You are on page 1of 9

SVEUČILIŠTE U ZAGREBU, GEODETSKI FAKULTET

ZDRAVKO KAPOVIĆ

GEODEZIJA U NISKOGRADNJI

Zagreb, 2010.

Geodezija u niskogradnji UDŽBENICI SVEUČILIŠTA U ZAGREBU MANUALIA UNIVERSITATIS STUDIORUM ZAGRABIENSIS ii .

Geodezija u niskogradnji SVEUČILIŠTE U ZAGREBU. GEODETSKI FAKULTET Zdravko Kapović GEODEZIJA U NISKOGRADNJI iii .

Donja Lomnica Naklada: 500 primjeraka Objavljivanje ovoga sveučilišnog udžbenika odobrio je Senat Sveučilišta u Zagrebu odlukom klasa: 032-01/09-01/70. Damir Pološki Tisak: Grafika MARKULIN. ur. dr. arh. Recenzenti: Prof. skenirati i na bilo koji drugačiji način reproducirati. ISBN 978-953-6082-13-1 Copyright © Zdravko Kapović. 2010. fotokopirati. Dolenska 32. Lukavec. veljače 2010. dr. dipl. Marko Džapo Prof. Zagreb. sc. bez izričitog pisanog dopuštenja autora. na sjednici Senata od 9. dr. Udžbenik u cjelini ili njegovi pojedini dijelovi ne smije se analogno ili digitalno umnožavati. sc. ing. sc.broj: 380-04/38-10-4. CIP zapis dostupan u računalnom katalogu Nacionalne i sveučilišne knjižnice u Zagrebu pod brojem 732152. Rinaldo Paar Rješenje korica: Marija Mihalić Orešić. Gorana Novaković Prof. Geodetski fakultet Tehnički urednik: Mr. iv .Geodezija u niskogradnji Izdavač: Sveučilište u Zagrebu. – sva prava pridržana. sc.

d. predavanja. nastavnom i stručnom radu na Geodetskom fakultetu bavim se geodezijom u graditeljstvu. U uvodu je naglašeno da je geodezija vrlo živa i intenzivna djelatnost u kojoj se. d. Treba prijeći put od lokacijske dozvole. kao gospodarsko-prometni objekt. Stvarao sam ga uz pomoć suradnika i prijatelja te uz veliku potporu moje obitelji. Trebalo je procijeniti što i koliko građe obuhvatiti udžbenikom. od ideje do legalizacije izgrađene prometnice.Geodezija u niskogradnji PREDGOVOR U svojem tridesettrogodišnjem znanstvenom. izgradnje mnogih pratećih i uslužnih objekata u trasi i oko trase te zbog velikih imovinsko-pravnih zahvata povezanih s izvlaštenjem. razlikuju od drugih građevinskih objekata. sudjelovanja većeg broja ljudi. vrlo brzo pojavljuju nove tehnologije i instrumenti s novim mogućnostima pa je. Vjerujem da sam uspio prikazati postupak. nije djelo pojedinca. Geodezija u niskogradnji zanimljivo je i zahtjevno područje s velikom količinom znanstvene i stručne građe. U tome mi je pomoglo i dragocjeno iskustvo koje sam stekao radeći u Institutu IGH. v . sve napisano u ovom udžbeniku. pa sam svjestan da će biti nedostataka. Iako je udžbenik napisan s osnovnom namjerom da studentima Geodetskog fakulteta dade cjelovitu informaciju o geodetskim radovima u području niskogradnje. Unaprijed zahvaljujem svim dobronamjernim kritičarima koji će me upozoriti na nedostatke. te na temelju praktičnog i nastavnog iskustva stvoriti zaokruženu cjelinu. Prigoda je. "korak po korak". pogreške ili propuste. Uvjeren sam da će ovaj udžbenik biti dobra podloga za lakše prihvaćanje novih tehnologija. kao i bilo kojega drugoga građevinskog objekta. pa tako ni ovaj udžbenik. zbog izvođenja velikih zemljanih radova. reći ćete svi vi koji se ovom knjigom budete služili. koje neminovno dolaze. sagledati problematiku iz svih mogućih perspektiva. poglavito supruge Jadranke. odraz vremena u kojem je nastalo. Ništa u životu. Zbog svojih specifičnosti prometnice se. vjerujem da će se njime koristiti kolege iz geodetske prakse te stručnjaci iz drugih tehničkih područja koji se bave granom graditeljstva. jednom riječju. Imam višegodišnje iskustvo u pisanju članaka. provodi se isključivo na temelju dokumenata prostornog uređenja. Sve svoje rukopise. istraživanja i spoznaje ovim sam udžbenikom objedinio u cjelinu. Specifične su zbog svoje duljine. Nadam se da će biti zanimljiv. Izgradnja prometnice. čitljiv i lako prihvatljiv. ali je ovaj udžbenik ipak prvijenac. Koliko sam u tome uspio. svima njima reći – HVALA. preko građevinske i uporabne dozvole do upisa objekta u nadležne katastarske i zemljišnoknjižne operate.

dijagrama i tablica. dipl. prijatelja. Zahvaljujem kolegama Marijanu Ratkajcu. i Draganu Furiću. vi Zdravko Kapović . na koje sam posebno ponosan. dr. sc. na bilo koji način. geod. pomogli u pisanju ovoga udžbenika. sc. ing. Marku Džapi i prof. Na kraju. svojim primjedbama i sugestijama mnogo pomogli u konačnom oblikovanju udžbenika. dr. 24. Zahvalu upućujem suradnicima i asistentima Anti Marendiću i Krešimiru Babiću. dr. Posebno zahvaljujem recenzentima prof. a poglavito mr. ing. osjećam zadovoljstvo jer sam završio poprilično zahtjevnu zadaću. Damiru Pološkom na savjesno obavljenoj recenziji. na velikoj pomoći pri izradi slika. suradnika i kolega. ožujka 2010. Gorani Novaković koji su mi detaljnim i savjesnim pregledom rukopisa. dipl. Bilo je to moguće samo uz maksimalnu suradnju i pomoć moje obitelji. koji je ujedno i tehnički urednik udžbenika. geod. Rinaldu Paaru.Geodezija u niskogradnji Zahvaljujem recenzentu prof. U Zagrebu. sc. na vrlo korisnim primjedbama. na pažljivom pregledu rukopisa te na korisnim savjetima. sc. Zahvale upućujem i svima onima koji su mi.

........................2  Kubna parabola kao prijelazna krivina ................6.................................... 32  4.......1  UVOD.......................................................................................8.. 14  2.... 10  2................ 6  1............................................................6.......................................................4....... 25  3................... 58  vii .....................6  REDOSLIJED UPRAVNIH POSTUPAKA PRI IZGRADNJI PROMETNICA ...... 35  4............................ 51  4.........................................................................3  PRAVAC KAO DIO TRASE ..............1  Klotoida kao prijelazna krivina...............1  Poprečni nagib ............. 32  4.. 10  2.................4  CESTOVNI PROMET .................... 19  3.............................................................................................................................. 20  3...........2  NULTA LINIJA ......... 16  2............................2  ISTRAŽNI RADOVI ..... 1  1.......................................................... 48  4...................... 29  4  PROJEKTIRANJE PROMETNICA ... 1  1.....................4  IZVLAŠTENJE I PARCELACIJSKI ELABORAT ...3.................................................. 4  1........................... 36  4.................. 32  4....................................................... 28  3........... 45  4..........1  Zaobljenje nivelete po izrazima za kružni luk ......................... 19  3................5  PRIJELAZNE KRIVINE ......................................... 3  1.......................Geodezija u niskogradnji SADRŽAJ 1  PROMET I PROSTORNO PLANIRANJE ........................................... 9  2  OPĆI POJMOVI I ODREDBE ............. 15  2....................................2  DEFINICIJE NEKIH OPĆIH POJMOVA .....................................................................5  GEODETSKI RADOVI VEZANI UZ GRAĐENJE PROMETNICA .........................................................2  Zaobljenje nivelete parabolom sa simetričnim tangentama ........................1  UVOD................................3  PROCJENA ISPLATIVOSTI IZGRADNJE PROMETNIH SUSTAVA ....................3  Točka obrata .......................................................................... 50  4..................2  GLAVNE OKOLNOSTI UREĐENOG PROMETA ................................5  GRAĐEVNA ČESTICA ...................3  DIJELOVI IDEJNOG I GLAVNOG PROJEKTA ................4  PRIPREMA GRADNJE ................ 54  4....7  ZAOKRETNICE ....................................................................... 19  3.................................................................................................................................................................8  ZAOBLJENJE NIVELETE ....................1  UVOD....................6  JAVNE CESTE KAO OPĆE DOBRO ...............................8...............................1  UVOD.......... 43  4..................... 34  4.........3  PROJEKTNA DOKUMENTACIJA NA GRADILIŠTU ..... 17  3  GEODETSKI RADOVI ZA POJEDINE FAZE PROJEKTIRANJA I GRADNJE PROMETNICA ..........4  KRUŽNI LUK KAO DIO TRASE .....................5  AUTOCESTE I CESTE RH ............ 40  4........................................ 1  1...................6  ISKOLČENJE TRASE .......................................1  Računanje glavnih elemenata kružnog luka ....................... 34  4..............................8................................................................ 10  2.................................. 37  4...................6  PRIJELAZNA RAMPA NADVIŠENJA ...

...............2  Iskolčenje profila u nasipu ...4  STACIONIRANJE TRASE....8  IZRAČUN VOLUMENA – KUBATURA.2....................................7............................................................................................. 102  GEODETSKE MREŽE ZA POSEBNE NAMJENE ............................... 78  5........2...2  Iskolčenje pravca kad se krajnje točke ne dogledaju .....3  Iskolčenje pravca primjenom "pomoćne točke" ..............5...........4.................... DULJINE I VISINE ................................................. 115  8..2  Iskolčenje pravca – poligonalno rješenje....4.......................................... 83  5........... 61  4....5  IZMJERA UZDUŽNOG PROFILA ......... 74  5........ 107  GEODETSKI RADOVI PRI PROJEKTIRANJU I GRADNJI MOSTOVA ................ 75  5.......................... 95  6................... 74  5................................................................................................ 115  .................................1  Analiza geodetske mreže ...1  Iskolčenje pravca u produžetku zadanog pravca ............................. 78  5. 77  5..............................................................5..................................... 100  6...9.......7  ISKOLČENJE PROJEKTIRANIH POPREČNIH PROFILA ....................................................1  UVOD........ 93  6...................... 93  6............................................................................................... 61  4..... 80  5.................3  Iskolčenje visine (visinske razlike) ............... 85  ISKOLČENJE TRASE ........1  UVOD..................................................................3.....................7. 74  5..............................................6  IZMJERA POPREČNIH PROFILA ... 88  6........................ 84  5.............................................. 74  5... 88  6.... 83  5.....2.................8.....................................4........... 83  5..................... 83  5...................................................... 104  7...................................................... 88  6................. 64  ELEMENTI ISKOLČENJA ..........3  ISKOLČENJE HORIZONTALNOGA KUTA...2  Metoda prizmi ..............................9.............................9  CAD U PROJEKTIRANJU PROMETNICA............................. 90  6...................1  UVOD.........2  Iskolčenje točke presjekom linija...................................................................1  Modeliranje prometnica .................... 104  7.............................................4......................3........................ 82  5...............2  Stacioniranje trase .............3.........1  Iskolčenje profila u usjeku .............. 98  6..........................1  Iskolčenje horizontalnoga kuta .........................................................1  Iskolčenje pravca kad se krajnje točke dogledaju ..........5...........1  Iskolčenje točke polarnom metodom ..8.............................2  PROJEKTIRANJE GEODETSKE MREŽE ZA POSEBNE NAMJENE .................. 79  5.............................................2  ODREĐIVANJE ELEMENATA ISKOLČENJA ....................................... 76  5..............................3  ISKOLČENJE TRASE POLARNOM METODOM ..........................5...5  METODE ISKOLČENJA PRAVCA ..............................Geodezija u niskogradnji 5  6  7  8  viii 4...............................5...... 97  6...........2  OPERATIVNI POLIGON ..........................2  Iskolčenje duljine ....3  GNSS RTK metoda iskolčenja točaka ..............4  METODE ISKOLČENJA TOČKE ........4  Iskolčenje točke sa slobodnog stajališta .1  Metoda poprečnih profila............................................. 102  6......................... 104  7...... 101  6.........1  UVOD.............2..................

.............. 134  8..... 134  8.......3.................. 154  9........3  Izračun preciznosti orijentacije geodetske osnove u tunelu .......... 165  9.... 136  8............4  GEODETSKA OSNOVA ZA GRADNJU MOSTA .....3  HIDROMETRIJSKA MJERENJA ZA POTREBE PROJEKTA MOSTA ....1  Visinska osnova za potrebe gradnje mosta .......................4  Mjerenje duljina ...Geodezija u niskogradnji 8............................3...................................4................... 125  8................3.............................2  Brzina toka vode ........... 170  9..................5  Akustičko mjerenje dubina .................7  PROBNO ISPITIVANJE MOSTOVA .................. 159  9........3........................ 147  9....1  Izračun potrebne točnosti geodetske osnove ............2  Preciznost podzemne poligonometrije .................2  OPĆI PRIKAZ GEODETSKIH RADOVA NA MOSTU ............................... 133  8.................................. 168  9........4  IZMJERA POPREČNIH PROFILA U TUNELU ..3.............................................4.....3..................1.....3.......... 163  9.................................................. 122  8............ 156  9...............1  Primjer žiroskopskog mjerenja ................3.................3................................................6  Položajno određivanje točaka pri mjerenju dubina ......1  Nadzemna geodetska osnova ...................................................................................5  ISKOLČENJE MOSTA.......................... 124  8...........3  Izmjera poprečnih profila vodotoka ..1  Prekoprofilni i podprofilni iskop ............ 122  8.......................4.....3................3............... 168  9.3  Prijenos visine preko vodotoka trigonometrijskim nivelmanom ....................................3....2  Izračun točnosti nadzemne geodetske osnove ................................................................. 181  ix ...............................................................1  Određivanje pada vodotoka .2  Podzemna poligonometrija ........................... 126  8. 160  9..................................................................... 141  9  GEODETSKI RADOVI PRI GRADNJI TUNELA ..6  IZGRADNJA STUPOVA MOSTA ............3...........1  Pogreška početnoga smjernoga kuta................................... 176  KAZALO POJMOVA .........................................2  OSNOVNI POJMOVI O TUNELU ....................3  Geodetska žiroskopska mjerenja............................................... 130  8.................... 137  8.. 153  9............. 120  8.3..............................2  Prijenos visine preko vodotoka geometrijskim nivelmanom .......2  Geodetska kontrola profila i ravnost površina slojeva kolničke konstrukcije ............. 127  8..............4  Klasične metode mjerenja dubina ................1............................................. 166  9.........3.. 159  9.................................2........1  UVOD..3  GEODETSKA OSNOVA TUNELA .......................2..............3...............................................................3.................3........ 175  IZVORNICI...........................5  Projekt visinskih točaka tunela ...... 150  9............ 167  9.....4...................... 171  9............................... 123  8... 147  9...............................1...............4............................