You are on page 1of 7

ARHAHO

Provimet.weebly.com
049 373 681

III. ORGANIZATAT FINANCIARE
NDERKOMBETARE
Institucionet e para financiare janë shfaqur pas Krizës se Madhe te vitit 1929, kur
është paraqitur nevojave qe ne mënyre te përbashkët te mënjanohen pasojat e krizës.
Ne kete kohe paraqitet Banka për Përllogaritjen Ndërkombëtare (Bank for
International Settelment), e cila u themelua ne konferencën e Hagës mbi reparacionet ne
vitin 1930. Detyra e kësaj banke ishte qe te nxiste bashkëpunimin ne mes te bankave
qendrore dhe qe te krijoje mundësi te reja për transaksione financiare ndërkombëtare.
Nevojat për themelimin e institucioneve financiare ndërkombëtare ishin prezente
edhe gjate L.II.B, te cilat do te ndikonin ne ripërtëritjen e ekonomive te shkatërruara
nga lufta. Planet per rregullimin e pagesave ndërkombëtare, financimin ndërkombëtare
dhe krijimin e kushteve per normalizimin e tregtisë ndërkombëtare i hartuan SHBA
(pani i white-it) dhe Anglia (plani i keynes-it). Dhe keshtu ne korrik te vitit 1944 ne
Bretton-Woods te SHBA-ve u mbajt konferenca nderkombetare ku morren pjese 44 shtet.
Aty u diskutuan problemet lidhur me tejkalimin e problemeve financiare
nderkombetare dhe te stabilizimin te saj qe u krijuan ne bote pas L.II.B.
Dhe kështu ne kete konference u nënshkrua marrëveshja per themelimin e dy
institucioneve
financiare
nderkombetare
qe
shpesh
quhen
edhe
“Bineqte e Bretton-Woods-it”, qe janë: a)FMN (IMF) dhe b)Banka Nderkombetare

per Rindertim dhe Zhvillim (IBRD).
Pas themelimit te ketyre 2 institucioneve u paraqit nevoja për themelimin e
institucioneve te reja te specializuara, te cilat do te financojnë zhvillimin e ndërmarrjeve
private ne vendet antare te Bankës Botërore dhe zhvillimin ekonomik te viseve me pak
te zhvilluara. Keshtu u themeluan dy institucione te specializuara te Bankes Boterore te
cilat jane:
a)Korporata Financiare Nderkombetare (IFC), dhe b)Shoqata

Nderkombetare per Zhvillim (IDA).
Te gjitha organizatat financiare ndërkombëtare mund ti ndajmë ne dy grupe:
a)Ne organizata financiare nderkombetare, dhe
b)Ne organizata financiare regjionale.

a)Organizatat financiare ndërkombëtare
1)FMN (IMF) - u themelua ne Bretton-Woods te SHBA-ve ne korrik te vitit
1944. Per themelimin e FMN-se paraprakisht ishin themeluar dy plane te cilat ishin baze
per themelimin e FMN-se dhe ato ishin, a)Plani i Keyens-it i cili bazohej ne përvojat e
ARHAHO
Provimet.weebly.com
049 373 681

9

Ky plan ishte për lejimin e tregtisë se lire dhe kthimin e standardit te arit. dhe lartesia e kuotes caktohet per qdo vend veq e veq ne baze te disa treguesve makroekonomik p. importi. Plani i Keyens-it u hodh poshtë. Organi me i larte i FMN-se eshte Keshilli i Guvernatoreve.ARHAHO Provimet.B. ku marrin pjese nga nje Guvernator i qdo vendi antare. Detyrat dhe qëllimet e FMN-se jane: a)te përparoj zhvillimin monetare ndërkombëtare dhe bashkëpunimin ne mes vendeve anëtare. Kete keshill e udheheqe drejtori gjeneral i fondit te cilin e zgjedhin drejtoret ekzekutive. Britani e Madhe.II. e)te eliminoj kufizimet devizore. ari bankar dhe përkohësisht te mbahen kufizimet ne qarkullimin e mallrave dhe te pagesave ndërkombëtare.com 049 373 681 Anglise qe nga kriza boterore e vitit 1931 e kendej. Perpos ketyre funksioneve B. Detyrat dhe qëllimet kryesore te B.B. dhe ky plan ishte kunder përdorimit te arit per pagesat nderkombetare dhe ishte per formimin e Unionit Nderkombetare te Kliringut. kurse u pranua plani i White-it mirëpo me disa korrigjime. c)te stabilizoj kurset devizore. etj. ku valute perllogaritese do te ishte paraja nderkombetare fiduciare “BANCOR”. dhe i cili keshill mblidhet zakonisht 1 her be vit me qrast ata mund te vendosin per: pranimin e antareve te rinje. Organi ekzekutiv i FMN-se eshte Keshilli i Drejtoreve Ekzekutiv i cili perbehet prej 19 drejtereve ekzekutiv. d)zhvillimin afatgjate te tregtisë ndërkombëtare.weebly.B është anëtarësimi i mëparshëm ne FMN. b)nxitja e investimeve ekonomike ne boten e jashtme. 2)IBRD (B. eksporti.) – kjo banke është themeluar për rindërtimin dhe zhvillimin e vendeve te shkatërruara gjate L. etj. etj. perjashtimin e antareve te FMN-se. dollarin konvertibil dhe rezervat e mëdha te arit ne bote. b)te stimuloj zhvillimin e tregtisë ndërkombëtare.B jane: a)ndihma pe zhvillimin ekonomik te vendeve anëtare.com 049 373 681 10 . d)te zhvilloj sistemin multilateral te pagesave. nderrimin e lartesise se kuotes. dhe b)Plani i White-it i cili bazohej ne potencialin e madh ekonomik te SHBA-ve. rezervat devizore konvertibile. dhe f)te bej financimin e deficitit te përkohshëm te bilancit te pagesave te vendeve anëtare. Mjetet financiare te FMN-se krijohen me participimin e vendeve anëtare ne forme te kuotave. kurse drejtoret e tjere zgjidhen nga vendet e tjera antare. Franca dhe India). dhe kjo i konvenonte interesave te SHBA-ve.B kryen edhe keto pune te rendesishme: ARHAHO Provimet.weebly. c)financimi i projekteve investive me prioritet per zhvillimin ekonomik te vendeve anëtare. B. Gjermania. 5 prej te cileve i emeriojne vendet me kuota me te medha si SHBA. Kushti për anëtarësimin ne B. ndërsa sot ajo i ndihmon vendeve te pazhvilluara ekonomikisht.sh: te ardhurat nacionale.B filloi punën me 25 qershor 1946 si organizate e Kombeve te Bashkuara.

valuta e se ciles eshte ne pyetje). b)financon vetem nje pjese te projektit (zakonisht pajisjet qe duhet te blehen ne boten e jashtme).B (80%).B ndaj besoreve te saj dhe nese kapitali i paguar (20%) nuk mjafton. Kapitali kryesore (80%) nuk paguhet dhe sherben si kapital garantues i Bankes Boterore. c)themelimin e konsorciumeve per kreditimin e programeve prioritare te zhvillimit ekonomik B. Zakonisht antare jane ministrat e financave apo guvernatoret e B. per zhvillimin e bujqesise. per përjashtimin e ARHAHO Provimet. dhe ky kapital perbehet prej 2 pjeseve (2%-deponohet ne ari ose dollar te SHBA. Krejdite zakonisht jepen per financimin e projekteve te energjetikes. dhe marka gjermane. c)Mjetet e mbledhura ne tregun a kapitalit – banka boterore i siguron mjetet financiare edhe përmes tregut te kapitalit. franga zviceran. dhe kete shume B. duke bere emetimin e fleteobligacioneve dhe bonave.com 049 373 681 11 .B i krijon mjetet financiare nga participimi i vendeve antare ne forme te kuotave. Duhet potencuar se B.B mund ta shfrytëzoj per financimin e puneve te saj.B (kamatat e arketuara. etj. Organi me i larte udhheqes i B. përcakton kushtet per pranimin e antareve te rinje. Pjesa me e madhe e huave sigurohet ne tregun e kapitalit amerikan (57%). Participimi (pjesëmarrja) i vendeve anëtare përbehet nga dy pjese: nga kapitali i paguar (20%) dhe kapitali kryesor-garantues (80%).ARHAHO Provimet. c)financohen vetem projektet qe ndikojne ne zhvillim. dhe ky kapital paguhet vetëm me kërkesën e B.B u jep kredi vendeve anëtare vetëm me garantimin e qeverise se vendit te cilit i lejohet kredia. d)Mjetet nga te hyrat e realizuara .B jane: a)Kapitali paguar ose deponuar (20%) – pra paraqet kapitalin qe e paguan qdo antar i B. ne afat prej 15-35 vjet dhe me norme te kamates prej 3-10%. Pos kapitalit te vet. industrise. ndersa kete shume B. e)Mjetet nga kyegjeja e huave te dhena me pare – mjetet nga kryegjëja e huave te dhëna me pare paraqesin poashtu burime për dhënien e kredive vendeve anëtare. i cili perbehet nga perfaqesuesit e te gjitha vendeve antare. prandaj mund te themi se burimet kryesore te mjeteve financiare te B.weebly.B mund ta shfytezoj vetem me pëlqimin e vendit anetare.weebly. provizionet per kredite e dhena)me veprimtarinë e saj paraqesin mjetet te saja plotësuese për dhënien hua vendeve anëtare.B u përmbahet parimeve te caktuara: q)qe projektet te jene rentabile.B shfytezon edhe mjetet e mobilizuara ne tregun e kapitalit. per realizimin e funksioneve te saj.B ndaj besoreve (kreditoreve) te saj. te cilat emitohen ne dollarë.B eshte Pleqesia e Guvernatoreve.com 049 373 681 a)organizimi dhe dhenia e ndihmes financiare. kurse pjesa tjeter ne vendet tjera te botes. dhe 18%-deponohet ne valute te vendit anterare. b)Kapitali garantues (80%) – paraqet pjese tjetër te participimit te çdo vendit anëtare te B.B dhe nëse paraqitet nevoja per ruajtjen e likuiditetit te B. turizmit. Ne kete mënyre banka i ripertrine burimet e mjeteve te saja. Ky këshill vendos mbi pranimin e antareve te rinje.Q te vendeve antare.te hyrat qe i realizon B.B . te cilin do ta paguanin vendet antare nese paraqitet nevoja per ruajtjen e likuiditetit te B. B. b)aftësimi i kuadrove ne kuadër te Institutit per Zhvillim Ekonomik. d)kredija lejohet vetem kur vërtetohet se ajo nuk ka mundur te mirret nga institucionet tjera financiare me kushte me te volitshme. Gjate kreditimit B.

kurse vendet e pazhvilluara 10% ne valute konvertibile. per lartesine e kapitalit. Antare te IFC mund te jene vetem antaret e B. duke investuar ne projektet e ndermarrjeve private pa garancine e qeveris te atij shteti.B jane njekohesisht edhe te IDA-s. etj. Kjo korporate merr pjese zakonisht gjate financimit te projekteve deri ne 50% te vleres se tyre. nga kontributet e veqanta te disa vendeve antare. etj. shendetesia. nga mjetet qe i deponojne vendet e pazhvilluara. 3)Korporata Financiare Nderkombetare (IFC) – IFC eshte institucion financiareqe u themelua me 1956 si dege e specializuar e B. Korporata Financiare Nderkombetare eshte themeluar me qellim qe ti ndihemoj ndermarrjet private. infrastruktura. Kyretari i B.weebly. Keshtu Pleqesia e Guvernatoreve dhe Pleqesia e Administrates se B. me nje provizion te vogel (0. Qellimi i IDA-s eshte qe ti ndihmoj vendet e pazhvilluara nepermjet kreditimit te projekteve kryesore per zhvillimin e tyre.B udhheqe Pleqesine e Administrates dhe punet e tjera te bankes ne baze te politikes te percaktuar nga Pleqesia e Guvernatoreve. varesisht nga llojet e projekteve.B. Statusi i saj eshte specifik. Vlen te potencohet se IFC nuk jep kredi ndermarrjeve publike (shtetrore). ARHAHO Provimet. siq jane: energjetika.B.75%) dhe me afat te kthimi deri ne 50 vjet. Pra kjo korporate ben financimin e projekteve investive te ndermarrjeve private prodhuese pa kerkuar garancine e shtetit. mirepo korporata mund te siguroj mjete edhe me emitimin e fleteobligacioneve dhe bonave. ajo eshte organizate e pavarur me kapitalin e saj.com 049 373 681 antareve. udhheqjen dhe personelin. pasi qe keto vende nuk mund siguronin kredi te B. etj.com 049 373 681 12 .B. bujqesia. Mjetet e IDA-s krijohen me participimin e vendeve antare ne forme te kuotave. Vendet e zhvilluara pagesen e kuotes e bejne ne deviza dhe ari. pa kamate. Kjo organizate u themelua per te financuar projektet jorentabile te vendeve ne zhvillim qe ishin parakusht per realizimin e projekteve rentabile. 4)Shoqata Nderkombetare per Zhvillim (IDA) – IDA eshte institucion financiare qe u themelua me 1960 si dege e specializuar e B. mirepo ne pikpamje organizative este e lidhur ngushte me B.B ne lartesi 4 here me te madhe se qe eshte kapitali i saj. Keto kredi jepen me kushte shume te volitshme. Kapitali i saj ne fillimi ishte rreth 100 milion dollare. kurse 90% nbe valute te vendit. pra dallon nga B. pra qellimi i krijimit te saj eshte qe te plotesohet puna (zbraztira) e B. kurse 12 te tjere i zgjedhin guvernatoret e vendeve tjera antare me shumice votash. Pleqesia e Guvernatoreve dhe Pleqesia e Administrates jane njokohesisht organet me te larta te Korporates. dhe duhet potencuar se kthimi i huase fillon pasi te kryhet objekti i financuar dhe pasti te filloj prodhimi i rregullt. gjithashtu ajo mund te huazoj mjetet nga B. IDA-eshte e liruar nga pagimi i te gjitha tatimeve e taksave qe kane te bejne me afarizmin e saj. afarizimin. me seli te perhershme ne Washington. 5 prej te cileve i zgjedhin vendet antare me kuoten me te madhe. dhe ate e kan paguar vendet antare.weebly.B sepse keto projekte nuk ishin rentabile dhe nuk mund te gjeneronin menjehere mjete financiare per kthimin e kredise ne valute konvertibile.ARHAHO Provimet.B. arsimi. IFC je pkredi me afat 7-15 vjet.B.B per te ndihmuar zhvillimin ekonomik te vendeve ne zhvillim. Pleqesia e Administrates perbehet prej 17 drejtoreve ekzekutive. per ndarjen e fitimit.

dhe ajo kishte karakter regjional. Detyra kryesore e Unionit ishte lehtesimi i pagesave te salldove debitore apo kreditore. qe ishte paguar 25% ne ari dhe valuta konvertibile.weebly. qe i paguanin vendet antare ne forme kuotash qe percaktoheshin ne baze te vellimit tregtare. Pagesat ne mes te vendeve antare jane bere me ndermjetesimin e Unionit Evropian te Pagesave dhe eshte zbatura kliringu multilateral.B ne Bazel. ndertimi i te cilave eshte me interes per vendet e BEE-se.weebly. 2)Banka Nderkombetare per Bashkpunim Ekonomik (KNER) – kjo organizate financiare regjionale u themelua me 1963 ne Moske. Ky Union u shua me 1958 pasi qe qdo shtet antare e shpalli konvertibilitetin e valutave te tyre.com 049 373 681 13 . 4)Banka Investive Evropiane (EIB) – EIB u themelua ne vitin 1958 se bashku me themelimin e BEE. ku salldoja e nje vendi antar eshte likuiduar se bashku me salldon e te gjitha vendeve. dhe 75% ne valute kombetare te vendeve antare. Qellimi i saj ishte financimi i projekteve te ndryshme qe kane te bejne me zhvillimin e rajoneve me pak te zhvilluara te BEE-se. ne periudhen e krizes se madhe te vitit 1930. dhet potencuar se prej viti 1991 kjo banke e merre emrin EBRD. etj. per financimin e projekteve infrastrukturore. ARHAHO Provimet. kurse punen e filloi me 1959 me seli ne Bruksel.com 049 373 681 a)Organizatat financiare regjionale 1)Banka per Likuidimin e Llogarive Nderkombetare – kjo organizate regjionale eshte formuar para L. lejimi i kredive afatshkurter bankave qendrore.B. ne vitin 1982 ajo kishte nje kapital prej 14. Kapitali i bankes ne fillim ishte 1 miliar dollare. Qellimi i saj ishte realizimi i planit per pagimin e reparacioneve (demshperblimeve) gjermane nga L. te krijuara nga pagesat nderkombetare te vendeve antare.I. 3)Unioni Evropian i Pagesave – kjo organizate financiare regjionale (rajonale) u themelua me 1950 dhe kishte 17 vende antare te BEE-se. Kredite u akordohen vendeve joantare para se gjithash. Detyra e bankes ishte sigurimi i bashkpunimit ne mes te bankave qendrore. Ky kapital me vone u rrit shume here. dhe roli kryesore i bankes perqendrohej ne organizimin e kliringut multilateral te pagesave ne tregti midis vendeve te SEV-it (keshilli per ndihme ekonomike reciproke).II. Perveq kesaj Banka Nderkombetare e SEV-it u akordonte kredi afatshkurtera vendeve antare dhe per kete qellim kishte nje kapital prej 300 milion rublash.4 miliard ECU Mjetet banka i ka krijuar nepermjet pagimit te kuotave te vendeve antare dhe permes shitjes se obligacioneve ne Tregun e Perbashket (Unik).ARHAHO Provimet.

5 miliar dollare. Kjo banke u themelua per nxitjen e zhvillimit ekonomik te vendeve afrikane dhe per te mundesuar integrimin ekonomik ne mes te vendeve afrikane.com 049 373 681 14 . Qellimi kyresore i kesaj banke eshte qe ta nxise grumbullimin e kapitalit per financimin e zhvillimit te vendeve Aziatike. Spanja. Izraeli. Gjermania. kurse gjysma e tjeter ka sherbyer si kapital garantues dhe ate e paguajne vendet antare kur te kete nevoje Banka per to. por mund te antarsoheshin edhe vendet e tjera qe i pranonin parimet e afarizmit te kesaj banke. dhe ky kapital u rrit disa here me qrast ne vitin 1984 arriti te jete 14. dhe Fondit per pune specifike prej te cilit lejoheshin kredi me kushte te volitshme prej 20-25 vjet dje me kamate te ulet pre 1% deri 4%. Kuba. dhe antaret e saj ishin vendet e KNER-it. etj. Ne fillim kapitali i saj ishte 1 miliard por ai u rrit disa here me vone. Mjetet e bankes grumbulloheshin ne dy fonde: Fondi themelor prej te cilit kredite lejoheshin me afat te kthimit prej 15-20 vjet.com 049 373 681 5)Banka Investive Nderkombetare (IIB) – IIB u themelua ne vitin 1970 ne Moske. Anglia. Belgjika. nepermjet kreditimit dhe dhenies se ndihmes teknike per rezalizimin e ketyre projekteve. Kapitali i bankes eshte formuar nga pagesat e vendeve antare (50% ne ari ose valute konvertibile dhe 50% ne valute kombetare). dhe shtetet e amerikes jugore dhe te mesme. Antare te saj ishin 22 shtete te Azise dhe Lindjes se Larget. Kapitali i kesaj banke ishte 1 miliard rubla transferabile. dhe kjo banke u jepte vendeve antare kredi afatgjate (deri 15 vjet) ne rubla transferabile (me kamate 4-6%) dhe ne valute konverbile (me kamate qe caktohej ne tregun nderkombetare te kapitalit) per ndertimin e objekteve te reja apo modernizimin e objekteve ekzistuese.weebly. Japonia. 6)Banka Interamerikane per Zhvillim (IADB) – IADB u themelua ne vitin 1959 ne Uashington. te stimuloj investimet. te nxise zhvillimin e tretise nder-rajonale. te shendetesise.weebly. Duhet potencuar se ne vitin 1973 e themeloi Fondin Aziatik per Zhvillim i cili u jep kredi vendeve antare me kushte shume te volitshme (per 40 vjet dhe me 1% kamate). rritje e kapitalit banka e ben duke emituar obligacione ne tregun e kapitalit. etj. Ne vitin 1972 kjo banke themloi ARHAHO Provimet. zhvillimit te energjetikes. 7)Banka Aziatike per Zhvillim (ADB) – ADB u themelua me 1965 ne Manile (Filipine). 8)Banka Afrikane per Zhvillim (ADB) – ADB eshte themeluar ne vitin 1963 ne Kartun te Sudanit ne Konferencen e ministrave te vendeve Afrikane. etj. Kapitali i Bankes ne fillim ishte mjaft i vogel (250 milion dillare). permes rritjes se prodhimit bujqesore. dhe ne te u antarsan SHBA. por ne te mund te hyjne edhe vendet e zhvilluara te regjioneve te tjera. Themelues te bankes jane shtetet e Liges Arabe. Qe nga viti 1976 antare te bankes jane edhe disa vende jasht Amerikes si Danimarka. Qellimi i themelimit te saj ishte ndihma e vendeve lationo-amerikane per ngritjen e standardit jetesore permes rritjes se prodhimit te vendeve antare. kurse mjetet e saj mund ti shfrytezojne te gjitha vendet e Afrikes qe nuk jane antare te Liges Afrikane. Kapitali fillestare i bankes ishte 1 miliard dollare. Gjysma e kapitalit eshte paguar ne ari ose valute konvertibile.ARHAHO Provimet. dhe duhet cekur se kjo banke ka karakter regjional.

Banka Arabe per Zhvillim Ekonomik (ABED) – ABED u themelua me 1973 ne Kartum te Sudanit. pa kamate dhe me nje provision shume te ulet). Qellimi kryesore i saj ishte qe te zhvilloje ekonomine e vendeve Afrikane. Kredite kryesish u lejohen institucioneve kombetare per zhvillim.com 049 373 681 15 . 1-6% dhe me Grace Periode prej 5 vitesh).com 049 373 681 Fondin Afrikan per Zhvillim i cili jep kredi vendeve antare me kushte shume te volitshme (50 vjet. 9)Banka Islamike per Zhvillim (IDB) – IBD u themelua ne vitin 1974 ne Xhed te Arabise Saudite. Themelues te Bankes jane shtetet e Liges Arabe. kurse mjetet e saja mund ti shfrytezojne te gjitha vendet Arabe.weebly. te cilat nuk jane antare te liges Arabe. Vendet antare qe jane 30 jane vendet arabe. Kredite jepen pa kamate dhe me nje provizon te ulet per mbulimin e shpenzimeve. Qellimi kryesor i kesaj banke eshte dhenia e kredive per financimin e projekteve te zhvillimit te vendeve antare. ARHAHO Provimet.weebly. duke financuar projektet e ndryshme qe do te ndikojne ne kete drejtim. me kushte shume te volitshme (me afat 25 vjetesh. 10.ARHAHO Provimet.