You are on page 1of 17

Një histori e shkurtër e ujit dhe Shëndetit nga

civilizimeve të lashta deri në kohët moderne
Uji është jeta - dhe jeta në tokë është e lidhur me ujin. ekzistenca jonë varet nga uji,
ose mungesa e tij, në shumë mënyra, dhe mund të thuhet se i gjithë qytetërimi ynë
është ndërtuar mbi përdorimin e ujit.
Ky artikull shqyrton ndikimin e ujit në shëndetin publik gjatë gjithë historisë. Bujqësia
dhe zhvillimi i vendbanimeve të çojë në fillim të problemit që shikon njerëzit sot - si
për të marrë ujë të pijshëm për njerëzit dhe kafshët dhe se si për të menaxhuar
mbetjet ne prodhojmë. Disponueshmëria e ujit në sasi të mëdha ka qenë konsideruar
si një pjesë thelbësore të qytetërimit gjatë periudhave të ndryshme: banjot romake
kishte nevojë për një shumë ujë, ashtu si edhe closets ujit dhe dushe të përdorura në
qytetërimin perëndimor aktuale. Rëndësia e ujit të pijshëm me cilësi të mirë është
krijuar për vite me rradhë. Megjithatë, rëndësia e kanalizimeve të duhur nuk u
kuptua deri në shekullin e

19-të.

Ky artikull përshkruan rëndësinë e ujit gjatë gjithë historisë. Vëmendje e veçantë i
është kushtuar urbanizimit parë të civilizimeve të lashta, sidomos në Greqinë e
lashtë dhe të Romës (2007), Vuorinen. Megjithatë, faza e dytë, tretë dhe të katërt të
urbanizimit gjithashtu janë përshkruar shkurtimisht. Së fundi, gjetjet kryesore dhe
implikimet e tyre për menaxhimin e ujit aktual dhe politikat janë diskutuar.
përmbajtja Tabela
Një histori e shkurtër e ujit dhe Shëndetit nga civilizimeve të lashta deri në

o

kohët moderne
o

Sistemet e hershme dhe Innovations

o

Greqia e lashtë dhe të Romës

o

Urbanizimi i dytë: Periudha e zhvillimit të ngadalshëm

o

Urbanizimi i tretë: Infrastruktura moderne urbane

o

Urbanizimi katërt: Sfidat e ardhshme

o

Gjetjet kryesore dhe Lidhja e tyre

o

burime

o

Referencat

o

Ngjashme Iwa Publikime

o

Artikuj që kanë lidhje

Sistemet e hershme dhe Innovations
njerëzit modern (Homo sapiens) kanë ndal në këtë tokë për rreth 200 000 vjet,
shumica e asaj kohe si gjahtarëve dhe gradualisht në rritje në numër. Rreth 50 000
vjet më parë njeriu modern filloi të banojnë në çdo cep të botës dhe njerëzit ishin
vazhdimisht në lëvizje. Herë pas here njerëzit janë të shqetësuar nga patogjene të
transmetuara me anë të ujit të ndotur, por neveria e përgjithshme për ujë që shijuar
revoltuese, të urryer dhe që dukej e neveritshme duhet të ketë zhvilluar mjaft herët

Jeta sedentare bujqësore bërë të mundur për të ndërtuar fshatra. Rreth 10 000 vjet më parë. gadishullin Apenin (Itali moderne). Zonat më të urbanizuar ishin Mesdheun Lindor. Realizimi i rëndësisë së ujit të pastër për njerëzit është e qartë tashmë nga mitet e kulturave të lashta. Nga fillimi i qytetit Bronze Age e Mohenjo-Daro. Në këtë . të cilat ishin shumë të varura nga uji. shumica e të cilave ishin fushat e reshjeve mjaft modeste. të vendosura në Pakistan moderne. të cilat mund të klasifikohen si urbane. problemet shëndetësore dhe rreziqe mjedisore mund të shmanget. Pjesa e popullsisë urbane ka arritur disa 10-20% në shekujt rreth lindjes së Krishtit. Patogjene transmetohet me anë të ujit të ndotur bë një rrezik shumë serioz shëndetësor për agriculturists ulur. Studimet moderne antropologjike dhe mitologjitë regjistruara e popujve indigjenë të luajnë një rol të rëndësishëm në këto analogji duke respektuar primat dhe gjitarët tjerë më të evoluar gjithashtu mund të na japin informacion të dobishëm. pastërtinë fetare dhe uji ishte i rëndësishëm në kultet e ndryshme të lashta. Ajo ka qenë postulatit se rreziqet waterborne shëndetësore e gjahtarëve ishin të vogla. rreth rajonit të Mesdheut. Burimet arkeologjike dhe të shkruara në lidhje me ujin dhe kanalizimet. Greqia e lashtë dhe të Romës urbanizimi i parë në Evropë kanë ndodhur gjatë antikitetit (500 BC . Ky lloj i ri i jetesës përhapur kudo dhe popullsia filloi të zgjerohet më shpejt se kurrë më parë. Të parë të njohur mendimtarët grekë filozofike dhe shkrimtarët mjekësore të njohur rëndësinë e ujit për shëndetin publik. veçanërisht burimet dhe puset. që ndodhet pranë burimeve dhe organeve të tjera të ujit. mund të gjendet vetëm nga koha relativisht e fundit. dhe pjesën jugore të Gadishullit Iberik. nga 3000 BC.Nëse puset dhe tualetet ishin në gjendje të mirë. qytete dhe përfundimisht shtetet. banjo. Në Egjipt ka gjurmë të puseve. Ide e kushte të mira shëndetësore të ujit janë të lidhur në përgjithësi nivel "shkencor" të shoqërisë. njerëzit themeluar vendbanime të përhershme. WC dhe kullimit në Evropë vjen nga Bronzit Mosha Minoan (dhe miken) Kretë në mijëvjeçarin e dytë para Krishtit Përvoja e njerëzimit që nga fillimi dëshmon për rëndësinë dhe sigurinë e ujërave nëntokësore si një burim uji. Prova e parë e ndërtimit të qëllimshëm të furnizimit me ujë . arkeologët kanë gjetur qindra puseve të lashta. kur njerëzit adoptuar një mënyrë agrare të jetës. Egjiptin. është Jericho nga 8000-7000 para Krishtit. në rindërtimin historinë e ujit dhe kanalizimeve të kësaj faze gjahtar-gatherer.gjatë evolucionit biologjik dhe kulturor të njerëzimit. megjithatë. Kjo krijoi një lidhje të re mes njerëzve dhe ujë. ne duhet të mbështetemi në analogji të shoqërive të mëvonshme. Mënyra në të cilën është organizuar furnizimit me ujë dhe kanalizimeve ishte thelbësore për shoqëritë e para bujqësore. Vendbanimi më të hershme të njohur të përhershme. Afrikën Veriore (Tunizi modern). dhe në Mesopotami e kanaleve shiut guri.500 AD). Në këtë botë që garanton ujë të pastër për njerëzit u bë parakusht për urbanizimin e suksesshëm dhe të formimit të shtetit. gypave të ujit dhe WC. Kështu.

I. Gjatë gjithë antikitetit ujë të shijshme ose pa shije..8. Epidemitë VI 4. Në pak vlon . 34. 24. 5-të. zona kënetor duhet të shmanget kur vendi i një qyteti është zgjedhur.periudhë burimet arkeologjike dhe të shkruara bëhen më të pasur. 9. Këto ide janë mbajtur deri në fund të antikitetit siç shprehet nga Palladius (shekulli i Agriculturae. Në mendimet e filozofëve të V. Kjo është. iv. cilësitë dhe efektet shëndetësore të ujit në gjatësi. Për shkak të paaftësisë së burimeve. qendrat urbane ka pasur probleme serioze të shëndetit publik. xxi-xxiii). 4) ose Paulus Aeginata (7 shekullit. 6. aforizmave 5. Places (rreth 400 pes) ka të bëjë me burimet e ndryshme. (Plinius NH..xi). humorin 12. 23. VIII. erë. Shoqëria e lashtë greke ose romake nuk kanë interes apo mjetet për t'u marrë në mënyrë adekuate me çështjet e shëndetit publik (Nutton 2005: 26). Grekët dhe romakët e përdorur metoda të ndryshme për të përmirësuar cilësinë e ujit në qoftë se ajo nuk ka përmbushur kërkesat e tyre të cilësisë. 8.50).11. 4. Cilësia e ujit është ekzaminuar nga shqisat: shije..17.2)..30. Vitruvius De Architectura VIII..1) Plini Plaku në shekullin e parë pas Krishtit kishte në veprat e tij një pjesë të gjatë në lidhje me mendime të ndryshme për çfarë lloj i ujit është më e mira. pa erë dhe pa ngjyrë është konsideruar më të mirë. Edhe shëndetin e njerëzve dhe kafshëve duke përdorur një burim uji është konsideruar (Vitruvius De Architectura I. Autorët e lashtë kanë bërë kështu disa komente në lidhje me ndikimin e llojeve të ndryshme të ujit në shëndetin e njerëzve. të ftohtë. iv.1) traktat Hipokratit airs. 47. Opus Paulus Aeginata I. I. De Sanitate Tuenda. dhe ndenjur. dhe për rrjedhojë të përmirësojë mundësitë tona për të studiuar marrëdhëniet në mes të ujit dhe shëndetin e njerëzve. Një nga mjekët më të njohur gjatë antikitetit Galenit (shekulli i 2-të AD) përmbledh cilësitë preferueshme e ujit (Galen.26. 9) të ndryshme traktatet e tjera Hipokratit (kryesisht shkruar rreth 400 pes) përmbajnë komente të shkurtra mbi ndikimin e ujit në shëndetin e njerëzve (ndjenjat e brendshme. I. është praktikisht e pamundur për të vlerësuar shëndetin e popullsive të lashta dhe rolin e ujit në të.10.. Waters. XXXI.iv. iii. Grekët e lashtë dhe romakët ishin gjithashtu mjaft të vetëdijshëm për rreziqet e ujit që vjen nga kodra dhe male. (Transmeton. pamjen dhe temperaturës. 1. 7. (Aëtius. 45. Sipas pes Vitruvius nga fundi i shekullit të parë. por kishte këto komente asnjë ndikim në shëndetin e njerëzve është e vështirë të konkludohet. 5.. 1.regjim IV ose Dreams 93). filtra dhe valë e ujit janë metodat e përdorura gjatë antikitetit. Sëmundjet I. 26 . Alcmaeon e Croton (floruit rreth 470 pes) ishte i pari mjeku grek për të deklaruar se cilësia e ujit mund të ndikojnë në shëndetin e njerëzve. megjithatë. Places. Nga burime të shkruara dhe gërmimet arkeologjike. 21. Epidemitë II 2. ne e dimë se duke përdorur tanke vendoseshin. (De Architectura. Waters.). Places 7. uji kënetor u shmang. ku praktikohej minierave (airs. sieves.. mjaft e sigurt për të përfunduar se megjithë masat e mbresëlënëse të përdorura për të siguruar ujë të pastër të pijshëm. Waters.

Banjot ishin ndoshta gjithashtu i dobishëm për shëndetin publik në qytete ku ka pasur një bollëk dhe qarkullim të shpejtë e ujit. 7 . pa intimitet. 11. E gjithë kjo krijoi një mundësi të shkëlqyer për përhapjen e patogjenëve zorrëve . I pasuri kishte ujë të rrjedhshëm në shtëpitë e tyre. të varfërve kishte për të shkoj të marr ujin nga burimet publike. Për shembull. 21. dhe sëmundjet e zorrëve ishin plot siç është paraqitur në disa pasazhe në shkrimet e Hipokratit (p. duke përfshirë edhe ujërat e zeza. cisterna . Tualetet private më shumë gjasa zakonisht nuk kishin ujë të rrjedhshëm dhe ata ishin vendosur zakonisht pranë kuzhina. me siguri të përfshirë një rrezik të madh për shëndetin publik gjatë antikitetit.Ad Lucilium epistulae morales. Një shumë e ujit në një qytet romak u konsumuar në banjo (s) lidhur me ujësjellësit (a) (Figura 1). 45). 86). ajo duhet të mbahet në mend se shëndet i mirë i furnizimit me ujë duhet të ndryshonte dukshëm në përputhje me statusin social të njerëzve në qytetet romake. Ata ndoshta përdorur zakonisht sponges apo myshk apo diçka të ngjashme. duhet të ketë qenë një kohë kur uji i pijshëm është i ndotur me lehtësi. Bollëk e ujit që është kryer në banjë mund të përdoret gjithashtu për të turret një tualet publik. Vdekshmëria e fëmijëve.. Dizenteria dhe lloje të ndryshme të diarresë duhet të ketë luajtur kërdi me popullsi. sidomos kohët e fundit zvjerdhur. ata ishin të imët. Edhe pse shkrimtarët e lashtë mjekësore është përshkruar lloje të ndryshme të sëmundjeve të zorrëve. Places. ajo ishte ekologjikisht dhe ekonomikisht nuk e realizueshme në përdorim të gjerë që nga dru zjarri dhe lëndë djegëse të tjera do të herët ose vonë janë bërë një burim i rrallë rreth Mesdheut. Summer dhe fillim të vjeshtës. ndjenjat e brendshme 26. Niveli i dobët i administrimit të mbeturinave. ujërave. e cila ishte rekomanduar gjerësisht nga autorët mjekësore gjatë antikitetit. e cila u lagur në kanal në frontin e vend dhe pastaj të përdoret për pije fundeve të tyre. Romakët. 22) Për më tepër. Infeksionet e ujit-përballohen duhet të ketë qenë ndër shkaqet kryesore të vdekjes. nuk kishte letër higjienike tonë. transmeton. do të kishte zvogëluar rreziqet biologjike të ujit të cilësisë së dobët.. Idealisht ndritshëm mure mermeri dhe uji i kthjellët u konsideruar si një tipar i një banjë në Romë. pastërtia e të cilit është të shiquarat përsipër nga aediles (Seneca. ndërsa të varfrit kishte për të përdorur WC-të publike dhe banja. kur burimet e ujit ishin të varfër në botën e Mesdheut. Edhe pse e vlimit të ujit mund të ketë qenë e realizueshme nga pikëpamja higjienike të parë. higjiena tualet duhet të ketë qenë mjaft e dobët. në qytetet ku uji ishte në furnizim të shkurtër.uji. I pasuri kishte banja dhe tualete e tyre. E gjithë kjo duhet të ketë të çojë në kushte të ndryshme shëndetësore dhe niveli në mesin e njerëzve të pasur dhe të varfër. duhet të ketë qenë i lartë (Prorrhetic II. që diagnoza retrospektive janë të vështira dhe nuk mund të identifikohet agjentë dëshirore. 22. A phorisms III. Megjithatë.sh. dhe nuk kishte asnjë mënyrë për të mirë për të larë e duarve. Në objektet tualete publike ishin të zakonshme për të gjithë. megjithatë.

Figura 1. Palladius Opus Agriculturae 9. ujësjellësit në Agia Napa.57).. Columella Rei Rusticae 1. roli i banjave ishte ndoshta negative për shëndetin publik.11.6.. Autorët romakë ka shprehur dyshime në lidhje me përdorimin e tubave të plumbit dhe rekomandoi përdorimin e tubave qeramike (Vitruvius De Architectura 8.duhej të përdoret dhe qarkullimi i ujit ishte i ngadaltë.5. siç është shpallur nga të dy ..10-11. Juuti). Plinius NH XXXI. Qipro (Foto: P.. veteranët e ushtrisë ishin mësuar mirë për banjot dhe për një furnizim të mjaftueshëm me ujë gjatë shërbimit të tyre aktiv. 31. Megjithatë.2. dhe ata mund të kenë qenë një grup mjaft i rëndësishëm presioni për ndërtimin e një ujësjellës dhe banjë në një qytet.. Furnizimi me ujë dhe kanalizimi për nevoja ushtarake ishte një shqetësim kryesor i autoriteteve të një fuqi perandorake si Perandorisë Romake kanë nevojë për një makinë të fortë ushtarake. uji ishte në shumë situata të shpërndara në mënyrë rutinore nga tuba plumbi. në praktikë duket se edhe pse tuba qeramike janë përdorur.. qytetet dhe trupave në terren dhe kështu me sukses të planifikuar veprimet e tyre në bazë të disponueshmërisë së ujit. Romakët e di se si për të marrë sasi të mjaftueshme të ujit të pijshëm për garnizonet e tyre. Ndotja e ujit nga plumbi ka qenë një temë në diskutimet në lidhje me shëndetin e njerëzve në kohët romake..

përmbytjet e Nilit) duhet të ketë përhapjen e sëmundjes. ra në mospërdorim në fund antikitet (Ward-Perkins 1984: 31. ethe blackwater. Së pari. por ndoshta edhe në një tjetër. 105. Edhe pse dëshmitë nga papiruset e lashtë mjekësore egjiptiane mbetet e vështirë për të interpretuar. gjashtëmbëdhjetë raste.3. Për shembull.2. Philiscus. Vendet. Trevor Hodge (Hodge 1981 dhe 1992: 308). për shkak të fluksit të vazhdueshëm. ujërave. 4-6.5. Në mesin e rasteve të epidemive I dhe III. një shtresë karbonat kalciumi ndarë drejtimin dhe ujin në shumicën e rasteve. Pythion (Epidemitë I.4. 30. Megjithatë.4-6) dhe arkeologjike mbetet (Bruun 1991: 124-127. Hodge 1992: 307-315). Në Itali ujësjellës dhe banjot duket se janë ruajtur edhe pas ndërtesat e tjera monumentale në qytete. Grmek të paktën në një pacient. koha e kontaktit të ujit në tub ishte shumë e shkurtër për të kontaminimit nga plumbit. kalcium karbonati prarim që të ka formuar brenda përçues të nevojshme heqjen e vazhdueshme. ndryshe rrjedha e ujit do të përfundimisht të ndalet (Hodge 1992: 227-232). 129. Thatësirat dhe përmbytjet çuar në mungesa ushqimore dhe zi buke. tregtia detare ishte veçanërisht i fuqishëm rreth Mesdheut në periudhën 200 BC. rasti 3. Grmek 1989: 295-304). e cila ishte një problem serioz dhe i përhapur shëndetësore rreth Mesdheut gjatë antikitetit. 118. Kjo do të thotë se bota e Mesdheut u bë pak a shumë një pishinë të zakonshme të sëmundjeve infektive (McNeill 1979 78-140).3. Dy sëmundje të rëndësishme të shkaktuara nga parazitët ishin të lidhur ngushtë me ujë dhe mënyra uji ishte arritur gjatë antikitetit: dmth malaries dhe skistosomiasis. ujërave. 106.1.1. katërmbëdhjetë raste. është identifikuar nga Mirko D. Kultivimin e mushkonjave varej ujë dhe mushkonja përhapur malaria. si pasojë e cilësisë së ujit. 29. Lloji i bujqësisë (ujitje. Vendet. Frontinus shprehur qartë se një sistem i ujit nevojitet mirëmbajtje të vazhdueshme për të funksionuar në mënyrë efikase (Frontinus 116-123). Së dyti. 7. 27. ka prova të forta paleopathological e schistosomiasis në mbetjeve njerëzore nga Egjiptit të lashtë. rasti 1. siç vuri në dukje nga A.1. Ushqim.3. (transmeton. Epidemitë III. Frontinus 25. Malaria është dokumentuar mirë nga autorë mjekësore greke dhe romake nga shkrimet e Hipokratit tutje. 128).6. Skistosomiasis (bilharzias) ka qenë për mijëvjeçarë një kamzhik në Egjipt. 39-63.burimet e shkruara (Vitruvius De architectura 8. 115.. një komplikacion serioz i malaries kronike. Efektet indirekte të shëndetit publik të ujit mund të ketë qenë më e madhe se efektet direkte gjatë antikitetit. me përjashtim të mureve të qytetit dhe pallateve. ka dy arsye për të besuar se ekspozimi me ujë ishte mjaft minimale. Bujqësia varet nga sasia e duhur e ujit në dispozicion. Grmek 1989: 281). të paktën një pjesë e sistemit të lashtë e ujit është mbajtur në periudhën bizantine dhe ndoshta deri në një epokë të Islamit (Kennedy . njerëzit dhe patogjenëve lëvizur më me lehtësi nga uji gjatë antikitetit.200 pas Krishtit. . Paraziti (gjak-anije banojnë worms) ka një marrëdhënie të ndërlikuar në mes të presë të njeriut dhe një mori kërmilli ndërmjetme. Një përshkrim i mirë i cachexia malaries është të gjendet nëairs. Në Antiokia dhe nga qytete të tjera Pranë Lindore.

furnizimit me ujë dhe kanalizimit sistemet përjetuar ndryshime rrënjësore në Evropë. Zakonisht qytetet ndërtuar një nevojtore pak modeste për banorët. E gjithë kjo ka ndikuar thellësisht Fig 2. Kjo ishte periudha kur dollap parë aktuale e ujit . kështjella dhe manastire kishin puset e tyre. dhe e këtej. burimet ose puse. Si pasojë. Ndryshime themelore filluan të shfaqen: shkenca dhe dija janë institucionalizuar për herë të parë kur zhvillimi i universiteteve moderne ka filluar në shekullin e bota bujqësore të përcaktuara për të industrializoj nga shekulli i 18-të 13-të. Urbanizimi i dytë: Periudha e zhvillimit të ngadalshëm Pas rënies së Perandorisë Romake. por këto ishin kryesisht të pamjaftueshme për madhësinë e popullsisë. qytetet mesjetare. rritja e popullsisë botërore është rritur (Figura 2).1992). njerëzit e shkolluar janë të magjepsur me idenë e progresit. furnizimi me ujë është më i kufizuar dhe patronazhit krishterë uji zëvendësuar atë klasike: kjo ishte një lëvizje nga Luxuria të necessitas (Ward-Perkins 1984: 152). Edhe pse ka pasur kontinuitete nga antikiteti në mesjetë. Së bashku me industrializimin dhe urbanizimin e botës perëndimore. Rritja e parashikuar e njeriut popullsisë nga 10 000 para Krishtit deri në vitin 2050 (Burimi: Juuti et al 2006: 13). Mungesa e kanalizimeve të duhur rrit efektet e epidemive në qytete mesjetare në Evropë. shkenca 18 shekullit dhe arsyeja janë konsideruar të jetë në gjendje për të udhëhequr njerëzimin drejt një të ardhme gjithnjë e më të lumtur. Që nga.

të shkaktuara nga mungesa . kur klorinimit dhe teknika të tjera të trajtimit të ujit janë zhvilluar dhe marrë gjerësisht në përdorim. dollap uji u bë një domosdoshmëri përgjithësisht i pranuar kulturor në botën perëndimore . por risitë shpejt u përhap në Gjermani.kolera. Nga 2000 AD. filtrimin e të gjithë furnizimit me ujë të qytetit u prezantua dhe klorinimi sistematik i ujit të pijshëm ka filluar në fillim të shekullit të 20-të. Megjithatë. kolera dhe sëmundje të ndryshme diarreike. Britania e Madhe është parë si paraardhës të furnizimit me ujë dhe kanalizimeve sisteme moderne. Nga 1900. dizenteria. pjesë të tjera të Evropës.popullsia botërore në lidhje katërfishuar. Mikrobiologjike problemet e lidhura me ujin janë konsideruar kryesisht një problem i botës në zhvillim .është zhvilluar. Dollap uji është parë si një fitore për shëndetin publik. vlerësimi ndijor i cilësisë së ujit u plotësua me shqyrtimin kimike dhe mikrobiologjike. SHBA dhe më vonë edhe në vende të tjera. në fund të shekullit të 20-të rreziqet biologjike transmetuara nga uji doli sërish në botën post-moderne perëndimore. ndërsa popullsia urbane është rritur 13-fish (Figura 2).u realizua . Zbulimi i mikrobeve dhe futjen e mënyrave efikase të trajtimit të sasive të mëdha të ujit të hapur rrugën për një epokë në të cilën problemet e shëndetit publik të shkaktuara nga uji i ndotur duket se i përkasin historisë. më shumë se gjysma e popullsisë jetonte në zonat urbane. dhe teknologji roman është parë shpesh si zgjidhje. Sidomos kolera shërbeu si justifikim për lëvizjen sanitare rreth botës në shekullin e 19-të.të njëjtën mënyrë ujësjellës ka qenë në Perandorinë Romake. Në botën e sotme rreth 10 000 njerëz vdesin çdo ditë për shkak të sëmundjeve. Gjatë shekullit prodhimi industrial është rritur 40-fish dhe konsumin e energjisë nga një faktor prej dhjetëra. Ankthi në lidhje me rreziqet kimike dhe radioaktive të mjedisit dhe ndikimet e tyre në shëndetin e njeriut montuar në 1960. Fillimi i industrializimit dhe rritja e lidhur e qyteteve krijuar një situatë ku të shëndetit publik dhe problemet mjedisore tronditur qeveritë e qytetit në një shkallë më të madhe se më parë. Urbanizimi i tretë: Infrastruktura moderne urbane Në 1900 ishte një periudhë e rritjes së gjerë të popullsisë . Shuma e përgjithshme e njohur rreziqet biologjike dhe kimike të shëndetit të transmetuara nga uji në rritje shumëfishtë gjatë gjysmës së fundit të shekullit të 20-të. Gjatë shekullit roli i ujit në transmetimin e disa sëmundjeve të rëndësishme . Kanalizimet në qytete nëpër Evropë ishte një nga arritjet më të mëdha të shekullit të 19-të. tifoja dhe diarresë. në pothuajse çdo vend. Në shekullin e 19-të. Prova e fundit erdhi kur mikrobet që shkaktojnë këto sëmundje janë zbuluar. E ujit dhe kanalizimeve shërbime kishte një rol të caktuar në këtë ndryshim të shpejtë socio-ekonomik të gjithë globin. Në fillim të shekullit të 20 problemet shëndetësore që lidhen me ndotjen e ujit duket se janë zgjidhur në vendet e industrializuara. si dizenteria. Gjatë shekullit të 19-të. pa asnjë konsideratë për ku jashtëqitje njerëzore ka kaluar nëpër tubacione të ujërave të zeza.

apo njerëz të cilët janë pak a shumë të margjinalizuar në shoqëritë e tyre (p. Shumë nga këto qendra janë sot ndodhet në ekonomitë në zhvillim. situata ishte edhe më mirë më herët se në ditët e sotme. Kjo është diçka për të mbajtur në mendje kur të vlerësuar mundësitë e ardhshme dhe duke pasur parasysh strategjitë e nevojshme. të varfër). Kjo tashmë është e qartë me ujësjellës romake: karbonat kalciumi kore formuar brenda përçues nevojshme të hiqen vazhdimisht. vdekja e të cilit është konsideruar si "natyrore". Gjetjet kryesore dhe Lidhja e tyre Në 30 raste nga të gjitha kontinentet që mbulojnë faza të ndryshme historike tregojnë se niveli i furnizimit me ujë dhe kanalizimeve nuk është e lidhur domosdoshmërisht me kohën dhe vendin sa më shumë aftësinë e shoqërisë për të marrë përgjegjësinë për zhvillimin e mjedisit të jetesës së qytetarëve të saj. . Për shembull. ose ajo do të kishte ndalur rrjedhjen e ujit. Kufizimet më të rënda përfshijnë kushtet e këqija të jetesës. E njëjta gjë është e vërtetë për sisteme moderne: ato duhet të mbahen për të funksionuar si duhet. Vendimet janë bërë në lidhje me sistemet e ujit dhe kanalizimeve . Megjithatë. Ka pasur edhe situata ku zgjedhja e një teknologji ka qenë konsideruar si problematike nga fillimi e parë. Sidomos gratë dhe fëmijët vuajnë nga këto kufizime.sh. Shërbimet që tani janë në një nivel të lartë operativ nuk janë arritur me lehtësi dhe pa inputeve dhe përpjekjeve masive. Urbanizimi katërt: Sfidat e ardhshme Në kontekstin historik. korrupsionit dhe mungesën e duhur të ujit dhe kanalizimeve shërbimeve. mungesa e demokracisë.për shembull pranimi universal i dollap me ujë si një domosdoshmëri kulturor . higjiena. pasi që shumica e atyre që vdesin janë fëmijët dhe të moshuarit. rritja e qendrave urbane ka qenë i vazhdueshëm dhe madje edhe një prirje përshkallëzimin. Në disa raste.si gjithmonë. ose që jetojnë jashtë zonave që janë të rëndësishme për globale ekonomia.se me rrugën varësinë kanë mundësitë e ardhshme të kufizuara. Niveli i furnizimit me ujë dhe kanalizimeve në një shoqëri nuk është i lidhur domosdoshmërisht me kohën dhe vendin sa më shumë aftësinë e asaj shoqërie për të marrë përgjegjësinë për zhvillimin e mjedisit jetësor të qytetarëve të saj dhe politikave të duhura. Furnizimi me ujë dhe sistemi i kanalizimeve kanë kërkuar gjithmonë mirëmbajtje të vazhdueshme dhe rehabilitim adekuat. por vazhdoi për t'u përdorur në lidhje të banesave deri kohët e fundit. Kur marrjen e vendimeve thelbësore në lidhje me furnizimin me ujë dhe kanalizimeve . tuba plumbi janë konsideruar të rrezikshme për shëndetin tashmë në antikitet. ndërkohë që problemet e krijuara janë të përqendruara mbi njerëzit më të varfër . vdekshmëria për shkak të këtyre sëmundjeve me origjinë nga uji është konsideruar shpesh të pashmangshme. Sot ka një mungesë globale e ujit të pijshëm. por ka qenë i zgjedhur anyway. është gjithashtu e nevojshme që të jenë të gatshëm për të bërë investime të mëdha.e ujit të sigurt dhe higjienës adekuate. refugjatët. analfabetizmit.

ujrat e ndenjura dhe kënetor u shmanget tërë kohën. por edhe për. Për disa arsye të tjera ekonomike. Studimi puset dhe tualetet nevojë për më shumë burime. ndërsa padyshim që janë të nevojshme në zonat e dendur të populluara në këtë moment. do të sigurojë në zgjidhje të ardhshme të qëndrueshme dhe ekologjike. Dendësia e popullsisë dhe varfëria Gjatë gjithë historisë probleme të mëdha duket të jetë e përqendruar kryesisht në të njëjtit njerëz . është thelbësore që uji është i mirë dhe të sigurt .janë shpesh ata që të shkoj të marr ujë nga burime të largëta të ujit. E njëjta gjë është rasti me kanalizime . Ne e dimë se njerëzit kanë përdorur shqisat e tyre për të kuptuar cilësinë e ujit të pijshëm të paktën nga antikiteti dhe të kohës shumë të ngjarë të gjatë më . Rreziqet e reja waterborne shëndetësore janë njohur nga shekulli i 19-të e tutje: mikrobet. A mirë dhe një eko-tualet.pa marrë parasysh nëse ajo është nga sistemet e fyellit ose e burimeve pikë si puse. Tashmë nga antikiteti ai ishte i njohur që lloje të caktuara të ujit të shkaktuar probleme shëndetësore.dhe veçanërisht vajzat . ndotësve kimike. të mësuarit për të lexuar etj Përfundimisht ata bëhen të rritur të cilët nuk mund të jenë në gjendje për të vepruar si një qytetar aktiv dhe të gjitha në të gjithë kanë ndikim në jetën e tyre le të vetëm të shoqërisë si një e tërë. nuk është e mundur që të ketë waterborne kanalizim kudo. sidomos në zonat me vendbanime të shpërndara.Më poshtë ne së shpejti do të diskutojmë disa nga gjetjet kryesore në bazë të temave horizontale e librit: rritjen e popullsisë. Burimi i furnizimit me ujë është zgjedhur në përputhje me kushte të mira shëndetësore të tij: e qartë. Ata vuajnë nga kanalizimet e dobët. Kjo detyrë e përditshme e pengon këtë të fundit duke shkuar në shkollë. për shembull. Investimi në ujësjellës-kanalizimeve dhe kështu edhe në mjedisin është gjithmonë i vlefshëm. shëndetësor Shëndeti publik ka qenë gjithmonë një faktor kryesor që ndikon mënyra se si furnizimi me ujë ka qenë zgjidhen nga shoqëritë.të varfërve. nëse jo më të varfërit e të varfërve. kështu që ne mund të gjejnë zgjidhjet më të mira dhe shtigjet e veprimit për kushte të ndryshme . mungesa e ujit të mirë. Në zonat rurale të shpërndara në më pak alternative të tilla sisteme në vend mund të konsiderohet. Gratë.kjo është një çështje e duke u lidhur ose me kanalizime ose duke përdorur në vend zgjidhjet e duhura sanitare. arsimimi i dobët dhe shpesh mungesa e qeverisjes së mirë dhe demokracisë themelore. fëmijët . Ajo është vetëm me rëndësi jetike për të vepruar dhe për të ruajtur sistemet e duhur. Nga pikëpamja e tonë dhe mirëqenien e mjedisit. problemet e krijuara shëndetësore. zgjedhje teknologjike dhe qeverisjes ujë. të konsumit të ujit. pa erë e ujit nga burimet apo puset është e preferuar. Këto sisteme alternative duket veçanërisht i nënshtrohet kushteve lokale.nuk ka gjë të tillë si zgjidhje cookie-prestar për sisteme të cilat kanë ndërveprim të tillë të drejtpërdrejtë me mjedisin. të shëndetit.

dushe dhe jacuzzis. Kjo tashmë është e dukshme në ujësjellës romake: karbonat kalciumi kore formuar brenda përçues të nevojshme heqjen e vazhdueshme. si e bën rrugën e tanishme të jetës me closets ujit. Rëndësia e ujit të pijshëm të kualitetit të mirë për popullsinë urbane është realizuar tashmë në antikitet. E njëjta gjë është e vërtetë për sistemet moderne. Edhe pse në shkallë globale pjesa më e madhe e ujit është përdorur për ujitje. filtrimit dhe valë janë përdorur për të përmirësuar cilësinë e ujit të pijshëm të. përdorimit të ujit Uji i përdorur në sasi të mëdha është konsideruar si një pjesë thelbësore e rrugës së qytetëruar të jetës në periudha të ndryshme: banjot romake kishte nevojë për një shumë ujë. rëndësia e kanalizimeve të duhur për shëndetin e njerëzve të qytetit nuk u zbulua deri në shekullin e 19-të. Normat e veçanërisht të larta të përdorimit të ujit janë vënë re kur ajo nuk është akuzuar si duhet për të. duke përfshirë kimike dhe studime mikrobiologjike. Lidhur me teknologjike zhvillimore metoda të reja për të studiuar cilësinë e ujit u paraqitën nga të shekullit të 19 e në vazhdim. e përdorur në antike dhe vazhdoi për t'u përdorur në lidhje të banesave deri kohët e fundit. Tashmë në metodat e antikave të ndryshme si Sieves. Sa . Ndërtimi i sistemeve "moderne" të kanalizimeve urbane ka filluar në Britani dhe u përhap me shpejtësi në të gjithë globin.njerëzit indigjene kanë qenë shumë të zgjuar në vizatim ujin e tyre. Lidhur me këto dy faktorë në perspektiva historike mund të shohim një vazhdimësi të qartë dhe gjithashtu ndryshime të forta që të dyja janë në varësi të nivelit shkencor dhe teknologjik të shoqërisë. zgjedhje teknologjike Në disa raste zgjedhjet teknologjike mund të ketë qenë i gabuar ose më pak të suksesshme.qytete dhe komunitetet. Gjatë gjithë historisë ka pasur zgjidhje të ndryshme për të garantuar një sasi të mjaftueshme të ujit për vendbanimet e njerëzve.Dezinfektimi i ujit të pijshëm të me metoda të ndryshme u prezantua në fillim të shekullit të 20-të. Shembull nga këto janë tuba plumbi. Provat tregojnë se sa më shpejt të ujit. Në fund të fundit furnizimit me ujë dhe sistemi i kanalizimeve kanë nevojë për mirëmbajtje të vazhdueshme dhe rehabilitim adekuat. mbajtja e tyre duhet të marrë kujdesin e ndryshe ata nuk funksionojnë si duhet. ajo ishte vetëm në shekullit të 19 që filtrimit të ujit të pijshëm në qendrat urbane u bë një praktikë e zakonshme. duke ndaluar ndryshe rrjedhjen e ujit. Me përdorimin e duhur të teknologjive të trajtimit uji shëndet i mirë i ujit të pijshëm të mund të garantohet për të gjithnjë e në rritje popullsisë. Megjithatë. por edhe të ujërave të zeza janë akuzuar në bazë të kostove reale humbje zvogëlohet dukshëm.Megjithatë.parë. prioriteti më i lartë i qëllimeve të përdorimit të ujit është për furnizimin me ujë të komunitetit. Ata e kanë konsideruar me ujë një shumë e rëndësishme dhe shpesh një element i shenjtë. Në afat të gjatë disponueshmërinë e shumës së bollshme ose të mjaftueshme të ujit ka qenë një nga faktorët vendimtare për zhvillimin e një shoqërie .

Për fat të keq kjo është psikologjikisht shumë më e lehtë për të promovuar të ujit në shishe ose dorëzimit-mbi ujë shërbime për operatorët privatë ndërkombëtarë . për të rezistuar avantazhet dhe përfitimet e fituara në të shkurtër të drejtuar nga disa. por sistemet për më të mëdha në sipërfaqe të ujit ishte e nevojshme. Fuqizimi i tillë me siguri do të ketë rezultate më të qëndrueshme se çdo thjeshtë qasje nga lartposhtë. Përkundër kësaj njerëzimit nuk i përdorin kryesisht për këto parime për shkak të mungesës së qeverisjes duhur.më e madhe . përfituesit dhe paguesit e këtyre shërbimeve.siç vuri në dukje kohët e fundit nga disa dokumente ndërkombëtare të politikave të ujit. si dhe pjesëmarrjen e përdoruesve dhe qytetarëve . rënie nivelet e ndihmës për zhvillim dhe investime në sektorin e ujit. Mjaft interesante. por edhe qëndrimet rezistente në mesin e njerëzve. nëse jo e pamundur.si të interesuar . Kjo duket të jetë shumë e vështirë për njerëzit që të adoptojnë sisteme dhe çështje të një rëndësie themelore . Kjo duket të jetë e vështirë.problemi është i lidhur me nevojën e zëvendësimit të vazhdueshëm dhe rehabilitim. qeverisje Raporti i vitit 2003 i Zhvillimit Botëror të Ujit. Raporti theksoi më tej "shumë nga pengesat kryesore të shëndosha dhe menaxhimi i qëndrueshëm i ujit: fragmentim sektori. Kjo është e lidhur me pyetjen e tanishme se sa larg është ekonomikisht e mundshme për të zgjeruar sisteme të tilla. disa nga parimet themelore të qeverisjes së qëndrueshme dhe të qëndrueshme me ujë dhe janë shkruar më shumë se 2000 vjet më parë.e përdoruesit përfundimtar.nëse jo më i madh . komuniteteve dhe familjeve. Duke përdorur këto parime shumë nga problemet aktuale mund të shmanget dhe të zgjidhen. nëse do të përdorim tokë ose ujë sipërfaqësor si ujit të papërpunuar për qëllime të komunitetit.të tilla si furnizimi me ujë dhe kanalizimeve. ose më në përgjithësi. stagnuar buxhetet. Është Gjetjet e këtij libri gjithashtu nënkuptojnë rëndësishme që të përfshijë të gjitha palët e interesuara në vendimmarrje në rolet e tyre të duhur. janë kryesisht përgjatë linjave të njëjta. i prodhuar praktikisht nga të gjithë familjen e OKB-së dhe kështu pothuajse të gjithë sektorët e jetës së njeriut dhe shoqërisë. çfarë burimet për të përdorur. Pasi sistemet zgjerohet kritere të tjera të tilla si dobësi janë gjithashtu të merren parasysh. Njerëzit duhet të lejohet dhe të inkurajohen të përdorin përvojat dhe aftësitë e tyre për të zgjidhur problemet e tyre. varfëria. institucioneve të papërshtatshme dhe pjesëmarrje të kufizuar të palëve të interesuara" [1] Gjetjet e librit tonë i referohen nevojën e qeverisjes së mirë . Çështja One afatgjate e diskutueshme ka qenë dhe ende është. vuri në dukje se kriza e ujit është kryesisht një krizë e qeverisjes.Në zot e përgjithshëm dhe qeverisje efektive ujit Ne padyshim duhet për të balancuar kërkesat e centralizuara të tilla si legjislacioni dhe kërkesat e decentralizuara të menaxhimit të shërbimeve të ujit në nivel lokal të qyteteve. Për sistemet e vogla të ujit shpesh terren ishte në dispozicion. në vend të të menduarit të përfitimeve afatgjata potencialisht të arritura deri tani shumë. korrupsioni.

Në shumë raste networking shquar i profesionistëve ka ndodhur në fazat e hershme. rastet historike zbulojnë se ekziston diversiteti ndoshta më të gjerë të opsioneve dhe rrugëve të zhvillimit . uji është një e mirë ekonomike dhe sociale. Afati kohor dhe të menduarit në lidhje duket të bëhet më e shkurtër dhe më e shkurtër. të cilat kultura aktuale perëndimore kryesisht injoron. sociale dhe administrative. burime Ky artikull përmbledh përmbledhje të përgjithshme dhe rezultatet kryesore të librit.kryesisht në fitime afatshkurtra. Megjithatë. traditat dhe njerëzit duhet të jenë në qendër të vendimmarrjes. Historisë së Mjedisit e Ujit: Shiko Global të Ujësjellës Kanalizime të Komunitetit dhe nga Petri S.Fokusi i librit. Në kontrollin e ndotjes globale konteksti me ujë dhe kanalizimet janë ndoshta sfidat më të mëdha . Kjo e vendos përgjegjësinë për menaxhimin dhe mbikëqyrjen e saj në sferën publike. dhe Heikki S. Vuorinen publikuar nga IWA Publishing. Juuti. dhe çdo qytet ka një morfologji saj unik fizike.grupe të gjithë të marrëveshjeve institucionale se besonin ose të njohura deri tani. Vendimet e marra në lashtësi dhe në fund të 19 -të të shekullit kishte një kornizë minimale të një shekulli dhe shpesh edhe më shumë. shërbime të qëndrueshme të ujit do të kërkojë veprime afatgjata dhe planifikimin.janë kryesisht të varura conditions. Ka një larmi të madhe të rrugëve të zhvillimit dhe zgjidhje të furnizimit me ujë dhe kanalizimeve urbane. Ndërsa furnizimi me ujë do të vazhdojë të ketë të larta çështjet e cilësisë së ujit prioritet do të jetë relativisht edhe më e rëndësishme se sasia.shërbime dhe veçanërisht e ujit . Tapio S. sasia e ujit dhe cilësinë e ujit është me rëndësi të madhe për të ardhmen e.Yet lokale. Historia e Mjedisit të ujit . dhe për të identifikuar ndoshta parimet dhe praktikat e zbatueshme dhe replikueshme. Megjithatë. Në të njëjtën kohë ajo është gjithnjë e më e rëndësishme për të përdorur ujë me mençuri dhe për të shmangur harxhimin e këtij burimi të rëndësishëm natyror. është në ujë. të ndryshojë në vetvete nuk duhet të jetë një qëllim në vetvete. Roli i kryeqyteteve nuk ka qenë aq dominuese sa supozohet më parë. Në të ardhmen e parashikueshme kohe të tillë duhet të përdoret nëse ndonjë rezultate të qëndrueshme janë për t'u arritur. Më në fund. Më shumë se vetëm një mall. Në perspektivën e gjatë historike është e qartë se pavarësisht nga sistemi politik zgjidhje të mira lokale mund të gjenden në bazë të kushteve lokale. kushtet lokale. Balancimin e prioriteteve të përdorimit të ujit.duke hequr ndjeshëm loadings ujërave të zeza nga komunitetet. zgjidhje e një qyteti nuk mund të punojnë për një tjetër. nevojave dhe traditave. Katko. që nga burimet e ujit për çdo qytet të ketë vend të tyre unike dhe të cilësisë. Edhe pse uji . Në të vërtetë. industritë dhe bujqësi në shumë pjesë të botës. është e dobishme për të bërë studime krahasuese mes qyteteve dhe komuniteteve në rajone dhe kultura të ndryshme. kur zgjidhjet e ardhshme janë konsideruar. të kanalizimeve dhe .

34 autorët ishin të ftuar për të vënë së bashku 30 kapituj për këtë libër multidisiplinar. tragjedia e krizës së ujit nuk është thjesht rezultat i mungesës së ujit. Temat kryesore depërtuese e librit përfshijnë rritjen e popullsisë. si një metodë e vlefshme e studimit sektorë të ndryshëm të jetës njerëzore . si dhe implikimet e ardhshme. http://folk. secila pjesë përfshin një hyrje dhe përfundim me shkrim nga redaktorët. por është. Gjithsej.duke përfshirë teknologjitë dhe qeverisjes. Raporti i Zhvillimit Botëror të Ujit 2003 vuri në dukje problemin gjerë se: ". politikave publike.pdf Alternativa ujit 1 (2): 289-291. sociologji. një prej qeverisjes së dobët të ujit" Shqyrtime libër Për ata që janë të interesuar.uib. shëndetin.php? option=com_content&task=view&id=44&Itemid=1 Lidhje me shoqata Editors ' .Në lidhje me këtë të fundit.Historia e shërbimeve të ujit dhe kanalizimeve është i lidhur fort me menaxhimin e ujit dhe të politikave çështjet aktuale. krahasimet ndër-sektorial dhe historike brenda-kombëtare dhe ndërkombëtare kanë qenë të njohur në shumë kontekste. Autorët përfaqësojnë disiplina të tilla si: historinë e teknologjisë. Libri thekson se historia e shërbimeve të ujit dhe kanalizimeve është i lidhur fort me menaxhimin e ujit dhe të politikave çështjet aktuale. konsumin e ujit. si dhe implikimet e ardhshme. historia e shëndetit publik. të tilla si: Natural Resources Forum 32 (2008) 168-170. Gjeografikisht libri përbëhet prej rasteve lokale nga të gjitha kontinentet e banuara. zgjedhje teknologjike dhe qeverisjen. studimet e zhvillimit. inxhinierisë dhe shkencave të menaxhimit. në thelb. libri është shqyrtuar në disa revista.no/gsuto/ArtiklerWeb/NRF/Natural_Resources_Forum. nga kulturat e lashta në sfidat e shekullit të 21. Mjerisht. Libri është i ndarë në katër pjesë kronologjike.water-alternatives. http://www.evolucionin e tyre.org/index.

Grmek MD (1989) . De Sanitate Tuenda. Në mendimet e filozofëve të V. p. Baltimore: The University Press Johns Hopkins. . Një përkthim i Higjienës Galenit s (De Sanitate Tuenda) nga Robert Montraville Green. Bruun. Places . Në Hipokratit Vëllimi V.Petri S. me një përkthim anglisht nga Paul Potter. SIGERIST. Në Hipokratit Vëllimi I. Biblioteka Loeb Classical.30. M. Me një hyrje nga Henry E. Columella.London: Duckworth. Biblioteka Loeb Classical. Lucius Junius Moderatus Columella për Bujqësi në tri vëllime . Në Hipokratit Vëllimi IV. Tampere University of Technology. Departamenti i Shëndetit Publik. Tapio S. Iulius. (1991). Biblioteka Loeb Classical Aforizmave . 2007. Smith. Në Hipokratit Vëllimi I. Një libër Burimi . Epidemitë VI . . Në Hipokratit Vëllimi VII. redaktuar dhe përgatitur për shtyp nga Mary B. zëvendësues Profesor. J. Helsinki: Societas Scientiarum Fennica. zëvendësues Profesor. Springfield: Charles C. McElwain. Epidemitë I. Finlandë Referencat Juuti. me një përkthim anglisht me WHS Jones. me një përkthim anglisht me WHS Jones. edituar dhe perkthyer nga Wesley D. Nga Heroike në epokën helenistike. me një përkthim anglisht me WHS Jones. Të dredhite dhe e ujësjellës e Romës . Bennett. ISBN: 9781843391104 Aëtius. C. dhe L. me një përkthim anglisht nga Charles E. Finlandë ** Doktor i Teknologjisë. Vuorinen *** PhD. Historia e Mjedisit e ujit:. Waters. Finlandë *** MD. Në Longrigg. Departamenti i historisë. Frontinus Sex. Universiteti i Tampere. Një studim i Roman Administratës Perandorake . IWA Publishing. Commentationes Humanarum Litterarum 93. me recenzion të tekstit dhe një përkthim në anglisht nga Harrison Boyd Ash. Bibliotekën Loeb klasike. Sëmundjet I . Katko * ** dhe Heikki S. 31. Transmetohet. Katko & Vuorinen Eds. 1998. Furnizimi me ujë i Romës së lashtë.1. De aquaeductu URBIS Romae. Biblioteka Loeb Classical. Biblioteka Loeb Classical. zëvendësues Profesor. Epidemitë II . grek Mjekësisë. Në Hipokratit Vëllimi VII. Shiko Global i Furnizimit me Ujë dhe Kanalizimeve të Komunitetit. Epidemitë III. Juuti * . me një përkthim anglisht me WHS Jones. Biblioteka Loeb Classical. Universiteti i Helsinki. edituar dhe perkthyer nga Wesley D. Smith. Galen. Biblioteka Loeb Classical. Thomas 1951. Në Hipokratit Vëllimi I. Rei Rusticae. Sëmundjet në botën e lashtë greke Perkthyer nga Muellner. Biblioteka Loeb Classical.

Vitruvius. Në Hipokratit VI Vëllimi. Bibliotekën Loeb klasike. Regjim IV ose Dreams . Annaeus të vogla.). IWA Publishing. Ancient Medicine. Në Hipokratit Vëllimi IV. Paulos von Aegina des Besten Arztes Sieben Bucher . Ward-Perkins B. edituar dhe perkthyer nga Paul Potter. me një përkthim anglisht me WHS Jones.Shiko Global i Furnizimit me Ujë të Komunitetit dhe Kanalizimeve . Londër dhe New York: Routledge. De Veterinaria Medicina.. J. dhe John Anderson Data e publikimit: nëntor 2012 . Në Hipokratit Vëllimi IV. Antioch: nga Bizanti në Islam dhe kthehet përsëri.Oxford: Oxford University Press. Historia e mjedisit e parë të ujit -Global e furnizimit me ujë dhe kanalizimeve të komunitetit . Berendes. Humorin . Biblioteka Loeb Classical. London: Duckworth. Leipzig: BG Teubner Verlagsgesellschaft. Bibliotekën Loeb klasike. në dhjetë vëllime. tuba plumbi dhe helmimi me plumb. Në Arkitekturës .Leiden: EJ Brill 1914 Pliny (Plaku). në dy vëllime. Rich (ed. Biblioteka Loeb Classical. McNeill WH (1979). Uji dhe shëndeti në antikitet: Evropës trashëgimi.Gummere. Palladius. 85. Biblioteka Loeb Classical. pp 181-198. London: Routledge. me një përkthim anglisht nga Paul Potter. (2005). f. Hodge AT (1992). Opus Agriculturae. Natural History. Biblioteka Loeb Classical. Nutton V. 486-491. dhe Vuorinen HS (Redaktuar prej) (2006). Nga Antikitetit Klasik në Mesjetë.Andreas N Angelakis.9781780400075 . Ndërtimi Urban publik në pjesën veriore dhe qendrore Italy AD 300-850 .). me një përkthim anglisht me WHS Jones. Ad Lucilium epistulae morales . Bibliotekën Loeb klasike. me një përkthim anglisht nga Richard M.9781843395409 Historiku në Reuse ujit . Rackham. Roman ujësjellës dhe furnizimit me ujë . Në Hipokratit Vëllimi VIII. Juuti PS. IWA Publishing Kennedy H. PS Juuti. Vuorinen HS (2007). Demetris Koutsoyiannis dhe Nikos Mamassis Data e publikimit: Shtator 2012 . American Journal of Arkeologjisë . Ngjashme Iwa Publikime Evolucioni i furnizimit me ujë në mijëra vjet . 1975. me një përkthim anglisht nga H.Hodge AT (1981). Affections e brendshme . Vitruvius. në tri vëllime. Seneca L. (1984). Qyteti në antikitetit të vonë .ISBN . Në Palladii Rutilii Tauri Aemilian VRI Inlustris. 49-71. Katko TS.Bibliotheca Scriptorum Graecorum et romanorum Teubneriana. Takashi Asano.ISBN . Akica Bahri.Valentina Lazarova. Harmondsworth: Penguin Books. (1992). De Insitione . Paulus Aeginata. Opus Agriculturae . Uebersetzt und mit Erläuterungen versehen von I. Historia e Mjedisit e ujit . Larry W Mays. Prorrhetic II . përkthyer në anglisht nga Frank Granger. TS Katko dhe HS Vuorinen (eds. Plagët dhe Popujve .

9781780400136 Artikuj që kanë lidhje o ujor Dieseases o Cilësia e ujit o Pirja Cilësia e ujit o Vlerësimi i Ndikimit Shëndeti o Vlerësimi i ndikimit shëndetësor për administrimin e ujërave të Qëndrueshëm o kanalizime o Ndihma Sanitation Shkruani Era e Zhvillimit të Qëndrueshëm .ISBN .Zhvillimi i Modelit të Integruar Urban Water .Sybil Sharvelle Data e publikimit: tetor 2012 .