye k enerjisi
temas ettii anda, nesnedeki atomlar ve molekller
k enerjisinin kendisine ihtiya duyduu kadarn
absorbe (iine ekmek) etmektedir. Nesnelerin farkl
renklerde olmas ktaki farkl k iddetlerini
absorbe etmesinden kaynaklanmaktadr.

Baz maddelerde, bir parack k iddetini tekrar


satnda, bir sonraki parack vastasyla birbirini
takip eder. Bu olayn meydana gelmesi madde
iin ak ve temiz bir olaydr. ou kat maddede,
maddenin opak olmasndan dolay n kk
bir ksm maddenin dndaki absorbe edilmemi
paracklarn ou tekrar salr. Ksacas; bir
nesnenin opak olmas, nesnedeki paracklarn k
enerjilerini absorbe edememe toplamdr.

Bir dizi farkl eylerin olmas k iddetlerinin


absorbe edilememesinden kaynaklanabilmektedir.

Kar donmu sudur ve hepimiz biliriz ki, donmu


su temizdir. Peki niye kar taneleri kendine zg bir
renge sahiptir? Bunu anlamak iin, bir para buz alp
ona bakmamz yeterlidir. Buz saydam deildir; fakat
yar saydamdr. Bunun anlam k, madde zerinde
dosdoru bir yoldan ilerleyemez, maddedeki
paracklar n ynn deitirmektedir.

buz kristalinin en stndeki blgede ilerler, bu


ynlenmeyi hafife deitirir ve yeni bir buz kristali
zerine gnderilir. Onun zerinde de ayn ey
meydana gelir. Aslnda, tm kristaller k etrafnda
buz ynn dnda tekrar bir araya gelirler. Ayn ey
tm farkl k iddetlerinde olur, bylece n tm
renkleri geri dnm olur. Grnr spektrumdaki
tm k iddetlerinin bir araya gelmesi sonucu beyaz
renk oluur. Bundan dolay kar tanelerini beyaz
renkte grrz.

Bu olay, fotonlarn (k paracklar) buz


moleklleriyle etkilemesiyle aklanr. Bu
etkilemenin sonucunda fotonun yn deiir ve
foton (veya k) buza girme dorultusundan farkl
bir dorultuda buzu terkeder.

Tek cmleyle zetlersek; her bamsz buz kristalinin


berrak olmasna ramen birlemi formu (ki buna
kar diyoruz) k frekansnda sapmalara yol aar ve
gzmze karn beyaz renkte grnmesine neden
olur.

Kar, birok bamsz buz kristalinin tekrardan


dzenlenerek bir araya gelmesiyle oluan bir buz
yumadr. Ik veya foton kar tabakasna girdiinde,
Kaynaklar :
https://tr.wikipedia.org/wiki/Kar

Haber
Yabanc

2 BOYUTLU BOR ATOMLARI SPER


LETKENLK KAZANIYOR

Rice niversitesinden bilim insanlar borun iki


boyutta doal olarak dk scaklkl sper iletken
olduunu kefetti.
Bu keif bor zerine yapldndan, ok byk bir
potansiyel tayor. Rice dan teorik fiziki Boris
Yakobson ve yardmclarnn yapt hesaplamalar
sonucunda borun atomik olarak dz konfigrasyonu
halinde metalik zellik sergiledii ve diren olmadan
elektronlar ilettiini kefetti.
Aratrma bu ay Amerikan Kimya Topluluunun
Nano Letters dergisinde yaynland. Normalde sper
iletken malzemelerdeki en byk zorluk direncin
mutlak sfra yakn blgelerde gereklemesidir.
Sper iletkenlik 100 yldan fazladr bilinen bir
fenomen olsa da, atomik 2 boyutlu bor atomlar iin
daha nce hi test edilmediini belirtiyor; Yakobson
aratrma grubundan bilim insan Evgeni Penev.
Materyal atomik boyutta olduundan olduka hafif
olacaktr. Ayn anda metalik DE olduundan sper
iletkenlik iin iki n koul salanm oluyor. Yani
dk scaklklarda elektronlar elenerek, kristalin
iindeki dansa benzer bir etkileim oluturuyorlar.
Dk boyutluluk da yararl olacaktr. Belki bir
ya da birka adet iki boyutlu metal olabilir.
Bu da bize aratrma iin gerekli motivasyonu
salyor. in iine daha da girdike
heyecanlanyoruz, diyor Penev. Kar
momental elektronlar ve spinleri etkili bir
ekilde Cooper iftlerini oluturuyor, birbirleriyle

dk scaklklarda etkileerek, kafes(lattice)


vibrasyonlarna yardmc oluyorlar. Bunlara
fonon deniyor ve maddeye sper iletkenlik
zelliini veriyorlar. Sper iletkenlik makroskopik
dalga fonksiyonunun tmnn gstergesi olan
inanlmaz bir fenomen, diyor Penev Aslnda 2D
materyalde iletkenlii belirten ilik teorik raporun
yaynland anlarda ABD ve inde materyalin
retilmesi ans deil. Aslnda Yakobson grubu
tarafndan yaynlanan nceki raporda bir yol
haritas nerilmiti. 2D borun artk retilmi olmas
aratrmann yazarlarna gre iyi bir ey. Boru
karakterize etmek iin yllardr almaktaydk .
Kafes kmelerinden, nanotpler ve dz
tabakalarna kadar pek ok ey olsa da bu
laboratuvarlar artk teorilerimizi test edebilecek,
diyor Yakobson. Prensipte bu alma ylllar nce
yaplabilirdi fakat neden yaplmad ? nk materyal
hipotezsel kald ve teorik olarak mmkn olsa
da bunu retmek iin iyi bir sebep yoktu. Yaplan
grmeler sonucunda getiimiz sonbaharda
retilebilecei ortaya kondu . Bor atomlar 2
boyutlu hale geldiinden bir desenden fazla desen
oluturabiliyor.
Yakobson ve ekibi artk almann meyvelerini
toplamaya balayacak. Polimorf olarak bilinen bu
desenler, materyalin iletkenliini ayarlamalarn
salayabilir. Penev e gre sadece altgen
deliklerin hizalanmasn ayarlayarak iletkenlii
ayarlayabileceini belirtiyor. Aratrmaclar borun
bu niceliklerinin bundan on yl nce kefedilen

10

magnezyum diboritin yksek scaklklardaki


elektron-fonon sper iletken karakterinde gizli
olabileceini belirtti. nsanlar sper iletkenliin
bor tabakasndan kaynaklandn uzun sre nce
anlad. Magnezyum bor tabakasna baz elektronlar
saarak onu besliyor gibi grnyor. Fakat artk
2-D bor zaten metalik olduundan zaten metalik

zellik gsteriyor, diyor Penev. Penev inert altgen


bor nitritin (beyaz grafen) aralarndaki 2-D boru
izole ederek materyalin sper iletkenliini stabil
hale getirebileceini dnyor. Aratrma sper
bilgisayar eksikliinden dolay dnldnden
daha uzun srd.

11

Yerli

Haber

RENCLERDEN YUMURTANIN
RAF MRN UZATAN PROJE

Afyonkarahisarda Sleyman Demirel Fen Lisesi


10uncu snf rencileri, yumurtann raf mrn 2,5
aya karan proje hazrlad.
Keiboynuzundan elde edilen karm kullandklar
proje ile TBTAK 47. Ortaretim rencileri
Aratrma Projeleri Yarmasnn Eskiehir blge
elemelerinde birinci olan Mustafa Can Kifteci ve
Bar Akarca, Trkiye genelinde dzenlenecek
yarmada blgeyi temsil edecek.

Kifteci, arkada Bar Akarca ile yaptklar


deerlendirmede, yumurtann ykandktan sonra
zerinin doal, salkl ve effaf bir madde ile
kaplanarak saklanabilmesi zerinde younlatklarn
dile getirdi.

Keiboynuzu ekirdeinden jel ile


kapland

rencilerden Kifteci, zeri kirli olmasna ramen


yumurtalarn neden ykanmadan buzdolabna
konulduunu merak ettiini syledi.
Annesinin, ykanarak saklanan yumurtann
daha abuk bozulduunu sylemesi zerine,
konuyu internetten aratrdn anlatan Kifteci,
Aratrma sonunda, ykanan yumurtann st
katmanndaki zarn bozulduu, gzenekler
ald iin bakterilerin ieriye daha hzl
girebildiini ve bozulduunu rendim. Bunun
zerine, ne yaparsam yumurtann daha uzun sre
saklanmasn salayabilirim diye dndm dedi.

Kimya mhendisleri ile yaptklar grme sonras,


bu konuda bir proje hazrlamaya karar verdiklerini
aktaran Kifteci, yle devam etti:
Antimikrobiyel zellii bulunan keiboynuzunu
kaplama malzemesi olarak kullanabileceimizi
rendik. Kimya mhendislerinin de katksyla,
ekirdeklerinden Keiboynuzu Gam-Locust Bean
Gum (LBG) tozu elde ettik. LBG, sorbitol urubu
ve saf sudan hazrladmz jel kvamndaki zt
ile ykanm yumurtalarn yzeyini kapladk.
Kurumaya braktmz yumurtalar, 2 saatin
ardndan buzdolabnda saklanabilir hale geldi.
Akarca ise yumurtalarn raf mrnn uzayp
uzamadn belirlemek iin uzun sreli deney

12

yaptklarn belirterek, unlar syledi:


Ykanmam, ykanmam ve jel kapl
yumurtalar buzdolabnda 4 derecede ve
22 derece oda scaklnda beklettik. 30.
gnn sonunda ykanm yumurtalarn ar
derecede bozulduunu belirledik. Ykanmam
yumurtalarn da gerek oda scaklnda gerekse
buzdolabnda sarsnn dalmaya baladn,
bozulma balangcnda olduu grld.
Ykadktan sonra jel ile kaplanan yumurtalarda
ise buzdolabnda ve oda scaklnda herhangi bir
fiziksel bozulma olmad.

Bakteriye rastlanmad
Yumurtalardaki bakteri durumuyla ilgili de inceleme
yaptklarn belirten Akarca, yle konutu:
Numunelerdeki bakteri miktarn ltk.
Ykanm ve ykanmadan saklanan yumurtalarda
bakteri miktar gzlemledik. Ancak kaplam

olduumuz yumurtalardaki bakteri miktar


sfrd. Ksaca, temiz, salkl ve raf mr uzun
saklama koulu oluturduk. Projemiz 30 gnlk
bir almay kapsyordu ve bu srenin sonunda
yumurtada bakteri olumadn ortaya koyduk.
Normal artlarda yumurtay buzdolabnda
sakladnz zaman 21. gnde yava yava bozulma
oluyor. Ancak biz jel ile kaplanm yumurtann iki
buuk aya kadar dayanabileceini belirledik.
rencilerin biyoloji retmeni Perihan alar da
projenin TBTAK proje yarmas Eskiehir blge
elemelerinde birinci olduunu dile getirdi.
alar, gdalardan bulaan hastalklarn toplum
saln yakndan ilgilendirdiine dikkati
ekerek, Yumurta da en ok tketilen besin
kaynaklarndan biri. rencilerimizin hazrlad
projenin yumurta sektrne katk salayacana
inanyorum dedi.

13

AKIN ZDEMR
KMYAGER
DOKUZ EYLL NVERSTES
YKSEK LSANS RENCS
ozdmrakin@gmail.com

ORGAN YAPIMINDA
BYOMALZEMELER
KARACER

arnn sa st kesiminde bulunan karacier,


en nemli organlardan biri. Dier birok
organdan farkl olarak karacierin saysz
grevi var. Vcudun fabrikas olarak da adlandrlan
karacier, gdalarn sindirilmesi iin gerekli safra
ve enzimleri, eitli proteinleri, phtlama iin
gerekli faktrleri retiyor. Vitamin ve kolesterol gibi
yaptalar iin adeta bir depo grevi gryor. Kann
zararl maddelerden arndrlmas da karacierin en

nemli grevleri arasnda. Karacier yalnzca hcre


kmelerinden olumuyor. erisinde ok karmak
bir damar ve kanal a var. Karacier hcreleri de,
bu damar ve kanal sistemiyle yakn komulukta
bulunuyor. Karacier, bu karmak yaps nedeniyle
yapay olarak oluturulmas en zor olan organlardan
biri.

Karacier yetmezliine yol aan etkenlerin banda


alkole bal siroz, hepatit (sarlk) ve ar dozda
kullanlan ilalar geliyor. Karacier yetmezlii
gelitike vcutta kanamalar, karnda ilik ve koma
grlebiliyor. lerlemi organ yetmezliklerinde halen
tek tedavi seenei, organn deitirilmesi. ABD'de

yaklak 10 milyon insanda eitli derecelerde


karacier hastal mevcut. Yine bu lkede 12 bin
kii karacier nakli iin srada. Bu kiilerin yalnzca
te birine uygun karacier bulunabiliyor ve her yl
%20'si nakil srasnda beklerken lyor. Bu rakamlar
gelimekte olan lkelerde ok daha korkutucu

14

cihazlar, yaklak on gn sreyle kesintisiz olarak


kullanlabiliyor. Yapay karacier cihazlar son yllarda
daha da gelitirildi. Heksagonal mikrokanallar
zerine yerletirilen karacier hcreleri, yapay
karacier grevini grebiliyor. Hastann kan,
bu kanallar iinden geerken karacier hcreleri
tarafndan zararl maddelerden temizleniyor. Ancak
kan bu kanallardan geerken iindeki oksijeni de
kaybedebiliyor. Bu nedenle kanallar ksa tutmak
gerekiyor. Kanallarn ksa olmas da yeterince zararl
maddelerden temizlenmesini engelleyebiliyor.
Bu tr cihazlar her ne kadar gelitirilmise de,
bir karacierin grevini tam olarak gerekletiremiyorlar. Bu nedenle boyutlu yapay karacier
oluturma almalar hzla devem ediyor. Yapay
karacier oluturmak, teknik adan olduka g.

boyutta. Organ bann ok az olduu lkelerde,


karacier hastalklarna bal lmler olduka
fazla. Son 4-5 yl iinde gelitirilen yapay karacier
cihazlar, organ srasnda bekleyen hastalara
karacier bulunana kadar zaman kazandryor.
Yeni gelitirilen yapay karacier cihazlar, insan
karacier hcrelerini kullanyor. lk olarak hastann
kanndaki hcreler ayrlarak "plazma" denen sv
elde ediliyor. Daha sonra plazma, ii karacier
hcreleriyle dolu bir kartua aktarlyor. Kartuun
iinde snrsz yaama yetenei olan milyonlarca
karacier hcresi bulunuyor. Bu hcreler normal
bir karacier hcresinin neredeyse tm grevlerini
yapabiliyorlar. Kartuun iine dolan plazma, bu
hcreler sayesinde zararl maddelerden arndrlyor.
Kartutan szlen temiz plazma tekrar hastaya
geri veriliyor. nsan hcrelerinden yararlanan

Dr. Vacanti'nin 1997 ylnda bir farenin srtnda


insan kula gelitirdii gnden beri, boyutlu ve
damarl yapay karacier fikri hayal olmaktan kt.
Harvard niversitesi'ndeki bilim adamlar orijinal
karacier benzeri bir model oluturdular. Yapay
karacier yaratmada en nemli basamak, karmak
damar yapsn oluturmak. Bu nedenle ilk olarak,
vcuttan kartlm bir karacierin damarlarnn
iine, zel bir sv plastik materyal enjekte ediliyor.
Bu sv ksa sre iinde katlaarak damarlarn eklini
alyor. Daha sonra karacier dokusu zel svlarla
eritilerek yok ediliyor. Geriye yalnzca katlam ve
damar eklini alm olan madde kalyor. Kurumu
aa dallarna benzeyen bu yap, karacierin damar
yapsn temsil ediyor. Bu yapnn grntleri
bilgisayara aktarlarak boyutlu grntler elde

ediliyor. Bu grntler yardmyla silikon kalplar


hazrlanyor.
Silikon kalplarn iine polilaktik glikolik asit (PLGA)
yapsndaki bir madde dklyor. Bylece karacier
damarlarnn organik bir iskeleti oluturuluyor. Bu
iskeleti oluturduktan sonraki aamaysa hcrelerin
oluturulmas. Damar iskeleti evresine yerletirilen
karacier hcreleri, belirli byme faktrleri
yardmyla oalarak organn kaln etli ksmn
oluturuyorlar.
Bir sonraki aamaysa damarn oluturulmas.
Bunun iin sngerimsi yapda olan PLGA iine
damar hcreleri enjekte ediliyor. skelet, hcrelerin
oalmas iin gerekli byme faktrlerini ve

15

besin maddelerini ieriyor. Damar hcreleri iskelet


boyunca ilerleyerek karacier hcrelerine yapyor.
Burada oalan damar hcreleri, iskelet evresinde
birleerek tam bir damar yaps oluturuyorlar.
PLGA iskelet birka ay iinde kendiliinden eriyerek
geride karacier hcreleri ve iinde damarlar olan
yapay bir organ brakyor. Bu ekilde oluturulan
yapay karacier hayvanlarda denendi. Olduka iyi
kan akmnn saland bu organlarda dar kan
sznts da gzlenmedi. Tabi bu teknolojiyi ideal
ekle getirmek ok kolay deil. Karacier iinde
deiik grevleri olan milyonlarca hcre var. Yalnzca

bir gram karacier dokusunda yaklak 100 milyon


karacier hcresi bulunuyor. Hcrelerin gerekli
noktalara yerletirilmesi ve buradaki konumlarn
korumalarnn salanmas olduka g. Yapay
karacier oluturulmasnda karlalan dier bir
glkse, organn mikroplardan arndrlmas.
Yapay organlarn iine hibir mikrobun girmemesi
gerekiyor. Bu nedenle, almalarda kullanlan tm
cihaz ve aletlerin steril, yani mikroptan arndrlm
olmalar ok nemli.

KALP
Kalp, en nemli organlardan biri. Koroner damarlarn
tkanmasna bal kalp kaslarnn lmesi, ve bunun
sonucunda meydana gelen kalp krizi, dnyadaki en
sk lm nedeni olarak gsteriliyor. Kalp hcreleri
kendini yenileme yeteneine sahip deil. Bu nedenle
herhangi bir nedene bal olarak hcreler lr ya da
grev yapamazsa, yani hcreler kaslma yeteneini
kaybederlerse, kalp yetmezlii geliiyor. Kalp
yetmezliinde vcuttaki kan yeterince pompalanamyor
ve organlar kansz kalyor. Buna bal olarak da dier
organlarda yetmezlikler balyor. Milyonlarca insan
kalp yetmezliinin penesinde ve nakil iin uygun
bir kalp bekliyor. Bu insanlarn fazla zaman yok.
Kan pompalama yetenei olan yapay kalp cihazlar
nakil yaplana kadar geen srede hastalara zaman
kazandryor. Ancak bu cihazlarn vcutta tanmas
ok kolay deil. Enerjiyi aldklar piller vcut
dnda bulunuyor. Hastalarn mutlaka yedek pillerle
dolamalar gerekiyor.

Salkl Kalp

Hastalkl Kalp
16

Yapay kalp cihazlar yabanc cisim olduklar iin,


kan bunun iinden geerken phtlaabiliyor. Bunu
engellemek iin srekli kan sulandran ilalarn
alnmas gere-kiyor. Son yllarda kalp yetmezliinin
tedavisinde cihazlar yerine kalp kas hcrelerinin

kullanlmas gndeme geldi. Kemik iliinden alnan


hcreler ya da embriyodaki kk hcreler kullanlarak
kalp kas hcresi (kardiyomi-yosit) oluturulabiliyor.

Kk hcreler birok hcreye dnme yeteneine


sahip. nsann oluumu aamasndaki ilk hcreler
olan embriyonel kk hcreler, kltrlerde
oaltlarak zel byme faktrleri sayesinde
kalp hcrelerine dntrlyorlar. Bu hcreler
farkl genetik yapya sahip olduklar kiiye
nakledildiklerinde baklk sistemini harekete
geirebiliyor. Yaplan almalar, kemik iliinden
alnan baz hcrelerin de zel koullarda kalp
hcresine dnebileceini gsterdi. Kiinin kendi
kemik iliinden alnacak olan hcrelerin genetik
yaps kalbindeki hcrelerle ayn olduu iin,
bunlarn tedavi amal kullanm baklk sistemi
asndan saknca yaratmyor. Kemik ilii hcreleri
zel kltrlerde kalp hcresine dnyor. Bu
hcreler belirli sayya ulatktan sonra tekrar hastaya
geri veriliyor. Bu hcreler dolam yoluyla kalbe
giderek hasarl blgeye yerleiyorlar. Hasarl kalp
hcreleri arasnda yerini alan salkl kalp hcreleri
burada normal ilevlerini yerine getiriyor. Bu sayede
kalp yetmezlii nlenebiliyor.

bilimadamlar bu hcreleri kollagen ve serum ieren


bir ortama yerletirdiler. Yaklak drt gnde, kap
iindeki hcreler oalarak birbiriyle kenetlendiler.
Orijinal kalp dokusundaki gibi birbirine yapan
hcreler dakikada 100 kez kaslan kaln bir hcre
kmesi oluturdu. Vcut dnda elde edilen bu yapay
kalp dokusu, mikroskobik olarak boyutlu kalbin
benzeri.

Byme faktrleri sayesinde oaltlan hcreler


ksa bir srede birleerek kollagen iskelet etrafnda
kenetlendi. oalarak boyutlu ekil alan kalp
hcreleri kaslma ilevini de yerine getiriyor. Bu
tr tedaviler henz deneme aamasnda olmalarna
karn bilimadamlar daha da ileri giderek kalp
dokusunu vcut dnda oluturmay baardlar.
Bir gnlk yavru farelerin kalp hcrelerini alan

Yapay kalp dokusu elde etme almalar imdi


daha da ileri noktalara gtrlyor. Artk hedef
kalp hcresi ya da kalp dokusu oluturmak deil,
boyutlu organ, yani yapay kalp yaratmak. Birok
kalp hastalnda, kiilerin uzun bir tedavi srecini
beklemek iin zamanlar olmuyor. Hcre ya da
doku nakli sonrasnda bu hcrelerin hedef blgeye
giderek burada oalmalar ve hasarl hcrelerin
yerini almalar uzun bir sre gerektirebilir.
Sonularn alnmas iin belirli sre gerektiren bu
ve benzeri tedavilerin, kalbin tamamnn hasarl
olduu durumlarda kullanlmalar pratikte mmkn
olmayabilir. Byle durumlarda organn tamamnn
en ksa srede deitirilmesi gerekir. Organ
kaynaklarnn son derece yetersiz olduu gnmzde
yapay olarak retilecek organlar, en nemli umut
kayna.

17

KORNEA

Gzn en d tabakas olan kornea herhangi bir


nedenle hasara uraynca gr kapasitesi nemli
lde azalyor. Baz durumlarda hasar kalc olup
krle kadar ilerliyor. Bu durumlarda tek seenek
hasarl korneay yeni bir kornea ile deitirmek
oluyor. Kalc ve ileri dereceli kornea hasarlarnda
halen en sk kullanlan tedavi yntemlerinden
biri, kornea nakli. Teknik olarak ok fazla zorluu
olmayan bu yntemde, kornea, kadavralardan temin
ediliyor.
Kornea, kkrdak dokusu gibi "difzyon"
yoluyla, yani besinlerin ve oksijenin hcreler
arasna szmasyla yaamn devam ettiriyor. Kan
damarlarnn olmamas, korneay baklk sistemi
asndan avantajl hale getirmesine karn doku

Yapay korneay yerletirmek iin hastann kendi


korneasnn bir ksm kesiliyor; kesilen yerde oluan
bolua hidrojel kornea naklediliyor. Bu kornealar
sayesinde, yasal olarak tam kr kabul edilen kiilerin
grmelerinde nemli ilerleme kaydediliyor. Yapay

reddini tam olarak ortadan kaldrmyor.


Kornea hcreleri vcut tarafndan yabanc olarak
kabul edilip reddedilebiliyor. Bunu engellemek
iin kornea nakli yaplan hastalarn, srekli
olarak baklk sistemini basklayan ilalar
kullanmalar gerekiyor. Kornea naklinin bu ve benzer
dezavantajlar yapay kornea fikrini gndeme getirdi.
Bilim adamlar, byk oranda su ieren ve polimer
yapsnda olan jeller gelitirdiler. "Hidrojel" denen
bu yapay kornealar, esneme yeteneine sahip, elastik
yaplar. Hidrojel yapay kornealar, nakil iin risk
tayan ya da ila kullanlmas istenmeyen hastalarda
tercih ediliyor.

kornealar halen normal gr salamasalar da, doku


mhendislii ve polimer kimyasndaki gelimeler
sayesinde her geen gn orijinaline daha ok benzer
hale getiriliyorlar.

18

KEMK

Baz kemik hastalklar, tmrler ya da kt krklar


byk kemik hasarlarna yol aabiliyor. Kemik kayb
olan ksmlarn onarlmas olduka zor. Her ne kadar
kemik dokusu kendisini yenileme yeteneine sahip
olsa da, oluan byk boluklar dolduramyor.
rnein tmr nedeniyle kartlan 10 santimetrelik
kemiin yeniden oluarak buray doldurmas
mmkn olmuyor. yi bir kemik iyilemesi iin,
kemik ularnn yaknlatrlmas ve karlkl
getirilmesi gerekiyor. eitli cerrahi tekniklerle
kemik boyu uzatlarak boluklar doldurulsa da, bu
her hastada mmkn olamyor ya da uzun sre
alyor. Kadavralardan alnan kemiklerin nakliyse,
baklk sistemi engeliyle karlayor. Seramik ya
da metal malzemeden yaplan kemikler de, uzun
dnemde yabanc cisim etkisi nedeniyle reaksiyona
yol ayor. Buna ek olarak, yabanc maddelerin yol
at nemli sorunlardan biri de enfeksiyon.
Gelitirilen yapay kemikler sayesinde kemik
kaybna yol aan krklar ya da hastalklar tedavi
edilebilecek. Bilim adamlar gerek kemik dokusuna
olduka yakn bir yapay kemik dokusu oluturmay
baardlar. Bu teknikte ilk olarak, kemiin i ve
d yaps kompteri-ze tomografi (CT) ya da
magnetik rezonans (MRI) tetkikleri yardmyla
grntleniyor. Oluan bu grntler daha sonra
bilgisayara aktarlyor. Kemik, d yzeyi olduka

przsz ve ii dolu gibi grnse de, ortas bo ve


gvde ksm iyi organize olmu ince tabakalardan,
yani lamellerden oluuyor. Bu yap, en ince hatlarna
kadar bilgisayara yklendikten sonra boyutlu poli
mer iskelet oluturuluyor. Belirli bir zaman sonunda
kendiliinden erime zelliine sahip bu iskelet,
olduka salam yapda. Vcuda yerletirildikten bir
sre sonra kemik hcreleriyle doluyor. Vcut kendi
kemik dokusunu oluturduka bu iskelet kayboluyor.
Son yllarda yapay kemik almalar daha da ileri
giderek yalnzca ekil olarak deil, yapsal olarak
da orijinaline ok yakn yapay kemik oluturmay
baard. nsan vcudundaki hcreleri ve dokular
bir arada tutan, bir bakma tutkal grevini gren
"kollagen", yapay kemik iskeleti oluturmakta da
kullanlyor. Bilgisayar yardmyla boyutlu ve
kemik eklin de kollagen iskelet oluturulduktan
sonra, iine kalsiyum fosfat kristalleri yerletiriliyor. Bu kristaller iskelete kemik sertliini veriyor.
Vcuda nakledildiinde, kemik hcreleri bu yapnn
iine doluarak oalmaya balyorlar. Ksa bir
srede iskeletin ii orijinal kemik dokusuyla doluyor.
Bylece nakledilen yapay kemik, hastann kendi
kemik dokusuyla kaynyor.

Yapay Kemik
Kaynaklar :
1.http://www.tsn.org.tr
2. Wintermantel, E., Mayer, J., Blum, J., Eckert, K.L., Lscher, P. and Mathey, M., Tissue engineering scaffolds
using superstructures, Biomaterials, 17, 83-91, 1996
3. http://www.incites.com
4. http://www.azom.com
5. Handbook of biomaterials evaluation / Andreas F. Von Recum

19

6. Biomaterials / Joon B. Park / Roderic S. Lakes


7. Park, J.B., Kim, Y.K., 2000. Metallic Biomaterials, The Biomedical Engineering Handbook: Second Edition.
CRC Press LLC, 2000.
8. Guna Selvaduray, Introduction to Applications of Applications of Materials in Medical Materials in
Medical Devices, 2005, MATE 175, San Jose State University.
9. Jim Hollenhorst, Molecular Scale Technologies for Electronics and the Life Sciences, IEEE SF Bay Area
Nanotechnology Council Lunch Seminar, July 19, 2005.
10. Patrick A. Tresco, Utah State University, BIOEN 5301/6900: Introduction to Modern Biomaterials, 2004.
11. F. Larry Leistritz, Nancy M. Hodur, Donald M. Senechal, Department of Agribusiness and Applied
Economics, North Dakota State University. Biomass 06 Workshop Grand Forks, ND, 2006

20

Haber
Yabanc

LTYUM SNEKLERDE MR UZATTI

ngiliz aratrmaclara gre lityum, en azndan


sineklerde mr uzatyor.
Laboratuvar deneylerinde dk dozlarda lityumun
meyve sineklerinin mrn uzatt belirlendi.
Bilim insanlar umut verici diye niteledikleri
bu bulgunun ileride insanlarn daha uzun ve
salkl yaamalarna yardmc olacak yeni ilalar
gelitirilmesini salayabileceini bildirdi.
Psikiyatride deiken ruh halinin tedavisi iin
kullanlan lityum, yksek dozlarda alnrsa ar yan
etkilere neden olabiliyor.

karmak hayvanlarda GSK-3 hedefleyerek, ileride


insanlar zerinde denenebilecek bir ila gelitirmek
dedi.
Aratrma ekibinden Dr Ivana Bjedov, dk dozda
lityumun sineklerde eker oran yksek bir beslenme
rejiminde ya oluumunu da engellediini belirtti.
Aratrmaya mali destek veren ngiltere Parkinson
hastal vakfndan Claire Bell Aratrmaclarn
yalanma bulmacasnn nemli bir parasn
tespit ettiklerini grmek ok cesaret verici diyor
ve ekliyor: Bu sayede gnn birinde yalanma
srecine mdahale etmemiz mmkn olabilir.

Lityumun beyni nasl etkiledii tam olarak


bilinmiyor, ancak meyve sineklerinde GSK-3 diye
bilinen kimyasal maddeyi bloke ederek mr
uzatabildii grlyor.
Londra niversitesi tarafndan yaplan aratrmann
sonular Cell Reports adl bilimsel dergide
yaymland.
Aratrmada dk dozlarda lityum verilen meyve
sineklerinin ortalamadan yzde 16 daha uzun
yaadklar belirlendi.
Lityum yksek dozlarda verildiinde ise sineklerin
mrn ksaltt grld.
Aratrmaya bakanlk eden Prof. Linda Partridge,
sineklerde dk dozda lityumdan elde ettiimiz
sonu cesaret verici, bir sonraki admmz daha

21

Yerli

Haber

TRK PLASTK SEKTR


RANPLAST 2016DA

markalar olumlu grmelerini, etkin tantmlarn


srdryor.

Ambargo sonras hzla bymesi beklenen ran


plastik sektrnn en nemli i platformlarndan
olan ranplast 2016nn son gnlerine yaklalrken
nemli admlar atld.
Plastik Sanayicileri Derneinin (PAGDER) Trkiye
resmi temsilcisi olarak katlm dzenledii ranplast
2016 fuarnda etkin bir ekilde yer alan Trkiye
plastik sektr, gl ibirliklerinin kaplarn
aralad.
Fuarda rann en nemli sivil toplum rgtlerinden
biri olan APIC ran Petrokimya Endstrisi irketleri
Dernei ile toplant gerekletiren ve fuara ynelik
deerlendirmelerde bulunan PAGDER Ynetim
Kurulu Bakan Reha Gr, ran hali hazrda
Trkiye plastik sektrnn gl i yapt nemli
lkelerden biri. Gelecek ok daha byk frsatlar
sunuyor ancak ran firmalarnn da hzla yatrm
yaptn unutmamalyz dedi.
Plastik Sanayicileri Derneinin (PAGDER) Trkiye
resmi temsilcisi olarak katlm dzenledii ranplast
2016 fuarnn son gnlerine girilirken Trkiyeden
katlan alannn en baarl ve nemli firmalar,

PAGDER organizasyonu ve randa bulunan


distribtrleri araclyla katlan 30a yakn Trk
firmasnn yer ald fuarda, PAGDERin nc
rol oynad ran pazarna ynelik olarak Trkiye
plastik sektrnn i imkanlarn gelitirme
giriimleri olumlu sonular vermeye balad. Fuarn
ilk gnnden itibaren ranplastta ziyareti ve
dier katlmc firmalarla i imkanlarn gren
Trkiyenin gl plastik ve makine firmalar, somut
satlar-ibirlikleri yapt.

Gelecekte Potansiyel Realize


Edilecek!
Trkiye ile ran arasnda gl bir plastik sektr d
ticareti olduunu vurgulayan Reha Gr, rann en
fazla plastik mamul ithal ettii ve en fazla hammadde
ihra ettii lkeler arasnda Trkiyenin ikinci
srada olduunu hatrlatt. Gr, Trkiyenin rana
plastik mamul ihracatnn yllk 150 milyon dolara
yaklatn vurgulad. Fuarn baaryla sryor

22

olmasndan memnuniyet duyduunu belirten Reha


Gr, u deerlendirmeyi yapt:
ran hali hazrda Trkiye plastik sektrnn
gl i yapt nemli lkelerden biri. Gelecek
ok daha byk frsatlar sunuyor, ancak
ran firmalarnn da hzla yatrm yaptn
unutmamalyz. Baarl bir fuar organizasyonu
yayoruz. Firmalarmz baarl i grmeleri
yapt ve somut sonular elde etti. Gelecekte, ok
byk olduunu grdmz potansiyelin realize
edilmesi, ie dntrlmesi iin baarl admlar
atld. Deerli katlmclarmz, PAGDERin
nc rolnden ve organizasyondan duyduklar
memnuniyeti de dile getirdiler. PAGDERin
ran ile ilikilerin gelitirilmesi; Trkiye plastik
sektrnn bu nemli platformda yer alarak daha
fazla i yapmasna, gl potansiyellerini ortaya
koymalarna araclk etmekten byk mutluluk
duyduk dedi.

rann frsatlar sunduu kadar gelecekte rakip


olma ihtimali de var. ran pazar, birok sektrdeki
dier Trk firmalar gibi plastik sektrndeki
firmalar iin de olaanst ibirlikleri imkan
tayor. retim, tketim, yatrm, ihracat asndan
ran zaten yakndan takip ediyorduk; gelecekte
de scak takibimizi srdrerek nemli tm
gelimeleri sektrmzn dikkatine sunmaya
devam edeceiz dedi.

Pagder Organizasyonuyla
ranplasta Katlan Trk Firmalar

ranplast 2016ya randaki distribtrleri araclyla


katlanlarn yan sra PAGDER organizasyonu ile
fuara katlan alannn en nemli dier firmalar
(Alfabetik srayla) yle: Akdeniz Kimya, Apeks
Makine, Beno Plastik, EBS Balant Elemanlar,
Ege Proses, Ercan Premiks, npak Makine, Ko
Elektromekanik, Kuatro Plastik, Mergen Makine,
Gelecee ynelik gl bir beklenti iinde olduklarn Mikrostar, Monomer Extruder Makine, Opkon Optik
da kaydeden Reha Gr, Trkiye plastik sektrnn Elektronik, Ravago Petrokimya, RTC TEC, Sancar
uluslararas pazarlara eriiminde oynadmz
Kimya, Sara Makine, Sarten Ambalaj, Sisan Plastik,
nc rolmzle yelerimize ve tm sektr
Takmsan, stn Makine, Vatan Plastik.
mensuplarmza rehber olarak kresel apta
etkinlikleri artrmaya ynelik vizyonumuzun
somut sonularndan birini ortaya koymu olduk.

23

TUBA EK
KMYAGER
19 MAYIS NVERSTES
RENC
cicek16.55@gmail.com

GNE KREMLER
HAKKINDA BLMEDKLERMZ
YAZ AYININ VAZGELMEZ GNE KREMLER

az aylarnda gne kremi ok sklkla kullanrz.


Hatta oumuz gne kremi kullanmadan dar
adm atmayz, atamayz. Bu sebeple de gne
kremi yaz aylarnda adeta hayatmzn bir paras haline
geliyor. Salkl bir ekilde etki etmesini istiyorsanz eer
gne kremi alrken dikkat edilmesi gereken baz kurallar
bulunmaktadr.

Gne kremi nedir?


Gnelenme srasnda cildin kurumasn, ar
yanmasn ve atlamasn nleyen bir tr zel krem.
Gne nlarna kar cildimize koruyucu grevi
grr.

ncelikle gne kremlerinin zerinde grdmz

Peki kullandmz gne kremleri zerindeki yazlar


ne anlama geliyor ?

SPF ne demek aklayalm.

SPF
Sun protection factor (yani gne koruma faktr)
demek. Gneten gelen solar enerjinin (Ultraviole
nlarnn ) gne nlarndan korunan bir ciltte
yanmann, korunmayan cilde gre ne zaman meydana
geleceini len bir ldr. SPF deerleri arttka
koruma dzeyleri de artmaktadr. Gne kremleri
SPF 2'den balamakla birlikte, en yaygn olarak
piyasada satlan koruma faktrleri SPF 15, SPF 20, SPF
25, SPF 30 ve SPF 50'dir. (Genellikle dk deerler
bronzlamak iin kullanlan yalarda ve kremlerde
bulunmaktadr.)

24

SPF 15 UVB nlarnn yaklak %94'n,


SPF 30 ise yaklak %97'sini nlemektedir.
(SPF 45-50'lere ktmzda ise bu oran sadece %1-2

artarak %98'lere ulamaktadr.)


Gnlk hayatta SPF 30 kullanmak, zel zamanlarda
ise SPF 50 kullanmak cildimiz asndan daha iyidir.

UVA, UVB nedir?


UVB
Cildin st katmanlarn geerek gne yanna,
erken yalanmaya ve cilt kanserine neden olur. Bu
UVB nlar camdan geemez. Geleneksel SPF
kategorileri sizi bu

UVA

UV Ultraviyole demektir ve bu gzle grnmeyen


k gneten yaylr.

Cilde daha yava geer ve epidermisin derinliklerine


girerler hatta dermise nfuz ederek kolajen ve
elastini paralar yani cildimizin yalanmasndan
sorumludur ve hiper pigmentasyona neden olurlar.
Buda cilt kanserine neden olabilmektedir. UVA
nlar cam geebilir ve bu nedenle korunduunuzu
sandnz zaman bile hasara yol aabilir.
Her iki UV nndan kanmakta fayda var, bu
nedenle UVA/UVB korumas olan gne kremleri
tercih etmenizi neririz.

25

Kimyasal gne koruyucular:


Benzofenon, salisilat ve sinnamat gibi ierikler cilt yzeyinde bir tabaka oluturarak henz UV nlarn cilde
nfuz etmeden absorbe eder.

Fiziksel gne koruyucular

Etkisini gnein UV nlarn geri yanstarak gsterir. inko oksit ve titanyum oksit ieren rnlerdir.

Suya dayankl
SPF zelliindeki gne kremi suda 40 dakika etkisini gstermeye devam eder. "Ekstra suya dayankl"
olanlar ise bu sreyi 80 dakikaya karr.

Su geirmez
Hibir gne kremi su geirmez deildir. Gda ve la daresi bu terimin etiketten karlmasn neriyor.

Yldz dereceleri
Gda ve la daresinin zerinde alt koruyucu kremlerin etiketinde grmeye hazrlkl olman gereken
yeni bir sistem. Yldzlar salad gne korumasna gre birden drde kadar derecelendirilebiliyor (en
dk iin: 1; en yksek iin: 4)

Peki, Gne Kremi Seerken Nelere Dikkat Etmeliyiz?


alerjenik cildiniz varsa cilt rnleri arayn. Eer
allerjiniz olup olmadn bilmiyorsanz cildinize
srp bekleyin. Kzarma ve kabarma yoksa
kullanabilirsiniz.

ncelikle cilt tipimize gre seim yapmalyz.


Cildiniz normal, karma, kuru/karma, yal, hassas,
alerjik hangisiyse ona uygun seim yaplmal.
Rastgele seilen rnler cildinize arlk yapaca
gibi sivilcelenmelere de yol aabilir

Aldnz gne koruyucunun gzenekleri


tkamamasna zen gsterin.

UVA ve UVB korumal bir krem semeliyiz.


ok ak teniniz varsa 30 faktr st gne
kremi seilmeli. Beyaz tenliler, renk hcreleri az
olduundan gne yanna ve uzun vadede zarara
daha ak.
Bulunduumuz alana gre seim yapmalyz. Deniz
kenar gibi yazn ak alanlarda bulunuyorsak yksek
faktrl gne kremleri tercih edilmeli. nk
koruma sresi daha uzun oluyor.
Gne kremi 2-3 saatte bir mutlaka yenilenmeli,
deniz ve havuz sonras yeniden srlmeli.
Parabensiz, parfmsz ve allerjik maddeler
iermeyen gne kremlerini tercih edin. Eer

Gne koruyucunuzu gnee kmadan 30 dakika


nce uygulayn. Baz insanlar en az 30 gr gne
koruyucuya ihtiya duyar. Eer srekli yzyor
ya da du alyorsanz her iki saate bir tekrar gne
koruyucu uygulayn.
Yzecekseniz ya da ok terleyen biriyseniz suya
dayankl, su geirmez gne koruyucular aln.
Daha pahal ve isim yapm kremlerin, ucuz
kremlerden ok daha iyi olduu dnlmemelidir.
Her krem incelenmelidir.
Son olarak son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.

Kaynaklar :
http://www.notsehri.com/gunes-kremi-nedir
http://www.ezberim.biz/guzellik-and-moda/175683-gunes-kremi-uzerindeki-terimler-ne-anlama/
http://ahilerdiyari.blogspot.com.tr/2013/05/gunes-kremi-alrken-dikkat-etmemiz.html
http://www.blogsiteniz.com/ansiklopedi/gunes-kremi-uzerindeki-terimler-ne-anlama-geliyor.html

26

http://www.estetiktr.net/gunes-kremi-alirken-nelere-dikkat-edilmeli.html
http://www.forumaski.com/kozmetik-dunyasi/166520-gunes-kremi-uzerindekiler-ne-anlama-geliyor.html
http://www.ojemrujumrimelim.com/gunes-kremi-secerken-nelere-dikkat-etmeliyiz/
http://www.forumsal.net/cilt-bakimi/437529-gunes-kremi-alirken-dikkat-edilmesi-gerekenler.html

27

Haber
Yabanc

YOSUNLARDAN ENERJ RETM


BALADI

Gl ve denizlerimizin alt, dev bir enerji kayna!

kimyasna, daha hzl geliebilen bir alg genetii


transfer ederek bu sreyi ksaltabilir. Bylece daha
hzl gelime salayarak biyoyakt retebiliriz.

Yenilenebilir enerjinin ne kadar nemli olduunu


haberlerimizde elimizden geldiince vurgulamaya
alyoruz. Zira gnmzde 1 numaral enerji
kayna olarak fosil yaktlar kullanlyor. Uzmanlara
gre 50 yl sonra tkenecek olan bu yaktlar ayn
zamanda ar dzeyde evre kirliliine neden
oluyor. Bu dorultuda hem evreyi hem de gelecei
dnenler yenilenebilir enerji kaynaklarna
yneliyor.
Bu amala yaplan aratrmalarda Botryococcus
braunii ismi verilen ve olduka yaygn olarak bilinen
bu alglerin sv hidrokarbon rettiini ve biyoyakt
olarak kullanlabileceini kefedilmiti. Fakat bu
organizmann kendi bana enerji kayna olarak
kullanlamyor, zira ok yava byyorlar.
Gelgelelim uzun sredir bu konuyla ilgili
almalarn srdren Texas A&M AgriLife
aratrmaclar bir zm yolu bulmu gibi
grnyor. Ekip lideri Dr. Tim Devarenne,
Botryococcuslar kullanarak biyoyakt retmenin
yolunu u ekilde aklyor:

Montrealdeki Concordia niversitesinden


Muthukumaran Packirisamy ise Botryococcus
alglerinin iyi bir seim olduunu dnyor:
Doal kaynaklar asndan mavi yeil algler, fosil
yaktlar azaltabilme asndan harika bir seim.
Siyanobakteriler, Dnya zerindeki en uygun
mikroorganizmalardr. stelik gne ve rzgar
gc gibi dier yenilenebilir g kaynaklarndan
farkl olarak, havadaki deiimler ile verimlilikleri
etkilenmez.
Grdmz zere biyoenerji alannda almalar
devam ediyor. Umarz en ksa zamanda hem
daha ekonomik hem de daha evreci yeil enerji
kaynaklarna ularz."

Botryococcuslarn sorunu ok yava byyor olmas.


Bu algleri ekonomik lekte kullanamayz, nk
ihtiyalar karlayamazlar. yle ki; bir Botryococcus
hcresinin ikiye kmas yaklak bir hafta sryor.
Fakat bu sre 6 saate indirilebilir. Bu alglerin genetik

28

Yerli

Haber

KMYANIN LK EYREK HRACATI


3 MLYAR 341 MLYON DOLAR

Kimya ihracat yln ilk eyreinde geen yln ayn


dnemine gre miktarda yzde 4,53 art, deerde ise
yzde 10,35 azal gsterdi.
Kimya ihracat ilk eyrekte geen yln ayn
dnemine gre miktarda yzde 4,53 art, deerde ise
yzde 10,35 azalla 3 milyar 341 milyon dolar olarak
gerekleti.
stanbul Kimyevi Maddeler ve Mamlleri
hracatlar Birlii (KMB) verilerine gre, ilk
eyrekte kimya ihracat geen yln ayn dnemine
gre miktarda yzde 4,53 art, deerde ise yzde
10,35 azalla 3 milyar 341 milyon dolar oldu.
Mart ay ihracat ise deer baznda yzde 11 azalla
1 milyar 194 milyon dolar olarak gerekleti. Geen
ay kimyann en ok ihracat yapt ilk 10 lke
listesinde, Almanya, Hollanda, Msr, Irak, talya,
Suudi Arabistan, ran, ngiltere, Belika ve srail yer
ald.
hracatta kilit rol oynayan kimya sektrnn hem
ilk eyrek hem de mart ay ihracatn Avrupa Birlii
lkelerinden gelen talep srtlad.
Ocak-mart dneminde en ok ihracat Almanyaya
yapld. lkeye olan ihracat miktarda yzde 7,8 art
deerde ise yzde 1 azalla 207,5 milyon dolar oldu.

Bu dnemde en ok ihracat yaplan dier lkeler ise


Msr, Irak, talya, Suudi Arabistan, Birleik Arap
Emirlikleri, ran, Hollanda, Yunanistan ve spanya
olarak sraland. lk 10un yarsn AB lkelerinin
oluturmas dikkati ekerken, talyaya yaplan
ihracat yzde 9,14 ve spanyaya olan ihracat yzde
16, 34 art gsterdi.
lk eyrek kimya sektr ihracat alt sektrler
baznda deerlendirildiinde en fazla ihracat
plastikler ve mamulleri, mineral yaktlar ve yalar,
kauuk ve kauuk eyann yapt grld.
Yln ilk aynda alt sektrlerin yldz 1 milyar 186
milyon dolarlk ihracatla plastikler ve mamulleri
oldu.
Mart aynda miktarda yzde 13,27 deerde yzde
8,22 art yakalayan plastikler ve mamullerinin
ihracat 445,5 milyon dolar olarak gerekleti.
Plastiklerin en ok ihra edildii lkeler arasnda
Almanyada yzde 43,37, talyada yzde 68,50 ve
Romanyada yzde 37,83 art yaand grld.
Aklamada grlerine yer verilen KMB
Ynetim Kurulu Bakan Murat Akyz, ilk eyrek
rakamlarnn bu yln ihracatnda Avrupa Birlii
(AB) lkelerinin etkin rol oynayacan gsterdiini
belirterek, Uzun zamandr durgun olan Avrupa

29

pazarndaki bu hareketlilik nmzdeki aylar iin


de umut verici. Birliimiz mevcut pazarlar kadar
hedef pazarlara da odaklanyor. Bu dorultuda
Uzakdoudan Gney Amerikaya kadar

sektrmzle ilgili nemli fuarlarda yer alyoruz.


Yine ticaret heyetlerimize de hz kesmeden devam
ediyoruz. ifadelerini kulland.

30

BLGN GKGZ

ERMAN GRGN

KMYAGER

KMYAGER

HACETTEPE NVERSTES

GAZ NVERSTES

MEZUN

MEZUN

bilgin.gokgoz@hotmail.com

ermangirgin2006@yahoo.com

ICP-ndktif Elemi Plazma


Optik Emisyon Spektrometresi

ICP Cihaz

ir analiz cihaz dnn ki atomizasyon


kayna yaklak 10000 K scakla kabilsin.
Bu cihaz kullanabilmemiz iin uygun bir
scaklk kayna bulmamz gerekiyor. Odun alevi
1000 derece civarlarnda olduu iin uygun deildir.
AAS cihaz gibi azot protoksit / asetilen karm
yaklak 3000 derecede olduu iin o da yeterli
olmayacaktr. Beyin frtnas zaman... Peki inert
bir soy gaz olan Argon kullansak? Maddenin 4
hali vardr; kat, sv, gaz ve plazma. Peki, neden
maddenin plazma halini kullanmayalm. Mesela,
argon gazn alsak, manyetik bir alan uygulayp ark
ile argon plazmasna dndrsek... Evet arkadalar
10000 Klik scaklk kaynamz bulduk; ama o

scaklkla cihazn btn paralar erimeye balamaz


m? Tamam, ben pes ettim. Benim dizaynm hatal.
Bu ayki konumuz ICP cihaz yani Inductively
Coupled Plasma emission spectroscopy. Son 20
yl dnldnde ICP cihaz metal analizleri iin
en popler cihazdr. Mthi bir mhendisliin bilim
ile bulumasdr. Cihaz maliyeti ve yksek argon
gaz kullanm maliyetine karn AAS cihazlarna
kar olduka stn bir konumdadr. Her analizde
bir element okuma kabiliyetindeki AAS cihazlarna
kar, tek analizde ve olduka ksa sre ierisinde
yaklak 73 element iin sonu verebilir. Cihaz ile
analiz yaplmas iin numune sv faza alnmaldr.

31

En yaygn kullanlan yntemler; mikrodalga kapal


sistem asit zndrme, ya kimya teknii ile asit
ortamnda zndrme veya sodyum peroksit
sinterletirmesidir. ok zel uygulamalar iin bir
aksesuar yardm ile organik solvent ile kullanm da
vardr.
ICP cihaznn en byk kullanclar hi kukusuz ki
maden sektrdr. Yaplan sondalar sonucu alnan
toprak numuneleri ICP cihaz ile deerlendirilerek
en youn maden rezervi hedeflenebilir veya demir
madeni olarak balayan serveninize galyum madeni
olarak devam edebilirsiniz.
ICP cihaz aslnda basit bir emisyon cihazdr; fakat
kompleks bir atomlatrcs ve dedektr sistemi
vardr. Asitli ortamda, sulu faza alnan numune
peristaltik bir pompa yardm ile nebulizer ad
verilen sisletirici bir dzenee ulatrlr. nce
zerreler haline getirilen sv, argon plazmasnn
yaratt vakum etkisi ile plazma ierisinde ekilir ve
atomizasyonu salanr. Numune ierisindeki metaller
kendilerine has dalga boyunda n yayarlar bu k
optik aynalar sayesinde bir monokromatr veya bir
polykromatrden geerek dedektre ular. Bilgisayar
ve yazlm ile kantitatif analiz imkan salar.

tank dzenekleri kullanlabilir. Argon gaz her ne


kadar yksek saflkta olsa da cihaza giriinden nce
gaz temizleme filtrelerinden geirmek gaz kalitesini
arttrr. Bu filtreler hem partikl tutucu hem de nem
ve oksijen tutucu zellikte olmaldrlar. Yksek argon
gaz kullanm nedeniyle son zamanlarda %40-50
daha az argon tketen sistemler yada yksek saflkta
azot kullanlarak mikrodalga yntemi ile manyetik
alan oluturmaya dayal azot plazmas oluturabilen
cihazlarda retilmitir.
Dier bir ihtiya ise cihazn plazma alevi ile yakn
mesafedeki coil ve cone gibi paralarn erimesini
engellemek iin belirli paralarn ierisinden su
geirmektir. Bunun iin chiller (kapal sistem su
soutucu) cihazlar kullanlr. Isnan suyu 20 25
derece arasnda tutmak iin kullanlrlar.

Ticari anlamda ICP cihazna yardmc aksesuarlar


farkl uygulamalara imkan verir. Otornekleyiciler
(autosampler) sayesinde numune geileri
otomatik hale getirilir. Ek gaz destek modl ile
sisteme oksijen salayabilirsiniz. AAS cihaznda
bahsettiim hidrr sistemide ICP cihaz ile entegre
edilebilir. Bu sayede dk ppb seviyelerinde
uucu metallerin analizi yaplabilmektedir. Bunun
yannda uygulamaya zel deiik tipte nebulizerlar
(sisletirici) ticari olarak bulunmaktadr. Hassasiyeti
10 kata kadar arttrabilen ultrasonik nebulizer
modl sayesinde sv numune ultrasonik ses dalgas
ile sisletirilir ve daha fazla sayda kullanlabilir
zerreler elde edilir. Fakat maliyeti nedeniyle ok
yaygn olarak kullanlmazlar.
ICP cihaznda plazma oluumu iin %99.999
saflkta argon gaz ihtiyac vardr. Bu gaz hem
numuneyi ittirmek, hem plazma oluturmak, hem
dedektr ortamndan nem ve oksijeni uzaklatrmak
hem de torch blmnde soutucu gaz olarak
kullanlr. Cihazn argon sarfiyat oran olduka
yksektir. 6 saat kesintisiz alan cihaz 50 litre
argon tpn rahatlkla bitirebilir. Srekli tp
deiimini engellemek iin svlatrlm argon

32

Genel ema

Cihaz ileyi olarak 9 blmden oluur. Bunlar


sras ile peristaltik pompa, nebulizer (sisletirici),
spray chamber (sis odas), transferline (transfer
hatt), torch (plazmann olutuu quartz oda),
cone, optik aynalar, mono/polykromatr, dedektr
ve pc/yazlm.

Peristaltik Pompa

Peristaltik pompa:
zerinde birok sayda mil ieren ve ayarlanabilir
hzlarda dnebilen bir ark dzeneidir. hacmi
kk elastik borulara (tubing) bask yaparak vakum
etkisi yaratr ve svnn elastik tubinglerden geerek
ilerlemesi salanr. Peristaltik pompa hz arttrlarak
daha kuvvetli ekim yaplabilir fakat belirli bir hzdan
sonra eki kuvvetinde bir deiim olmaz. Kullanlan
elastik borular sarf malzemedir ve belirli bir kullanm
sonras fiziksel olarak zarar grrler ve deitirilmeleri
gerekir.

Nebulizer:
Nebulizer blm sv numuneyi ok kk zerreler
haline dntrmek iin kullanlr. Sv haldeki
numune, basnl bir gaz (Argon) yardm ile ok
ince klcal bir yoldan gemeye zorlanr. Numunenin
plazmann dengesini bozmayacak ekilde etkilemesi
iin bu ilem bir zorunluluktur. Sv faz dardan
bakldnda beyaz bir bulut olarak gzlemlenir.
Nebulizer ierisindeki klcal boru blm d
etkenlere kar olduka zayftr ve bir partikl
ile tkanma riski yksektir. Bu nedenle asit ile
zndrlp seyreltilen numune mutlaka uygun bir
filtre ile szlmelidir.

Nebulizer - Sisletirici

Spray Chamber:
Sv numunenin sisletirilmesi srasnda
oluan byk taneler yerekiminin etkisi ile
bu blmde tutulur ve peristaltik pompaya
balanan baka bir tubing seti ile darya
atlr. Spray chamber quartz malzemeden
yaplmtr. Duvarlarnda byk damlacklar
oluur ise bu blm kirlenmi veya uygunsuz
malzemeden yapld varsaylr.

Spray Chamber Sprey Odas

33

Transferline:

argon nedeniyle torch bir vakum yaratr. Bu vakum


sayesinde sisletirilmi numune yerekimine kar
gelerek plazmaya ular.

Bu blm sisletirilmi numunenin plazma


blmne ulatrld bir yoldur. Plastik veya
quartz malzemeden yaplm olabilir. Plazma
olumas srasnda kullanlan yksek miktardaki

Plazma Oluumu:
Argon plazmas alevi oluumu doal olmayan bir
yntemdir. Zorlama bir yntem olduu iin belirli
artlarn olumas gerekmektedir. nert bir soy gaz
olan argon gaz normal artlarda etkilemeye girmez
fakat etrafnda manyetik bir alan yaratld durumda
argon moleklleri dengesizleecek ve ntrallerine (Ar),
iyonlarna (Ar+) ve elektronlarna (e-) ayracaktr.
RF manyetik alan sayesinde hzlandrlan elektronlar
ntral argon ve iyonlar ile arptrlarak ortaya kan
yksek scaklk ile birok ykl ve uyarlm atom elde
edilir. Bu yksek scaklktan dolay net olarak llmesi
imkansz olsa da 6000 10000 K arasnda olduu IR
scaklk lmleri ile edilmektedir. Bu iyon ve elektron
younluu srasnda ortama gnderilen
12 -24 volt doru akm elektrik kayna ile argon
plazmas elde edilir.

Cihaz i Plazma Grn

Torch/Argon
Plazmas:

Plazma Yakn
Grn

Oluacak yksek scakla


dayanmas ve ani scaklk
deiimlerinden etkilenmemesi
iin kuartz malzemeden yaplr.
Kuartz malzemenin klasik
borosilikat camlardan en byk
fark ani scaklk deiimlerine
kar yksek dayanmdr. Klasik
camlar ani scaklk deiimleri
nedeniyle (plazmann yanmas
ve snmesi) atlar veya krlrlar
fakat kuartz yaps gerei fiziksel
bozulma gstermez. Torch
blm yap olarak 3 farkl
blm olarak ele alnr. ie
gemi farkl aplarda 3 adet boru
demek yanl olmaz.. En ite,
numunenin plazmaya iletildii

34

injector blm, bir st katmanda


auxiliary olarak tanmlanan
soutma amac ile kullanlan argon
gaznn getii blm ve en dta
plazma olarak kullanlan argon
gazn iletici blm. Tek para veya
ayrlabilir injectrl modelleri
bulunur. Torch blmnn u
tarafn dtan bir coil (boru tipli,
sarmal) sarmalar. Coil paras
torch ile temas etmemelidir.
Coil, RF jeneratrnden ald
g ile manyetik alan yaratmak
iin kullanlr. Daha iyi iletim
salanmas iin altn, nikel
veya iletimi kuvvetli bir metal
ile kapldr. Yksek scakla
dayanmas iin ierisinden su
geirilerek erimesi veya zarar
grmesi engellenir. Torch ile
coilin konumlandrlmas
olduka nemlidir. Argon

plazmasnn olumas ve
kararl bir ekilde kalmas
iin doru pozisyonda
konumlandrlmaldr.
Torchun az ksm numune
matriksi nedeniyle zamanla
kirlenecektir. Beyaz renkli
oluumlar en yaygn
grlenidir. Rutin olarak
asit zeltilerine gece boyu
yatrlarak temizlenmesi
salanmaldr. Deriik
nitrik asit, deriik HCL veya
kral suyu (3:1 Hidroklorik
asit/Nitrik asit) en yaygn
kullanlan asitlerdir fakat ok
youn kirlenme durumunda
cam zebilen tek asit
olan HFin seyreltik sulu

zeltisi kullanlabilir. HF
zeltisinin quartza zarar
vereceini unutmayn. Bu
nedenle hep son are olarak
kullanlmaldr ve uzun sre
temas ettirilmemelidir. Sakar
kiilerden uzak tutmakta
torch mrn uzatt gibi
ayn zamanda ciddi bir
maliyet drcdr. Torch,
en hassas ve zarar grme
olasl olan paradr. Yanl
veya eksik bir balant veya
sistemde oluacak bir arza
nedeniyle plazma alevinin
yksek ss nedeniyle
eriyebilir.

Coil RF Sarmal

Plazma Scaklk
emas

ICPOES istemlerinde genellikle iki tr RF jeneratr


kullanlr Rf jeneratrler u anda en ok kullanlan eitleri
serbest salnml 40 Mhz ve kristal kontroll 27 Mhz rf
jeneratrleridir. Bunlar genellikle su veya hava soutmal olup
hava soutmallar tercih edilmektedir.
ICP cihazlarnda torch blm yatay veya dikey
konumlandrlarak cihaza farkl zellikler kazandrlabilir. En
yaygn olarak yatay plazma kullanlr. Yatay plazma kullanlarak
plazmann tamamndan faydalanlr daha ok k dedektre
ulatrlr. Bu sayede hassasiyetler artar. Gda ve evre analizleri
iin dk dedeksiyonlara inilebilir.

Dikey plazma ise daha ok maden sektrnde


veya deniz duyu analizlerinde kullanlr. Dikey
konumlandrlan torch sayesinde plazmann sistem
tarafndan grnrl ayarlanabilir. Kompleks
matriksler ve tuz oran yksek numuneler iin
kullanm vardr. Dikey konum sayesinde kirlilikler
ve oluacak gazla sistemden kolayca atlr ve bu
sayede injector blm yatay torcha gre daha
temiz kalacaktr. Dezanataj ise hassasiyetinin yatay
konumdan daha dk olmasdr. Fiziksel olarak
yatay veya dikey cihazlar olsa da ticari cihazlarn
bir ksmnda zel konumlandrlan optik aynalar
sayesinde torch sabit tutularak yatay veya dikey
konum modlar elde edilir. Yatay ve dey alma
prensibi ile hem dk hassasiyet hem de yksek
(%) seviyeleri llebilir.

Axial Torch
(Yatay Torch)

Radial Torch
(Dikey Torch)

Ben kendi blmm burada bitirirken sz spektroskopi alannn deerli


stad Bilgin Gkgze brakyorum.

35

Torch yaps ve Coil

Cone:

Pre-Optik Aynalar:

ICP-OES gibi argon plazmas ile iyonlamay


kullanan sistemlerde; plazma RF bobininden
kurtulduktan sonra kendi u az ksmn kapatr
Bu da dedektrn yeterli emisyon grmesini
engeller. Bundan kurtulmak iin baz sistemeler
nikel krom alamndan, zeri palladyum yada
platin gibi elementlerle kaplanm konik ekilde,
ortas ak cone adl metal paralar kullanr.
Plazma bu metale belli mesafeden arparak
aznn almasn salar Bu metallerin deforme
olmamas iin su ile devaml olarak soutulur.
Ara sra iyon kirliliinden meydana gelen etkileri
gidermek iin temizlenmelidir.

Pre optik aynalar icp-oes cihazlarnda plasmadan


gelen emisyon klarn odaklamaya yarayan ilk
aynalardr ve nlerinde kalsiyum florr kapl krlma
indisi dk uv pencereler barndrrlar. Bu aynalar
yznden bu sistemlere optik emisyon spektrometresi
(OES) denir bu aynalarn olmad eski sistemler
ise atomik emisyon spektrometresi (AES) olarak
adlandrlr.

Mono/Polikromatr/Echell
Grating:
Monokramatrler ve polikramatrler plazmadan
gelen emisyon n istenen dalga boylarna
ayrmaya yarayan prizma optiklerdir. Tek
dalga boyu kullanarak lm yapan sistemler
monokramatr kullanrken, ayn anda
birok dalga boyunda ayrm yapan sistemler
polikromatr kullanr. Polikromatr kullanan
sistemler simultane sistemlerdir. Monokramatr
kullananan sistemler ise sequential sistemlerdir.
Simultane sistemler daha hzl analiz yaparken,
sequential sistemler daha duyarl ve ayrcl
daha yksek sistemlerdir. Metal alam, Petrol
veya madencilik analizlerinde, yksek ayrclk
istenen sequential sistemler tercih edilirken su ve
atk su veya gda gibi rutin ve hzl analiz isteyen
sektrlerde simultane sistemler tercih edilir.
Daha ok simultane sistemlerde kullanlan fakat
sequential cihazlarda da ve hatta atomiklerde de
kullanlan klasik gratingler yerine echell gartingler
tercih edilmektedir. Echell gratinglerde asl ama
n salmasn yksek alarla ve sabit oklu
slit sistemleri ile kontrol altnda tutarak dalga
boyu ayrclndan daha yksek resolusyon elde
etmektir.

Polychromator
Polikromatr

36

Polikromatr
emas

Dedektr:
1900l yllardan bu yana hzla
gelien teknolojiye paralel olarak
bilim insanlarn vizyonu da
ok deiti. Gelien teknoloji
ile birlikte gzden daha iyi k
toplama ve saklama yeteneine
sahip alglayclar gelitirildi.
Bunun bir sonucu olarak,
astronomlarn alma alanlar
geliti ve eitlendi. Peki
dedektr dediimiz ey nedir?
Dedektrler, elektromanyetik
dalga formundaki enerji
aksn llebilir niceliklere
eviren ve kayt edilmesini
salayan cihazlardr cp-oes
sistemlerinde ilk zamanlarda
en iyi bilinen ve en ok tannan
AAS sistemlerinde olduu gibi
photomultiplier tubeler PMT
kullanlmtr. Fakat simultane
lmlerde gelen verileri
tanmlama zaman yetersiz
kaldndan bir cihazda birden
fazla PMT kullanlmtr. Ayrca
PMT dedektrlerinin grlt
deerleri yksek olduundan
Charge Couple Device olarak
bilinen CCD kamera yada
Charge Couple Injection CID
olarak bilinen dedektrler
kullanlmaya balanmtr.
Ksaca ad CCD olan (ChargeCoupled-Device) dedektrlerin
temelleri, 1969 ylnda Bell
Laboratuvarndan Willard Boyle
ve George Smith tarafndan
tek dizi sekiz piksel detektrn
yaplmas ile atld. hem daha
hzl tepkime zamanlarna hem
de dk grlt dierlerine
sahiptirler. Ia duyarl birim
olan ve silisyum-hcrelerden
oluan CCD-alglayc, zerine
dsen n iddeti ile orantl
olacak ekilde tepki verir. CCDalglaycnn her noktas (piksel),
alglanan iddete bal olarak,
bir sinyal retir. A/D (analog/

dijital)-evirici sayesinde bu
sinyal bir sayya dntrlr.
CCD-alglayc sadece nm
iddetlerini lebilir, yani
renkli gremez. CCD ve
CIDlerin genel olarak yaptklar
ilk ilem k kaynandan
gelen fotonlar yakalamaktr.
Yakalanan fotonlar, foton madde
etkilemesi (fotoelektrik olay)
ile foto-elektronlar meydana
getirirler. Bu elektronlar Cell
ad verilen kk hcrelerde
toplanrlar. Hcrelerdeki
elektronlar saylmak zere
transfer edilir (yk transferi).
Analog saysal birim; ADU ya
gnderilen elektronlarn saysal
deeri bulunur.
Fakat bu dedektrlerin de
dezavantaj, ar snmalardr.
Bu problemi gidermek iin
dedektrler peltier soutma
teknolojisi ile -30 derecelerden
70 derecelere kadar
soutulmaktadrlar. Btn
dedektrlerin amac emisyon
masndan elde edilen elektron
akmlarn llebilir elektrik
sinyallerine evirmektir. Icpoes cihazlarnda kullanlan
CCD ve CID dedektrleri 10e7
ile 10e10 arasnda doygunlua
ularken eskiden kullanlan
PMT dedektrlerin bazlar
daha yksek deerlere
ulaabilmektedir.

CCD Dedektr

37

ICP de kullanlan nebulizerlar iki eittir. Bunlar su


bazl ve HF asidi iermeyen numunelerin analizinde
kullanlan cam nebulizerlar ve Hf asidine dayankl
PFA yapl inert nebulizerlardr. Cam nebulizerlar
da kendi aralarnda ikiye ayrlrlar konsantrik
olarak tanmlanan daha ksa injectrl olanlar ve
micromist olarak tanmlanan daha kk yar apl
ve uzun injectrl nebulizerlardr. ICPlerde numune
zme ileminden sonra nebulizerlarn tkanmasn
nlemek iin mutlaka numuneler nebulizer
eidine uygun olarak 40 yada 25 mikron filtreden
szlmelidir. Nebulizerlarn tkanklnn nlenmesi
iin ayryeten sudan geirilip nemlendirilmi
argon gaz da nebulizerlarda kullanlmaktadr.
zellikle madencilikte bu tip nebulizelar tercih
edilir. retildikleri materyallere gre ok eitli ve
farkl amaca ynelik nebulizerlar mevcuttur. Btn
bunlarn yannda ok daha dk limitlere inebilmek
iin ses akustii ile nebulizasyon teknii kullanna
ultrasonik nebulizerlarda mevcuttur.

ICP cihazlarnda iyonlama kayna 10000 K


derecelere kan plazma olduundan hemen hemen
tm numune plazma iinde iyonlatrldndan
ve iyonlaama odas argon ile ntr olduundan
atomiklerde oksitlenmeden kaynaklanan kimyasal
interferanslar, icplerde pek rastlanmaz. Fakat
icp cihazlarnda da AASlerde olduu gibi optik
interferanslar hala aktiftir. Fakat yine buradaki etki
aasde ki kadar ok deildir; nk emisyon pikleri
absorpsiyon piklerinden daha kesin ve belirleyicidir.

rnein mehur alan bir analizde altn analizidir.


Yllardr madenciler altn analizinde, altn asitlerle
zdkten sonra keton fazna alarak AASlerde
okumaktadrlar. Bu analizlerde altn iin okuma
limiti aa yukar grafit frnl AASlerde 100
ppb iken ki, altnn kaplama riski yznden
tekrarlanabilirlii dktr. Alevli AASlerde ise 0.1
ppm dir Bu yzden daha ok keton faznda okuma
ilemi Alevli AASlerde yaplmaktadr. Fakat bunun
yerine icp-oes istemleri kullanldnda bu limit 50
ppb ye kadar drlebilmektedir. Buradaki sorun
ise ketondaki karbonun plazma iinde yandnda
torch enjektrn tkamasdr. Bunun nlenmesi
iin sistemin torchunun auxiliary blmne
argon yannda oksijen gaz da balanr. Bu sayede
daha dk dedeksiyon limitlerine inebildii gibi,
0.4 pm resolusyona sahip yksek rezolsyonlu
sequential, radyal icp-oes sistemleri ile ketona ihtiya
duyulmadan direkt cevherden de altn analizi artk
yaplabilmektedir.

38

Haber
Yabanc

SUYUN DRDNC HAL


KEFEDLD!

Oak Ridge Ulusal Laboratuvarnda yaplan deneylerde, suyun fizik kurallarna aykr hareket ettii drdnc
bir halini kefettiler.
Hepimiz ilk okuldan beri suyun kat, sv ve gaz olmak zere halinin olduunu biliriz. Oak Ridge Ulusal
Laboratuvarnda yaplan bir keif, yllardr beynimize kazlan bu bilgiye yeni bir bilginin eklenmesini salad.
Oak Ridge Ulusal Laboratuvar (ORNL) Enerji Departmanndan baz aratrmaclar, su molekllerinin
yksek snrlama altnda klasik fizik kurallarna ters hareket ettiini ortaya kard. Physical Review adl
dergide yaynlanan makaleye gre su molekllerinin nanolekli tplere itildiinde farkl bir tepkime
gstermeye balyor. Aratrmaclar, molekllerin ift tepeli ve hi allagelmemi bir yapya brndklerini
gzlemlemi.
ORNLin SNS Laboratuvar ve Birleik Krallktaki Rutherford Appleton Laboratuvarnda gerekletirilen
deneylerle snrlandrma altndaki su molekllerinin beklenmedik bir ekilde yaylyor olmas, klasik fizik
kurallarnn da tarihe gmlmesi anlamna geliyor.
Aratrmay gerekletiren ekipte bulunan Kimya ve Mhendislik Materyalleri Blmnden Alexander
Kolesnikov Bu durum, suyu oluturan oksijen ve hidrojen atomlarnn yresizletiini ve bunun sonucu
olarak kanalda alt simetrik olarak eit pozisyonda birden ayn anda bulunduklar anlamna geliyor. Bu
sadece kuantum mekanikleri ile oluabilecek bir olay aklamalarnda bulundu.

39

Yerli

Haber

KMYA HRACATINA
AVRUPA BRL DOPNG!

Kimya ihracatlar 2016 ylna dair umutlarn


Avrupa Birlii lkelerinden gelen taleple korudu.
Otomotiv ile hazr giyim ve konfeksiyonun ardndan
nc srada yer alan kimya sektr Ocak-Mart
dneminde 3 milyar 341 milyon dolarlk ihracata
ulat. Kimyann en nemli alt sektrlerinden
plastikler ve mamulleri gerekletirdii 1 milyar 186
milyon dolarlk ihracat ile ilk eyrein yldz oldu.

2016 yl ilk eyreinde 3.3 milyar


dolar kimya ihra ettik
stanbul Kimyevi Maddeler ve Mamlleri
hracatlar Birlii (KMB) verilerine gre ilk
eyrekte kimya ihracat geen yln ayn dnemine
gre miktarda yzde 4,53 art deerde ise yzde
10,35 azalla 3 milyar 341 milyon dolar olarak
gerekleti. Mart ay ihracat ise deer baznda
yzde 11 azalla 1 milyar 194 milyon dolar oldu.
Getiimiz ay kimyann en ok ihracat yapt ilk
10 lke listesinde: Almanya, Hollanda, Msr, Irak,
talya, Suudi Arabistan, ran, ngiltere, Belika ve
srail yer ald.
hracatta kilit rol oynayan kimya sektrnn hem

ilk eyrek hem de Mart ay ihracatn Avrupa Birlii


lkelerinden gelen talep srtlad. Ocak Mart
dneminde en ok ihracat Almanyaya yapld.
lkeye olan ihracat miktarda yzde 7,8 art deerde
ise yzde 1 azalla 207,5 milyon dolar oldu. Bu
dnemde en ok ihracat yaplan dier lkeler ise
Msr, Irak, talya, Suudi Arabistan, Birleik Arap
Emirlikleri, ran, Hollanda, Yunanistan ve spanya
olarak sraland. lk 10nun yarsn AB lkelerinin
oluturduu dikkat ekerken; talyaya yaplan ihracat
yzde 9,14 ve spanyaya olan ihracat yzde 16,34
art gsterdi.

Merkez Bankas: Dolar yl sonu


3.08 TL olur
lk eyrek kimya sektr ihracat alt sektrler
baznda deerlendirildiinde en fazla ihracat
plastikler ve mamulleri, mineral yaktlar ve yalar,
kauuk ve kauuk eyann yapt grld. Yln ilk
aynda alt sektrlerin yldz 1 milyar 186 milyon
dolarlk ihracatla plastikler ve mamulleri oldu. Mart
aynda miktarda yzde 13,27 deerde yzde 8,22
art yakalayan plastikler ve mamullerinin ihracat
445,5 milyon dolar oldu. Plastiklerin en ok ihra

40

edildii lkeler arasnda Almanyada yzde 43,37;


talyada yzde 68,50 ve Romanyada yzde 37,83 art
yaand grld.
2016 yl ilk eyrek ihracatn deerlendiren stanbul
Kimyevi Maddeler ve Mamlleri hracatlar Birlii
(KMB) Ynetim Kurulu Bakan Murat Akyz,
lk eyrek rakamlar 2016 yl ihracatmzda
Avrupa Birlii lkelerinin etkin rol oynayacan

gsteriyor. Uzun zamandr durgun olan Avrupa


pazarndaki bu hareketlilik nmzdeki aylar iin
de umut verici. Birliimiz mevcut pazarlar kadar
hedef pazarlara da odaklanyor. Bu dorultuda
Uzakdoudan Gney Amerikaya kadar
sektrmzle ilgili nemli fuarlarda yer alyoruz.
Yine ticaret heyetlerimize de hz kesmeden devam
ediyoruz dedi.

2016 Yl Mart Kimya Sektr hracat


2015-2016
Mart 2014

Fark (%)

Mart 2015

Mart 2016

Deer ($)

Deer

Deer ($)

Deer ($)

GLSERN, BTKSEL
40.560
MAMLLER, DEGRA,
YALI MADDELER

-43,52

48.285

27.270

MNERAL YAKITLAR, 355.779.032


MNERAL YALAR
VE RNLER

-41,03

331.616.532

195.555.193

ANORGANK
KMYASALLAR

103.868.488

-26,61

111.306.361

81.690.945

ORGANK
KMYASALLAR

45.809.665

24,31

34.094.883

42.383.343

ECZACILIK
RNLER

80.847.235

-15,58

84.214.707

71.094.034

GBRELER

21.519.340

-67,32

20.477.690

6.692.712

BOYA, VERNK,
MREKKEP VE
MSTAHZARLARI

63.601.229

-5,05

57.308.163

54.414.609

UUCU YALAR,
KOZMETKLER

64.269.497

1,92

56.068.911

57.144.375

SABUN VE YIKAMA
MSTAHZARLARI

80.613.393

-12,02

79.314.273

69.784.007

YAPITIRICILAR,
TUTKALLAR,
ENZMLER

14.240.004

36,08

12.324.184

16.771.066

BARUT, PATLAYICI
MADDELER VE
TREVLER

731.796

-73,04

1.881.062

507.053

FOTORAFILIK
VE SNEMACILIKTA
KULLANILAN
RNLER

1.574.089

-26,58

1.513.472

1.111.172

MUHTELF
KMYASAL
MADDELER

42.841.756

8,37

46.246.409

50.117.977

PLASTKLER VE
MAMLLER

478.147.322

8,22

411.731.575

445.577.847

KAUUK, KAUUK
EYA

118.143.308

1,56

99.822.546

101.382.924

LENM AMYANT
VE KARIIMLARI,
MAMLLER

30.735

-84,26

86.545

13.621

GENEL TOPLAM:

1.472.057.447

-11,41

1.348.055.599

1.194.268.149

Mal Grubu

41

2016 Yl Mart Aynda En Fazla Hangi lkelere Kimya hracat Yaptk?


lke

Mart 2015Deer ($)

Mart 2016Deer ($)

DeiimDeer (%)

ALMANYA

65.581.124,63

71.094.078,12

8,41

HOLLANDA

26.737.188,48

63.838.894,39

138,76

MISIR

40.435.535,30

62.610.957,03

54,84

IRAK

75.311.503,06

60.132.431,91

20,16

TALYA

38.159.522,65

46.539.429,43

21,96

SUUD ARABSTAN

21.049.056,29

43.695.983,63

107,59

RAN

35.569.899,21

40.119.889,53

12,79

NGLTERE

36.387.899,43

36.270.096,52

0,32

BELKA

12.806.681,48

35.184.520,53

174,74

SRAL

25.916.425,56

33.898.992,61

30,80

2015 ($)

2016 ($)

FARK (%)

Ocak

1.200.507.517,58

1.003.953.098,65

16,37

ubat

1.179.004.047,29

1.143.485.088,08

3,01

Mart

1.348.055.599,36

1.194.268.148,80

11,41

TOPLAM

3.727.567.164

3.341.706.336

-10,35

2016da Kimya hracat

42

ZEHRA ORU
KMYA MHENDS
MERSN NVERSTES
RENC
z.oruc3363@gmail.com

AEROJEL
K

DONMU DUMAN AEROJELLER

im bilebilirdi bir iddia sonucu devrim


niteliinde bir malzemenin bulunabileceini?

1931 ylnda, bir Kimya Mhendisi olan Amerikal


Bilim Adam Samuel Stephens Kistler (1900-1975)
ve meslekta Charles Learned bir iddiaya girerler.
Kistler, jle benzeri maddelerin iindeki sv bileen
ile havann yer deitirebileceini, bunu yaparken de
maddenin hacminin deimeyeceini iddia eder ve
gerekten iddia ettii gibi kat maddeye hibir zarar
vermeden, hacmini deitirmeden, svnn yavaa
yok olmasn salayan "Supercritical Drying" yani
"Sperkritik Kurutma" adl yntemle bunu baarr.
Nature dergisinde yaymlanan makaleyle bilim
dnyas aerojelle tanr.

%99.8 'i havadan oluan bu donmu duman, Guinnes


Rekorlar Kitab'na "bilinen en hafif kat madde"
olarak girmeyi baarmtr. Hafifliinin yan sra
silika esasl olan camla karlatrldnda 1000 kat
daha az younlua, yine en gelimi fiberglas yaltm
malzemesiyle karlatrldnda 39 kat daha fazla
yaltm kapasitesine sahiptir. Oksijen kaynayla
direkt verilen atei bile yaltabilirler.1 kg dinamitin
patlamasndan etkilenmeyen 1300 C'ye kadar
scaktan, -120 C'ye kadar souktan koruyabilen,
kurun geirmeyen, gram 2,5 kg'lk tulay tayan
aerojel ayn zamanda ufak darbelerle krlabilecek
kadar da hassastrlar. Bu sentetik malzeme
"hidroskop" yani iinde bulunduu ortamdaki suyu
difzyon veya eperde younlatrma yntemi ile
azaltabilme yeteneine sahip, hidrofil yapdadr.

Grnt itibariyle dumana benzedikleri iin


Aerojel, dalmaya brakldnda geriye sadece
"donmu duman" olarak adlandrlrlar. Yar
saydamdrlar ve eitli renklerde grnebilirler. Silika %100 kum kalmas, doaya bu denli saygs aerojelin
ile retilenler mavi renkte olduu iin "mavi duman" zelliklerine bir art daha katmaktadr.
da denmektedir. Milyonlarca nano delikten oluan
yzeyi sngeri andrr.

43

YAPISI
Balangta jel kvamnda olan bu malzemenin silika esasl olanlar silika ve etanol gibi sv zcden
oluur ve alkojel ad verilir. Alkojeller de silikon alkoksitin [Si(OR)4 ] bir zc iinde suyla polimerize
edilmesiyle oluturulur. Buradaki tepkimede alkoksit moleklleri hidrolizle bir araya gelerek silikonoksijen balar yapar ve bylece mini polimerler olan oligomerler oluur. Bu oligomerlerde bir araya
gelerek byk moleklleri oluturur. Akojellerdeki silika dizilimi minik etanol paketcikleriyle doludur
ve bunlar nano delikcikleri oluturur

ETLER
Farkl alanlarda, farkl amalarla kullanlmak
zere 25 eit aerojel retilmitir. Bunlar 6 ana
grupta u ekilde toplanrlar;

1) Silika Tabanl Aerojeller:


Aerojeller arasnda en tannandr. Yksek
gzeneklere sahip, yksek spesifik yzey alan
olan, dk younluk ve dk dielektrik
sabiti gibi zelliklere sahip ok iyi s yaltm
yapabilen nano yapl malzemelerdir.
Hidrofobik,hidrofilik esnek ve dier eitleri
mevcuttur.

2)Metal Oksit Trevli


Aerojeller:
Bunlarda yine silika tabanl olup metal ierii
nedeniyle renkli bir grne sahiptirler.
En bilinenleri krom oksit, molibden oksit ve
demir oksit aerojellerdir.

3)Organik ve Karbon Aerojeller:

5)Nanotp ve Aerojel:

Organik heteropolisakarit pektinden jle eklinde


elde edilmitir. norganik aerojellere gre daha
dayankllardr. zellikle grafen aerojeller havadan
7 kat daha az youn ve kendi arlnn 900 kat
petrol emebilir.

Normalde aerojeller retimim sol-gel ve ablon


yntemleri kullanlrd. Nanotpler sayesinde
ablona gerek duymadan, artk boyut sadece kabn
ekline bal oldu. Daha byk bir kap sayesinde
binlerce kbik santimetrelerden oluan aerojeller
retilebiliyor. Karbon nanotp aerojeller buna
rnektir.

4)Yar letken Bakr erikli


Aerojeller:
lk olarak 2002 ylnda retilen bu malzemeler
geirgenlik, optik saydamlk ve fotolminesas
asndan mkemmel bir yapya sahiptir. En yararl
olaca alanlar kimyasal sensrler ve gne pilleri
olarak grlyor.

6)Metal Aerojeller:
Son zamanlarda retilen metal aerojeller hacimce
%50den daha az sv iermeyen gzenekli yaps ile
aerojel ailesine katlmtr. Demir aerojeller buna
rnektir.

44

KULLANIM ALANLARI
ABD Savunma Bakanl ve NASA tarafndan,
uzay gemilerinin s yaltmlarn salamak zere
gerekletirilmitir. Ayrca yine Nasa tarafndan
uzayda dolaan toz zerrelerini yakalayabilmek
amacyla gnderilecek Spacedust (Uzay Tozu)
gemisine aerojelden oluan bir panel eklenmi ve
hibir hasara uramadan panelle birlikte dnyaya
getirilebilecei hedeflenmitir.

sadece mimaride deil elektronik sanayidede kendini


gstermektedir. Dizst bilgisayarlar, cep telefonlar,
elektronik uak kontrol mekanizmalar gibi nemli
paralarn korunmasnda aerojeller nemli yer
tutacaklardr.

Bunlar dnda kurun geirmez oluu askeri


aralarda koruma yeleklerinde, kimyada
katalizr ve dolgu katalizrlerinde, n, elektrik
Mimaride d cephede geiren dolgu malzemesi yaltmnda, nem ekiminde, kozmetik rnlerinin
koyulatrlmasnda, eitli ss eyalarnn
eklinde kullanm dnlmtr. Bylelikle d
yapmnda, atee olan dayankll ile itfaiyeci
cephede, zellikle de k geirgenlii nedeniyle
pencere gibi yap bileenlerinde ok kullanlmaktadr. elbiselerinde, tekstilde, boyalarda yaltc,
younlatrc ve emici olarak ve daha pek ok alanda
antiyede istenen boyutta ve ekilde kesilebilecei
kullanm dnlmektedir.
iin zellikle mevcut binalarn salklatrlmasnda
nem kazanmaktadr.
evre kirliliinin olduka artt bu dnemde
aerojelin nemi daha fazla artmaktadr. Hem
in'de petrol szntlaryla mcadelede aerojel
doaya saygl oluu, hem sper hafif hem sper
byk grev stlenmitir. zellikle grafen (karbon)
yaltkan oluu, hem de bir o kadar dayankl olan
aerojeller kendi arlnn 900 kat petrol
bu nanoteknoloji harikas rnn maliyeti de biraz
emebilmektedir.
drlebilirse gelecekte gnlk yaammz dahil her
alanda kullanlabileceini gstermektedir.
Dayankll ve iyi bir yaltkan olmasnn nemi

45

Kaynaklar :
-www.aerogel.org
-www.muhendisbeyinler.net/aerojel-nedir
-www.kimyablog.com/donmus-duman-aerojel
-https://tr.wikipedia.org/wiki/aerojel
-www.ntv.com.tr/turkiye/dunyanin-en-hafif-materyali-uretildi
-www.elektrikport.com/teknik-kutupbane/dunyanin-en-hafif-materyali-grafen-aerojel
-https://prezi.com/yildiz-teknik-universitesi

46

Haber
Yabanc

ALMANYA PLASTK POETE


SAVA ATI

Almanya evre Bakanl ile perakende sektr


arasnda imzalanan anlamaya gre, plastik poetler
temmuz ayndan itibaren hibir maaza, market ve
bakkalda mterilere cretsiz verilmeyecek.

ediliyor.
ok sayda maaza da mterilerine, plastik poet
yerine pamuk ve geri dnm yolu ile kattan
retilen poetler satyor.

Almanyada hkmet ile Ticaret Birlii arasnda


dn imzalanan anlamaya gre, plastik poetler
nmzdeki temmuz ayndan itibaren tm maaza,
market ve bakkallarda cretli olarak mterilere
verilecek.

Kamuoyu Destekliyor
Uygulama Alman kamuoyundan da byk oranda
destek gryor.

Sz konusu anlama uyarnca, maaza, market ve


bakkallar plastik poet iin ne kadar cret talep
edeceklerini kendileri belirleyecek.

Yaplan bir aratrmaya gre, plastik poet iin cret


talep edilmesini, katlmclarn yzde 80i doru
buluyor.

Avrupa Birliinin konu ile ilgili daha nce ald


bir kararla, kii bana plastik poet tketimini
2025 ylna kadar 40 adede drmeyi amalad
biliniyor.

Halkn yzde 53lk blmnn ise, plastik


poetlerin tamamen kaldrlmasndan yana olduu
belirtiliyor.

Almanyada kii bana plastik poet tketiminin ise


u anda 71 olduu belirtiliyor.

Hkmet ile perakende sektr arasnda varlan bu


anlama ile konu hakknda bir yasal dzenlemeye
gidilmesine gerek kalmam oldu.

Plastik Yerine, Pamuk ve Geri


Dnml Kattan Poet
Almanya evre Bakanl, plastik poet anlamasnn
260 perakende sat irketini kapsadn aklad.
lkede ucuz tekstil rnleri satan ve geen yln
ekim ayndan bu yana plastik poet sunmayan KiK
adl maazalar zincirinde, aradan geen yaklak
alt ayda 315 ton plastikten tasarruf edildii ifade

47

Yerli

Haber

TRKYE PLASTK, KAUUK VE


KOMPOZT SEKTR MECLS KURULDU

Plastik, kauuk ve kompozit sektrleri Trkiye


Odalar ve Borsalar Birlii ats altnda birleti.
150 milyar TLlik ekonomik bykle sahip plastik,
kauuk ve kompozit sektr temsilcileri iin Trkiye
Odalar ve Borsalar Birlii (TOBB) bnyesinde
Trkiye Plastik, Kauuk ve Kompozit Sektr Meclisi
kuruldu.
Trk Plastik Sanayicileri Aratrma, Gelitirme
ve Eitim Vakfnn (PAGEV) aklamasna gre,
TOBBun almalarn yeni tamamlad Trkiye
Plastik, Kauuk ve Kompozit Sektr Meclisi ilk
toplantsn gerekletirdi. Bykl 150 milyar
TLye ulaan 3 sektrden, toplam 30 milyar liralk
ciroya sahip 40 firmann temsil edilecei meclisin
bakanlna PAGEV Ynetim Kurulu Bakan Yavuz
Erolu seildi. Bakan Yardmclna ise Fleksbl
Ambalaj Sanayicileri Dernei (FASD) Bakan Enver
Bakiolu getirildi.
Olduka geni bir yelpazeyi kapsayan Trkiye Plastik,
Kauuk ve Kompozit Sektr Meclisinde Bilim,
Sanayi ve Teknoloji Bakanl ve Ekonomi Bakanl
temsilcileriyle birlikte PAGEV, EPS Dernei,
KMB, Kompozit Dernei, FASD, PLASFED, SEPA,
PAGDER, EVSD ve Kauuk Dernei gibi sivil
toplum rgtleri bulunuyor.

Abdioullar Plastik, Adopen Plastik, Akplas Plastik,


B-Plas Plastik, Cam Elyaf, Dizayn Plastik, Elif Plastik,
Esen Plastik, Frat Plastik, GF Hakan Plastik, Ik
Plastik, Korozo Ambalaj, Kksan Plastik, Mete
Plastik, Naksan Plastik, Pakpen Plastik, Petkim
Petrokimya, Plasmar Plastik, Polibak Ambalaj,
Polinas Plastik, Ravago Petrokimya, Sasa Polyester,
Sem Plastik, Sepa Plastik, Superfilm Ambalaj, Smer
Plastik, Titiz Plastik ve Vatan Plastik, mecliste yer
alan firmalar olarak sralanyor.

almalarmza daha gl
devam edeceiz
Aklamada grlerine yer verilen Erolu, unlar
kaydetti:
Plastik,kauuk ve kompozit sektrnn
birletirici gc olarak almalarmza daha gl
ekilde devam edeceiz. TOBB Meclisindeki yeni
oluumla yasal ve daha kapsayc bir platforma
eritik. Kurulan mecliste firmalarmz, ilgili
sektrlerin sivil toplum kurulular ile sektr
dzenleme ve regle etme yetkisi olan kamu
kurumlar yer alyor. Hedefimiz, kurulan oluumla
sektrel sorunlar tespit etmek, zm iin
hkmet ve zel sektr diyalounu en iyi ekilde
gelitirmek, nihayetinde Trkiye ekonomisi iin

48

daha fazla katma deer retmektir.


TOBB Plastik, Kauuk ve Kompozit Sektr
Meclisi, sektrde gcn yasadan alan en st
yap durumunda. Plastik, kauuk ve kompozit,
Trkiyenin Avrupada birincilie, dnyada
ise ilk bee oynayan lokomotif sektrleridir.

Bu sektrlerin ivmesini artrmak ve nndeki


engelleri kaldrmak iin kamu sanayi i birliini
artracak, sektrmzn sorunlarn zmek adna
faaliyetlerimize hzla balayacaz ve zm odakl
alacaz. Omuz omuza vererek geliimin hzn
artracaz.

49

ANIL YASN AKDOAN


KMYA TEKNKER
BALIKESR NVERSTES
MEZUN
anil_yasin_akdogan@hotmail.com

Kanda Glikoz Tayini

likoz insan kannda bulunan en nemli monosakkarittir. Monosakkaritler


dz zincir yapsna sahip polihidroksi aldehit veya ketonlardr. Deoksiriboz
dnda Cn(H2O)n formlne sahip olup kendilerinden daha kk
molekllere paralanamazlar. Glikoz alt karbona sahip bir aldoheksozdur. Glikoz
tabiatta monosakkarit eklinde en bol bulunan aldoz D glikozdur. Kapal forml
(C6H12O6) dan glikoz formlnn alm aadaki ekildeki gibidir.

ekil 1.1: D ve L glikoz forml


Glikoz D-glikoz ve L-glikoz olarak iki ekilde
bulunur. Bu iki molekl, birbirinin ayna
grntsdr. (D-glikoz ve L glikoz izomerleri)
ekil. 1.1'inde grld gibi izomerleri ayn
kimyasal birleime sahip olup; atomlar arasndaki
balant yaplar farkl olan molekllerdir. Glikoz
moleklnn 5. karbonunun sa tarafna, OH
grubu balanana, D glikoz, sol tarafna balanan
OH grubuna ise L glikoz denir. nsanlarda bulunan
glikoz, D glikozdur. Karbonhidratlarn nemli
bir ksm glikoza evrilirler. Glikoz hayvanlarn ve

insanlarn kannda dolaan karbonhidrat formudur.


Tabiatta en ok bulunan ekerdir. Meyvelerde,
zellikle zm ekerinde bulunur.

50

Kan ekeri, insan vcudunda hassasiyet gsterilen


dzenlemelerden bir tanesidir. Belirli hastalklarn
takibinde, son derece nemli bir kriterdir. Dk ya
da yksek olmas salk sorunlarna neden olabilir.

Kanda glikoz miktarn lmek iin eitli test


metotlar vardr. Bunlardan en ok kullanlan Glikoz
oksidaz metodu (enzimatik kolorimetrik metot) dur.

GLKOZ OKSDAZ METODU


Prensip;
Glikoz oksidaz enzimi, suda erimi molekler oksijeni kullanarak glikozdan glikonik asit ve (H2O2) hidrojen
peroksiti oluturur. Oluan hidrojenperoksit, (H2O2 ) fenol ve ampiron gibi maddelerle peroksidaz enzimi
varlnda reaksiyona girerek renkli bir kompleks oluturur. Rengin iddeti, ortamdaki glikoz miktar ile
doru orantldr. lm kolorometrik olarak yaplr.

Glikoz + O2 + H2O Glikoz Oksidaz Glikonik asid + H2O2
H2O2 + Chromogen Peroksidaz amber compaund

Amber Compaund + H2SO4 .. Stable red pigment

Cihazlar;
Spektrofotometre: zelti iindeki madde miktarn, zeltiden geen veya zeltinin tuttuu k
miktarndan faydalanarak lme ilemini yapan cihazlarda renksiz zeltilerin konsantrasyonunu ler.

ekil 1.2: Spektrofotometrenin alma mekanizmas


Santrifj: Biyokimya laboratuvarlarnda, biyolojik materyalleri, materyal durumuna gre eitli yksek
devirlerde evirip materyal iindeki paracklarn dibe kerek ayrlmalarna veya farkl younluktaki svlar
birbirinden ayrmaya yarayan cihazdr.

Resim 1.3: Santrifj Cihaz

51

Su banyosu; Genellikle metalden yaplm ve genel olarak iindeki suyu starak termostat yardmyla
belirli bir scaklkta tutmaya yarayan cihazlardr. eitli amalarla kullanlabilirler. rnein, kan serumlarnn
inaktive edilmesi iin (Baz ilemler ncesi kullanlacak maddenin belirli bir scakla gelmesi gerekir.), ak
otoklavlama iin, besi yeri hazrlnda eritme ilemi iin v.s. Kullanmnda iindeki suyun eksilmemesine ve
bu suyun srekli saf su ile tamamlanmasna dikkat edilmelidir.

Reaktifler:

Resim 1.4: Su Banyosu


Enzim- Kromogen Buffer Reagent.

Slfirik Asid ( 7.2 N )

Glikoz Standardlar: 300 mg anhidroz reagent-grade glukoz ( dextroz ), 80 ml deiyonize suda
zlr. zerine 0,25 g benzoik asid ilave edilir ve kartrlr. Karmn zeri 100 ml ye tamamlanr. Bu stok
solsyonda 60, 120 ve 240 mg / 100 mllik standart alma solsyonlar hazrlanr.
Test Prosedr:

13 x 120 mmlik deney tplerine numune, standard ve kr iin birer ml enzim-kromogen karm
reaktifinden konarak tpler 37 0C da su banyosuna kaldrlr.

Ayn anda 20 ml bilinmeyen serumdan numune tpnn zerinde tabaka oluturacak ekilde konur
ve hemen kartrlr. Blank sadece enzim- kromojen reaktifi iermelidir. Standartlar iin de numuneye
yaplan ilem yaplr.

10 dk. sonra reaksiyon her tpe 4,0 ml 7,2 N H2SO4 eklenerek durdurulur.

Blank referanslnda standard ve numunenin absorbanslar 540 nm dalga boyunda
spektrofotometrik olarak okunur.
Hesaplama:
Aadaki forml yardm ile glikoz konsantrasyonu bilinmeyen rnein glikoz konsantrasyonu hesaplanr.
Numunenin absorb. / Standardn absorb. X Standardn konstr. = Glikoz ( mg / 100 ml )
rnek: Standart konsanyon(StC) : 100
N: 0.269
St: 0.140

(0,269/0,140) x100=129 mg/dl)

Kaynaklar :
http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kan%20Glikoz%20Analizi.pdf
http://www.belgeci.com/kan-glukoz-tayin-yontemleri.html

52

Haber
Yabanc

TRK PLASTK SEKTR


NE IKARMA YAPACAK

Trk firmalar, 200 bin metrekarelik bir alanda


kaplarn amaya hazrlanan Chinaplas 2016da
kresel rakipleriyle rekabet edecek.

gelimeleri yakndan grme frsatnn sunulduu


Chinaplas gibi fuarlara katlm ok nemli.
ifadelerini kulland.

Trk plastik sektr, dnyann en byk ikinci


plastik ve kauuk fuar olan Chinaplas 2016'da yer
almak iin ine gidiyor.

Aklamada Grn u
grlerine de yer verildi:

Plastik Sanayicileri Derneinden (PAGDER) yaplan


aklamaya gre Trk plastik sektr, PAGDER i
birliinde, stanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri
hracatlar Birlii (KMB) organizasyonu ile
25-28 Nisan 2016 tarihleri arasnda inin anghay
kentinde dzenlenecek olan Chinaplas 2016ya
karma yapacak.

Fuar, B2B grmelerle firmalarn kendilerini


ve rnlerini tantma frsat sunmasnn yan
sra kresel rakipleri tanma, bilgilenme, gzlem
yapma ve gelimeleri yakndan grme gibi frsatlar
ile ticari faydalar da beraberinde getiriyor.
Rekabet gcn artran nemli deneyimler
kazandryor. Avrupada ikinci, dnyada ise yedinci
srada yer alan gurur duyduumuz Trkiye plastik
sektrnn bu derecelerini daha da artrmamas
iin hibir neden yok.

Trk firmalar, 200 bin metrekarelik bir alanda


kaplarn amaya hazrlanan Chinaplas 2016da
kresel rakipleriyle rekabet edecek.
Aklamada grlerine yer verilen PAGDER
Ynetim Kurulu Bakan Reha Gr, Trkiyeyi dnya
plastik pazarnn nde gelen retim ve tedarik
merkezlerinden birisi yapma hedefi tadklarn, bu
fuarda da KMB ile birlikte Trk plastik sektrnn
etkin tantmlarn yapacaklarn bildirdi.
Dnya plastik sektrnn kalbinin ataca ve global
sektr yakndan tanmay salayan Chinaplas
2016 fuarnn ihracat kaplarn aacak nemli
balantlarn kurulmas iin de nemli bir zemin
oluturacan aktaran Gr, Plastik ve kauuk
alanndaki son teknoloji rnleri ile sektrel

Dnyann birok kesinden 150 bini akn kiinin


ziyaret edecei Chinaplas 2016 gibi tm dnyann
takip ettii uluslararas fuarlara, kaliteye nem
veren organizasyon anlaylar ve deneyimleri ile
nclk etmeye, Trkiye plastik sektrne yeni ve
alternatif pazarlar aacak ortamlar oluturmaya
devam edeceiz. Chinaplas 2016ya katlan,
dnyann en nemli dier fuarlarna katlm
gsteren, yeni ve uzak pazarlara gitme cesareti ve
zgvenini tayan, bizleri baaryla yurt dnda
temsil eden tm sektr mensuplarmza teekkr
ederiz.

53

Yerli

Haber

BORDAN EKONOMYE
150 MLYON TL KATKI

Rezerv bakmndan dnyann en byk boruna


sahip Trkiye, bu madenden ekonomik olarak daha
fazla yararlanabilmek iin almalarn hzlandrd.
Rezerv bakmndan dnyann en byk boruna
sahip Trkiye, bu madenden ekonomik olarak daha
fazla yararlanabilmek iin almalarn hzlandrd.
Ulusal Bor Aratrma Enstits, getiimiz yl
ekonomik katk potansiyeline sahip rn ve
teknoloji gelitirme konusunda 4 tane proje arsna
kt. Sz konusu arlara gelen proje bavurularnn
10u desteklendi. Sz konusu 10 projenin 50 milyon
lira ekonomik katk potansiyelinin olduu ve
bunlarda harekete geilecei renildi. Enstit, tarm
konusunda da boru kullanmak iin alma yapyor.
Tarm sektrnde bor madenini daha fazla ve etkin

kullanmaya ynelik geen yl 4 proje ars ald.


Bu arlara gelen proje bavurularnda 19 proje
desteklenmeye baland. Sz konusu projelerden
5inin tamamland belirtiliyor.
Btn projelerin tamamlanmasnn ardndan lkeye
yllk 150 milyon lira ekonomik katk salanaca
tahmin ediliyor.

54

AYIN RPORTAJI
Havan la ve Kimya Yneticisi ve Genel Mdr'
Sayn M. Tamer Gelen Bey ile Rportajmz

1-) Merhaba, Rportaj talebimizi kabul ettiiniz iin ok teekkrler. Firmanzn


faaliyetleri hakknda bilgi verir misiniz?
ncelikle rportaj iin bizi semi olduunuz iin teekkr ederiz. Firmamz satn sadece eczanelerde
gerekletirdii gda ve besin takviyelerinin retimini, ambalajlamasn ve ecza depolarna datmn
gerekletirmektedir

2-) Firmada ne kadar sredir alyorsunuz ve pozisyonunuz nedir?


Firmada ynetici ve genel mdr pozisyonunda 19 yldr almaktaym.

3-) rn eitlilii, zellikleri ve retim kapasitenizden bahseder misiniz?


rnlerimiz tablet, urup, damla, ase paket ve inenebilir formlarda olup; ocuk ve yetikinlere uygun
dozlarda gda ve vitamin destek rnlerini iermektedir.

55

4-) Gda takviyeleri denilince ne anlamamz gerekiyor? Ayrntl aklayabilir misiniz?


Gnmz artlarnda beslenmenin giderek ktletii, dzenli yemek alkanlndan Fast Food alkanlna
dnmemiz ve tkettiimiz besinlerin vcudumuzun enerji ihtiyacn yeterince karlamad durumlarda,
eksik vitamin ve mineral ihtiyacmz karlamak zere doal olarak retilmi rnlerdir.

5-) novasyon ve Ar-Ge alanlarnda ne tr almalar yapyorsunuz? niversite-sanayi


ibirlii kapsamnda gelitirdiiniz projeleriniz var m, varsa nelerdir?
Havan la ve Kimya olarak rn portfymz ierisinde inovatif rnlere hep ncelik verdiimizi
syleyebilirim. Bunlara rnek verecek olursak ;
ocuk ve yetikinlerde grlebilen laktoz intoleransna yardmc olabilmek ve bu rahatszla istinaden
tketmekte sknt yaad st ve st rnlerinin tketilmesine yardmc olan LAKTAZM DAMLA.
Az ii aft ve yaralarda tedaviye yardmc bitkisel bir solsyon olan AFTAVT SOL.
ocuk ve yetikinler iin D vitamini ve FLOR minerali kombinasyonu damla ve tablet formlar.
Ve belki de en nemli inovasyon almalarmzdan birisi de u anda retim hatt ve rn grubu olarak
Trkiye de sadece firmamzn gerekletirmi olduu jelly formunda gda takviyeleri rnlerin retilmeye
balanm olmasdr. Bu rnlerden birkan syleyecek olursak balk ya, propolis, karamrver, beta
glukan, kuburnu etkenine sahip inenebilir formda jelly rnlerini sayabiliriz.

6-) Trkiyedeki la sektrnn bugnk durumu ve gelecei hakknda ne


dnyorsunuz?
Trkiye de ila sektrnden bahsederken en nemli bileen olan Eczaclarmz deerlendirmeden bir
ey sylemek mmkn deildir. Eczaclarmzn son 10 yldr ilata yaanan fiyat dklklerinden dolay
ne yazk ki ayakta kalabilmesi ve ekonomik olarak yaayabilmesi olduka glemitir. Yaanan bu fiyat
dklklerine istinaden ayakta kalabilmek ve ekonomik olarak yaayabilmek iin alternatif rn gruplarnn
satna ve bu rnlerin satn gerekletirebilmek adna eczanesinde ciddi bir yatrm yaparak konsept
yenileme srecine girmitir. Burada alternatif rn gruplar olarak bahsettiimiz rnler; Gda takviyeleri,
dermo-kozmetik, itriyat, medikal malzemeler, ortopedik malzemeler gibi.

7-) Sektrde zm bekleyen konular nelerdir ve sizin firma olarak sorunlara


yaklamnz nasldr?
Sektrmzde yaanan en nemli sorun merdiven alt retim ve bunlarn denetimi konusudur. Gda
takviyeleri konusunda ne yazk ki lkemizde son yllarda oluan pazar payna istinaden ortaya kan
merdiven alt olarak tabir ettiimiz yasal olmayan ve uygun olmayan koullarda retim gerekletiren
firmalar ve bunlarn retmi olduu rnlerdir. Zaman zaman yazl veya grsel medyadan zlerek takip
ettiimiz gibi bu tarz yerlerde retilen rnlerden kaynakl olumsuz salk olaylarn grmekteyiz. Bu tarz
olaylarn yaanmamas iin daha ciddi bir denetim ve oto-kontrol sisteminin kurulmas ve uygulanmas
zaruridir.

8-) Yurt ii ve yurt d sat faaliyetlerinizden bahsedebilir misiniz?

rnlerimizin sat, yurt iinde ve ecza depolar araclyla ulatrdmz eczanelerde yaplmaktadr. Sat
ekibimizin de gerekli tantm faaliyetleri ile mmkn olduu kadar rnlerimiz hakknda bilgilendirme
yapmaktayz. Ayn ekilde gereken bilgilendirme ve tantm faaliyetlerimizi, internet zerinden kendi web
sitemizde ve sosyal medya da da devam ettiriyoruz.
Yurt d iin ise u an grmelerimiz devam etmektedir.

56

9-) Yurt iinde ve yurt dnda arlkl olarak hangi blgelere ne tr rn satlar
gerekletiriyorsunuz?
Yurt dnda henz bir noktada rn satmz bulunmuyor. Yurt iinde ise retmekte olduumuz tm gda
takviyesi rnlerimizin sat, sadece eczanelerde olmak zere her blgede yaplmaktadr. Balk ya, gda
enzimleri, vitamin ve mineral takviyeleri, bitkisel takviyeler ve immn sistem destekleyici takviyeler gibi
birok rnmz bulunmaktadr.

10-) Kalite kontrol ve kontrol amal yaplan denetimler hakknda bilgi verebilir misiniz?
Nasl bir sre iinde iliyor? Sknt ve zorluklar oluyor mu? Personelinizi bu konularda
srekli eitime tabi tutuyor musunuz?
Her bir retim aamasnn belirlenmi kontrol sreleri titizlikle takip edilmektedir. retim sonras son
rn analizleri, kontrol numunelerinin alnmas ve saklanmas vs. tm kalite kontrol sreleri grevli kiiler
tarafndan uygulanmaktadr. Uygulamada zaman zaman zorluklar yaansa da ( Personel says, tesis alannn
kkl vs sebeplerle) srecin genelinde aksaklk yaanmadan kalite kontrol salanmaktadr.
Kalite kontrol adna personel eitimlerimiz rutin olarak planlanmakta ve aksama olmakszn yaplmaktadr.
Kalite ve kalite kontrol amal olarak personelimize dzenli aralklarla salk taramalar, i gvenlii
eitimleri, hijyen eitimi ve iyi retim uygulamalarna uygun eitimleri verilmekte olup bunlarla ilgili belge
ve sertifikalarmzda mevcuttur. retim tesisimizde dzenli olarak yabanc ve zararl materyaller ve canllara
ynelik hijyen ve koruma uygulamalarn gerekletirmekteyiz.

11-) HACCP (ISO 22000) yani Gda Gvenlii Ynetim Sisteminin firmanzda
kullanlndan ksaca bahseder misiniz?
Bal bulunduumuz bakanlk tarafndan da uygulamamz zorunlu bulunan HACCP (ISO 22000)
sistemini dardan hibir profesyonel danmanlk firmasndan destek almadan kendimiz kurmu olup
bu ynetim sisteminin gereklerini de uygulamaktayz. Sistem; kendi ierisinde yaplm grevlendirmeler
sonrasnda otomatik olarak yrtlmekte ve hem kendi ierisinde yaplan denetlemeler ve hem de Bakanlk
yetkililerinin 3 ayda bir yapt rutin denetlemelerle kontrol ve revize edilmektedir.

12-) Vizyonunuzda yeni standartlar oluturmak gibi gzel bir hedef koymusunuz. Bu
ekilde bir standardnz var m? Aklar msnz?
Gnmz dnyasnda uygarlk ve medeniyetin en temel unsuru toplum saldr. Bu anlamda yaadmz
gzel lkenin her bir bireyinin salkl ve kaliteli bir hayat srebilmesi iin ihtiya duyduu rnleri
hizmetine sunmak fikrinden yola karak; ihtiyaca ynelik standartlar oluturmak ve srekli olarak bu
standartlar revize ederek daha ileri seviyelere ulamak temel hedefimiz.

13-) rnlerinizdeki olumlu ya da olumsuz geri dnmleri firma olarak ciddiyetle


deerlendiriyor musunuz? Mevcut skntlarda gerekli ar-ge almalar yaplyor mu?
rnlerimiz ile ilgili ok gzel olumlu dnler almak bizleri ne kadar mutlu ediyorsa, olumsuz her
bir dnn bizler iin ayr bir sorumluluu olduunun farkndayz. Yaanan olumsuzluun sebebinin
bulunmas ve tekrarnn olmamas adna gerekli aratrma ve zmler iin ilgili birimimiz srekli olarak
hazr haldedir. Olumlu veya olumsuz firmamza ulaan tm geri bildirimler mutlaka deerlendirilir, sorun
varsa giderilir ve bildirimi yapan kii veya kuruma mutlaka cevap verilir.

57

14-) la sektrnn geleceini nasl gryorsunuz? Kimya zerine blm okuyan


arkadalara sektr iin ne gibi tavsiyeler verebilirsiniz.
Salkl toplumlarn oluabilmesi ve hastalklarla mcadelenin birok yolu ve yntemi olmakla beraber bu
faktrlerden en nemlisi ilatr. amzn yaam standartlar ve koullarndan dolay hastalklara sebep olan
mikrobik ve evresel etmenlerde srekli deikenlik gstermektedir. Bu sebeple ila sanayisinin de srekli
kendini yenilemeye gelitirmeye ihtiyac vardr. la sektrne ilgi duyan Kimya blm arkadalarmzn da
bu erevede kendilerini gelitirmeye aratrmaya devam etmelidirler.
Rutin sistemlerin bir paras olmaktan uzaklap, sistemi gelitirmeye ve ihtiyalara zm bulmaya ynelik
hedefler belirlemeliler.

15-) Kimya blm okuyan renci arkadalar iin firmanzda staj imkanlar oluyor mu?
Bu tr imkanlarnz mevcut ise ne gibi artlar aryorsunuz? Sizlere bavururken nasl bir
yol izlemeliler? Staj yaparken nelere dikkat etmeliler?
Yln belli dnemlerinde stajyer renci imkanmz oluyor. Bunun iin internet sayfamzdan bavuru
yaplmas durumunda deerlendirmeye alyoruz.

16-) Sektrn bymesine ve gelimesine katkda bulunacan dndnz tavsiye ve


nerileriniz nelerdir?
nsan odakl dnerek srekli ileriye gidecek projeler gelitirmek ve bunlar yaparken de kalite ve etikten
asla taviz vermemenin temel prensip olmas gerektiine inanyoruz.

17-) Bu gzel rportaj ve deerli vaktini bize ayrd iin Havan la ve Kimya Firmasna
ok teekkr ediyoruz.
Rica eder ben teekkr ederim...
Rportaj Sorularn Hazrlayan
Yavuz Selim Kart

58

TTANYUM

Simgesi:
Grubu:
Atom numaras:
Bal atom ktlesi:
Oda scaklnda:
Erime noktas:
Kaynama noktas:
Younluu:
Kefi:
Atom ap:
Elektronegatiflii:
Elektron dizilimi:
Ykseltgenme basama (says):
Radyoizotoplar:

Ti
4B (Gei elementi)
22
47,88
Kat
1660C
3287C
4,54 g/cc
1791 - William Gregor
2
1,54
2 2 6 2 6 2 2
1s 2s p 3s p d 4s
4
Yok

Titanyum sembol Ti olan 22 atom numaral kimyasal elementtir. Hafif, gl, parlak, korozyona kar
direnli grimsi bir gei metalidir. Titanyum demir, alminyum, vanadyum, molibden gibi elementler ile
alam yapabilir. Titanyum 1791'de William Gregor tarafndan ngiltere'de kefedildi ve Martin Heinrich
Klaproth tarafndan, Yunan mitolojisindeki Titan'a atfen bu ekilde isimlendirildi. Element birka mineral
depozitde bulunur. Bunlardan ncelikli olanlar yer kabuunda ve litosferde genice dalm olan rutil ve
ilmenittir. Titanyum neredeyse tm canl varlklarda, kayalarda, sularda ve toprakta bulunur.
Titanyumun Elde Edilmesi
Titanyum metali 1950lerden bu yana Kroll yntemiyle ticari amala retilmektedir.
2TiFeO3 + 7Cl2 + 6C (900C) 2TiCl4 + 2FeCl3 + 6CO
TiCl4 + 2Mg (1100C) 2MgCl2 + Ti
Kullanm Alanlar
Titanyumdioksit boya, vernik ve cila endstrilerinde renk verici madde olarak kullanlr. Titanyum pigmenti
(titanyum beyaz) parlak beyaz rengi koruyucu stn zellikleri nedeniyle, bu endstri dallarnda byk bir
kullanm alanna sahiptir. Titanyumun bir baka blm kt endstrisinde kullanlr. Burada titanyumdan
d tabaka (karton kapak) ve astar yapmnda yararlanlr. Titanyum pigmenti kdn parlakln artrarak
saydamln azaltr. Bylece pigment resim basmada kolaylkla kullanlabilir. Fotoraf kd endstrisi de
byk bir titanyum pigmenti tketicisidir. Plastik endstrisi nc nemli pazardr. Titanyumun % 65i
uak ve silah endstrilerinde kullanlr, uak ve fzelerle uzay gemisi, fze ve uak motorlarnn yar maddesi
olarak yararlanlr.

59

Ayn
Web
Sitesi

Kimya ile ilgili terimlerin ngilizce anlamlarn


renebileceiniz bir szlk sitesi. A'dan Z'ye
birok kelime ieriyor. ngilizce-Trke anlamlarn
aratrarak renirseniz kelime haznenizi de
gelitirebilirsiniz. ncelemenizi neriyoruz.

http://www.chemistry-dictionary.com

60

KMYA BULMACA

4
5

6
7

Soldan Saga
1. Sularda bulunan ve kendi agirliklari ile kelemeyen
kolloid boyutundaki kati paraciklarin esitli kimyasallar
yardimiyla kebilir hale getirilmesi islemidir.
7. Yksek sicakliklarda partikllerin birbirine baglanmasini
saglayan isil islemidir
8. Suda znebilen, ok yksek molekl agirlikli organik
polimerler kullanilarak taneciklerin bir araya getirilmesi
islemidir.
9. Elektronun karsi paracigi olan arti ykl leptondur.
10. Bir veya daha ok elektron kazanmis ya da yitirmis bir
atomdan (veya bir atom grubundan) olusmus elektrik
ykl paraciktir.

10

Yukaridan Asagiya
2. Bir maddenin ntr olmasi demektir
3. Iki veya daha fazla bilesen ieren bir karisimin isitilip,
buhar ve sivi faz olusturmak suretiyle daha uucu
bilesence zengin karisimlarin elde edilmesini saglayan
ayirma islemidir.
4. Serbest iyon ieren ve elektriksel iletkenlige sahip ortam.
5. e- veya - semboll negatif temel elektrik yk olan
atom alti bir paraciktir.
6. Teknolojide devrim niteliginde gelismelere yol aan,
karbon atomlarinin iki boyutlu bal petegi dzenidir.

61

KMYA BULMACA
(GEEN AYIN ZM)

I
S

R M A
L
D

4
5

B
7

N O

N
6

A
A

H
L

L
M E

I
8

T
Soldan Saga

Yukaridan Asagiya

2. Karisimi olusturan maddeleri fiziksel yntemlerle


ayristirma. [AYiRMA]
4. Ykseltgenmenin oldugu elektrottur. [ANOT]
5. Bir gazin havada veya baska bir gaz iinde yayilmasi.
[DIFZYON]
6. Alkenlerden bir hidrojen ikarilmasiyla olusan kke
denilir [ALKENIL]
7. Bir zeltide iki tuzun etkilesimi veya sicaklik degisiminin
znrlge etkisi sonucu znmeyen kati bir bilesigin
olusmasi. [KELME]
8. Belirli bir sicaklikta sabit hacimdeki bir zcde doymus
bir zelti elde etmek iin znen maddenin miktari.
[ZNRLK]

62

1. Bir maddenin molekllerinin kinetik enerjileri toplamina


denir. Ayni zamanda bir enerji trdr ve skaler
byklktr. [ISi]
3. Karbonil grubu baglarindan en az birine H baglanan
bilesikler aldehit, her iki baga da alkil grubu baglanan
bilesikler ketondur. [ALDEHIT]
4. Bir bilesigin kendisinden daha basit maddelere
paralanmasina denir [ANALIZ]
5. Atomlarin bilesik olustururken elektron alarak ya da
vererek en dis enerji seviyelerindeki toplam elektron
sayisinin helyum gibi 2 olmasi hlidir. [DUBLET]

NGLZCE-TRE
KMYA SZL
Bursting
Carcinogen
Calcined
Decay Chain

Patlama
Kanser Yapan
Snm
Radyoaktif Bozunma Zinciri

Effect

Etki, Sonu

Facet

Elmasn Yzeyi

Fines

Elek Alt

Grain Flow

Tanecik Ak

Hash

Harmanlama

Incoming
Lasting
Main Entry

Gelen
Dayankl, Salam
Ana Girdi

Nature

Doa

Oven

Frn

pH Value
Powder Mill
Ready
Set a Path
Talc
Unbalanced

pH Deeri
Barut Fabrikas
Hazr
Yol Belirlemek
Talk
Dengelenmemi

Volatility

Uuculuk

Xerogel

Kuru, Pelte

Zone Refining

Blgesel Artma

63

YAZARIMIZ
OLUN

KOULLAR
1-) KMYA VEYA KMYA SEKTR LE LGL BR KONUDA KAYNAKLARINIZI BELRTEREK
YAZIN
2-) HER AYIN 20. GNNE KADAR info@inovatifkimyadergisi.com adresine
AD-SOYAD
SIK KULLANDIINIZ MAL ADRES
BTRDNZ/OKUDUUNUZ OKUL SM
PROFL FOTORAFI
YAZINIZIN WORD FORMATI
LE GNDERN.
BR SONRAK AY BLGLERNZ LE YAZINIZI YAYIMLAYALIM