You are on page 1of 38

UNIVERZITET U TUZLI – MAŠINSKI FAKULTET

PROGRAMSKI ZADATAK
TERMOENERGETSKA POSTROJENJA

Student :
Adis Efendid I-281/09

Tuzla

Predmetni asistent :

03.11.2015 god.

Mr.sc. Midhat Osmid , V.as.

Sadržaj
Popis slika
1.

Uvod ................................................................................................................................................ 1
1.1. Kondenzacijske parne elektrane .................................................................................................. 2
1.2. Parne elektrane – toplane ............................................................................................................ 4

2.

3.

Parne turbine ................................................................................................................................... 5
2.1.

Princip rada.............................................................................................................................. 6

2.2.

Podjela turbina ........................................................................................................................ 8

2.3.

Stepen korisnog djelovanja ..................................................................................................... 8

2.4.

Regulacija broja obrtaja........................................................................................................... 8

Parni kotlovi..................................................................................................................................... 8
3.1.

Podjela kotlova ........................................................................................................................ 9

3.2.

Plamenocijevni kotlovi ............................................................................................................ 9

3.3.

Vodocijevni kotlovi ................................................................................................................ 10

3.4.

Kotlovi prirodne cirkulacije.................................................................................................... 10

3.5.

Kotlovi prinudne cirkulacije ................................................................................................... 11

3.6.

Prijenos topline u kotlu ......................................................................................................... 11

3.7.

Dijelovi parnog kotla.............................................................................................................. 13

4. Generator .......................................................................................................................................... 14
5.

Rashladni tornjevi .......................................................................................................................... 15

6.

Kondenzatori ................................................................................................................................. 16

7.

Prednosti i nedostaci T.E postrojenja ........................................................................................... 17

8.

Programski zadatak ....................................................................................................................... 19
8.1. Određivanje parametara pare u turbinskom kolu ..................................................................... 20
8.2.

Toplotni i maseni bilans izmjenjivača topline toplotnog potrošača ...................................... 21

8.3.

Toplotni i maseni bilans izmjenjivača topline toplotnog potrošača ...................................... 23

8.4.

Bilans međupregrijača ........................................................................................................... 24

8.5.

Toplotni i maseni bilans zagrijača vode ................................................................................ 25

8.5.1.

Zagrijač napojne vode I................................................................................................. 25

8.5.2.

Zagrijač napojne vode II................................................................................................ 26

8.5.3.

Zagrijač napojne vode III............................................................................................... 27

8.6.

Toplotni i maseni bilans kondenzatora ................................................................................ 28

8.7.

Izbor kondenzacione pumpe ................................................................................................. 29

8.8.

Izbor napojne pumpe ........................................................................................................... 30

8.9.

Visokotlačna turbina (VTT) ................................................................................................ 30

8.10.

Nisokotlačna turbina (NTT)............................................................................................... 31

8.11.

Izbor turbine ...................................................................................................................... 32

8.12.

Termički stepen iskorištenja .............................................................................................. 33

Literatura ............................................................................................................................................... 34

Slika 1. Toplotni bilans kondenzatora 28. Slika 8. Slika 8.6. Slika 8.5.4.2. Slika 4.7.2. Slika 8. Slika 8. Slika 1.1. Slika 6. Slika 3. Bilans međupregrijača pare 24. Slika 8. Vodocijevni kotao 10. Slika 1. Slika 8. . Slika 2. Toplotni bilans zagrijača napojne vode II 26. Slika 5.4.4. Šematski prikaz kondenzatora 16. Slika 2. Shema prirodne cirkulacije 10.3. Izmjenjivač topline –IP 22.5. Parna turbina proizvođača Siemens SST 5000 33.9. Prikaz savremenog generatora struje 15. Slika 3. Toplotni bilans zagrijača napojne vode III 27. Izmjenjivač topline –za grijanje 23.1. Osnovni ciklus svake parne termoelektrane 1.2.1.8.1.2. Plamenocijevni kotao 9. Slika 1.6. Usvojena tehnološka shema 19. Shema kondenzacijskog postrojenja s T-s dijagramom 2. Parna elektrana – toplana 4. Slika 8.3.Popis slika Slika 1. Shema parne elektrane – toplane 5.1. Toplorni bilans zagrijača napojne vode I 25. Slika 1. Dijagram pritiska i brzine 7. Rashaldni toranj 16.1. Shema s međupregrijanjem 3.1. Shema prinudne cirkulacije 11. Primjer parne turbine 5.3. Slika 3. Slika 3. Shema postrojenja s regenerativnim zagrijačima napojne vode 3. Slika 8.

1. tj. a dalje će se napojnom pumpom (1-2) ponovno ubaciti u kotao. dobivena sagorijevanjem. U zavisnosti od nivoa početnog pritiska svježe pare razlikujemo termoelektrane s podkritičnim pritiskom. gdje se taj ciklus završava. U osnovi čitavog ciklusa je modificirani Rankinov kružni ciklus i čitav proces pojednostavljeno prikazan izgleda kao na slici 1. 1 . te nadkritičnim pritiskom. voda za hlađenje kondenzatora uzima iz prirodnog izvora.1. Razlika je u tome što se kod protočnog hlađenja. Izbor sistema hlađenja vezan je za osnovnu dilemu oko izbora lokacije termoelektrane – blizu rijeke ili blizu rudnika uglja.1. što zauzvrat dovodi do pretvaranja mehaničke energije u električnu energiju. tečnom ili gasovitom stanju. voda nastavlja svoj ciklus tako što će se kondenzovati u tečnu fazu putem kondenzatora (4). Osnovni ciklus svake parne termoelektrane Ciklus započinje sagorijevanjem prikladnog goriva unutar ložišta parnog kotla (tačka 2 na slici). koji doseže vrijednosti i preko 220 bara. koja se sistemom cijevi odvodi do ekspanzionog uređaja – turbine (3) gdje se vrši obrtno kretanje. a počinje novi. vodenu paru. Na istom vratilu na kojem je turbina se nalazi i generator (5). te obrtanjem turbine. propušta kroz kondenzator i vraća nazad u svoj prirodni tok. Toplota. S druge strane. Slika 1. obrće se i generator. Uvod Parna elektrana je energetsko postrojenje čija je osnovna namjena proizvodnja i transformacija primarnih oblika energije u koristan rad. S druge strane. Hlađenje može biti protočno i povratno. koji se kasnije u obliku mehaničke energije iskorištava za proizvodnju električne energije. a gorivo može biti u čvrstom. bilo rijeke ili jezera. gdje se pritisak kreće u granicama od oko 160 do 170 bara. Parni kotao se u osnovi projektuje prema vrsti goriva koji koristimo. ista voda stalno se propušta kroz kondenzator i stalno se hladi u posebnim instalacijama. ako ne postoji prirodni izvor vode za hlađenje. se prenosi na radni medij.

u klasičnim termoelektranama imamo najčešće 2 cjeline.3. gdje se ponovno zagrijava na vrijednosti svježe pare (slika 1. tačnije u međupregrijač. Parne elektrane dijelimo na: . da bi dalje došla do pregrijača pare. Slika 1. što predstavlja dodatni trošak prilikom izrade postrojenja. radi postizanja što boljeg toplotnog pada. s tim da se između ta dva dijela vodena para odvodi nazad u parni kotao. vodena para se propušta u kondenzator. ako se radi o visokim parametrima.parne elektrane – toplane 1. najčešće iz spremnika napojne vode. Turbina može se sastojati od samo jednog dijela. te mijenja fazu. termoelektrane ispuštaju stakleničke plinove koji se moraju filtrirati. te se kao takva pušta u turbinu.2. 2 . važno je napomenuti da prilikom svoga rada. te visokoj sigurnosti pogona. i da je sam proces zatvoren. što nam daje najbolje osobine za vršenje rada u turbini. vodenoj pari dodajemo još više toplote dobivene sagorijevanjem u kotlu.Prednost parnih termoelektrana je u tome što imamo velike jedinične snage. Kondenzacijske parne elektrane Proces odlikuje činjenica da maseni protok napojne vode ostaje konstantan kroz čitav proces. međutim.kondenzacijske parne elektrane . Shema kondenzacijskog postrojenja s T-s dijagramom Napojna voda. visokotlačni dio i niskotlačni dio. Nakon izvršenog rada u turbini.suhozasićena.). Međutim. najnižih parametara biva ubrizgana u parni kotao putem napojne pumpe. Parametri pare tu mogu doseći vrijednosti pritiska i od 170 bar pri temperaturi do 560°C. uz visoke parametre svježe pare (170 bar pri 565°C). U kotlu se zagrijava preko tačke isparenja.1. zbog čega ona postaje pregrijana . U pregrijaču pare. pa može biti u neprekidnom radu s maksimalnom snagom i po nekoliko hiljada radnih sati.

Pored toga. važno je napomenuti da su potrebne jako velike količine rashladne vode za kondenzator. pogotovo u slučaju da moramo pribjegavati rješenjima poput korištenja hiperboličkih rashladnih tornjeva. što povećava cijenu postrojenja. Slika 1. tri ili više. gdje se toplina dobija oduzmanjem dijela pare s turbine.4.3 GW. te. Shemu takvog postrojenja možemo viditi na slici 1. postoje dodatni dijelovi svakog postrojenja koji povećaju stepen iskorištenja ovakvog postrojenja. Shema s međupregrijanjem Radi daljnjeg poboljšanja i približenja idelanom ciklusu. najčešće. treba napomenuti da efektivni stepen iskorištenja ovakvog postrojenja se kreće u rasponu od 25-35%. 3 .4. prosljeđuje kondenz pumpom u spremnik napojne vode. godine. Slika 1. koja je u pogonu od 1973. Najveće postrojenje ovakvog tipa je izgrađeno u Sjedinjenim Američkim Državama – termoelektrana Cumberland. Zagrijača napojne vode može biti dva. s instalisanom snagom od 1.3. gdje nastavlja svoj ciklus. u zavisnosti od ekonomske isplativosti takvih ugradbi. Oni predstavljaju zagrijače napojne vode. Shema postrojenja s regenerativnim zagrijačima napojne vode I pored svih načina poboljšanja.gdje se kondenzuje do početnih parametara.

jer s druge strane. stepen iskorištenja čitavog postrojenja može da dosegne vrijednosti do 80%. Mogućnost oduzimanja pare se javlja ili nakon nekog stepena u turbini ili na izlazu iz turbine. zajedno s skorjašnjim interesom oko korištenja zelenije energije. Ukupno iskorištenje opada ako se ona mora transportovati na duže razmake. što je relativno prostije od cijevi. na jako duže razmake uz iste gubitke. isparavanja vlage. Ovo zahtijeva jako dobru izolaciju na cijevima. gdje je distribuirala ujedno i električnu i toplotnu energiju.2. toplina za hemijske reakcije ili destilaciju. Parne elektrane – toplane Prva izvedba komercijalne termoelektrane – Pearl Street Station od Thomasa Edisona. Najbolji stepen iskorištenja se dobija kada odvedena toplina se koristi u samom postrojenju ili u blizini istog. izgrađena 1882. Parna elektrana – toplana Ova izvedba parne elektrane sadrži sve dijelove kao i kondenzacijska parna elektrana. Slika 1. što je neefikasno i skupo. predstavlja interesantno područje za proučavanje.1. godine.5. a to je da postoji dodatno oduzimanje pare. s jednom važnom razlikom. je bila ovog tipa. To ujedno znači da je i manje goriva potrošeno za da se dobije ista količina korisne energije. koji. koja se koristi za zagrijavanje stambenih i poslovnih prostora ili za neku procesnu industriju – tipa sušenja materijala. Ovim potezom. električnu energiju možemo transportovati putem žica i kablova. čija bi se toplina potrošila u kondenzatoru. 4 .tako da možemo reći da je ovaj koncept prisutan dugi niz godina.

Kondenzacijske turbine su najčešće korištene u termoelektranama. Slika 2. Ove izvedbe najčešće 5 . Slika 1. opisana u prvom stoljeću od strane grčkog matematičara Herona. Izumitelj moderne manifestacije je Charles Parsons. Izlazni pritisak se reguliše ventilom čija vrijednost odgovara datim potrebama. počevši od snage manje od 0.1. Primjer parne turbine Turbine se izrađuju u raznim veličinama. Shema parne elektrane – toplane 2.6. što zauzvrat čini uštedu od 35Mtoe dnevno. Nekondenzacijske turbine se koriste u procesnoj industriji. u spregu s dinamom je generirala 7. Na izlazu iz ove turbine dobijamo paru u djelomično kondenzovanom obliku. Pored njegove izvedbe. čija se turbina odlikuje time što paru znatno ubrzava sapnicama prije nego ih obruši na lopatice turbine.5 GW za generiranje električne energije. obično do 90% pri pritisku puno manjem od atmosferskog.5 kW električne energije. Njegova turbina. Parne turbine Parne turbine predstavljaju uređaje koje koriste toplotnu energiju iz pare pod pritiskom i koriste je za mehanički rad na vratilu. poznata je i izvedba Gustafa de Lavala. godine. Evropska unija generira 11 procenata električne energije koristeći kogeneracijske termoelektrane.75kW koje pokreću pumpe i kompresore do izvedbi 1. Prvi uređaj koji možemo klasificirati kao reakcijska turbina je bila igračka – Aeolipile.Kao cjelina. a svoje djelo je predočio 1884.

najčešće u dvije – visokotlačni dio i niskotlačni dio. Tako je para skrenuta i primjetno ubrzana. to uzrokuje obrtanje rotora. Ovo se obavlja u stepenima turbine. što znači da je jedan dio energije predat rotoru kao mehanički rad. Pod rešetkom se podrazumijeva veći broj identičnih aeroprofila postavljenih na istom međusobnom odstojanju. Oduzimajući tok može biti kontroliran ventilom ili nekontroliran. Između ove dvije sekcije. Turbine s međupregrijanjem se isključivo koriste za generiranje električne energije. toplanama. Stepen turbine čine nepokretna rešetka pretkola. te se kao takva koristi za razne industrijske procesne potrebe ili se transportuje do regenerativnih zagrijača napojne vode za povećanje ukupnog stepena iskorištenja čitavog postrojenja. da bi se potom isporučila na drugi dio turbine. cjelokupna količina pare se vraća nazad u postrojenje za zagrijavanje – generator pare. Princip rada Već je napomenuto da se para u turbini prerađuje u jednom ili više koraka i pri tome se u svakom koraku iskoristi jedan dio njene energije. Para sada izlazi s istim pritiskom i temperaturom kao i prije radnog kola. Ova promjena smijera strujanja pare dovodi do stvaranja sile koja gura lopatice suprotno od pravca promjene brzine pare. Zatim para odlazi u naredni stepen gdje se proces odvija iz početka. a pošto se one mogu slobodno okretati s vratilom. gdje je turbina podijeljena u više cjelina. na nižem pritisku i temperaturi nego prije početka procesa. i tako sve do posljednjeg stepena i ulaska u kondenzator. Ovako ubrzana para sada struji preko pokretnih lopatica radnog kola koje je samo skreću. Ukupna energija pare ostaje ista. gdje su lopatice (aeroprofilna tijela) postavljene osnosimetrično. Pri tome se kanali između lopatica sužavaju i time se vrši ubrzavanje struje. Lopatice radnog kola zajedno sa vratilom čine rotor koji se oslanja na ležišta. Para pod visokim pritiskom nailazi prvo na nepokretne lopatice pretkola. gdje nastavlja svoju ekspanziju. pričvršćena za kućište i pokretna rešetka radnog kola. 2. Kod turbomašina se misli na kružne rešetke.1.pronalazimo u rafinerijama. One skreću struju pare i usmjeravaju je pod određenim uglom. u drvnoj i papirnoj industriji i drugim postrojenjima gdje imamo potrebu za velikim količinama vodene pare na nižim pritiscima. dio pare se odvaja na raznim stepenima ekspanzije. ali se njena kinetička energija povećala na račun energije uslijed pritiska i temperature. spojena s vratilom. U turbinama s oduzimanjem pare. ali sa smanjenom brzinom. Tako je para sada raširena. gdje se ponovno zagrijava na početne parametre. 6 .

pa reakciona turbina mora imati veći broj stepena. gubici uslijed trenja pri ovako velikim brzinama bi bili jako veliki toliki da bi stepen radio sa izuzetno niskim stepenom korisnosti. nego i dodatno ubrzava. 7 . ali se mora pribjegavati specijalnim konstrukcijskim rješenjima da bi se smanjio neželjeni prolazak pare kroz zazore između pokretnih i nepokretnih djelova.2. Reakcioni stepen je onaj kod kog se para u radnom kolu ne samo skreće. što ga čini i skupljim. međutim. Svaki od ove dvije vrste stepena ima svoje mane i prednosti.Slika 2. Reakcioni stepen je jednostavniji za izradu ali daje manju količinu rada. Svrha postojanja više stepena je u sljedećem: stepen se može izraditi da ubrzava paru do enormnih brzina i da jedan stepen prerađuje ogromnu količinu energije. Akcioni stepeni mogu preraditi veću količinu energije pri dobrom stepenu korisnosti. Dijagram pritiska i brzine Prethodno opisan proces se odnosi na akcioni stepen.

Stepen korisnosti se može povećavati dovođenjem toplote pri višim temperaturama i pritiscima. Najveće turbine se grade sa dva vratila i zasebnim generatorima. sa pritiskom od oko 180 bara. Parni kotlovi Parni kotao je pronašao francuski fizičar Deni Papen. Prema broju stepena. Radom ove parne mašine praktično je dokaza mogućnost pretvaranja toplotne energije u mehanički rad.2. Kod većih snaga. Kod konvencijalnih blokova velike snage para na ulazu u turbinu je temperature oko 500÷550 °C. što znači da moraju imati tačan broj obrtaja od 50Hz (3000 obrt/min) i moraju biti sinhronizovane sa električnom mrežom. Turbine najvećih snaga imaju četveropolne generatore i moraju se obrtati sa učestalosti od 25Hz.4. Kod konvencionalnih postrojenja on se kreće u rasponu 0. Turbine velikih snaga imaju oko 30 stepeni. dok su velike. Podjela turbina Po načinu strujanja turbine se dijele na aksijalne i radijalne. tako da kod velikih mašina imamo turbinu niskog pritiska. 2.3. Isto tako. Sve što je već rečeno se odnosi i na ovaj tip turbine osim što ovdje centrifugalna sila igra ulogu i u pojednostavljenom procesu.4.2. Kod radijalnih turbina para struji upravno na osu obrtanja. Samo manje mašine se izvode kao radijalne. Stepen korisnog djelovanja Stepen korisnosti toplotnih motora predstavlja odnos dobijenog rada i uložene toplote po jednom ciklusu. povišenje stepena korisnosti se postiže oduzimanjem jednog djela pare iz turbine za potrebe zagrijavanja vode pred ulazak u kotao. srednjeg pritiska i niskog pritiska sa sopstvenim kućištima i otvorima za zajedničko vratilo. Regulacija broja obrtaja Regulacija broja obrtaja je ključna kod turbina uopšte. 1680. Ovo se odnosi na turbine sa dvopolnim 12 generatorima. energetske. 2. nagla promjena broja obrtaja može biti fatalna i uzrokovati trajna oštećenja. turbine se grade sa većim brojem oklopa.3÷0. Pri naglom smanjenju opterećenja bez učešća regulacije dolazi do naglog povećavanja broja obrtaja. godine engleski mehaničar Newcommen. 8 . sve do razaranja rotora. godine. što je uslovljeno razvojem novih konstrukcionih materijala. prema smjeru strujanja pare u odnosu na osu obrtanja rotora. 3. isključivo aksijalnog tipa. Kod puštanja turbine u pogon. Prvi parni kotao sposoban za praktičnu proizvodnju vodene pare za rad parne mašine napravio je 1710. Turbine korištene u energetici su direktno povezane sa generatorima električne energije. turbomašine se dijele na jednostepene i višestepene. Povećanje stepena korisnosti nam pruža mogućnost većeg iskorištenja polazne energije.

plamenica.prema načinu sagorijevanja čvrstog goriva kotlovi sa sagorijevanjem u letu kotlovi sa sagorijevanjem u sloju 3. korištenjem toplote goriva ili otpadne toplote. sagorijevanjem oslobađa i predaje vodi. i dalje kroz dimovodne cijevi oko kojih struji prijemnik toplote.1. Slika 3. Plamenocijevni kotlovi Kod ovih kotlova. Ovakva para sposobna je da izvrši mehanički rad.prema veličini pritiska u kotlu: kotlovi niskog pritiska (do 16 bar) kotlovi srednjeg pritiska (16÷25 bar) kotlovi visokog pritiska (25÷60 bar) kotlovi vrlo visokog pritiska (iznad 60 bar) . prevodeći je u parno stanje određenog pritiska i temperature. Plamenocijevni kotao 9 . i to: .prema načinu cirkulacije vode u kotlu kotlovi prirodne cirkulacije kotlovi prinudne cirkulacije protočni parni kotlovi . Ugradnjom plamene cijevi uronjene u vodeni prostor ekscentrično intenzivira se cirkulacija i predaja toplote u kotlu.prema načinu strujanja produkata sagorijevanja kroz kotao: plamenovijevni kotlovi vatrocijevni kotlovi . proizvela vodena para odgovarajućeg kvaliteta. Podjela kotlova Kotlove možemo podijeliti na osnovu većeg broja kriterija. koji hemijsku energiju sadržanu u gorivu. Za isparavanje se koristi toplota nastala sagorijevanjem goriva u kotlovskom ložištu ili dovedena toplota sa strane. Može se reći da je parni kotao energetski transformator. obično voda i vodena para.1.Parni kotao se može definisati kao hermetički zatvoren sud u kome voda isparavanjem prelazi u vodenu paru pritiska većeg od atmosferskog. tzv. 3. produkti sagorijevanja struje kroz jednu ili više plamenih cijevi.2. Pod kotlovskim postrojenjem se podrazumijeva parni kotao i svi njegovi pomoćni uređaji koji su potrebni da se bi se iz napojne vode.

onda se u tom slučaju radi o kotlovima prirodne cirkulacije. tj.: Slika 3.3. U kotlovskom bubnju se vrši odvajanje pare od mješavine vode i pare. Cirkulaciju karakteriše cirkulacioni broj koji predstavlja odnos količine vode koja se dovodi u kolo (Dc) i količine pare koja se iz kotla odvodi (D). a njihovi sabirnici i razdjelnici u obliku cijevi većeg prečnika obično su van dodira vrućih produkata sagorijevanja . Slika 3. Kotlovi prirodne cirkulacije Ako se cirkulacija prijemnika toplote u isparivaču kotla obavlja samo pod djelovanjem sila uzgona. osnovni oblik elementa pod pritiskom koji je u dodiru sa produktima sagorijevanja je cijev. Shema prirodne cirkulacije 10 .2. Cirkulacija se ostvaruje na račun razlike gustoće između stuba vode u spusnim cijevima i gustoće stuba mješavine vode i pare u podiznim cijevima.3.4. spojenih sa kotlovskim bubnjem u kojima se odvija proces isparavanja. a istovremeno predstavlja i recipročnu vrijednost količine pare u mješavini na izlazu iz isparivača. Takav parni kotao predstavlja sistem spusnih (hladnih) i podiznih (toplih) cijevi. Vodocijevni kotao 3.3. Vodocijevni kotlovi U vodocijevnim kotlovima.

6. prečnici kotlovskih cijevi mogu biti manji i sa većim brojem krivina prilagođeni ozidu kotla. Ako voda ulazi u kotao sa temperaturom nižom od temperature ključanja. onda se ona mora da prvo zagrije dok u tački C ne počne da ključa. Ovim se smanjuje i brzina cirkulacije vode. Porastom kotlovskog pritiska. što isključuje mogućnost pregrijavanja kotla i njegovih dijelova. visokom temperaturom i velikom proizvodnjom pare. te je i zbog toga neophodna prinudna cirkulacija. 11 . koji rade sa vrlo visokim pritiscima.5. Shema prinudne cirkulacije 3. 3. Ho predstavlja dio cijevi u kome se vrši zagrijavanje kao u zagrijaču. prirodna cirkulacija vode nije dovoljna za sigurni rad kotla. koja ima dobru karakteristiku da vrši nezavisnost cirkulacije vode od slučajnih zastoja cirkulacije.(1) Proračun cirkulacije u prostom cirkulacionom kolu izvodi se tako što se izjednače sile uzgona prirodne cirkulacije i ukupan pad pritiska u kotlu. zatim u pregrijaču prevodi zasićenu paru u pregrijanu. Prijenos topline u kotlu Sagorijevanjem goriva u ložištu kotla oslobađa se potrebna količina toplote. Ova toplota zagrijava vodu u vodogrejnom kotlu ili pretvara vodu u vodenu paru određenog pritiska u parnom kotlu. Slika 3. Kotlovi prinudne cirkulacije Prinudna cirkulacija vode i pare kod parnih kotlova se ostvaruje pomoću pumpi. te je i sama konstrukcija kotla pogodnija za iskorištavanje toplote zračenjem. dok se sam proces isparavanja vrši između tačaka C i D. razlika u specifičnim težinama vode i pare se smanjuje. Kod kotlova specijalnih konstrukcija.4.

zračenjem usijanog goriva i produkata sagorijevanja na zagrejvnu površinu kotla (ozračena površina kotla) . na vodu u zagrijaču vode i na vazduh u zagrijaču vazduha. Proces prenošenja toplote odvija se na idući način: . većom brzinom strujanja dimnih gasova i bržom cirkulacijom vode u kotlu. Prenošenje toplote u kotlovima vrži se istovremeno zračenjem. To je i razlog što se kod savremenih kotlova povećava ozračena površina. Najveći dio toplote se prenosi zračenjem. Ukoliko se veći dio toplote oslobođene u ložištu prenese na vodu u kotlu. koeficijenta prelaza toplote i vremena rada kotla.strujanjem kroz vodu i vodenu paru Količina prenijete toplote na kotao zavisi od veličine ogrjevne površine kotla. i to u samom ložišnom prostoru. naročito kod visokih temperatura ložišta.provođenjem toplote kroz kotlovske limove i cijevi . utoliko će stepen iskorištenja kotla biti veći.koeficijenti kondukcije i konvekcije C1 – koeficijent prelaza zračenjem tz – temperatura unutrašnje strane cijevi tv – temperatura vode u cijevi 12 . Količina prenijete toplote iz ložišta na limove i cijevi kotla računa se po obrascu: (2) Količina toplote prenešene sa kotlovskih cijevi na vodu računa se kao: (3) Količina toplote prenešene putem zračenja: (4) gdje je: Q – količina toplote A – ogrjevna površina kotla h – vrijeme u satima Tg – temperatura plamena i dimnih gasova Tz – temperatura ogrjevne površine kotla α .dodirom vode i vodene pare sa unutrašnjim zidovima kotlovskih limova i cijevi . razlike u temperaturi ložišnog prostora i vode u kotlu. Ovo postižemo održavanjem u što čistijem stanju grejnih i naknadno grejnih površina kotla. Prelaz toplote se povećava većom razlikom temperature produkata sagorijevanja i vode u kotlu. kao i za zagrijavanje vazduha potrebnog za sagorijevanje. Kod savremenih kotlova to iznosi od oko 80% ukupne oslobođene toplote. kondukcijom i konvekcijom.Dio ove toplote služi i za zagrijavanje vode u ekonomajzeru.

utoliko je rad kotla elastičniji. vodi računa da gasovi sa određenim temperaturama moraju napustiti kotao. .Isparavajuća površina kotla je površina nivoa vode u kotlu. nagle promjene opterećenja odnosno proizvodnje pare blaže se održavaju na kolebanje pritiska u kotlu. na rešetki ako je komadastog oblika ili u ložišnom prostoru ako je u prašinastom. . Najniži dopušteni nivo vode u dobošu se zove vodena ivica. Dijelovi parnog kotla . Ložište nema rešetku. Velika količina vode sa akumulisanom toplotom nadoknađuje neravnomjernu potrošnju vodene pare i ublažava pad pritiska u kotlu. .Armatura i apratura kotla služi za bezbijednost rada. Naizmjenično se prazni i puni vodom u zavisnosti od proizvodnje pare. tečnim ili gasovitim gorivom. a na kraju rešetke koš za šljaku. ako se kotao loži ugljenom prašinom. pored navedenog. vodeno ogledalo. . Visinu dimnjaka određuju potrebna jačina promaje u kotlu i higijenski zahtjevi čistoće zraka. već padaju na dno ložišta.5 metara ili više sudova međusobno spojenih cijevima u kojima se voda pretvara u vodenu paru. Kotlovski doboš ima vodeni i parni prostor. . Ispod rešetke je pepeljara. tečnom ili gasovitom stanju. Dimnjak mora da ima odgovarajuću visinu. Ostala armatura se postavlja na kotao radi lakšeg i boljeg korištenja kotla. naseljena ili nenaseljena mjesta. Ako nivo vode opadne ispod ove ivice. Ukoliko je vodeni prostor veći. poprečni presjek i da bude obložen termičkom izolacijom.Napojni prostor je prostor između vodene ivice i najvišeg dopuštenog nivoa u kotlu.3. U njemu se vodene čestice iz pare donekle odvajaju i vraćaju u bubanj.Kotlovski bubanj je zatvoren valjkasti čelični sud prečnika od 1÷2. Koji će od ova dva biti uticajniji. suprotnom ili čak poprečno. Nivo vode u dobošu varira u određenim granicama. Strujanje vode i pare u kotlu i dimnih plinova može biti u istom smijeru. to zavisi od mjesta izgradnje kotlarnice. . Sa strane rešetke kroz vazdušne kanala i ispod rešetke kroz procijepe dovodi se vazduh potreban za sagorijevanje. pouzdanijeg rada i povećanog 13 . ali daju zasićenu paru sa većim stepenom vlažnosti i kod neravnomjernog opterećenja naglo mijenjaju pritisak. Neka ložišta za sagorijevanje ugljene prašine imaju malu rešetku za dogorijevanje krupnijih čestica koje ne sagore u letu.Ložište je prostor u kome sagorijeva gorivo.Vodeni prostor parnog kotla je prostor ispunjen vodom. Kotlovi s malim vodenim prostorom brzo se pripremaju za pogon.Dimnjak služi da obezbijedi prirodnu promaju u kotlu i da izbaci dimne plinove u više slojeve atmosfere. . kontrolu i eksploataciju kotla.Dimni kanali služe za odvođenje dimnih gasova iz kotlovskog ložišta u dimnjak. pa može doći do deformacija ili eksplozije.Separator je sud koji služi za odvajanje zasićene vodene pare od vode. . smatra se da je kotao ostao bez vode. odnosno napajanja. Kod projektovanja se.7. tj. . Na kotlu postoji armatura koja je zakonom propisana. a para postaje manje vlažna. dijelovi kotlovskog lima i cijevi se pregrijavaju. Dimni kanali se grade tako što veća količina toplote bude predata grejnim površinama kotla. U tom slučaju ima ugrađene gorionike.

Kotlovsku armaturu dijelimo na grubu i fino.slavine za odmuljivanje U grubu armaturu spadaju: vrata. . odnosno dimnih gasova u kotlarnicu.Ozid kotla ima za cilj da svede na najmanju moguću mjeru gubitak toplote u okolinu. Zagrijači vode i vazduha su smješteni u izlazni kanal dimnih gasova. odnosno omogućavaju uštedu goriva. tj.Pregrijači pare. Generator se sastoji od pokretnog dijela (rotor) i od nepokretnog dijela (stator).automatski uređaji za napajanje kotla . a svi navoji zajedno stvaraju jaku električnu struju.vodokazna stakla i probne slavine . i da akumulira toplotu koja omogućava pravilno sagorijevanje kod nekih kotlova. 4. spriječi prodiranje spoljašnjeg zraka u kotao. Zagrijavaju vodu za napajanje kotla i zrak za sagorijevanje.termometri .svi ventili za paru i vodu i sigurnosni ventili . Prema vrsti električne struje koju proizvode mogu biti istosmjerni i izmjenični koji opet mogu biti jednofazni i trofazni.napojne glave . U finu armaturu spadaju: . Generator ima mnogo navoja žica. ne mijenjajući joj pri tom pritisak. Jednostavni generator se sastoji od zavojnice koja se vanjskim utjecajem okreće u stalnom magnetskom polju. u paru više temperature. 14 . Svaki navoj žice pokreće izvjestan broj elektrona. Tako se u generatoru energija gibanja pretvara u električnu energiju.stepena automatizacije. . zagrijači vode i zagrijači vazuha svi zajedno spadaju u naknadne ogrjevne površine kotla i služe za povećanje stepena iskorištenja istog. Da bi nastala električna energija treba okretati rotor. Pregrijači pare prevode zasićenu paru u pregrijanu. mlinovi za uglja. Temperatura pregrijavanja pare zavisi od namjene kotla. Generator Generatori su rotacijski električni strojevi koji mehaničku energiju pogonskog stroja pretvaraju u električnu energiju (slika 4. U aparaturu kotla spadaju svi instrumenti preko kojih se prati rad kotla i vrši ručna ili automatska regulacija njegovog rada. gorionici za ugljenu prašinu i tečna goriva.manometri . zasuni.1. koristeći temperaturu izlaznih dimnih plinova.). ventilatori.

jezera. inače će se stvoriti organizmi koji se prilagođavaju toplijim vodenim postrojenjima i utječu tako da nanesu štetu ako se postrojenje ugasi za hladna vremena. Rashladni tornjevi U nekim velikim termoelektranama postoje veliki hiperbolički dimnjaci poput struktura. Rafinerije petroleja. geotermalna postrojenja koriste ventilatore kako bi omogućila kretanje zraka prema gore kroz vodu koja se dolazi u smjeru prema dolje i nemaju hiperboličnu konstrukciju nalik dimnjacima.1. 15 .Slika 4. rashladnih umjetnih jezera u zamjenu za rashladni toranj. petrohemijska postrojenja. ispunjene materijalima koji pojačavaju dodirivanje zraka koji struji u vis i vodu koja teče prema dolje.). Tvrtke za elektriku preferiraju upotrebljavanje rashladne vode iz oceana. moraju biti konstruirana da preduhitre ulazak organizama u rashladni krug. Uglavnom. Prikaz savremenog generatora struje 5. Pogonska postrojenja koja upotrebljavaju prirodne sastojke vode za rashlađivanje. rijeka.1. otpadna toplina može uzrokovati da temperatura vode primjetno poraste. Tlačni rashladni tornjevi su pravougaone konstrukcije nalik kutiji. koji oslobađaju otpadnu toplinu u ambijent atmosfere isparavanjem vode. Ovi imaju nižu efikasnost i višu energetsku potrošnju u ventilatorima od mokrih i isparavajućih rashladnih tornjeva. Ovaj tip rashlađivanja može sačuvati trošak rashladnog tornja i može imati nižu energetsku cijenu za pumpanje rashladne vode kroz izmjenjivač topline postrojenja. U pustinjskim područjima rashladni toranj mogao bi biti neizbježan od kada će trošak uređivanja vode za hladno isparavanje biti zabranjen. a nazivaju se rashladni tornjevi (slika 5. na području gdje je ekonomičnije i ambijentalno moguće.

kako bi se osigurao medij koji će preuzimati svu tu toplinu. Upravo zbog toga su termoelektrane smještene na rijekama.. moru.045 bara). Pritisak u klasičnom kondenzatoru je izuzetno mali (podpritisak – oko 0.) koji „vraća“ paru nazad u tekuće stanje.1. nakon što ekspandira u turbini.1. Kondenzatori Kondenzator je klasični izmjenjivač topline (slika 6.1.. Rashladni toranj 6.Slika 5. Šematski prikaz kondenzatora Pošto je kondenzator izmjenjivač topline potrebno je osigurati i medij kojem će se ta topline predati kako bi se para ohladila do temperature kondenzata.. Naravno postoji mogućnost da termoelektrana radi 16 . Slika 6. Kondenzat se pumpama vraća nazad u proces.

7.dvofazno. Prednosti: Opskrba energentom Stalna cijena energenta Velike jedinične snage Mogućnost korištenja šljake i pepela Životni vijek postrojenja Nedostaci: Investicijski troškovi Skladištenje goriva Velika emisija štetnih gasova Pored parnih turbina poznato nam je da postoje i plinske turbine. ugalj ili plin. u nastavku ćemo navesti neke prednosti i nedostatke dobivanja energije na taj način. za čije pokretanje je potreban plin. odnosno kao i toplana. Prednosti i nedostaci T. nuklearna energija.E postrojenja Postoje razni načini dobivanja električne energije na osnovu termoenergetskih postrojenja. Električna energija se i dalje u najvećem broju proizvodi koristeći ugalj. Prednosti: Ekološka prihvatljivost Tehnologija u razvoju Investicijska ulaganja Rok izgradnje Stepen iskorištenja goriva Relativno brz povrat sredstava Nedostatci: Rizik opskrbe gorivom Cijene plina u budućnosti Životni vijek postrojenja Fleksibilnost pogona 17 . odnosno njegovim sagorijevanjem. koje utiču na cijenu električne energije. pri tome misleći na energent koji koristimo za pokretanje parnih turbina. Tada se ta para može odvoditi vrelovodima i služiti kao grijanje. ovakva postrojenja imaju svoje prednosti ali i nedostatke.

ali vrijeme je pokazalo brojne nedostatke ovih postrojenja. Prednosti: Stalna cijene električne energije Nema štetnih gasova Skladištenje goriva Pozitivan utjecaj na ekonomiju Razvoj naprednih tehnologija Nedostatci: Investicijski troškovi Dugoročno odlaganje radioaktivnog otpada Opasnost od nuklearnih katastrofa 18 .Još jedan način za dobivanje električne energije jesu postrojenja koja koriste nuklearnu enegriju koja je sadržana u nuklearnom gorivu. Na početku se mislilo da je ovo idealan načun za proizvodnju električne energije.

Programski zadatak Usvojiti tehnološku šemu i izvršiti toplotni proračun šeme kondenzacione termoelektrane čiji su parametri : Produkcija pare iz kotla Pritisak ispred turbine Pritisak u kondenzatoru Temperatura ispred turbine Potrebna količina toplote za grijanje Potrebna količina toplote za industrijske potrošače Izvršiti izbor i opis opreme za usvojenu tehnološku šemu. Usvojena tehnološka shema 19 .8. Slika 8.1.

12 0.08 0. IX akcio.1 2.055 49.355 0.5 67. X akcio.54 [°C] 490 435 380 315 270 215 158 91.45 41.055 49. Pad na visokotlačnoj turbini Pritisak na izlazu iz radnog kola Tempera tura na ulazu u radno kolo Temperat ura na izlazu iz radnog kola Entalpija na izlazu iz radnog kola za adijabatsku promjenu stanja Entalpija na izlazu iz radnog kola za politropsku promjenu stanja [bar] [°C] [°C] 75 53 33 20 12 500 435 373 312 250 435 373 312 250 190 [kj/kg] 3359 3249 3139 3029 2919 2809 [kJ/kg] 3359 3271 3183 3095 3007 2919 Redni broj radnog kola Pritisak na ulazu u radno kolo Tempera tura na ulazu u radno kolo Temperat ura na izlazu iz radnog kola Entalpija na izlazu iz radnog kola za adijabatsku promjenu stanja Entalpija na izlazu iz radnog kola za politropsku promjenu stanja - [bar] [°C] VI akcio.4 72.745 81. XIII reakc. VII akcio. a 60 [kJ/kg] za reakciona radna kola. XVII reakc. 8. U turbinskom dijelu toplotne šeme usvojili smo da pad entalpije u turbinskom idjelu iznosi 110 [kJ/kg] za akciona radna kola . XVIII reak.45 41. XIV reakc. Određivanje parametara pare u turbinskom kolu Iz Molierovog i-s dijagrama za pregrijanu paru (pregrijano područje x>1 – iznad gornje granične krive) određujemo vrijendosti entalpije za određena stanja pare. XII reakc.745 81. XI akcio. Tabela 1.8. XVI reakc.1.4 72.7 1 0.54 32.88 [kj/kg] 3455 3345 3235 3125 3015 2905 2795 2735 2675 2615 2555 2495 2435 2375 [kJ/kg] 3455 3367 3279 3191 3103 3015 2927 2879 2831 2783 2735 2687 2639 2591 Redni broj radnog kola VT Turbina I akciona II akciona III akciona IV akciona V akciona Tabela 2. XV reakc.5 6 4.75 0.256 0.05 490 435 380 315 270 215 158 91.52 0.5 67. VIII akcio.7 1. Pad na niskotlačnoj turbini NT Turbina 20 .

Na osnovu slike uradit ćemo maseni bilans na osnovu kojeg ćemo izračnati protok mase kroz izmjenjivač .1 bar i entalpiji od h=3125 [KJ/kg] . 8.6455 [KJ/kgK] i konstantna je za cijelu promjenu stanja. te sedam reakciona radna kola sa padovima od po 60 kJ/kg . Toplotni i maseni bilans izmjenjivača topline toplotnog potrošača Na sledećoj slici prikazan je izmjenjivač topline – industrijski potrošač . iz termodinamskih tablica dobijamo vrijednosti: Kako je entropija na ulazu u niskotlačnu turbinu s=7. te entalpiju pare na izlazu iz izmjenivača topline -IP. U kotlu je postavljen ekonomajzer gdje se voda dogrijava sa 150°C na temepraturu 8.05 [bar] na 5 [bar].odvajanje za kondenzator odvija se XVII reakcionom stepenu niskotlačne turbine.74°C.odvajanje za zagrijač vode ZNVIII vrši se s VIII akcionog stepena niskotlačne turbine. pri čemu se radi o zasićenom području (x<1) određujemo na idući način: Za pritisak od p=0. tj. koji je postavljen na IV akcionom stepenu VTT .NT turbina ima šest akcionih radnih kola sa padovima od po 110 [kJ/kg]. te šalje kondenzat kroz sistem. pri pritisku od 4. pri pritisku od p=0. Zbog savladavanja otpora u cjevovodu kotla (zbog gubitaka). pri s=const).05 bar. zagrijavamo napojnu vodu na temperaturu 150 °C što je neznatno manje od temperature zasićenja.04°C). 21 . na pritisku od 20 bara . to slijedi da je entropija za p=0. što je za 5 [bar] više od pritiska u bubnju kotla. Kroz 3 zagrijača.odvajanje za potrebe grijanja vrši se na VI akcionom stepenu NTT pri pritisku od 8.2. te mogu odrediti stepen zasićenja x: (5) (6) Iz ovog proračuna toplotnih padova usvajamo sljedeće: .5 [bara] .Vrijednost entalpije na izlazu iz radnog kola za adijabatsku promjenu stanja (tj. na temperaturu od 309. napojna pumpa podiže pritisak na 115 [bar].6455 [KJ/kgK].odvajanje za industrijske potrošače vrši se na IV akcionom stepenu VTT pri pritisku od 20 [bara] .05 bar i entalpiji od h=2375 [KJ/kg] Usvajam da kondenz pumpa povećava pritisak kondenzata s p=0.05 [bara] i zasićeno područje s=7.3°C nižu od temperature zasićenja pri pritisku od 110 [bar] (tz=318.VT turbina ima pet akcionih radnih kola sa padovima od po 110 [kJ/kg] .

Izmjenjivač topline -IP Poznati podaci : - – entalpija pare pri izlasku iz datog stepena VTT – masa pare oduzeta na IV akcionom stepenu VTT – temperatura vode na ulazu u izmjenjivač topline – temperatura vode na izlazu iz izmjenjivača topline – specifičmi toplotni kapacitet vode pri konstantnom pritisku .količina toplote potrebna za industrijske potrošače Kako je : (9) Iz jednačine (8) slijedi da je entalpija pare na izlazu iz izmjenjivača topline – IP : Iz jednačine (7) mozemo izraćunati potrebnu količinu protočne vode kroz izmjenjivač : 22 .2.Količina toplote dovedena ogrjevnom fluidu (7) Količina toplote odvedena od pare (8) Slika 8.

3.5 bara .količina toplote potrebna za grijanje Kako je : (12) 23 . Na osnovu slike uradit ćemo maseni bilans na osnovu kojeg ćemo izračnati protok mase kroz izmjenjivač .8. Toplotni i maseni bilans izmjenjivača topline toplotnog potrošača Na sledećoj slici prikazan je izmjenjivač topline – za grijanje . na pritisku od 8. Izmjenjivač topline –za grijanje Poznate veličine : - – entalpija pri izlasku iz datog stepena NTT – količina pare oduzeta na VI akcionom steoenu NTT – temperatura vode na ulazu u izmjenjivač topline – temperatura vode na izlazu iz izmjenjivača topline – specifičmi toplotni kapacitet vode pri konstantnom pritisku .3. te entalpiju pare na izlazu iz izmjenivača topline –GR . Količina toplote dovedena ogrjevnom fluidu (10) Količina toplote odvedena od pare (11) Slika 8. koji je postavljen na VI akcionom stepenu NTT .

: 24 . pri pritisku od 12 bara i temperaturi 4900C Na osnovu poznatih vrijednosti možemo izračunati dovedenu količinu toplote u MP. prema izrazu : Slika 8. Bilans međupregrijača Nakon izlaska iz VTT para ide na međupregrijavanje u međupregrijač pare.Iz jednačine (11) slijedi da je entalpija pare na izlazu iz izmjenjivača topline – GR : Iz jednačine (10) mozemo izraćunati potrebnu količinu protočne vode kroz izmjenivač : 8.4.4. Bilans međupregrijača pare (13) Poznate veličine : - – produkcija pare iz kotla – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – entalpija pare na izlazu iz VTT – entalpija pare na ulazu u NTT . Na osnovu poznatih vrijednosti entalpija iz VTT i ispre NTT možemo odrediti dovedenu količinu toplote.

Zagrijač napojne vode I Regenerativni zagrijač napojne vode (ZNV I ) ima zadatak da pomoću pare oduzete na IV-om akcionom stepenu VTT vrši predgrijavanje napojne vode (kondenzata). Uloga zagrijača vode je da zagriju napojnu vodu na određenu temperatu prije samog ubacivanja napojne vode u kotao.1. Slika 8.8.5. 8.5.5. čime se postiže povećanje toplinskog stupnja iskoristivosti kružnog procesa . pa je na osnovu ostalih veličina koje su nam poznate možemo izracunati : 25 . Toplorni bilans zagrijača napojne vode I Maseni bilans zagrijača napojne vode I : (14) Poznate veličine : - – produkcija pare iz kotla – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – entalprija pare na ulazu u ZNV I – entalpija napojne vode pri pritisku od 5 bara – entalpija radnog medija na izlazu iz zagrijača I U jednačini (14) imamo jednu nepoznatu veličinu . Odvajanje se vrši na VTT i NTT . Toplotni i maseni bilans zagrijača vode Na određenim pritiscima vrši se odvođenje pare za zagrijače vode .

Zagrijač napojne vode II Regenerativni zagrijač napojne vode (ZNV II ) ima zadatak da pomoću pare oduzete na VI-om akcionom stepenu NTT vrši predgrijavanje napojne vode (kondenzata). Slika 8.2.6. na sledeći način : 26 . Toplotni bilans zagrijača napojne vode II Maseni bilans zagrijača napojne vode II : (15) Poznate veličine : - – entalpija radnog medija na izlazu iz zagrijača I – entalpija napojne vode pri izlasku iz zagrijača II – entalpija radnog medija na izlazu iz zagrijača II – entalprija pare na ulazu u ZNV II – produkcija pare iz kotla – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – količina pare oduzeta na VI akcionom stupnju NTT Iz jednačine (6) možemo izračunati entalpiju .8. čime se postiže povećanje toplinskog stupnja iskoristivosti kružnog procesa .5.

5. Slika 8. Zagrijač napojne vode III Regenerativni zagrijač napojne vode (ZNV III ) ima zadatak da pomoću pare oduzete na VIII-om akcionom stepenu NTT vrši predgrijavanje napojne vode (kondenzata). Toplotni bilans zagrijača napojne vode III Maseni bilans zagrijača napojne vode III : (16) Poznate veličine : - – produkcija pare iz kotla – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – količina pare oduzeta na VI akcionom stupnju NTT – entalpija pare na izlazu iz zagrijača napojne vode III – entalpija pare oduzete na VIII akcionom stupnju NTT na na pritisku 4.3. na sledeći način : 27 .8.7.1 bar – entalpija radnog medija na ulazu u zagrijača III – entalpija radnog medija na izlazu iz zagrijača III – entalpija napojne vode na ulazu u zagrijač III Iz jednačine (16) možemo izračunati potrebnu količinu oduzete pare na VIII akcionom stepenu NNT . čime se postiže povećanje toplinskog stupnja iskoristivosti kružnog procesa .

05 bara .8. a količina topline koja se predaje okolini se izračunaje pomoću bilansnih jednačina. Toplotni i maseni bilans kondenzatora Kako je potrebno izvršiti proračun toplotnog potrošača i međupregrijača. Toplotni bilans kondenzatora (17) (18) Poznate veličine : - Iz jednačine (17) slijedi : – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – količina pare oduzeta na VI akcionom stupnju NTT – količina pare oduzeta na VIII akcionom stupnju NTT – produkcija pare iz kotla – entalpija pare na ulazu u kondenzator – entalpija radnog medija na ulazu u kondenzator – entalpija vodene pare na izlazu iz kondenzatora pri pritisku od 0. tako je potrebno izvršiti proračun kondenzatora da bismo dobili količinu odvedene toplote . Nakon izlaska iz zadnjeg reakcionog stepena niskotlačne turbine para ulazi u kondenzator gdje se kondenzuje. te protok mase kroz isti .6.8. Slika 8.

130 max.8.127 max.temperatura pumpanja snaga motora broj obrtaja 29 .7. max.40 max.70 Na osnovu poznatih podataka na ulazu i izlazu kondenzacione pumpe .125 max. 90 90 120 125 125 125 125 125 125 200 200 200 200 200 320 320 320 320 500 500 500 1150 1250 1500 2200 Head. Kondenz pumpe Pump make Condensate Pump KsV 90-155 Condensate Pump KsV 90-220 Condensate Pump KsV 120-85 Condensate Pump KsV 125-55* Condensate Pump KsV 125-55a* Condensate Pump KsV 125-55b* Condensate Pump KsV 125-140* Condensate Pump KsV 125-140a* Condensate Pump KsV 125-140b* Condensate Pump KsV 200-130* Condensate Pump KsV 200-130a* Condensate Pump KsV 200-130b* Condensate Pump KsV 200-220 Condensate Pump KsV 200-250 Condensate Pump KsV 320-85 Condensate Pump KsV 320-125 Condensate Pump KsV 320-50/160** Condensate Pump KsV 320-160-2 Condensate Pump KsV 500-85-1 Condensate Pump KsV 500-150-1 Condensate Pump KsV 500-220-1 Condensate Pump KsV 1150-90 Condensate Pump KsV 1250-45 Condensate Pump KsV 1500-140 Condensate Pump KsV 2200-100 Capacity. m 155 220 85 55 45 40 140 125 100 130 115 99 220 250 85 125 50/160 160 85 150 220 90 45 140 100 Rotational speed . iz kataloga usvajamo dvije iste kondenzacione pumpe tipa Condensate Pump KsV 500-150-1 sledečih parametara : - kapacaitet pumpe max.125 max. izbor kondenzacionih pumpi vršimo na osnovu sledečih podataka : - protok kondenzacione pumpe pritisak na ulazu u kondenzacionu pumpu temperatura na ulazu u kondenzacionu pumpu pritisak na izlazu iz kondenzacione pumpe Tabela 3. kW 75 110 55 30 30 30 75 75 55 110 110 110 250 250 132 160 315 250 200 315 500 500 250 1000 1000 Pumping temperature.170 max.70 max. rmp 2940 2940 2940 2950 2950 2950 2950 2950 2950 2940 2940 2940 1480 1485 1480 1480 1480 1480 985 1480 1480 1480 1480 1480 1500 Power of motor.127 max.170 max.142 max.140 max.175 max. Izbor kondenzacione pumpe Kako u sistemu imamo dvije kondenzacione pumpe spojene paralelno da rade .

iz kataloga usvajamo dvije iste napojne pumpe tipa Boiler Feed Pump PE 380-185-5 sledečih parametara : - 8. rmp Power of motor.165 Na osnovu poznatih podataka na ulazu u napojnu pumpu . kW Boiler Feed Pump PE 380-185-5 Boiler Feed Pump PE 380-200-5 Boiler Feed Pump PE 580-185-5 Boiler Feed Pump PE 580-195-5 Boiler Feed Pump PE 600-300 Boiler Feed Pump PE 780-185 380 380 580 580 600 780 2030 2190 2030 2150 3290 2030 2975 2975 2985 2985 6300 4500 3150 3150 5000 5000 8000 8300 Pumping temperature. Izbor napojne pumpe Kako u sistemu imamo dvije napojne pumpe spojene paralelno da rade . izbor napojnih pumpi vršimo na osnovu sledečih podataka : - protok kondenzacione pumpe pritisak na ulazu u kondenzacionu pumpu temperatura na ulazu u kondenzacionu pumpu pritisak na izlazu iz kondenzacione pumpe Tabela 4. m Rotational speed . Head. Napojne pumpe Pump make Capacity. kapacaitet pumpe max.9.8. max.8.temperatura pumpanja snaga motora broj obrtaja Visokotlačna turbina (VTT) Podaci : - pritisak svježe pare na ulazu u VTT temperatura svježe pare na ulazu u VTT pritisak vodene pare na izlazu iz VTT temperatura vodene pare na izlazu iz VTT broj radnih kola tip radnih kola toplotni pad po jednom stepenu stepen iskorištenja VTT snaga VTT mehanićki gubitci u turbini akciona turbina 30 .

Proračun visokotlačne turbine ( VTT ) : - snaga VTT pri politropskoj ekspanziji : (19) - snaga VTT pri adijabatskoj ekspanziji : (20) Poznate veličine : - – produkcija pare iz kotla – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – entalpija pare pri izlasku iz IV akcionom stepenu na VTT – entalpija pare na ulasku u VTT – entalpija pare na izlazu iz VTT Na osnovu jednačine (19) možemo izračunati snagu VTT pri politropskoj ekspanziji : Na osnovu jednačine (20) možemo izračunati snagu VTT pri adijabatskoj ekspanziji : 8.10. Nisokotlačna turbina (NTT) Podaci : - pritisak svježe pare na ulazu u NTT temperatura svježe pare na ulazu u NTT pritisak vodene pare na izlazu iz NTT temperatura vodene pare na izlazu iz NTT broj radnih kola tip radnih kola - toplotni pad po jednom stepenu - stepen iskorištenja NTT snaga NTT mehanićki gubitci u turbini 6X akcioni 7X reakcioni 31 .

Izbor turbine Na osnovu izračunatih podataka biramo turbinu proizvođača Siemens-a SST-5000 sledećih karakteristika : Tabela 5.1 m2 32 . Karakteristike parne turbine Power range for combined cycle power plats for conventional steam power plants Main steam Reheat steam Exhaust areas 120 MW to 500 MW 120 MW to 750 MW Temperature: up to 600o C Pressure: up to 190 bar Temperature: up to 600o C 50 HZ : 5 m2 to 16 m2 60 HZ : 4.4 m2 to 11. pri pritisku od 12 bara i temperaturi 4900C – entalpija pare pri izlasku iz VI akcionog stepena NTT - Na osnovu jednačine (21) možemo izračunati snagu NTT pri politropskoj ekspanziji : Na osnovu jednačine (22) možemo izračunati snagu NTT pri adijabatskoj ekspanziji : 8.Proračun nisokotlačne turbine ( NTT ) : - snaga NTT pri politropskoj ekspanziji : (21) - snaga NTT pri adijabatskoj ekspanziji : (22) Poznate veličine : - – produkcija pare iz kotla – količina pare oduzeta na IV akcionom stupnju VTT – količina pare oduzeta na VI akcionom stupnju NTT – količina pare oduzeta na VIII akcionom stupnju NTT – entalpija pare oduzete na VIII akcionom stupnju NTT na na pritisku 4.11.1 bar (politropska promjena) – entalpija pare na izlazu iz NTT (politropska promjena) – entalpija pare na ulazu u NTT .

Termički stepen iskorištenja Količina toplote dovedena kotlu : (14) Poznate veličine : - – količina toplote dovedena u međupregrijaču pare – entalpija vode na ulazu u kotao – entalpija sveže pare na na ulazu u VTT pri pritisku 110 bara i temperaturi 5000C Na osnovu poznatih velićina možemo izračunati količinu toplote dovedenu kotlu : Termički stepen iskorištenja : Ukupni stepen iskorištenja : 33 .Slika 8. Parna turbina proizvođača Siemens SST 5000 8.9.12.

Buljubašić. Stošić. ak. Požar.Literatura [1] V. [2] N.org/wiki/Steam_turbine 34 . Hinjalić. “Toplotne turbomašine” [5] H.com/Condensation+Electric+Power+Plant [8] http://en. Milić. Đurić.thefreedictionary. S. 2012/13 [7] http://encyclopedia2. “Kotlovi za mašiniste. “Kotlovi” [3] B. K. Predavanja na Mašinskom fakultetu u Tuzli. rukovaoce i ložače” [4] I.wikipedia. Smajević.org/wiki/Cogeneration [9] http://en. “Osnovi energetike – drugi svezak” [6] I. Vuković. “Parni kotlovi – Sveska 1 – Teorijske osnove”.wikipedia.