You are on page 1of 284

«Όπως πάντα, ο λόγος του Ρόμπινς είναι αστείος, σοφός,

προκλητικός, ερωτικός, λυρικός και ατίθασος. Οι παλιοί του

αναγνώστες θα ενθουσιαστούν, οι καινούργιοι θα μείνουν
κατάπληκτοι».
Γvωστ6s για τα κωμιιωσοβαρά μυtJιστoρπματά του -«δια­
νοουμενίσηκα» και «αντιδιανοουμενι'στικα» ταυτόχρονα­

ο Τομ Ρόμπινs έχει εκδώσει και μερικά σύντομα κε{μενα'
ταξιδιωτικά άρ8ρα, δοκίμια και σχόλια για ntJοποιούs,
μουσικούs, σεξοβόμβεs και διαvοnτέs, που έχουν δπμοσι­
ευτεί σε διάφορα περιοδικά, καtJώs και μια σειρά, αδπμο­
σίευτα τα περισσότερα, ποιΠματα. Το Αγριόπαπιες Πε­
τούν Ανάστροφα, μια πλούσια ανΒολογία που συγκε­

ντρώνεται για πρώτπ φορά, αποτελεί μια σπάνια επισκό­
ππσn

-cns

εκλεκτικns ευαισ{Jnσ{αs ενόs συγγραφέα, που

αυτοπεριγράφεται ωs «ρομαντικόs nδονιστns του Ζεν»
και «αδέσποτο σκυλί mtS τραπεζαρίεs

ΤDoors,

-cns κουλΤΟ1Jραs» .

α μικρά κείμενα του Pόμπινs άλλοτε υμνούν το ροκ των
άλλοτε αποπολιτικοποιούν την Γκουέρνικα του

Πικάσο, άλλοτε -θρηνούν για το ανγκστ της σύγχρονης λογοτε­

χνίας και άλλοτε τους τρέχουν τα σάλια για ένα σάντουιτς με
ντομάτα fι ένα είδος γυναίκαs, της «σερβιτόρας-ιδιοφυοΙας ».

Συχνά έχουν τα χαρακτηριστικά που βρίσκουμε στα μυ-θιστο­
ρήματά του: ευφάνταστο πνεύμα, μια εύ-θυμη αναιδή αδιαφο­

ρία για τις συμβάσεις, έναν γλυκά πρόστυχο ερωτισμό, μυστικιστική και έντονα παρατηρητική ματιά
και απέραντη αγάπη για τη γλώσσα.

Ο Τομ Ρόμπινς έχει γράψει οκτώ μυ-θι­
στο ρήματα. Όταν δεν ταξιδεύει, ζει στο
Σιάτλ.

ISBN 9bD-521-171-8

Ι

9789605211714

www.aiolos.com.gr

Τίτλος πρωτοτύπου: Wild ducks flying backward
α' έκδοση στην ελληνική γλώσσα: εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ

2006

Εικόνα εξωφύλλου: Δημήτρης Καλοκύρης

© 2006,

για την ελληνική γλώσσα και μετάφραση: εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ

Χαριλάου Τρικούπη

25, 10681 Αθήνα, τηλ.: 210-33.01.553,

fax: 210-33.01.554
http: www.aiolos.com.gr.e-mail:info@aiolos.com.gr
© 2005 Tom Robbins

ISBN 960-521-171-8
Η αναπαραγωγή μέρους ή ολόκληρου του βιβλίου επιτρέπεται μόνο
μετά από έγγραφη άδεια του εκδότη.

ΤΟΜ ΡΟΜΠΙΝΣ

ΑΓΡΙΟΠΑΠΙΕΣ
ΠΕΤΟΥΝ ΑΝΑΣΤΡΟΦΑ
ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
μετάφραση:
ΓιΟΡΓΟΣ ΜΠΑΡΟΥΞΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΙΟΛΟΣ
ΑΘΗΝΑ

2006

Για τον NτέιBιvτ Xίpσεί~ που με άφησε να τρέξω με τους ταύρουςι και για τη Μις /vτιάνα Τσιρλίντερ και την Μπατ Γκερλ της οδού Μπλίκερι που μου πετούσαν ροδοπέταλα στο δρόμο. .

.

Ρουμί Ποτέ μην μπαίνεις σε σπίτι που δεν έχει μουσική υπόκΡουση.Αυτός που αλη8ινά σου δείχνει το δρόμο πίνει από άφραγο ποτάμι. Ερίκ Ιατί .

.

. . . . .•••. . . . . .. . . .. . . . . . . .. . . .. 132 Τέρενς Μακένα . . . .... . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . .. 136 Τόμας Πίντσον . . . . . . . 144 ΙΣΤΟΡΙΕΣ. 109 Φεμινισμός της μίνι φούστας . . 107 Άλαν Ρούντολφ . . . 89 Ρέι Κροκ . . . . . .. . . . . .. . . . . . 153 Τρίδυμες . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . .ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ . . .. . .. . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .. . .. . . . 151 Το όνειρο του τροχού της γλώσσας . . . . Το οκταώροφο φιλί. . . . . . . . . . . . .. . . . .. . . . . . . . 81 Νάτζα Σαλέρνο-Σόνενμπεργκ . . . . . . 79 Τζόζεφ Κάμπελ . . . . .•.. 97 Λέοναρντ Κοέν .. .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Ντέμπρα Γ ουίνγκερ . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . 42 48 51 56 ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ Οι DOOΓS . . 1 15 Νταϊάν Κίτον . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . .. . . . . . . . . . . . 127 Ρούμπι Μοντάνα . . . . . 1 21 Το φιλί . . . .... . . . . . . . . . . . 23 Δύο στη ζούγκλα . . . .••. . . .. . . . .. . . . . . . . . 91 Τζένιφερ Τζέισον Λι . . . . . . 88 Η σερβιτόρα-ιδιοφυ·lα . .. .. 15 ΤΑΞΙΔΙΩΤιΚΑ ΑΡΘΡΑ Το Φαράγγι των Αιδοίων . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . .. . . . . . . .. . . . . . . . ... . 99 Σαμπάνια στο γοβάκι . ... . . 1 13 Τα Σίξτις . . . . . . . ... . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Σρι Μπαγκουάν Ραζνίς .. . . . . . . . . .. . . .. . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. ... . . .. . . .. . . . . . . Ο Βασιλιάς των Κανιβάλων θέλει το μαμ του . . . . . . .. . .. . . . . .. . . . . . . . .. . .. . . . . 104 Κοκκινομάλλες . . . .. . . .. ΠΟΙΗΜΑΤΑ & ΣΤιχοι . . Τη μέρα που η γη έφτυσε αγριογούρουνα . . . . . .. . . 75 Η νοσοκόμα Ντάφι του ΜTV .. . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .. .. . . .

. . .. . . . . . .. . . . . . . . . . . . .. . . .. . . . . . . . . . . . . . . . 253 Πώς νιώθετε για την Αμερική. . . . . .. . . . . . . . . . . . . Δύο για το μικρό μου γιο . . . . . . . .Κατς 28 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . Ινδιάνοι των ξύλων . Μόρις Λούις άδειο και γεμάτο . . 262 Ποια ήταν η πρώτη σας περιπέτεια στην ύπαιθρο. . . . . Σεληνόφως . . . . . .. . .. . . . . . .. . . . . . . .. ... Οι Πύργοι του Σαιντ lγκνάτζ . . . . . . .. . . . . . .. . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Πορδομαξιλαρένια σονάτα του σεληνόφωτος . . Δάσκαλος Mno ΛιvγK . .. . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Η προέλευση των πούρων . . . . . . .. 256 Τι νομίζετε ότι είναι το συγγραφικό μπλοκάρισμα . . . . . . . . . . . .. . .. . Τζόκερ . . . . . . . . . . . Δυτικά του Σατόρι . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . Χαμένοι στη μετάφραση . . . . . Πρόσκληση . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Η επιθυμία του αντικειμένου του . . . . . . 259 Είναι υποχρεωμένος ο συγγραφέας να χρησιμοποιεί τα έργα του ως μέσο κοινωνικής βελτίωσης. . . . . . . . . 261 . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . .. . . 154 Τρία χαϊκού . . . . . . . . .. .. . . . . . . . . . 269 Γιατί ζείτε εκεί που ζείτε. .. . . .. . . ... Ολάνοιχτα . ... . . . . . .. . . . . . . . . . . . .. . . Μπαρόβιος αστροναύτης . . . . . . . . .. . . . . . . . . .. . .. . .. . . . Η καρδιά μου δεν είναι κανίς . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . .. . 258 Με ποιον μυθιστορηματικό χαρακτήρα ταυτίζεστε περισσότερο. . ... . . 201 Μέχρι να μας χωρίσει το γεύμα . . . . Κρεολή ντεμπιτάντ . . . . . . . . . . . . . . . .. . .. .. . . . .. . . . . . 215 226 232 237 240 248 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ράψτε για ένα από τα αγαπημένα σας πράγματα . . . . . . . . . . . ΣΚΕLιJΕIΣ & 156 157 164 165 167 168 170 171 173 175 176 177 178 180 181 183 184 185 ΚΡΙΤΙΚΕΣ Ενάντια στη βαρύτητα . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . Σπιτίσιο γιατρικό .. . . Λίο Κένεϊ και η γεωμετρία των ονείρων . . . . . . . . . .. . . Είστε έτοιμοι για τα νέα αρώματα των πόλεων. . . . . . . . . . . . .. .. . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . Αλόχα Νούι . . . .. . . . . . . . τι είναι πολιτική.. . . .. . . . . . Τι είναι τέχνη και αν ξέρουμε τι είναι τέχνη. . . . . . . . . . . . . . . .

. . ... .. . .. . .. Πώς θα αξιολογούσατε τον Τζον Στάινμπεκ. . .. . . Στείλτε μας ένα σουβενίρ από το δρόμο . . . ... .. Ποιο είναι το αγαπημένο σας μέρος στη φύση . . . ... . . . . . . . .. ...... .. . . .. . .. .. . . . . .. . . . . . . 272 273 274 276 278 280 282 284 285 .. . . . . Σημείωμα του συγγραφέα ... . . . . .. . . . Ποια είναι η λειτουργία μιας μεταφοράς. . . . .. . . . .. . .. . . . .. .. .. . Ποιο είναι το νόημα της ζωής. . . . . . . Πείτε μας για το αγαπημένο σας αυτοκίνητο ..... . . . . . .. .Εκφράζετε τις προσωπικές σας πολιτικές απόψεις στα μυθιστορήματά σας... .. ... . . Είστε ρεαλιστής. .. . .

.

συγκεντρώνουν δυνάμεις. θα μπορούσαμε να πούμε αν θέλαμε να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο στην ατραπό της ανθρωπομορφικής υπερβο­ λής. να το αρχίσετε στη δουλειά το πρωη. Ίσως παγερή βροχή. Ή ακόμη και χιόνι. και ο ήλιος αρχίζει να παθαίνει σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής. μπορεί να έχετε βροχή. Νοέμβρη. Η σοβαρή ανάγνω­ ση δεν είναι βέβαια κοινωνική δραστηριότητα. ο παράγοντας «χουζούρι» (σχεδόν πάντα ενισχυτικός της λογοτεχνικής εμπειρίας) θα πολλαπλασιαστεί. ακόμη καλύτερα. Προφανώς. παίρνουν πόζες.είναι ότι έχετε κάθε πρόθεση να το αρχίσετε σήμερα το βράδυ (δεν θα μπορούσατε. αν φυσάει με­ τά μανίας. Ο ήλιος. μας έχει δει αρκετά για σήμερα και εξετάζει τώρα άλλες εναλλακτικές. Μέχρι το βράδυ.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΝΑΙ ΕΞΙ ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΠΕΡΙΠΟΥ. βέβαια. δεν γνωρίζουμε ούτε πού βρίσκεστε ούτε τι εποχή του χρόνου έχετε. Τίποτα δεν αποκλείει να είστε ακό­ μη και στη Βόρεια Ντακότα. αν οι εξωτερικές καιρικές συνθήκες αποδειχθούν κακές. Τα σύννεφα έχουν βαρεθεί κι αυτά να το παίζουν στρουμπουλά διακοσμητικά σε παραμυθένια κάστρα. Έτσι. και αλλά­ ζουν προτεραιότητες. Αν βρέχει με το τουλούμι. και εκείνο που μπο­ ρούμε να συμπεράνουμε -αν και μπορεί να αποτελεί έπαρση από μέρους μας. και ακόμη και ένας . γονιμοποιώ­ ντας έτσι τη ναρκωτική παπαρούνα της αναγνωστικής απόλαυσης. Εκείνο που σίγουρα ξέρουμε είναι ότι έχετε στα χέρια σας το τελευταίο βιβλίο του συγγραφέα Τομ Ρόμπινς. Το εσωτερικό κλίμα είναι ένα άλλο θέμα. συν-πλην μερικά τικ ή τακ.

Φόρστερ ή τη Βιρτζίνια Γουλφ. έχουν κάνει ήδη κατάληψη στον καναπέ. ενώ ένα αδύνατο τζιν-τόνικ θα πήγαινε ίσως καλά με. Πρέπει να λάβετε μέτρα για να διασφαλίσετε τον ιδιωτικό σας χώρο. ανυπομονώντας να απολαύσουν τρεις ολόκληρες ώρες διαφημιστικών μπίρας και τηλεοπτικού ρά­ γκμπι. έτσι. Ο καναπές είναι όλος δικός σας. να ρυθμίσετε το φωτισμό και να αποσυνδέσετε το τηλέφωνο. Όχι. Ξέρετε. ενώ ένα ποτήρι μπέρμπον θα σας βοηθούσε να κατεβάσετε πιο εύκολα τον Φόκνερ. έχετε στη διάθεσή σας και το κρεβάτι και τον καναπέ . . Μέλη της οικογένειας ή φίλοι που δεν έχουν την επιθυμία.υπόκρουση. Ή. ο άντρας σύντρο­ φός σας και ο φιλαράκος του. Λαθραία και δήθεν αδιάφορα. Ωραία.. εξωτική. Έτσι μέ­ νει ελεύθερη η κρεβατοκάμαρα. Πνίγετε ένα χαμόγελο ανακούφισης. η κοπέλα σας εί­ ναι στο κρεβάτι με μηνιαίες κράμπες. Απλώς να σπινάρετε λίγο τα λάστιχα.το μόνο που μένει είναι να διαλέξετε το μέρος σας. Μ. αν ζείτε μόνοι. και μολονότι η ειδική ενίσχυση σίγου­ ρα δεν είναι υποχρεωτική. αλλάζοντας φύλο (αν και όχι απαραίτητα). Ωστόσο. πηγαίνετε στην τουαλέτα σας. έστω και αν η πράξη της ανάγνur σης είναι συχνά εξίσου βαθιά και έντονη με έναν ακραίο σεξου­ αλικό εναγκαλισμό. Φυσικά. τον Ε. κατά πάσα πιθανότητα. υπάρχει και κάτι άλλο: ετοιμάζεστε να καθίσετε με ένα βι­ βλίο Τομ Ρόμπινς στο χέρι. φάρμακα που της προκαλούν νύστα και απαλό ροκ στο ραδιόφωνο. Δεν μιλάμε για γενική αναδιαμόρφωση του νοητικού·σας σκηνι­ κού. Τίποτα το δραστικό.εν μέρει σοβαρός αναγνώστης υφίσταται μονίμως μια μορφή δια­ κοπτόμενης συνουσίας. Είναι Δευτέρα. μια θερμοφόρα στη γλυκιά κοιλίτσα της που τόσο σας αρέσει να μουσουδίζετε. να φορέσετε κάτι πιο άνετο. το κουράγιο ή την ευκαιρία να ορμήσουν και να σας διακόψουν όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να είστε σε­ ξουαλικά απασχολημένοι. ο Ρόμπινς απαιτεί μια πιο -να την πούμε. ας πούμε. δεν θα έβλαπτε να κάνετε μια μικρή ρύθμιση και στο νοητικό σας θερμοστάτη. σπάνια διστάζουν να παρεμβληθούν α­ νάμεσα σ' εσάς και μια σελίδα.

Εντάξει. Εσείς φταίτε. Αφιερώματα για διάφορα γνωστά ονόματα. έχει μπει στον κυβερνητικό κατάλογο των ελεγχόμενων ουσιών. Για μια στιγμή κλείνετε τα μάτια σας. Θυμάστε τι έγινε την τελευταία φορά στα γενέ­ θλιά σας. ο Ρόμπινς τα λέει «ποιήμα­ τα»: ο παλιός σας καθηγητής των Αγγλικών μάλλον θα κουνού- .. για την περίπτωση που δεν το ξέρετε. Ταξιδιωτικά άρθρα. Το ΑΥρlόπαπlες Πετούν Ανάστροφα δεν είναι μυθιστόρημα. Ακουμπάτε κάπου ψηλά τα πό­ δια σας (πρέπει πάντα να διαβάζετε με τα πόδια ψηλά. Άλλωστε.έχει ψήσει τις ιδέες του. Ωπ! Για μια στιγμή. τα σχήμα­ τα του λόγου. Κάπως ενοχλημένοι ξεφυλλίζετε τις σελίδες. πρoσKOΠ~ νων. Εντάξει. Προσέξτε! Μη βάλετε πολύ. στο εξώφυλλο. σαμάν. να μην μπαίνετε βιαστικά σε βιβλιοπωλείο στο διάλειμμα του μεσημεριανού φαγητού. είναι του Ρόμπινς. ανοίγετε το βι­ βλίο και . Για βάστα. Χμ. Ποια παράξενα φώτα σε μακρινή βουνοπλαγιά έχουν προσελκύσει την προσοχή του.. μετά την επανάσταση στο Πούντο ντελ Βι­ σιονάριο είναι σχεδόν αδύνατο πια να το βρεις το άτιμο. (Ή τουλάχιστον. έπρεπε να προσέχετε περισσότερο. παίρνετε μια μικρή ανάσα. Κοιτάτε πάλι το εξώφυλλο.. ακόμη και στο μετρό ή το λεωφορείο). Και πα­ ρεμπιπτόντως. αλλά δεν είναι ότι σας ξεγέλασαν. Τα Μικρά Κείμε­ να τού.ανοίγετε το συρτάρι με τα εσώρουχα και βρίσκετε το μπουκάλι ανα·lς νιν (πράσινη ετικέτα) που έχετε κρυμμένο εκεί.. Επιτέλους είστε έτοιμοι. Το γράφει μπροστά-μπροστά. και παίρνετε το βιβλίο. την καινουργιάδα του.. Ένα-δυο διη­ γήματα. Ίσως θα μπορούσε να είναι με μεγαλύτερα γράμματα.. ρε γαμώ το. Σε ποιας κατασκήνωσης τη φωτιά -τσιγγάνων. Να μάθετε. τις εικόνες του. Με την περιέργεια κατάλληλα διεγερμένη και την προσμονή σε υπέροχη κορύφωση. τη βιβλιότητά του. Αυτό δεν είναι το καινούργιο μυθιστόρημα του Τομ Ρόμπινς. νιώθετε στα χέρια σας το βάρος. Ποιήματα. πίνετε μια γουλιά από τη σπον­ δή σας (Χριστέ μου! Αδερφάκι μου! Καθόλου παράξενο που 'χει τα διαλυτικά πάνω από το ιlΙ και επιτρέπετε στον εαυτό σος να αναρωτηθεί τι σκαρώνει πάλι ο Ρόμπινς. λοιπόν. ανταρτών. αλλά ..

ή για να πληρώσει τα μπακαλικά του. τη χώρα όπου το Στιλ είναι βασιλιάς και το Παράδοξο και το Αίνιγμα (τα οποία στο ρεπορτάζ πρέπει να κρύ­ βονται ανάμεσα στις γραμμές) έχουν διπλωματική ασυλία. Με δεδομένη την πηγή. δεν μπαίνετε τουλάχι­ στον στον πειρασμό να δείτε τα αποτελέσματα. στα χωράφια της δημοσιογραφίας. φαντάζεστε.σε το κεφάλι του και θα τα 'λεγε κάτι άλλο. Ωστόσο. Εδώ που τα λέμε η ανάλυση του Ρόμπινς για τον ζωγράφο Μόρις Λούις είναι τόσο νηφάλια και ψυχρά εγκεφαλική που δυσκολεύεστε να πιστέψετε ότι μπορεί να γράφτηκε την ίδια χρονιά (1967) και από τον ίδιο άνθρωπο (Ρόμπινς) με τον παθια­ σμένο. γπάρχουν ακόμη και δυο-τρία παραδείγματα άρθρων κριτικής της τέχνης. που τα έχουν συμπεριλάβει. Άρχι­ σε να γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα το 1968 και έχει ξεκα­ θαρίσεl ότι. αποφάσιζε επίσης μια για πάντα να μετακινήσει την επαγγελματική του κατοικία στη γη του φανταστικού. με φαρδιά ριχτά ρούχα. για να δεί­ ξουν σ' εκείνους που μπορεί να υποψιαστούν το αντίθετο ότι η εκ­ πεφρασμένη προτίμηση του συγγραφέα για τη δραστηριότητα του δεξιού εγκεφάλου δεν αποτελεί απαραίτητα παραδοχή αδυναμίας του αριστερού. Σκέψεις. θιστορήματά του. Απαντήσεις. εντελώς διαφορετικό. Η αντίθεση ανάμεσά τους σας προ­ καλεί ενδιαφέρον και απορία. για διάφορους λόγους -για να απα­ ντήσεl στην πρόκληση ενός συντάκτη. αν τον θυμούνται. γουρλομάτικο παιάνα στους DOOrS που πε­ ριλαμβάνει επίσης το βιβλίο. τη γη των εντυπώσεων σε αντιδιαστολή προς την πραγματικότητα. ψιλοσαλεμένο. και το ανα'ις νιν (πράσινη ετικέτα) δουλεύει το αίμα . θέλει να τον θυμούνται για τα μι.) Δοκίμια. Και τι είναι αυτό το διήγημα που το έχει ονομάσει «Πορδομαξιλαρένια σονάτα του Σεληνόφωτος» . μόνοι. Ο σκελετός ενός σεναρίου για μια ταινία που θα βάζατε στοίχημα ότι δεν πρόκειται να γυριστεί ποτέ. Την ίδια περίπου εποχή που ο νεαρός Τομ αποδομούσε τη σύγ­ χρονη τέχνη και εξυμνούσε ψυχεδελικούς ρόκερ.έχει κάνει ανά τα χρόνια και κάποιες περιστασια­ κές επιδρομές πίσω από σύνορα του μελανιού. ίσως. Είστε μέσα στη ζέστη και στο χουζούρι σας.

σας σαν ανιματέρ του Βέγκας που δουλεύει αίθουσα ψυχαγω­ γίας. τι άλλο θα μπορούσατε να κάνετε με τον εαυτό σας απόψε. Δεν χρειάζεται να το απαντήσετε αυτό. . Αν δεν τρυπώσετε βαθύτερα σε αυτήν τη σεμνή αν και ασυ­ νήθιστη συλλογή.

.

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ .::.ΤΑ.

.

μπορεί οι ζόρικοι τύποι να φυλάγονται απλώς για να μη δουν μιαν . Εννιά μέρες ήμουν στην έρημο ανάμεσα στο Γ ουινεμούκα και το Λας Βέγκας. ίσως χρειάζεται κάποια είδος μόνιμου κεφαλικού καλύμμα­ τος για να δροσίζεται ο εγκεφαλικός του μηχανισμός. σκέψεις που δεν ξεθωριάζουν πολύ κατά τα γεύ­ ματα. σε πολυάριθμες αποθήκες όπου φυλάσσονται τα φρικτά τοξικά μυστικά της κυβέρνησής μας. σε αρκετά μυστηριώδη αεροδρόμια. Όταν ο εγκέφαλος ενός άντρα θερμαίνεται συνεχώς από σκέ­ ψεις πλουτισμού. Σε όλες τις περιπτώσεις. Το καταλαβαίνει κανείς ότι είναι ζόρι­ κοι από το ότι τρώνε φορώντας το καπέλο τους. αλλά μέχρι να καθίσει ο υπογράφων προσκυνητής να φάει τις τηγανίτες του το πρωί. Από την άλ­ λη μεριά. πρέπει να προσέχει πώς θα ζητήσει οδηγίες.Το Φαράγγι των Αιδοίων ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΚΑΠΟΙΟΣ για προσκύνημα στο Φαράγγι των Αιδοίων. οι ζό­ ρικοι τύποι είχαν ήδη φύγει για να επιδοθούν στην καθημερινή τους προσπάθεια πλουτισμού. σ' ένα ντεπό πολεμικών αερίων. αφού ζουν σχετικά κοντά στη μεγαλύτερη περιοχή πυ­ ρηνικών δοκιμών της Αμερικής. ένας λιγδωμένος γύ­ ρος καπέλου ή ένα εξίσου λιγδωμένο γείσο κασκέτου σκίαζαν το φαγητό του μάγκα από το χυδαίο φως της μέρας. και σ' αυτό το διάστημα δεν είδα ποτέ αρσενικό χόμο σάπιενς να τρώει γεύμα μεσημβρινόν τε και εσπερινόν με εκτεθειμένη κούτρα. Υποθέτω ότι πρέ­ πει να τρώνε και πρωινό καπελωμένοι. Γιατί το λέω αυτό: Γιατί στη δυτική-κεντρική Νεβάδα υπάρχουν μερικοί πολύ ζόρικοι τύποι.

κάτι που είδα στο Φαράγγι των Αιδοίων με κάνει να πιστεύω βάσιμα ότι η απά­ ντηση είναι καταφατική.η μα στο Φαράγγι των Αιδοίων -το οποίο. έναν άνθρωπο που δεν σηκώνει το λιγδωμένο καπάκι του για κανέναν. Σκόπευα να πάρω συνέντευξη από μια-δυο Νεβαδίτισσες επί του προκειμένου. κοινωνική αλλαγή. αν ζούσα στη δυτική-κεντρική Νεβάδα. έναν καουμπόι. έναν πιλότο Στελθ.ωραία εσπέρα τη χωρίστρα τους να φωσφορίζει στο σκοτάδι. μπορεί να έτρωγα με προστατευτικά γάντια και στολή.. Προσωπικά. φτιαγμένα ζάρια κ. κάτω από αυτά τα κασκέ­ τα του μπέιζμπολ που διαφημίζουν μάρκες μπίρας ή βαριά μηχα­ νήματα. δεν μπορεί κανείς να μην αναρωτηθεί αν οι άντρες της Νεβάδα κοιμούνται επίσης φορώντας τα καπέλα τους. ένα χρυσοθήρα. Και πιο συγκεκριμένα..που θα μπορούσαν να σταθούν στο δρόμο του προς τα χοντρά γρή­ ΥΟρα λεφτά. εί­ {αι ένα από τα λίγα ιερά μέρη που έχουν απομείνει στην Αμερι- . κύριε.» * * * ι\Ν ΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ επιθυμούν να κάνουν το δικό τους προσκύ­ . και να ρωτήσει: «Με συγχωρείτε. περνούν από επεξεργασία ζόρικοι μεθυσοπονοκέφαλοι και φιλοξενούνται ζόρικες ιδέες. Θα πούμε περισσότερα επί του θέματος αργότερα. Φυσικά. Όμως.λπ. Επανερχόμενοι στην αφήγησή μας. ένα χαρτοπαίχτη. θα μπορούσατε να μου πείτε πώς θα πάω στο Φαράγγl των Αιδοίων. Δεν μπορεί κανείς να πλησιάσει απλώς ένα μεταλλωρύχο. κοιμούνται με τις γυναίκες τους. κάτω από αυτά τα καπέλα που είναι γνήσια απομίμηση Στέτσον. τις γκόμενές τους και τις καθ' όλα νόμιμες πόρνες τους φορώντας τα καπέλα τους. σε τελική ανάλυση. έναν οικοδόμο ή έναν αμμοβο­ λημένο πλιατσικολόγο. και να διακόψει τις σκέψεις του για τα χο­ ντρά γρήγορα λεφτά και τις ενδεχόμενες δυνάμεις -περιβαλλο­ ντική νομοθεσία. Δεν μπορεί κανείς να πλησιάσει έναν τέτοιον άνθρω­ πο. αλλά δεν τα κατάφερα τελικά.

Ο πληθυσμός της Νεβάδα ξυ­ πνά κάθε πρωί.κή-. Ο άνθρωπος μου έφτιαξε και έναν αρκετά ακριβή χάρτη. Παρ' όλα αυτά. Αν ρωτούσε κανείς τη θέ­ ση του σ' ένα μπαρ ή βενζινάδικο (στη δυτική-κεντρική Νεβάδα συχνά είναι ένα και το αυτό. το καλύτερο που θα μπορούσε να ελπίζει θα ήταν να του κλείσει το μάτι κάποιος λιμοκοντόρος και να του εξηγήσει πώς θα φτάσει στις ροζ πύλες του Κουνελοράντσου του Μπόμπι ή όπως αλλιώς μπορεί να ονομάζεται το κοντινότερο μπορντέλο. αλλά δεν μπορώ να καταγράψω τις λεπτομέρειες για λόγους ηθικής εl1συνειδησίας. υπάρχουν πολλοί νεοεποχίτες που έχουν τον ελεύθερο χρόνο και την ενέργεια για να εντοπίσουν ένα ακόμη «κέντρο δύναμης». Μαστί­ ζεται. από φονικό ήλιο. Στην απίθανη περίπτωση που ο τύπος δεν θα παρερμηνεύσει­ την ερώτηση του προσκυνητή ή δεν θα θιχτεί βαρύτατα από al1- τήν (ή και τα δύο). και πάλι δεν θα μπορεί να τον βοηθήσει. και περιλαμβάνουν και ληστές μ' ένα χέρι). κατεβάζει μερικές ασπιρί­ νες και φεύγει με τα φορτηγάκια για να προσπαθήσει γι' άλλη μια φορά να πλουτίσει χωρίς να έχει την παραμικρή νευρική υποψία ότι το Φαράγγι των Αιδοίων κατοικοεδρεύει στην περιοχή του. με μοναδική εξαίρεση κανέναν αρχαιολόγο πού και πού. εξοντωτικούς ανέ­ μους και εκτυφλωτικές χιονοθύελλες. ανάλογα την εποχή. και πολλοί κυνηγοί αξιοπερίεργων που τους . Η απροθυμία μου να τις μοιραστώ με τον αναγνώ­ στη δεν έχει τις ρίζες της ούτε στην ιδιοτέλεια ούτε στον ελιτισμό. ούτε και κανείς άλλος μπορεί. θα πρέπει να το βρουν μόνοι τους. ισιώνει το καπέλο του. Το φαράγγι είναι απομακρυσμένο. αλλά στην πεποίθηση ότι ορισμένες πλευρές του φαραγγιού είναι πολύ εύθραυστες και χρειάζονται προστασία. Και για να φτάσεις εκεί πρέ­ πει να περάσεις ένα δρόμο που κανείς δεν πρέπει έστω και να δια­ νοηθεί να τον περάσει αν πληρώνει ακόμη δόσεις για το αμάξι. Όχι ότι πρόκειται να επιπέσουν στο Φαράγγι ορδές γονυκλι­ νούντων προσκυνητών. Εδώ που τα λέμε. Ο υπογράφων προσκυνητής έμαθε για την ύπαρξή του από έναν ζωγράφο του Σολτ Λέικ Σίτι που έχει κάνει συχνές πυκνές πε­ ζοπορίες και κατασκηνώσεις στις ερήμους της Μεγάλης Λεκάνης.

αν και τα τελευταία χρόνια έχει χάσει τη σπιτίσια του ατμό­ σφαιρα. Μερικοί αναγνώστες θα προσέξουν πόσο απόλυτα ταιριαστό είναι το γεγονός ότι για να φτάσει κανείς σε τόσα πολλά αιδοία πρέπει να περάσει από έναν δρόμο σχεδόν θρυλικής μοναξιάς. Αν το ταξίδι μας στην καρδιά (ή το αιδοίο) του νοήματος της ζωής μοιάζει σε αισθητό βαθμό με την τελευταία μας επίσκεψη στο εμπο­ ρικό κέντρο. μια μπλε λωρίδα άσφαλ­ το που θυμίζει χορδή κιθάρας και περιγράφεται σωστά από καρτ­ ποστάλ και μπροσούρες ως ο Πιο Μοναχικός Δρόμος της Αμερι­ κής. Το κέντρο του Σιάτλ αποτελεί εδώ και καιρό την έδρα μου. Για να προσανατολιστούμε μέσα στην επιφά­ νεια επαφής του αόρατου και του ορατού κόσμου -κάτι που μπορεί να αποτελεί το σκοπό όλων των προσκυνημάτων. Στο κέντρο του Σιάτλ. το προσκύνημά μου άρχισε από το κέντρο του Σιάτλ. Οι τεχνικές εταιρείες. εκμε­ ταλλευόμενες κερδοφόρες φορολογικές απαλλαγές. χρειάστηκε να το­ ξιδέψει για ένα διάστημα στην Οδό 50. Άλλωστε. * * * ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ. τα περισσότερα περιττά κτίρια είναι μπεζ. όπως λένε. . Μια παρενέργεια της οικονομικής πολιτικής του Ρίγκαν ήταν ο πυρετός των ουρανοξυστών.πρέπει να αγκο­ λιάσουμε και την ίδια την αναζήτηση και όχι μόνο το στόχο της. κάρφωσαν στα κέντρα των πόλεών μας περιττούς στην πλειονότητά τους πύρ­ γους γραφείων (κάτι σαν τις καρφίτσες του βουντού). κατά πάσα πιθανότητα κάτι κάνουμε λάθος. Άλλοι πάλι δεν θα έχουν καθόλου αυτή την αντίδραση. σίγουρα θα συγχωρηθώ αν γίνω ελαφρά διακριτικός. για κάποιο λόγο. Η αναζήτηση είναι απαραίτητη για την τελετουργία. Έτσι. τι προσκύνημα θα ήταν αυτό αν δεν εμπεριείχε κάποιο στοιχείο κακουχίας και αινίγματος. Οι Σιατλίτες παραπονούνται για μπεζ α βου: την αίσθηση ότι κάπου έχουν ξαναδεί αυτό το χρώμα. Μπορώ πάντως να αποκαλύψω τα εξής: για να φτάσει στο Φα­ ράγγι των Αιδοίων ο υπογράφων προσκυνητής.αρέσουν τα εξωτικά σουβενίρ.

ο Τζον και ο υπο­ γράφων προσκυνητής. οι τρεις μας. εγώ διέσχιζα πλέοντας τον μπεζ λαβύρινθο του Σιάτλ μ' ένα γαλήνιο χειροπρακτικό χαμόγελο στα χείλη. Μοιάζουν με τροχοφόρα σαλόνια μα­ σάζ. Καθώς ο κα­ λός μου γιατρός εξαφανιζόταν για να πάει να κάνει φιγούρα στο δρόμο με τις γυναικείες φοιτητικές αδελφότητες στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον. αφού βγή­ καμε από την υγρή ζώνη και μπήκαμε στην ξηρή. Αν ο αναγνώστης αποφασίσει όντως να πάει στη Νεβάδα. Αυτός πήρε το δικό μου. αφού βγήκαμε . Από μια άποψη. πιλοτάραμε εκ περιτροπής το κλινικό ονει­ ρόχημα του γιατρού απολαμβάνοντας κεκλιμένα επίπεδα αγροτι­ κού τοπίου. θύμιζε την ταινία Αλλάζοντσς Θέσεις. μια φτιαγμένη Καμάρο 1-28 καμπριολέ.Όπως και να 'χει. Τις επόμενες μέρες. θα του πρότεινα να αλλάξει αυτοκίνητο μ' έναν χειροπράκτη. Τόσο χαλαρωμένος ήμουν μέσα σε αυτή την πράσινη Μερσε­ ντές (πράσινο στην απόχρωση του τσαγιού). Τα αυτοκίνητα των χειροπρακτών δεν είναι σαν τα δικά μας. Κι εγώ πή­ ρα τη δική του μεγάλη καινούργια Μερσεντές. και δεν μένει αρκετά κοντά ώστε η εν λόγω εκδρομή να είναι μια απλή απογευματινή βόλτα γΙ' αυτόν. τα μαξιλαράκια οσφυϊκής χώρας και τα ευθυγραμμιστικά προσκέφαλα. εφοδιασμένα με τις τελευταίες ανακαλύψεις σε ό. αντάλλαξα αυτοκίνητο με τον χειροπράκτη μου. η Αλίξα. ενώ ταυτόχρονα παίρνει κλήση για υπερβο­ λlκή ταχύτητα. για να φρενάρω τρυφερά μπροστά στο διαμέρισμα της Αλίξα και μετά του Τζον. Είναι σαν να τρέχεις μέσα σ' ένα τεχνολογικό σπα. ένα γρήγορο μηχάνημα που οι υπέροχες αρετές του δεν περιλαμ­ βάνουν την άνεση στα ταξίδια μεγάλων αποστάσεων. Αφού διασχίσαμε την εξημερωμένη Κολούμπια και μπήκαμε στην απεραντότητα του ανατολικού Όρεγκον. Ο οδηγός μπορεί να απολαύσει μια μάλαξη της σπονδυλικής στήλης. σ' ένα πάρκινγκ του Σιάτλ πλαισιωμένος από μπεζ οικοδομήματα. που δεν γύρισα καν να κοιτάξω όταν άκουσα τον χειροπράκτη να καίει δυο πόντους τα λάστιχα της Καμάρο από το σπινάρισμα καθώς ξεκινούσε.τι αφορά τα θεραπευτικά καθίσματα.

τις ενέδρες και τα αλογομαστιγώματα. ισοπεδώσαμε νεκρά αγριοκούνελα μετατρέποντάς τα σε χαλκομανίες δυο διαστάσεων. υπήρχε μια κουλτούρα που εξυμνούσε με . ανεμοστρόβιλοι και τεράστια απότομα και απόκρη­ μνα υψώματα που θα μπορούσαν να είναι κρουαζιερόπλοια για τρολ που κάνουν το μήνα του μέλιτος. Ένας ήταν τόσο έντονα μοβ-μαύρος. Γιατί είναι ωραία που στην Παλιά Δύση με τους πιστολάδες και τις αρ­ παγές εκτάσεων. τα περισσότερα απαλλαγμένα από τις πιο εμ­ φανείς ενδείξεις της ανθρώπινης ανοησίας. τα σαλούν. που υποψιαστήκαμε ότι ανακαλύψαμε τη μητρική φλέβα απ' όπου εξορύσσεται η σκιά των ματιών. στρώματα απο­ λιθωμάτων. και όλα τους αναπό­ φευκτα και εκπληκτικά όμορφα. φωτογραφίσαμε ξεδοντιασμένους ανεμόμυλους και εκκλησίες στις οποίες δεν θα ξανακυκλοφορού­ σε ποτέ ο δίσκος του εράνου. Με ενθουσίαζε το γεγονός ότι το Φαράγγι των Αιδοίων βρί­ σκεται εδώ έξω. τις σφαγές και τους χΡυσοπυρετούς. άλλοι έμοια­ ζαν με το περιεχόμενο του σουτιέν της Μπρουνχίλντας. στη μέση της Άγριας Αμερικανικής Δύσης. Ακολουθήσαμε φλύαρα πο­ ταμάκια που ξερνούσαν όλα τα ποταμίσια μυστικά τους σε όποιον είχε διάθεση να τα ακούσει. εισπνεύσαμε το άρωμα των θάμνων μέχρι που μπούκωσαν τα ρουθούνια μας. Στρίψαμε για να μη χτυπήσουμε αντι­ λόπες. Υπήρ­ χαν κρατήρες και καθιζήσεις. υψώματα και κατηφόρες. τα νε­ κροταφεία και τα οχυρά. Μερικοί από τους λόφους έμοιαζαν με πυραμίδες. τις ιεραποστολές.από τη ζώνη των λαχανικών και μπήκαμε στη ζώνη του κρέατος. αλκαλικές λίμνες και αμμόλοφοι. κορνάραμε σε χαρούμενα σκυλιά και βόδια ελεύθερης βοσκής. φαράγγια και περάσματα. και εκφέραμε αυτάρεσκες καταδικαστικές κρίσεις για τους βαριεστημένους έφηβους πιστο­ λάδες και τους μπιροφεσωμένους γελαδοτρομοκράτες που είχαν ανοίξει έναν γαλαξία από τρύπες σε όλα τα σήματα του δρόμου μηδενός εξαιρουμένου. βρεθή­ καμε να τσουλάμε μέσα σε μια φαινομενικά ατελείωτη ποικιλία από οικοσυστήματα. αφού βγήκαμε από τη ζώνη των θαλάμων ντους από φάιμπεργκλας και μπήκαμε στη ζώνη των θαλάμων ντους από μέταλλο.

Στην Ανατολή. που σημαίνει ότι αναζητώ αμερικανικές εικόνες που προάγουν εκείνη την εσωτερική ένταση της γυναικείας σεξουαλικότητας που έχει για πηγή της τη Θεά της Δημιουργίας. Όταν διάβασα ότι για τους πιστούς της τάντρα το αιδοίο λα­ τρεύεται ως όργανο παραγωγής του κόσμου και του χρόνου. Βλέπετε.καλλιτεχνική έμπνευση και πνευματικό ζήλο το πιο απόκρυφο χα­ ρακτηριστικό της γυναικείας ανατομίας. όταν συνειδητο­ ποίησα για πρώτη φορά ότι τα γυναικεία γεννητικά όργανα είναι στην κυριολεξία θεϊκά. Φαντα­ στείτε απογευματινή εκπομπή στην τηλεόραση: Ο Ρόι Ρότζερς στο ΦσράΥγΙ των Αιδοίων. ενώ στα σπήλαια της Παλαιολι­ θικής Ευρώπης υπάρχουν σύμβολα γιόνι (ηλικίας είκοσι χιλιάδων ετών) που είναι πανομοιότυπα με εκείνα που λατρεύονται σήμερα από τα ταντρικά δόγματα των lμαλα·lων. το λεπτεπίλεπτα σγουρό. Φανταστείτε το ιππικό του Κάστερ να περνά καλπάζοντας α­ θώα μια ράχη. αλλά μέχρι να μά­ θω για το Φαράγγι των Αιδοίων δεν είχα λάβει υπόψη μου την ταντρική συνεισφορά των Ινδιάνων της Αμερικής. ήμουν πεπεισμένος ότι η αμερικανική τάντρα πρέπει να διαφέρει τόσο πολύ από την ασιατική. ιδιαίτερα στα θρησκευτικά συστήματα του Θιβέτ και της lνδίας.διαφέρουμε από τους ευλαβείς Ασιάτες. το προσκύνημά μου άρχισε γύρω στα τριάντα μου. Νοητικά. Εξακολουθώ να πι­ στεύω ότι αυτό ισχύει για τη σύγχρονη εποχή. για να βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με (ωχ!) το ροζ. Ανάμεσα στα παραδείγματα που μου έχουν τραβήξει την πρ<> σοχή είναι το σλιπ χρώματος τσιχλόφουσκας που άφησε πίσω της η Μπόνι Πάρκερ για να χλευάσει τους αστυνομικούς όταν το έσκασε μαζί με τον Κλάιντ Μπάροου. αυτή η αντίληψη επικρατού­ σε από την απώτερη αρχαιότητα. συναισθηματικά. Δεδομένου ότι έχω εμπνευστεί και διαλογιστεί πάνω σε τόσο . Από κείνη τη μέρα αναζητώ την αμερικανική τάντρα. το υποχωρητικό. αυ­ τή η αντίληψη άγγιξε μια συγγενική χορδή μέσα μου. το υγρό. συν-πλην κάποια χρόνια ίσως. όσο εμείς οι Αμερικανοί -τρυφεροί γκάνγκστερ κατά βά­ θος.

ένα χνουδωτό συννεφάκι μπορεί να εξοντώσει ξαφ­ νικά ένα ολόκληρο κοπάδι πρόβατα. είναι μια ψευδαίσθηση.είναι ένα είδος χωματερής. το πετάμε στη Νεβάδα. * * * ΑΝ ΚΑΤΙ είναι τόσο επικίνδυνο και καταστροφικό και άσχημο και ανατριχιαστικό που δεν ξέρουμε τι να το κάνουμε. τουλάχιστον. δεν με ανησύχησε παρά ελάχιστα το γε­ γονός ότι ένα μνημείο που μπορεί να αποτελεί τον υπέρτατο το­ ντρικό φόρο τιμής σε όλη την αμερικανική ήπειρο βρίσκεται στη δυτική-κεντρική Νεβάδα. Πετάμε τα πάντα στη Νεβάδα επειδή φαίνεται τόσο άχρηστη και άδεια. μπορούν να θεωρηθούν χωματερές χρήματος --αυτή. Και ακόμη και αυτό το ίχνος σκεπτικι­ σμού έσβησε όταν θυμήθηκα ότι η Θεά της Δημιουργίας είναι ταυτόχρονα και Θεά της Καταστροφής. Ακόμη και τα μπορντέλα -που επιτρέπονται από τις αρχές επει­ δή υπάρχει η αντίληψη ότι οι στρατιωτικοί. καθώς και τα διά­ φορα οπλικά συστήματα που τρώνε ή χέζουν αυτά τα δηλητήρια. ήταν η εμπειρία του υπογράφοντος προσκυνητή. Όσο για τα καζίνα. Και η Νεβάδα είναι το μέ­ ρος που η Βόμβα το θεωρεί σπίτι της. που κρύβουν κάθε πιθανό είδος δηλητηρίου υψηλής τεχνολογίας. Κάθε τηλεορασόβιος που έχει δει τον Υπέροχο Κόσμο του Ντίσνεϊ ξέρει ότι η έρημος είναι γεμάτη ζωή.φαινομενικά βέβηλα σύμβολα όπως το σλιπ της Μπόνι (παρεμπι­ πτόντως. φυσικά. αλ­ λά αν λάβουμε υπόψη μας τον τρόπο ζωής εκείνων που υπάρ- . τεράστιες. επειδή εκεί μοιάζουν να υπάρχουν ακόμη λιγότερα από αυτά που η Γερτρούδη Στάιν δεν μπορούσε να βρει στο Όκλαντ. οι καουμπόιδες και οι μεταλλωρύχοι δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά χωρίς πόρνες. Στη Νεβάδα. Δεν υπάρχουν πολλοί άν8ρωπο/ στη Νεβάδα συγκριτικά. Αυτό. φρουρούμενες και απαγορευμένες. Όλη η πολιτεία είναι γεμάτη από «Επικίνδυνες Περιοχές». το αγόρασε από ένα ψιλικατζίδικο μιας μικρής πόλης του Κάνσας το 19341.

χουν. τέλος. Νομίζει ακόμη ότι είναι τα τελευταία σύνορα. αν λάβουμε υπό­ ψη μας ότι έχει απαγορευτεί σε μόνιμη βάση η είσοδος επιτυχιών του ροκ γκρουπ Άντρες Χωρίς Καπέλα στο Τοπ 40 της Νεβάδα. με την αγάπη της για τα όπλα και το ποτό και τη λαχτάρα της για τις πλούσιες φλέβες χρυσού. Για παράδειγμα. Στις πιο σικ πόλεις μας. οι δολοφόνοι δεν απευθύνονται πλέον στα θύματά τους με τσεκούρια. αν λά­ βουμε υπόψη μας ότι η πλειοψηφία είναι έτοιμη να πάρει δρόμο από κει τη στιγμή που θα πλουτίσει και. αν λάβουμε υπόψη μας ότι τα πυκνότερα πλήθη συγκε­ ντρώνονται στα μπαρ και ότι τα μπαρ είναι ανοιχτά όλο το εικο­ σιτετράωρο (οι ζόρικοι παλικαράδες έχουν έθιμο αν πλουτίσεις. και αν δεν πλουτίσεις να μεθάς για να ξεχάσεις). «Δεν μας άφηααν να νικήσουμε στο Βιετνάμ». είναι αναμφίβολα ευλογία που δεν υπάρχουν περισσότεροι πολί­ τες εκεί για να λεηλατήσουν ακόμη χειρότερα το ύπαιθρο και να εξοντώσουν τα μικρά του πλάσματα. η Νεβάδα είναι δια­ ποτισμένη από τη νοοτροπία των συνόρων. Το πρόβλημα με τη Νεβάδα είναι ότι νομίζει πως είναι η Αλά­ σκα. αν λάβουμε υπόψη μας ότι το κυριότερο παράπονο σε αυτά τα μπαρ είναι. Ή τους χώνουν μικρά μποκ τσόι στη μύτη. αλλά η Αλίξα. ήταν απρόσμενα αναζωογονητικό να διαβά­ ζεις σε μια εφημερίδα που ονομάζεται Τάιμς της Τονόπα-Νέα των Χρυσωρυχείων όχι για έναν αλλά για δυο πρόσφατους φόνους με τσεκούρι. Χρησιμοποιούν μαχαίρια σούσι. αν λάβουμε υπόψη μας ότι ο μέσος Νεβαδίτης ζει σ' ένα διπλό­ φαρδο τροχόσπιτο που δεν έχει τίποτα στην αχόρταρη αυλή του εκτός από έναν δορυφορικό δίσκο μεγάλο σαν το φεγγάρι. Ένα μεγάλο μέρος από αυτήν τη συμπεριφορά είναι ψι­ λοπαλαβή και άξεστη (ο πολιτειακός ύμνος της Νεβάδα είναι το τραβηχτό ρέψιμο). . να μεθάς για να γιορτάσεις. ο Τζον κι εγώ συμφωνήσαμε ότι ακόμη και αυτοί οι υποκατάστατοι Κιτ-Καρσονισμοί ακτινοβολούν γνησιότητα αν συγκριθούν με τον εξευγενισμό που ζαχαρώνει τα άντερα της αστικής Αμερικής. Παρ' όλα αυτά. σε μια εποχή που τα τελευταία σύνορα έχουν μετακινηθεί από το Άνκορατζ στην άλλη μεριά του Δία.

εκείνο το μαγιάτικο απόγευμα που πλησιάσαμε επι­ τέλους στο φαράγγι. Εκτός από το μαρούλι άισμπεργκ που στέλνουν ταχυδρομικά από την Καλι­ φόρνια. στο Φαράγγι των Αιδοίων θα επικρατούσε η Μητέρα της Δη­ μιουργίας. ή­ ταν εκείνη που τον δελέασε να πάει στη Νεβάδα. Αλίμονο. γυναίκα και. Όμως. και με κάθε φτυαριά άμμο και χιόνι που εκτόξευε στο παρ­ μπρίζ. έφτασα σε σημείο όπου δεν θα έλεγα όχι για ένα-δυο φύλλα μποκ τσόι. Όντας είκοσι πέντε χρονών. αλλά συμ­ βαίνει να είναι. πρώτον. η χειροπρακτική Μερσεντές βογκούσε σαν να την πονούσε η μέση της. Το πολιτειακό πτηνό της Νεβάδα είναι το τη­ γανητό κοτόπουλο -και το βαρύ φτεροκόπημα από τις περιχυμέ­ νες με σάλτσα φτερούγες του (που είναι ομολογουμένως νοστι­ μότατες) απλώς φουντώνει τις φλόγες της συνοριακής νοοτρο­ πίας. το φλιπ-σάιντ της. η Καλή Μάγισσα. δεν υπάρχει ούτε ένα φρέσκο λαχανικό σε όλη τη δυτική­ κεντρική Νεβάδα. Στην τάντρα δεν την αγαπούν ούτε ένα φιλί λιγότερο από την καλοκάγαθη δίδυμη αδελφή της. Όπως και να 'χει το πράγμα. όπου η φυσική ομορφιά παλεύει να αντισταθεί στην ύπουλη ομοιομορφία την ο­ ποία γεννοβολά η απληστία και ο φόβος των ανθρώπων. Ο άνεμος πηλαλούσε με ριπές εκατό χιλιομέτρων την ώρα. η Θεά της Καταστροφής χορεύ­ ει στη Νεβάδα.Βασικά. με τα σκυλόδοντά της να στάζουν ζουμί από μπρι­ ζόλες και τον ήλιο της ερήμου να αστράφτει πάνω στο περιδέραιο από κρανία στο λαιμό της. είχε πο­ λύ μικρότερη πείρα στο τιμόνι από τον Τζον κι εμένα. η Θεά της Καταστροφής σκηνοθετούσε την παράσταση. Ο υπο­ γράφων προσκυνητής μαθαίνει σιγά σιγά να αγαπά και τη Σκο­ τεινή Χορεύτρια. προικισμένο μέ- . που ζητήσαμε από την Αλίξα να οδηγήσει. δεύτερον. πριν τελειώσει το προσκύνημά μου. Η ορατότητα ήταν τόσο περιορισμένη. Ένας οργανισμός που καίει λαχανάκια Βρυξελλών. Σίγου­ ρα. κατά πά­ σα πιθανότητα δεν έχει τόσο μεγάλη διάθεση να κάνει κόσκινο τις πινακίδες των δρόμων ή να μοιράζεται τους βιότοπούς του με πε­ δία βομβαρδισμών και χωματερές πλουτωνίου όσο ένας οργανι­ σμός που καίει σφυροκοπημένο βοδινό.

Αρχίσαμε να τριγυρίζουμε απαισιόδοξα σ' αυτό το Γ αλοποu­ λοτοπίο για λίγο. λοιπόν. Δεν μπορούσαμε να διακρίνουμε λεπτομέρειες. δεν τα διαφήμιζαν. «Σύμφωνα με το χάρτη. είπα εγώ. Επί τριάvτα χιλιόμετρα ακολουθούσα­ με αυτόν το χωματόδρομο. Και ξαφνικά. Τίποτα δεν έγινε αvτιληπτό από την όρασή μας πέρα από την απε­ ραvτoσύνη του χώρου. που έβλεπες σχεδόν την αύρα γύρω του. πρoxωρώvτας Kόvτρα στον άνεμο. Θα μπορούσε να πει κά­ ποιος ότι ήμαστε στη μέση του πουθενά. ιδιαίτερα αν ανήκει στην κατηγορία των ανθρώπων που πιστεύει ότι το Μανχάταν είναι το Kέvτρo του παvτoύ. που ακόμη και η θύελλα έμοιαζε να φοράει μοκασίνια. Η σιωπή ήταν τόσο βαθιά. ξεκινήσαμε με γρήγορο βήμα. αλλά το μέ­ ρος ήταν τόσο φορτισμένο. Και δεν κόψα­ με ταχύτητα μέχρι που βρεθήκαμε περιτριγυρισμένοι από πληθώ­ ρα αιδοίων. Ε. Σκεφτήκαμε ότι μια απλή ανοιξιάτικη θύελλα δεν θα εμπc> διζε το ραvτάρ της να πιάσει αυτά τα ιερά γιόνι. απέχουμε μόνο μια εφηβσιότριχα». «Die Stodt! Wo ist die Stadt?». Κοιταχτήκαμε και οι τρεις με νόημα. βλέπαμε ότι μπαίνουμε στους πρόποδες μιας χαμηλής οροσειράς. και μετά. ένα στενό χωματόδρομο που απλωνόταν στον επίπεδο θαμνοσκεπσσμένο κάμπο σαν γραμμή με κιμωλία στο γή­ πεδο τένις των βουβάλων.vτιoυμ. Μέσα από σχισμές στην κουρτίνα της χιονισμένης σκόνης. που νόμιζες όrι όλες οι γιαγιάδες των Ηνωμένων Πο­ λιτειών έπιασαν να παραγεμίσουν γαλοπούλα. να το! Δεν υπήρχε περίπτωση λά­ θους. πηγαίνovτας φαινομενικά ίσια προς το Μεγάλο Κενό. και στιγμές αργότερα η Αλίξα σταμάτησε το αμάξι. Η Αλίξα αvτάμειψε την εμπιστοσύνη μας στρίβovτας από τον κύριο σσφσλτοστρωμένο δρόμο και μπαίνovτας σ' ένα ακόμη πιο μονσχικό δρομάκι. Και όταν ανοίξαμε τις πόρτες. . έκλαιγε με λυγμούς ζητώvτας τις οτομπάν και φωνάζο­ ντας. όρμησε μέσα στο αμάξι μια τέτοια ριπή από το άρωμα των θάμνων. Η Mερσεvτές. με τα χαλίκια να κροταλίζουν στην κοιλιά της και τα κλαδιά να γρατζουνούν την πολύτιμη πρωσική βαφή της. αν υπήρχαν ιερά αγροτεμάχια στην περιοχή.

υποθέτω. Τα τοιχώματα είναι από ηφαιστειογενή στάχτη με μια κιτρινωπή. Συχνά."4 Κοίταξα ένα από τα δείγματα κατάματα. με το πέρασμα των αιώνων. Αυτό δίνει εξαιρετικό κοντράστ στο σχέδιο -αν και. γπάρχουν αμέτρητα παραδείγματα πετρογλυφlκών στις δυτι­ κές ΗΠΑ. οι οποίες καλύπτονται από την πατίνα της οξεί­ δωσης χιλιετιών. Σύμφωνα με την πυξίδα του Τζον. Η είσο­ δος είναι στο ανατολικό άκρο. περνά από αυτήν τη φυσική δίοδο και προχωρεί σιγά σιγά στο πέρασμα φτάνοντας στη «μήτρα». Το έδαφος του φαραγγιού είναι μαλλιαρό από θάμνους. Πετρογλυφlκό ονομάζεται ένα σχέδιο σκαλισμένο. χτυπημένο ή χαραγμένο πάνω σε πέτρα. μερικά τοτεμικό (σύμβολα φυλών) και μερικά. Είναι πολύ στενό και έχει μήκος μικρότερο από διακό­ σια μέτρα. που είναι και το πιο στενό. τελειώ­ νοντας σε μια βαθουλωμένη λεκάνη με λευκά αλκάλια. Όλο το φαράγγι έχει μάλλον αιδοllκό σχήμα. που οι έχοντες την αντίστοιχη προδιάθεση θα μπορούσαν να τη δουν ως μήτΡσ. Όταν ανατέλλει ο ήλιος κάθε πρωί. όπως φαίνε- . «ο Δόκτωρ Αιδοίος. το Βόρειο Φαράγγl είναι α­ πόλυτα ευθυγραμμισμένο με τον άξονα ανατολής-δύσης. Και τα δυο αντικριστά τοιχώματα της εισόδου του φαραγγιού είναι σκεπασμένα από πετρογλυφlκά. πορτοκαλωπή. Μερικά έχουν τελετουργικό χαρακτήρα. Προ­ φανώς υπάρχει μεγάλη σύνδεση με τον ήλιο.» * * * ΤΟ ΕΠΙΣΗΜΟ ΟΝΟΜΑ της περιοχής είναι εντελώς αθώο: Βόρειο Φαράγγl. κοκκι­ νωπή. το πιο ανοιχτόχρωμο βαθύτερο πέτρωμα σκουραίνεl κι αυτό βαθμιαία. Ή μάλλον όχι. ο βράχος που αποκαλύπτεται από το σκάλισμα έχει αισθητά πιο ανοιχτή απόχρωση από τις εξω­ τερικές επιφάνειες. όπως συμβαίνει και στην πε­ ρίπτωση του Βόρειου Φαραγγιού. καφετιά απόχρωση -έχουν δηλαδή την παλέτα του ήλιου. η λέξη «σκε­ πασμένα» δεν αποδίδει σωστά το πράγμα. μερικά μνημο­ νlκό. Τα τοιχώματα τΡσγου­ δάνε από πετρογλυφlκά.

αδερφάκι μου! Το Βόρειο Φαράγγι είναι ένα φεστιβάλ. είναι απλώς τυχαία σχέδια σαν αυτά που κάνει κανείς αφη­ ρημένα στο χαρτί. Υπάρχουν πολλά μεγεθυσμένα ίχνη πουλιών. Τα ανάγλυφα αιδοία δεν είναι ακριβώς σπάνια στους βράχους της Δύσης. αλλά ένας από τους λίγους αρχαιολόγους που ασχο­ λήθη καν λίγο με το Βόρειο Φαράγγι έχει υπολογίσει ότι μπορεί να διατηρήσει ένα αιδοίο σε αρκετά καλή κατάσταση για πέντε αιώ­ νες περίπου. μακράν το συχνότερο μοτίβο στο Βόρειο Φαράγγι είναι το στιλιζαρισμένο αιδοίο. υπάρχουν πετρογλυφικά με πολύ σαφή τεχνοτρο­ πία. για να επινοήσουμε ένα ρη­ τό. ένα πανηγύρι αιδοίων. καθώς και παραδείγματα που είναι τελείως αφηρημένα. αφού οι καλλιτέχνες που τα έφτιαξαν ήταν Kυνηγoί-τρo~ συλλέκτες και μπορεί να περιλαμβάνουν ανθρώπινες φιγούρες ή όχι. Αν και οι Πεϊγιούτ μπορεί να είχαν βάλει κι αυτοί το δάχτυλό . μια έκθεση. φθαρ­ μένα.. Ο άνθρωπος ζει δέκα χιλιάδες χρόνια σε αυτή την περιοχή. Τα πέτρινα τοιχώματα στην είσοδο του Βόρειου Φαραγγιού περιέχουν κάποια σκόρπια αφηρημένα καμπυλόγραμμα σκίτσα. αλλά στο Βόρειο Φαράγγι . σκάσε από τη ζήλια σου. Σε ένα σπήλαιο σαμάν στο κοντινό Χί­ κισον Σάμιτ υπάρχει ένα μοναχικό γιόνι μεγάλης ομορφιάς. Επί πλέον. α­ νάμεσά τους και τα μυστηριώδη κουκκιδωτά σχήματα που είναι χαρακτηριστικά της πετρογραφικής τέχνης στην περιοχή της Με­ γάλης Λεκάνης.ται. καλύπτουν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. αλλά σε κανένα άλλο μέρος δεν απαντώνται σε τέτοια συγκέντρωση και αφθονία. Τα σκίτσα. Και υπάρχει ένα σπίτι ευρωπαϊκού στιλ και ένας κλίβανος ξυλάνθρακα σαν αυτούς που χρησιμοποιούσαν οι μεταλλωρύχοι. αλληλοεπικαλυπτόμενα και πού και πού μισοσκεπασμένα. Σέλεϊ Γουίντερς. Η Ρώμη δεν χτίστηκε σε μια μέρα. και το ίδιο ισχύει για την αιδοιική έκθεση. Η πλειονότης των σκίτσων έχουν σχέση με το κυνήγι.. Η ηφαιστειακή στάχτη είναι πολύ μαλακή για να διατηρήσει εικόνες για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. προ­ φανώς σύμβολο της Φυλής των Πουλιών. κάτι που α ποδε ίχνε ι ότι οι Ινδιά­ νοι σκάλιζαν σ' αυτό το μέρος μέχρι και το δέκατο ένατο αιώνα. Όμως.

Το ερώτημα είναι: Γιατί. αλλά. τη μητέρα των σολομών. το Βόρειο Φαράγγι να έχει καθαρά σε­ ξουαλικό χαρακτήρα και να μην είναι παρά η χάραξη της προσω­ πικής λαγνείας πάνω στην αιώνια διάσταση της πέτρας. από την άλλη μεριά. θα είχατε εμπι­ στοσύνη σ' έναν τέτοιο άνθρωπο. Η ενέργεια του μέρους είναι ανοιχτά ερω­ τική. τρώγο­ ντας την άμμο με το κουτάλι και αφήνοντας τον άνεμο να βάφει τα μέλη μας μπλε.. ενός ημινομαδικού πολιτισμού του οποίου η πολυπλοκότητα έχει υποτιμηθεί από τους ειδικούς. Μπορεί το Βόρειο Φαράγγι να ήταν ένα μοτέλ γονιμότητας στο οποίο πή­ γαιναν τα ζευγάρια των Σοσόνι για να εξασφαλίσουν τη σύλληψη. νιώ-θοντας κάποια διάθεση να γελάσουμε και κάποια διάθεση . Ή ίσως. Στεκόμαστε εκεί μέσα σ' έναν στρόβιλο από νιφάδες. Αν θεωρήσουμε ότι τα ξύλα ήταν υποκατάστατα του πέους. σίγουρα εδώ γινόταν κάποιο είδος συνουσιακής μαγείας..JV τους. τη μητέρα των ελαφιών. Λέγεται ότι υπάρχουν ετεροφυλόφιλοι άντρες που μπορούν να κοιτάξουν ένα αιδοίο. Όπως και να έχει το πράγμα. Θα θέλατε να παντρευτεί η κό­ ρη σας έναν από αυτούς. τρύπες που έχουν «παρενοχληθεί» με ξύλα.να αποτελούσε φόρο τιμής στη θηλυκή αρχή που οι Σοσόνι θεωρούσαν πηγή συνεχούς δημιουργίας: την ίδια τη Γ η. ειλικρινά τώρα. πολλά αιδοία του Βόρειου Φα­ ραγγιού είναι εφοδιασμένα με τρύπες στο κέντρο τους. Μπορεί -και ο υπογράφων προσκυνητής προτιμά αυτήν τη θεωρία. νιώθοντας κάπως σέξι και κάπως θρήσκοι. Γιατί στόλισαν την ηλιακή πύλη της ερή­ μου της Νεβάδα με δεκάδες στιλιζαρισμένα αιδοία. τη μητέρα του εδάφους πά­ νω στο οποίο βάδιζαν και των γκρεμών που τους προστάτευαν. και ταυτόχρονα έντονα πνευματική. η πιθανότερη εκδοχή είναι ότι οι τοιχογραφίες του Βόρειου Φαραγγιού είναι έργο των Σοσόνι. των βολβών και των ριζών. και να μην αι­ σθανθούν ίχνος λαγνείας. τη μητέρα των σπόρων. Μπορεί η διακόσμηση να έχει σχέση με κάποια τελετουργία ενη­ λικίωσης. Μπορούμε να θεωρή­ σουμε ότι οι Σοσόνι δεν θα έβρισκαν καμιά αντίφαση ανάμεσα σ' αυτά τα δύο. πραγματικό ή ζωγραφιστό.

ενώ στον Τζον. Άναψαν. * * * ΕΚΕΙΝΟ ΤΟ ΒΡΑΔγ. Άναψαν. ξεκινήσαμε αμέσως. «Συμβαίνει συνέχεια». το τηγανητό κοτόπουλο σερβιρίστηκε στην Αλίξα που είναι χορτοφάγος. η πραγματικότητα με το όνειρο. Και μετά άναψαν πάλι. έδωσαν το μπολ με το μαρούλι άισμπεργκ. όπου το καταβρόχθισε αστραπιαία ένα παλικάρι με καπέλο. το παρόν κάνει επαφή με το παρελθόν. εγώ όμως. η καταπίεση κάνει επαφή με την επιείκεια. Η ηλικιωμένη σερβιτό­ ρα χαμογέλασε με το λάθος της και τράβηξε τα πέτα της κουκκι­ δωτής στολής της. μας είπε η σερβιτόρα. γιατί το σάντουιτς γο­ λοπούλα που παράγγειλε ο υπογράφων προσκυνητής (όλοι εκεί­ νοι οι θάμνοι με τα μυρωδικά μου είχαν ξυπνήσει μια νοσταλγική λαχτάρα) κατέληξε σ' ένα τραπέζι στην άλλη άκρη της αίθουσας. αφήνοντας μια στενότερη εξερεύνηση του περίεργου φαραγγιού για μια πιο φι­ λόξενη μέρα. Έσβησαν. Στην έρημο. τα κατασκευάσματα των τεχνικών εταιρειών κάνουν επαφή με τη φύση. Ο Τζον δεν βρήκε καθόλου πιστευτή την εξήγηση. ενώ υπέμενα τη μακριά αναμονή για ένα σάντουιτς γαλοπούλα που να 'χει πάνω τ' όνομά μου. έσβη­ σαν τα φώτα. Έσβησαν. μέχρι που ξεπαγιάααμε τόσο πολύ ώστε δεν νιώ­ θαμε πια τίποτα άλλο πέρα από την ανάγκη για ένα αχνιστό μπά­ νιο. το αρσε­ νικό με το θηλυκό. Τουλάχιστον τέσσερις φορές.» ρώτησε. «Μην ανησυχείτε. «Μετράει καθόλου που τα έφερα στο σωστό τραπέζι. Απλώς κάποια καλώδια κά­ νουν επαφή απ' τον αέρα». η Θεά της Καταστροφής με τη Θεά της Δημι- . Φαίνεται πως όχι όμως.να κλάψουμε. στην τραπεζαρία του Ξενοδοχείου Μίζπα της Τό­ νοπα. Δεδομένου ότι το κοντινότερο πανδοχείο απείχε πάνω από εκατόν πενήντα χιλιόμετρα. σκέφτηκα ότι αυτή είναι μια πο­ λύ καλή μεταφορά για την κατάσταση στη δυτική-κεντρική Νεβά­ δα: δυο καλώδια που κάνουν επαφή λόγω του αέρα. που είναι μανιώδης σαρκοβόρος. Ενώ η αερβιτόρα μας πάλευε να διορθώσει το μπέρδεμα.

Μετά υπάρχει και το θέμα της ηλιακής ευθυγράμμισης. σαν να βρισκόμαστε μέσα σε μια μεταφυσική σαλα­ μούρα. Σε πρακτικό επίπεδο πρόσφερε προστασία και νερό. Μην μπορώντας να λύσουμε το ευρύτερο μυστήριο. Το αιδοίο. να σουλατσάρουμε και να τε­ μπελιάζουμε σε κατάσταση προσωπικής επικοινωνίας με τα απο­ σωματοποιημένα όργανα που μας τριγύριζαν από παντού. σε αιώρηση. Αυτά τα γεγονότα όμως δεν μπορούν να εξηγήσουν τη μαγεία του. Μέσα στο φαράγ­ γι. Μύρι­ ζα σχεδόν τη θάλασσα μέσα τους. Προφανώς. γυαλίζει τόσο δελεαστικά που σε κάνει να υπο­ ψιάζεσαι ότι οι μικροί ζεστοί βάλτοι κυριαρχούν στην τοπογραφία του Παραδείσου. Την τρίτη μέρα. ένιωθα την εύθυμη. αλμυρή υγρασία τους πάνω στο μάγουλό μου. και μια μεταξένια γαλήνη είχε απλωθεί στην περιοχή. ο δείκτης γαλήνης τριπλασιάστηκε. αρκεστή­ καμε ικανοποιημένοι να καθόμαστε. ο αέρας τα 'φΤUσε και η θερμοκρασία ανέ­ βηκε είκοσι βαθμούς. μια εγγενή αίσθηση που απλώς ενισχύεται από την αιδοllκή ταπε­ τσαρία. όπως και το δελ­ φίνι. Ακόμη και μέσα στην έρημο. για­ τί οι γκρεμοί του είναι ψηλοί και υπάρχει μια πηγή στην άκρη της «μήτρας». Το φαράγγι. ένα άσυλο. ο ουρανός ήταν γαλάζιος σαν το μαλλί της σερβιτόρας μας. Όταν πήγαμε πάλι στο Βόρειο Φαράγγι. Επί δυο ανεμοδαρμένες μέρες μείναμε τρυπωμένοι στο ξενο­ δοχείο κυνηγώντας φΡOUΤάKια σε μια μηχανή και βλέποντας κα­ πάκια σκουπιδοτενεκέδων να περνούν σαν UFO έξω απ' τα παρά­ θυρα. ένα πλατύ μειδίαμα τόσο δακρύ­ βρεχτο και αγαπησιάρικο όσο και η κούνια από την οποία βγή­ καμε όλοι.ουργίας. οι Σοσόνι δεν είχαν διαλέξει αυτό το σημείο αυ­ θαίρετα. ένα μέρος όπου ακόμη και οι ανάξιοι είναι ασφαλείς. Μας φάνηκε σαν ένα λι­ μάνι. έχει ένα μόνιμο χαμόγελο. ήταν παρ' όλα αυτά τό­ σο ισχυρό που τα κύματά του κρατούσαν την ψυχή μας ψηλά. το Πεδίο Ατομικών Δοκιμών με το Φαράγγι των Αιδοίων. ένα τέτοιο τέλμα δεν στε­ γνώνει -αντίθετα. Αργότερα την ίδια μέρα. μικρό και όμορφο. καθώς εξερευνούσαμε το μεσαίο τμή- .

μέσα στο οποίο να συνδέ­ σουμε τις ορμόνες μας με τα άστρα. Επί πλέον. μπορεί να γινόμαστε ψυχο­ λογικοί παραπληγικοί. να τους συνέδεσε με τη σάρκα που ήταν η προέλευσή τους κσι με τη γη στην οποία θα τέλειωνε το ταξίδι τους. στο νότιο τείχος (πώς είναι δυνατόν να μην το προσέξαμε νωρίτερα) ήταν η βασίλισσα των αι­ δοίων. η προγιαγιά όλων των αιδοίων. η Αλίξα με τα χαρτιά ταρό και ο υπογρά­ φων προσκυνητής με τα λεκτικά του ποικίλματα θα φεύγαμε όλοι από το Βόρειο Φαράγγι με τη βαθιά εντύπωση ότι η σύγχρονη κοι­ νωνία δεν διαθέτει τίποτε το αντίστοιχο και είναι πιο φτωχή γι' αυ­ τόν το λόγο. βρήκαμε κάτι που θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο Βάλτος του Παραδείσου. Συζητήσαμε αν αυτό το γεωλογικό αιδοίο μπορεί να ήταν η πη­ γή έμπνευσης για τα πετρογλυφικά. Είχε ζωή μέσα του -εκείνη τη ζωή που είναι αυτοονανεούμενη και έξω από την ιστορία. Εκεί. αλλά προφανώς ήταν φυσι­ κός σχηματισμός. αισθανθήκαμε ότι με την απομάκρυνσή μας από τη φύση και από κείνες τις δυνάμεις που οι πρόγονοί μας γνώριζαν ενδόμυχα. πήγαμε μέχρι το δυτικό άκρο του φα- . με μια σκούρα κατακόρυφη τομή και μια ένταση τόσων βατ που θα μπορούσε να εκπέμψει το αλμυρό τραγούδι της ως τη σελήνη. Αυτή η οπή που θα ταί­ ριαζε σε μια θεά. μπορεί να γέμισε τους Σοσόνι με δέος και θαυ­ μασμό. αν και σπάνια κατονόμαζαν. έχουμε χάσει κάτι τόσο σημαντικό που η απώλειά του μοιάζει με κυριολεκτικό ακρωτηριασμό.μα του φαραγγιού. κυκλική. * * * ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ της μέρας. Πεντέμισι μέτρα ύψος (τα άλλα αιδοιικά σχήματα σπάνια ξεπερνούσαν τα είκοσι πέντε εκατοστά).με τον ίδιο τρόπο που μια βόμβα έχει θάνατο. Ο Τζον με τη φωτογραφική του μηχανή και τα μπλοκ ιχνογρα­ φίας που είχε μαζί του. Ήταν σαφώς η γιαγιά. Την είχαν εξωρα'(σει χρη­ σιμοποιώντας σκαλιστικά εργαλεία. Χωρίς ένα Φαράγγι Αιδοίων στο οποίο να σκαλί­ σουμε την αμερικανική μας τάντρα.

Μια λευκή μορφή. Η αδεξιότητα της εκτέλε­ σης.ραγγιού για να δούμε. Υπήρχαν μερικές αγγλικές λέξεις χαραγμένες στην πέτρα. Αρσενική. Ορεινά ωδικά πτηνά έλεγαν τα κά­ λαντα από τους θάμνους. κοίταξα πάνω σε μια πλαγιά και είδα ένα βράχο με ύποπτα σημάδια. στις αρχές του αιώνα. αλλά από το σκούρο χρώμα τους και την καλλιγρα­ φική μορφή τους καταλάβαμε ότι τις είχαν χαράξει άποικοι. η οποία σημάδευε το αιδοίο σαν κανόνι στραμμένο προς αχιβάδα. δεν ήταν αυτό που μου τράβηξε την προσοχή. παρ' όλα αυτά. Είναι η διαφορά ανάμεσα στην αρμονία και την επιθετικότητα. Όμως. η ολοκληρωτική έλλειψη συναισθηματικής λεπτότητας ή πνευματικής διάστασης της εικόνας υπογράμμιζε τη διαφορά ανά­ μεσα στις επονομαζόμενες πρωτόγονες κουλτούρες και τις κουλ­ τούρες των ευρωπαίων αποίκων. όταν πάτησα πάνω σ' ένα βουναλάκι ατυχώς φρέσκιας κοπριάς από αντιλόπη. σαύρες έγραφαν με τις ουρές τους ε­ ρωτικές επιστολές στην άμμο κι εγώ διαλογιζόμουν πάνω στην παρατήρηση του Λόρενς της Αραβίας ότι λατρεύει την έρημο ε­ πειδή είναι τόσο καθαρή. τη δύση του ήλιου. είχαν σκαλίσει και οι λευκοί. Ο λευκός είχε μια τεράστια στύση μεγέθους κορμού δέντρου (τα φαλλικά γκράφιτι παραμορφώνουν τις διαστάσεις τείνοντας πάντα προς το υπερβολικό μέγεθος). Και τι μορφή. Αν και είμαι πλέον έξω από την πολιτεία. θα πρέπει να αναφέρω ένα πρόσθετο στοιχείο για τον άντρα . να πω ότι η μορφή δείχνει την πεοκρατική νοοτροπία που συνεχίζει να χαρακτηρι'ζει τη δυτική-κεντρική Νεβάδα. Όπως αποδείχτηκε. Ωστό­ σο. Ενώ έξυνα το παπούτσι μου. και μόνο σ' αυ­ τόν. Υπήρχε επίσης μια μορφή σκαλισμένη στο βράχο. την τέ­ χνη και την πορνογραφία. σ' αυτόν το βράχο. όπως έκαναν σίγουρα και οι Σοσόνι πριν από μας. τη σοφία και τη ρηχότητα. Ήταν πιο διαβρωμένο και πιο νατουραλιστικό από τις στιλιζαρισμένες ομάδες στην είσοδο. δεν θα ήθελα. Δεν διαβάζονταν. Μια επιτόπια διερεύνηση έδειξε ότι ο βράχος ήταν στολισμέ­ νος με το παλαιότερο ίσως αιδοιογλυφικό του φαραγγιού. ίσως.

Καθώς ΚΙΥείται για Υα κατακτήσει το αVΤΙKείμεyo του σεξουαλικού του πάθους. 1988 .που ήταΥ σκαλισμέΥος πάΥω στο βράχο. ο ζόρικος παλικαράς φοράει το καπέλο του. Esquire.

Απεριποίητα πολυτελείς. και αφού σου εκφράσει καλαίσθητα την ευγνωμοσύνη της και τη χαρά της.Δύο στη ζούγκλα ΛΕΣ ΣΤΗ ΦΙΛΕΝΑΔΑ ΣΟΥ ότι θα την πας διακοπές σ' ένα από τα πιο ρομαντικά μέρη της γης. οι χαμηλές και λαβυρινθώδεις πτέρυ­ γες του Βικτόρια Φολς γαργαλιούνται από φοινικόδεντρα. ακόμη και αν προσέξει ότι εσύ παίρνεις μαζί σου ένα γενναίο απόθεμα εντομοαπωθητικού και παπούτσια θαλάσσης. Το Βικτόρια Φολς. όπως νο­ μίζει. ποδο­ πατιούνται από μαϊμούδες. εξυπηρετούνται από ένα πρόθυμο προ­ σωπικό με λευκή κολλαριστή λιβρέα και υγραίνονται από την ομί­ χλη ενός καταρράκτη τόσο πελώριου που κάνει τον Νιαγάρα να . μπορεί να έχει έναν-δυο φευγάτους πόντους στις προ­ σκοπικές του κάλτσες και μερικούς λεκέδες στο πουκάμισο του σαφάρι. της λες εσύ. Για τη θάλασσα. Για το βουνό. Φυσικά νομίζει ότι αστειεύεσαι. χαμογελάει τόσο για το ευ­ χάριστο περιβάλλον όσο και για το μικρό σου αστείο. σε ρωτάει τι ρούχα να πάρει μαζί της. ίσως το μοναδικό αποικιοκρατικό ξενο­ δοχείο του δέκατου ένατου αιώνα που λειτουργεί ακόμη στη νό­ τια Αφρική. «Α». Και όταν τελικά την οδηγείς στο ξενοδο­ χείο Βικτόρια Φολς μετά από μια εικοσιδύωρη πτήση που σου κά­ νει τη σπονδυλική οτήλη ο κορντεόν. αλλά είναι τόσο ρομαντικό όσο και η τελευταία πράξη μιας κακής οπερέτας. Για τα κλαμπ του Ρίο ή για τα μπουλβάρ του Παρισιού. «απλώς πάρε μερικά πραγματάκια που θα σου χρειαστούν σ' ένα βάλτο».

» σηκώνεις τους ώμους. και το σκάφος σας είναι μόνο του σ' έναν υδάτινο δρόμο που στρίβει μέσα στην υδρόβια χλωρίδα σαν σπαστικός χορτοφάγος σε σάλαντ μπαρ και που οι όχθες του αρχίζουν να σας στριμώχνουν και από τις δυο μεριές. Στο μεταξύ. Φοβάσαι την απάντησή της στην ερώτηση αν έχει περάσει ποτέ τη νύχτα της με ζώο.. Νιώθεις κά­ ποια θλίψη από το βλέμμα που σου ρίχνει.κοιτάζει νευρικά από το ρολόι του στον ουρανό και πάλι στο ρολόι του. Η φιλενάδα σου έχει αρχίσει να βο­ λεύεται για τα καλά στο ξενοδοχείο.μοιάζει με βρύση που στάζει. Αχανής βάλτος από ορίζοντα σε ορίζοντα. πα­ ρόλο που οι συγγενείς τους είναι Μπουσμάνοι. ο οδηγός που έχει έρθει να σας πα­ ραλάβει από το αεροδρόμιο -ένα μπάλωμα γυμνής έκτασης μέσα σ' ένα χωράφι με γιαμ. η πτήση από τους Κα­ ταρράκτες Βικτόρια στη Ζιμπάμπουε μέχρι το Μαούν της Μπο­ τσουάνα φτάνει με καθυστέρηση σχεδόν δυο ωρών. Όταν σε ρωτάει. Πριν προλάβεις να σκεφτείς ότι ίσως θα 'πρεπε να τους συγχαρείς. «Έχουμε πολύ δρόμο και πρέπει να φτάσουμε πριν σκοτεινιάσει». βάλτο. Πριν περάσει πολλή ώρα ανεβαίνετε με βενζινάκατο ένα σκυ­ θρωπό ποτάμι με καλάμια. οι κα­ λύβες τους και οι κατσίκες τους έχουν εξαφανιστεί. ανταλλάσσοντας κύματα με ανθρώ­ πους που δεν έχουν ακούσει ποτέ τους για τον Τζορτζ Μπους. ο ήλιος έχει χαμηλώσει κάτω από τη φράντζα των φοινικόδεντρων στον ορίζοντα και η θερμοκρασία κατεβαίνει τό- . «Κι αν δεν φτάσουμε. αλλά και δύσκολο να εξηγηθούν. και καθώς περιμένετε τις αποσκευές σας.. αλλά δεν έχει προλάβει καλά καλά να λιώσει ο πά­ γος στο δεύτερο τζιν-τόνικ της όταν κλείνεις εισιτήρια στην Αιρ Μποτσουάνα. Το κανάλι στε­ νεύει και γίνεται μονοπάτι ιπποπόταμων. και προς το τέλος του επόμενου απογεύματος. πε­ τάτε οι δυο σας πάνω από μια περιοχή που σαφώς μοιάζει με . Για λόγους που είναι χαρακτηριστικά αφρικανικοί (σε αυτή την ήπειρο όλα τα ρολόγια έχουν ελαστικούς δείκτες και λαστιχένιες πλάκες). εξηγείς στη φίλη σου. και ιδιαίτερα στον ευρύχω­ ρο κήπο του. αυτοί. Το ποτάμι στενεύει και γίνεται κανάλι.

Πρόσθεσε σ' αυτό και μερικούς φαφλατάδες ιπποπόταμους που απαγγέλλουν τον όρκο του Ιπποκράτη μερικές δεκάδες μέτρα από­ σταση από το αντίσκηνό σου. η βατραχοφασαρία υπνωτική. ενώ μπροστά στα σκνι­ ποτυφλωμένα μάτια σου χορεύουν οι τίτλοι του Νάσιοναλ /VKOUάιΡεΡ: ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΝΙΓΕΤΑΙ ΣΕ ΣΚΝlπα-ΤΣΟΥΝΑΜI. όταν ξαφνικά το τείχος καταρρέει εξίσου ανεξήγητα όσο είχε υλο­ ποιηθεί και στο βάθος βλέπετε να τρεμοπαίζει ένα φως που προ­ φανώς είναι από ανθρώπινο χέρι. Παρ' όλα αυτά όμως.σο γρήγορα που σκέφτεσαι ότι πρέπει να κατρακύλησε από γκρε­ μό. Η ώρα περνάει. Σε δέκα λεπτά έχετε δέσει στο νησί Ντσούι. τα μέσα . η διαδρο­ μή γίνεται όλο και πιο ιδιότροπη. και η κατάσταση δεν είναι τόσο φρι­ κτή τελικά αν λάβεις υπόψη σου πόσο χαμένοι φαίνεστε να είστε. Όμως. Συνεχίζετε να προ­ χωρείτε υπό τύπον τρυπανιού μέτρο-μέτρο μέοα στο ΖΟΝΤΑΝΟ ΤΕΙΧΟΣ. τα παρτέρια των παπύρων όλων και πιο πυκνά και η φιλενάδα σου κατουριέται τόσο πολύ που ανα­ γκάζεται να δαγκώσει τον ιμάντα της φωτογραφικής της μηχανής για να μην ουρλιάξει. σίγουροι ότι απέχετε μια σκνιπότριχα απ~ την ασφυξία. η ψευδαίσθη­ ση ότι τα πράγματα είναι τώρα μια χαρά εξαφανίζεται όταν ανακα­ λύπτεις ότι η φιλενάδα σου δεν τα κατάφερε να κρατηθεί μέχρι να φτάσει στην αχυροτουαλέτα. Και ξαφνικά πέφτετε πάνω στο ΤΕΙΧΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΣΚΝΙΠΕΣ! ΤΟ ονομάζεις τείχος αντί για σύννεφο γιατί τα σύννεφα συνή­ θως δεν σου προκαλούν αυχενικό σύνδρομο. το σκοτάδι πυκνώνει όλο και πιο πολύ. η μοναξιά το ίδιο. τα αστέρια που εμφανίζονται σιγά σιγά είναι φαντασμαγορικά. και το απάνθρωπο κρύο που διαπερ­ νά το ελαφρύ σλίπινγκ μπαγκ σας Ιστην Μποτσουάνα. σκνίπες κολλημένες μεταξύ τους μάγουλο με μάγουλο. κι εσύ καταπίνεις σκνίπες και αναπνέεις σκνίπες. με μια φωτιά και ένα γεύμα με κρέας στο άμεσο μέλλον σας. το κρύο δυναμώνει όλο και πιο πολύ. οι κραυγές των πουλιών κρυστάλλινες. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από ένα βρεγμένο σλιπάκι για να μουσκέψει το ρομαντισμό ενός βάλτου. Μιλάμε για τη δύ­ ναμη τρισεκατομμυρίων μικροσκοπικών ζωυφίων ανά κυβικό μέ­ τρο.

Μέσα σε μια βδομάδα όμως. πάει και πέφτει με τα μούτρα πάνω στην έρημο Καλαχάρι. Το Οκαβάνγκο είναι το μεγαλύτερο ηπειρωτικό δέλτα στον κό­ σμο. όπου και φρενάρει χωρίς να φτάσει ποτέ στη θάλασσα. Εκείνο που βλέπεις σ' αυτήν τη φωτεινή όαση με τα νούφαρα. όμως. όρνεα. συνήθως εμ­ φανίζεται ένας κροκόδειλος με σιελόρροια και ζητά το μενού των κρασιών. κα­ λάο και μελισσοφάγοι. αρχίζεις να το συμπαθείς το μέρος. Όσο για το ΣΚΝΙΠΙΚΟ ΤΕΙΧΟΣ!. Το νερό είναι τόσο κα­ θαρό που πίνεται και τόσο ζεστό που μπορείς άνετα να κάνεις μπά­ νιο. Το αποτέλεσμα είναι δεκαεφτά χι­ λιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα γεμάτα διώρυγες. το Σιδηρούν Παραπέτασμα και τα μακριά σώβρακα. κανείς να το παρομοιάσει με τα Ε βεργκλέιντς. η παρέα σου δεν βλέπει ούτε ένα δηλητηριώδες φίδι και ούτε ένα σμήνος από αιμοδιψή κουνούπια· ας μη σκεφτεί. χαλκοκοu­ ρούνες με μοβ στήθος και εκατοντάδες άλλα ορνιθολογικά αξια­ θέατα. Παντού μεγάλα φτερά χτυπούν τον αέρα σαν να είναι τύ­ μπανο.και ο ου­ ρανός θα έχει καρφιτσώσει γαλάζιες κορδέλες σε όλα τα πέτα του δέλτα του Οκαβάνγκο. και έχεις μια νύχτα ολοκληρωτικής μιζέριας. η θερμα­ κρασία θα έχει χτυπήσει τους είκοσι εφτά βαθμούς -μια αυξομεί­ ωση τριάντα βαθμών περίπου που συμβαίνει κάθε μέρα. τα φοινικόδεντρα και το γρασίδι. και όταν η ημερήσια χορωδία από περιστέρια και κούκους . λοιπόν. φαίνεται να ακολού­ θησε το δρόμο που πήραν πριν απ' αυτό τα τείχη της Ιεριχούς. είναι πελαργοί και ψαραετοί. Πριν περάσει το απόγευμα. Σχηματίζεται όταν ο ποταμός Οκαβάνγκο. Σιγά-σιγά. δεν είσαι πιο χαρούμενος από τη δυσοίωνα σιωπηλή αγαπημένη σου. κι αυτό αρχίζει να συμπαθεί εσένα. καλαμιώνες. αν και. Όταν υποδέχεσαι τα χαράματα.Ιουνίου προκύπτει να είναι μέσα του χειμώνα: θα περίμενε κανείς ότι αυτοί οι τύποι στα νότια του Ισημερινού θα είχαν ξεμπερδέψει πια τις εποχές τους). εκτάσεις με γρασίδι και νησιά. που είναι αδιαμφισβήτητα ένας βάλτος για πρώτο βραβείο. Βλέπεις παπαγάλους. παραταΊ'σμένος από τις βροχές και τις πλημμύρες της Αγκόλας. λιμνοθάλασσες. αν πλατσουρίσεις πάνω από δέκα λεπτά.

Το σούρουπο ανήκει στη Λάιον Λάγκερ. Με την προωθητική δύναμη ενός ντόπιου οδηγού μ' ένα κοντάρι τριώνμισι μέτρων. γλιστράτε αθόρυβα στα μονοπάτια των ιπποπόταμων. καθρεφτίζεται πάνω σε κρύα κουτιά ντόπιας μπίρας. όπου. ζέβρες. Και ένα βράδυ. σας γυρίζουν πίσω με τα κανό στο μικροσκοπικό νησί Ντσούι. καμηλοπαρδάλεις. κάτω από το εκπληκτικό εξωτικό σχήμα του Νό­ τιου Σταυρού -όλως τυχαίως μια μέρα αφότου ένας αρσενικός ελέφαντας ήπιε τα σαπουνόνερα μέσα στα οποία η φιλενάδα σας μόλις είχε πλύνει τα εσώρουχά της. λεοπαρδάλεις και τα συναφή. Η γαλήνη είναι επίσης ένα απαραίτητο στοιχείο της ρομαντικής περιπέτειας. σε κοντινή απόσταση από τα πιο άγρια θηρία. σ' ένα πρωτόγονο ανοιχτό μπαρ διακοσμημένο με κρανία. ο ίδιος αυτός ήλιος. δίνει στην εμπειρία του Οκαβάνγκο εκείνο το σκο­ τεινό στοιχείο του κινδύνου χωρίς το οποίο ο ρομαντισμός δεν εί­ ναι παρά η ανόητη πλευρά της λαγνείας. μια πράξη που σας γέμισε με ένα διεστραμμένο μίγμα αποστροφής και ζήλιας. και δεν υπάρχει έλλειψη γαλήνιων στιγμών σε αυτή την υδάτινη Εδέμ. όλα τα στερεότυπα του αφρικανικού τοπίου --αν και μοιάζουν με οτιδήποτε άλλο εκτός από στερεότυπα όταν τα πα­ ρακολουθείς αθόρυβα με τα πόδια και ανησυχείς μήπως στην πραγματικότητα σε παρακολουθούν κι αυτά. δόντια και φτερά δέχονται ένα φωσφοριζέ φιλί από τον ήλιο που ανατέλλει αργά-αργά.υπάρχει κυνήγι. Μετά από μια μέρα πεζοπορίας και θαυμασμού. λιοντάρια. Νωρίς κάθε πρωί. Στα μεγαλύτερα νησιά -και μερικά έχουν πολλές φορές το μέ­ γεθος του Μανχάταν. η ομάδα σας ξεκινάει με σκαλισμένα κανό φτιαγμένα από κοιλωμένους μονοκόμματους κορμούς δέντρων που θυμίζουν λουκάνικα. Βούβαλοι. Η πεζοπορία. ελέφαντες. μπαίνουν ονλάιν τα πιο μυστηριακά νυχτοπούλια. Μεγάλο κυνήγι.η αγαπημένη .τελειώνει τη βάρδια της και χτυπάει κάρτα. άοπλος μέσα από αγκαθωτούς θάμνους. με την πλώ­ ρη σας να τινάζει έναν χείμαρρο δροσοσταλίδες από τις κορυφές των παπύρων και την οσμή του νέκταρ να πλανιέται στον αέρα. δύοντας τώρα. ενώ παντού γύρω σας πτερύγια.

σας διακόπτει τη συναυλία που έχουν στήσει όπως πάντα τα τρι­ ζόνια και τα ίβις και το μυστηριώδες θηρίο. παραδίδω τώρα οικειοθελώς την ποιητική μου άδεια για ένα χρόνο. «Μωρό μου. Επειδή το 1990 που έγραψα τούτο το άρθρο δεν τήρησα αυτήν τη διάκριση. Esqυire. το δέλτα του Οκαβάνγκο είναι περισσότερο έλος παρά βάλτος. Τα λιμνάζοντα νερά στα οποία φυτρώνουν ψηλά χόρτα λέ­ γονται έλος. Τα λιμνάζοντα νερά στα οποία φυτρώνουν και δέντρα λέ­ γονται βάλτος. Για την ακρίβεια. 1990 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα λιμνάζοντα νερά στα οποία φυτρώνουν κοντά χόρτα λέ­ γονται τέλμα. αλλά νομίζω ότι μπορεί να έχεις δίκιο γι' αυτόν το βάλτο. λοιπόν. . για να σας ψιθυρίσει. είναι γνωστό ότι έχεις έκφυλα γούστα. Είναι το πιο ρομο­ ντικό μέρος πάνω στη γη».

είναι ασύγκριτος σε αφθονία.Το οκταώροφο φιλί ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ -και φαίνεται από ενάμισι χιλιόμετρο απόσταση από γέφυρες και υπερυψωμένους δρόμους. Ή τουλάχιστον δεν έχουν εκείνη την απόχρωση που συνήθως συνδέουμε με το μαλλί της γριάς. το Πεπτο-Μπισμόλ και τα κορι­ τσίστικα σλιπάκια. ποικιλία και γεύση. αλλά έχω πάει εκεί πολλές φορές. πη­ γαίνω εκεί για να βιώσω το ροζ χρώμα του. Πηγαίνω για να αράξω στο λόμπι. τεράστιο και ροδαλό. όμως. δεν υπάρχουν πολλά πράγματα που να καταφέρνουν να εί­ ναι ταυτόχρονα τεράστια σε μέγεθος και ζωηρά στο χρωματισμό. απ' όσο μπορώ να κρίνω. να πιω στο μπαρ. είναι ένα περήφανο επιζόν λείψανο της παλιάς Φλόριντα. Κυρίως. Και συγχωρείται κανείς αν φανταστεί ότι βλέπει το μεγαλύτερο και πιο ροζ Μεγάλο Ροζ αντικείμενο σ' έναν πλανήτη όπου. ντυμέ­ νο με φόρεμα για το χορό της αποφοίτησης: όμορφο στα ροζ. Δεν έχω μείνει ποτέ τη νύχτα στο ξενοδοχείο Ντον ΣίΙαρ Ρι­ ζόρτ στο Σαιντ Πίτερσμπεργκ Μπιτς της Φλόριντα. τα πράσινα φοινικόδεντρα και τα τιρκουάζ νερά. Το πολυ­ τελές Ντον ΣίΙαρ. που χτίστηκε το 1928 και αναδιακοσμείται κα­ τά διαστήματα. σαν τον Γ κοτζίλα. να περιπλανηθώ στον κήπο και να απολαύσω έναν κυρια­ κάτικο μπουφέ με θαλασσινά που. της παραδείσιας μαγνητικής Φλόριντα που στο πρώτο .μοιάζει να βγαίνει μέσα από τη θάλασσα. ομολογου­ μένως. Μια εποχή το ροζ ήταν το ανεπίσημο πολιτειακό χρώμα της Φλόριντα. ένα τέλειο χρωματικό συμπλήρωμα για τον γαλάζιο ου­ ρανό.

βέβαια. αλλά ενώ το μπεζ εί­ ναι μουντό και άοσμο και άγευστο. Δεν τραγουδάει. Το μπαρ του Ντον ΣίΖαρ -που είναι στριμωγμένο μέσα στους μισοσκότεινους εσωτερικούς χώρους αυτού του προπυργίου της τροπικής νοσταλγίας σαν κόκκος καφέ μέσα σε πηχτή. το κοκτέιλ που προτιμούν κυρίες με ροζ μαλλιά που χτενίζουν ροζ κανίς. το ροζ είναι αραχτό με τουπέ. και θέλω να είμαι ΡΟΖ!» Το ροζ είναι η όψη που παίρνει το κόκκινο όταν βγάζει τα πα­ πούτσια του και λύνει τα μαλλιά του. Το ροζ είναι το χρώμα του μπουντουάρ. το χρώμα των πυλών του Παραδείσου. Ξέ- . είμαι άνετο και ξένοιαστο και εορταστικό και εύπορο και ελεύθερο να έχω όποιο αναθεματισμένο χρώμα θέλω. Ένα απόγευμα εκεί έφτασα στο σημείο να πιω πινκ-λέι­ ντις. ενώ το Σαιντ Πίτερσμπεργκ Μπιτς είναι τόσο παλιομοδίτικο ώστε να γίνεται γνήσια κουλ. «Είμαι χαριτωμένο». Το Ντον ΣίΖαρ (275 δωμάτια και όλα τα υδροσπόρ που μπορεί να κάνει ένα δίποδο θηλαστικό) φοράει καλά αυτό το τουπέ.είναι από εκείνα τα μέρη που σε εμπνέουν να καταναλώνεις μαργαρίτες φράουλα. Το Μαϊάμι είναι της μό­ δας. αδελφοί και αδελ­ φές: ροζ. αλλά μάλλον «Είμαι χαλαρό. τι έχει απομείνει από τα Εβεργκλέιντς και το Μπάρμπεκιου «Οίκος Προσευχής» στο Φορτ Λόντερντε·ιλ είναι ένας από τους πιο ακαταμάχητους λόγους για να επισκεφθεί κανείς μια τραγικά υπεροικοδομημένη πολιτεία που έχει πάρα πολλά κρυμμένα όπλα και ελάχιστους λογικούς οδηγούς και που στο μεγαλύτερο μέρος της έχει αφήσει πίσω της τη ροζ περίοδό της. αν και στην πραγματικότητα δεν έχει τίποτα που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί φρου-φρου. αδερφέ μου. το ίδιο το Ντον Σί­ Ζαρ είναι ένα είδος ροζ κανίς. Η μαι σε μόνιμες διακοπές δίπλα στον Κόλπο του Μεξικού. Το ξενοδοχείο έχει τα αντίστοιχά του στο Μαϊάμι.) Το ροζ είναι αραχτό σαν το μπεζ. Και το ξενοδοχείο Ντον ΣίΖαρ. μα­ ζί με ό. το χρώμα των χερουβείμ. αλ­ λά το Μαϊάμι είναι σκηνή. Πραγματικά.μισό του 200ύ αιώνα γλύκαινε τα όνειρα και ζέσταινε τις φαντσ­ σιώσεις για ολόκληρες γενιές χιονοταλαιπωρημένων Αμερικανών. μια ράτσα σκύλων που δεν απουσίαζε εντελώς από τους χώρους του ξενοδοχείου. (Όχι μαργαριταρένιες ή χρυσές.

σύντροφοι. ένα είδος οικοδομικού φι­ λιού. είναι ουσιαστικά μια παράδοξη απόχρωση. καλείται ως χρώμα να υποδηλώσει και το άσεμνο και το αθώο. 2000 . γυρίζει το πρόσωπό του προς τον ήλιο. θα μπορούσα επίσης να θεωρήσω το Ντον ΣίΖαρ γαριδοκοκτέιλ για τα μάτια. Και εφόσον δεν αλλά­ ξει χρώμα. Έτσι όταν περιγράφω το Ντον ΣίΖαρ ως αρχιτεκτονικά τρυφερό. Επειδή το ροζ. σαν πάνθηρας καρτούν που ξεπούλησε και το τελευταίο του ρολό οικιακής μόνωσης. σαν με­ ταλλαγμένο ραδιενεργό κοχύλι. αναφέρομαι όχι μόνο στους καυτούς και πεινασμένους ασπασμούς ενός μήνα του μέλιτος αλλά και στο αγνό φιλί που έστελνε η νεαρή Έστερ Γ ουίλιαμς σε όλες τις τρεμάμενες βόρειες μάζες πριν βουτήξει σε μια διαφανή πισίνα μια πιο παλιά και αθώα εποχή. μπορείτε να το πεί­ τε στο FBI. η απόχρωση επιλογής του διακοσμητή τόσο για το μεξικάνικο μπορντέλο όσο και για το νηπιαγωγείο της Νέας Αγγλίας. Από διαφορετική σκοπιά.ρει ότι μοιάζει να είναι σαν σκαλισμένο σε τσιχλόφουσκα. Κάποια μέρα μπορεί να φτάσω στο σημείο να πιά­ σω και δωμάτιο. θα συνεχίσω να περνώ κάθε χρόνο από κει για να παίρ­ νω μια γεύση.τι αφορά τα παραλιακά ξενοδοχεία. National Geographic ΤΓανθlθΓ. Μπορείτε να το πείτε στη CΙA. επιδεικνύει περήφανα την απόχΡωσή του και. μπορείτε να το πείτε στον τζέρι Φάλγουελ και σ' όλους τους μικρούς Φάλγουελ: σε ό. Απλώς κλείνει το μάτι. είμαι άνθρωπος του ροζ. με τη μοναδική του θέση μέσα στο χρωματικό φάσμα. σαν διαρροή από τη δεξαμενή ό­ που πάνε να βαφτούνε γέρικα φλαμίνγκο -αλλά δεν το νοιάζει.

Βλέποντας όμως τα πράγματα εκ των υστέρων. τα ζώα συνηθίζουν τη συντροφιά των ανθρώπων και εθίζονται σ' αυτήν. εγώ. προσωπικά δεν ένιωθα καμιά διάθεση να κοκορευτώ.πριν δύσει ο ήλιος της Σουμάτρας. ένας σεμνός. όχι. θα κράδαινα το πρωτόγονο σκήπτρο μιας ανθρωποφά­ γας μοναρχίας. γιατί -όσο απίστευτο κι αν φαίνεται. ο Βασιλιάς των ΚανιβάλωνΙ Η προηγούμενη μέρα ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα. Όταν μεγαλώνουν και γίνο­ ντα ι πολύ μεγάλα και δυνατά για να μπορούν να ζήσουν σε σπί­ τι. σύγχρονος.Ο Βασιλιάς των Κανιβάλων θέλει το μαμ του ΟΤΑΝ ΤΑ ΚΟΚΟΡΙΑ ΠΟΥ ΣΚΑΛΙΖΟΥΝ στην αυλή του καλύτερου ξε­ νοδοχείου του Μπραστάτζι με ξύπνησαν λαλώντας εκείνο το α­ χνιστό τροπικό χάραμα. Μάλιστα: Τομ. οι κάτοχοί τους τα παραδίνουν σε μια κυβερνητική υπηρεσία που τα μεταφέρει στον οικισμό στη ζούγκλα. θα μπορούσα ίσως να συγχωρηθώ αν σηκωνόμουν από το κρε­ βάτι με κάποιο τουπέ. Ένα μεγά­ λο μέρος της το περάσαμε σ' έναν οικισμό στη ζούγκλα που λει­ τουργεί ως κέντρο αποκατάστασης ουραγκοτάγκων. όπου τα μαθαίνουν . πο­ λlτισμένος κοινός θνητός που του αρέσουν τα ντόνατς και τα λα­ χανικά. Επειδή τα πιάνουν από μωρά και τα κρατούν σαν οικιακά ζώα στα σπίτια των πλουσίων. αλλά μερικά από αυτά τα αδέξια όμορφα ζώα (φανταστείτε μια διασταύρωση του Άρνολντ Σβαρτζενέγκερ με τη Λουσίλ Μπολ και το Μωρό της Γ κέρμπερ) υποφέρουν από έναν ακόμη πιο επικίνδυνο εθισμό. ο πληθυσμός των μεγάλων κόκκινων πιθήκων της Ινδονησίας δεν μαστίζεται από προβλήματα ναρκωτικών ή αλκοόλ. Όχι.

Τα περιπετειώδη ταξίδια είναι εξ ορισμού απρόβλεπτα όμως. ένα μακρινό ποτάμι που διασχίζει . μια ασημόχρωμη διαδρομή που προσφέρει μερικά καλά σημεία με ορμητικό ρεύμα.) Μια εξερευνητική ομάδα της Σόμπεκ. Αλλά ξεφεύγω από το θέμα μας. και ένας ιν­ δονήσιος δασοφύλακας που στον ελεύθερο χρόνο του διάβαζε βιβλία γουέστερν του Λουίς Λ' Αμούρ. Αφού τσιμπολογήσαμε το πολυδιαφη­ μισμένο «αμερικανικό μπρέκφαση> του ξενοδοχείου (παγωμένα τηγανητά αυγά. τη ζούγκλα. αλλά κυρίως καθημερινές ευ­ καιρίες να δεις πραγματικά άγριους ουραγκοτάγκους και. αφού θα ήταν εξαιρετικά συνετό για όλα τα ζωντανά πλάσματα σε αυτό τον πλανήτη. Η μικρή ομάδα μας είχε έρθει στη νοτιοδυτική Σουμάτρα για να κάνει ράφΤΙVΓK στον Άλας. να μην εμπι­ στεύονται τους ανθρώπους. και δυστυχώς δεν φτάσαμε ποτέ στον Άλας -τουλάχιστον εκείνη τη μέρα.βαθμιαία να τα βγάζουν πέρα μόνα τους και να μην εμπιστεύο­ ντα ι τους ανθρώπους. Εκμεταλλευόμενοι μια συμπτωματική πληροφορία που μας έδωσε ένας γεωλόγος της Μόμπιλ Όιλ. τέσσερις οδηγοί της Σόμπεκ.θα ήμαστε οι δεύτεροι ράφτερ που θα κάναμε τη διαδρομή. Τόσο γαλήνια κρύβαμε τη νευρική μας έξαψη εκείνο το πρωί. που θα μπορούσε να μας πάρει κανείς για νερομολόχες σε κα­ τασκήνωση προσκοπίνων. ανεβή­ καμε σ' ένα κουτσομούρικο λεωφορειώδες όχημα αγνώστου κα­ τασκευής που θα μας πήγαινε σ' ένα σημείο βαθιά μέσα στους πράσινους λόφους όπου θα ρίχναμε τις φουσκωτές σχεδίες μας στο νερό. Εξαιρετική ιδέα. (Προ­ σπαθούσαμε να μη σκεφτόμαστε πιθανές συναντήσεις με κόμπρες ή βούγγαρους. μιας εταιρείας της Κα­ λιφόρνιας που οργανώνει περιπετειώδεις διακοπές. κανέναν ασιατικό ρινόκερο ή καμιά τίγρη. ότι σε λίγο θα γι­ νόταν μια σπάνια ολοήμερη τελετή εκταφής σ' ένα απομονωμένο . φυσικά. φέτες παπάγια και επεξεργασμένο τυρη. είχε κάνει για πρώτη φορά ράφΤΙVΓK τον Άλας πριν από μερικούς μήνες. αν ήμαστε τυχεροί. κι εμείς -οχτώ πελάτες. συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.

ήταν πολύ δυνατή και πολύ γλυκιά ταυτόχρονα και. δαγκώνοντας και τρώγοντας λαίμαργα ο ένας τον άλλο σε κοκτέιλ πάρτι ή σε κριτικές. οι αρχηγοί της φυλής δή­ λωσαν ότι ένα ζευγάρι από την ομάδα μας θα στεφθούν βασι­ λιάς και βασίλισσα για κείνη τη μέρα. (Πρέπει να σκέφτηκαν ότι είναι πολύ μεγάλο το βάρος για να την κοπανήσου με. Η Μπεθ. όταν -με τα γαλάζια μάτια μας διάπλατα σαν τσιπ του πόκερ. Όπως και να έχει το πράγμα. Γιατί διάλεξαν εμένα για βασιλιά δεν έχω ιδέα. αν και είναι γνωστό ότι μερικοί μυθιστοριογράφοι ασκούν λεκτικό κανιβαλισμό.χωριό της φυλής Κάρο Μπατά κ. Όμως. Σίγουρα δεν είχε καμιά σχέση με τη λογοτεχνική μου φήμη. παρκάραμε ανάμεσα σε δυο νεροβούβαλους και. επομένως. μερικούς υλοτόμους που ψάχνουν ξυλεία ή κανέναν παραπλανη­ μένο χριστιανό ιεραπόστολο. τα φιλόξενα αισθήματά τους ήταν τό­ σο έντονα που. Πραγματικά. κάναμε έναν κύκλο. ήταν μια λογική επιλογή για βασίλισσα. Αν εξαιρέσουμε μερικούς γεωλόγους που ψάχνουν πετρέλαιο. ακολουθώντας το χον­ δροειδή χάρτη του γεωλόγου. οι Κάρο Μπατάκ δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή με γαλαζομάτηδες διαβόλους.εμφανιστή­ καμε ξαφνικά από το πουθενά. μία από τους οδηγούς μας. οι οικοδεσπότες μας συνόδε­ ψαν την Μπεθ κι εμένα σε διαφορετικές καλύβες όπου μας τύλι­ ξαν με βασιλικά σαρόνγκ και άλλα πολύχρωμα ενδύματα και κρέμασαν στο λαιμό μας και στα μέλη μας γύρω στα δέκα κιλά κοσμήματα από συμπαγή χρυσό -το θησαυρό του χωριού. όπου τώρα είχαν εκτεθεί τα λείψανα εφτά ατόμων που ξε­ θάφτηκαν πρόσφατα από τους τάφους όπου είχαν μείνει για χρό­ νια. συνεχίσαμε με μια πεζοπορία οχτώ χιλιομέτρων σ' ένα περιβάλλον που ήταν ο παράδεισος του ανθρωπολόγου. μετά από μια συνομιλία.1 Κατόπιν ακολούθησε μια βασιλική πομπή μέχρι την κύρια κα­ λύβα. όσο οι οικογένειές τους μάζευαν χρήματα για να χρηματο­ δοτήσουν την τελετή που θα οδηγούσε τελικά τα πνεύματά τους . μας υποδέχτηκαν σαν επίτιμους καλεσμένους.

στους επι­ κίνδυνους.στην κατά Κάρο Μπατά κ εκδοχή του παραδείσου. κάτι σαν «φάε τον αρχηγό»Ι. πιστεύεται ότι δεν έχουν φάει κολλητούς τους τις τε­ λευταίες τέσσερις γενιές. Όπως και να έχει το πράγμα. έσφιξα όλα τα χέρια του χωριού. εμείς οι παρείσακτοι ζητήσαμε ευ­ γενικά συγνώμη -κι εγώ. γεμάτους τίγρεις λόφους της Σουμάτρας. έγινα Βασι­ λιάς των Κανιβάλων. που το μάσημά του έβα­ ψε το μουδιασμένο στόμα μου με το χρώμα του πυραύλου του Μπακ Ρότζερς. αλλά οι «υπήκοοί» μου κι εγώ αρχίσαμε να χορεύουμε τελετουργικά γύρω από τις ντά­ νες με τα οστά. κατάφερα να μάθω τα σωστά επαναλαμβανόμενα βήμα­ τα και να χορεύω ακούραστα όλη τη μέρα. Και μετά άρχισε η γιορτή. Στην χειρότερη περίπτωση. Πολλοί είναι χριστιανοί (πράγμα που με έκανε να αναρωτηθώ μήπως τους αρέσει ιδιαίτερα η Θεία Κοι­ νωνία. οι Κάρο Μπατάκ έδει­ χναν αθώα εξημερωμένοι και. μ' ένα κρανίο στην κορυφή κάθε στοίβας σαν κερασάκι. όταν προς το βράδυ σέρβιραν μια καθόλου ορεκτική σούπα με γκρίζο χρώ­ μα στην απόχρωση του ζόμπι. Τώρα. παρά τις περιοδικές αναφορές για το αντίθετο. Χορεύαμε γύρω τους ξανά και ξανά και ξανά. ενώ πιο πιθανό είναι το ενδεχόμενο να προερχόταν από επαρ­ χιώτες ξαδέλφους των πετεινών του ξενοδοχείου Μπραστάτζι που έπαιζαν εγερτήριο κάθε πρωί.και πήραμε το μακρύ λασπωμένο δρόμο της επιστροφής στο λεωφορείο μας. Παρ' όλα αυτά. τα σκούπισαν και τα τοποθέτησαν σε εφτά τακτικές στοίβες. και εμπνευσμένος από δυο ταλαντούχες ομάδες τυμπανιστών και φλογεροπαιχτών που πρέπει να ήταν και γόη τες φιδιών. Οι συγγενείς έπλυναν με αγάπη τα οστά. δεν θα διστάσω να τους πετάξω την αρχαία και πα- . Η Μπεθ εξαφανίστηκε σε μια σκοτεινή γωνιά όπου και έμεινε για ώρες (φοβούμενη ίσως ότι ο βασιλικός ομόλογός της θα απαιτήσει τα συζυγικά του δικαιώματα. η κρεατόσουπα ήταν από σκύλο. δεν θα πάψω ποτέ να επιμένω ότι μια φορά κι έναν καιρό. για να είμαι απόλυτα ειλικρινής.Ι. Ενεργοποιημένος από τον καρπό βετέλ. Και αν κάποιοι αμφισβητήσουν αυτό τον ισχυρισμό. ως μονάρχης που εγκαταλείπει το θρό­ νο του.

The New York Tίmes Mogazine. 1986 .ραδοαιακή βρισιά των Κάρο Μπατάκ: «Καθαρίζω τα δόντια μου από τη σάρκα των συγγενών σου».

Τη μέρα που η γη έφτυσε αγριογούρουνα ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ που με τσίμπησε μύγα τσετσέ (Άουl Ρε γαμώ το/ Πονάνε αυτά τα καθίκιαl). να χασμουριέμαι σαν χεβιμεταλάς αποκλεισμένος στο Σολτ Λέικ Σίτι. Σ τις δυο βδομάδες που έμεινα στη συνέχεια στο Σέλους. να ονειρεύομαι πάνω στη βάρδια. αν όχι σε ώρες. καυτή ομορφιά του Σέλους αξίζει σχεδόν κάθε κίνδυνο. Το θανάσιμο νανούρισμα της μολυ­ σμένης τσετσέ (της μύγας με το πιο ρομαντικό όνομα) είναι ίσως προτιμότερο από τον αναισθητικό βόμβο των κομπιούτερ. η τρυ­ φερή μου σάρκα τρυπήθηκε και το εκλεκτό μου αίμα ρουφήχτηκε από σαράντα τουλάχιστον μύγες τσετσέ. της οδι­ κής κυκλοφορίας και της τηλεόρασης. Και η άγρια. θα άρχιζε να με παίρνει ο ύπνος. θέλω να δηλώσω ότι δεν μετανιώνω. τριακόσια χιλιόμετρα νό­ τια του όρους Κιλιμάντζαρο -και δεν μιλάμε για εθνικό πάρκο όπου . Βρίσκεται στην κεντρική Τανζανία. ήμουν σίγουρος ότι σε λίγες μέρες. * * * ΤΟ ΣΕΛΟΥΣ είναι το μεγαλύτερο ακατοίκητο καταφύγιο ζώων στον κόσμο. Αν με πάρει ο ύπνος στη μέση μιας πρότασης (μια εμπειρία κατά πάσα πι­ θανότητα όχι ασυνήθιστη για μερικούς αναγνώστες μου). χωρίς θλιβερές συνέπειες ως τώρα -αν και πρέπει να ομολογήσω ότι καθώς γράφω αυτή την αφήγηση. άλλο ένα κοι­ μισμένο θύμα της τρομερής και φοβερής «αρρώστιας του ύπνου». να ροχαλίζω πάνω στη δουλειά. αρχίζει να με πιάνει μια πολύ πολύ μικρή νύστα.

Παρ' όλα αυτά. κάποτε αρνήθηκα μια μπριζόλα μανάτου σ' ένα πα­ ράξενο εστιατόριο στην Κούβα. για τη ναρκοληπτική κληρονομιά της μύγας τσετσέ. Και μπορεί επίσης να αισθάνθηκαν ότι μετά τις πρόσφατες συναλλαγές μου με εκδότες. Σε τε­ λική ανάλυση. Στο Σέλους δεν μπορείς να πάρεις το λεωφορείο σα­ φάρι και να κατεβείς στη γωνία Ιέμπρα και Βατούσι. είχα ανάγκη να εκτονώσω λίγο ατμό και από τη δική μου εξάτμιση. να κράξω με τα ζώα. Το κάρμα μου σε σχέση με τα ζώα είναι πολύ καλό. ήμουν προετοιμασμένος για τη συντροφιά των κροκοδείλων. περπατάς και κωπηλατείς. Και όταν ένας ενοχλημένος ιπ­ ποπόταμος ορμάει στη λαστιχένια σχεδία σου. το εμφανές μας τρομάζει λιγότερο από το αόρατο. γδέρ­ νοντας τις κλειδώσεις μου σε κάθε παξιμάδι και γαλλικό κλειδί της λογοτεχνικής εργαλειοθήκης. και φροντίζω σε όλη μου τη ζωή να μη βγαίνω ποτέ με γυναίκες που φορούν λεοπαρδαλέ καπέλα. κωπηλατείς πολύ γρήγορα. επειδή είχαν ακούσει τις ιστορίες τρόμου του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου για τη σχιστοσωμίαση και την ελονοσία. Για να δεις το Σέλους. .οι τουρίστες αράζουν σε καναπέδες μπαμπού πίνοντας τζιν και ακούγοντας BBC ενώ μέσα από την κλιματιζόμενη ασφάλεια πολυ­ τελών καταλυμάτων παρακολουθούν ξεδιάντροπα τα λιοντάρια που ζευγαρώνουν. για όρχεις διογκωμένους από ελεφαντίαση σε σημείο που ο καημένος ο ιδιοκτήτης τους να είναι υποχρεωμένος να τους κουβαλάει με καροτσάκι και. να μιλήσω με τα ζώα. Προφανώς. δεν με ρώ­ τησαν γιατί. Σκεφτόμαστε ότι είναι πιο δύσκολο να ξε­ φύγεις από μια αρκούδα παρά από ένα μικρόβιο. δι­ κηγόρους. ναι. ατζέντη δες. συγγενείς και φίλοι ανησυχούσαν απαξάπαντες για τις τροπικές αρρώστιες. Όταν ανακοίνωσα σε συγγενείς και φίλους ότι θα κάνω πεζο­ πορία και ράφτινγκ σε μια τεράστια έκταση στην Αφρική. Κανείς δεν ανησύχησε ιδιαίτερα επειδή θα πήγαινα να περπα­ τήσω με τα ζώα. παραγωγούς και κριτικούς. Πρέπει να κατάλαβαν ότι αφού είχα περάσει τρία χρό­ νια σκυμμένος πάνω από το ανοιχτό καπό ενός μυθιστορήματος με τη μηχανή στο ρελαντί και την εξάτμιση να ρίχνει πιστολιές.

ένα βαγόνι και στενές ρά­ γες.. και όπου επικρατούν πρω­ τόγονες ισότητες . πάντα μου αποσπά την προσοχή με αναμνήσεις από ένα πιο γλυκό. αλλά δεν κοιμίζει. δεύτερον. ληθαργι­ κή. Πρώτον. με ουρλιαχτά και ποδοβολη­ τά οπλών που κανείς άλλος στο δωμάτιο δεν ακούει και. παιδιά. αν και λιγότερο άνετο μέρος -ένα μέρος όπου τα ρολόγια διαλύονται. το φαγητό στο τρένο ήταν πολύ καλό. Το αγο­ ράζαμε από τα παράθυρα σε σύντομες στάσεις που κάναμε σε χω- . Εμφανίζεται μ' έναν υγρό ατμό. εξωτική. Το ίδιο το Σέλους είναι μια τροπική αρρώστια: πυρετική. όπως δια­ πίστωσα αφού γύρισα πίσω. υποτροπιάζουσα. εδώ είχα παραβλέψει ένα πράγμα. ότι το μποτιλιάρισμα σε ώρα αιχμής. παθαίνω μιαν ακόμη κρίση της γρίπης του Σέλους. δεν υπάρχει [χασμουρητό] ορός που να καταπολεμά την «ασθένεια του ύπνου») και.. ιδρωμένη.. Σε αυτό το σημείο είμαι παρθένος από την άποψη των τσετσέ. Πάνω που νομίζω ότι την ξεπέρασα. όπου ακόμη και ο θάνατος είναι τίμιος. επώδυνη. το ίδιο το γεγονός ότι το Σέλους δεν κατοικείται από ανθρώπους ή εξημερωμένα ζώα ση­ μαίνει ότι σπάνια κολλάς αρρώστιες εκεί. Όμως. μην ανησυχείτε. όλα κατασκευασμένα από τους Κινέζους. Στο Σέλους.Ε. Από το λιμάνι του Νταρ ες Σαλαάμ ταξιδέψαμε στο εσωτερικό της χώρας μ' ένα τρενάκι που μοιάζει με παιχνίδι: μια ατμομηχανή. οι έλεγχοι της εφορίας και δυο επαναλήψεις του Αμα­ ντέους έχουν ασκήσει την εκπολιτιστική τους θεραπεία. ακόμη κι αν εκείνη τη στιγμή κάνω κάτι πολύ σημαντικό. η τσετσέ τσι­ μπάει. ήμουν μπουκωμέ­ νος μέχρι τον οισοφάγο με αντιελονοσιακά φάρμακα και κατατρυ­ πημένος από εμβόλια για τις πιο διαδεδομένες τροπικές παθήσεις (δυστυχώς. παραισθησιογόνα και. Παρ' όλα αυτά. λοιπόν. όπως για παρ& δειγμα να διαλέγω ποια μάρκα συστήματος συναγερμού να εγκα­ ταστήσω στη νεοπαραβιασμένη εξώπορτά μου. * * * ΕΙΝΑΙ η πρώτη μας μέρα στη ζούγκλα. με μια δόνηση από μεμβράνες. πιο καθαρό.

που θα μπορούσα να πετάξω ένα κάσιους στην πανικόβλητη μουσούδα της. Ξαφνικά όμως εμφανίστηκαν δυο καμηλοπαρδάλεις. βρέθηκε τόσο κοντά μας. Ο μηχανοδηγός πάτησε τη σφυρίχτρα σκόπιμα και οι καμηλοπαρδά­ λεις πανικοβλήθηκαν. αρχίσαμε να βλέπουμε μερικά ζώα πού και πού: έναν μπαμπουίνο εδώ. μάνγκο πραγματικά έργα τέχνης. και μπα­ νάνες μεγέθους αντίχειρα που έλιωναν στο στόμα. λες και αυτά τα τυχαία πλάσματα είχαν τοποθε­ τηθεί στο οπτικό μας πεδίο από κάποιον επιχειρηματία του Σαν Ντιέγκο. κι αυτό που βλέπαμε ήταν το γνήσιο πράμα! Αλλά δεν ήταν ακόμη το Σέλους. και μέσα στη σύΥχυση και την τρομάρα τους κόντεψαν να πέσουν πάνω στο βαγόνι. ήταν συναρπαστικό. Η μία. μα τον Ταρζάν και την τζέιν! Ήμαστε στην Αφρι­ κή. ένα μικρό μακρινό κο­ πάδι τραγέλαφους και στις λίμνες και τους βάλτους (που ήταν στο­ λισμένοι με νούφαρα στο χρώμα των μαντιλιών του Όσκαρ Ου­ άιλντ) κιτρινόραμφους πελαργούς ψηλότερους από τους περισσ& τερους παίχτες των παιδικών ομάδων μπέιζμπολ. στα μισά του δρόμου. αλλά υπήρχε και μια ατμόσφαιρα του­ ριστικού πάρκου. Οι άνθρωποι της Σόμπεκ είχαν κυνηγήσει συγκινήσεις σε ζούγκλες. όρμησαν τρομαγμένες προς το μέρος μας αντί ν' απομακρυνθούν. μάγκα μου. Οι τιμές ήταν τόσο χαμηλές που νιώθαμε σαν ληστές.ριά. καθώς έστριβε. Στο πεντάωρο σιδηροδρομικό μας ταξίδι γνωριστήκαμε με τους αρχηγούς μας. * * * Η ΠΡΩΤΗ ΜΑΙ μέρα στη σαβάνα μας βρίσκει όρθιους χαράματα. βουνά και παγετώνες σε όλη την γη. Με τα άκαμπτα ξυλοπόδαρα να πηγαινοέρ­ χονται και τους λαιμούς να ανεμίζουν σαν λαστιχάκια. αλ­ λά έδειξαν την ίδια έξαψη μ' εμάς τους υπόλοιπους όταν. ένα αγριογούρουνο εκεί. . γπήρχαν κάσιους. μιας εταιρεί­ ας από σχετικά λογικούς κυνηγούς της περιπέτειας από το Έιντζελς Καμπ στην Καλιφόρνια. Ναι. που στέκονταν ανάμεσα στα νούφαρα σαν να περίμεναν την μπάλα. Μα την Τσίτα. υπαλλήλους της Σόμπεκ EξπεvτίσΙOνς.

Αργά το προηγούμενο απόγευμα. αλλά μαλακώνει από τη θέα μας ελεφαντοοικογέ­ νειας. φτάσαμε στο Στίγκλερς Γ κορτζ.Επειδή τα χαράματα τα έβλεπα πάντα από την άλλη μεριά του ρο­ λογιού. Μέχρι να βάλουμε τα πράγματά μας στην καλύβα του ο κα­ θένας. το τρένο μας είχε αφήσει σ' ένα χωριό που λεγόταν Φούγκα. Η Αφρική είναι μια περιπέτεια κρέατος». στο τέλος της γραμμής. τη Χαράδρα Στί­ γκλερ. «Στην αρχή νόμισα ότι μπορεί να είναι ζιμπελίνα. κοιτάζοντας το πιρούνι του. Ο Ντέιβ. Κάτω στην Τανζανία έχουν lούλιο τον lανουάριο. γιος και κόρη. μαζί με τους οδηγούς. «Ιμπάλα». είχε σκοτεινιάσει και ένα σκουριασμένο γκονγκ μας κάλεσε για δείπνο με πράσινα φασόλια και μπριζόλα. Όπως και να 'χει το πράγμα. Παρακολουθούμε τους ελέφαντες από τη ρουστίκ βεράντα του Σαφάρι Καμπ Στίγκλερς Γ κορτζ. ο ντόπιος οδηγός μας. όπου τρία Λαντ Ρόβερ παρέλαβαν την ομάδα μας ~εKαoxτώ άτομα. είπε με κύρος. ένα απόσπασμα από την ομάδα μας κάνει πεζοπορία για τρεις ώρες από το συγκρότημα του Σ τίγκλερς Γ κορτζ κάτω από έναν γαλάζιο ουρανό που έχει αρχίσει ήδη να σφυρίζει σαν οξυ­ γονοκόλληση. Το ξύπνημα στις 5 το πρωί είναι σκληρό σαν τσίμπημα μύγας τσετσέ. βαδίζει αθόρυβα . μαμά. τα πυροτεχνήματα συνεχίζονται όλη μέρα κάθε μέρα. ένας βετεράνος οδηγός. που είναι το τελευταίο φυλάκιο πο­ λιτισμού που θα απολαύσουμε πριν μπούμε στο Σέλους. που πολτοποιούν αδιάφορα ένα εκατομμύριο δροσοσταλίδες καθώς κατεβαίνουν βαρύγδουποι τη βαθιά πράσινη κοιλάδα για να πάνε στην πηγή να πιουν νερό. αλλά μας ξυπνούσε κατά διαστήματα μια ολονύκτια χορωδία από ύαι­ νες. είναι το πρώτο μας πρωί στη σα­ βάνα. και αν του πέφτει λόγος του ήλιου. Το χόρτο της σαβάνας είναι πράσινο αλλά ξερό και τρίζει όταν το πατάμε. μπαμπάς. Είχαμε κοι­ μηθεί εκεί -ή μάλλον είχαμε ΠΡοσπa8ήσει να κοιμηθούμε. δεν είχα φανταστεί ποτέ ότι το ξημέρωμα μπορεί να είναι ευχάριστο.και μετά από μια δίωρη ταρaKOυνηΤΙKή διαδρομή μέσα σε μια περιοχή που θύμιζε κάτι μεταξύ Αρμαγεδώνα και σε­ ληνιακού τοπίου. Ο ΤζΎάνγκα. σήκωσε μια μπουκιά από την μπριζόλα και την κοίταξε στο φως της λάμπας.

τα λουλούδια. θα έπρεπε να ανακοινώνει στο τέλος της εκπομπής. που μπορούν να τρυπήσαν την καρδιά γραφειοκράτη. μπροστά απ' όπου περ- . Τα δέντρα. μοιάζουν με εφιάλτες παραστρατημένου Εβραίου που μόλις έφαγε την πρώτη μπουκιά ζα­ μπόν. μικροσκοπικά αγριολούλουδα και ένα μεγα-λλανχάταν μυρμηγκιών. ακόμη και οι ντάνες της κοπριάς των γκνου δέχονται επισκέψεις από πεταλούδες.πατώντας στα γυμνά σημεία ανάμεσα στις συστάδες του χόρτου. αλλά δεν το έχουμε μά­ θει ακόμη αυτό. μερικές μικροσκοπικές και κίτρινες σαν πέταλα νεραγκούλας. και όχι ο ροδαλός Πόρκι. με τα φυλλώματά τους βιολογικά κουρεμένα ίσια από πάνω όπως την εποχή του Σα-Να-Να. γπάρχουν επίσης πάρα πολ­ λές μέλισσες. Το αγριογούρουνο της Αφρικής με την τρίχα από ατσαλό­ συρμα. Δέντρα που μοιάζουν με κομμώσεις του' 50. Σε μια άλλη πεζοπορία. κρανία ιμπάλα ασπρισμένα σαν φρύδια σέρφερ. γυα­ λιστερές σταγόνες κοπριάς από αντιλόπες γκνου. άλλες μεγάλες σαν ταψιά και με χρώματα σαν μετάξι της Σαγκάης. εκτός ίσως αν τα στριμώξεις. μια βδομάδα αργότε­ ρα. Τα αγριογούρουνα δεν είναι φονικά επίσης. αγριογούρουνων της Αφρικής. Δεν είναι φονικές μέλισσες. εφτά από αυτά τα τρομερά αγριογούρουνα πετάχτηκαν ξαφνι­ κά σαν σφαίρες από ένα βαθύ λαγούμι. Διάσπαρτα στον κάμπο υπάρχουν δέντρα που μοιάζουν με τε­ ράστιες πέτρινες κανάτες. σαν να χορεύουμε μπρέικνταντς μέσα σε σιλό με Ράις Κρί­ σπις. αλλά εμείς οι τσιμεντοπόδαροι Αμερικάνοι κάνουμε τρομερή φα­ σαρία. αλλά με τους καμπυλωτούς χαυλιόδοντες και τις φά­ τσες που θυμίζουν σίδερο του σιδερώματος. Δέντρα που μοιάζουν με οργανικά ντε­ λικατέσεν στολισμένα με γιρλάντες από σαλάμια και πεπερόνι.γυμνά δέντρα γεμά­ τα αγκάθια τόσο μακριά και μυτερά. παιδιάl» Ποιος θα τολμούσε να φέρει αντίρρηση. Δέ­ ντρα που μοιάζουν να φυτρώνουν τα πάνω κάτω. και καθώς η Φλο προσπαθεί να αποφύγει έναν από αυτούς τους ιπτάμενους βομβητές. «Αυτό είναι όλο. Τα αδέξια σνίκερ μας ισοπεδώνουν φρέσκα ίχνη τσίτας. πέφτει μαζί με τις κάμερες σ' ένα λαγούμι φακόχοιρων. Και -με σαφή αριθμητική υπεροχή έναντι των άλλων.

μα πάρα πολλά μπέργκερ ΜακΜπάφαλο). κι εμείς φαίνεται να έχουμε χάσει αυτή την επιλογή. με βαριές οπλές και κέρατο. Αυτοί οι βούβαλοι είναι πολύ ευέξαπτοι. τραβάει πανευτυχής με τη βιντεοκάμερα. ο TζΎάVΓKα εντοπίζει ένα κο­ πάδι βουβάλια. και έτσι καταφέρνουμε να το πλησιάσουμε στα σαράντα μέτρα πριν μας αντιληφθούν. Δύσκολο να πεις ποιος είναι ο πιο νευρικός. Τα ώριμα αρσενικά μπαίνουν στην περίμετρο του κοπαδιού και μας αγριοκοιτάζουν μ' ένα σχεδόν απτό απειλητικό βλέμμα. Τη στιγμή που ξεσκονίζεται. Ο ΤζΎάVΓKα σκέφτεται ότι μπορεί να έκανε λάθος. Υπάρχει ένα μεγάλο πεσμένο δέντρο κοντά μας. Εκείνη η μέρα ονομάστηκε Η Μέρα που η Γη Έφτυσε Αγριογούρουνα. Σκάβουν το χώμα με την οπλή τους και ξεφυ­ σάνε κοφτές XεμΙVΓOυεϊKές φράσεις γεμάτες φοβέρα. ρίχνοντας σχεδόν κάτω την ξαφνιασμένη Ιβόν και εμφυτεύοντας τον φόβο του μπέικον σ' εμάς τους υπόλοιπους. Εκείνη την πρώτη μας μέρα στη σαβάνα δεν υπάρχουν αγριο­ γούρουνα και δεν μωλωπίζεται τίποτε εκτός από την αξιοπρέπεια της Φλο. γύρω στους τρεις τόνους το καθένα (και δεν χρειαζόμαστε το κομπιουτεράκι του Ρόναλντ ΜακΝτόναλντ για να καταλάβουμε ότι έχουμε μπροστά μας πάρα. «Χστάρll» ψιθυρίζω στο αφτί του Τζιμ. Είναι καμιά διακοσαριά από δαύτα.νούσαμε αμέριμνοι εκείνη τη στιγμή. ενώ ο TζΎάVΓKα ζυγίζει την κατάσταση. Ο Τζιμ. και η Ιβόν τουλάχιστον θα αφιερώνει κα­ τά πάσα πιθανότητα την 21 η Ιανουαρίου σε νηστεία και προσευχές για όλη την υπόλοιπη ζωή της. και ο ΤζΎάν­ γκα μας οδηγεί ανάμεσα στα ξερά κλαδιά του. Ευτυχώς ο αέρας παρα­ σέρνει την οσμή μας μακριά από το κοπάδι. ένας περιβαλλοντιστής καουμπόι δικηγόρος που είναι συνηθισμένος να κάνει φωτογραφικά σαφάρι με τα πρόβατα της Σιέρα. Υπο- . από τα πιο επικίνδυνα ζώα της Αφρικής. Οι βούβαλοι δεν έχουν διάθεση να υποχωρή­ σουν. Παρακολουθούμε τα βουβάλια και τα βουβάλια παρακολουθούν εμάς. κι αυτός πήγε και στρίμωξε μι­ σή ντουζίνα αρχάριους λευκούς σ' ένα δέντρο δίπλα σ' ένα κοπά­ δι που θα μπορούσε να κάνει τον Κεντρικό Σταθμό της Νέας Υόρ­ κης αμμοχάλικο.

μας οδηγεί σ' έναν χαμηλό λόφο -από την άλ­ λη πλευρά του οποίου. μια περιπέτεια κρέατος. Μπορεί ο ΤζΎάνγκα να έχει ζαλιστεί κι αυτός από τη ζέστη. πτηνά. Τρέχουν μ' έναν ήχο που θυμίζει μπουμπουνητά μέχρι ένα σημείο πέρα από τα φασματι­ κά κοιτάσματα τανίνης ογδόντα μέτρα παρακάτω.ψιάζομαι ότι έχει δει πιο πολλές ταινίες του Τζον Γουέιν και από μέ­ να. τόσο στο τραπέζι όσο και ανάμεσα στα γεύματα. Τι είναι αυτό εκεί αριστερά: μια συστάδα σγκαθό­ δεντρα ή πισίνα του Κλαμπ Μεντιτερανέ. δεν δείχνει τίποτα. για να βράσεις σαλιγκάρια. μόνο ζώα. σαν να βλέπει γκόμενα με μπικίνι. μας επιτίθεται ένας ελέφαντας εφηβικής ηλικίας. Η Αφρική είναι όντως. τους θεούς του πα­ ταμού. Οι άνθρωποι της Σόμπεκ είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με τους θεούς του ποταμού. «Μεγάλο χaτάρ/!» ψιθυρίζω πάλι. Μας βγάζει στα γρήγορα από το δέντρο και καλύπτοντάς μας με το τουφέκι του. Στο δέντρο μας κάνει αρκετή ζέστη. αρχίζει να ανα- . ρίχνουμε τις σχεδίες μας στο νερό και μπαί­ νουμε κωπηλατώντας στο Σέλους. ερπετά που δα­ γκώνουν ό. Τις επόμενες δυο βδομάδες δεν θα δούμε άλλους ανθρώπους. Ο ήχος προκαλεί ημιάτακτη φυγή στους βούβαλους. φυσικά. Αρχίζει να σφυρίζει διαπερα­ στικά με τα δάχτυλα. και ακόμη και οι τολμηροί οδηγοί μας έχουν αρχίσει να έχουν οφθαλμαπάτες. Με θολω­ μένο μάτι από τις αντιυπνικές συνέπειες της σερενάτας που εξαπα­ λύουν πάλι οι ύαινες. το ΕΠΟΜΕΝΟ ΠΡΟΙ αρχίζει η πραγματική διασκέδαση. αλλά αν θυμάται αυτή την ταινία του 1962 και αναγνωρίζει τη λέξη των σουαχίλι που σημαίνει «κίνδυνος». τι βρουν μπροστά τους -και. Όποιος κάνει πολύ ράφτινγκ. όπου και σταμα­ τούν και επανέρχονται στη διπλωματία του Ψυχρού Πολέμου. Αυτός συνεχίζει να τραβάει βίντεο. Ο ΤζΎάνγκα εκμεταλλεύεται αμέσως αυτήν τη μερική υποχώρη­ ση. μερικά λεπτά αργότερα.

Μεταφέ­ ρουΥ τα αρχαία δάκρυα εξαφαΥισμέΥωΥ φυλώΥ. χωρίζεται σε απα­ Υωτά καΥάλια. προωθούΥ τους αφρούς που θα γΟΥιμοποιήσουΥ τη χιλιετία. και μόΥΟ άΥθρωποι εκσυΥχροΥισμΈVOι σε σημείο μωρίας θα πρέπει Υα εKπλήσσovται όταΥ τα ποτάμια εKδΙKoύvται εκείΥους που τα φρά­ ζουΥ και τα βεβηλώΥουΥ. Σε ό. ο Ρουφίτζι μας δίΥει μια ωραία γρήγορη διαδρομή. αΥ και οι θεοί του Ρουφίτζι εί­ Υαι μάλλΟΥ σιωπηλοί. ΣτηΥ πραγματικότητα. Το ίδιο το όΥομα «Σόμπεκ» είΥαι δαΥει­ σμέΥΟ από το θεό κροκόδειλο του Νείλου. Μάλιστα. Αφού ελευθερωθεί από τους περιορισμούς της χαράδρας του Στίγκλερ. Και το διάλεξαΥ τόσο σαΥ φυλαχτό προστασίας όσο και σαΥ φόρο τιμής.τι αφορά τα αφρισμέΥα Υερά. για παράδειγμα. ή μερικές φορές ακόμη και κάθε συγκεκριμέΥη ορμητική σΤΕVωπό σε κάθε ποτάμι. σxηματίζovτας έΥα πλέγμα από υδατόδρομους τόσο μπερδεμέΥΟ που KαyΈVας εξερευΥητής δεΥ έχει καταφέρει Υα το χαρ­ τογραφήσει σε όλη του τηΥ έκταση. αΥ όχι του Koλoράvτo. ο Ρουφίτζι. Καθώς πλησιάζει σΤΟΥ IΥδικό ωκεαΥό. αΥαγκαζόμαστε Υα κάΥουμε μια δύσκολη μετα­ φορά από ξηράς. είΥαι γατούλα. αΥάλογη. ο ποταμός που αποστραγγίζει το Σέλους. με τα Υερά του Ρόουγκ. για Υα ξαΥαβγεί όμως πάλι από τηΥ αΥατολική πλευρά της σαΥ πολυκέφαλο ερπετό. σιγοτραγουδά έΥα ρεφρέΥ που μόλις ακούγεται. Έτσι. Όμως. μερικοί λασπωμέ­ ΥΟΙ. ταξιδεύουΥ σε αυτές τις λεωφόρους τραγου­ δώvτας το αyεξάvτλητo τραγούδι του κόσμου. Σ' έΥα σημείο εξαφαΥίζεται μέ­ σα στους φΟΙΥικοβάλτους της λίμΥης Ταγκαλάλα. Είτε πλημμυρισμέΥα εί­ τε σκυθρωπά κι ατάραχα. . σε λιγότερο από μια ώρα αφότου ξε­ ΚΙΥάμε στο ποτάμι. γρήγορα θα μάθουμε ότι τα στόματά τους εί­ Υαι διάπλατα αΥοιχτά. τα ποτάμια έχουΥ τεράστια δύΥαμη.γνωρίζει τις αόρατες θεότητες που κυβερΥούΥ κάθε συγKεKΡιμΈVO ποτάμι. Μέσα στη Χαράδρα του Στίγκλερ. ο Ρουφίτζι είΥαι μέρος ΕVός ποτάμιου συ­ στήματος. ΈVα στεΥό έχει τόσο ορμητικό ρεύμα που δεv τολμάμε Υα το διασχίσουμε με τις σχεδίες ΆβΟΥ γεμάτες φορτίο. άλλοι διάφαΥΟΙ. Οι θεοί τωΥ ποταμώΥ. Τα ποτάμια είΥαι οι πραγματικές λεωφόροι της ζωής.

ο ρινόκερος είναι ένα ήσυχο. Καμουφλαρισμένοι και αθέατοι. Απλώς γίνεται όλο και πιο τε­ μπέλης και αργός μέχρι που δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ρεύμα. επειδή ο NτίσvεΊ" τον έχει δείξει με δαντελωτή φουστίτσα μπαλαρίνας και χιλιάδες ζυ. ενός Αγγέλου της Κολάσεως. αλλά. και για ένα ολόκληρο δεκαπενθήμερο αυτές οι λιπα­ ρές τορπίλες θα κυριαρχούσαν στη ζωή μας. έχει μια φήμη αντίστοιχη με εκείνη. ο Ρουφίτζl σηκώνει το πόδι του από το γκάζι και δεν ξανανοίγει ταχύτητα. ασχολούνται μόνο με μυστικές επιχειρήσεις. Βασικά. Χωρίς την πολυτέλεια του ρεύματος. που χρειάζεται ένας μαραθώνιος μυοπροώθησης για να προ­ χωρήσουν. λόγου χάριν. από την άλλη μεριά. είναι υπέροχα κραυγαλέα. για παράδειγμα. ανοιχτο­ πράσινοι και αδηφάγοι. μπορεί να ορμήσει με μισή καρδιά σ' ένα Λαντ . Κανείς από μας τους επιβάτες δεν θα μπορούσε να χαρακτηρι­ στεί ολυμπιακός κωπηλάτης.όμετρα. και οι αντιλήψεις αυτές αφο­ ρούν όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά και τα ζώα. Εντάξει. είναι "01 αρl­ στοτέχνες της ύπουλης επίθεσης. αναγκαζόμαστε να διασχί­ σουμε κωπηλατώντας όλη τη διαδρομή -εβδομήντα υγρά και ζεστά χ. Ελίζαμπεθ! Μεγάλο χστάρι!» Ο ιπποπόταμος. ντροπαλό και ήπιο πλάσμα.Μερικά μίλια πιο κάτω. Στον Ρουφίτζl υπάρχουν επίσης πολλοί κροκόδειλοι. Ο ρινόκερος. όπως η C1A. θεωρείται ένα εύθυμο παχουλό παιδί. «Κλείδωσε τα παιδιά. Η κακία τον lπποποτάμων. Επί πλέον.μέχρι το σημείο αποβίβασης. έτσι οι οδηγοί μπορεί να υΠΟχΡεώνο­ νταν να συνεισφέρουν παραπάνω από το δικό τους μερίδιο προ­ σπάθειας αν δεν ήταν η φόρα που μας έδιναν οι ιπποπόταμοι. Όλος ο νωθρός λαβύρινθος του Ρουφίτζι είναι πνιγμένος από ιπ­ ποπόταμους.λ. Όπως φαίνεται. οι σχεδίες εί­ ναι τόσο φορτωμένες με εξοπλισμό (ανάμεσά τους και οι τέσσερις βιντεοκάμερες του Τζιμ) και εφόδια (ανάμεσά τους και τα κολλαρι­ στά λευκά σύνολα του τένις και οι χρυσές αλυσίδες του Σικάγο Έντι). συχνά έχουμε λανθασμένες αντιλήψεις για το ποιοι είναι οι «καλοί» και οι «κακοί». από την άλλη μεριά. όμως. γράφοι τον ζωγραφίζουν σε εορταστικές κάρτες μ' ένα γλυκό και χαριτωμένο χαμόγελο.

από την άλλη μεριά.Ρόβερ. βράζουμε μέσα στον ίδιο μας τον ιδρώτα και μό­ λις βγούμε τρεκλίζοντας από τις σχεδίες. Όπως και πολλοί μοτοσι­ κλετιστές. χωρίς εξαίρεση. που επειδή είναι άγνωστος ήχος. Στο μεταξύ. ούτε τα λιοντάρια ούτε οι λεοπαρδάλεις ούτε οι πύθωνες ούτε οι κροκόδειλοι. όταν ανακαλύψαμε ίχνη ρινόκερων σ' έναν κάμπο με­ ρικά χιλιόμετρα από τη λίμνη Ταγκαλάλα. τουλάχιστον προσω­ ρινά. Το αναψυκτικό που . συχνά σταματά την επίθεση. πάμε και σωριαζόμαστε κάτω στην κοντινότερη σκιά. οι οδηγοί μας κυριολε­ κτικά άρχισαν να χοροπηδούν από χαρά. Ο ιππο­ πόταμος. οι οδηγοί μας φωνάζουν «Ιπποπόταμος δεξιά!» ή «Ιπποπόταμος αριστερά!». Ούτε μπίρα. πε­ ριέργως. ο οδηγός χτυπά το νερό με το κουπί του κάνοντας ένα σσσουάκ. Κάθε λίγο. Ο άσχημος ρι­ νόκερος είναι θύμα κακής δημοσιότητας. Αν κάποιο από αυτά τα ταχύτατα. είναι χυδαίος. τα χέ­ ρια μας πονούν. και όλοι. εχθρικός και επιθετι­ κός. Πίστευαν ότι όλοι οι ρι­ νόκεροι είχαν χαθεί από το Σέλους. Και από την άλ­ λη μεριά. είμαστε εξουθενωμένοΙ. εξοντωμένοι από λαθροκυνη­ γούς που πουλάνε το κονιορτοποιημένο τους κέρατο σε επιχειρη­ ματίες εξ Ανατολής με πεσμένη σεξουαλική ορμή. ζώα αρχίσει να κινείται πολύ απειλητικά. θα νομίσετε ίσως. Αγκομαχάμε. Μια μέρα. το μόνο που κάνουν είναι να δημιουργούν προβλήματα. περνάμε κωπηλατώντας δίπλα από εκατό ιπποπόταμους κάθε μέρα. Κο­ νένα ζώο δεν τα βάζει με ιπποπόταμο. Λάθος. Όταν πιάνουμε στη στεριά για μεσημεριανό ή για να κατασκη­ νώσουμε για τη νύχτα. ούτε πάγος. Και τώρα είναι η ώρα του Μίλερ. Ενοχλείται τρομερά όταν παραβιάζεται η περιοχή του και ορ­ μάει με μανία σε όποιον έχει το θράσος να κάνει κάτι τέτοιο. όλοι οι άλλοι μέσα στη σχεδία κωπηλατούμε πα­ νικόβλητοι. Ο χερουβικός ιπποπότα­ μος σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους κάθε χρόνο από κάθε άλ· λο ζώο της Αφρικής. αλλά αυτό το κάνει επειδή έχει τόσο κακή όραση που νομί­ ζει ότι το αυτοκίνητο είναι ένας άλλος ρινόκερος με τον οποίο θέ­ λει ή να ζευγαρώσει ή να μονομαχήσει. ο ρινόκερος κοιτάει κυρίως πώς να περνά καλά.

μια μα­ λακή ζύμη που την κόβεις κομμάτια με τα δάχτυλα και τη βουτάς σε σάλτσα. ούτε . είναι γεμάτο λάσπη. βρομάει ιώδιο και σίγουρα είναι ενισχυμένο με σά­ λια κορκοδείλων και κάτουρα ιπποπόταμων.ά το πίνουμε σαν να είναι γαλλική σαμπάνια. δεν είναι για χρυσό μετάλλιο. κάτι σαν διασταυρωμένες κλίμακες σε φάλτσο φαγκότο και γέλιο τρελού ρω­ μαίου αυτοκράτορα. Προσωπικά νομίζω ότι μας κοροϊδεύουν επειδή κατεβάζουμε έτσι άπληστα εκείνο το παντς. όσο απίστευτο κι αν ακού­ γεται. Α). Όχι. η μοναδική που υπάρχει στην Τανζανία. δεν ήρθαμε στο Σέλους για να φάμε και να πιούμε. Αλ­ λά δεν έχουμε έρθει στο Σέλους για να φάμε και να πιούμε. Μια περιπέτεια κρέ­ ατος. μπορεί να φαντασιώνουμε εκείνες τις μικρές ταβέρνες όπου. καθώς μειώνονται τα τρόφιμα. Οι ιπποπόταμοι βγάζουν έναν χαρακτηριστικό ήχο. δια­ μαρτύρονται επειδή στήσαμε τα αντίσκηνά μας στην τραπεζαρία τους. τη χάνουν βλέποντας με μάτια διάπλατα από φρίκη τον Ντέιβ να βάζει φωτιά σε μια πο­ σότητα καλό ρούμι. τσοπ σούι και. Το νερό έχει θερμοκρασία είκοσι εφτά βαθμούς. σάλτσα από ζιμπελίνα. Παρά τις δύσκολες συνθήκες. επειδή τρώνε κυρίως τη νύχτα. ένας Ιτα­ λός μπορεί να κάνει ένα νεκρό ψάρι να τραγουδάει σαν αηδόνι.). οι οδηγοί μας καταφέρνουν να φτιά­ ξουν υπέροχο σπαγκέτι. Σάλτσα από ιμπάλα. αυτή η μάρκα μπίρας. η κουζίνα της ευ­ ρύτερης περιοχής της Τανζανίας περιέχει κυρίως ουγκάλι. Το φαγητό μας είναι απίστευτα καλύτερο από τα αναψυκτικά. σάλτσα από ιπτάμενους τερμίτες.μας σερβίρουν στον Ρουφίτζι είναι παντς: Κουλ:Ειντ με γεύση βα­ τόμουρου φτιαγμένο με ποταμίσιο νερό αποστειρωμένο με ειδικό ιατρικό κιτ. κρέπες μπανάνα φλαμπέ. (Αν οι οδηγοί είχαν κάποια αμφι­ βολία ότι εμείς οι Αμερικανοί είμαστε τρελοί.) Είναι αλήθεια ότι προς το τέλος του ταξιδιού. Όλη τη νύχτα ακούμε αυτόν το σαματά. Ακόμη κι αν υπήρχαν εστιατόρια στο Σέλους.. Οι οδηγοί λένε ότι οι ιπποπόταμοι. σάλτσα από ντικ-ντικ. με λίγο σκόρδο και λίγο κρασί. Και μολονότι υπάρχουν στιγμές ασφυκτικής ζέστης όπου θα έδινα τα πάντα για ένα παγωμένο μπουκάλι Σαφάρι Λάγκερ.

με τις χρυσές αλυσίδες του να τα­ λαντεύονται. Νιώθουμε τέτοια α­ γαλλίαση. σε λίγο ντυνόμαστε με ανυπομονησία για να προστατευ­ τούμε από το φονικό ήλιο και βγαίνουμε πάλι στο ποτάμι. είμαστε αναγκα­ σμένοι να πλενόμαστε στη στεριά. Είχα έναν του­ ριστικό οδηγό της Ανατολικής Αφρικής που περιείχε αυτές τις πλη­ ροφορίες. έχει ενεργοποιήσει έναν αρχαίο μηχανισμό στα κύπαρα του Έντι. γεμάτο φτερά και δυνατά δόντια. Επειδή οι κροκόδειλοι έχουν κακές συνήθειες. παρόλο που αρκετές φορές τη γλιτώσαμε πα­ ρά τρίχα. αλλά κανείς δεν τον πιστεύει. Υπαινίσσεται πως όταν μειώθηκαν τα τρό- . Ήρθαμε για να ζητή­ σουμε ακρόαση από τους θεούς του ποταμού. Δυ­ στυχώς. να εμφανιστούμε ενώπιόν τους και να δεχτούμε την τιμωρία τους ή τα δώρα τους. διεισδύει όλο και πιο βαθιά στο Σέλους. και όπως κι εμείς οι υπόλοιποι δεκαεφτά. να κάνουμε ντους με κουβάδες λασπόνερο βγαλμένο προσεχτικά από το ποτάμι. Ήρθαμε για να δοκιμάσουμε τον εαυτό μας ενάντια σε νεροδρά­ κοντες με αφτιά σαν μασημένη τριχωτή τσίχλα και ορθάνοιχτα σα­ γόνια σαν χίλιες περιπτώσεις της «ασθένειας του ύπνου» ενωμένες σε μία. αλλά είμαστε επίσης αναζωογονημένοι. εκπέμπει μυστικά σήματα έκστασης -Ράδιο Εδέμ. που τα κόκαλά μας τραγουδάνε μέσα στις εξαντλημένες αρθρώσεις τους και. αλλά τον δάνεισα σε μια συνταξιδιώτισσα κι αυτή δεν μου τον επέστρεψε ποτέ. Ήρθαμε στο Σέλους για να κάνουμε αγώνα δρόμου με τους ιπποπόταμους και να τους νικήσουμε. Το πάνθεον του Ρουφίτζι.καθώς. Είναι αλήθεια. δεν έχω στη διάθεσή μου τέτοια στοιχεία. Ο Σικάγο Έντι μπορεί να γκρινιάζει ότι θα προτιμούσε να μουλιάζει στη μαρμάρι­ νη μπανιέρα κάποιου πολυτελούς ξενοδοχείου.για να δούμε αξιοθέατα και να ψωνίσουμε. * * * ΙΣΟΣ θα βοηθούσε αν μπορούσα να σας πω ότι το Σέλους έχει το μέγεθος του Ρόουντ Άιλαντ μ' ένα κομμάτι του Κονέκτικατ μαζί. Σας είπα ότι είμαστε εξουθενωμένοι μόλις τελειώνει η πρωινή και η απογευματινή κωπηλασία. είμαστε κουρασμέ­ νοι.

χοντρές και κίτρινες σε απόχρωση σχολικού λεωφορείου. Συναντούμε παράξενα έντομα εδώ. η πυκνότητά του σε πανίδα είναι εκπληκτική. ήταν ο ψηλότερος ήρωας των παιδικών μου χρόνων. Οι πράσινοι λόφοι κυλούν σαν κύματα στο βάθος. Για μερικούς. οι αποδείξεις τέτοιων εισβολών λείπουν. του ελεύθερου ανθρώπου. Η κραυγή του Ταρζάν είναι η απόλυτη έκφραση αγαλλίασης του αθώου ανθρώπου. Οι τρίλιες της . Για μένα είναι πιο συνταρακτική και από την πιο γενναία πολεμική ιαχή. και ότι αυ­ τό το φαντασιακό κανίς και όχι οι οδηγοί και οι θεοί.φιμα. μας δείχνει με ασφάλεια το δρόμο ανάμεσα στους ιπποπόταμους. πιο υπέροχη και από την πιο επιβλητική οπερετική άρια και πιο βαθιά από την πιο επιδέξια ρη­ τορεία. Μερικοί από τους κάμπους μοιάζουν σχεδόν μανικιουρισμέ­ νοι -με τόση ακρίβεια έχουν κοπεί τα χόρτα από τα κοπάδια που βοσκούν εκεί. τις ετήσιες αποστολές της Σόμπεκ. με κεραίες μακριές. μεσαία και ψηλά χόρτα. η τυρολέζικη κραυγή του Ταρζάν είναι σαχλή. της Τζουλιέτ. όπου και παίρνουν αργά-αργά ένα μοβ χρώμα. Τέτοια γυναίκα είναι η Κίτι. και αν η καρδιά του (μια καρδιά φωτεινή. Και μετά μιλάμε για περιπέτεια κρέα­ τος. για να διαφωνήσω με τον Κόνραντ) δέ­ χεται εισβολές και από άλλους εκτός από μερικούς σκόρπιους λα­ θροκυνηγούς. αδερ­ φίστικη. κι εγώ προσωπικά χαίρομαι που την έχουμε μαζί μας. Από την Ταγκαλά­ λα ως τη θάλασσα οι διάφορες όχθες του ποταμού στολίζονται α­ πό αριστοκρατικά φοινικόδεντρα. τον έβρασε για πρωινό. Το Σέλους είναι σαβάνα: σαβάνα με κοντά. Ο Τζόνι Βαϊσμίλερ. γυαλι­ στερού και μαύρου σαν τη μάσκαρα του Νταρθ Βέιντερ. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι το Σέλους έχει μεγάλη έκτα­ ση. ανάμεσά τους και μια μινιατούρα ιπτάμενου φρουρίου επιστημονικής φαντασίας. ο υπέρτατος Ταρζάν του κινηματογράφου. πισίνα και αναρριχητικά. και στη διάρ­ κεια της ζωής μου έχω παρακινηθεί περισσότερες φορές από όσες θα ήταν κοινωνικά αποδεκτό να μιμηθώ τη φημισμένη κραυγή του. Μερικές φορές συναντούμε ταρ­ ζανόμOρφa ξέφωτα με πλήρη εξοπλισμό. παιδιάστικη και χυδαία. και καμιά σπάνια κυβερνητική ομάδα επιθεωρητών. Η ίδια αυτή γυναίκα ισχυρίζεται ότι την προσέχει το φάντασμα της προσφάτως εκλιπούσης σκυλίτσας της.

εκ­ φράζοντας με τις ακραίες εξάρσεις και τους κυματισμούς τους όλη την ασυγκράτητη και ιερή χαρά της υπέρτατης ζωντάνιας. τουλάχι­ στον. προσέχοντας κάθε νότα της ενενηνταμελούς ορχήστρας της αφρικανικής νύχτας. Εδώ. μεσημεριανό. και η προσοχή που τραβούσαν ήταν πάντα ανεπιθύμητη. Είναι σαν να τρέμουμε το πρωί και την επι­ στροφή μας σε αυτό που εμείς οι σύγχρονοι θέλουμε να ονομά­ ζουμε «πολιτισμό». τη διαπεραστική κραυγή της σμαραγδολάρυγγης φάσσας.. δεν χρειάζεσαι ένεση τσετσέ για να κοιμηθείς. Θα έβαζα στοίχημα ότι ο Σικάγο Έντι. Παρεμπιπτόντως. στημένες για να τις μετρή­ σουμε όπως τα παιδιά στις σιδηροδρομικές διασταυρώσεις μετρά­ νε μερικές φορές βαγόνια. ύπνος. Αισθάνομαι εκείνο το παλιό αρχέγονο ρίγος που ένιωθα βλέποντας τον Βαϊσμίλερ στην απογευματινή πα­ ράσταση του Σαββάτου καθώς η κραυγή βγαίνει κυματιστή από το λαιμό μου για να ενωθεί μέσα στο σούρουπο του Σέλους με τον τσιγαρόβηχα ενός μακρινού κοπαδιού λιονταριών. άλλες δυο ώρες να παίζουμε τα συγκρουόμενα με τους ιπποπόταμους. πολλοί από μας μένουμε ξύπνιοι και αφουγκραζό­ μαστε. Στο τέλος μιας τέτοιας μέρας. Δυστυχώς στο παρελθόν συνήθως εκτόξευα τις ταρζανοκραι. δυο ώρες στο ποτάμι. η κραυγή εξαπολύεται μέσα στο πε­ ριβάλλον που της αρμόζει. βραδινό. στα ξέφωτα του Σέλους. Αυτή την τελευταία βραδιά όμως. πανταχού παρόντα σφυγμό του σώματος της Αφρικής. ήταν ακριβώς εξήντα . θυ­ μάται τις ιμπάλα που είδαμε εκείνο το σούρουπο να διασχίζουν μια στενή ράχη η μία πίσω από την άλλη. ξε­ κούραση. μετά πρωινό. Η τελευταία μας μέρα στο Σέλους μοιάζει με τις άλλες: ξυπνά­ με τα χαράματα για πεζοπορία στη σαβάνα.διαπερνούν το σύνορο ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο. ξαπλωμένος ανάμεσα στα κατεστραμμένα σύνολα του τένις στο διπλανό αντίσκηνο. μαζεύ­ ουμε την κατασκήνωση. στήνουμε την κατασκήνωση. γές μου στα αναίσθητα αφτιά των κομάντος των σαλονιών. τα ανατριχια­ στικά ερωτικά μουρμουρητά των νυχτερίδων που ξυπνούν εκείνη την ώρα σ' ένα δέντρο και τον ασταμάτητο. άλλη μια πεζοπορία πριν σκοτεινιάσει.

Ο Μ' σεVΓKάλα χορεύει. μόδες. αναλογί­ ζεται ακόμη το άδειο βλέμμα που ηλικιωμένου οδηγού μας. υπάρχει επίσης και άφθονος θάνατος. όπως χορεύει και το Σέλους. Ίσως αυτή η αγνότητα του Σέλους είναι που μας κά­ νει να μη θέλουμε να φύγουμε. Από τότε. Και του θανάτου. θρησκεία. . δεν υπάρχει περιπή βία.πέντε. δεν υπάρχει απληστία. δεν υπάρχει σκληρότη­ τα. Θυμάμαι πόσο σοκαρίστηκε όταν ο Κερτ του πέρασε τα ακουστικά Σόνι Γουόκμαν στα αφτιά κι άνοιξε τη μου­ σική. αλλά αν εξαιρέσεις τη μικρή ποσότητα που εισάγουν οι λαθροκυνηγοί.τα υπολείμματα ενός γκνου που το είχε φάει κάποιο αι­ λουροειδές. υπερβ<> λές ή πωλητές. Ο Μ' σεVΓKάλα δεν μιλούσε ούτε δέκα λέξεις αγ­ γλικά. σαν να μην μπορούσε να στα­ ματήσει το σώμα του. υπάρχουν συνεχή δράματα θανάτου στο Σέλους. μια πολυμαθέστατη κυρία με μια βι­ βλιοθήκη από εγχειρίδια για άγρια ζώα στο σακίδιό της. όταν τον ρώτησε αν η σπάνια αλκέλαφος που είχαμε δει ήταν η αλκέλαφος του Λιχτενστάιν ή κάποια από τις άλλες ποι­ κιλίες. με τους περίεργους αλλά φυσικούς ρυθμούς της ζωής. Ακούγαμε τις μύγες από τριάντα μέτρα μακριά. και πόσο γρήγορα άρχισε να χα­ μογελάει πλατιά και μετά να χορεύει. Huey lewis and the News. Γιατί αν υπάρχει άφθονη ζωή στο Σέλους. του Μ' σεVΓKάλα. με το μεταδοτικό του γέλιο. Στις δικές μου σκέψεις πάντως είναι σίγουρα ο Μ' σεVΓKάλα. Και υποψιάζομαι ότι η Κάθι. Ούτε υπάρχει πολιτική. με μαύρα σύννεφα από μύγες να βουίζουν σαν παπα­ ράτσι γύρω από την ακαριαία δημοσιότητα του αίματος. Ναι. αλλά το έπιανε το αστείο. με το περίγραμμά τους να διαγράφεται μπροστά στο φόντο του ήλιου που βασίλευε. φιλοδοξίες. ο Μ' σεVΓKάλα λυνόταν στα γέλια κάθε φορά που ο Τζιμ κι εγώ ρωτούσαμε αν μια αντιλόπη ήταν η αλκέλαφος του Ράουσενμπεργκ ή ο τραγέλαφος του Ρόζενκουιστ ή η κόμπους του Βέσελμαν ή η γαϊδουρέλαφος του Κάτσκιλ ή οι παραλλαγές του Γ κόλντμπεργκ. Είχαμε δει μια αγέλη αγριό­ σκυλα να ακρωτηριάζουν και να καταβροχθίζουν μια ιμπάλα· ένα φουσκωμένο πτώμα ιπποπόταμου να ξεσκίζεται από είκοσι κροκό­ δειλους.

πρέπει όλοι μας ανεξαιρέτως να σκεφτόμαστε ότι όλος ο κόσμος θα 'πρεπε να είναι σαν το Σέ­ λους και πως όλα τ' άλλα είναι ένα λάθος. χαρίστε μου μια γλυκιά πτώση στον ύπνο του Σέλους. Και καθώς είμαστε ξαπλωμένοι μέσα στα αντίσκηνά μας. Δεν υπάρχει άλλος χρόνος. Το Σέλους είναι τώρα. Παρ' όλα αυτά. ω θεοί των ποταμών. παιδιά. τότε. Το Σέλους εί­ ναι εδώ. Αν αποδειχθεί ότι κάποια μύ­ γα τσετσέ νάρκωσε όντως τα ζωτικά υγρά μου. Εκεί αποδράς από τη φυλακή του παρελθόντος και αδιαφορείς για την υπόσχεση του μέλλοντος. Το φωτεινό ύπνο της Αφρικής. Esqυire. πάνω στο χλοερό κάμπο της αιωνιότητας. Τον ύπνο του Κιλιμάντζαρο. 1985 . ότι τώρα που γύ­ ρισα είμαι έτοιμος για έναν υπνάκο.Επί δυο βδομάδες ταξιδεύαμε στο βασίλειο του αιώνιου. επιστρέφουμε στο μοκεταρισμένο σπίτι και στο ηλεκτρονικό τζάκι. και πρέπει να σας πω. Δεν υπάρχει άλλο μέρος.

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ .

.

αδαές σαν την Πομπηία την παραμονή του γενοκτονlκού ρεψίματος του Βεζούβιου. αν και μπορεί να μυρίζεται ένα-δυο καβάλους. συγκέντρωση και θεατρική σφοδρότητα· ένα συγκρότημα που παίρνει την απειλή της νέας κουλτούρας για τΓjV παλιά και την επιδεικνύει περήφανα αντί να την ζαχαρώνει -αφήνοντας και τις δυο κουλτούρες να παραπατούν από την εμπειρία. σίγουρα δεν κουνάει την ουρά του· από ένα συγκρότημα που ενσαρκώνει το κυρίαρχο zeitgeist*. Οι Σιατλίτες. αλλά το ενσαρκώνει με μια πρωτοφανή δύναμη.τ. το Σιάτλ ήταν εντελώς απροετοίμαστο για τη σφαγή και τη λεηλασία στην οποία υποβλήθηκε η νεολαία του στην Αίθουσα /γκλς χτες βράδυ. τα υιοθετημένα «οικιακά» συγκροτήματα του Σιάτλ ήταν οι ΓlάvγKμπλαντς και οι Κάουντρl Τζο & δε Φ.ς. την ενδυνάμωση και τον καθαγιασμό που είναι επίσης ανο­ πόσπαστο κομμάτι μιας συναυλίας ροκ που αποτελεί ταυτόχρονα ψυχική δοκιμασία και πλήρη τελετουργία έκστασης. Εδώ και καιρό τώρα. αιφνιδιάστηκαν από ένα συγκρότη­ μα που. * zeitgeist: το πνεύμα της εποχής (γερμανικά στο πρωτότυπο). γκρουπ που οι ηλεκτρικές τους μπανάνες μπορεί να σοκάρουν τη στρέlτ κοινωνία.Μ. (Σ. είναι απλοϊκά και τρυφερά σαν ψυχεδελικά κουτάβια. με όλη του την πολιτική αισιοδοξία. για τους οπαδούς τους. αλλά που. την πνευματική επίγνωση και την απελευθερωτική υπέρβαση των απαρχαιωμένων αξιών. συνηθισμένοι να τους γλείφουν το μούτρο. Ούτε ήταν έτοιμο για το χρί­ σμα.Οι Doors ΑΝΙΔΕΟ ΣΑΝ ΤΗ ΡΩΜΗ πριν κάνουν έφοδο στις πύλες της οι βάρ­ βαροι.) .

Οι Doors. μα το Θεό. χαραμάδες γραμματοκιβωτίου που λάμπουν σαν τα χείλια αποκριάτικης κολοκύθας -και πουθενά πατάκι για τα πόδια με τη φράση «Καλώς Ήρθατε». Ζαν Ζενέ πάνω σε στύλο τοτέμ.Όταν. Η φωνή τους είναι σκοτεινή και ματωμένη. ένας ενισχυμένος σεξουαλικός παλμός. Το μουσικό αντίστοιχο μιας τελετουργικής θυσίας. Βακχανάλια. παγανιστές του Λος Άντζελες που κατεβάζουν κάτω το φεγγάρι. Φανταστείτε πετραδοστόλιστες τζαμαρίες. χρηστικών αντικειμένων που έχουν σκοπό να ανοίγουν ή να κλείνουν τους αρχιτεκτονικούς χώρους. καλλιτέχνες στα οδοφράγματα. δια δεν υπάρχει καμιά χαλάρωση: ούτε κουβεντούλα. βγήκαμε τρεκλίζοντας από την αίθουσα χτες βράδυ. ούτε καλα­ μπούρια.λά. ήμαστε όλοι μαγεμένοι από τέσσερις μουσικούς που έχουν δώσει στο συγκρότημά τους το αθώο όνο­ μα των απλών. ένα πληγωμένο αλλά για κάποιο λόγο καλαίσθητο ουρλιαχτό για τη χαμένη ψυχή της Αμε­ ρικής. Ναι. Μπείτε αν τολμάτε. Σαν τους κλασικούς ηθοποιούς της lαπω­ νίας. Η ένταση αρχίζει από τη στιγμή που βγαίνουν στη σκηνή και δεν σταματά παρά μόνο αφού τελειώσει ο εξαγνισμός. καταβροχθιστική . Οι Doors. Α). πόμολα σε σχήμα φαλλών που φτύνουν. Ακόμη και όταν κουρντίζουν. Το στιλ τους είναι πρώιμο αιδοιολεlκτικό. Οι Doors. βγείτε αν μπορείτε. Διονυσιασμός. Οι Doors. παι­ διά μου. εννοώ τις πόρτες. Ακόμη και ανάμεσα στα τραγοι}. η αφοσίωσή τους είναι τό­ σο άγρια που αν τους έβλεπαν οι Μάμας & Πάπας θα άλλαζαν τα μπαμπαδίσια και μαμαδίσια σώβρακά τους απ' το φόβο τους. ζαλισμένοι και φουντωμένοι. οι Doors εκπέμπουν ακόμη μεγαλύτερη ένταση όταν είναι σιωπηλοί. απατεώνες θεατρίνοι που αποστάζουν σκληρό μηλίτη από τα μήλα της Εδέμ ενώ χαϊδεύουν το κεφάλι του φιδιού. ταραντέ­ λα των σατύρων. μεσημεριανό στο Εβεργκλέlντς. Σφαγή των Αθώων. μια φω­ νή από τα σωθικά. ούτε πλάκα. αφού ολοκληρωθεί η κάθαρση. διαδεδομένων. ο Έντγκαρ Άλαν Πόε να πνίγεται στο σιντριβάνι του. αιματολουκάνlκο από τον Μέλανα Δρυμό πάνω σε ηλεκτρισμένο ψωμί. όψιμο πα­ τροκτονlκό. τι πόρτες είναι αυ­ τές. Σατανική στην καύση της.

πηδάει το μικρόφωνο. δημιουργώντας αντιρυθμούς και τονίζοντας τους κόντρα ρυθ­ μούς. μεθά από τον κίνδυνο της ποίησής του και. αλλά και τους κεντρίζει σε νέες χρονικές υπογραφές και τους οδηγεί στην επική μελωδική γραμμή τους. Σεξουαλική . Ρόμπι ΚρίγκεΡ.στην ενέργεια. το Θεϊκό Καταστροφέα των Ινδουιστών. ο Ντένσμορ διασχίζει το ρυθμό -μέσα και έξω. να λαχταρά τη σω­ τηρία της σάρκας. μπρος και πί­ σω. το χτυπάει. όργανο. Επι­ καλούνται την αρχαία ρυθμική ισορροπία της ζωής και του θανά­ του. ντραμς. Η μπρεχτική φωνή του Βερολινέζικου Μιούζικ Χολ να προειδοποιεί μια νέα γενιά για την ανοδική παλίρροια του αμερικανικού φασισμού. Η φωνή του Νίτσε. τρομερή στο πνεύμα. το πιπιλάει. Τέσσερις Doors: Τζον Ντένσμορ. Τη μια στιγμή είναι ελαστικός και διερευνητικός και την άλλη ορμάει στο κλαβιέ σαν πεινασμένος που ξεσκίζει κοτόπουλο. Ο Μόρισον αρχίζει εκεί που σταματούν ο Μικ Τζάγκερ και ο Έρικ Μπάρντον. να υποκύπτει στην τρέλα. οι Doors σκοτώνουν μόνο για να ανοίξουν δρόμο για την αναγέννηση. κιθάρα. φωνή. ο Krieger δίνει έναν σκληρό. Σαν τον Σίβα. Ρέι Μάνζαρεκ. Με τα ντραμς και το όργανο να οδη­ γούν. Ο Μάνζαρεκ ρέει μέσα από ένα πεδίο με πα­ ραλλαγές και φιοριτούρες εξίσου μεγαλόπρεπο με το πιο πλούσιο Μπαρόκ. παγωμέ­ νη από τον τρόμο. Έχει το κύρος του Πίγκπεν των Grateful Dead αλλά είναι πολύ πιο εξελιγμένος και προφανώς έμαθε παίζοντας Μπαχ. ανελαστικό ρυθμό που κατά διαστήματα εκρήγνηται σε αιφνιδιαστικές νέες αποκαλύψεις συγ­ χορδίας και μετατροπίας. Μια φωνή μουλιασμένη από τη λυσσα­ σμένη μανία της καταστροφής -αλλά ούτε έκλυτη ούτε αρνητική. Όχι μόνο δίνει στους Doors μια εκπληκτική πολυπλοκότητα κρουστών. παρασυρμένος από βέβηλο γέλιο. Ένας ηλεκτρισμένος συν­ δυασμός αγγέλου γεμάτου χάρη και σκύλου σε οργασμό. Τζιμ Μόρισον. του σκότους και του φωτός -γιατί οι πόρτες που έχουν πραγ­ ματική σημασία πάντα ανοίγουν και προς τις δυο κατευθύνσεις. Ίσως ο καλύτερος ντράμερ όλης της ροκ. Ενώ οι περισσότεροι ντράμερ σπάνια βγαίνουν από τον ρυθ­ μό.

με έναν σχεδόν ψυχοπαθή τρόπο, η πλούσια φωνή του Μόρισον
χλευάζει και περιπαίζει, απειλεί και πάλλεται. Μ' έναν απίστευτο
φωνητικό έλεγχο και με τη θεατρική ακτινοβολία ενός σαιξπηρι­
κού σταρ, παίζει με τα συναισθήματα των θεατών σαν σκαντο­

λιάρικο παιδί που παίζει με τις κούκλες του: τώρα σας φιλάω, μι­
κρά μου, τώρα σας στρίβω το λαιμό.
Οι

Doors είναι σαρκοβόρα σε μια χώρα μουσικών χορτοφά­

γων. Η τέχνη τους είναι ακόμη πιο εκπληκτική αν λάβει κανείς υπό­

ψη του την αγριότητά τους. Έχουν το δέσιμο του Κουαρτέτου Εγ­
χόρδων Τζούλιαρντ, το μεγαλείο τους, όμως, δεν είναι η διάνοια
αλλά το καυτό κόκκινο αίμα τους. Τα κηλιδωμένα νύχια τους, τα
υγρά τους δόντια και τα δερμάτινα φτερά τους σπάνια χάνονται,
αλλά αν μας αφήνουν με γδαρμένα τα σκέλια και σε πλήρη εξά­
ντληση, τουλάχιστον μας αφήνουν έχοντας επίγνωση της ζωντά­

νιας μας. Και του πεπρωμένου μας. Οι Doors ουρλιάζουν μέσα
στη σκοτεινή αίθουσα αυτό που όλοι όσοι ανήκουμε στην αντι­
κουλτούρα ψιθυρίζουμε πιο σιγά μέσα στην καρδιά μας: Θέλου-

με τον κόσμο και τον θέλουμε ................................ΤΩΡΑ!

The He/ix, 1967

Η νοσοκόμα Ντάφl του ΜΝ

ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΘΥΜΙΖΕΙ εκείνες τις ταβέρνες για εργάτες όπου
συχνάζουν ραγκμπομανείς και μπάτσοι εκτός υπηρεσίας, ο επαγ­
γελματικός της τίτλος ακούγεται σαν το τέλος του Δεύτερου Πα­
γκοσμίου πολέμου. Αλλά η Κάρεν Ντάφι -η βασίλισσα των «Βι­

Τζέι»- θυμίζει περισσότερο ερωτικό ζαχαροπλαστείο που ειδικεύ­
εται σε ανατομικά σωστές τάρτες κρέμας, και ο χώρος εργασίας

της μοιάζει περισσότερο με το τέλος του κόσμου -όπως τον γνω­

ρίζουμε. Και η ίδια είναι ένα ζιζάνιο.
Μας έρχεται σε σύντομα ξεσπάσματα -η Στέλλα σε στροβο­
σκοπικό προβολέα- αλλά η Νταφ καταφέρνει παρ' όλα αυτά να

είναι αστεία, λαμπερή, ευάλωτη και γνήσια. Το κορίτσι της διπλα­
νής πόρτας σε έκδοση βίντεο βαμπ, η τέλεια αντίστιξη στο τρελά­

δικο του ΜTV, λέιζερ και δέρμα, του οποίου προ·lσταται με τόση
άνεση και κέφι.

Είτε γυρίζει την προπέλα των Αεροσμίθ, είτε πετάει στον Χάμερ
τα καρφιά του, εισάγει το οπτικό τσιτσίρισμα, το θεατρινίστικο χιn­

χοπ, σαν να είναι η Μικρή Κοκκινοσκουφίτσα που μας επιδεικνύει
τους εξημερωμένους λύκους της. Έχει παλικαριά με το παραπάνω,
αλλά το μαστίγιό της είναι από γλυκόριζα, τα νεύρα της λιγάκι τε­
ντωμένα. (Βαν Άλεν, τι μυτερά δόντια που έχεις!)
Αν το ΜTV είναι ταυτόχρονα διεφθαρμένο και δροσερό, τε­
χνολογικά εξελιγμένο και συναισθηματικά πρωτόγονο, συνένο­
χος της καταστροφής και ταυτόχρονα αντίδοτό της, τότε ποιο θα
ήταν το καταλληλότερο πρόσωπο για να βασιλεύει στη σφαίρα

της παράδοξης δύναμής του αν όχι μια πρώην ψυχαγωγική θε-

ραπεύτρια σε οίκο ευγηρίας; Με τα γατίσια μάτια της, τη σιλουέτα
πaTlοερί, την κυβιστική κόμμωση και ένα χαμόγελο πιο πλατύ και
από το χαμόγελο της γάτας της Τζούλια Ρόμπερτς, η Κάρεν Ντά­
φι μπορεί να παίξει το θηλυκό υπνοσεξοδαιμόνιο για μια γενιά

αποξενωμένων νέων. Και είναι εξίσου κατάλληλη για να γίνει η
αγαπημένη εθελόντρια νοσοκόμα στους θαλάμους αποτοξίνωσης

μιας δηλητηριασμένης χώρας.
Ας βγάλουμε, λοιπόν, το καπέλο στην Νταφ κι ας την πιούμε
αχόρταγα: ένα ζουμερό αγκάθι κάτω από την άκαμπτη σέλα του
αμερικανικού πουριτανισμού, ένας πνευματώδης σύντροφος σε
πολλά μοναχικά δωμάτια φωτισμένα από σωλήνες καθοδικών
ακτίνων· το καθησυχαστικό κλείσιμο του ματιού στο κέντρο μιας

εικοσιτετράωρης παραίσθησης του ενός δισεκατομμυρίου δολα­
ρίων που έχει γεννηθεί από τον ταραγμένο γάμο του εμπορίου και
της τέχνης.

Esquire, 1992

Τζόζεφ Κάμπελ

ΕΝΑ ΒΑργ ΚΙ ΑΣΗΚΩΤΟ ΠΡΩΙΝΟ πριν από εφτά χρόνια, στα ερείπια

του Τσιτσέν lτζά, είδα ένα μικρό κοραλλί φίδι να γλιστρά από έναν
σωρό χαλάσματα των Μάγιας και να εκτοξεύεται μέσα από τα χόρ­
τα σαν λαστιχένιο βέλος προς μια ομάδα από συνταξιδιώτες μου.

Το φίδι ξεχώρισε έναν άνθρωπο από την ομάδα, ανέβηκε προμε­
λετημένα στη μύτη του συντηρητικού αστικού παπουτσιού του, έμει­
νε εκεί για αρκετές στιγμές και μετά έστριψε απότομα δεξιά και εξα­

φανίστηκε μέσα σ' έναν άλλο σωρό από αρχαία ερείπια.

Αυτό το μικροσκοπικό περιστατικό θα ήταν απλώς μέτρια εν­
διαφέρον αν αυτός ο άνθρωπος τον οποίο «επισκέφθηκε» το φίδι
δεν ήταν ο Τζόζεφ Κάμπελ.
Ο καθηγητής Κάμπελ έλεγε κάποια ιστορία στην παρέα μας και

δεν έδειξε να αντιλήφθηκε το μικρό ερπετό. Εγώ, όμως, ήμουν σί­
γουρος ότι κάτι συνέβη ανάμεσά τους.

Μήπως το φίδι έγλειψε την άκρη του κορδονιού του Τζόζεφ Κά­
μπελ, μετουσιώνοντάς το σε νεφρίτη;
Είχε το φίδι ένα χαρτί ταρό κάτω από τη γλώσσα του; Κουβα­
λούσε έναν σπόρο από ρόδι;

Μήπως το φίδι έκλαψε; Μήπως τραγούδησε; Είναι μοβ φτερά
αυτά που φυτρώνουν στη ραχοκοκαλιά του;

Θα συναντηθούν ξανά το ερπετό και ο καθηγητής Κάμπελ αρ­
γά εκείνο το βράδυ; Και θα πιουν τζιν από γκι μέσα σε κρανίο παρ­

θένας ενώ θα συζητούν τις λεπτομέρειες της στέψης του Βασιλιά
των Μυρμηγκιών;

Τέτοιες εικασίες δεν είναι καθόλου παράξενες. Ο Τζόζεφ Κά­
μπελ είναι τόσο βαθύς γνώστης του κόσμου των θαυμάτων που ξυ­
πνά το λανθάνον δέος σε όποιον αγγίζει. Ξεκούμπωσε τη μυστική
γη για μας και άφησε την ανεξάντλητη έμπνευση του Όντος να πε­
ράσει σαν χείμαρρος στον κόσμο μας.
Τώρα, όπως κι άλλοι ήρωες πριν από αυτόν, έχει εξαφανιστεί μέ­
σα στην κουμπότρυπα. Άφησε όμως το φωτεινό άνοιγμα ανοιχτό,

επιτρέποντάς μας ελεύθερη πρόσβαση σ' εκείνη την κληρονομιά
των εκστάσεων και των τρόμων που τόσο γενναία ανέστησε και τό­

σο ζωντανά περιέγραψε.

Μερικούς μήνες πριν από το θάνατό του πέρσι, σε ηλικία ογδό­
ντα τριών ετών, ο δημοσιογράφος Μπιλ Μόγιερς πήρε μακροσκε­
λείς συνεντεύξειις από τον Κάμπελ. Το αποτέλεσμα, μια σειρά έξι εκ­

πομπών με τίτλο ~όζεφ Κάμπελ και η Δύναμη του Μύ80υ, θα κά­
νει πρεμιέρα στο PBS προς τα τέλη του μήνα. Είναι ουσιαστικά αδύ­
νατο να υπερεκτιμήσει κανείς τη σπουδαιότητα αυτής της σειράς ω­
ριαίων επεισοδίων ή να επαινέσει περισσότερο απ' όσο πρέπει τη­

δυνατότητά τους να εξορκίσουν, προσωρινά τουλάχιστον, τη βλα­
κεία από την τηλεόραση. Είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια εποχή
που ο πληθυσμός απειλείται από μια δυνητικά θανάσιμη επιδημία
μυθολογικής προέλευσης. Η επιδημία στην οποία αναφέρομαι δεν

είναι το ΕϊτΖ αλλά ο χιλιετισμός.
Ο Τζόζεφ Κάμπελ ήταν ο μεγαλύτερος μυθολόγος του κόσμου.
Στην αρχή ακόμη της μακρόχρονης ζωής του συνδύασε την ανα­
κάλυψη του σερ Τζέιμς Τζορτζ Φρέlζερ, ότι οι θρύλοι σε όλες τις
κουλτούρες έχουν εντυπωσιακές ομοιότητες, με την ιδέα του Καρλ

Γιουνγκ ότι οι μύθοι είναι μεταφορές που δημιουργούνται για να
φωτίσουν την ανθρώπινη εμπειρία. Έτσι, διπλά εμπνευσμένος, ο
Κάμπελ έγινε ένας λόγιος κόντρα στο ρεύμα. Τα βιβλία και οι δια­
λέξεις του συχνά γίνονταν αντικείμενο χλευασμού από τους ακα­

δημαϊκούς, αλλά και λατρείας από ποιητές, ζωγράφους και φωτι­

σμένους ψυχαναλυτές. Η lδlοφυ·lα του δεν εντοπιζόταν τόσο στις
πλατιές του γνώσεις, όσο στη διαισθητική συνειδητοποίηση της ση­
μασίας και της στενής σχέσης του μύθου με κάθε ζωντανή ψυχή.

Αν «το σωστό αντικείμενο μελέτης για τον άνθρωπο είναι ο άν­
θρωπος», τότε η μυθολογία είναι φακός μέσα από τον οποίο μπο­
ρεί να γίνει σωστά αυτή η μελέτη. Όμως οι περισσότεροι από μας,
συμπεριλαμβανομένων των φαινομενικά μορφωμένων, δεν θα μπο­
ρούσαν να ξεχωρίσουν ένα μύθο από ένα δελτίο τύπου του Πεντα­
γώνου. Μας έχουν μάθει να εξισώνουμε το «μύθο» με το «ψέμα».
Στην πραγματικότητα, οι μύθοι δεν είναι ούτε λογοτεχνία ούτε
ιστορία. Ούτε και είναι οι περισσότεροι μύθοι -και αυτό μπορεί να
εκπλήξει μερικούς- ένα αμάλγαμα της λογοτεχνίας και της ιστο­
ρίας. Ένας μύθος είναι κάτι που δεν συνέβη ποτέ αλλά συμβαίνει

αιώνια. Οι μύθοι είναι οι πλοκές της ψυχής. Είναι αέναες συμβο­
λικές δραματοποιήσεις της εσωτερικής ζωής του είδους, εξωτερι­
κές μεταφορές εσωτερικών συμβάντων.
Όπως συνήθιζε να λέει ο Κάμπελ, οι μύθοι προέρχονται από το

ίδιο μέρος απ' όπου προέρχονται τα όνειρα. Όμως επειδή έχουν
περισσότερο ειρμό από τα όνειρα, επειδή είναι πιο γραμμικοί και
εκλεπτυσμένοι, είναι ακόμη πιο διδακτικοί. Ένας μύθος είναι το
τραγούδι του σύμπαντος, ένα τραγούδι που, αν γίνει σωστά αντι­
ληπτό, εξηγεί το σύμπαν και τη συχνά μπερδεμένη θέση μας μέσα
σε αυτό.

Μόνο όταν επιτρέψουμε να αποκρυσταλλωθεί σε «ιστορία», γί­
νεται ο μύθος άχρηστος -και ίσως επικίνδυνος. Για παράδειγμα,
όταν η ιστορία της ανάστασης του lησού αναγνωσθεί ως ένα σύμ­
βολο της πνευματικής αναγέννησης του ατόμου, παραμένει ζωντα­
νή και μπορεί να συνεχίσει να ηχεί σαν μια ζωτική έμπνευση μέσα

στο σύγχρονο ψυχισμό. Όμως, όταν η ανάσταση θεωρηθεί ιστορι­
κό γεγονός, ένα συμβάν που συνέβη μία και μόνο μία φορά πριν

από δυο χιλιάδες χρόνια περίπου, τότε δεν μπορεί παρά να μειω­

θεί ο απόηχός του. Ίσως προσφέρει κάποια αμυδρή ελπίδα για τη
δική μας αθανασία, αλλά για τη βαθύτερη συνειδητότητά μας δεν
είναι πια μετασχηματιστικός, δεν είναι καν πολύ προσιτός σε κα­
θημερινή βάση. Το αυτοανανεούμενο μοντέλο έχει ατροφήσει και

έχει μετατραπεί σε μεταχειρισμένη ανάμνηση και δόγμα, ένα δόγμα
που οι φοβισμένοι, οι ένστολοι και οι συναισθηματικά διαταραγ-

μένοι αισθάνονται την ανάγκη να υπερασπιστούν με βίαιες πράξεις.
Η πιθανότητα βίας είναι ιδιαίτερα υψηλή όταν η ανθρωπότητα

βρίσκεται, όπως σήμερα, σ' ένα σταυροδρόμι μύθου και θρησκευ­
τικο-πολιτικού φανατισμού. Σε δώδεκα χρόνια θα μπούμε σε μια

νέα χιλιετία. Στο κατώφλι των χιλιετιών, ορδές ευεπηρέαστων αν­
θρώπων συχνά παρασύρονται από πυρετώδη οράματα του «τέλους

του κόσμου». Η επιθυμία για μια νέα αρχή, για ένα τέλος στην ανη­
συχία, τη δουλειά και την προσωπική ευθύνη αναμειγνύεται με την

τρελή προφητεία και αυτό που η συγγραφέας Ελέανορ Μούνρο έχει
ονομάσει «πίστη στη χιλιετιακή επιστροφή του Άρχοντα των Προ­
σκυνητών», για να δημιουργήσουν μια εύφλεκτη ψυχολογική προσ­
δοκία.

Στο παρελθόν η ανθρωπότητα γενικά αντιμετώπισε με επιτυχία
αυτές τις καταιγίδες, αλλά στις περιπτώσεις όπου κάποιο μέρος της
δεν μπόρεσε να κατανοήσει τη συμβολική ουσιαστικά φύση της

Αποκάλυψης (όπως συνέβη στην lουδαία στα τέλη της τελευταίας
χιλιετίας πΧΙ, το αποτέλεσμα ήταν η γενοκτονία. Αυτοεκπληρού­
μενη προφητεία. Η Μούνρο θέτει το ανατριχιαστικό ερώτημα, «Σε
ποιο βαθμό εξακολουθεί αυτός ο μύθος να επηρεάζει το πολιτικό
πεπρωμένο, εμφυτεύοντας στο νου εκατομμυρίων ανθρώπων δο­
μές που πρέπει να εκπληρωθούν σε ιστορικό χρόνο;»

Με άλλα λόγια, αν περιμένουμε ή κατά βάθος λαχταρούμε τη
Μέρα της Κρίσης, μπορεί να την κάνουμε να συμβεί. Αυτοί οι δυο
παράξενοι ομόκλινοι, από τη μια μεριά οι άκαμπτοι αδαείς της θρη­

σκευτικής δεξιάς και από την άλλη οι αφελείς της Νέας Εποχής που
κυνηγούν κομήτες, λαχταρούν σεισμούς και αποβλακώνονται από
αρμονικές συγκλίσεις, έχουν σαν κοινό σημείο τους μια παρερμη­

νεία του εσχατολογικού θρύλου που είναι εντελώς τρομακτική στην

ένταση και την ευρύτητά της. Με την παθιασμένη αν και παραπλα­
νημένη της λαχτάρα να υπερβεί την αταξία, τις προστριβές και την

απροβλεψιμότητα που χαρακτηρίζουν τη ζωή, μου φαίνεται σαν αυ­
τοκαταστροφική επιθυμία σε παγκόσμια κλίμακα -η οποία όμως θα

μπορούσε να αντιστραφεί με μια βασική κατανόηση της μυθολογίας.
Η σειρά εκπομπών των Μόγιερς-Κάμπελ δεν ασχολείται με το

αλλά οι προ­ σωπικές του διαστάσεις μένουν τυλιγμένες σε αδιαφανές μετάξι. υπάρχουν στιγμές όπου ο Μόγιερς. Εντάξει. Στη σειρά Ο Τζόζεφ Κάμπελ και η Δύναμη του Μύ80υ θα ακού­ σετε εκπληκτικές ιστορίες από έναν αριστοτέχνη αφηγητή και θα δείτε ναούς. ηθοποιών και αθλη­ τών. φαίνεται όντως να σαλ­ τάρει σε μια σκηνή από Τσ Δείπνο μου με τον Τζο. θυ­ μίζοντας έναν Τζορτζ Μπους-καλικάντζαρο. μπορεί να μας τραβήξουν πίσω από τα σαγόνια του δράκοντα και να μας αφήσουν ξανά κάτω μέσα στον υπέροχο λα­ βύρινθο του οποίου τις στροφές και τις καμπές έχουμε το ιερό πρσ­ νόμιο να συνεχίσουμε να βαδίζουμε για πολλές χιλιετίες ακόμη. παρ' όλα αυτά. Είναι αλήθεια ότι μερικές φορές γίνονται οπτικά στατικές. υπάρχει μια λεπτή αλλά ευδιάκριτη δυναμική. αλλά απλά και μόνο επειδή μας ξαναφέρνουν σε επαφή με τα μυθικά στηρίγματα της κουλτούρας και της συνει­ δητότητάς μας. όμως. Θα ακούσετε επίσης για τα καμώματα γνωστών ηρώ­ ων και ηρωίδων: αστροναυτών.θέμα του χιλιετισμού με άμεσο τρόπο. Που σημαίνει ότι οι εκπομπές είναι όχι μόνο εποικοδομητικές αλλά και διασκεδαστικές. Εκείνο που δεν είναι τόσο ευδιάκριτο είναι η πραγματική προ­ σωπικότητα του Κάμπελ. Και λοιπόν. έργα τέχνης και τελετουργίες που μπορεί να μην έχετε ξαναδεί ποτέ. δεν είναι ο Γ ουόλι Σον και ο Αντρέ Γ κρέγκορι. Και παρόλο που ο Μόγιερς και ο Κάμπελ επι­ κοινωνούν καλά μεταξύ τους. με λιγότερη αντιπαράθεση από το συνηθι­ σμένο. δεν θέλω να δημιουργήσω λάθος εντυπώσεις. Οι συνεντεύξεις είναι πιο συνομιλητικές. βλέπουμε τη λάμψη του. Παρ' όλα αυτά. μπορεί να πείτε. τη δι­ στακτική του ευγλωττία. Ίσως να μη χρειάζεται να ξέρουμε ότι ο Κάμπελ ήταν ένας επιβλητικός νεσ-βικτοριανός τζέντλεμαν αλ­ λά χωρίς το παραμικρό ίχνος των σεξουαλικών κολλημάτων που εί­ χαν συχνά αυτοί οι τύποι. τη στιβαρή αλλά πάντα ευγενική σιγου­ ριά του (είναι πρώην δρομέας παγκόσμιου επιπέδου και αποτελεί υπόδειγμα για όλους τους επίδοξους ογδοντάρηδες). καλλιτεχνών. Ή ότι τα τελευταία σαράντα χρόνια της ζωής του αρνιόταν να διαβάσει εφημερίδα και να δει κινηματο- . Είναι η φύση του μέσου.

έναν θρύλο που εξακολουθεί να επη­ ρεάζει το σύγχρονο κόσμο. μια πλημμύρα από χτυπητά συναισθήματα. αρχιτεκτονική.) Φαι­ νόταν υπερόπτης μερικές φορές. τη μια ται­ νία μετά την άλλη. συγχωρείται αν δεν μπορεί να ανεχτεί εύκολα τους ανόητους. έναν θρύλο στην ερμηνεία του οποίου ο Κάμπελ αφιέρωσε τη ζωή του. (Μια και μιλάμε για ανόητους. μια εμπειρία της ζωής σε όλη της τη γεωμετρική σειρά από πλευρές και φάσεις. Αυτά είναι βλσκείες. Μπάκλεϊ. .γραφική ταινία μέχρι που μια μέρα. Εκείνο που έκαναν οι Εβραίοι ήταν να δημιουρ­ γήσουν. παρά την απογοήτευσή του με τη σύγχρονη ανθρωπό­ τητα. Ή ότι κοινωνικά ήταν ελάχιστα πιο αριστερός από τον Γ ουίλιαμ Φ. όπως για παράδειγμα οι Έλληνες.λπ. οι Αζτέκοι. ο Κάμπελ διατηρούσε έναν τεράστιο μεταδοτικό ενθουσιασμό για «την έκσταση του να είσαι ζωντανός». (Επιστρέφοντας από το Μεξικό. οι Αιγύπτιοι. πριν κλείσει τα ογδόντα. Ήταν νομαδικός λαός και δεν παρήγαγαν μεγάλη τέχνη. αλλά στην ηλικία του και με τις γνώσεις του και τα επιτεύγματά του. ορκίστηκε να μην ξαναπα­ τήσει ποτέ Νότια των Συνόρων: ήταν πολύ έντονη η ατμόσφαιρα για τα γούστα του.) Όμως. όπως έλεγε.ι­ φανίστηκε μια αστυνομία της σκέψης από την ακαδημαϊκή αριστε­ ρά που θέλει να αμαυρώσει τον αρχιμυθολόγο με το αντισημιτικό πινέλο. οι Κινέζοι. Ο Κάμπελ κάθε άλλο παρά καταφέρ­ θηκε κατά των Εβραίων. Μάλιστα ο Κάμπελ επέμεινε ότι οι συνεντεύξεις του στον Μόγιερς δεν αφορούσαν το νόημα αλλά την εμπειρία. αν και δεν την έκανε πάντα με τρό­ πο που ικανοποιούσε τους φαρισα·ί'ζοντες. Αυτός ο εν­ θουσιασμός πυροδοτείται στη σειρά του PBS σαν φωτιά σε ξέφωτο Δρυ·lδη. καθώς έτρεφε μια συντριπτική περι­ φρόνηση για τις κραυγαλέες απαιτήσεις και τις φοβίες της άμυαλης μάζας. επιστήμη ή κέντρα μάθησης. να διανθίσουν. οι Ρωμαίοι. οι Ίνκας κ. Είναι ένας τίμιος και ασυμβίβαστος μελε­ τητής και απλώς έκανε την παρατήρηση --όχι αυθαίρετα και μέσα στο κατάλληλο πλαίσιο. να κωδικοποιήσουν και να αναπτύξουν το θρύλο της Μέσης Ανατολής. μπορεί να έχετε ακούσει ότι ει. κάθι­ σε και είδε όλη την τριλογία του Πολέμου των Άστρων.ότι οι αρχαίοι Εβραίοι δεν δημιούργησαν υψηλή κουλτούρα.

Στιγμές αργότερα. Από την άλλη μεριά. «ο μύθος είσαι εσύ». Seattle Weekfy. Σε τε­ λική ανάλυση. μπορεί να πέρασε για να σας καλέσει στη στέψη του Βασιλιά των Μυρμηγκιών. κλείστε την τη­ λεόρασή σας. ένα τσεκούρι ξυλοκόπου με γα­ λάζια μάτισ και χερούλι σκεπασμένο από βρύα μπαίνει μέσα πετώ­ ντας από το παράθυρο της κρεβατοκάμαράς σας. Και μετά το τελευταίο επεισόδιο.Γι' αυτό παρακολουθήστε αυτήν τη διαφωτιστική σειρά από την αρχή ως το τέλος. Δεχτείτε και στις δυο περιπτώσεις. όπως συνήθιζε να επισημαίνει ο Τζόζεφ Κάμπελ. 1988 . Είναι αλήθεια ότι μπορεί να θέλει να σας παντρευτεί. Μην ανησυχή­ σετε.

εσύ που σίΥουρα ήρθες καλπάζοντας πάνω σε φοράδα χωρίς σέ­ λα ή όρθια στην πλάτη της· εσύ που τα μαλλιά σου μυρίζουν καπνό φωτιάς και γιασεμί· εσύ που αντάλλαξες το στιλέτο για ένα δοξά­ ρι: άρπαξε το βιολί σου σαν να είναι κλεμμένο κοτόπουλο. σπασμωδικές. ταραγ­ μένες. πλήγωσέ τους και μετά δέσε τις πληγές τους σαν το αιώνιο θηλυκό που είσαι. εσύ που μοιάζεις σαν να πέρασες το πρωί βγάζοντας πατάτες στις στέπες της Ρωσίας.Νάτζα Σαλέρνο-Σόνενμπεργκ ΠΑΙΞΕ ΝΑ ΣΕ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ. μάλωσέ το με αυτό το κομ­ μένο παντζάρι που έχεις για στόμα· κάνε κινήσεις νευρικές. Παί­ ξε μέχρι να ξεχάσουμε πόσο λαχταράμε να κυλιστούμε μαζί σου στα παρτέρια κάτω από τα παράθυρα του Τσέχοφ. Esqυire. Παίξε. άγρια τσιγγάνα. κοίτα το με τα μόνιμα ξαφνιασμένα μάτια σου. χόρεψε μαζί τους. γοργές. πιο ψηλά και από το ροκ-εν-ρολ· πριόνισε αυτές τις χορδές σαν να είναι ο κορμός του αιώνα. γέμισε την αίθουσα με το όζον του πάθους σου· παίξε μας Μέντελσον. παίξε μέχρι να αρχίσουν οι λύκοι να κυνηγάνε τις ουρές τους μέσα σε αίθουσες τσαγιού. μέχρι που η ομορφιά και το μένος και η λαχτάρα να γί­ νουν ένα. Παίξε μέχρι να σκάσουν τα κεράσια στις κερασιές. άγρια τσιγγάνα. 1989 . θυμωμένες -και παίξε βιολί: εκτό­ ξευσέ μας με το βιολί σου μέσα από τη στέγη. στείλε μας στη αε­ λήνη. παίξε μας Μπραμς και Μπρουκ· μέθυσέ τους.

ανεξάρτητη σαν αρκούδα Ιαν και πάντα ελπίζει να βρει τον «αληθινό έρωτα») και. Τραγουδώ για τη σερβιτόρα-ιδιοφυ·lα. δεν θα έβγαζε το ψωμί της -κι έτσι προτιμά να το σερβίρει. η σερβιτόρα-ιδιοφυ·iα είναι γλυκιά και τσαχπίνα. μοιρολάτρισσα. Αλλά είναι μορφωμένη. λιγουλάκι μποέμ. συγκαταβατικούς πελάτες και μάτια που στράφηκαν από την αρχαία Ελλάδα στην αρχαία λίγδα· για εγκαύματα και τσιμπήματα και θάρρος και μυαλό που παίρνει στροφές για μια μοναδικά αμε­ ρικάνα γυναίκα που ζει έναν μοναδικά αμερικάνικο συμβιβασμό τραγουδώ. που είναι τόσο διαδεδομένη στο Μανχάταν και το Λος Άντζελες και τόσο διαφο­ ρετική από την αδελφή της σε ιδιοσυγκρασία και δείκτη ευφυ·lας. στην ισλανδική μουσικολογία ή σε κάτι εξίσου πε­ ριζήτητο στη σημερινή αγορά. υποτιμημένη. κατά πάσα πιθανότητα δεν είναι όντως ιδιο­ φυ·lα. Έχει πτυχία στα σανσκριτικά. κεφάτη: υπάρχει διαφορά και αυτή την καταλαβαίνει). συχνά οριακά αλκοολική. εντάξει. κεφάτη Ιόχι ευτυχισμένη. έξαλλους μάγει­ ρες. πάνω απ' όλα. ΙΔεν πρέπει να συγχέουμε τη σερ­ βιτόρα-ιδιοφυ·lα με τη σερβιτόρα-επίδοξη ηθοποιό. . εξουθενω­ μένη.Η σερβITόρa-lδloφu·~a ΓΙΑ ΤΗ ΣΕΡΒΙΤΟΡΑ-ΙΔιοφγΊΑ τραγουδώ. Για κρυμμένη γνώση. Ακόμη και αν μπορούσε να βρει δου­ λειά στον τομέα που έχει σπουδάσει. πολ­ λές φορές όμορφη Ιαν και τα μαλλιά της βρομάνε κουζινίλα και μπαρ). Εντάξει. Υνήσια. θαμμένη φιλοδοξία και μυστικά σονέτα γραμμένα σε χαρτοπετσέτες· για πονεμένα πόδια. με χιούμορ και μυαλό· νέα. στην εθνοαστρονομία.) Ως τύπος.

μπορεί να συζητήσεις μαζί της τη θεωρία του χάους ή τις τρεις πτυχές της μητέρας θεάς στις καθολικές μορφές τέχνης -ενώ της κάνεις μασάζ στα πρησμένα πόδια. κύριος. Αν σταθείς ποτέ τόσο τυχερός ώστε να σε πάει σπίτι της. Τελικά φεύγει από το σέρβις για το πανεπιστήμιο ή για να πα­ ντρευτεί. Διαβάζει τους ά­ ντρες σαν μενού και το καταλαβαίνει πάντα όταν της δίνουν απο­ μεινάρια ή σουφλέ τεχνητά φουσκωμένα. λόγιος με­ ταφορέας ψωμιών και γαρίδων. Ποτέ. και αν φλερ­ τάρεις με οίστρο και πνεύμα. η σερβιτόρα-ιδιοφυ'{α έχει βάρδια αυτήν τη στιγμή σε εκατοντάδες εστιατόρια των ΗΠΑ. στην ιδιωτι­ κή κρεβατοκάμαρα είναι βιρτουόζα. όμως. μερικές φορές νωρίτερα. Γι' αυτήν τραγουδώ. τον Σοπενχάουερ και δώστε παραγγε­ λία -και πουρμπουάρ. μπορεί να το ανταποδώσει. Της αξίζει κάτι παρα­ πάνω σήμερα. Η ανοχή της για τους φαντασμένους γιάπηδες τελειώ­ νει με τη βάρδια της. σ' εκεί­ νη την γκαρσονιέρα με τα κακοφτιασμένα ράφια των βιβλίων και τις αφίσες της Φρίντα Κάλο. αλλά μόνο ο φόβος της απόλυσης την εμποδί­ ζει να δώσει στον ενοχλητικό πελάτη τα αχαμνά του μαζί με το λο­ γαριασμό. ποτέ μην προσπαθήσεις να την εντυπωσιάσεις με το βιο­ γραφικό σου. 1991 . Πολυμαθής διεκπεραιωτής αυγών και ζαρζαβατικών. Δεν την πειράζει λίγο καλοπροαίρετο φλερτάρισμα. Πέντε αστέρια και βάλεΙ Με­ τά. P/ayboy. περιποιείται τα παιδάκια και τους ηλικιωμένους. θα ανακαλύψεις ότι ενώ στη δημόσια τραπεζαρία είναι απλώς όσο ικανή χρειάζεται να είναι.Συγκαλυμμένα συναισθηματική. ευφράδης άγγελος της μηλόπιτας. το πι­ θανότερο είναι ότι θα ξαναγυρίσει μετά από μερικά χρόνια και θο απαγγέλλει πάλι τις σπεσιαλιτέ της μέρας με το δικό της ιδιαίτερο μίγμα εγκαρδιότητας και πλήξης. αλλά αν δεν πάρει υποτροφία ή μια καλή διατροφή. με το χαμόγελο έτοιμο και συμπλήρωμα τη σάλτσα. Ξεσκονίστε λοιπόν. πουρμπουάρ.

όλοι ξέρουμε ποιο θα ήταν το αγαπημένο τους τέρας. ένας μικρός ταύρος στο πίσω μέρος ακούγεται να ρωτά. όταν ξαφνικά τα φώτα τρεμοσβήνουν. Φανταστείτε μεσάνυχτα Παρασκευής κάτω στη φάρμα. Εκείνη τη στιγ­ μή. τις Απόκριες μπορώ να ντυθώ Ρέι Κροκ. «Μα­ μά.Ρέι Κροκ ΑΝ ΟΙ ΑΓΕΛΑΔΕΣ ΕΒΛΕΠΑΝ ΤΑΙΝΙΕΣ ΦΡΙΚΗΣ. «Μην ξεχνάτε. ο Χίτλερ της αγελαδογενοκτονίας. κι ένα τρομοκρατημένο μουγκάνισμα υψώνεται από το κοπάδι και ακολουθεί μεγάλη τρεμούλα μασταριών και ουρών. Όπως φαίνεται. είκοσι μπιφτέκια στο κιλό!» Δεν είναι παρήγορο για τις αγελάδες το γεγονός ότι ο Κροκ έχει καταδικάσει επίσης πενήντα εκατομμύρια αγγούρια να γίνουν πί­ κλες ψιλοκομμένες ή ότι έχει βράσει πάνω από μισό δισεκατομμύ­ ριο πατάτες σε λάδι. Με τα Μαστάρια Ανάποδα.» Γ ια τις αγελάδες. και οι Γ κέρνσεϊ και οι Άνγκους είναι μαζεμένοι γύρω από την τηλεόραση του στάβλου παρακολουθώντας μαγεμένοι την επανάληψη του κλα­ σικού αγελαδοθρίλεΡ. αυτό δεν ενοχλεί τις πατάτες . χαμογελώντας και παρακινώντας τους μπράβους του με το μακά­ βριο σύνθημα. ο Ρέι Κροκ είναι ο Φρανκενστάιν των φρ<r ντσάιζ. ακούγεται μουσική από εκκληαιαστικό όργα­ νο και μπαίνει στη σκηνή ένας φουσκωμένος. αγγελικός ογδοντά­ ρης με επαγγελματικό κοστούμι κραδαίνοντας έναν μπαλτά και φο­ ρώντας ένα μαγικό δαχτυλίδι με συμβολικές χρυσές αψίδες πάνω. ένας δαίμονας που έχει στείλει γύρω στους 550.000 συγγενείς τους στη μηχανή του κιμά.

μπορούν να βρουν εκπλήρωση μόνο μέσα από την αναπαραγωγή. όταν το 1954 πήγε να δει κάποιους πελάτες του στο Σαν Μπερναντίνο και είδε το μέλλον. αναψυκτικά και χάμπουργκερ των δεκαπέντε σεντς σε εργοστασιακή γραμμή παραγωγής. αφού στην πραγματικότητα είναι οι ωο­ θήκες της αγγουριάς. συνδύαζε ταχύτητα. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Θέλουν να ξεφύγουν από το καλούπι. Το θέμα εδώ δεν είναι αν ο Κροκ έχει ξεκληρίσει μια ση­ μαντική ποσότητα χλωρίδας και πανίδας. Αν οι πίκλες φορούσαν σανδάλια. δημιούργημα των αδελφών Μακντόναλντ. Τη θεωρούν χειραφέτηση. Απορημένος πώς ένα μικρό ντράιβ-ιν στην Καλιφόρνια κατά­ φερνε να χρησιμοποιεί οχτώ από τα Μούλτι-μίξερ του ταυτόχρονα. είναι ο άνθρωπος που κρύβεται πίσω από τα Μακντόναλντς. ούτε αν έχει γίνει τρομα­ κτικά πλούσιος με αυτό τον τρόπο. αλλά η αλήθεια είναι ότι πολλά από αυτά τα λαχανικά έχουν βαρεθεί πια να τα θεωρούν σεξουαλικά αντι­ κείμενα και εργοστάσια παραγωγής μωρών. ένα ερ­ γαστήριο ακριβείας που παρήγαγε τηγανητές πατάτες. Και ο Κροκ τους δί­ νει αυτή την ευκαιρία. μπορεί να υπο­ στηρίξουν ότι τα αγγούρια. φυσικά. με την επωνυμία Μακ και Ντικ. Ήταν ένας μεσόκοπος πωλητής μηχανών του μιλκ­ σέικ στο Σικάγο. Το κατά πόσο θα επιλέξει κανείς να θρηνήσει μαζί με τα κρεατι­ κά ή να πανηγυρίσει μαζί με τα λαχανικά είναι μια θρησκευτική από­ φαση καθαρά προσωπική στην οποία δεν χωρούν εξωτερικές πα­ ρεμβάσεις. Λένε ότι τους αρέσει να περνούν επεξεργασία. a- πλότητα και «βρωσιμότητα» σε βαθμό που έφερε ίλιγγο στον Κροκ. Οι βοτανολόγοι. ιδιαίτερα αν είναι καθολικοί. Ο Κροκ. . ο Κροκ πήγε να κάνει επιτόπια έρευνα και βρήκε ένα εστιατόριο απογυμνωμένο στο ελάχιστο δυνατό από σέρβις και μενού.και τα αγγούρια. να ταξιδέψουν και να γνωρίσουν τον κόσμο και να τα εκτιμήσουν για τη δική τους αξία και μόνο. ο Ρέι Κροκ θα ήταν ο Μωυσής. αλλά ότι ο τρόπος με τον οποίο εμπορεύεται τα υπολείμματα των θυμάτων του έχει μεταμορφώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Το όνομά του ήταν φαστ­ φουντ. Το εστιατόριο αυτό.

Ήταν λες και ο Χένρι Φορντ παντρεύτηκε τη Μηλόπι­ τα της Μαμάς και υιοθέτησαν τον Ρέι σαν γιο και κληρονόμο τους. και κάπου σε αυτή την πορεία έδωσε στο διπλό χά­ μπουργκερ Μπιγκ Μακ το όνομα ενός από τους αδελφούς. οι μεταναστεύουσες μάζες απλώς σημαδεύ­ ουν με τα πεταχτά στομάχια τους τις χαρακτηριστικές αψίδες. δεν τους πρόσβαλε ο μετρ. ένας δραστήριος οραματιστής. Χάρη στον Κροκ. και τα Μα­ κντόναλντς και οι μιμητές τους (Εμπρός.1 .τ. λε­ πτόγραμμες στη μορφή και χαρούμενες στο χρώμα τους. και μέχρι να έρθει το πρώτο ρέψιμο βρίσκονται πάλι πίσω στο δρόμο.)* Η σύγχρονη Αμερική κυριαρχείται -περιβαλλοντικά.Μ. πράγμα που συγκεκριμένα ση­ μαίνει ότι: δεν τους έκλεψε ο ταμίας. μια τέτοια παράταξη από ατραξιόν αναιρούσε το σκοπό ενός ταχυαυτοκινητόδρομου. * Η λέξη «Ντικ» σημαίνει και «πέος». εύκολα καταλα­ βαίνει κανείς γιατί δεν έδωσε το όνομα του άλλου αδελφού. Τζακ lν δε Μποξ!) καλλιέργησαν την κουλτούρα των αυτοκινητοδρόμων και της επέτρεψαν να ανθίσει. έχτισε μια αυτοκρατο­ ρία 7. πολιτισμικά και ψυχολογικά. και το ίδιο ισχύει για το χρό­ νο και τον κόπο του οδηγού αν ήταν υποχρεωμένος να βγει από την οδική αρτηρία στην τύχη και να ψάξει σε μια άγνωστη γειτονιά για ένα άγνωστο εστιατόριο που να ταιριάζει με το πρόγραμμά του.8 δισεκατομμυρίων δολαρίων αποτελούμενη από 7. (Σ.από δρόμους ταχείας κυκλοφορίας. (Αφού τα Μακντόναλντς είναι «οικογενειακά» εστιατόρια.ιδιαίτερα όταν τα δυο αδέλφια συμφώνησαν αμέσως να του που­ λήσουν τα δικαιώματα για δημιουργία παρόμοιων εστιατορίων σε όλη τη χώρα. Όμως. γρή­ γορα ταϊσμένοι και σχεδόν γαλήνιοι. Μπέργκερ Κινγκl Εμπρός. το πορτοφόλι του και το γούστο του. Γ ουέντις! Εμπρός. Ο Μακ και ο Ντικ Μακντόναλντ δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα φιλό­ δοξοι και έτσι περισσότερο τον εμπόδισαν παρά τον βοήθησαν. Ο Κροκ όμως.400 ντράιβ-ιν. οι πεινασμένοι αυτοκινητιστές μπορούσαν να κοιτάξουν μέσα από τα παρμπρίζ τους και να διαλέξουν από μια λαμπρή ατέλειωτη σειρά από εστιατόρια και μπάρμπεκιου που υπήρχαν κατά μήκος του δρόμου. Στο παρελ­ θόν.

όπου κατά πάσα πιθανότητα υπάρχουν αρκετά μαθήμα­ τα γαλλικής μαγειρικής και αρκετά μεξικάνικα μπαρ σούσι για να ικανοποιήσουν τον καλλιεργημένο ουρανίσκο και τη γλώσσα που διψά για περιπέτεια. Ή μάλ­ λον. Και αυτό είναι η μύγα μες στο γάλα του Εγκ Μακλλάφιν. αλλά έχει και «ειδικά σχεδιασμέ­ νες συσκευές διανομής» ώστε το Μπιγκ Μακ που μπορεί να φάτε σήμερα στο Σιάτλ να έχει «ειδικές σάλτσες» ακριβώς στην ίδια πα­ σότητα που τις είχε και ο ξαδελφός του που καταβροχθίσατε τον προηγούμενο μήνα κοντά στο Ντιτρόιτ. λοιπόν. Αν αυτή η ακραία ομοια­ μορφία δεν ενεργοποιεί τους συναγερμούς σας. Με τα Μακντόναλντς είναι ασφαλείς. μια όμορφη σερ­ βιτόρα ή μια παράξενη γεύση.δεν τους καθυστέρησε ίσως ένας ιδιότροπος σεφ. Το ανθρώπινο πνεύμα χρειάζεται έκπληξη. αν η δημοκρατία τείνει να προάγει τη μετριότητα και τα Μακντόναλντς αντιπροσωπεύουν τη μετριότητα στο ζενίθ της. όπως η Ρεντ Ρόμπιν και η Χά­ μπουργκερ Χάμλετ. ούτε σκόνταψαν στο χ ενός oie roti συχ pruneaux. ποικιλία και ρίσκο για να διευρυνθεί. Τα Μακντόναλντς όχι μόνο μαγειρεύουν με κομπιούτερ ώστε κά­ θε μικροσκοπική τηγανητή πατάτα να είναι πανομοιότυπη στο χρώ­ μα. την υφή και τη θερμοκρασία. Το πάντρεμα της υψηλής τεχνολογίας και της εστίασης έχει δημιουρ­ γήσει μια ρομποτική κουζίνα. Η φαντασία τρέφεται με την πρωτοτυπία. Επί πλέον έχουν αρχίσει να εξαπλώνονται αλυ­ σίδες χάμπουργκερ «γκουρμέ». οι εναλλακτικές δυνατότητες μειώνονται. Τι σημασία έχει. Τα φαστ-φουντάδικα ται­ ριάζουν απόλυτα στην Αμερική. σ' έναν πληθυσμό που βρίσκεται . δεν παύουμε να ζούμε σε μια πλουραλιστική κοινωνία. έχετε μισομετακα­ μίσει ήδη στη μυρμηγκοφωλιά του Σκίνερ. στην υπέρτατη μορφή της. ένα ολοκληρωτικό χάμπουργκερ. τόσο πιο ζοφερές γίνονται οι προο­ πτικές και τόσο μεγαλύτερη η επιδεκτικότητά μας στον έλεΥχΟ. η μύγα είναι ότι δεν υπάρχει ποτέ μύγα σ' ένα Εγκ Μακλλάφιν. Παρ' όλα αυτά. την τυποποιημένη τροφή ενός Γενναίου Καινούργιου Κόσμου. Ούτε πνίγηκαν από το λίπος. Όσο λιγότε­ ρες είναι οι δυνατότητές μας. Όσο ατροφεί η φαντασία.

Η κυρίαρχη ατμόσφαιρα αυτής της χώ­ ρας θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί από έναν παντογνώστη κο­ μπιούτερ. αν και μπανάλ. Και κυρίως. Γιατί το χάμπουργκερ είναι ζεστό και αρωματικό και ζουμερό.σε συνεχή κίνηση· σ' έναν ευμετάβλητο. από ένα ακατανίκητο νέο οπλικό σύστημα. μινιμαλιστικές κουζίνες μιας κουλτούρας χωρίς τάξεις που δεν έχει χρόνο για καθυστερήσεις στο δρόμο της ως την άκρη του επόμενου ουράνιου τόξου. εκείνη που μας θρέφει από την αρχή. η αφθονία του ομφαλού της Εύας. Δεν είναι υπέροχο που τελικά δημιουργήθηκε από ένα χάμπουργκερ. Ο Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική. ένα χάμπουργκερ δεν παίρνει στα σοβαρά τον εαυ­ τό του. να απολαύσουμε πιο πράσινα λιβάδια. Σήμερα υπάρχουν Μακντόναλντς στο Τόκιο και στη Βιέννη. να ψωνίσουμε σε εμπορικά κέντρα. Οι αλυσίδες όπως τα Μα­ κντόναλντς κάνουν τον ανεφοδιασμό εύκολο. απαλλαγμένο από εκζητήσεις και από την παράδοση· μια γλυκά άξεστη φυλή που υπονομεύεται από την ίδια της τη χυδαία αφέλεια αντί από τον α­ σιατικό στωικισμό ή από το ευρωπαϊκό αVΓKστ. ο Γ κόλντουιν τη μυθοποίησε και ο ΚΡΟΚ την μακντοναλντοποίησε. από μια πολι­ τική επανάσταση. να παρακολουθή­ σουμε τηλεοπτικές εκπομπές ή να αποφύγουμε άδεια μοναχικά δια­ μερίσματα. Έτσι. Όταν έχουμε να κυνηγήσουμε όνειρα. να δούμε ματς. αλλά δεν ταιριάζουν στο περιβάλλον και δεν θα ταιριάξουν ποτέ. Αντιπροσωπεύει την ίδια την Μεγάλη Μητέρα. Το χάμπουργκερ είναι μαλακό και μη απειλητικό. Ένα χάμπουργκερ είναι κοινωνικό και αμυδρά ερωτικό: η ρόγα της Θεάς. ανεφοδιαζόμαστε εν πτήσει. να κάνουμε τεστ. και ο κύκλος είναι ταυτόχρονα το πιο πνευματικό και το πιο αισθη­ σιακό από όλα τα σχήματα. ο τζέφερσον την επινόη­ σε. ενσαρκώνει εκείνη τη γενναιόδωρη αίσθηση του χιού­ μορ που επιμένει να υπάρχει στην Αμερική ακόμη και την ώρα που . να προλάβουμε προθεσμίες. Εδώ αποτελούν την καρ­ διά του πράγματος. ο Λίνκολν την ένωσε. Είσαι αυτό που νομίζεις ότι τρως. ένα καλλιτεχνικό κίνημα ή ένα γονιδιo-aλλοιωτι­ κό φάρμακο. άτυπο λαό. Ένα χάμπουργκερ είναι μια εικόνα διαστρωματωμένων κύκλων.

δώ­ στε εντολή να εκτελέσει όχι πάνω από. 1983 . όπως είπε ο Κροκ. αναστείλτε την ποινή του για την ενέδρα που έστησε στην ατομικότητά μας στη Χαράδρα της Τυποποίησης. ότι «χρειάζεται ένα ορισμένο είδος ανθρώπου για να δει την ομορφιά που έχει ένα ψω­ μάκι του χάμπουργκερ». δώστε χάρη στον Ρέι Κροκ για τα εγκλήματά του σε βά­ ρος των αγελάδων. Έτσι. Τα λλακντόναλντς έχουν σερβίρει σαράντα πέντε δισεκατομμύρια χά­ μπουργκερ. και όλα. Esquire. αλλά ένας άνθρωπος που μπο­ ρεί να πει για τον εαυτό του. μας άλλαξε τις συνήθειες. ας πούμε. πενήντα χιλιάδες ώρες κοινοτικής υπηρεσίας επειδή μας μετέτρεψε σε μια παπίσια στρουμπουλή χοντροκώλα φυλή. αναμφισβήτητα προς το χειρότερο. Ναι. από το πρώτο μέχρι το τελευταίο. είναι ένας άνθρωπος που δεν μασάει.το μπέικόν μας καίγεται και τα κουλουράκια μας θρυμματίζονται. είχαν ένα χαμόγελο στο πρόσωπό τους.

θέλω να σας μιλήσω για μια πιο όμορ­ φη χίμαιρα και ένα πιο σκοτεινό ρόδο. Και θα πρέπει να σας πω ότι ενώ μπορεί να ακτινοβολεί με μια ήρεμη πυράκτωση τόσο στην οθόνη όσο και στη σκηνή. κάτι καλό.όπως εκδηλώνονται σε μια μικροκα­ μωμένη νεαρή ηθοποιό από τη Νότια Καλιφόρνια. ανάμε­ σα στα ποντίκια και τα μαύρα σκαθάρια. Ο θρίαμβός της είναι η προθυμία της να κατεβεί στον πράσινο βούρκο στον πυθμένα της ψυχής. μητέρα και γριά· ή αλητάκι. μόνο και μόνο για να ανα­ δυθεί πάλι κρατώντας κάτι όμορφο. μια θηλυκή πανοπλία: τα τρεις χιλιάδες πρόσωπα της Εύας. πόρνη και μάγισσα. θέλω να σας μιλή­ σω για τη Μορφαλλάκτρια. αν τη γνω­ ρίζατε ανάμεσα σε γυρίσματα θα τη βρίσκατε να κάνει ανεπιτήδευ­ τα τις πιο πεζές καθημερινές δουλειές και να υποδέχεται τις ερω­ τήσεις σας για την τέχνη της μ' ένα γέλιο τόσο μoυσι~ό και ντρο\ .Τζένιφερ Τζέισον Λι ΘΕΛΩ ΝΑ ΣΜ ΜΙΛΗΣΩ ΓΙΑ ΤΗ ΣΑΥΡΟ-ΒΜΙΛΙΣΣΑ. που θα παίρνατε όρκο ότι δεν είναι μια γυναίκα αλλά μια εγκυκλοπαίδεια γυναικών. Θέλω να σας πω ότι είναι ένα ραντάρ αναζήτησης αλήθειας. που μπορεί να αναγνωρίσετε το όνομά της αλλά που θα δυσκολευτείτε να θυμη­ θείτε το πρόσωπό της γιατί είναι τόσο διαφορετική από ταινία σε ταινία. πως όταν αναπτύσσει ένα ρόλο πηγαίνει απευθείας στην ψυχή του χαρακτήρα και μετά τη συμπληρώνει με λεπτομέρειες απρόσμενης και τρομακτικής ακρίβειας. κάποιο λεκιασμένο και χτυπημένο συναισθηματικό αντίστοιχο του Ιερού Γ κραλ. θέλω να σας μιλήσω για τις τρεις πλευρές της Παγκόσμιας Θεάς -παρθένα.

1994 . ήθελα να την προστατέψω. που θα μπορούσε να το κάνει γαργάρα η Μέριλιν Μονρόε. Esquire. Και μετά ας της ζητήσουμε να μας φυλάει κι εμάς από τις απάνθρωπες σκιές που αυτή. μια ερμηνεία που σε διαπερνά ως το μεδούλι. ηλιαχτίδα και ανεμοστρόβιλος. είπε κάποτε. Αφού την έμαθα καλύτερα. κουταλάκι της κρέμας και μα­ χαίρι για γδάρσιμο-. που σκηνοθέτησε την ερμηνεία της στο Η Κυρία Πάρκερ και ο Φαύλος Κύκλος. Τέλος. με την αντιφατική της αθωότητα. επιτρέψτε μου να αναφέρω ότι ο Άλαν Ρού­ ντολφ. φαίνεται να καταλαβαίνει τόσο καλά. Ας πάρουμε το μικρό της χέρι στο δικό μας. Το όνομά της είναι τζένιφερ Τζέισον Λι. «Όταν την πρωτογνώρισα. σε σχέση με την παράδοξη περσόνα της -μύγα και αρά­ χνη. Η έλλειψη υποκρισίας ενισχύει τις υποκριτικές της ικανότητες.παλό. ήθελα να με προστατέψει αυτή».

ένα μοναχικό δάκρυ να στριφογυρίζει στην παλάμη του χεριού του. ήρθε ο Ορφέας τα χαράματα καβάλα σ' ένα διά­ φανο γάιδαρο και πέρασε νέες χορδές στη φτηνή του κιθάρα. Στη Βιέννη εξερράγη το κουτί με τα μπαχαρικά του. Με μια πένα από φτερό στα δόντια του. Όταν γύρισε στην Αμερική. παρόλο που μερικές φορές τ~υς πλήγω- νε την καρδιά. το συνοφρύωμά του λεκέδες μπλε από κρασΙ --αν και αυτό σπάνια το πρόσεχε κανείς γιατί το έκρυβε η μάσκα της αλεπούς που φορούσε πάντα. αρρενωπός. αμόλυντος. Απ6 εκείνη τη στιγμή άφησε τον εαυτό του πρόθU). Η γούνινη κάπα του είχε μια κρούστα από κερί. καθώς η κοινωνία οδεύει τρε­ κλίζοντας προς τη χιλιετία χειρονομώντας αλαφιασ~να και στρι­ γκλίζοντας σαν ουραγκοτάγκος μ' ένα μαχαίρι καΡψ'ωμένο στα . τα τραγούδια δούλευαν μέσα 1Ου σαν μέλισ­ σες στη σοφίτα και οι ειδήμονες ένιωθαν ανεξέλεγκτη ~ια λαχτάρα για το νυχτερινό του μέλι. τριάντα χρόνια αργότερα. ήταν ο νέος πρίγκιπας ποιητής του Μόντρεαλ.Λέοναρντ Κοέν ΤΟΝ ΚΑΤΕΒΑΣΑΝ ΚΩΠΗΜΤΩΝΤΑΣ από το βορρά μέσα σ' ένα δερ­ μάτινο κανό επανδρωμένο με τρολ. Και στην Ελλάδα. που ήρθε αναζητώντας πιο ανθεκτικές πόρτες για να καρφώσει τους σπαρακτικούς στίχους του. Στη φευγαλέα θρησκευ­ τικο-σεξουαλική περιέργεια του σοβαρού αναζητητη προστέθηκε το ανοιχτά παράτολμο πάθος του ρομαντικού τρoβ~oύρoυ. Στο Μανχάταν έπεσε άμμος στο μελανοδοχείο του. στο νη­ σί της Ύδρας.lα και αδιάντροπα εκτεθειμένο στην αρρώστια της μουσικής. \ Τώρα.

αν όχι οι περισσότερες. μπορεί να είναι απλώς μια πολιτισμική χρονική υστέ­ ρηση. Η επιθυμία τους νσ τιμήσουν τον τραγουδοποιό Λέοναρντ Κοέν είναι αυτή που έκανε μια αντιπροσωπεία από τους λαμπρότερους καλλιτέχνες μας να ανεβούν ένας-ένας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο τιμώμενος έχει γνώση του μυστικού του σύμπαντος.πλευρά. το δώρο του. και να ο Λέοναρντ Κοέν να κά­ θεται σ' έναν βωμό στον κήπο απολαμβάνοντας μετρημένα την νέα του δημοτικότητα και τον διευρυμένο σεβασμό. η επιμονή του.που θυμίζουν έναν ηλεκτρισμένο. Από την αρχή οι συνάδελφοί του αναγνώρισαν την ικανότητα του Κοέν να επινοεί περιεκτικές σναλογίες για τις πραγματικότητες της ζωής. Όπως και να έχει το πράγμα. η χρυ­ σωμένη αυλαία κουρελιάστηκε. έχουν δηλώσει ότι θαυμάζουν την ποιότητά τους: τις σκοτεινές υπέροχες μελωδίες -ακουστικά μπουκέτα από γαρδένιες και αγκάθια. Ακόμη και οι καλλιτέ­ χνες που ούτε συμπεριέλαβ(]ν τις συνθέσεις του στο ρεπερτόριό τους ούτε έχουν επηρεαστεί σημαντικά από αυτές. σ' ένα στρώμα που ο Κόσυλ Πόρ­ τερ δεν μπορούσε να αποκαλύψει. την απότομη και αλμυρή σκάλα του Πύργου του Τραγουδιού. Μπορεί να είναι επειδή μιλά στο πληγωμένο zeitgeist με ιδιαίτερη ευγλωπία και ακρίβεια. και με ξυλαράκια τζος να καπνίζουν στο χέρι. Τα πάντα. το ταλέντο του να δημιουργεί στενές σχέσεις ανάμεσα στον εσωτερικό κόσμο της λαχτάρας και της γλώσσας και τον εξω­ τερικό κόσμο των τρένων και των βιολιών. για την περίπτωση που αναρωτιέστε. αΠΟΥερμανοποιημένο Κουρτ Βάιλ· τους εύθυμα (και επομένως επικίνδυνα! πένθιμους στίχους που ξεφλουδίζουν το μήλο της αγάπης και το ροδάκινο της λαγνείας μ' ένα μαχαίρι που κόβει ως τα βάθη του μυστηρίου. ένα ακόμη παράδειγμα όπου οι πολλοί μέσα στη βραδυπο­ ρία τους ανοίγουν καθυστερημένα τα αφτιά τους σε αυτό που οι λί­ γοι άκουγαν από την αρχή. η πύλη μπούγκι-γούγκι τραντάχτηκε κι έπεσε από τους μεντεσέδες της. ο Λέοναρντ Κοέν -το όραμά του. το οποίο. εί­ ναι απλώς αυτό: ότι τα πάντα συνδέονται μεταξύ τους.βρίσκει επιτέλους την αναγνώριση που του αξίζει. Πολλές από τις συνδέσεις. δύσκολα προοο .

η ποιητική εικόνα ίσως είναι η μοναδική μέ­ θοδος που μπορεί έστω και ελάχιστα να φωτίσει την ανατομία της ρομαντικής επιθυμίας. αν και φευγαλέα. κατανόηση: κατανόηση των μαγευτικών λε­ πτών αποχρώσεων του σεξ και των ακατανόητων επιθέσεων της κουλτούρας. μέσα στις ατομικές τους ερμηνείες ακούγεται ακόμη η μακρι­ νή ηχώ της φωνής του ίδιου του Κοέν. μια φω­ νή γδαρμένη από την τριβή της με τη φιλοσοφική λίθο. Όσο πολυποίκιλες. οι σημαντικοί συνάδελφοί του αποδί­ δουν τώρα φόρο τιμής στη στιχουργική του αριστοτεχνία. Και όπως ακριβώς ένας ξαφνικός έρωτας συχνά φωτίζει το βιο­ χημικό ουρανό του ανθρώπου πιο πυροτεχνηματικά από οποιαδή­ ποτε βαθιά και μόνιμη προσκόλληση. το εργαλείο. όσο απολαυστικές κι αν είναι καθεμία από τις εκφράσεις του. σε συνδυασμό με την πένα του. του «παράλογου» στίχου που μιλά τόσο άμεσα στο ασυνεί­ δητο ώστε η επιφανειακή του ασάφεια να μεταμορφώνεται σε untf> τατη. σαν κακή φαγούρα στην καμπούρα της αγάπης. Ο Κοέν είναι ένας αριστοτέχνης της ημι-οουρεαλιστικής φρά­ σης. μια φωνή ραβινική.διορίζονται. γιατί η φωνή του είναι αυτή που. μια κρούστα από άζυμη φωνητική φρυγανιά αλειμμένη με καπνό και ανατρεπτι­ κό πνεύμα. Το όργανο. Είναι μια φωνή μετανοούντος. η εστιασμένη ακτίνα που μπο­ ρεί να αποκαλύψει και να φωτίσει αυτές τις συνδέσεις είναι η γλώσ­ σα. έτσι και ένα απίθανο απρό­ σμενο ξέσπασμα γλωσσικής φαντασίας συνήθως αποκαλύπτει με­ γαλύτερες αλήθειες ακόμη και από τις πιο λόγιες και κοπιαστικές μελέτες. θειάφι. Είναι μια φωνή αυλακωμένη από τα νύχια του Έρωτα. Αναμφίβολα. μόσχο και χιόνι· δεμένη με επιδέσμους φτιαγμένους με τρίχινο ράσο από ρημαγμέ­ νο μοναστήρι· ζεσταμένη από τα κάρβουνα που μένουν κοντά στο ποτάμι αφού φύγουν οι τσιγγάνοι. Όμως. όσο ευδιά­ κριτες. Μια φωνή μαριναρισμένη σε μπράντι από κεράσια. Πραγματικά. Είναι μια φωνή φτιαγ- . έχει εμφυσήσει ζωή σε αυτά τα τραγούδια. μπορεί να υπάρχει και κάτι άλλο. Έχει μια φωνή σαν μοκέτα σε παλιό ξενοδοχείο. και πολύ περισσότερο να αποκαλύψει την κρυφή μυστικιστική ουσία του υλικού κόσμου.

αν και δεν είμαστε σε θέση να ξέρουμε τις λεπτομέρειες του προσωπικού του τρόπου ζωής παρά μόνο συμπερασματικά. όμως. έχει ένα ιδιαίτερο εί­ δος αλήθειας. αλλά και να αφήσει τον νου του να διεισ­ δύσει σ' ένα κουκουνάρι ή τα πόδια του να χορέψουν με τρελό αυ­ θορμητισμό αν παρακινηθεί από το τραγούδι. Δεν έχει σημασία ουσιαστικά. τα απογεύματα παλεύοντας με τη μούσα. Το απόκρυφο. Οδηγηθήκαμε σε μια εικόνα του Κοέν που τον θέλει να περνά τα πρωινά του κάνοντας διαλογισμό ντυμένος με κοστούμια Αρμά­ νι. ένας δάσκαλος που αυτοαποκαλούνταν Σρι Μπαγκουάν Ραζνίς. αυτός ο Ζορμπάς-Βούδας βρί­ σκει στις απολαύσεις των αισθήσεων όχι μια αντίφαση αλλά μια επιβεβαίωση του πνευματικού εαυτού. Πριν από μια δεκαετία. τα βράδια του καθι­ σμένος σε καφέ όπου τρώει. Είναι πολύ πιθανό αυτή η εικόνα να είναι παραμορφωμένη. βρήκε το όνομα «Ζορμπάς ο Βούδας» για να περιγράψει τον ιδα­ νικό σύγχρονο άνθρωπο: έναν άνθρωπο στοχαστικό που διατηρεί ένα δεσμό βαθιάς αφοσίωσης με τις κοσμικές ενέργειες. μπορούμε να πούμε ότι η πραγματική καθημερινή περ­ σόνα του δημιουργού στοιχειώνει αυτά τα τραγούδια. Κανείς δεν μπορεί να πει τη λέ­ ξη «γυμνή» όσο γυμνά τη λέει ο Κοέν.μένη για να προφέρει τα ονόματα γυναικών -και να ταξινομεί τα με­ ρικές φορές επικίνδυνα κάλλη τους. Μας κάνει να βλέπουμε τα σημάδια του καλτσόν. Εκείνο που μετράει εδώ είναι ότι μετά από τριάντα χρόνια ο Κοέν αγορεύει στον προθάλαμο του ανεμοστρόβιλου και ότι οι γίγαντες έχουν συγκεντρωθεί για να του . Τέλος. Αρνούμενος να γυ­ ρίσει την πλάτη του στην ομορφιά. ξέρει πόσα να δώσει φιλοδώρημα σ' έναν σερβιτόρο σε παρισινό νάιτ-κλαμπ και πόσες φορές να υποκλιθεί σ' έναν ναό του Κιότο· ένας άνθρωπος που μπορεί να λειτουργήσει επιχειρημστικά όταν είναι απαραίτητο. πίνει και μιλά εκ βαθέων αποπλανώ­ ντας τις όμορφες του δρόμου. Ένας τέτοιος άνθρωπος ξέρει την αξία του ντάρμα και την αξία του γερμανικού μάρκου. Δεν ακούγεται πολύ σαν τον Λέοναρντ Κοέν. αλλά νιώ­ θει επίσης απόλυτη άνεση μέσα στη φυσική σφαίρα.

αποτίσουν φόρο τιμής. Σε αυτόν -και σ' εμάς. Tower of Song. σημειώσεις εξωφύλλου. το μολύβι του. τον χρυσό του. τιμητικό άλμπουμ τριακονταετίας. 1995 . το σεξουαλικό του άζωτο. τον κρυπτονίτη του.φέρνουν τις προ­ σφορές που έχουν σφυρηλατήσει από το σίδερό του.

λοιπόν. αλίμο­ νο. δεν είχε και το πιο κοφτερό μυαλό σε αυτή την ιστορία) να πιει σαμπάνια από το γοβάκι της Σταχτοπούτας. στο όνομα της αγάπης. κατά πάσα πιθα­ νότητα δεν υπάρχει λιγότερο πρακτικό πράγμα στον κόσμο από τα γυάλινα παπούτσια: η συντομία της αναμενόμενης διάρκειας ζωής τους πρέπει να συναγωνίζεται τη φρίκη της ταλαιπωρίας που προ­ καλούν. Μήπως η νεραϊδονονά της. Η γυναίκα που τιμάται με αυτό τον τρόπο μπορεί να είναι σίγουρη ότι αυτός ο παράτολμος άντρας δεν φοβάται τί- . μια ανόητη με μαζοχιστικές τάσεις. Γιατί. αλλά ο άνθρωπος που θα πιει από ένα υπόδημα εν χρήσει είναι ένας άν­ θρωπος που. Γιατί καμιά χειρονομία στα χρονικά της ρομαντικής συμπε­ ριφοράς δεν είναι τόσο ευοίωνη όσο το να πιεις από το παπούτσι μιας γυναίκας. δεν μπορεί σχεδόν τίποτα να τον σταματήσει. να την πάει σ' έναν κινηματογράφο ή ένα Σαββατοκύριακο σε σπα. είχε διεστραμμένη αίσθηση του χιούμορ. Σίγουρα το τελευταίο. που υποτίθεται ότι μπορούσε να δημιουργήσει τα καλύτερα μιλανέζικα δερμάτινα γοβάκια. Προφανώς. Ή υπήρχε κάποια κρυφή λογική πίσω από το γεγονός ότι έστειλε τη μικρή ταπεινή γλυκιά Σταχτοπούτα στο βασιλικό χορό με εύθραυ­ στο πυρίτιο στα πόδια. η πρόθεση της Νεραϊδονο­ νάς ήταν να δελεάσει τον Πρίγκιπα του Παραμυθιού (που. η Σταχτοπούτα ήταν μια αφελής εκκεντρική. Κάθε βαρετός θαυμαστής μπορεί να αγοράσει σε μια κοπέλα λουλούδια ή γλυκά ή ακόμη κι ένα δαχτυλίδι.Σαμπάνια στο γοβάκι ΑΝ ΕΞΑIΡΕΣογΜΕ ΤΙΣ ΜΑΣΕΛΕΣ ΑΠΟ ΣΟΚΟΛΑΤΑ. Τότε.

το ταπεινό παπούτσι --όσο κομ­ ψό ή ακριβό κι αν είναι.ποτα. τυφλό σαν γέρικη γάτα των μπλουζ. ένα γοβάκι δεν μπορεί ποτέ να κρύψει τις χρηστικές του ρίζες ή τη συγγένειά του με τα ζώα.) Αρωματισμένο.το παπούτσι πρέ­ πει να σοκάρεται όταν γίνεται ξαφνικά ένα όχημα που μεταφέρει πο­ λυτελείς φυσαλίδες στα χείλη ενός ερωτευμένου. ανάμεσα στον ιπποτισμό και τη δια­ στροφή. Με την πράξη του δεσμεύεται. ούτε καν η Γ καμπόρ ή η Λόλα Μοντέζ. Το επιλεγμένο παπούτσι μπο- . έστω και αν ο κίνδυ­ νος αυτός δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα λεκιασμένο κουτου­ πιέ. η αυτοσχέδια παπου­ τσοποσία απαιτεί ένα κάποιο πρωτόκολλο. Και κάτι ακόμη καλύτερο. ο τύπος έχει πλάκα! Έτσι όπως βαδίζει πάνω σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην επι­ δειξιομανία και την οικειότητα. η πράξη της γοβακοποσίας αυτή καθαυτήν κάνει το γοη­ τευτικό ζήλο να πάλλεται έστω και ελάχιστα από το μακρινό ρίγος της ανωμαλίας. πεζικάριος που μεταφέρει τη λα­ σπωμένη σημαία της μόδας. (Ένας πραγματικός τζέντλεμαν μετά θα σκουπίσει το εσωτερι­ κό του υποδήματος μ' ένα καθαρό μαντίλι ή με την άκρη του που­ καμίσου του. Και η κατάπληξή του απλώς αντικατοπτρίζει την κατάπληξη της ιδιοκτήτριάς του. δεν αναι­ σθητοποιείται ποτέ τόσο πολύ ώστε να μην εντυπωσιαστεί από τον άντρα που παρορμητικά και τελετουργικά σβήνει τη δίψα του πίνο­ ντας από το γοβάκι της. Παρ' όλο τον αυθορμητισμό της. ναύτης των ασφαλτόστρωτων και πλα­ κόστρωτων θαλασσών· παιδί του δρόμου. Πέρα από το συμβολισμό (δείτε τι λέει ο Φρόιντ για τα παπούτσια). αυτές οι παραλλαγές στην πράξη δεν είναι ποτέ αποδεκτές. για­ τί καμιά γυναίκα. έστω και μόνο στη φαντασία. Ενώ μπορεί να υπάρχει κάτι το ποιητικό στο να πιει κανείς ένα μαρτίνι από ένα μποτίνι ή να ρουφήξει έναν καπουτσίνο από ένα Καπέζιο. έστω και σε στοιχειώδες επί­ πεδο. από τα γλυκά ροζ ποδοδάχτυλα· με κολλημένη πάνω του άσφαλτο. όμως. χορευτής από κούνια. φλερτάρει με τον κίνδυνο. ταλαιπωρημένο από καρφιά και θραύσματα· θυσανοστόλιστος περιπλανώμενος αγκραφογαρνίρι­ στος κυρίαρχος της φουσκάλας. τσίχλες ή και κά­ τι πολύ χειρότερο· φίλος της γης.

τότε όλα μπο­ ρείνα συμβoύ~ 'Ολα. Η σαμπάνια και μό­ νον η σαμπάνια. 1999 . μια παντομίμα παράτολμης λατρείας. λόγω του τρόπου με τον οποίο ηλεκτρίζει τη στιγ­ μή και προεξοφλεί το μέλλον. όταν αυτό το πεζό αντικείμενο που προστατεύ­ ει τη φτέρνα και στηρίζει την καμάρα δεχτεί εισβολή από τη γλώσ­ σα. Και γι' αυτό πέτυχε το πο­ θητό αποτέλεσμα. ε. φέρε τις γόβες σου κι ας είναι και στιλέτο. για να αντιμετωπί­ σουμε το Μεγάλο Αύριο παρά με ανοιχτό μυαλό. με τις επ~ χΡυσες σπίθες της. περιπετειώδη διά­ θεση και ρομαντική καρδιά.ρεί να έχει οποιοδήποτε χρώμα ή οτιλ ~τάνει. Έτοιμοι. λοιπόν. μωρό μου. Γι' αυτό δη­ μιούργησε το υποδηματόμορφο ποτήρι. Στην υγειά σου ~πό τα νύχια ως την κορφή. Ούτε μπίρα. κόκα διαίτης ή νερό της μπανιέρας. Η Νεραϊδονονά το ήξερε αυτό. με τον αναβρασμό της αστερόσκονης. Όταν η μικρή ποδολέμβος της γυναίκας πλημμυρίσει από σο­ μπάνια έξτρα ντράι. γάλα. η κατάποση σαμπάνιας από το κο­ τάλληλο γοβάκι μπορεί να αποτελέσει έναν τέλειο χαιρετισμό για τη νέα χιλιετία. φέρε τα ψηλοτάκουνα. να μην είναι ανοιχτό μπροστά ή αξιολύπητα ορθοπεδικό-.τι ήθελε προκύψει. αλλά το ποτό που κο­ ταναλώνεται από αυτό μπορεί να είναι μόνο σαμπάνια. Και Ευτυχισμένος ο 21 ος ΑιώναςΙ Bergdorf Goodman. Ποιος σοφότερος τρόπος υπάρχει. Ούτε καν καλό κονιάκ ή κρασί μπορντό καλής χρονιάς. φυσικά. Λόγω του τρόπου με τον οποίο συνδυάζει την παιχνιδιάρικη διά­ θεση με το πάθος. τσάι. όταν η αφοσίωση τονωθεί από το θράσος και η λαχτάρα αρ­ νηθεί να αυτοπεριοριστεί στη συμβατική έκφραση. ούτε τζιν. για ό. Έτσι. ή και ανυπόμονοι ακόμη. το μυοτικό της τραγούδι και τις μικροσκοπικές εκρήξεις φωτός έχει την απαραίτητη μαγεία για να μεταμορφώσει ένα παπούτσι σε ιερό κύπελλο και τη γουλιά από ένα γοβάκι (που επιφανειακά μοιάζει μια μάλλον ανόητη πράξη) σ' ένα είδος τρελού κινητικού σονέτου.

απόλαυση και βία. Χάρη στο χρωματισμό τους.ήταν το χρώμα των μαλλιών της αρχέγονης φαμ φατάλ. Πολλές κοκκινομάλλες είναι σεμνές σαν μπουμπούκια τριαντάφυλλου και γλυκές σαν κρέμα φράουλα. Μοιάζουν με καστανομάλληδες που τους άφησαν να χωνέψουν μαζί με την κοπριά πίσω από το στάβλο. το απλό γεγονός ότι τις βλέπουν σαν θυελλώ­ δεις. αλλά η ομορφιά τους υποδηλώνει λαγνεία μαζί και κίνδυνο. Τώρα που οι γυναίκες κατεδαφίζουν αυτές τις παλιές μισογύνι- . τις ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες γυναίκες που παραδοσιακά υποτίθεται ότι πρέπει να είναι ήπιες και αγνές. μια γυναίκα το φα­ ρά σαν τιάρα από ρουμπίνια. έχουν τη γενετική άδεια να είναι τρομερές και λάγνες. Όμως το ίδιο αυτό χρώμα που σ' έναν άντρα μπορεί να μοιάζει με μούχλα πάνω σε φύλλο ή με σκουριά σε παλιατζίδικο. Φυσικά. μια άδεια που. Σαν να είναι κληρονομικό τους δικαίωμα να είναι σκύλες. ακόμη και αν δεν την ασκήσουν ποτέ. μια στερεότυπη προβολή των σεξουαλικά νευρωτικών αντρών. ένα μεγάλο μέρος του «φατάλ» που συνδέεται με τις κοκκινομάλλες είναι μια ψευδαίσθηση.Κοκκινομάλλες ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΜΑΛΛΙΑ είναι γυναικείο παιχνίδι. αν όχι μοχθηρές. Όμως. Η σκληρή αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι άντρες με κόκκινα μαλλιά μοιάζουν σαν ξανθοί που χάλασαν επειδή έμειναν έξω από το ψυγείο. και επομένως είναι για το αρσενικό του είδους ουσιαστι­ κά ακατανίκητη. Κόκκινο -Κόκκινος Συναγερμός. τους δίνει μια ορισμένη ελευθεριότητα και μια κάποια δύναμη. Οι κοκκινομάλλες όχι μόνο είναι συχνά όμορφες.

αλλά κατά πάσα πιθανότητα αυτό δεν έχει σημασία.κες προσδοκίες. GQ. οι κοκκινομάλλες είναι μεταλλαγμένες. βλέπετε. βιοηλεκτρικά συνδεδεμένα με σφαί­ ρες παράξενης δύναμης. πραγματική ή φανταστι­ κή. Είναι αστρικοί χάρ­ τες αυτά τα σχήματα που αποτυπώνουν οι φακίδες σας. Θα συνεχίσουμε να πηδάμε έξω από το τηγάνι μας για να βρε­ θούμε στη φωτιά τους. η Χιονάτη στην πα­ ραλία. θα χάσουν οι κοκκινομάλλες την ιδιαίτερη μαγεία τους. κινδύνου. Κοκκινομάλλες! Αιματόχρωμα σανγκουίνια! Πύρινα πυροτε­ χνήματα! Ουράνιες μέγαιρες και βασίλισσες του χαλκού! Είθε να μην πάψουν ποτέ να λεκιάζουν τις λευκόψωμες ζωές μας με το υπερφυσικό τους κέτσαπ. Και γιατί οι μπού­ κλες σας έχουν την ίδια απόχρωση με το ερωτικό μαράζι. Όχι βέβαια. ω εσείς θυγατέρες της αρχαί­ ας Χένας. και να δοκιμάζουμε πότε-πότε το ερωτικό μας σθένος στη θρυ­ λική κόλαση του πάθους τους. Αλίμονο. Θα καταλήξει η Πίπι η Φακιδομύτη να θεωρείται απλώς ένα ακόμη από τα καλά κορίτσια: η Χάιντι με πυρετό. Γιατί.1988 . Μπορεί να μη μάθουμε ποτέ την προέλευση ή το νόημά τους. Πού βρήκατε αυτό το τόσο ευαίσθητο δέρμα. οι ερωτήσεις είναι μάταιες: είτε δεν ξέρουν είτε δεν θέλουν να μας πουν -και ποιος έχει το κουράγιο να πιέσει μια κοκκινομάλλα. ω εαείς πράκτορες της πανσελήνου. Ποια εί­ ναι η αποστολή σας ανάμεσά μας. έκστασης και μένους. Το κατά πόσο πηγάζουν από γονίδια διαταραγμένα από χθό­ νιες δυνάμεις ή έχουν «φυτευτεί» εδώ από επικυρίαρχους του δια­ στήματος είναι θέμα αμφισβήτησης και διαμάχης ανάμεσα σε λο­ γίους. Πώς εξη­ γείτε το γεγονός ότι ζείτε περισσότερο από το μέσο άνθρωπο. Είναι αρκετό για μας να αναγνωρίσουμε ότι οι κοκκινο­ μάλλες είναι αφύσικα όντα. Το να πιστέψει κανείς ότι οι ξανθές και οι με­ λαχρινές είναι απλώς κοκκινομάλλες με καταπιεστική μεταμφίεση εί­ ναι σαν να πιστεύει ότι οι ιπτάμενοι δίσκοι είναι παιδικά μπαλόνια. ευγνώμονες για την ευκαιρία να σκανδα­ λιστούμε από την εκδικητική τους μανία.

και αυτό το ενεργο­ ποιημένο δίκτυο γίνεται ακόμη πιο εκπληκτικό γιατί η πολύπλοκη δομή του φαίνεται στην αρχή ασαφής και αυτοσχέδια.Άλαν Ρούντολφ ΣΤΙΣ ΕΞΥΠΝΕΣ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ του Άλαν Ρούντολφ. Γ ια την περίπτωση που υπάρχει κανείς που δεν το έχει προσέ­ ξει. αλλά το στρώμα που με ενθουσιάζει περισσότερο (κσι το στρώμα αποτελειώνει τους βλά­ κες) είναι το λοξό στρώμα της γκαφατζίδικης χαζομάρας που κό­ βει γωνιαστά το κινηματογραφικό του πλέγμα σαν μαχαίρι για το βούτυρο που ξέχασε να πάρει το λίθιό του και μετατράπηκε σε τιρ­ μπουσόν. Με χιουμοριστικές προεκτάσεις. Ένα αεικίνητο σμήνος από αδιόρατα νοήματα παράγει έναν πυρήνα αφηγηματικής κηρήθρας με περισσότερα στρώματα και από τη γαμήλια τούρτα ενός αρχαιολόγου. Και αυτός είναι ο ορισμός που χρησιμοποιώ εδώ. η συστηματική παρατήρηση με έχει οδη­ γήσει να ορίσω την «γκαφατζίδικη χαζομάρα» ως κάτι «αλλόκο­ το αλλά φιλικό για το χρήστη». Με χιουμοριστι­ κές προεκτάσεις. Τα οριζόντια στρώματα της λαγνείας και του αvγKστ διασταυ­ ρώνονται με κατακόρυφα στρώματα πνεύματος και ομορφιάς (πο­ ρά τους λιτούς προϋπολογισμούς. Για πολλούς η λέξη «γκαφατζίδικη χαζομάρα» μπορεί να υπο­ δηλώνει ένα είδος καλοπροαίρετης ηλιθιότητας. Όμως. όλες οι ταινίες του Ρούντολφ είναι υπέροχες για το μάτι και το αφτη. ο μικρός μας πλανήτης είναι tres αλλόκοτος. οι λε­ πτές αποχρώσεις δουλεύουν ασταμάτητα σαν μέλισσες σε κυψέ­ λη. Ένα μέρος της .

η παθια­ σμένη παρόρμηση που όταν ικανοποιηθεί.αλλόκοτης τρέλας μας είναι βίαιο και φρικτό. αναπη­ δούν σαν μπάλες του ράγκμπι: κάνουν τούμπες φευγαλέες. The Moderns Choose και Troυble ίπ Μίπdτην κωμική και ερωτική ζω­ ντάνια τους. το τικ. Ο σωστός χαρακτηρισμός είναι «ωοειδής». συναισθηματικά και διανοητικά αντίστοιχα ενός εναρκτήριου λακτίσματος. αλλά και το «ελ­ λειπτικός» αρκεί. το ωοειδές τους περί­ γραμμα. Οι περισσότερες ται­ νίες του παράγουν τα αισθητικά.εκφρά­ ζουν τα βαθύτερα ρεύματα του είναι μας. απρόβλεπτες και τρελές. καλύπτοντας το φά­ σμα από την πλήρη άνθιση του πολέμου και της γενοκτονίας μέ­ χρι τα κρυφά μπουμπούκια του προσωπικού κακού που συνηθίζει ο Ντέιβιντ Λιντς να βάζει στα άλμπουμ του με τα αναμνηστικά από μικρές πόλεις. αλλά­ ζουν κατεύθυνση. Γ καφατζίδικες. . κινούμενες σε κανονική κατεύθυνση και γενικά σε ευθεία γραμμή. πάνω­ κάτω. δίνει ένα νέο παράξε­ νο στροβίλισμα στην καρδιά.είναι η μη απει­ λητική ποικιλία της αλλόκοτης τρέλας: το αλλόκοτο του εκκεντρι­ κού. Οι περισσότερες ταινίες. Η ιδιαίτερη ιδιοφυ'{α του Ρούντολφ είναι να φωτίζει τις παλαβές τάσεις και να αποκα­ λύπτει πώς αυτές -και όχι η σύμβαση ή ο ορθολογισμός. που ακολουθείται από τάκλιν που κάνουν τα κόκαλα να τρίζουν και από συναρπαστικές επιστροφές. Οι ταινίες του Ρούντολφ. η αντίφαση. Η προσοχή που δίνει ο Ρούντολφ στην επονομαζόμενη «αλλοπρόσαλλη» συμπεριφορά μας είναι ακριβώς εκείνη που χαρίζει σε ταινίες όπως οι Me. όπως και ένα τόσο μεγάλο μέρος της ζωής. η μισοκρυμμένη ιδιοσυγκρασία. από την άλλη μεριά. δηλαδή πάνω-κάτω. την ψυχολογική τους αλήθεια. με άλλα λόγια. Οι ζωές όλων μας είναι τουλάχιστον λιγάκι παλαβές. Το σχήμα της μπάλας του ράγκμπι. Πολύ πιο διαδεδομένη --αλλά σαφώς πιο δύ­ σκολο να αποτυπωθεί από το σοβαρό καλλιτέχνη. παρα­ παίουσες. τέλος πά­ ντων. ή ακόμη και αντιστρέφουν κατεύθυνση. μυθιστορήματα ή θεατρικά έργα αναπηδούν σαν μπάλες του μπάσκετ. ιδιαίτε­ ρα στον τομέα των αισθηματικών σχέσεων.

.. Ο σκηνοθέτης διαθέτει μια αστική ευαισθη­ σία την οποία εστιάζει με σαρδόνια διάθεση στις λύπες και στις χαρές του μητροπολιτικού ειδυλλίου. Ακόμη και ένα αλλήθωρο επιδεικτικό έργο όπως το Songwriter έχει τις σκοτεινές πριονωτές άκρες του. ή ακόμη σοβαρός και αστείος ταυτόχρονα. αν όχι κάθε του σκηνή (πολλές από τις οποίες εκτυλίσσονται σε γεμάτα καπνό κλαμπ και μπαρ με φωτισμό νέον). αλλά αστείος και σοβαρός ταυτόχρονα. σοβαρός στην επόμενη. αλλά μάλλον εκείνο το υπερβατι­ κό μυστήριο που στροβιλίζεται γύρω από τις βαθύτερες λαχτάρες μας και που μπορεί να απελευθερώσει το θεατή συνδέοντάς τον σε ενστικτώδες επίπεδο με το ευρύτερο μυστήριο της ύπαρξης. Εκείνο που υπάρ­ χει εδώ δεν είναι ούτε το πεζό μυστήριο του αστυνομικού θρίλερ ούτε το αισθηματικό μυστήριο τού αν θα καταφέρει ο ήρωας να κατακτήσει την ηρωίδα -και οι δυο τυποποιημένες φόρμουλες που έχουν σκοπό να χειριστούν τις αντιδράσεις των θεατών μέσα από ένα κατασκευασμένο σασπένς-. Το θαύμα του Ρούντολφ είναι πως καταφέρνει να είναι γενναί­ ος και ονειροπόλος ταυτόχρονα. ξέρετε ποιους αποκλείει. αυτές οι σχεδόν σουρεαλιστικές ερμηνείες της μελαγχολίας και της ευθυμίας ενισχύουν την αί­ σθηση του μυστηρίου που στοιχειώνει κάθε ταινία του Ρούντολφ. Όπως και να έχει το πράγμα. κόβουν βαθιά. Σ το υπέροχο Love at Large. γποψιάζομαι ότι εκείνο που του επιτρέπει να χειρίζεται τόσο επιτυχημένα το κωμικοτραγικό πα­ ράδοξο είναι ο αριστοτεχνικός τρόπος με τον οποίο ενορχηστρώ­ νει τις λεπτές συναισθηματικές και νοηματικές αποχρώσεις.Όταν εξετάζουμε τον Άλαν Ρούντολφ. είναι σημαντικό να μην παραβλέπουμε αυτά τα τρανταχτά χτυπήματα. Για παράδειγμα. Όχι αστείος σε μια σκηνή. Όσο γοητευτικό και ευφάνταστο κι αν είναι το έργο του. τέ­ λος πάντων. ο Ρούντολφ (ο οποίος συνήθως . δεν τροφοδοτείται από αφρό. ποιος θα μπορούσε να δει το Afterglow χωρίς να νιώσει ότι τον μαστίγω­ σαν και ταυτόχρονα ότι του έκαναν ένα απολαυστικό μασάζ. Και όταν κό­ βουν. και αυτό σημαίνει αναγκαστικά ότι αποκλείει . Αυτή είναι μια μορφή βα­ θύτητας που μόνο οι εύστροφοι μπορούν να εκτιμήσουν σε όλη της την έκταση.

όαο μελαγχολική ή γλυκόπικρη κι αν είναι μια ταινία του Ρούντολφ. Watson-Guptill.γράφει μόνος του τα σενάρια των ταινιών του) βάζει την Ανν Άρτσερ να ρωτήσει τον Τομ Μπέρεντζερ αν θα είναι «χαρούμενοι και ζαλισμένοι συνέχεια». Τελικά. νιώθω κατά κάποιον τρόπο χαρούμενος και ζαλισμένος. Αν ξέρετε κανέναν καλύτερο τρόπο να νιώθει κανείς. 1999 . Με δική μου χρέωση. σας παρακαλώ τηλεφωνήστε μου αυτήν τη στιγμή. όταν βγαίνω από την αίθου­ σα. Συγγραφείς Μιλούν γισ Σκηνο8έτες.

τις ταραχές. οι μαξιλάρες με τα καμπυλωτά σχήματα και τα χτυπητά νεσ-Νουβό πόστερ πρόσφεραν ένα απα­ λό. απτικό. με δεδομένες όλες τις ζυμώσεις. αισθητηριακά πλούσιο περιβάλλον μέσα στο οποίο μπορούσε κανείς να μαστουρώσει φιλικά. η στε­ νότητα του χώρου. οι βαθιοί καναπέδες. πρέπει να πω ότι είχε μερικές απρόσμενες αισθητικές ελλείψεις. το αναπόφευκτο σκοροφάγωμα.Φεμινισμός της μίνι φούστας ΠΑΡΟΛΟ ΠΟΥ ΩΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ και άνθρωπος έχω αφήσει πίσω μου αυτή την περίοδο εδώ και πολύν καιρό. Αν και οι μυριάδες φτηνές ταπετσαρίες. τα περσικά χαλιά. υπήρχε κάτι σε όλα αυτά -η ακαταστασία. τα αμπαζούρ με χάντρες. οι μακραμέ κουρτίνες. τα φτερά παγωνιών. ψυχαγωγικά ή ακόμη και διαφωτιστικά. . η σκόνη και ο ψευτο-ανατολιτισμός. τους πειραματισμούς και τη φώτιση που χαρακτήριζε την εποχή.που ήταν αποπνικτικό όσο και το σαλόνι ενός εφημέριου βικτοριανής εποχής. τα θυμιατά. ένα διάστημα (καταδικασμένο να πέφτει συνέχεια θύμα συκοφαντιών και παρερμηνειών) στο οποίο υπήρχε μια πραγματική υπέρβαση στην ατμόσφαιρα. Ωστόσο. εξακολουθώ να πι­ στεύω ότι τα χρόνια 1964-72 ήταν από πνευματική και πολιτική άποψη τα πιο σημαντικά που έχει γνωρίσει ποτέ η χώρα μας. και μερικοί Αμερικανοί άρχισαν να εκλαμβά­ νουν ως κυριολεκτική την έκφραση «χώρα των ελεύθερων και πα­ τρίδα των γενναίων» προς μεγάλη ενόχληση κάποιων άλλων Αμε­ ρικανών. ιδιαίτε­ ρα στον τομέα της επίπλωσης και του ντεκόρ.

πολιτικών και θρησκευτικών. Παρ' όλα αυ­ τά. αποφεύγοντας την πολυάσχολη πολυπραγμοσύ­ νη του Κλιμτ.Μου έφερνε βήχα είτε εισέπνεα είτε όχι.το εξέφραζαν αυτό με έναν τρόπο τόσο ευθύ και άμεσο όσο και οι άντρες με τα δαντε­ λωτά κολάρα και τα μαλλιά ως τη μέση. Ο χώρος όπου επέλεγα να ζω εκείνη την εποχή ήταν πολύ όμοιος με αυτόν όπου ζω και τώρα: δωμάτια στα οποία μια σει­ ρά από καθαρά. Μεταξύ άλ­ λων. απλά. και απελευθερωμέ­ νες γυναίκες με κοντά γοφοκαλύμματα -γυναίκες που ήταν όμορ­ φες. Δεν ήταν απλώς το γεγονός ότι οι μίνι φούστες (και τα χειρα­ φετημένα αδέλφια τους. Ο γκουρού μου στον τομέα της διακόσμη­ σης ήταν πάντα ο Ματίς. και ένα μεγάλο μέρος της χώρας ήταν ζαλισμένο από το χασίς της κοινωνικής αλλαγής. κοινωνικών. έντονα. Ήταν το είδος της παι­ χνιδιάρικης διάθεσης που μπορεί να ξεπεράσει το καπρίτσιο και την επιπολαιότητα και να γίνει μια μορφή σοφίας. Οι γυναίκες μπορεί να έκαναν διαδή­ λωση για να διαμαρτυρηθούν για έναν άδικο πόλεμο ή να πολε­ μήσουν για τα πολιτικά δικαιώματα. βασικά χρώματα τονίζονται από ένα κατάλευκο φόντο. ένα μέσο επι­ βίωσης. υπάρχουν δυο πράγματα από τη δεκαετία του '60 που πρέπει να τα τιμήσουμε: η μίνι φούστα για το λαμπρό ντεμπούτο της και το σουτιέν για τα μαρτύρια που υπέφερε στην εξορία. ελπίδες και ποδόγυροι είχαν εκτοξευτεί στα ύψη. η κουλτούρα μας αναθηλυκοποιήθηκε. και αυτή η παιχνιδιάρι­ κη διάθεση είχε μεταφερθεί σε πολλές άλλες πλευρές της ζωής. Η διαδεδομένη υιοθέτηση του μίνι και ο εξοβελισμός του σου­ τιέν συμβόλιζαν μια γενική εξέγερση κατά των περιορισμών -σε­ ξουαλικών. βία και ταραχές. του Μπίρντσλεϊ και του Τζέρι Γκαρσία. στον οποίο στρέφομαι ενστικτωδώς για θέματα γούστου. τα καυτά σορτς) ήταν σέξι. Άνθρωποι. Ο κόσμος διατηρούσε αυτήν τη διάθεση ακόμη και όταν αντι­ μετώπιζε αντιξοότητες. Μάλλον ήταν σέξι μ' έναν σαφώς παιχνιδιάρικο τρόπο. γυναίκες που ένιωθαν ελεύθερες!. Οι γραμμές των παλιών ορίων θόλωναν σαν υγρή μάσκαρα. ένα είδος χάρης. αλλά η ενδυμασία τους έδει­ χνε ότι αρνούνταν να αφήσουν τα προβλήματα της μέρας να τις .

Ήταν το ευτυχισμένο μπαϊράκι της καρδιάς. ήταν το φλάμπουρο που ανέμιζε από το κατάρτι μιας ηρωικής τρέλας. Ξέρετε. ότι έχω δίκιο όταν λέω ότι δεν είναι το ίδιο πράγμα. ο παλιός 10υδαιοΧριστιανικός φόβος της ελευθεριότητας προκάλεσε έναν άγριο αντίκτυπο. Από τότε οι σούπερ μίνι φούστες έχουν επανέλθει αρκετές φα­ ρές. όμως. όταν τα συμβa­ τικά μέσα ενημέρωσης κατέληξαν τελικά να αγκαλιάσουν τη φω­ τιά των γυμνών μηρών και τον καπνό των σουτιέν ως σαφή και απαραίτητα χαρακτηριστικά της σύγχρονης «ιν» γυναίκας. Από την άλλη. Από τη μια μεριά. μια παντιέρα χωρίς ομάδα. Τελικά. προκλητική ή σεμνότυ­ φα σοβαροφανής. βέβαια. μπορεί να μην είναι πια δυνατόν να κεντή­ σεις ένα zeitgeist πάνω σε μερικά τετραγωνικά εκατοστά ύφασμα. Πραγματικά. The New York Tίmes. 1995 . Τώ­ ρα ήταν σειρά της μίνι φούστας να καεί. Δεν ήταν απλώς ένα ρούχο. Δερμάτινη ή σατέν. κολλητή ή φαρδιά.μετατρέψουν σε θύματα ή να τις σύρουν σε μια κακοντυμένη απελ­ πισία. το πνεύ­ μα της σκανταλιάς και της εξέγερσης υπονομεύτηκε και η πλάκα πήρε τέλος. Το πάρτι είχε τελειώσει. ένα πανό χωρίς σλόγκαν. Τα σουτιέν αναστήθηκαν από τις στάχτες τους και ανέλαβαν πάλι τα παλιά τους καθήκοντα. Όσο κράτησε όμως. το εκκρεμές γύρισε στο άλλο άκρο. ήταν μια σημαία χωρίς χώρα. η μίνι φούστα των σίξτις ήταν θέαμα υπέ­ ροχο. ίσια ή πλισέ.

γνωρίζετε καλά πόσο λανθασμένη είναι η νοοτροπία του «δεκαετισμού» και πόσο επικίνδυνη και ανόητη μπορεί να είναι η αυτοταρίχευση μέ­ σα στο ελκυστικό κεχριμπάρι του παρελθόντος. ένα διάστημα στο οποίο εί­ μαστε στην καλύτερη φόρμα μας. αντέχουμε κάποια δοκιμασία. Για τις γυναίκες αυτή η παρελθοντική μυγοπαγίδα είναι συχνά η καλοκαιρινή κατασκήνωση ή το γυμνάσιο. καλώς ή κακώς. αν είστε σκεπτόμενος άνθρωπος. Στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων. Για πάρα πολλούς άντρες στην Αμερική είναι ο στρατός.Τα Σίξτις ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛV ΕΚΝΕΥΡΙΣΤΙΚΟ να έχεις ενηλικιωθεί στις δε­ καετίες τσυ '80 ή τσυ '90 και να βλέπεις τη δεκαετία σου -τη δι­ κή σου ιστορική στιγμή. τα δέκα χρόνια που έκλεψαν την παράσταση στον εικοστό αιώνα και ιδιοποιήθηκαν τα φώτα της πολιτισμικής δημοσιότητας από τότε που θυμάστε τον εαυτό σας. ίσως επειδή αντιμετωπίζουμε κάποια πρόκληση. η μοναδική περίοδος στη . απολαμβάνουμε κάποια ειδική αναγνώριση. Τότε υπάρχει μια τάση να παγώσουμε ψυ­ χολογικά σε αυτόν το χαρούμενο πάγο και να μετατρέψουμε τον εαυτό μας σε ζωντανά απολιθώματα για όλη την υπόλοιπη ζωή μας. Τα Σίξτις είναι μια τρίχα (μια μακριά τρίχα) στη σούπα της γενιάς σας -και επί πλέον. βρίσκουμε μια παρατεταμένη και αδια­ νόητη ως τότε απόλαυση ή απλώς αισθανόμαστε συνεχώς ευτυ­ χισμένοι και ελεύθεροι. υπάρ­ χει μια περίοδος κορυφαίας εμπειρίας.να επισκιάζεται συστηματικά από Τη Δε­ καετία που Δεν Λέει να Πεθάνει.

Όμως θα ήταν λάθος -μια αυτάρεσκη διαστρέβλωση. Από την άποψη της λεγόμενης αντικουλτούρας (και για ένα διάστημα. η μουσική ήταν λι­ γότερο επιφανειακή τότε. Στα Σίξτις. για παρά­ δειγμα. ανώτερα στον αριθμό των ρομαντικών και ιδεαλιστών αναζητητών (να είναι καλά όλοι τους. μια εκδήλωση ανεσταλμένης ανάπτυξης για την οποία ο κόσμος έχει πληρώσει σκληρό και απαίσιο τίμημα.. η «αντικουλ­ τούρα» λειτουργούσε ως κυρίαρχη κουλτούρα). στο βαθμό του πάθους αλλά και της συμπόνιας. και μπορούσες εύκολα να βρεις εισιτήρια για ένα σωρό νιρβάνες από ένα σωρό πηγές.ζωή τους όταν. ανεχόταν λιγότερο τη βία. αφηνόταν λιγότερο στην κατάθλιψη και έτρεμε λιγότερο από το φόβο. παιδιά. αν και απείρως πιο καλοκάγαθα. «Το Μα­ γικό Θέατρο δεν είναι για όλους». φαίνονται συχνά εξίσου ανόητα. βαρετές ρουτίνες και ευ­ θύνες. Ανώτερα. Πάρα πολλοί από τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ξεπέρασαν ποτέ τα πολεμικά τους κατορθώματα. του '80.λπ. επω­ μιζόταν λιγότερο τις ενοχές. Τα γκριζομάλλικα πλέον παιδιά των λουλουδιών. αλλά ήταν και από αρκετές σημαντικές απόψεις ανώτερα. Τα Σίξτις όχι μόνο διαφέ­ ρουν από τη δεκαετία του '50. λά­ τρευε λιγότερο τον πλούτο. το φλερτάρισμα δεν είχε δαιμονοποιηθεί ως σεξουαλική παρενόχληση από τους μπάτσους της ορθότητας. τα ταξίδια και την περιπέτεια.να απορρίψουμε τα Σίξτις θεωρώντας ότι ήταν απλώς μια συνηθισμένη προβληματική δεκαε­ τία με καλό γραφείο δημοσίων σχέσεων. και αυτά τα γέρικα άλογα -ανεμίζοντας κόκκινα. η αγάπη λιγότερο περιορισμένη και ο κό­ σμος σεβόταν λιγότερο την εξουσία. επιθυμούσε λιγότερο τη δύναμη. γυναίκες. . όπως μας προειδοποίησε κάποτε ο Χέρμαν Έσε. άσπρα και μπλε βούκεντρα και κλάνοντας τις μπάσες νότες του εθνικού ύμνου­ επιμένουν ξανά και ξανά να δίνουν στρατιωτικές λύσεις σε οικο­ νομικές διαφορές. πο­ ρόλο που. από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο) που αναζη­ τούσαν κάτι πιο ουσιαστικό από την υλική επιτυχία. μπορούσαν να απολαύσουν τη συντροφικότητα. αρχαίες ή φουτουριστικές. του '90 κ. με καλυμμένες όλες τις ανάγκες τους και απαλ­ λαγμένοι από γονείς. η καλλιτεχνική κοινότητα δεν είχε καταψηφίσει ακόμη την ομορφιά.

αυτή η εμβρυακή περίοδος της φώτισης εξαμβλώθηκε. Σε ορισμένες καθοριστικές περιόδους της ιστο­ ρίας. Παρ' όλα αυτά. είναι μια ελιτίστικη κατά­ σταση. μποϊκοτάζ και διαδηλώ­ σεις. Κάτι παρόμοιο μαγειρευ­ όταν στην Αμερική στα χρόνια από το 1964 μέχρι το 1972. Όπως τα χρόνια του Αρθούρου στο Κάμελοτ. Μια συλλογική πνευματική αφύπνιση. ήταν έξω από τα συνηθισμένα. αποτέλεσε μια εντυπωσιακή επανά­ σταση. αλλά θα είχαν ένα μικρό μόνο κλάσμα της έκτασης εκείνων . όσο διήρκεσε.Η φώτιση. μια φάση που η πραγματοποίησή της --αν έρθει ποτέ. είτε μας αρέσει είτε όχι.θα βρίσκεται κατά πάσα πιθανότητα πολλά χρό­ νια στο μέλλον. μια φευγαλέα στιγμή λαμπρότητας. να εξιδανικεύ­ ουμε τα Σίξτις ως μια εμβρυακή χρυσή εποχή. αν όχι βλακώδες. Υπάρχει και κάτι άλλο: Νομίζω ότι πρέπει να δηλώσουμε ξε­ κάθαρα. Σε κάθε εποχή και σχεδόν σε κάθε τομέα. ένα διάστημα στο οποίο μια σημαντική μικρή ομάδα γήινων συνειδητοποίησε για λί­ γο τις ηθικές της δυνατότητες και φλερτάρισε με το νευρολογικό της πεπρωμένο. τις αρκετές σημαντικές περιόδους της κινέζικης κουλ­ τούρας και την ευρωπαϊκή Αναγέννηση. υπήρχαν πάντα μικροσκοπικές μειονότητες φωτισμένων ατόμων που ζούσαν τη ζωή τους λίγο πέρα από το όριο. την περίοδο του Ζωροάστρη στην Περσία. Προφανώς. τις χρυσές εποχές της Ελλάδας και του Ισλάμ. κάποιες από αυτές τις ελιτιστικές μειονότητες γινόταν αρκε­ τά μεγάλη και ηχηρή για να επηρεάσει την κουλτούρα στο σύνο­ λό της. Σκεφτείτε την εποχή του Ακενατόν στην Αίγυπτο. που έλαμ­ ψε δυνατά μέχρι που οι τάσεις του είδους προς την απανθρωπιά και τη μετριότητα έκλεισαν πάλι σφιχτά τις χοντρές κουρτίνες της αποβλακωμένης υπνοβασίας. Μπορεί να είναι ρομαντικό. Σίγουρα θα υπήρχαν διαμαρτυρίες. ανυποχώρητα και τελεσίδικα ότι αυτό που ονομάζουμε Σίξτις δεν θα είχε συμβεί ποτέ χωρίς την εισαγωγή των ψυχεδε­ λικών ναρκωτικών στο κυρίαρχο αμερικανικό υπόδειγμα. έχοντας ανοίξει την πύλη προς μια κατάσταση που μπορεί κάλλιστα να είναι η επόμενη εξελικτική φάση της ανθρωπότητας.

επιτρέψτε μου να ομολογήσω ότι αν μου χάριζαν μία και μοναδική βόλτα με χρονομηχανή. η λέξη «πνευματικός» έχει γίνει δυστυχώς εξαιρετικά ύποπτη. Ήταν μια ζαλισμένη περίοδος υπέρβασης και επίγνωσης: υπέι> βασης των συμβιβασμένων και απαρχαιωμένων συστημάτων α­ ξιών. Όμως.που συνέβησαν τελικά. διαδεδο­ μένες. όσο ανεξίτηλα και αν έχει σφραγιστεί . όπως κάνουν συστηματικά τα μέσα ενημέρωσης με εξαίρεση κάποια χλευαστικά παράλληλα σχόλια. τη μαριχουάνα και το LSD. φεμινιστικά. Το zeitgeist της εποχής. Σήμερα. περι­ βαλλοντικά ή φυλετικά) ήταν σε μεγάλο βαθμό συνέπεια μιας πνευματικής έκρηξης. Επί πλέον. δεν θα επέλεγα να γυ­ ρίσω πίσω στο 1967. επίγνωσης των τεράστιων διαστάσεων και του πλούτου μιας εσωτερικής πρσγματικότητας που ως τότε δεν είχαμε υποψιαστεί την ύπαρξή της. Όχι. Κλείνοντας. Ο πολιτικός και κοινωνικός οδοστρωτήρας των Σίξτις κυλού­ σε με τους τροχούς της μουσικής. Θα ήταν πολύ λιγότερο συχνές. Ό. παρά τα όσα μπορεί να έχετε ακούσει. υποστηρίζω ότι το να μιλάμε σήμερα για τη δεκαετία του '60 χωρίς να μιλήσουμε. οι αλλαγές συνειδητότητας κσι ηθικής συνείδησης που χαρακτήρισαν κσι ενεργοποίησαν τα Σίξτις ήταν ενός επιπέδου που μπορεί να περιγραφεί μόνο ως ωκεάνιο. γραφικές ή αποτελεσματικές. Και αποτελούσαν άμεση συνέπεια ενός μυστικισμού εμπνευσμένου από τα ναρκωτικά.σε νέες αντιλήψεις και σε ουτοπικές δυνατότητες. το 1996. για την ψιλοκυμπίνη. ήταν δευτερευόντως μόνο πολιτικό. πέφτουμε στην πιο ανειλικρινή μορφή ρεβιζιονισμού. Έτσι. έντονες. τα πολιτικά κινήματά της (είτε ήταν ειρηνιστικά.τι κι αν λέ­ νε οι δημοσιογράφοι που δεν κατανόησαν ποτέ αυτή την εποχή. Τα μάτια και οι καρδιές ήταν ανοιχτές -συχνά μέσα από τα αφτιά. μια συζήτηση για τα Σίξτις που αγνοεί ή υποβαθμίζει τη συνει­ σφορά των ψυχεδελικών ναρκωτικών θα έμοιαζε με μια συζήτηση για τα αυγά που αγνοεί ή υποβαθμίζει τη συνεισφορά της κότας. για παράδειγμα. και αυτή η μουσική χρωστούσε τόσο την αισθητική όσο και την ηθική ορμή της στα ψυχεδελικά ναρκωτικά.

Point Νο Point. ανεξάρτητα από τα κατάγματα που έπαθαν αυτές οι υποσχέσεις όταν τελικά έπε­ σαν από την ανεμόσκαλα. . βαρετοί επι­ κρισιομανείς και πιτσιρίκια που κατά βάθος ζηλεύουν. Northwest Book Fest. 1996. τα μονοπάτια των βου­ νών. η άρνησή μου να μη μείνω προσκολ­ λημένος στα χρόνια που με διαμόρφωσαν δεν σημαίνει ότι θα κά­ θομαι άπραγος ενώ διάφοροι άσχετοι γραφιάδες. και κατά πάσα πιθανότητα θα προτι­ μούσα να ταξιδέψω στο Παρίσι την περίοδο της Μπελ Επόκ ή στην lαπωνία του δέκατου πέμπτου αιώνα όπου θα μπορούσα να εξερευνήσω το χαλάκι του διαλογισμού. τα μπαρ του σάκε και τα μπορντέλα μαζί με το είδωλό μου. όσο ενθουσιασμό κι αν προκαλεί μερικές φορές η ανάμνησή της. συκοφα­ ντούν μια περίοδο της πρόσφατης ιστορίας μας που υψώνεται πά­ νω από όλες τις άλλες σε φωτεινές υποσχέσεις. τον Ικίου Σοτζούν. Εισαγωγικά σχόλια σε δημόσια συζήτηση. Όμως.αυτή η χρονιά στους ιστούς της μνήμης μου. είναι πράγματα που έχω ζήσει και έχω κάνει. 1996.

θα τη δέρ- * Αγαθό πνεύμα των Ινδιάνων. «Το παιδί μου είναι αυτιστικό». Το κατά πόσο είναι ένα είδος φωσφορίζουσας χιονονιφάδας. Μια κατσίνα. και ξαφνικά ένα μικρό παιδί από το ακροατήριο ανέβηκε και κάθισε στα πόδια της κοιτάζοντας το βαμμένο πρόσωπό της με μια έκφραση εκστατικής αναγνώρισης. η Κίτον. (Σ. διαθέτει ένα είδος πραγματικότητας που στερούνται τα συνηθισμένα όντα. μια καλή μάγισσα μας δίνει μια τέτοια πυρακτωμένη σύνδεση με την αλλοτριότητα κι έτσι εμείς οι εσωστρεφείς τύποι βγαίνουμε ανοιγοκλείνοντας τα μάτια από τις τρύπες όπου κρυβόμαστε και παρακαλούμε να μας αγγίξουν αυτά τα παράξενα χέρια. Δώσε μας μισή ευκαι­ ρία και θα γλείφαμε ζεστό φατζ από τα δάχτυλά της.Νταϊάν Κίτον ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΚΛΟΟΥΝ εμφανίστηκε σ' ένα εμπορικό κέντρο.) . Βλέπετε. Μπάρ­ νουμ.τ. ένας παράδοξος άγγελος που οργώνει τους αιθέρες σε βάθος και πλάτος. Αυτό το περιστατικό μου θύμισε την ηθοποιό Νταϊάν Κίτον. «Πρώ­ τη φορά αφήνει άλλον άνθρωπο να το αγγίξει». εξήγησε. Τ. το αν κέρδισε το διαγωνισμό εκκεντρικότητας στα καλλιστεία για την ανάδειξη της μις Καλιφόρνια ή αν στην πραγ­ ματικότητα ήταν στην Ισταμπούλ εκείνη την εποχή· όλα αυτά δεν έχουν σημασία για μας που την αγαπάμε. Η μητέρα του παιδιού άρχισε να κλαίει.Μ. όντας μόνιμα σε αυτή την κατάσταση της γκαφατζίδικης χάρης. και όχι επειδή μερικές φορές μοιάζει σαν να την ντύνει ο Φ. * μια θαυματοποι­ ός.

1987 . Esqυire. να βουτυρώσει τις βάφλες ενός τυφλού και να λιώσει τους συασωρευμένους παγετώνες στον Σταθμό της Φιλανδίας. θα της διαβάζαμε τα ιερά ποι­ ήματα της σελήνης από την παράδοση των βουσμάνων της Κο­ λαχάρι. το γεγονός είναι ότι αν το σεξ απίλ ήταν δυο κόκκοι ρύζι. μπορεί να χρειάζεται να φοράει μάσκα με φάτσα καλαμαριού για αυτοπροστασία. Επί πλέον. Κυρίως όμως οφείλεται στο χαμόγε­ λό της -ένα χαμόγελο που θα μπορούσε να βάψει το ταβάνι του Λιμπεράτσε. (Όχι. μας αρέσει ο τρόπος που ντύνεται. Το χάρισμα αυτού του όμορφου και θείου παλιάτσου είναι πως όσο μεγαλώνει τόσο πιο σέξι γίνεται. η Nτα·ι~ άν Κίτον θα μπορούσε να θρέψει τον κινεζικό στρατό. και εν μέρει στην ορμονική αύρα του βρεφικού λί­ πους (είναι τρυφερό και χυμώδες) που την περιβάλλει ακόμη και όταν είναι ώριμη και λεπτή. Ωστόσο.) Η γοητεία της οφείλεται εν μέρει στον τρόπο που συνδυάζει μια τσαχπίνικη μποέμ λάμψη με μια προαωπικότητα ολοκληρωτι­ κά ευάλωτη.ναμε με το παπούτσι του μπαλέτου. Όταν φτάσει στα πενήντα. παραμερίζοντας τυχόν φαντασιώσεις συμβατότητας. Πότε είδατε για τελευταία φορά το Αναζητώντας τον Κύριο Γκούντμπαρ.

βρήκε έναν τρόπο να ενώσει τα σουφρωμένα χείλια. ώστε η τριβή ενός ζευγαριού σουφρωμένων χειλιών πάνω στο άλλο να παραγάγει θερμότητα. αφού αποτελεί απλώς προέκταση της επιφάνειας μιας λίμνης. και μετά. Το φιλί διαμόρφωσε το πρόσωπο δίνο­ ντάς του ένα εντελώς νέο σχήμα. Ο καθρέφτης είναι υπέροχη εφεύρεση κι αυτός. από την άλλη μεριά. υγρασία και μια φωτοβόλα νευρομυϊκή τριβή. δεν μιμήθηκε τη φύ­ ση αλλά την αναδόμησε. ίσως επειδή ο κύριος λόγος για τον οποίο δημιουρ­ γήθηκε το ρουμ-σέρβις ήταν για να μπορούν οι πελάτες των ξε­ νοδοχείων να μένουν στα κρεβάτια τους και να φιλιούνται χωρίς να πεινούν. αλλά η δημι­ ουργία του δεν χρειάστηκε τεράστια φαντασία. σβήσε τη σκοτεινή σου λάμπα και αποσύρσου ντροπιασμένος! Η παράδοση μάς πληροφορεί ότι το φιλί όπως το γνωρίζουμε επινοήθηκε από τους ιππότες του μεσαίωνα για έναν πρακτικό σκοπό: για να εξακριβώνουν αν οι γυναίκες τους είχαν βάλει χέ­ ρι στο βαρέλι με το υδρόμελι όσο εκείνοι έλειπαν στις Σταυροφο- . σε φορητή και βελ­ τιωμένη μορφή. σαν αποστάτης επιστήμονας που μπολιάζει αχι­ νούς πάνω σε ώριμα ροζ ροδάκινα. να τα συγχωνεύσει και να τα βάλει σε κί­ νηση.Το φιλί ΤΟ ΦΙΛΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. Τόμας Έντισον. Ψηλότερα ακόμη και από το ρουμ-οέρβις. Το φιλί. το σχήμα των σουφρωμένων χει­ λιών. Στον κα­ τάλΟΥΟ των μεγαλύτερων εφευρέσεων είναι ψηλότερα από το Θερμός και το τροχόσπιτο Αίρστριμ.

Το φιλί. Πολύ σωστά. γλυκό. αλλά η χειλική επαφή δεν ήταν ποτέ το στιλ τους. όπως κάνουν συνήθως με τα ξένα στοιχεία που υιοθετούν. τε­ λείως δημοκρατικό στη μυστηριώδη ικανότητά του να προκαλεί χειμαρρώδεις νυγμούς άμεσης σωματικής και συναισθηματικής απόλαυσης. αν και παραλόγως. έτριβαν τις μύτες τους. και εκατομμύρια εξακολουθούν να το κάνουν. και σιγά-σιγά το φιλί για το φιλί διαδόθηκε στις βασιλικές αυλές και ξαπλώθηκε (καθοδική μετάδοση) σε εμπό­ ρους. παρά το χρυσό αμάλθειο κέρας των χιλιε­ τιών τους -αυτοί μας εδωσαν τη γιόγκα και το μπαρούτι. όλοι. Ή­ ταν λες και τα όποια ίχνη αταβιστικής γλυκύτητας απομένουν ακό­ μη στον πολιτισμένο δυτικό άνθρωπο διοχετεύτηκαν στο φιλί και μόνο στο φιλί. αν και μέχρι τώρα δεν το έχουν βελτιώσει ακόμη. αποδείχτηκε εγγενώς. Οι ανατολίτες. (Εντάξει. αφού το έγκλημα είχε ήδη διαπραχθεί. αλλά ποιος ξέρει επακριβώς τη φύση της δραστηριότη­ τας στην οποία αναφέρεται η σανσκριτική λέξη. τον Bou- δα και το σπαγκέτι-. Αν η ιστορία για μια φορά είναι ακριβής. όπως άλλωστε έκαναν και οι ιθαγενείς σε άλλα μέρη . Το φιλί είναι το υπέρτατο επίτευγμα του δυτικού κόσμου. Οι σύγχρονοι Ασιάτες. είπατε. ένα ινδουι­ στικό κείμενο τεσσάρων χιλιάδων ετών. υπερ­ βαίνοντας τα σύνορα των κοινωνικών και οικονομικών τάξεων. Η φόρμα όμως δεν είναι πάντα πι­ στή στη λειτουργία. έχουν ασπαστεί το φιλί όπως έχουν ασπαστεί και το πιρούνι. πολλοί το έκαναν. φυσικά. παρά τα πλήθη τους. πυγμαίοι και κανίβαλοι δείχνουν τρυ­ φερότητα ο ένας στον άλλο με πολλούς απτικούς τρόπους. το φιλί άρχισε σαν ένας κατασκοπικός ασπασμός ή σαν μια στοματική διερεύνηση. Όμως. Και γιατί όχι.ρίες. η Ριγκ Βέδα. χωρικούς και δουλοπάροικους. ακόμη και εκείνοι που φρόντιζαν τη Βορειοαμερικανι­ κή ήπειρο πριν φτάσουν οι τεχνικές εταιρείες από την Ευρώπη το 160 αιώνα. άγιοι και σοφοί. Οι Αφρικανοί της τρο­ πικής ζώνης άγγιζαν τα χείλη τους.) Το φιλί είναι το άνθος του πολιτισμένου κόσμου. ένα είδος αλκοολικής ζώνης αγνότητας για το αλκοόλ. περιλαμβάνει αναφορές στο φιλί. δεν παρήγαγαν ποτέ ένα φιλί. Οι επονομα­ ζόμενοι πρωτόγονοι άγριοι.

Φι­ λάτε δέντρα. Και βέβαια. Τα αγαπημένα σας βιβλία. Και ας το παραδεχτούμε. αλλά ελάχιστα. Μπάλες του μπόουλινγκ. αλλά μόνο οι άνθρωποι ασπάζονται. αλλά από δω που είμαστε. επειδή είναι σημαντικά. γπάρχουν ζωολόγοι που υποστηρί­ ζουν ότι οι πίθηκοι ανταλλάσσουν στοματική στοργή. αλλά αυτό δεν πρέπει να τους σταματήσει. Φιλήστε το μπουλντόγκ σας αν έχετε τη διάθε­ ση. το θείο σας. στείρο και ελαφρά δυσοίωνο. τον παππού σας κσι όλα τα μωρά στο οπτικό σας πεδίο.. είναι μετασχη- . αλλά μόνο κάτι γριούλες που δολοφονούν παιδιά με βελόνες του πλεξίματος για να κλέψουν το χαρτζιλίκι τους και να αγοράσουν φρέσκα νεφρά για να τα'!σουν παχύσαρκες γάτες θα έβαζαν το τρίψιμο του ράμφους στο ίδιο επίπεδο με το αληθινό φιλί. Ηχούν μέσα στο όζον. Σκάστε φιλιά στην αδερφή σας. ούτε καν το φιλί που δίνουμε σ' ένα λαχείο για τύχη.του κόσμου. χωρίς σάλιο και γλώσσα. Το φιλί είναι η δόξα του σν8ρώπ/νου είδους. Οι παπαγάλοι τρίβουν τα ράμφη τους. Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι το να μιλάμε στα οικιακά μας ζώα είναι μια κοινωνικά αποδεκτή δικαιολογία για να μιλάμε στον εαυτό μας. όμως. Όλα τα ζώα συ­ νουσιάζονται. είναι επικίνδυνα. το αυθαίρετο ρυγχοτρίψιμο ζώου με ζώο μπορεί να δίνει στους αφηγητές των ντοκιμαντέρ για την άγρια φύ­ ση μια ευκαιρία για να βολιδοσκοπήσουν νέα βάθη ανθρωπο­ μορφικής χαριτωμενάδας. Με τι άλλο πρόδωσε ο lούδας τον Μεγάλο αν όχι μ' ένα πεταχτό φιλί. Όχι. Όμως. τα χείλια τους μπορεί να έρχονταν σε επαφή. τα άτσαλα φιλιά των χιμπατζήδων φαίνονται μάλ­ λον συμπτωματικά: στην καλύτερη περίπτωση κατά πάσα πιθανό­ τητα θέλουν απλώς να ελέγξουν αν οι σύντροφοί τους έχουν βου­ τήξει τις μπανάνες. και αυτά είναι καλά φιλιά επίσης. Οι γέροι Εβραίοι μερικές φορές φιλούν το ψωμί τους πριν το φά­ νε. Αυτό μπορεί να ρίχνει ένα ιδιαίτερα ναρκισσιστικό φως σε όσους φιλούν τα οικιακά τους ζώα. το πεταχτό φιλί δεν ε~ ναι παρά ένας τετράγωνος τροχός. είναι τα φιλιά ανάμεσα σε ερωτευ­ μένους. ξερό. Κανένα φιλί δεν πηγαίνει χαμένο. αλλά στο ραντάρ της Αφροδίτης δεν προκαλεί ούτε ένα μπιπ . Τα καλύτερα φιλιά.

Το γεγονός ότι μας αρέσει να βλέπουμε άλλους να φιλιούνται μπορεί να είναι λιγότερο θέμα ηδονοβλεπτικής διάθεσης και πε­ ρισσότερο ένα ένστικτο παλιννόστησης. είναι τα φιλιά που καλούν τις νύμφες και τους σάτυ­ ρους πίσω στη ζωή. αυτό εξηγεί τη δημοτικότητα του Χόλιγουντ και του Παρισιού. Ξαποστείλτε τον στο κοντινότερο γήπεδο του γκολφ ενώ όσοι από μας είμαστε πιο εξελιγμένοι γιορτάζουμε τις μοναδικές χάρες του φιλιού: Καμιά άλλη σάρκα σαν τη σάρκα των χειλιών! Κανένα άλλο κρέας σαν το κρέας του στόματος! Το μουσικό κλικ δοντιού πάνω σε δόντιl Η υπέροχη περιέργεια των γλωσσώνl Playboy.ματιστικά. Μια τελευταία σκέψη: φυλαχτείτε από τον άντρα που βλέπει το φιλί σαν ένα καθήκον. 1990 . Και μή­ πως ο στίχος της Τζόνι Μίτσελ. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το ελαστικό νήμα του σά­ λιου που για μια σύντομη αλλά ηλεκτρισμένη στιγμή σύνδεσε την Ιβόν ντε Κάρλο με τον Νταν Ντουρέγια στο Black Bart. Αυτός ο άντρας έχει πεοπλάκα στις αρ­ τηρίες του και θα καταρρεύσει κάτω από το βάρος μιας βαθύτερης επαφής. Όπως και να έχει το πράγμα πάντως. δεν έκανε εκατοντάδες ρομαντικούς να ρίξουν στη βαλίτσα μέντες για την αναπνοή και να φύγουν για το Ορλί. τα πολυδιαστρωματωμένα φιλιά στα οποία βουτάμε σαν να είναι η βατραχολίμνη του παραμυθιού ή η ζοφε­ ρή γονιδιοδεξαμενή της προέλευσής μας. ένα ενοχλητικό αλλά απαραίτητο συστατικό του προκαταρ­ κτικού ερωτικού παιχνιδιού. «ατη Γαλλία φιλιούνται στον Κε­ ντρικό Δρόμο». μια παραχώρηση προς το «ασθενέστερο» φύλο.

Μ. Δεν πουλάει φι­ δόλαδο. με ελάχιστα μεγα­ λύτερη εμπιστοσύνη από αυτήν που θα την εμπιστευόμουν σε μια πολιτική επιτροπή ή σ' έναν ψυχίατρο. όμως. Έτσι. Δεν είμαι μαθη­ τής κανενός γκουρού. (Σ. όσο αγνός κι αν ήταν. προκαλώντας άτακτη φυγή στα γαϊδού­ ρια μέσα στους στάβλους των ισχυρών.Σρι Μπaγκοuάν Ρaζνίς ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΜΑΘΗΤΗΣ του Σρι Μπαγκουάν Ραζνίς. και μπορώ να πω ότι θα εμπιστευόμουν την ψυχή μου σ' έναν άγιο. * Από την άλλη μεριά. λοιπόν. Δεν σου πουλάει μαντάλα που ισιώνουν τα δόντια ούτε * Μαθητής γκουρού. δεν έχω πειστεί ότι το ανατολικό σύστημα των γκουρού είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την εξέλιξη της συνειδητότητας στο δυτικό κόσμο (αν και είμαι ο πρώτος που θα παραδεχτώ ότι αυτό που είναι πιο «χρήσιμο» δεν είναι πάντα και το πιο σημαντικό). σκορπίζοντας τα ψέματα πάνω στα γρα­ φεία των γραφειοκρατών. δεν είμαι σανιάσιν. και ο Μπαγκουάν είναι σαν ένας σκληρός γλυ­ κός άνεμος που κυκλώνει τον πλανήτη πετώντας τα καπέλα των ραβίνων και του πάπα. Ο τυφώνας Μπαγκουάν δεν σφυρίζει Ντίξι.τ. Η ίδια η ιδέα της «γκουροσύνης» φαίνεται να συγκρούεται με τις φιλοδοξίες του παθιασμένου ατομιστή που πρεσβεύω ότι είμαι. σηκώνοντας τις φούστες των παθολογικά σεμνών και επαναφέροντας με το γαργαλητό του στη ζωή τους πνευματικά νεκρούς.) . μπορώ να αναγνωρίσω τη σμαραγδένια αύρα όταν τραντάζει τα παντζούρια μου. Βασικά.

ο Μωάμεθ τις φαντασιώσεις της αραβικής νύχτας.τι θέλει. πολλοί δεν το καταλαβαίνουν αυτό το αστείο. Τίποτα δεν τρομάζει το κράτος -ή τον συνεργό του στο έγκλημα. Αν ο Ρό­ ναλντ Ρίγκαν μπορούσε να κάνει ό. Αν και σίγουρα ξέρει από ποια πλευρά είναι βουτυρωμένο το ψωμί του. υπάρχουν πληροφο­ ρίες που. Φυσικά. ο Βούδας τα σούτρας του. την οργανωμένη θρη- . Ο κίνδυνος που διαισθάνονται είναι ότι στα λόγια του Μπα­ γκουάν. το φόβο. Νομίζω ότι εκείνο που προσπαθεί να κάνει ο Μπαγκουάν εί­ ναι να διαπεράσει τις μεταμφιέσεις μας. Ο δρόμος του προς την έκσταση περνά μέσα από το μπερδεμένο τοπίο του Εγώ ως Αστείο. να θεραπεύσει τους εθισμούς μας και να δείξει πό­ σο αυτοπεριοριστικό και συχνά τραγικά ανόητο είναι το να παίρ­ νουμε τον εαυτό μας πολύ στα σοβαρά. μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο να ξεφύγει από τον έλεγχό τους. αν και τα αστεία μπορεί να περνούν σφυρίζοντας πολύ πάνω από το κεφάλι τους. οι αρχές νιώθουν διαισθητικά κάτι επικίνδυνο στο μήνυμα του Μπαγκουάν. ο Μπαγκουάν έχει κάτι πιο κατάλληλο για ένα είδος σακατεμένο από την απλη­ στία. αρνείται να παίξει με τους κανόνες της πνευματικής αγοράς. να συντρίψει τις ψευδαι­ σθήσεις μας. μια αναζωογονητική στάση κατά τη γνώμη μου που τον τοποθετεί σε πολύ καλή συντροφιά.) Όμως. την άγνοια και τη δεισιδαιμονία: την κοσμική κω­ μωδία. Αλλιώς γιατί να τον έχουν ξεχωρίσει για να τον υπο­ βάλουν σ' έναν δόλιο διωγμό που δεν θα έκαναν ποτέ σ' έναν δι­ κτάτορα μπανανοδημοκρατίας ή σ' έναν αρχιμαφιόζο. θα είχε σταυρώσει αυ­ τόν τον ευγενικό χορτοφάγο στον κήπο του Λευκού Οίκου. αν αφομοιωθούν σωστά. όπως και στα ψυχεδελικά ναρκωτικά που οι αρχές κατα­ διώκουν με μια εξίσου υστερική μεροληψία. πόσοι κατάλαβαν ότι ο γελοίος στόλος των Ρολς Ρόις του Μπαγκουάν ήταν μια από τις μεγαλύτερες φάρσες κατανα­ λωτισμού που έχουν σκηνοθετηθεί ποτέ. (Για πα­ ράδειγμα. Ο lησούς είχε τις παραβολές του.σε διδάσκει ψαλμούς που θα σε κάνουν εκατομμυριούχο.

και τα λό­ για του Μπαγκουάν ακούγονται πιο αληθινά από τα λόγια των πε­ ρισσοτέρων. Είναι πιθανό να χρειαστεί κάτι πιο εσχατολογικά δραματικό από την ανορθόδοξη σοφία ενός ευσπλαχνικού γκουρού για να ξεκολλήσουν οι περισ­ σότεροι σύγχρονοι γήινοι (είτε είναι αναζητητές είτε κορόιδα). Το έχει αυτό η περιοχή. αλλά και τους ίδιους τους μαθητές του. Επί πλέ­ ον. Εκείνοι που το πίνουν μπορεί να χρειαστούν πολύν καιρό για να προσαρμοστούν στη μέ­ θη του. Εδώ που τα λέμε. τα μηνύματά του και τα υπέροχα παράδοξα που εκείνοι βλέπουν μό­ νο ως εκκεντρικές αντιφάσεις. Ακόμη και πολλοί οπαδοί του Ραζ­ νίς τελικά μπερδεύονται. από το διπλό έλικα της διαφθοράς και της απάθειας της εποχής μας. Οι πατριώτες Αμερικανοί εκθειάζουν φλύαρα την ελευθερία τους. Η ελευθερία είναι δυνατό κρασί όμως. Το κατά πόσο μπορούν να την αντέξουν μια χούφτα μιμητές του Μπαγκουάν είναι ένα άλλο ερώτημα στο οποίο δεν ξέρουμε την απάντηση. οι δημοσιογράφοι που ερεύνησαν τον Μπαγκουάν σάστισαν όλοι ανεξαιρέτως από τις μεθόδους του. αλλά. Ζορμπάς ο Βούδας! Όπως είναι φυσικό. Έχει το όραμα για να μπορέσει να δει μέσα από τη Με­ γάλη Μάσκα. ανάμεσά τους και συναδέλφους του εβραίους μεταρρυθμιστές. τα κότσια για να εκφράσει αυτό το όραμα ανεξάρτη­ τα από τις συνέπειες και την αγάπη και το χιούμορ για να τα τοπσ­ θετήσει όλα σε μια εγκάρδια και σκανταλιάρικη προοπτική.σκεία. εδώ έχουμε να κάνουμε με έναν δάσκαλο που είναι αρκετά ει­ λικρινής. Μερικοί. και γΙ' ou- . ο Ιησούς άφησε σε πα­ ρόμοια κατάσταση σύγχυσης πολλούς συγχρόνους του. Στο μεταξύ. και πολύ περισσότερο για να διευκολυνθεί η τελική απόδρα­ ση του ανθρώπινου ζώου από το δίκτυο του χρόνου. δεν προσαρ­ μόζονται ποτέ. ανάμεσά τους και πολλοί σανιάσιν.τόσο πολύ όσο η προοπτική ενός ενημερωμένου πληθυ­ σμού που σκέφτεται για τον εαυτό του και ζει ελεύθερος. όμως. αρκετά ζωντανός για να απολαμβά­ νει ανοιχτά τον υλικό κόσμο. αρκετά φωτισμένος. ενώ ταυτόχρονα επισημαίνει τις πα­ νταχού παρούσες παγίδες και πονηριές του. λαχταράμε για σωστές συμβουλές. δεν μπορούν να αντέξουν την ελευθερία. όπως έχουν αποδείξει ξανά και ξανά.

Όταν οι μαθητές του Ραζνίς παρεκτρέπονται.τό λένε στο Ζεν. απλώς κουνάει το κεφάλι του και λέ­ ει. ως ένας τρίτος που έχει συγκινηθεί. Και εξήγησε ότι αφου η δική του έμφαση ήταν πά- . εντυπωσιαστεί και διασκεδάσει από τον τρό­ πο με τον οποίο ο Μπαγκουάν έχει επαναφέρει την ψυχαγωγία στη Βα81ά 8εώρηοη των πραγμάτων. Δεν μπορούν να κα­ ταλάβουν πως όχι μόνο δεν τους ελέγχει. Όταν ο Μπαγκουάν μαθαίνει για χυδαία και ηλίθια πράγματα που έγιναν στο όνομά του. με την πείνα μας για τάξη και τη δίψα μας για δύναμη. αλλά ούτε έχει καμιά πρόθεση να προσπαθήσει ποτέ να τους ελέγξει. Βασικά αρνήθηκε κάθε σχέση με την «γκουροσυνη»ι λέγοντας ότι η ίδια η ιδέα μιας σχέσης γκουρου-μαθητή είναι προσβολή στην αν­ θρώπινη αξιοπρέπεια. τα πιο επιθετι­ κά από όλα τα πρωτεύοντα θηλαστικά. ξέρω ότι αυτό είναι ένα επί­ πεδο σοφίας το οποίο απλούστατα πρέπει να αποκτήσουμε αν θέ­ λουμε να βγούμε από το αφόρητο χάλι που εμείς. «ο δάσκαλος πάντα σκοτώνεται στο δρόμο». αλλά είναι ένα στάδιο που πρέπει να το περάσουν». Αυτός ο βαθμός ελευθερίας. Συ­ χνά σκοτώνεται από εκείνους που ισχυρίζονται ότι τον αγαπούν περισσότερο. 1987 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όταν ο Μπαγκουάν διάβασε τα παραπάνω σχόλια γέ­ λασε και είπε πως ουτε αυτός πιστευει στα ανατολικά συστήματα των γκουρου. αυτό το βάθος ανο­ χής είναι ακατανόητα τόσο για τον προοδευτικό μοντερνίζοντα όσο και για τον άκαμπτο συντηρητικό. «Το ξέρω ότι είναι τρελοί. του Δρος Τζορτζ Μέρεντιθ. Η ίδια η ιδέα του ιεραρχικού ελέΥχου είναι αντίθετη στις διδασκαλίες του. Εισαγωγή στο βιβλίο Μπαγκουάν: Ο πιο Ά8εος και Ταυτόχρονα ο πιο Έν8εος των Αν8ρώπων. τα μέσα ενημέ­ ρωσης και το κοινό κατηγορούν τον Ραζνίς. Και όμως. έχουμε δημιουργήσει σε αυτό τον υπέροχο κόσμο.

όπως θα γνωρίζει μάλλον ο αναγνώστης. που θα νόμι­ ζε κανείς ότι το «Μπαγκουάν» δεν είχε υπάρξει ποτέ. θα είχε αλλάξει πάλι το όνομά του. αν είχε ζήσει ο Μπαγκουάν-Όσο.ντα στο να είναι κανείς απλώς ο εαυτός του. Παρεμπιπτόντως. να δείξει την υπέρτατη πλάνη του να ταυτίζεται κανείς και να προσκολλείται σε αυτό· ή. άλλαξε το όνομά του σε Όσο. μπορεί να είχε αυτοονομαστεί Bόλ~ γκανγκ.) . λίγον καιρό πριν δηλητηριαστεί ο Μπαγκουάν από κυβερνητικούς δολοφό­ νους. να κάνει το ίδιο με οποιαδήποτε άλλη αυτοπροσδιοριστική ετικέτα. η αλλαγή του ονόματος έγινε δεκτή τόσο ολοκληρωτικά και τόσο ζεστά. αφού όλη η ουσία ήταν. Παραπονούμενος ότι οι άλλοι έχουν παρερμηνεύσει τον Μπαγκουάν. εδώ που τα λέμε. κατά τη γνώμη μου. Θύμιζε σχεδόν μια από εκείνες τις παλιές σοβιετικές εκκαθαρίσεις ονομάτων. τον παρερμήνευσα κι εγώ ο ίδιος. Μπίνγκο! Πιστεύω ότι μιλούσε ειλικρινά και τον αγαπώ γι' αυτό. * * Κόσμε Ζήσε Ελεύθερα. Μπούμπα ή Γ ουόρλντ Μπι Φρι. η πράξη του να αρνείσαι να είσαι μαθητής οποιουδήποτε είναι ακριβώς η ουσία του να είσαι μα­ θητής του Μπαγκουάν. Στο άσραμ Πούνα. όπως επαγγελματικούς τίτλους και εθνο-γεωγραφικές διακρίσεις.Μ. Όμως πι­ στεύω ότι αν είχε ζήσει. και γι' αυτό ζητώ συ­ γνώμη. (Στ. Ποιος ξέρει.

ένα σπίτι στο χρώμα του πιο ερεθισμένου ερεθισμού από σέλα που έχει καθίσει ποτέ ο Ντέιλ Έβανς. Καουμπόισσα της πόλης. έναν κόσμο στον οποίο η μυστική ζωή των αντι­ κειμένων όχι μόνο αναγνωρίζεται αλλά και έρχεται σε δραματική αλληλεπίδραση με τη δική της ζωή. όντως. Όλη της η ύπαρξη εί­ ναι μια παράσταση. νο­ σταλγία και κιτς. ΟΙ πραγματικές καουμπόισσες. σκέ­ φτεσαι αμέσως ότι είναι καουμπόισσα. Παρ' όλα αυτά. Μετά όμως τη βλέπεις να έρχεται από τους μοναχικούς κάμπους με μια απαίσια δίτονη Όλντσμο­ μπιλ του 1955.και συμπεραίνεις ότι πρέπει να είναι κάτι άλλο. Γιατί η φαντασία της Ρούμπι δεν είναι απλώς δεμένη στον πάσσαλο της δήθεν καουμπόισσας. να παίρνει ένα γαλλικό κόρνο από την καρότσα­ και να μπαίνει στο σπίτι της -ένα ροζ σπίτι.Ρούμπl Μοντάνα ΟΤΑΝ ΜΑΘΑΙΝΕΙΣ ότι το όνομά της είναι Ρούμπι Μοντάνα. γιλέκα και μα­ ντίλια. η Ρούμπι φοράει τόσο σωστές μπότες. Κάτι άλλο. οι εργαζόμενες καουμπόισσες. έχουν λιγότερο ρο­ μαντικά ονόματα. Είναι επίσης η φανταστική αγαπημένη της πόλης. Στον κόσμο που έχει δημιουργήσει η ίδια -έναν κόσμο φτιαγμένο από παλιμπαιδισμό. η Ρούμπι Μοντάνα είναι μια δημοφιλής μαγαζατόρισσα του Σιάτλ. όπως Πατ Φάτερς ή Ντέμπι Τζιν Στρανκ. Που σημαίνει ότι παριστάνει την καουμπόισσα. Στην πραγματικότητα. παλαβομάρα.η Ρούμπι αποδεικνύει ότι η . που αναρωτιέσαι μήπως είναι τουλάχιστον ροντεο-βασί­ λισσα του Σαββατοκύριακου.

Όλα τα δω­ μάτια είναι γεμάτα πράγματα: βάζα για κουλουράκια. κηροπήγια. λάμπες αγαλματίδια. Για κά­ ποιον ανεξήγητο λόγο. Η Ρούμπι συλλέγει τις αλατιέρες της και τις πιπεριέρες της με προσοχή. αναμνηστικά της Άγριας Δύσης από φτηνομάγαζα του Χόλιγουντ και -στο Δωμάτιο Φλαμίνγκο.πραγματικότητα είναι θέμα αντίληψης και ότι τα όνειρα δεν βγαί­ νουν αληθινά. αν και ασυμμάζευτο. ψά­ ρια για τον τοίχο. το Πίντο Πόνι της Ρούμπι Μοντάνα. λάμπες προβολής). ένας ναός αφιε­ ρωμένος στον Έλβις και φώτα τίκι που αναβοσβήνουν. τραπεζάκια από τις Νότιες Θάλασσες. Την κρατούν όπως κρατούν έναν σκηνοθέτη τα διάφορα ανταγωνιστι­ κά εγώ του θιάσου του. Όχι ότι μπορεί να τις παραβλέψει κανείς βέβαια. όλη αυτή η κακόγουστη διακόσμηση είναι τοποθετημένη μ' έναν τρόπο που προσεγγίζει το καλό. Θεέ και Κύριε! Υπάρχουν εκατοντάδες αλατιέρες και πιπεριέρες. Βλέπετε. το μέρος όπου η Ρούμπι ελπίζει να κάθεται «όταν ρίξουν τη βόμβα». μαξιλάρια αλόχα. Δεν της αρέ­ σει η απλή ιδιοκτησία και δεν συγκεντρώνει μπιχλιμπίδια (<<Τη σι­ χαίνομαι αυτήν τη λέξη!») για να εντυπωσιάσει τους άλλους ή για να διακοσμήσει έναν χώρο.ένα μπαρ με μορφή βενζινακάτου του τέλους της δεκαετίας του' 40. Από μια άποψη κυριαρχούν και στην ιδιοκτήτρια του σπιτιού. έπιπλα για ράντσα. πουλά­ ει συλλεκτικά αντικείμενα. τα όνειρα είναι αληθινά. Επικοινωνεί μαζί τους. Κυριαρχούν στο σπί­ τι. τασάκια. βιβλιοστάτες. η Ρούμπι Μοντάνα συναλλάσ­ σεται με τους θησαυρούς της. Εκατοντάδες. Και δεν αναφέραμε καν ακόμη τις αλατιέρες και τις πιπεριέρες. γούστο. πολλές σπάνιες. μπιχλιμπίδια Πι­ γουί Χέρμαν. και είναι και η ίδια συλλέκτης. Το κατάστημά της. λάμπες (λάμπες λάβα. Οι περισσότερες ασυνήθιστες. θα μείνετε κατάπληκτοι τόσο με την έκταση των συλλο­ γών της όσο και με την τέχνη με την οποία τις εκθέτει. και όταν κάποιες περνούν στην . γερμανικές μυθολογικές γκραβούρες. Αν την ακολουθήσετε μέσα σ' εκείνο το ροζ μπανγκαλόου (η πρόσοψή του έχει μια απόχρωση παρόμοια με το Πεπτο-Μπισμόλ που κα­ τεβάζει μια νευρική Νταίζη Λου πριν από το μεγάλο αγώνα με τα βαρέλια). παγωνιέρες.

Ακολουθεί ένας έντονος διάλογος στον οποίο ο ογκανίζων ομοφυλόφιλος εξηγεί ότι θα φύγει από την πόλη. Μερικά από τα κομμάτια πήραν τόσο μεγάλη αξία. το άτιμο». Γ εννημένη και μεγαλωμένη κυρίως στην Οκλαχόμα των καου­ μποϊσσών (το Μοντάνα είναι πιο όμορφο επώνυμο. Το 1974.) επειδή το Σιάτλ είναι «πολύ όμορφο. επιτραπέζιο σκεύος κι αυτός. πρέπει να πα­ ραδεχτείς). το . Πριν περάσει πολύς καιρός αγόρασε ένα σπίτι. παίζει μαζί τους. και έπιασε δου­ λειά σαν δασκάλα. μετακόμισε στο Σιάτλ όταν τράβηξε το όνομά του από ένα καπέλο με κλήρους. αν και το ταξίδι των γουρου­ νιών γίνεται υπό πιο χαρούμενες συνθήκες: πάνε στη Φλόριντα για να παρακολουθήσουν μια διαστημική εκτόξευση. Η γιαγιά έκανε συλλογή από κανάτες. υπάρχει ένας γκέι γάιδαρος (μπορεί αλάτι. Ο πύραυ­ λος.οντισιόν. που τις εξυμνούσε στα εγγόνια της. Τους δίνει ρόλους σε ιδιωτικές παραγωγές σκηνοθετημένες πάνω σε τραπέζια φορμάικας και ράφια της κουζίνας. Μετά άρχισε να συλλέγει έργα τέχνης από πε­ ριπλανώμενους αλήτες και λαϊκούς καλλιτέχνες. Το ίδιο έχει αποφασίσει και η οικογένεια των γουρουνιών δίπλα. Σήμερα ο γάιδαρος χορεύει με τον εραστή του ενώ η Μαμά και ο Μπαμπάς κοιτάζουν απορημένοι. μπορεί πιπέρι). η Ρούμπι (το γενέθλιο όνομά της παραμένει μυστικό) επισκεπτόταν συχνά τη γιαγιά της στο Στιλγουότερ. «Και αποφάσισα πως όταν μεγαλώσω θέλω κι εγώ ένα σπίτι γεμάτο ιστορίες». Φτιάχνει ιστορίες για το παρελθόν τους. που οι γονείς του δεν αντέχουν τις σεξουαλικές του προτιμήσεις. Φαντά­ ζομαι πρέπει να ήταν καουμπόικο καπέλο των δέκα γαλονιών. Εγκατέλειψε τα σχέδιά της να κάνει διδακτορικό (Δρ Μοντάνα. έχοντας πάρει πτυχίο μουσικής στο κλασικό γαλλικό κόρνο από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν -«κανείς δεν μου έδινε υποτροφία για να καβαλικεύω άλογα»-. είναι έτοιμος για εκτόξευση. Μιλάμε για αλατοπιπερό­ δραμα εδώ. που ένιωσε υποχρεωμένη να τα πουλήσει. Για θέατρο μπαχαρικών. «Κάθε κανάτα είχε τη δική της ιστορία». Για παράδειγμα. λέει η Ρούμπι. υπό την επίβλεψη του Τζον Κένεντι που δείχνει αξιοπρεπής και υγιής παρά τα υψηλά επίπεδα νατρίου.

και θέλω να κρατήσω αυτό το μέρος ζωντανό. ή σαν την τσιχλό­ φουσκα μιας καουμπόισσας. Η Ρούμπι.έβαψε στην απόχρωση που έχει το πρώτο ρούφηγμα στο λαιμό μιας καουμπόισσας και άρχισε να το γεμίζει με αφηγήσεις δικής της επινόησης. Τόαες πολλές από τις σκληρές πραγματικότητες του ενήλικου κόσμου ε~ ναι περlπές και παράλογες. 1991 . λέει. «Ζούμε σε μια εποχή όπου τα περισσότερα αντικείμενα σου δίνουν την ίδια αίσθηση με τα οδοντιατρικά εργαλεία. Ροζ. Και όχι μόνο τα νοσταλγικά αντικείμενα. σίγουρα. Σαν έναν ανεμοστρόβιλο από νεογέννητα ποντίκια. Με μια σουίτα Ρόι Ρότζερς. όχι επι­ πολαιότητα ή απόδραση από την πραγματικότητα. «Τα έπιπλα είναι συνδεδεμένα με τη φαντασιακή ζωή μου και με την καρδιά μου. διακοσμημένη προσωπικά από την ίδια. Είναι η χαρά μου. Κάποια μέ­ ρα ίσως μπορέσουν να κάνουν και ιππασία μαζί της. Οι άνθρωποι σκοτώνονται επειδή έχουν χάσει το παιδί που υπάρχει μέσα τους. οι φίλοι μου». αν και μου αρέσουν τα μοντέρνα πράγ­ ματα αν έχουν χαρακτήρα». House & Gorden. Το Πίντο Πόνl είναι χώρος συγκέντρωσης για σοβαρούς συλλέκτες και για άτο­ μα που προσελκύονται από το καλοκάγαθα αλλόκοτο. Στην ποπ κουλτούρα αναζητά βάθος και νόημα. και ένα μου­ σείο αλατοπlπεριέρας πίσω από το κοράλ. αυτό το παιδί που είναι στην πραγματικότητα ο καθένας μας». που δεν είναι ούτε τόσο εκκεντρική ούτε τόσο επι­ δεικτική όσο μπορεί να νομίσετε. σου δίνει την αίσθηση της κο­ λοσυνάτης ενθουσιώδους δασκάλας που πρέπει να ήταν πριν από χρόνια. Η φιλοδοξία της Ρούμπι είναι να ανοίξει ένα ράντσο διακοπών. «Είμαι σε επαφή με όλα τα αντικείμενα μέσα στο σπίτι μου». «Τα κεραμι­ κά και τα αντικείμενα μιας καουμπόισσας είναι μέρος του παιδιού μέσα μου. Έχει επίσης επαφή με το γλυκό πουλί της νιότης.

Το αποτέλεσμα είναι ένας κυκλώνας α­ νορθόδοξων ιδεών που μπορεί να ανυψώσει οποιονδήποτε σχε- . σπασμωδικό ποίημα. αλλά επειδή ο Τέρενς. αλλά πάντα μου θυμίζει τον Τέρενς Μακένα -όχι μόνο επειδή ο Τέρενς Μακένα είναι η μεγαλύτερη αυθεντία στις βιω­ ματικές πλευρές των νοο-μεταλλαΚΤικών φυτών. εξερευνητής. Γράφει απλώς ΜΕΤΑΛΜΓΕΣ/ΜΕΤΑΛΜΓΕΣ/ΜΕΤΑΛ­ ΜΓΕΣ. πέρα από οντολογικός ράφτης. που απαγγέλλουν σιωπηλά το σή­ μα τους σαν αράδες από ένα καυτό. θεωρητικός. μια δήλωση που πάντα μου προκαλεί χαρά. ή επειδή οι δια­ λέξεις και τα εργαστήριά του έχουν μεταλλάξει τη δική μου σκέ­ ψη. ονειροπόλος. έχει την ικανότητα να στενεύει τη μέ­ ση του παντελονιού της αντίληψης και να ανεβάζει τον ποδόγυρο της πραγματικότητας. περισσότερο ίσως από οποιονδήποτε άλλον στην κουλτούρα μας. Λόγιος. Για πα­ ράδειγμα. ο Μακέ­ να συνδυάζει μια εμβριθή αν και συγκλονιστικά πρωτότυπη αντί­ ληψη της ιστορίας με μια γνήσια οραματική προσέγγιση του αν­ θρώπινου πεπρωμένου. πάνω από την είσοδο του Τσαμπ Αρκέιντ αναβοσβήνει η φράση ΖΩΝΤΑΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ/ΖΩΝΤΑΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ/ΖΩΝΤΑΝΑ ΚΟΡΙ­ ΤΣΙΑ. Λιγότερο χαρμόσυνη αλ­ λά πιο βαθυστόχαστη είναι η επιγραφή στη βΙΤΡίνα ενός στεγνο­ καθαριστηρίου. εννοώντας ότι το κατάστημα προσφέρει και μεταποιήσεις ρούχων.Τέρενς λλακένα ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ ΜΟΥ στο κέντρο του Σιάτλ φαίνονται μερικές ενδιαφέρουσες επιγραφές νέον. πρωτοπόρος. ιδιαίτερα όταν σκέφτομαι το εναλλακτικό ενδεχόμενο. φανατικός και γητευτής.

Σε πολλά σημεία αυτής της συλλογής δοκιμίων και συζητή­ σεων. Γιατί οι θεωρίες και οι ει­ κασίες του Μακένα δεν είναι φτιαγμένες στο Οζ. τη χρυσή εποχή. Η Αρχαϊκή ΑναΒίωση. Ο Μακένα δεν θεωρεί τον εαυτό του σαμάν. Όταν όμως ο Τυ­ φώνας Τ έρενς αφήσει πάλι το μυαλό σου να πατήσει στη γη. αυτή προς την οποία κινείται η πλοκή όλης της ανθρώπινης ιστορίας. στον παλαιολιθικό σαμανισμό. και μόνο ένας μπούφος θα σκεφτόταν ποτέ να τον χαρακτη­ ρίσει ρετρό. αν και μερικές φορές σκεπάζεται από τον βόμβο των UFO.) Στη διάρκεια της ευρωπαϊκής Ανα­ γέννησης. Επιτρέψτε μου να ρίξω μερικές σταγόνες εσάνς του Τέρενς στο . ανα­ καλύπτεις ότι πατάς σε στέρεο έδαφος. αλλά επειδή έχουν ξεχαστεί εδώ και τόσο πολύν καιρό. οι καλλιτέχνες και οι φωτισμένοι πολί-­ τες στράφηκαν σ' έναν πολύ παλαιότερο ελληνικό πολιτισμό για να πάρουν τις σπίθες και να ανάψουν την υπέροχη νέα φωτιά τους. ο Μακένα μας παρακινεί να γυρίσουμε πίσω -πολύ πολύ πί-­ σω-. Πραγματικά. αν και έχει μα­ θητεύσει κοντά σε σαμάν (και έχει πιει τα ισχυρά τους φίλτρα) στην Ασία και τον Αμαζόνιο. ο Μακένα έχει βρει ένα κλειδί για το μέλλον σκαλίζο­ ντας το σωρό της κοπριάς του παρελθόντος. γιατί η φαντασία (και η γνώση) του Μα­ κένα καλύπτει όλο το φάσμα από τη ζούγκλα μέχρι τον υπερχώ­ ρο. για να βρούμε τις τεχνικές που μπορεί όχι μόνο να εξασφαλίσουν την επιβίωσή μας. Πολλές από τις ιδέες του μας καταπλήσσουν όχι επειδή είναι τόσο καινούργιες. αλλά και να μας βοηθήσουν να δημιουργήσουμε μια νέα χρυσή εποχή: βασικά.δόν εγκέφαλο από το γνωστικό του Κάνσας. Λέει όμως ότι προσπαθεί «να εξε­ ρευνήσει την πραγματικότητα με σαμανικό πνεύμα και σαμανικά μέσα». αλλά αντίθετα έχουν τις ρίζες τους σ' έναν δοκιμασμένο πραγματισμό με ηλικία χιλιάδων ετών. (Εδώ ταιριάζει απόλυ­ τα να αναφέρουμε ότι στις κοπριές των αγελάδων αυχνά φυτρώ­ νουν ψυχενεργά μανιτάρια. το κρόταλο του σαμάν ηχεί υπνωτικά σε όλα τα δοκίμια και τις διαλέξεις του. οι επιστήμονες. Όπως υποδηλώνει ο τίτλος αυτής της συλλογής.

τό­ τε η δυναμική συμβιωτική σχέση ανάμεσα στο πρωτεύον θη­ λαστικό και το παραισθησιογόνο φυτό είναι στην πραγματικό­ τητα μια μεταφορά πληροφοριών από το ένα είδος στο άλλο. ώστε η εξωτερική ψυχή να υπάρχει ως ένας υπεραγώγιμος φακός μεταγλωσσικού υλικού που παράγεται έξω από το σαι. μα. * ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ότι ο κόσμος αποτελείται από κουάρκ ή από ηλε­ κτρομαγνητικά κύματα. για να πάρουμε ένα δείγμα της γεύσης και να χαρτογραφήσουμε τους κυματισμούς στην επιφάνεια: ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΜΟΥ για το τελικό ανθρώπινο μέλλον είναι μια προ­ σπάθεια να εξωτερικευθεί η ψυχή και να εσωτερικευθεί το σαι. που δεν ξέρω καν τι είναι στη δεύτερη θέση.. μα του καθένα μας σε μια κρίσιμη συμβολή στη διάρκεια του ψυχεδελικού μας μπαρ μίτζβα. Πιστεύω ότι ο κόσμος αποτελείται από τη γλώσσα. Η καταπίεση της «μαγείας» είναι στην πραγματικότητα η κατΟο πίεση της βοτανολογικής γνώσης . ή από αστέρια ή από πλανήτες ή από οποιοδήποτε από αυτά τα πράγματα. . * ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ με τον Χριστιανισμό είναι ότι είναι μακράν η πιο αντιδραστική δύναμη στην ανθρώπινη ιστορία -τόσο μακράν.μπολ με το παντς. Και πιστεύω ότι η καταστροφή του παγανισμού ήταν ίσως η μεγαλύτερη ζημιά που έχει γίνει ποτέ στην εξέλιξη του ανθρώπινου ψυχισμού. * ΑΝ ΤΑ ΠΑΡΑΙΣΘΗΣΙΟΓΟΝΑ λειτουργούν ως εξωφερομόνες..

σερβιρισμέ­ νες εκτός νοηματικού πλαισίου και απογυμνωμένες από τις συνη­ θισμένες του αστείες γαρνιτούρες.. Στον Αμαζόνιο όμως . μεταφέρεσαι σε κόσμους που είναι συ­ γκλονιστικά διαφορετικοί.. Δυστυχώς. Κοιτάζουμε αλλήθωρα την ύπαρξη μέσα από χοντρά πέπλα προσωπικής και κοινωνικής άγνοιας... Τα προβλήματά μας σήμερα είναι πιο πολύπλοκα και πιο απει­ λητικά από κάθε άλλη στιγμή στην ιστορία. [αλλά] πιο πραγματικοί από το πραγματικό. * ΟΡΓΩΣΑ την lνδία και δεν μπόρεσα να πείσω τον εαυτό μου ότι [ο μυστικισμός της] δεν είναι ένα είδος απάτης ή ότι είναι πιο πραγματικός από τις καταστάσεις που χειρίζονται και επηρεά­ ζουν οι διάφορες σχολές ψυχοθεραπείας της Νέας Εποχής. Διαφεύγει από τις απλές προσεγ­ γίσεις επειδή η φύση της είναι κατά κάποιον τρόπο ενσωμα­ τωμένη στον ίδιο το μηχανισμό της επιστημονικής γνώσης. σκε­ πασμένα από ακόμη πιο αδιαφανή στρώματα παραπληροφόρη- . δεν μπο­ Ρούμε καν να αρχίσουμε να τα λύνουμε. Αυτές οι μικρές γουλιές από το φλασκί του Μακένα. είναι. Σε μεγαλύτερες γουλιές. για μένα. και γι' αυτό το πρόβλημα των UFO είναι ένα πρόβλημα γραμματικής -σαν ένα αιωρούμενο σωματίδιο στην τετραδιάστατη γλώσσα που δημιουργεί πραγματικότητα.* Η ΠΡΑΓΜΑΤιΚΟΤΗΤΑ είναι ένα πεδίο από κώδικες. γιατί ο προσανατολισμός μας μέσα στην πραγματικότητα είναι πιο χαμηλός από την πίεση αίματος ενός χιονάνθρωπου. το ρό­ φημά του μπορεί να θεραπεύσει ακόμη και τα έλκη από τα οποία αιμορραγεί ο σύγχρονος κόσμος. μεθυστι­ κές και. ψυχοθρεπτικές. παρ' όλα αυτά.

ψυχολογικά και. Αφού σκι­ στούν τα πέπλα. η εκκλησία και οι μεγάλες επιχειρήσεις (που συχνά είναι ένα και το αυτό). Φροντίστε να είστε εκεί. βιολογικά. Ο Τέρενς ο Ράφτης έχει το πιο κοφτερό ψα­ λίδι στην πόλη. Και είναι ανοιχτός Κυριακές και γιορτές. όσο καλοπροαίρε­ τοι κι αν είναι. Η δια­ φορά ανάμεσα σ' εμάς και την Έλεν Κέλερ ήταν ότι αυτή ήξερε ότι είναι κουφή και τυφλή. Αυτό είναι τελείως λάθος. Πρόλογος στο βιβλίο Η Αρχαϊκή ΑναΒίωση. ο Τέρενς Μακένα μας καλεί σε μια Ημέρα Κρίσης με την οποία μπορούμε να ζήσουμε. HarperCollins. πρέπει να αλλάξουμε τον εαυτό μας --φιλοσοφικά. Για να αλλάξουμε αληθινά τις συνθήκες. Εκείνο για το οποίο μι- . ο καθένας από μας μπορεί επιτέλους να αρχίσει να ασχολείται με την αυτοκατευθυνόμενη μεταλλαξιογένεσή του. ίσως.σης. Οι συμβατικοί πολιτικοί είναι πολύ χοντροκέφαλοι για να συλλάβουν ριζοσπαστικές λύσεις και πολύ μικρόψυχοι για να τις εφαρμόσουν αν μπορούσαν. αλλιώς θα τετραγωνιστείτε. 1992 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όταν ο Τέρενς Μακένα πέθανε από όγκο στον εγκέφαλο το 2000 (μια σκληρή ειρωνεία αν λάβει κανείς υπόψη του την εκπληκτι­ κή εμβέλεια και ζωντάνια του εγκεφαλικού του εξοπλιομού!. ενώ οι πολιτικοί επαναστάτες. μετά την οποία ακολουθεί ένας ακόμη γύρος καταπίεσης. Τα βαθιά προβλήματα χρειάζονται ριζοσπαστικές λύσεις. η νεκρολο­ γία του οτους Νιου Γιορκ Τάιμς έγραφε ότι τριγύριζε προβλέποντας «το τέλος του κόσμου». τελικά έχουν να προσφέρουν μόνο αιματοχυσία. Το πρώτο βήμα σε αυτές τις ΜΕΤΑΛΜΓΕΣ/ΜΕΤΑΛΜΓΕΣ/ΜΕΤΑΛΜΓΕΣ θα συνίσταται κυρίως στο να σκίσουμε τα πέπλα για να μπορέ­ σουμε να δούμε τον εαυτό μας ως εκείνον τον μυστηριώδη Άλλο που κατά πάσα πιθανότητα είμαστε τώρα και μπορεί να ήμαστε πάντα στο παρελθόν. Με τη δική του μοναδικά εγκόσμια μορφή εσχατολογικής ειr φορίας. που τόσο ευγενικά μας παρέχουν το κράτος.

.λούσε ο Τέρενς τόσο πειστικά και αισιόδοξα ήταν ένα πιθανό τέλος της ιστορίας. του χρονικού μας υποδείγματος -και το τέλος ενός παγκόσμι­ ου συστήματος είναι κάτι πολύ διαφορετικό από το τέλος του κόσμου. Αυτό δείχνει ότι η «αντικειμενική εφημερίδα» των Ηνωμένων Πολιτειών δεν μπορεί πάντα να ξεχωρίσει ποια είναι τα αντικειμενικά δεδομένα. ιδι­ αίτερα όταν έχει να κάνει με θέματα που ανθίζουν έξω από τον γκριζό­ τειχο κήπο της πολιτισμικής ορθοδοξίας.

αλλά απόλυτα ταιρια­ στό. Ο Μαρκ Τουέιν είχε εκφέρει τη γνώμη ότι η διαφορά ανάμεσα στην τέλεια λέξη και μια λέξη που είναι απλώς επαρκής μοιάζει με τη διαφορά ανάμεσα στην αστραπή και την πυγολαμπίδα. καραγκιοζιλίκια και απόκρυφα. Είναι κάτι μικροεπιλογές σαν αυτή. αλλά ο Πίντσον είναι πιο εντυπωσιακός όταν βάζει το χέ­ ρι του μέσα σ' έναν πελώριο κάδο γεμάτο από συστρεφόμενες λέ­ ξεις και καταφέρνει με κάποιον άγνωστο τρόπο να βγάζει ένα ου­ σιαστικό που είναι φρέσκο και απρόσμενο. αλλά καμιά από τις οποίες δεν θα φώτιζε τη σκηνή όπως τη φωτίζει το τριφύλλι. που κουβαλούν το βάρος της ιδιοφυ·{ας. στο Μέισον & Ντ/ςον βάζει τον αιδεσιμό­ τατο Τσερικόουκ (ένα υπέροχο όνομα!) να σκουπίζει τον πισινό του με «μια χούφτα τριφύλλι». Τότε λοιπόν. Τα ρήματα. παραμέρισε.εκείνο που βρίσκω τελικά πιο συνταρακτικό και εμπνευσμένο στον Τόμας Πίντσον είναι κάτι πολύ πιο απλό φαινομενικά. Είναι τα ουσιαστικά που επιλέγεΙ. επιλογές που δεν αντιλαμβάνεται ο μεσαίος αναγνώστης παρά μόνο υπα­ συνείδητα. ακρότητες. κάνοντάς τον να αστράφτει προς κάθε κατεύθυν­ ση. Γ ια παράδειγμα. εσείς καλ- . τα επιρρήματα και τα επίθετά του είναι κι αυτά γοη­ τευτικά. Δία! Χωθείτε στα κελάρια σας.Τόμας Πίντσον ΑΝ ΚΑΙ ΜΕ γΠΝΩΤΙΖΕI με τα χρωματιστά φώτα που ρίχνει πάνω στα σκοτεινά νερά της ιστορίας -από τον τρόπο που φωτίζει έναν σκοτεινό ωκεανό από συνωμοσίες. Ένας κατώτερος συγγραφέας μπα­ ρεί να συμβιβαζόταν με λέξεις όπως «χόρτα» ή «φύλλα» ή «άχυ­ ρο».

Bookforυm.λιεργητές πυγολαμπίδων! Ο Τόμας Πίντσον κρατά και με τα δυο χέρια την κεραυνομηχανή. 2005 .

ανάμεσα στο μονόλιθο και την καθρεφτόμπαλα της ντισκοτέκ. Οι άντρες τη θυμούνται καβάλα στο μηχανικό ταύρο στο Urban Cowboy και φαντασιώνουν να βρίσκονταν στη θέση του. Γνωστοί και παπαράτσι. ανάμεσα στο κορίτσι της διπλανής πόρτας (σε κάπως άγρια και ασυγκράτητη έκδοση) και τη διεθνή ντίβα (με δημοκρα­ τικά συναισθήματα). ανάμεσα στο θειάφι και τα ρόδα. Όσοι έχουν ακούσει τη φωνή της σπάνια την ξεχνούν -μια φω­ νή που ακούγεται σαν να την έχουν στραγγίσει από τα σεντόνια του μήνα του μέλιτος της Μπακόλ και του Μπόγκι και μετά να την έχουν κοταβρέξει με τη μάνικα με μπράντι από δαμάσκηνα. Όμως. ανάμεσα στην τρομερή κόρη και την χαζομαμά. . περπατά μια άγνur στη γραμμή ανάμεσα στη φήμη και την αφάνεια. Ή το γέλιο της -που ακούγεται σαν να το έχει βγάλει από την κύστη κα­ γκουρό αυστραλός ιθαγενής με μουσικό ταλέντο. ανάμεσα στο σαρκασμό και τη συμπαράσταση. τη μητρότητα και ένα σχετικά μεγάλο διάλειμμα από το Χόλιγουντ. θυμού­ νται την αγορίστικη περπατησιά α λα Χοκ Φιν. ανάμεσα στο τρίχινο πουκάμισο του ασκητή και τη χαβανέζικη φούστα χούλα. όταν ακούγεται το όνομά της. Και τώρα. το αλυσοπρίονο της έντασής της και ένα πνεύμα διαμετρήματος Αλγκονκουίν. μετά το γάμο.Ντέμπρα Γ οuίνγκερ ΠΕΡΠΑΤΑ ΣΕ ΤΕΝΤΩΜΕΝΟ ΣΧΟΙΝΙ ανάμεσα στη φωτιά και το μέλι. Οι γυναίκες θυμού­ νται την πληγωμένη ευάλωτη ερμηνεία της στο ment και Terms of Endeare- βγάζουν υγρούς στεναγμούς ταύτισης. Περπατά εν μέ­ σω τριγμών στο διάδρομο της δημόσιας μνήμης.

το σκά­ σαμε αυθόρμητα από μια βαρετή επιχειρηματική σύσκεψη στο Χό­ λιγουντ για να καταφύγουμε σ' ένα μισοσκότεινο καταγώγιο στη Σάντα Μόνικα. για να δεθούμε έτσι σαν αδέρφια ενώ χορεύαμε (παράνο­ μα) ακούγοντας μπλουζ και καπνίζοντας πούρα Αβάνας... αλλά είναι συζητήσιμο αν ήταν όντως πιο φασαριόζα από άλλους ή απλώς είχε μεγαλύτερη φαντασία. Την πρώτη φορά που γνώρισα την Ντέμπρα Γ ουίνγκερ. έχει περάσει πολύς καιρός αφότου χόρεψε βαλς με το διάβολο πάνω σε σπασμένο κιγκλίδωμα ή έψαξε για πολύτιμα πετράδια μέ­ σα στο χιόνι των Άνδεων. Από τέ­ τοιο υλικό γίνονται οι αναμνήσεις. κόψαμε τους αντίχειρές μας. Αργότερα εκείνη τη μέρα. όπου προκαλέσαμε διαταραχή επαναλαμβανόμε­ νης κίνησης στον μπάρμαν από το ασταμάτητο ξαναγέμισμα των ποτηριών της τε κ ίλας. καθώς αρχίζει πάλι η κινηματογραφική της καριέρα.εκείνο στο οποίο εστιάζουν οι περίεργοι χρονικογράφοι των δια­ σημοτήτων είναι τα εξηνταεννιάρια που υποτίθεται ότι σχημάτιζε παγοδρομώντας στη μια λίμνη μετά την άλλη πάνω στον λεπτό πά­ γο της ζωής. δανειστήκαμε ένα ξυραφάκι από το κιτ του μπάρμαν. Όσο για τις προσωπικές μου αναμνήσεις . είναι δύσκολο να βγει κανείς από το καλούπι όπου τον έχουν αρχειοθετήσεl. και τώρα. όταν μπήκε στον Ισραηλινό στρα­ τό και μετά λιποτάκτησε για να πάει να ζήσει αλήτικη ζωή στο Πα­ ρίσl. οι αναμνήσεις των μέσων ενημέρωσης από την εποχή που ήταν μια αναιδής ταρα­ χοποιός (εκείνοι που επιμένουν να επιδιώκουν την τελειότητα δεν δημιουργούν πάντα φασαρίες σ' εκείνους που πολύ εύκολα συμ­ βιβάζονται με τη μετριότητα. . Αρχίζοντας γύρω στα δεκάξι. και ανταλλάξαμε αίμα κάτω από το φως του τζουκ­ μποξ.) επισκιάζουν την ευρύτερη εικόνα μιας γυναίκας που οι πολυπλοκότητές της είναι εξίσου τεράστιες με τα ταλέντα της. όπως θυμάμαι. είναι αλήθεια ότι αυτή η κοπέλα από το Κλίβελαντ έκανε πολ­ λές τρέλες. Παρ' όλα αυτά. Και μολονότι Ql}- τό τον καιρό δεν κάθεται σπίτι της πλέκοντας εσάρπες προσευχής. ακόμη και αν δεν έχει υπογράψει συμφωνητικό μίσθωσης.

αλλά αφού εί­ παμε να το κάνουμε θα το κάνουμε.τ. δέχομαι κεραυνοβόλες επιθέσεις από έναν μυστηριώδη ιό που άρπαξα σ' ένα προσκύνημα στο Τι­ μπουκτού. σβήνω το σέλινό μου σ' ένα τασάκι κι ανοίγω το κασετόφωνο. Έτσι άρρωστοι και οι δυο. παραφθορά του «Ι ράς εκπομπών με την Λουσίλ Μπολ. Δεν έχουμε συνηθίσει μια τέτοια τυπική επικοινωνία. έτσι. εννιά χρόνια αργότερα. ενώ η Γ ουίνγκερ ταλαιπωρείται από ένα περιβαλλοντι­ κό άσθμα που έπαθε σ' ένα γύρισμα στις γεμάτες σκόνη περιοχές του Δυτικού Τέξας. αρχίζω. (Σ. κρατάμε κοτσάνια σέλινο σαν φα­ νταστικά πούρα. και δυο-τρία χιλιόμετρα νοτιοα­ νατολικά. «Δεν είναι δίκαιο». ενώ κοιτάμε ανήσυχα το κασετόφωνο στο τραπέζι δίπλα στα ψυγειάκια με τα λάχανα. για να τη ρωτήσω για την πρόσφατη επιστρο­ φή της στη σκηνή. Δεν είναι μυστικό ότι η αποτοξίνωση. και το μόνο πράγμα που ματώνει είναι τα παντζάρια στο μπλέντερ. τίτλου παλιάς σει­ . «Πώς είναι δυνατόν ένας πάνσο­ φος και πανάγαθος Θεός να φορτώσει αυτόν το λαχανοχυμό με * Αγαπώ τους Χυμούς.Μ. Προτιμώ να πιστεύω ότι γλεντάμε με τον Μπαγκς Μπάνι αντί με τον Χοσέ Κουέρβο επειδή προσωρινά λειτουργού­ με κάπως κάτω από την κορυφή των οργανικών μας δυνατοτήτων. * πίνοντας χυμό καρότου και ζουληγμένο σπανάκι. Πάνω από έξι μήνες τώρα.Τώρα. λαμπρός συντάκτης και σταθερός φαν της Γ ουίνγκερ Ιaυτός δεν θα ξεχά­ σει ποτέ) με έπεισε να πάρω συνέντευξη από αυτή την ονειρική γυ­ ναίκα για το Esquire. όπως δεν έχουμε συνηθίσει τα μαρουλοποτά του Ι Love Juicy. σαν δυο ξεδοντιασμένα κουνέλια που έχουν πέσει με τα μούτρα στη χλωροφύλλη. Ο Ντέιβιντ Χίρσεϊ. καθόμαστε σ' ένα θεραπευτικό κέντρο που λέγεται Ι Love Juicy. μετά από πολύ δισταγμό. αλλά θέλω να πιστεύω ότι οι δυο μας ούτε υποκύψαμε σε έναν ασκητισμό της μόδας ούτε προσηλυτιστήκαμε ξαφνικά από τον πουριτανισμό.) Love Lucy». η αποκατάσταση και η αυταπάρνηση έχουν γίνει το σήμα κατατεθέν της Αμερικής του '90.

υπάρχουν θρεπτικά συστατικά στην τεκίλα.» Αιρόμενη ως συνήθως στο ύψος των περιστάσεων.χιλιάδες βιταμίνες και να μη βάλει ούτε μία στην τεκίλα. η Γ οuίν­ γκερ μου αστράφτει εκείνο το γνωστό χαμόγελο της μάγισσας και λέει. «Α. Φτάνει να φας το σκουλήκι». Esquire. Τόμι. 1993 .

.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ & ΣΤΙΧΟΙ .ΙΣΤΟΡΙΕΣ.

.

με τα φτερνιστήρια τους να σιγοκαίνε σαν φτηνά πούρα. μου έδειξαν κοσμήματα. Πήγα στο σπίτι του Σατανά. Πήγα στο σπίτι του Σατανά. Αλλά οι δίδυμες κόρες του γρήγορα με καθησύχασαν.Τρίδυμες Πήγα στο σπίτι του Σατανά. . μ' άφησαν να χαϊδέψω τα Ντόμπερμάν τους. χόρεψαν γύρω από την καρέκλα μου. Ένας στόλος από κοκαλοθραύστες ήταν παρκαρισμένος στο δρόμο. Και εξήντα έξι κοκόρια σκάλιζαν στην μπροστινή αυλή. Εκείνα που δεν καταλαβαίνουν τη διαφορά ανάμεσα στο αφράτο κέικ της μαμάς και ένα κομμάτι κοκα·iνη. Ένιωθα αταίριαστος λιγάκι. Το γραμματοκιβώτιό του ήταν βαμμένο μαύρο. Ήθελα ένα από κείνα τα σκληρά σαν την κόλαση μαχαίρια για το κρέας. Διάβασαν το μέλλον μου σ' ένα μπολ με στάχτες. γποτίθεται ότι θα ήταν πάρτι της Άμγουεϊ. και να βλέπω ενώ ξέπλεναν τα ροζ εσώρουχά τους. Δοκίμασαν αστεία καπέλα για μένα. Τα αγκάθια στις τριανταφυλλιές του ήταν μακρύτερα από μαχαίρια.

Η αύρα του ήταν σαν καμένο λάστιχο. αλλά το χαμόγελό του μπορούσε να ζωγραφίσει την ανατολή πάνω σε τοίχο καρβουνιάρικου. Ο Σατανάς κατέβηκε κάτω με μπουφάν Ρέιντερς. . μου είπε. Απλώς έτυχε να είμαι στη γειτονιά. «Βλέπω ότι γνώρισες την Επιθυμία και την Εκπλήρωση». «Η Μεταμέλεια φτιάχνει καφέ στην κουζίνα». γυαλίζοντας το μονόκλ του με ένα κουρέλι πιτσιλισμένο αίματα.Πέρασα από το σπίτι του Σατανά.

Άγγελοι με μέγε80ς δροσόφιλας πετούν γύρω από μια σΒουνιά του Βούδα. χρυσάφι.. όπλα και υπολήψεις.. . Έτσι πετάξτε την πανοπλία των ακρωνύμων που φοράτε. ελάτε να γλιστρήσετε δίπλα μου γυμνοί μέσα στου κόσμου την αχνιστή κηρήθρα των λέξεων. Οι κόκκινοι νάνοι της κόλασης προκαλούν τους φίλους της Σούζι σε μια μάχη με χιονόμπαλες Ή Στη σπηλιά πίσω από τον καταρράχτη ο Βασιλιάς των μυρμηγκιών γλείφει την κλειτορίδα της κοιμισμένης αν8ρωπολόγου . τα στρώματα της αριθμητικής σας βάτας και ελάτε να λουστείτε μαζί μου.Το όνειρο του τροχού της γλώσσας Αρχαία οστά ξωτικών σlγοΒράζουν στη Βροχή. βίβλους. Εικόνες σαν αυτές... Αστρικοί χάρτες χαραγμένοι με κραγιόν πάνω στους λασπότοιχους των πόλεων του όπιου. που υπάρχουν μόνο στο χαρτί είναι ακόμη πιο σημαντικές από σημαίες.. Σκηνές σαν αυτές .

* Βλέποντάς το να μετατρέπει κρασί σε γάλα από βιζόν. σεντόνια σε σάντουιτς από χιόνι. φανταστήκαμε ότι πρέπει να είναι κουρδιστό παιχνίδι σχεδιασμένο από τρελό επιστήμονα για να φωτίζει το μακραίωνο συνοφρύωμα του χρόνου. * Η πλώρη του με την κλOOυνOKεφaλή πριόνιζε τον αφρό στα δύο κάνοντας βούδες φτιαγμένους με κραγιόνια να τρέχουν πάνω από το λόφο με σακιά γυρίνους στην πλάτη τους. * Ένα χοντρό παλιό τροπικό ραδιόφωνο διέκοψε τις ειδήσεις για να ανακοινώσει ότι έγινε βασιλιάς των ζωυφίων του νερού. .Κατς 28 Το φάντασμα έφτασε μέσα σε μια βενζινάκατο από νέον μεταφέροντας ένα φορτίο από ινδικές καρύδες και διαμάντια. * Από τη βεράντα του ελονοσιακού ξενοδοχείου το είδαμε να έρχεται: ένα περιοδικό καμπούκι που το εκδίδει ένας τυφώνας.

. . η σελήνη.. τελικά δεν ήταν παρά η παλιά ερωμένη μου και το καινούργιο αφεντικό σου.Αλλά .

Τρία χαϊκού Καφέ αράχνη που κρέμεται Από ένα μόνο νήμα. εκείνα τα χελιδόνια που έχασες. Έχτισαν τις φωλιές τους στις καμινάδες της καρδιάς μου. πάνω κάτω: Γ ιο-γιο Ζεν. Όπου κι αν πηγαίνει. περίγραμμα του σλιπl . Εκείνο το φάντασμα είναι πάντα πίσω της: Α. Πάνω κάτω.

Πορδομαξιλαρένια σονάτα του σεληνόφωτος ΛΕΝΕ ΟTl Η ΝΕΑΡΗ ΜΑΓιΣΣΑ που ζει δίπλα στη στροφή του ποτα­ μού έχει μια πορδή μέσα σ' ένα μπουκάλι. Για ένσ διάστη­ μα οι περαστικοί νόμιζαν ότι έχει τηλεόραση. Φυσικά. να πληρώσει με το κορμί της: το κορ­ μί της το έχουν θαυμάσει πολλοί ψαράδες που έτυχε να τη δουν να περπατάει στο ορμητικό ρεύμα φορώντας σορτς από δέρμα βουτηχτάρας. με τα μαύρα κεριά που φτιάχνει από λίπος σφήκας. Με τα μανιτάρια που έχει στο καλάθι της. Μ' εκείνο το τσέλο που γρατσουνάει μ' ένα ανθρώπινο κόκαλο. Άλλωστε. Αλλά κανένας άντρας δεν αγόρασε ποτέ το κορμί της. Λένε ότι το έσκασε γυρίζοντας στη Νότια Αμερική και την παράτησε στην τύχη της. αλλά au- . δεν υπάρχει δορυφορικός δίσκος που να δεσπόζει πάνω από τη στοίβα με τα ξύλα στην αυλή της. η καλύβα της φωτίζεται από τη χλωμή αποπνικτική της λάμψη. δεν φυτρώνει καμιά κεραία από την αχυροσκεπή της. βέβαια. και μπορείτε να φανταστείτε κα­ μιά εταιρεία καλωδιακής να απλώνει καλώδια στο βάλτο και στο δάσος για να μπορεί η μάγισσα να βλέπει το Αποκρυφιστικό Κα­ νάλι. πράσινη σαν λάχανο. Α. με το κρασί από μπελαντόνα. Θα μπορούσε. και μόνο ένας είχε το κουράγιο να το πάρει δωρεάν. Αυτός ο τύπος έχει φύγει τώρα. δυνατή σαν πιστολιά· και αφού δύσει η σελήνη ή πριν ανατείλει. Είναι δηλητηριώδης πορδή. πώς θα πλήρωνε.

Έχει υφάνει τρίχες του μουστακιού του σε μια μικροσκοπική θηλιά. Οι γυναίκες χόρευαν. 11 ΓγΡΝΑ ΕΝΑ ΒογΝΟ ανάποδα κι έχεις μια γυναίκα. Όπως είπαμε όμως. δυστυχώς. αλλά οι περισσότεροι ήξε­ ραν να παίζουν. Απαγορεύεται αυστηρά αυτό. που γρατζουνάει το τσέλο της με μια ανθρώπινη κνήμη. και βλέπεις γριές -μόνο τις σιλουέτες τους. Γύρνα μια κοιλάδα ανάπο­ δα και έχεις λα'ίκή μουσική. Με­ ρικοί καλύτερα από άλλους. αν και μέχρι σήμερα είναι γνωστό ότι μερικά ασπρομάλλικα χούφταλα κρύβουν τρομπόνια κάτω από τα κρεβάτια τους στο γηροκομείο. μερικές φορές ακούς νοσταλγικές αν και λαχανlασμένες μελωδίες από τρομπόνι να βγαίνουν από παράθυρα του τρίτου ορόφου. Μόνο η νεαρή μάγισσα δίπλα στη στροφή του ποταμού. Αυτή η συνήθεια έχει χαθεί σχεδόν. βγάζο­ ντας ήχους σαν το νευρικό σύστημα του Στίβεν ΚlνΥΚ πlασμένο σε ποντl κοπαγίδα.τή τον κρατά ακόμη στο χέρι. Μόνο οι άντρες. Γύρνα μια γυ­ ναίκα ανάποδα κι έχεις μια κοιλάδα. οι μουσικές μας παραδόσεις έχουν εξα­ φανιστεί σχεδόν. να είστε σίγουροι γι' αυτό. Όταν το γάλα ξινίζει πριν βγει από το μαστάρι της αγελάδας ή το στάρι αρχίζει να βρομάει στα χωράφια· όταν οι εργάτες κά­ νουν απεργία στο εργοστάσιο που βγάζει λαχανοτουρσί ή στη βά- . Η μά­ γισσα τον έχει αγκιστρωμένο αυτόν τον σκασιάρχη Ρωμαίο. αλλά αργά τις καλοκαιρινές νύχτες. Έχει την απρόσεκτη πορδή του μέσα σ' ένα μπουκάλι δίπλα στη στόφα. Ποιος έχει χρόνο πια να μάθει όρ­ γανο. οι άντρες στο χωριό μας έπαιζαν τρομπόνι. ο κόσμος ακούει μουσική από σιντί ή από τα Εφ Εμ στο ραδιόφωνο. Αυτό ήταν το τοπικό έθιμο.στο δεύτερο όροφο να χο­ ρεύουν με πρησμένα πόδια σε χνουδωτές παντόφλες ή να γυρίζουν ρυθμικά σε κύκλους με τα αναπηρικά τους καροτσάκια. προφανώς. Τον παλιό καιρό. Σήμερα.

Πολλαπλασίασε το φως στα μάτια μιας αλεπούς με τον αριθ­ μό των διαλυτικών που έχει ένα Haagen-Dazs. παρακινημένοι. Γ ύρνα τη λα'ίκή μουσική ανάποδα κι έχεις μυθολογία. λάγνες νιό­ παντρες παθαίνουν ημικρανία πηγαίνοντας για ύπνο. Η μάγισσα έχει αναλάβει την αριθμητική.ση διηπειρωτικών πυραύλων ή στο νέο εργοστάσιο των μικροτσίπ πιο κάτω στο δρόμο· όταν τα υπόγεια πλημμυρίζουν. Πρόσθεσε μια φωλιά ψαροφάγου στο Εθνικό Ακαθάριστο Προ'ίόν. πιάνουν δουλειά κλίνοντας ρήματα. lν ΕΝΑΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΛΑΣΤιΚΟΣ ΚΟΥΒΑΣ σ' ένα χιονισμένο χωράφι. Ένας . έναν βούδα από μια κονσέρβα ροδάκινα γεμάτη τρύ­ πες από σφαίρες. ο κόσμος εδώ γύρω λέει. Γύρνα τη μυθολογία ανάποδα κι έχεις ιστορία. δημοσιογραφία. υστερία και αναποφασι­ στικότητα. ένα μυρμήγκι από έναν εθνικό ύμνο. γπολόγισε το λόγο γοητείας-πάθους στο επιθανάτιο τραγούδι μιας λυχνοκαψαλισμένης πεταλούδας της νύχτας. σκυλιά ξυ­ πνούν ουρλιάζοντας στη μέση της νύχτας. Διαίρεσε έναν τρυποκάρυδο με την τετραγωνική ρίζα ενός τη­ λεφωνικού στύλου. Έτσι οι βάτραχοι. «Η μάγισσα παίζει το τσέλο της πάλι». ή τα παράσιτα στην τη­ λεόραση μοιάζουν σαν να παλεύουν με βενζινάκατο μέσα σε καυ­ τό γράσο από κορνφλέικς. Γύρνα την ιστορία ανά­ ποδα κι έχεις θρησκεία. 111 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΕ ΤΗ ΔγΣΗ ΤΟΥ μετέτρεψε το ποτάμι σ' ένα μικρό κόκ­ κινο σχολείο. Αφαίρεσε μια μολόχα από έναν βάλτο.

Μέλισσες σιωπηλές μέσα στο κερί της επιστημονικής τους φαντασίας. "Κακό σκυλί!" »Μπορείτε. Ο σκηνοθέτης είναι πολύ διπλωματικός όταν μας εξηγεί ότι οι βάσεις διηπειρωτικών πυ­ ραύλων και τα εργοστάσια μικροτσίπ δεν είναι τίποτα σπουδαίο -έχει γεμίσει ο τόπος από δαύτα. Ένας άνεμος που πάλλεται αλλά είναι σιωπηλός. Ένα σιωπηλό δοξάρι από μπλε καπνό ανεβοκατεβαίνει στη στραβή κα­ μινάδα πάνω από την καλύβα της νεαρής μάγισσας. εμείς οι χωρικοί νομίζουμε ότι το συνεργείο έχει έρθει για να τραβήξει τις νέες βιομηχανίες για τις οποίες ε~ μαστε δικαιολογημένα τόσο περήφανοι. Και . η διάσημη ηθοποιός του κινηματογρά­ φου «κάνει προυτς» μέσα από μετάξι -και τα ρίχνει στην κaμα­ ριέρα ή στο ιρλανδικό της λυκόσκυλο. να κάνετε τους υπολογισμούς μόνοι σας. Ελάφια σιωπηλά κάτω από τις επτάφωτες λυ­ χνίες της ορθωμένης απ' τον τρόμο περούκας τους. Το τηλεοπτικό συνεργείο φτάνει στο χωριό μας ένα κρύο ήσυ­ χο κυριακάτικο απόγευμα. λοιπόν. «Ένας φυσιολογικός άνθρωπος αποβάλλει αέρια δεκατέσσε­ ρις φορές τη μέρα κατά μέσο όρο». από μωρά με πάνες μέ­ χρι δικηγόρους με κοστούμι και γιλέκο. «Μιλάμε για όλους τους ανθρώπους. Μέχρι το βράδυ. Μιλάμε για ογδόντα τέσσερα δισεκατομμύρια αποβολές αερίων καθημερινά. Στο πρόγευμα του Εμπορικού Επιμελητηρίου το πρωί της Δευτέρας. εξηγεί ο σκηνοθέ­ της. τον ένα χρόνο μετά τον άλλο. η αίθουσα χορού ξεχειλίζει κόσμο. οι πάντες εκτός από τα προχωρημένα περιστατικά στο γηροκομείο ξέρουν ότι έφτασαν στην πόλη. Το ακροατήριο ακούει μαγεμένο. Ακούγονται γενικά μουρμουρητά. σε όλο τον κόσμο. Περιτυλίγματα από καραμέλες σιωπηλά κολλημένα πάνω στα σύρ­ ματα ενός φράχτη. συνεχίζει. που οργανώθηκε εσπευσμένα για να συστήσουν τα βιντεοπρόσωπα στους πολίτες. Πολύ λίγοι θα μπορούσαν να υποψιαστούν ότι αυ­ τός ο αριθμός είναι τόσο ψηλός. Όπως είναι φυσικό.σουγιάς από αγριόχηνες να χαράζει το σκοτεινό όνομα του Θεού στον ουρανό. «Γυρίζουμε ένα ντοκιμαντέρ για τα αέρια». Ο μηχανικός φουσκώνει τη λιγδωμένη του φόρμα.

μάθαμε από αξιόπιστη πηγή ότι κάποιος σε αυ­ τή την κοινότητα. Ήμαστε δύσπιστοι. Εκείνοι από μας που μόλις είχαμε φάει τηγανίτες για πρωινό χαμογελάσαμε νευρικά. Εκείνο που θέλω να μοιραστώ μαζί σας είναι οι δυσκολίες που έχουμε αντιμετωπίσει στις προσπάθειές μας να φωτογραφίσουμε το φευγαλέο φάντασμα του παντελονιού. «αλλά μια φυσαλίδα με αέριο δεν είναι πορδή αυτή καθαυτή. και έχουμε προθεσμίες. αν και επιστημονικά ενδιαφέρουσες. μπί­ ρα και φασόλια. Ο σκηνοθέτης (ένας όμορφος άντρας που φοράει τζιν μπου­ φάν και καπνίζει πίπα) εξηγεί ότι οι προσπάθειες φασματογραφι­ κής φωτογράφισης. Και τα γραφικά σε κομπιούτερ έδειχναν ανόητα και ψεύτικα. Συνεχίζει εξηγώντας ότι αυτός και το προσωπικό του έδωσαν σ' ένα μοντέλο ποπκόρν. »Το Σάββατο. και μετά κατέβασαν τον πισινό της μέσα σ' έναν κάδο με σιρόπι. αν και σίγουρα μπορείτε να φανταστείτε ένα στρώμα πορδών στην ανώτερη ατμόσφαιρα να καταστρέφει το όζον. Πού καταλήγει όμως. αλλά από την άλλη ενθουσιαστήκαμε επίσης και καθώς ήμαστε και λιγάκι απελ­ πισμένοι. φυσικά. «Πήραμε μερικές υπέροχες φυσαλίδες». λέει ο σκηνοθέτης. Τέλος πάντων. ή κάποιος που ζει εδώ κοντά. Τα ζώα έχουν κι αυτά αέ­ ρια. έχει καταφέρει να παγιδέψει έναν πρωκτικό κομήτη και να τον διατηρήσει άθικτο. Όχι. Μπορούμε να εξηγήσουμε αρκετά καλά τι είναι η πορδή: ένα αέριο που αποτελείται κυρίως από υδρόθειο και διάφορες ποσότητες μεθανίου. αυτό το αόρατο και ζημιάρικο τζίνι». Και από πού προέρχεται: πα­ ράγεται στον πεπτικό σωλήνα από τροφικά απόβλητα των βακτη­ ριδίων και αποβάλλεται από τον πρωκτό. δεν ξέρουν. Αυτό θα καλύψου­ με στην ταινία μας. κουνάνε τα κεφάλια τους.αυτό είναι μόνο για τους ανθρώπους. και ήρ- . τα παρατήσαμε όλα. δεν έδω­ σαν εικόνες που να είναι ευκρινείς ή οπτικά εντυπωσιακές ώστε να κρατήσουν την προσοχή ενός απλού θεατή. «Δεν θα σας κουράσω σήμερα με περιβαλλοντικά θέματα.» Οι χωρικοί κοιτάζονται μεταξύ τους. μια παρορμητική κίνηση. επομένως το λυκόακυλο της ηθοποιού δεν είναι υπεράνω υποψίας.

Και μετά το επαναλαμβάνουν -«Μάγισσα». Καταλήξαμε να αναφερόμαστε στις δυο αντίθετες φατρίες με τις ονομασίες «Κανάλι Α» και «Κανάλι Β». Μας είπαν ότι πρόκειται για μια νεαρή μάγκισσα . και αυτή η διατηρημένη αναθυμίαση. εμφανίζονται δυο τάσεις στο χω­ ριό. » «Νεαρή μάγισσα!» φωνάζει το ακροατήριο σαν ένας άνθρω­ πος. * * * Όσο για το τι συμβαίνει μετά. Να οι εκδοχές της κο­ θεμιάς. Βασικά.. Μέσα στο κρανίο του καθενός κροταλίζει σαν ένα διά­ φανο βελανίδι από νεφρίτη μια τέλεια αποκρυσταλλωμένη πορδή. «Η τρύπα στο τυρί». Ο σερίφης και οι βοηθοί του υποψιάζονται εγκλη­ ματική ενέργεια και ξεκινούν διασχίζοντας το άφυλλο δάσος και τους παγωμένους βάλτους. Υπάρχει αυ­ τός ο άνθρωπος.ενθουσιασμένοι. .. Βρίσκουν μόνο τον ηχολήπτη να κάθεται σε έναν κομμένο κορμό δέντρου μ' ένα έκφυλο θόλωμα στα μάτια. Και τώρα ζητάμε τη βοήθειά σας. ένας χρυσοθήρας βρίσκει τρεις σκελετούς παράξενα μπλεγμένους με­ ταξύ τους. «Τρύπα στο τυρί. ο ηχολήπτης μουρμουρίζει. (Κάποιος έξυπνος στο κατάστημα ζωοτροφών είπε ότι κανονικά πρέπει να τον στε~ λουν σε ελβετικό άσυλο. το χωριό χωρίζεται σε δυο αντιμαχόμενα στρατόπε­ δα. Ξανά και ξανά. Τρύπα στο τυρί».1 Οχτώ μήνες αργότερα. Το ίδιο και ο σκηνοθέτης και η εικονολήπτρια.θαμε αμέσως εδώ. Η νεαρή μάγισσα έχει εξαφανιστεί. στο Νησί της Στραβής rωνίας. Όταν τον ρωτούν πού είναι οι άλλοι. Κανάλι Α Περνάει μια βδομάδα. Μέχρι που τον πηγαίνουν σ' ένα άσυλο. ΤΟ τηλεοπτικό συνεργείο δεν επιστρέφει από το ποτάμι.

Έχει ένα δεύτερο μπουκάλι με πορδή στο κομοδίνο της τώρα. Και σ' όλη την πόλη μας έχει βελτιωθεί σημαντικά η τηλεοπτι­ κή λήψη. αλλά είναι φανερό ότι ο σκηνοθέτης είναι μαγεμένος μαζί της. Εκατομμύρια τη βλέπουν να παίζει το τσέλο της δίπλα σε μια φωτιά. «Es mio!» φώνα­ ξε καθώς έπεφτε στο κενό. Είναι δική μου. Μετά τη Χτεσινή Σύγκρουση: Μια Αν80λογία Α8άντ-Πσπ.Κανάλι Β Η νεαρή μάγισσα γίνεται μεγάλη επιτυχία στο PBS. και συγκεκριμένα στην Επέτειο Ανεξαρτησίας της Αργεντινής. έχασε την ισορροπία του ενώ προσπαθούσε να πιάσει μ' ένα καπέλο γκάουτσο μια πολύ γρήγορη πράσινη σπίθα που ξέφυγε από μια επίδειξη πυροτεχνημάτων στην πλατεία. Σύμφωνα με την τρέχουσα ερωμένη του. ένας διαβόητος πλεϊμπόι έπεσε και σκοτώθηκε από ένα από τα πολυάριθμα επίχρυσα μπαλκόνια του διαμερίσματός του στο Μπουένος Άιρες. Κόντα Ίσως θα πρέπει να σημειώσουμε ότι κάποια στιγμή μέσα σε αυτό το διάστημα. Το πρόγραμμα δεν έχει καμιά σχέ­ ση με το θέμα των αερίων. 1995 . με μια κου­ κουβάγια καθισμένη στον ώμο. Penguin Books.

. που το άρπαξε σαν δόλωμα τη στιγμή που ο αλχημικός ζίπο της αστραπής προκαλούσε ανάφλεξη στην ακίδα του βρέφους. αναπνέοντας σαν μαφιόζος -περιμένοντας μια βροχή από κονιάκ. ξύπνησε νιώθοντας παράξενα. το μπαρακούντα έκλεβε την παράσταση από τις φωτιές καθώς περνούσε φουσκώνοντας από την παραλία με αργές παλαβές τροχιές. και πέταξε το μωρό στη θάλασσα στο δρόμο ενός μπαρακούντα. έκανε μασάζ στην κοιλιά της με σταγόνες τυφώνα. «Δεν είναι δικιά μου!» γρύλισε ο άντρας της. φόρεσε ένα κολιέ από κόκαλα αλιγάτορα και κατέβηκε κάτω στην Καραϊβική όπου. . Μεταμορφωμένο τώρα σε τετρόδοντα. γέννησε μια πράσινη μπανάνα. νωθρό. οκλαδόν μέσα σ' ένα κανό μπαχαρικών. \~.Η προέλευση των πούρων Το πρωί μετά τη σεληνιακή έκλειψη. έτριψε τα βλέφαρά της με σάλτσα μπάρμπεκιου. αρρενωπό.

Ινδιάνοι των ξύλων Δεv τους βλέπεις ποτέ πραγματικά και δεv έχει μείvει τίποτα πίσω τους για VQ εvτοπιστεί στα εργαστήρια του DNA. με τα μικρά αφτιά της ορθωμέvα σαv vάτσο που περιμέvουv το τυρί. ένα γδάρσιμο κι ένα τρίξιμο από τον άνεμο που θέλει να διαρρήξει την κλειδωμένη σου πόρτα. Απλώς έvας ερωδιός με κουτσό πόδι ή κάποιο σκιάχτρο που το για 'OTav va ' σκασε ψάξει για αγάπη. σπασμένα κλαδιά σαν σπασμέvα φωvήεντα να σχηματίζουν το όνομά τους. ζώα σκοτωμένα στο δρόμο για τοτέμ. με φωλιές πουλιών για μοκασίνια. .). καθηγητές από το πανεπιστήμιο της λάσπης. κι εσύ θα αφουγκραστείς καλά αλλά θ' ακούσεις μόvο έvα γρατζούvισμα. Κι εκείvο το χvάρι κάτω από το παράθυρό σου όπου τη VUXTa είδες τη σκιά μιας σκιάς μιας σκιάς πάvω στο τζάμι. η κουκουβάγια ξαφvικά παγώvει στο κλαδί της πάvω στο έλατο. Ταραξίες σε αρχαία μονοπάτια κατεβαίνουv λάθρα από τους λόφους. Λένε ότι είναι μια φυλή ερημίτες (πού ξανακούστηκε τέτοιο πράγμα.

» Ε λοιπόν. Και για κάποιο λόγο ξέρεις ότι είναι εκεί έξω πέρα από την εμβέλεια της λάμπας στη βεράντα. δείχνουν ένα ενδιαφέρον Για όλα εκείνα που κι εσένα ενδιαφέρουν Όταν υποψιάζεσαι ότι δεν είναι κανείς τριγύρω. μέσα στα θάμνα του φράχτη. μέσα στα βάτα. δεν μπορείς να συλλάβεις την ουσία του ξύλου. Τους φαντάζεσαι τραχείς και λυγερούς. τότε. όσο κι αν αστειεύεσαι ότι είναι φίλοι σου. Το καζίνο των Ινδιάνων των Ξύλων είναι μέσα στο κρανίο σου -και έχεις χάσει ήδη. . Αλλά όπως κι αν τους φαντάζεσαι. και διαφέρουν σε τίποτα από τη βροχή.Ενώ η ανθρωπολογία προσεύχεται να 'ρθει η μέρα και να φέρει ένα τέλος στις νύχτες που της είναι αδύνατο να εξηγήσει. Τους φαντάζεσαι σκισμένους και ξερούς Τους φαντάζεσαι σαν σκούπες μαγισσών που ζωντανέψαν. εσύ δεν μπορείς να μη ρωτήσεις «Πού είναι αυτοί. ή έξω πίσω από τη στοίβα με τα ξύλα όπου σίγουρα δείχνουν να νιώθουν σαν στο σπίτι τους.

Σπιτίσιο γιατρικό Χτες βράδυ αποπειραθήκαμε μια μεταμόαχευαη χνουδιού αλλά ο αφαλός της το απέρριψε. .

ύψωσε το ρύγχος προς τον ουρανό. ακουμπώντας στην κορυφή ενός σύννεφου σαν βουτυρωμένο τηγάνι μέσα στο οποίο τηγανίζει το αυγό του ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ.Σεληνόφως Ο ΓΕΡΟ-ΛΥΚΟΣ ΑΝΕΒΗΚΕ ΣΤΟ ΛΟΦΟ κρατώντας μια μικρή ροζ καρ­ διά στα δόντια του. Η ανά­ σα του δεν φαινόταν πια. Οι τρίχες της ψωριασμένης γούνας του ήταν όρθιες σαν στρατιωτάκια. Ξαφνικά η σελήνη του απάντησε με ένα δικό της ουρλιαχτό. Όσο για τη σελήνη. Ένα σχήμα εμφανίστηκε στο χιόνι -ένα μονο­ πάτι από τα χνάρια του και την ουρά του και σταγόνες αίμα σε χρώ­ μα καραμέλας. Ο γερο-λύκος περίμενε. δίνοντας ένα νέο και ίσως όχι τόσο ευτυχισμένο τέλος στο παραμύθι που ήταν γραμμένο προηγουμέ­ νως εκεί. ήταν κι αυτή ακίνητη. Άθε­ λά του κατούρησε στο χιόνι. Ο λύκος έριξε μια προσεχτική ματιά δεξιά κι α­ ριστερά. Για πολλή ώρα ο λύκος είχε μείνει τόσο ακίνητος που θα μπο­ ρούσες να τον πάρεις για ομοίωμα από χαρτόνι σε είσοδο κινη­ μαΤΟΥράφου (η συνέχεια του Χορεύοντας με τους Λύκους. Τα μάτια του έγιναν ραδιενεργά. Πίσω από ένα κύμα από σύννεφα πετάχτηκε το φεγγάρι σαν σανίδα του σερφ. άφησε το θησαυρό του σ' έναν πεσμένο κορμό δέντρου.000 ετών. από τη μεριά του λύκου). έβγαλε ένα αργόσυρτο ουρ­ λιαχτό σαν σειρήνα σε ασθενοφόρο 6. . Το κουτσό πόδι του τον πονούσε. και μέσα από τα αλεξίπτωτα της ίδιας του της παγωμένης ανάσας. αν και η νύχτα ήταν πολύ κρύα για νεράιδες.και αυτό το σχήμα μπορούσες να το διαβάσεις σαν να ήταν παραμύθι.

είπε η μικρή καρδιά. «τώρα που πήρες τα νέα. και παρόλο που η συνεί­ δησή του ήταν τόσο καθαρή από ενοχές όσο το λουκάνικο μιας καλόγριας από μουστάρδα. ο γερο-λύκος συμμορφώθηκε κουρο­ σμένα. πέρασε κάτω από την κλειδωμένη πύλη του χωριού. στο λυκοχυμό του κορμιού του. είχε περά­ σει τη ζωή του απευθύνοντας πάντα το ουρλιαχτό του στην παν­ σέληνο. ακόμη και όταν ήταν κουτάβι. Οι λύκοι είναι αυ­ τοί που ουρλιάζουν. Κατέβηκε κουτσαίνοντας τη βουνοπλαγιά. δεν περίμενε ού­ τε επιθυμούσε απάντηση. ώστε σχεδόν δεν αντιλήφθηκε τη μικρή στριγγή φωνή που ακούστηκε μερικά μόνο εκατοστά από τη μύτη του. Ήταν όμως.Σιγά-σιγά η σεληνιακή σιωπή καθησύχασε το λύκο. δεν νομίζεις ότι θα 'πρεπε να με γυρίσεις στο στήθος απ' όπου με άρπαξες. «Λοιπόν». στο υγρό της σπονδυλικής του στήλης. φουσκώνοντας σαν αυτο-διογκού­ μενη τσιχλόφουσκα. για τα ζώα όπως και για τους αν­ θρώπους. που στο μεταξύ είχε αρχίσει απαρατήρητη να χτυπάει πάλι. Μήπως όλα αυτά τα χρόνια περίμενε απλώς υπο­ μονετικά την κατάλληλη στιγμή για να ακουστεί.» Αν και πεινασμένος και απορημένος. γιατί αν και ο ίδιος. . Ο λύκος προσπαθούσε τόσο έντονα να αντιληφθεί τι μπορεί να ήταν αυτό που έλυσε επιτέλους τη γλώσσα της σελήνης. ανέβηκε σ' ένα σωρό χιό­ νι και πέρασε αθόρυβα για δεύτερη φορά εκείνο το βράδυ από ένα μισάνοιχτο παράθυρο παιδικού δωματίου. Η σελήνη. όχι στα αφτιά. ακουγό­ ταν μέσα στο αίμα του. θεωρείται βουβή. όπως και οι πρόγονοί του πριν από αυτόν. Αν υπήρχε κάποια απάντηση. Και το επόμενο πρωί η βάφτισή μου έγινε κανονικά σύμφωνα με το πρόγραμμα. ποτέ του.

με τις κεραίες κουρέλι και τα φτερά της αρμυρά. επιτέλους. μπαρακούντα που πηδούν για να της δαγκώσουν τον κώλο· μέχρι που. . αψηφώντας αφρούς τυφώνων και καπνούς ηφαιστείων. ναύτες που την πυροβολούν για πλάκα. μπαίνει σε σύντομη οργασμική τροχιά γύρω από την ινδική καρύδα των 500 βατ: εργένης σΙ ένα γάμο που η νύφη δεν γνώρισε ποτέ. η γιγάντια επιβατική νυχτοπεταλούδα πετάει για χίλια μίλια.Αλόχα Νούι Μαγνητισμένη από τα ανθισμένα φώτα της Χονολουλού.

(τίτλος σε ιταλικό περιοδικό μόδας) ΝΑΙ. Θέλω οι εφημερίδες που διαβάζω να μυρίζουν σαν βιολιά α- . οι άνθρωποι δεν είναι ούτε μέλισσες ούτε άν­ θη. Από το Μεσαίωνα φοράμε μά­ σκες από φρούτα και λουλούδια για να κρύψουμε από τον εαυτό μας την κρεάτινη ουσία της ανθρώπινης φύσης μας. Να αντι­ καταστήσουμε τις τσουχτερές αναθυμιάσεις του διαταραγμένου ύπνου των απολιθωματικών καυσίμων με το άρωμα κήπων και πε­ ριβολιών. Θέλω να κοιμηθώ σε ξενοδοχεία που μυρίζουν σαν τις φερο- μόνες κοριτσιών δεκάξι χρονών.ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΟTl ΕΙΜΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ. Αν θέλουμε σώνει και καλά να περάσουμε μια οσφρητική κου­ κούλα πάνω από το αστικό μας περιβάλλον. ας έχει αυτή η κου­ κούλα διαφορετική φύση. Κάτω από την πίεση των βημάτων μου. θέλω οι δρόμοι να εκ­ πέμπουν ακριβώς την οσμή που έχει ένα διαμαντένιο περιδέραιο. Όμως. Θέλω να ταξιδέψω μ' ένα τρένο που μυρίζει χιονονιφάδες. Θέλω να καθίσω σε καφενεία που μυρίζουν σαν κομήτες. αλλά ακούστε: Το άρωμα είναι μια μεταμφίεση. την ωριμότητα του πορτοκαλιού. Εκτιμούμε τη σεξουαλική έλξη του ρόδου. πε­ ρισσότερο απ' όσο τιμούμε τη δική μας ώριμη σαρκικότητα. Σήμερα θέλουμε να αρωματίσουμε και τις πόλεις μας.Είστε έτοιμοι για τα νέα αρώματα των πόλεων.

θέ­ λω να μυρίζω.φημένα σε ενεχυροδανειστήρια από άστεγους που κλαίνε την Πα­ ρσμονή των Χριστουγέννων. από απόσταση 239. Θέλω τα αέρια μιας πόλης να μυρίζουν σαν τις χρυσαφένιες τρίχες στην κοιλιά των θεών. Θέλω να κουβαλάω βαλίτσες που μυρίζουν σαν τους νευρώ­ νες του εγκεφάλου του Αϊνστάιν. Και όταν κοιτάζω μια εικόνα της σελήνης στην τηλεόραση. το άρωμα της φρέσκιας μοτσαρέλας. .000 μιλίων.

Λένε πως είμαι ένας χίπης γερασμένος. l' αμάξι μου δεν έχει φρένα και σασμάν. το τραγούδι σας το λέω με το ζόρι. Τώρα άφησα τη δουλειά του μοκετά και λιγάκι σαν αλήτης νιώθω. Αλλά γέλασε μσζί μου κι σνέβηκσ σε γέφυρα ψηλά. Το λαρύγγι μου απ' το κάπνισμα τα 'φτυσε κι αυτό.. Αλλά εγώ είμαι ένας μοναχικός απ' τη Σιδώνα. απ' την ταραχή έμεινα σχεδόν ξερός. κι ευτυχώς που έχει φύγει.Μπαρόβιος αστροναύτης (τραγούδι κάντρι) Με παράτησε η γυναίκα μου πριν από καιρό. ένας χαμένος ακαμάτης κι άλλα ακόμα. μου 'δωσαν όμως τη δύναμη να συνεχίσω. που 'ναι το κέντρο στου σύμπαντος τη ρόδα. συνήθως μ' οτοστόπ τη βγάζω.. Τον ιπτάμενο δίσκο όμως σαν σκεφτώ κι όσα θα μας δώσει για καλό. . Αλλά χτες βράδυ είχε φώτα παράξενα ο ουρανός. της Αριζόνα. σαν ταμπούρλο χτυπάει η καρδιά μου. Για να με σπρώξει το ουίσκι στα νερά να πάω . Σ' ένα μπαρ κοντά στο Φοίνιξ ήταν μια ξανθιά νόμισα πως βρήκα μια γυναίκα ν' αγαπάω.

γιατί ένας καουμπόι χωρίς φράγκα και δουλειά δεν μπορεί να ψήσεl τις γυναίκες ότι οι φίλοι του στη γη κάνουν κουμάντο από ψηλά. στης Αριζόνας τη Σιδώνα 8α 'ρ80υν τα αστρόπλοια. Λένε πως είμαι ένας χίπης γερασμένος.. και η ζωή έχει γίνει παλαΒή. πριν πνιγώ σ' αυτή την άκαρδη Βροχή. της Αριζόνα. ένας χαμένος ακαμάτης κι άλλα ακόμα.. Αλλά εγώ είμαι ένας μοναχικός απ' τη Σιδώνα. (απαγγελία) Όλος ο κόσμος ουρλιάζει σαν σκυλί.. μου ήρ8ε ειδοποίηση. Και 8α πούμε στον πόνο μας αντίο. Ακούστε όμως. που 'ναι το κέντρο στου σύμπαντος τη ρόδα. Ας έρ8ει το διαστημόπλοιο να με Βρει. . 8α κατεΒούν μου είπαν και την έκανα λαχείο.

Κρεολή ντε μ π ιτάντ

Στης μις Κροκόδειλου
πήγε τη Σχολή,
έμαθε να περπατάει ανάποδα,
να γδέρνει μαύρη γάτα με τα δόντια.

Σε λίγο ήξερε να χορεύει με
νεκρούς πειρατές,
να μαγειρεύει τέλειο γκάμπο,

να τηλεφωνεί στο φεγγάρι με αντίστροφη χρέωση.
Αλλά χρειάστηκαν είκοσι τρεις γιατροί για να
την μπαλώσουν
όταν φίλησε εκείνο το Φίδι.

Δάσκαλος Μπο Λιvyκ
Βουτώντας τα δάχτυλά του
ααν νύχια ποντικού

μέσα στο στρογγυλό μαύρο τυρί

(Ο φεγγάρι που κάνει τροχιά γύρω από το Μιλγουόκιl)
το σηκώνει πάνω
στην ατραπό
στο Τάο

στον κέρινο δρόμο
που στο τέλος του περιμένει
ανάμεσα σε κεραυνούς
τους δέκα βούδες.

Πρόσκληση
Η πρόσκληση για
το μπαρ μίτζβα του Ταρζάν

γραμμένη με χυμό καρυδιών
και τυλιγμένη σ' ένα φύλλο
Έφτασε στο γραμματοκιβώτιό μου
μ' ένα οργανικό θρόισμα,

μυρίζοντας κοπριά χιμπατζήδων
αλλά με την υπόσχεση της φιέστας

Και φέρνοντας στο νου αμέσως
καυτά πηδηχτά οράματα:
Τα μαλλιά του κανίβαλου

και τον ιδρώτα του θηρίου

Η καρδιά μου δεν είναι κανίς
(τραγούδι κάντρι)

Η αγάπη μου σε κοιτά καθώς κοιμάσαι απ' το παράθυρο
δεν την ακούς την πόρτα σου να γρατζουνά;
Η αγάπη μου ουρλιάζει στην πανσέληνο,
δεν είναι για πούλημα σε μαγαζιά.
Η αγάπη μου είναι άγρια, δεν παίρνει από εκπαίδευση
κόλπα να κάνει για δική σου διασκέδαση

το λουρί και το στεφάνι μην ψάχνεις να βρεις:
η καρδιά μου δεν είναι κανίς.
Η αγάπη μου είναι άγρια, δεσποινίς,
σε δειλούς και σε παιδιά δε θα τη βρεις,

είναι καυτή, όχι αθώα κι αβλαβής,
μην της φέρεσαι σαν να 'ναι κανίς.
Μπορείς να εκπαιδεύσεις το κουτάβι και τη γάτα σου

ή και κουνέλια άμα θέλεις με το ζόρι.
Άλλοι σκουπίζουνε τις μπότες στο χαλάκι σου,

μα η αγάπη έχει συνήθειες κακές και δεν τις κόβει.
Το πάθος στις σκιές πάει και κρύβεται,
βγαίνει κρυφά και σε δαγκώνει πριν το δεις.
Στα πίσω πόδια εκλιπαρώντας δεν σηκώνεται:
Η καρδιά μου δεν είναι κανίς.
Η αγάπη μου είναι άγρια, δεσποινίς,
σε δειλούς και σε παιδιά δε θα τη βρεις,

είναι γλυκιά, μα υποστάθμης χαμηλής,
μην την πάρεις για κανίς.

Η αγάπη τρέχει λεύτερη σαν λύκος ή κοπρίτης,
δεν ψάχνει αφέντη να της περάσει το λουρί της,
γι' αυτό μην της δένεις κορδελίτσες στο λαιμό
γιατί θα ψάχνεις να τη βρεις μες στον μπουχό.
Μ' αρέσει η φάτσα σου, μ' αρέσει η μυρωδιά σου
Δικό σου θέλω να μ' έχεις στην καρδιά σου,
μη μου πετάς εμένα κόκαλα στην άκρη της αυλής.
Η καρδιά μου δεν είναι κανίς.
Η αγάπη μου είναι άγρια, δεσποινίς,
σε δειλούς και σε παιδιά δε θα τη βρεις,
είναι καυτή, όχι αθώα κι αβλαβής,
μην της φέρεσαι σαν να 'ναι κανίς.

(απαγγελία)
Δεν είναι σκυλάκι σσλονιού.
Δε φοράει κολάρο με μπιζού.

Μη δισνοη8είς νσ τη Βγάλεις «λουλού».

Δυτι κά του Σατόρι Το χαλάκι του διαλογισμού Είναι το άλογο του γιόγκι: Ντέι μικρή μου γιόγκα. Πρέπει να φτάσω στο Ελ Σβησμένο Κερί Πριν τη δύση ύση ύση ύση ύση. .

Αν ένα βράδυ ένα ζευγάρι κόκκινα μάτια κοιτάζουν ολόισια τα δικά σου. παζλ από μπουρεκάκια. θυμήσου: κανένα χαρτί δεν κερδίζει . με τους όρχεις του Αγίου Βαλεντίνου να λικνίζονται ανεπαίσθητα στους άστατους ρυθμούς του τυχαίου: ο συνετός παίχτης ξέρει ότι δεν υπάρχουν απλά σχήματα λόγου. ευκλείδειες ντομάτες. διαμάντια με χρώμα ρουμπινιού να κρέμονται από τα αφτιά του Διαβόλου. Γεννημένο στο ζώδιο των Διδύμων τη Μέρα της Μαρμότας στο Μπάντεν Μπάντεν. ο Ρασπούτιν και ο κλώνος του με βελούδινα κοστούμια μηχανορραφούν για ν' ανατρέψουν ένα βασιλικό οίκο. το κόκκινο δυάρι περιμένει.Τζόκερ Ανάμεσα στον άσο και το τριάρι ανάμεσα στο βλέπω και το πάσο ανάμεσα στο καπέλο και το ραβδί σκληρά και βρόμικα στο Βέγκας ή μέσα στο μεταξωτό μανίκι ενός ταχυδακτυλουργού. διπολικός διπλός πράκτορας πολύ παλαβός για έναν μόνο κόσμο: δυο καρδιές χτυπούν σ' ένα χλωμό στήθος.

. και Αυτός που έκανε το κόκκινο δυάρι τζόκερ ξέρει και τα δυο μυστικά σου ονόματα.μέχρι να τολμήσεις να το δείξεις.

Ολάνοιχτα Ξεκολλώντας τον τραπεζίτη από τη ρίζα του μέσα σε ούλα μαύρα από τις φλούδες των δέντρων. . μόνιμα ζαλισμένος από τα πάντα γύρω του σε ακτίνα εκατό μιλίων. τον γυάλισε μ' ένα πιθήκου-μωρό. τον καθάρισε από το ίδιο του το αίμα γλείφοντάς τον με αγάπη. ξυπνώντας τον ιεραπόστολο πού. του' φτιαξε ένα ξύλινο κλουβί και τον έβαλε δίπλα στο στύλο των ονείρων στο κέντρο του χωριού. ο οδοντίατρος της ιεραποστολής πήγε να τον πετάξει μέσα σ' έναν κουβά με βρομόνερααλλά ο σαμάν τον έπιασε. Το επόμενο πρωί χαράματα το δόντι άρχισε να τραγουδάει με μια γλυκιά μικρή φωνή α λα Γκλόρια Εστεφάν. γύρισε στην πρώτη σελίδα του άκαμπτου υμνολογίου του και προσπάθησε να τραγουδήσει κι αυτός μαζί του.

πού κολλάς Και το φα·i σου δεν θέλεις να το φας. Αν ο Γ κοτζίλα τις πατάτες ξεφλουδίζει Γ ια τον Χυλό που τρώει το Τέρας και μουγκρίζει Αν ο Βέγκο το Γιγάντιο Κουνουπίδι Κόσμο τρώει ώσπου να πεις απίδι. Και μολονότι ψάχνουν τώρα πολλά έτη Κανείς δεν βρήκε ακόμη αυτό το γέτι.Δυο για το μικρό μου γιο Ι > Αν ο Φρανκενστάιν έχει ντομάτες στην αυλή Και ο Δράκουλας φασόλια στο σακί Αν ο Λυκάνθρωπος φυτεύει τα κρουτόν Που βάζει στις σαλάτες ο Κινγκ-Κονγκ Αν το Πλάσμα από τη Μαύρη Λίμνη Τρώει καρότα. Το χιόνι πέφτει εκεί σαν κομφετί Και όταν πάει κάποιος να τον βρει Δένονται κόμπος τα σχοινιά του ααν σπαγκέτι. γιε μου. 11 Ο Χιονάνθρωπος ζει μακριά Στα lμαλάια ψηλά. μπιζέλια και ταχίνι. . Τότε εσύ.

Ο ΣτιvγK ηχο­ γραφεί στην Καραϊβική. Στο μεταξύ στη Μινεάπολη. Η Νέα γόρ­ κη τον lανουάριο είναι πιο κρύα και από πόδι πιγκουίνου. Τα δί­ δυμα είναι από διαφορετικό ωάριο -μοιάζουν όσο δυο κανονικά αδέλφια. Η νεαρή κυρία Μπεκ γέννη­ σε δυο δίδυμους γιους.και ο Νιούτον εξηγεί στον Χάουαρντ σε ποια σημεία δια- . Ο Έλτον Τζον ηχογραφεί στην Καραϊβική. τον απέλυσαν. ο Χάουαρντ. εντάξει. Ο μάνατζέρ του μόλις τον πληροφόρησε ότι θα γράψει το και­ νούργιο άλμπουμ του στη Νέα γόρκη αμέσως μετά τα Χριστούγεν­ να (τα τέλη του φθινοπώρου έχουν απλωθεί σαν παγερό φύλλο πάνω στην Αμερική). Όχι Ι Ο Φρέντι θέλει στην Κα­ ραϊβική. καθηγητής ιστορίας σε γυμνάσιο. επισκέπτεται έναν πρώην συνάδελφό του. στο Λος Άντζελες τότε. Παρόλο που την παντρεύτηκε. Ο Νιούτον είναι καθηγητής βιολογίας. και άφησε έγκυο μία από τις μαθήτριές του. κάποιον Νιούτον Μπεκ. και ο Φρέντι είναι πυρ και μανία. Εντάξει.Οι Πύργοι του ΣalVT lγκνάτζ Μια περίληψη σεναρίου για ταινία Ο ΦΡΕΝΤΙ ΜΑΝΧΑΤΑΝ ΕΙΝΑΙ ροκ σταρ μετρίου μεγέθους -έχει τα­ λέντο διαστάσεων αστεροειδούς και εγώ διαστάσεων σουπερνό­ βα. τριάντα ενός ετών. που τώρα είναι έξι μηνών περίπου. πρέπει να κάνει λοιπόν και για τον Φρέντι Μανχάταν. η Καραϊβική κάνει για τον Μικ Τζάγκερ. Αγανακτι­ σμένος ο μάνατζερ τού λέει ότι θα δει τι μπορεί να κάνει.

Λίγο πριν από την τελευταία τουρνέ της μέρας. Ο μάνατζερ του Φρέντι μιλάει στο τηλέφωνο με το στούντιο ηχογράφησης στην Καραϊβική. βλέπει τον καιρό στην τηλεόραση. Καθώς χαράζει η επόμενη μέρα. Αυτή παραπονιέται ότι τα δίδυμα δεν λένε να κοιμηθούν για μεσημέρι. τα δίδυμα αρχίζουν να εκνευ­ ρίζονταΙ. «Τουλάχιστον θα έχω κάτι καινούργιο να κάνω στη δουλειά σή­ μερα». θα συγκεντρώ­ σει φρέσκες χιονονιφάδες και θα τις προβάλει σε μια οθόνη για να δείξει την περίπλοκη ομορφιά της κρυσταλλικής δομής τους και την άπειρη ποικιλία της φύσης: «Από όλες τις τρισεκατομμύρια τρι­ σεκατομμυρίων χιονονιφάδες που έχουν πέσει πάνω στη γη.φέρουν το ένα από το άλλο. «Άρχισε να χιονίζει κιόλας στη γαμημένη τη Μινεάπολη». Μια μέρα σαν τη σημερινή. Μην του το πεις αυτό όμως». Ο Νιούτον γυρίζει από την άλλη και κοιτάζει μέσα από το στόρι. Η Χέιντι Μπεκ φαίνεται να μην εν­ διαφέρεται ιδιαίτερα για τα δίδυμα Μπεκ. Χορεύει μόνη της μ' ένα τραγούδι του Φρέ­ ντι Μανχάταν. μαλώνοντας για το χρόνο ενοι­ κίασης. λέει με ξινισμένο ύφος. Ο Νιούτον δουλεύει τώρα ξεναγός στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας των Δίδυμων Πόλεων. δεν υπάρχουν ούτε δυο που να είναι ίδιες». Ο Νιούτον σηκώνεται και τους ζεσταίνει το γάλα. Το βράδυ έχει πέσει ένα αραιό χιόνι. μέσα στα πλαίσια της τουρνέ Θαύματα του Σύμπαντος. ο Νιούτον τη­ λεφωνεί στη Χέιντι. στη Νέα γόρκη. Δεν διακινεί τόσο προϊόν όσο ο Έλτον. Η Χέιντι ισχυρίζεται ότι νυ­ στάζει. «ο Φρέντι δεν μπορεί να πληρώσει αυτά που πληρώνει ο Έλτον Τζον. το πρώτο της σεζόν. έτσι ξαπλώνει πάλι στο κρεβάτι με την έφηβη γυναίκα του και αρχίζει ένα προκαταρκτικό ερωτικό παιχνίδι βιομηχανικής ισχύος. για τον άντρα της και για τον επισκέπτη του.» τη ρωτά αυτός. Ο Φρέντι. λέει. Είναι ακόμη νωρίς όταν τελειώνει το τάισμα. «Πώς είναι δυνατό να κοιμηθούν με τη μουσική τόσο δυνατά. αναφερόμενος στην εκ­ κωφαντική μουσική από ένα πρόσφατο σιντί του Φρέντι Μανχό- .

Μετά όμως φτάνει ένα τηλεγράφημα από τον εκδότη και αρχισυντάκτη του Γοuίκλι Γοuόρλντ Ινκοuάιρερ.. ο Νιούτον μελετά τις φωτογραφίες των χιονονιφάδων. αλλά το ενδιαφέρον γρή­ γορα σβήνει και οι σοβαροί επιστήμονες αντιμετωπίζουν τις φω­ τογραφίες σαν να είναι απάτη. Ο Νιού­ τον χρειάζεται λίγο χρόνο για να εστιάσει και να αντιληφθεί ότι δύο από τις χιονονιφάδες που έχει προβάλει είναι τελείως πανο­ μοιότυπες! Σχεδόν λιποθυμάει από κατάπληξη. Η Χέιντι τώρα πιστεύει ότι δεν είναι απλώς γέρος αλλά και τρελός από πάνω. διαλογίζεται πάνω στο νόημα όλων αυτών --αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι νόμοι της φύσης που πριν ήταν απαραβία­ στοι τώρα αμφισβητούνται. Για άλλη μια φορά συγκεντρώνει και προβάλλει χιονονιφά­ δες. Η Χέιντι του λέει να ζητή­ σει 500. Ενώ η Χέιντι κάνει εξάσκηση στην κιθάρα. «Από όλες τις τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων χιονονιφά­ δες . Αδειάζει τα μωρουδιακά από τη θήκη της κιθά­ ρας της Χέιντι και ρίχνει μέσα μια αλλαξιά εσώρουχα κοι τις φω- . » Οι επισκέπτες γελούν. Ο Χάουαρντ (ο καθηγητής της ιστορίας) τον συμβου­ λεύει να μην τις πουλήσει. ή είναι απλώς μια εκπληκτική σύ­ μπτωση χωρίς πλανητική ή κοσμική σημασία. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί της Μινεάπολης του δίνουν μερικά λεπτά.ταν. Γρήγορα του γίνεται έμ­ μονη ιδέα το τι συνεπάγεται ύπαρξη των πανομοιότυπων χιονονι­ φάδων (τις οποίες κατάφερε να φωτογραφίσει πάνω που άρχιζαν να λιώνουν). εξετάζει χιλιάδες νέες χιονονιφάδες. Αυτή η εμμονή του Νιούτον του δημιουργεί προβλήματα στη δουλειά του.. Ο Νιούτον αποφασίζει να πάει ο ίδιος τη φωτογραφία στα γραφεία της ΠΙ στο Μαϊάμι για να πείσει το συντάκτη να δημοσιεύσει ένα μεγάλο άρθρο. Η δημοσιότητα σ' ένα έντυπο κακής ποιότητας είναι καλύτερη από το να μην έχει κα­ μιά δημοσιότητα.. Η ζωή του Νιούτον αλλάζει δραματικά. Νομίζουν ότι είναι αστείο. Και περισσότερα προβλήματα από το συνηθισμένο στα σπίτι. που του προσφέρει 300 δολάρια για τα αποκλειστικά δικαιώματα των φωτογραφιών των χιονονιφάδων.και στενοχωριέται γιατί η επιστημονική κοινότητα και το κοινό δεν έχουν ενθουσια­ στεί από την ανακάλυψη όσο αυτός.

Δυο μαύ­ ροι με άγρια εμφάνιση Ράστα βγαίνουν από τη ζούγκλα. Στις τέσσερις το πρωί γίνεται ένα διάλειμμα στο στούντιο και ο Φρέντι βγαίνει έξω στο φεγγαρόφωτο για να καπνίσει. αυτοσχέδια εκκεντρική κεραία. Και οι δυο καλύβες έχουν μια ασυνήθιστα ψηλή. ξυπνούν από μια τρομερή φασαρία. και ο αδελφός του. η γυναίκα του Ζού­ μπα. ο Μπρούδα (το μέρος ε~ ναι βαθιά μέσα στους λόφους και δεν ζει κανείς άλλος εκεί σε ακτίνα δέκα χιλιομέτρων). Με θολωμένο μάτι από τη νύ­ στα. η Λερουαγιέτ. Του έχουν δώσει μια φτηνή μικροσκοπική ηλεκτρική κιθάρα (συνδεμένη με μια μπαταρία αυτοκινήτου) και του έχουν πει να παίξει. καθώς . Η Κούκι κοιτάζει από τον Φρέιτερ στους πύργους. τον εξου­ δετερώνουν και τον παίρνουν μαζί τους. Ο Φρέντι διαμαρτύρεται και γκρινιάζει. Οι κεραίες φαίνονται να έχουν κατασκευαστεί σε στάδια από ό. όχι τόσο πολύ για την αναγκαστική παράσταση όσο για την ποιότητα της κιθάρας. ο Φρέιτερ και η Κούκι. Νωρίς το άλλο πρωί. Στην άλλη άκρη του ξέφωτου. η γυναίκα με την οποία συζεί. Ο Φρέιτερ είναι ένας μεσόκοπος λευκός Αμερικανός. στην εξίσου γραφική καλύβα όπου ζει ο Ζούμπα. Αυτοί οι δίδυμοι πύργοι έχουν ύψος γύρω στα δώδεκα μέτρα ο καθένας και είναι μάλλον αλλόκοτοι. Φτάνοντας στα γραφεία της Γουίκλι ΓOυόpλVΤ lνκουάιΡεΡ στο Μαϊάμι. ο Φρέιτερ βγαίνει μισοτρεκλίζοντας από τη γραφική καλύβα του για να δει τι συμβαίνει. Ο Φρέιτερ κοιτάζει άναυδος τη σκηνή. έχουν αλυσοδέσει τον Φρέντι σ' έναν πάσσαλο στην αυλή.τογραφίες. ένας μπρατσωμένος φαλα­ κρός γίγαντας με τατουάζ ναυτικού και κόκκινο μούσι. Η Κούκι εί­ ναι μια χαριτωμένη νεαρή μαύρη.τι υλικό (κυρίως παλιοσίδερα) υπήρχε διαθέσιμο όταν έγινε η κάθε προσθήκη. ο Νιούτον βρίσκει το μεγιστάνα των εκδόσεων που του έστειλε το τηλεγράφημα. από κει στον Φρέντι και μετά πάλι στον Φρέιτερ. Ο Ζούμπα έχει ένα άγριο πλατύ θριαμβευτικό χαμόγελο. Αγοράζει ένα εισιτήριο λεωφορείου για το Μαϊάμι Στο νησί του Σαιντ lγκνάτζ ο Φρέντι ηχογραφεί το άλμπουμ του. τον Ντέομοντ Χίνκλεϊ Τζούνιορ. Φαίνεται να ανησυχεί για κάτι.

αλλά αυτός τον αγνοεί. Ο Φρέιτερ έφυγε τη νύχτα με το μπιτς-μπάγκι. Ο Χίνκλεϊ Τζού­ νιορ βιάζεται και του προτείνει να τον ακούσει πάνω στο τζετ του. εκείνο το ψώνιο με τις χιονονιφάδες. μετά το αποδεικνύει ανοίγοντας τη θήκη της κιθάρας του. Στο κρυφό ξέφωτο. ο Νιούτον Μπεκ.φεύγει. θα ανακοινώσουν αμέσως ότι ο Χίν­ κλεϊ Τζούνιορ οργάνωσε αποστολή διάσωσης της οποίας ηγείται ο ίδιος. Ο Χίνκλεϊ Τζούνιορ (επιμένει ιδιαίτερα στο Τζούνιορ. Ο Φρέιτερ φωνάζει κάτω στην Κούκι να ανεβάσει την ένταση της μουσικής στο ραδιόφωνο. Στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του ο Χίνκλεϊ Τζούνιορ είναι στο τηλέφωνο και υπαγορεύει την είδηση για την απαγωγή του Φρέ­ ντι Μανχάταν. Δίνει εντολή στους υφισταμένους του πως μόλις δημοσιεύσουν την είδηση. Θα φύγει τα χαράματα. Τώρα στα­ ματάει μ' ένα στρίγκλισμα μπροστά στην καλύβα και αδειάζει κά­ τω το έπαθλό του: τον Νιούτον. Κάθε τόσο κοιτάζει κάτω τον Ζούμπα. λέει ο Νιούτον. αφού πρώτα επιμένει ότι δεν είναι ροκ σταρ. ο Φρέιτερ αυξάνει το ύψος της κεραί­ ας του. οι φόβοι της Κούκι έχουν γίνει πραγματι­ κότητα. Σκαρφαλωμένος ψηλά. έτσι ο Νιούτον τον ακολουθεί στην Καραϊβική. αλλά είναι ήδη τέρμα και δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα με τη ζωντανή παράσταση του Φρέντι. Στέκεται με αυτάρεσκο ύφος και τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος και απολαμβάνει την υποχρεωτική συναυλία του Φρέντι. Ο Νιούτον αρνείται να του δώσει τις φω­ τογραφίες των χιονονιφάδων χωρίς να μιλήσουν. Ο Φρέι­ τερ είναι πυρ και μανία και η Κούκι φαίνεται ανήσυχη. Στο μεταξύ. Ο θρίαμβός του γίνεται γρήγορα ταπείνωση όταν ο Νιούτον. παρακολουθεί το στούντιο και θα ειδοποιήσει αμέσως την εφημερίδα αν οι απαγωγείς ζητήσουν λύτρα. Όταν γίνεται φανερό ότι δεν έχει ούτε μουσικό όργανο . «Ξέρεις τι είναι το χιόνι. «Είναι χιόνι».αν τον αποκαλέσεις κύριο Χίνκλεϊ.» Στην αρχή νομίζουν ότι μιλάει για κοκαλ'η και αρχίζουν να τον τσαλα­ κώνουν. σε διορθώνει: «Κύριε ΧίνκλεϊΤζού­ νιορ») έχει πάρει μια πληροφορία ότι κάτι συνέβη στον Φρέντι Μανχάταν στο νησί του Σαιντ lγκνάτζ και φεύγει για κει με την ελ­ πίδα να βγάλει λαβράκι.

Αργά εκείνη τη νύχτα. αλλά τώρα το πράγμα έχει προχωρήσει πολύ πέρα από τη λειτουργία και έχει μπει στην κο­ θαρή μορφή). τον οδηγεί βαθιά στη ζού­ γκλα. Μετά από μεγάλη πεζοπορία. «Πριν κατεβείς εκεί κάτω. μαζί και στον Φρέντι. Με το φως το φεγγαριού. αλλά εκείνο που ενδιαφέρει τον Νιούτον είναι να λύσει το μυστήριο των πανομοιότυπων χιονονιφάδων. κύριε Διδυμο­ φτιάχτη». αφού η επιστήμη προτίμησε να αγνοήσει την ανακάλυψή του και να αρνηθεί τις συνέπειές της. Μετά. και δεν μπορεί να κά­ νει τίποτα για την εκπληκτική ανακάλυψή του. δεν θα μπορούσε να λύσει το μυστήριο. αυτή μένει. καθώς σηκώνεται για να μπει μέσα (όπου ο Φρέιτερ τη φωνάζει θρηνώντας). Αφού φεύγουν οι άλλοι. Τα μάτια της φωτίζονται όταν ακούει για τα δίδυμα. Η Κούκι εξηγεί στον Νιούτον τον τρελό ανταγωνισμό που υπάρχει ανάμεσα στον Φρέιτερ και τον Ζούμπα. Ο Φρέιτερ φεύγει τσαντισμένος και ο Νιούτον αφηγείται την ιστορία του στους υπόλοιπους. και τώ­ ρα έχει βρεθεί αλυσοδεμένος σ' έναν πάσσαλο στο απομονωμέ­ νο εσωτερικό ενός οπισθοδρομικού νησιού. που εκδηλώνεται κυρίως με τους πύργους για τις κεραίες: κάθε φορά που προσθέ­ τει κάτι ο Ζούμπα. έτσι ο Φρέιτερ. Πρόσφατα. Η Κούκι τον ακούει με προσοχή. η Κούκι βγαίνει έξω και ελευθερώνει τον Νιούτον. της λέει ότι δεν ξέρει τίποτα για . «Ξέρω κάποιον που μπορεί να σε βοηθήσει». Ο Νιούτον αντιστέκεται. (Εδώ μαθαίνουμε τις λεπτομέρειες της σχέσης του Νιούτον με τη Χέιντι. ακόμη και αν ήταν ελεύθερος και βρισκόταν στον πολιτισμένο κόσμο. φτάνουν σ' ένα σημείο από όπου βλέπουν από κάτω μια καλύβα δίπλα σ' έναν καταρράχτη. ο Φρέιτερ προσθέτει κι αυτός στον δικό του (αρχικά.) Η Κούκι τον ακούει πιο προσεχτικά απ' όλους. ήθελαν απλώς να δουν ποιος θα έχει την καλύτερη λή­ ψη από σταθμούς ροκ του Μαϊάμι. ο Ζούμπα και ο Μπρούδα γελάνε πολύ σε βάρος του Φρέιτερ. Όμως. μέσα στο πνεύμα του ανταγωνισμού.ούτε ναρκωτικά. του λέει σιγά. προσπαθεί απελπι­ σμένα να αφήσει έγκυο την Κούκι. η Λερουαγιέτ έμεινε έγκυος. θα κάνεις κάτι για μένα. αλλά απλώς μερικές βαρετές φωτογραφίες. Καλά όλα αυτά.

τους κάνουν ερωτήσεις αλλά χωρίς αποτέλεσμα. μουσικούς ροκ και ντόπιους μαύρους αστυνομικούς έχουν ξεσηκώσει τους κατοί­ κους ενός ορεινού χωριού και. και ο αδελφός του ζουν -δεί­ χνει σ' ένα χάρτη. στο κέντρο το οποίου υπάρχουν απαίσιες εικόνες του Ιησού και της Παναγίας. όμως. που είναι λαϊκός ήρωας στην περιοχή. ενθαρρύνει τους ανθρώπους του ο Χίνκλεϊ Τζούνιορ. Μετά η Κούκι τον πηγαίνει στην καλύβα.το πώς γίνονται τα δίδυμα. και ακολουθεί μια σύντομη αλλά δρα­ στήρια συνουσία κάτω από ένα δέντρο μάνγκο. Αυτός ζαλίζεται. έχει όντως δυο δί­ δυμα ηφαίστεια. όπου χτυπούν και τους ανοίγει μια γυναίκα που φοράει χοντρές χάντρες και απα­ νωτά στρώματα λαμπερό κόκκινο κραγιόν και καπνίζει ένα μεγά­ λο πούρο. Σύμφωνα με τον Λάιονελ. Η Μάμα Λο δένει μ' ένα κο­ ντό κορδόνι τον κόκορα στον αστράγαλο του Νιούτον. [ΣΗΜΕΙΩΣΗ: ΤΟ νησί του Μοντσερά. ο Ζούμπα. ότι ήταν μια σύμπτωση της φύσης. . Όταν αυ­ τός γυρίζει και κοιτάζει. και στη θέση τους είναι οι φωτο­ γραφίες των πανομοιότυπων χιονονιφάδων. βλέπει ότι οι εικόνες του Ιησού και της Παναγίας δεν υπάρχουν πια. «θα φτάσουμε αμέσως». Ένας μαύρος κόκορας είναι καθισμένος στο χέρι της κι αυτή τον χαϊδεύει. Στο μεταξύ. ο Ντέσμοντ Χίνκλεϊ Τζούνιορ και η ετερόκλητη ομάδα διάσωσης που έχει φτιάξει από τουρίστες. Η Μάμα Λο του δί­ νει πάλι το πούρο. Η Κούκι αφήνει τον Νιούτον με τη μητέρα της. Η Κούκι τον αποπλανεί. Ο Λάιονελ.βαθιά μέσα στην κοιλάδα ανάμεσα στα δίδυ­ μα ηφαίστεια. όπου βρίσκεται το στούντιο ηχογραφήσεων του Τζορτζ Μάρτιν. Οι χωρικοί είναι σκυθρωποί και αμίλητοι. Η Μάμα Λο βάζει τον Νιούτον να τραβήξει τζούρα από το πούρο της. Όταν όμως γυρίζουν στα δυο αυτοκίνητά τους.] Απέχει μόνο είκοσι πέντε χιλιόμετρα από το χω­ ριό. κραδαίνοντας άλμπουμ του Φρέ­ ντι Μανχάταν. Μέσα στην κα­ λύβα της Μάμα Λο δεσπόζει ένας περίτεχνος μικρός ναός. δηλώνει ότι υπεύθυνος για την απαγωγή πρέπει να εί­ ναι σίγουρα ο Ζούμπα. Δεν βγάζουν άχνα. ο αστυνομικός που είναι ο βασικός βοηθός του Χίνκλεϊ Τζούνιορ.

«Εκείνο που θέλω να μάθω». Ο Νιούτον σφαδάζει πάνω σε μια ψάθα στο πάτωμα. Είναι δεμένος με σχοινί πάνω σ' ένα γιγάντιο πόδι κοτόπουλου σαν να είναι δεμένος σε κατάρτι. του λέει η Κούκι. «Εγώ δεν έχω άχρηστο τύπο. Ο Ζούμπα χαμο­ γελάει ικανοποιημένος.» τον ρωτάει η Κούκι. «δεν ήταν ο τύπος σου». «Τι σημασία έχει. «ο Ζούμπα έχει έναν άχρηστο τύπο». ή απλώς κάναμε λάθος εξ αρχής στις άκαμπτες παραδοχές μας για τη δομή της πραγματικότητας». σπαρταράει. εξηγεί ο Νιούτον στη Μάμα Λο. . Ο Μπρούδα τον συνοδεύει παίζοντας μπόνγκος. Μια αμυδρή γαλάζια λάμψη έχει αρχίσει να εκπέμπεται από το ναό. Τότε ο Φρέντι τραγουδάει και παίζει. Στο ξέφωτο. μια μικρή φι­ γούρα προχωρεί με άλματα πάνω στο χιονισμένο αστικό τοπίο. Στο βάθος. Αυτή η ρουτίνα επαναλαμβάνεται όλη τη μέρα. Με το άλ­ μπουμ του Φρέντι Μανχάταν να παίζει στο στέρεο. Η Μάμα Λο του λέει να το βουλώσει και να απολαύσει το πούρο. χαμογελάει μόνη της και βάζει τα χέρια πάνω στην κοιλιά της. λέει ο Φρέιτερ. «είναι αν το φαινόμενο των χιονονιφάδων είναι σημάδι ότι η Γ η πρόκειται να μπει σε μια νέα φάση εξελικτικής ανάπτυξης. «Κοίτα». Ο αρχη­ γός τους έχει χάσει λίγο τη φόρα του. Τα μάτια του είναι κλειστά. Καθώς πλησιάζει. Το παράξενο γαλάζιο φως έχει τυλίξει όλη την καλύβα της Μά­ μα Λο. Βογκάει. διαμαρτύρεται και απειλεί. Γυρίζει από την άλλη μεριά. Μέ­ χρι που ο Ζούμπα κατεβάζει μια μαχαίρα μερικά εκατοστά από τη μύτη του. Στο μεταξύ ο Φρέντι εκλιπαρεί. Πρέπει να περπατήσουν. Η ομάδα διάσωσης του Χίνκλεϊ Τζούνιορ ιδρώνει και λαχα­ νιάζει ανεβαίνοντας τον απότομο δρόμο της ζούγκλας. Θα ήταν ο άχρηστος τύπος μου». ο Φρέιτερ ανακαλύπτει ότι η Κούκι ελευθέρωσε τον Νιούτον. βλέπουμε ότι η φιγούρα είναι ο Νιούτον. Κάμποσα μέτρα χιόνι έχουν σκεπάσει τη Μινεάπολη. μια φά­ ση στην οποία πολλές παραδοσιακές αυταπόδεικτες επιστημονικές αλήθειες θα ξεπεραστούν.βρίσκουν τα λάστιχα σκισμένα. μια μελαΥΧΟ­ λική Χέιντι κοιτάζει από το παράθυρο. Δεν υπάρχει το υπόλοιπο κοτόπουλο. «Έτσι κι αλ­ λιώς δεν ήξερε να παίζει μουσική». «Και δεν είναι τόσο άχρηστος».

Τα δίδυμα αρχίζουν να κλαίνε μέσα στην κούνια τους. όχι γνήσιοι δίδυμοι. η Γουίκλι Γoυόρλvτ /νκουάι­ ρερ αποκαλύπτει την είδηση της απαγωγής του Φρέντι. τα τυλίγει καλά και τα παίρνει έξω. Μοιάζουν από μερικές πλευρές. των πλούσιων και των φτωχών. Ο Χίνκλεϊ Τζούνιορ και ο Λάιονελ. τους χωρίζουν ανισότητες και είναι γραφτό τους να ζουν χώρια. Η Χέιντι τα παίρνει αγκαλιά. Ακούγεται η λέξη «τρομοκρά­ τες». Ο Μπρούδα χτυπάει κι αυτός το μπόvγKOς πολύ σιγά. Ενώ στέκονται μέσα στο χιόνι. Ο Ζούμπα φιλοσοφεί. Τα δίδυμα χαμογελούν και βγάζουν μικρές φωνές χαράς. ιδρωμένοι και κουρασμένοι. Ο Νιούτον στέλνει φιλιά και στους τρεις. Συμφωνούν ότι πρέπει να έχουν χαθεί.μόνο το πόδΙ. Η Χέι­ ντι στέλνει κι αυτή με μισή καρδιά φιλιά στον Νιούτον. Τα πράγματα είναι ήσυχα στο ξέφωτο. Ο Ζούμπα αδιαφορεί για όλα αυτά. Από διαφορετικό ωάριο. των σοσιαλιστών και των καπιταλι- . Πήγε στο στούντιο ηχογραφήσεων κι έκλεψε την προσω­ πική κιθάρα του Φρέντι. το πόδι του κοτόπουλου κάνει έναν πη­ δηχτό κύκλο γύρω τους. λέει. ο Φρέιτερ φτάνει στο ξέφωτο με το μπιτς­ μπάγκι. Ο Νταν Ράδερ ανακοινώνει λίγο αμήχανα ότι ο εκδότης σκανδαλοθηρικών εντύπων Ντέσμοντ Χίνκλεϊ Τζούνιορ ηγείται μιας ομάδας διάσωσης που αναζητά τον Φρέντι στο εσωτερικό του Σαιντ lγκνάτζ. Και έτσι είναι. Συνεχίζει το μονό­ λογό του. «Το τσεκούρι μου!» αναφωνεί ο Φρέντι. Οι λευκοί και οι μαύροι είναι σαν δίδυμα αδέρφια. Σαν τους δίδυμους της Αγίας Γ ρα­ φής. αλλά υπάρχουν και πολλές διαφορές. Ο Φρέντι παίζει απαλά τη γελοία κιθάρα που του έχουν δώσει. βρόμικοι. Το πόδι προχωρεί πηδώντας μέσα στο χιόνι προς το σπίτι. Στα περίπτερα όλης της Αμερικής. κοιτάζουν ο ένας τον άλλο. Αλλά όχι χωρίς δυσκολίες. τον lακώβ και τον Ησαύ. Οι δίδυμες ψυχές των μαύρων και των λευκών. Την ανα­ μεταδίδει η δικτυακή τηλεόραση. Πετάει τη φτηνή κιθάρα κάτω και αγκαλιάζει το αγαπημένο του όργανο. Μετά το πόδι του κοτόπουλου τον μεταφέρει μακριά και εξαφανίζεται πέρα από το χλωμό ορίζοντα. Ενώ μιλά ο Ζούμπα.

οι δυο βούλες στο πρώτο ζάρι δί­ νουν τη θέση τους στα πρόσωπα των δίδυμων αγοριών. Μπρος-πίσω. Τα ζάρια έχουν φυσιολογικό μέγεθος όταν φεύγουν από το χέρι της.. Γυρίζει στο δεύτερο ζάρι και βλέπει τις βούλες του ν' αλλάζουν και να γί­ νονται τρία πρόσωπα. Πηδάει πάνω από το χείλος και πέφτει στον κρατήρα. Η Μάμα Λο τραγουδάει στον Νιούτον. Ο Νιούτον τον κοιτάζει. Κάνει μια παύση. Είναι τρία κορίτσια μιγάδες. η μουσική είναι πολύ δυνατή. σαν εκκρεμές. Ο Νιούτον έχει τώ- . Το καθένα έχει μια κορδέλα με διαφορετικό χρώμα στα μαλλιά του. Το δεύτερο ζάρι κυλά και σταματά δίπλα του. δεν μπορούν ποτέ να ενωθούν. «Εκτός. Με τον Νιούτον δεμένο ακόμη πάνω του. Το ένα ζάρι προσγειώνεται μπροστά στο πόδι του κοτόπουλου. Καθώς προχωρεί στο διάδρομο από λάβα (η αρχέγονη σούπα κοχλάζει και πιτσιλάει τον Νιούτον· είναι κόκκινη και μοιά­ ζει σε ύποπτο βαθμό με σάλτσα μπάρμπεκιου). Αυτό δεί­ χνει 3. Ακούγεται ένα μουγκρη­ τό και ένα σύννεφο καπνού και ατμού εκτοξεύεται από το δεύ­ τερο ηφαίστειο. Η Θεά κουνάει τα ζάρια και τα ρίχνει.. Ταυτόχρονα κουνάει μπρος-πίσω μπροστά στα θολωμένα μάτια του ένα τιρμπουσόν δε­ μένο στην άκρη ενός σπάγκου. γήινη και αι­ θέρια μαζί. το οποίο όμως τώρα είναι ψη­ μένο μπούτι και στάζει σάλτσα μπάρμπεκιου. Ξαφνικά πετάγεται μέσα από το σύννεφο ο Νιού­ τον πάνω στο πόδι του κοτόπουλου. Στα χέρια του έχει ένα ζευγάρι ζάρια. ίσως. Τα τρία κύ­ ρια χρώματα. αλλά όταν πέφτουν στον πυθμένα του ηφαιστείου είναι τεράστια. όμορφη. το πλάνο αλλάζει σε μια εναέρια όψη των δυο ηφαιστείων. προς τα κάτω .στών. Ξαφνικά το πόδι του κοτόπουλου πηδάει μέσα σ' ένα υπόγειο πέρασμα. λέει ο Ζούμπα. Το βλέμμα του Νιούτον ακολουθεί τη σπείρα του τιρμπουσόν. Μέ­ σα στο ηφαίστειο. το γιγάντιο πόδι του κοτόπουλου ανεβαίνει πηδώντας την πλαγιά του πρώτου ηφαι­ στείου. Πάνω σ' ένα γεί­ σωμα στέκεται η Θεά. βλέπει ότι εί­ ναι ένα 2. Είναι περίλαμπρη. την ακολουθεί προς τα κάτω. από τη μουσική». Καθώς κοιτάζει ο Νιούτον.

Για να αποφύγουν τη νεροποντή. Μπροστά στο ναό. απευθυνόμενη κατευθείαν στον Νιούτον. Και μετά γυρίζει στη Μάμα Λο και της φωνάζει. Στη Μινεάπολη η Χέιντι βλέπει τηλεόραση. Όταν το βλέπει αυτό ο Φρέντι. Όταν φτάνει στο ξέφωτο η ομάδα του Χίνκλεϊ Τζούνιορ μαζί .ρα μια πανοραμική θέα του νησιού και του δίδυμων ηφαιστείων. όταν κά­ ποιοι σπάνε την πόρτα της καλύβας και ορμάει μέσα ο Χίνκλεϊ Τζούνιορ με το απόσπασμά του. «Τα ζάρια κυ­ λάνε πάντα». Κοιτάζει μπερδεμένος τη Μάμα Λο. βγαίνει έξω στην καταιγίδα. «Πρέπει να τον νικήσω». Η προσοχή του στρέφεται στο ναό. «Όχι ύποπτες κινήσεις! Στο όνομα της Γοuίκλι Γοuόρλντ /νκοuάιΡερ και των ελεύθερων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. η Λερουαγιέτ και ο Φρέντι (χωρίς τις αλυσίδες) έχουν μπει στην καλύβα του Ζούμπα και ξεκουράζονται καπνίζοντας μαριχουάνα. Η Κούκι στέκεται απελπισμένη στη βρο­ χή και φωνάζει στον Φρέιτερ να κατεβεί. του λέει η Κούκι τρίβοντας την κοιλιά της. συλ­ λαμβάνεσαι! » Μια βίαιη τροπική καταιγίδα έχει σκεπάσει το ξέφωτο. Η Θεά χαμογελάει και μιλά. Ο Φρέιτερ δέχεται ένα τράνταγμα που τον πε­ τάει κάτω από ψηλά. «Μακάρι να είχαμε πάει στο Μαϊάμι με τον παράξενο γερο-πατέρα σας». Συνέρχεται. θα τον νικήσουμε έτσι κι αλλιώς». ο Μπρούδα. «Μωρό μου. χοροπηδάει πάνω-κάτω και ουρλιάζει. Ένσς κεραυνός χτυπάει τον πύργο του Ζούμπα και μετά δια­ σχίζει το ξέφωτο και ενώνει στιγμιαία τους δίδυμους πύργους με ένα βολταϊκό τόξο. γρυλίζει ο Φρέντι. ο Ζούμπα. Η Χέιντι λέει στα δίδυμα. ο Νιούτον σηκώνει ξαφνικά το κεφάλι του. «Σώθηκες!» φωνάζει ο Χίνκλεϊ Τζούνιορ στον Νιούτον. Ο παρουσιαστής λέ­ ει ότι οι οπαδοί του Φρέντι έχουν μαζευτεί στο Μαϊάμι και κάνουν αγρυπνία. Εκεί που ήταν οι φωτογραφίες των χιονονι­ φάδων βλέπει τώρα το πρόσωπο της Θεάς. του λέει. Ο Φρέιτερ όμως έχει ανεβεί στην κορυφή της κεραίας του. Ο Νιούτον γυρίζει στη Μάμα Λο έτοιμος να μιλήσει. όπου συνδέει τη λατρευτή και πανάκριβη κιθάρα του Φρέντι στην κορυφή.

Ο Ν ιούτον. καθώς και αρκετές εκατοντάδες οπαδοί του που ζητωκραυγάζουν. Ακαριαία δημιουργείται κάτι ανάμεσά τους. η βροχή μόλις έχει σταματήσει. Στο μουσείο τον περιμένει ένα γράμμα με σφραγίδα του Σαιντ lγκνάτζ. Μερικοί κρατούν ένα τεράστιο πανό που λέει: ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΕΣ. Ο Ζούμπα και ο Φρέντι προ­ σπαθούν να τον συνεφέρουν. Περπατώντας κοιτάζει την πρώ­ τη. Η Χέιντι γυρίζει. . αλλά μετά χώνεται πάλι στην αγκαλιά του Φρέντι. Αφήνει τα δίδυμα σ' ένα καρότσι και πλησιάζει για να αγγίξει τον Φρέντι. Τον περιμένουν όλα τα μέ­ σα ενημέρωσης. Από μέσα βγαίνει ο Φρέντι Μανχάταν. Ο Νιούτον οδηγεί μέσα στο χιόνι. Ο Νιούτον προσφέρεται να πάει στο πολιτισμένο μέρος του νησιού και να φέρει έναν γιατρό. Μερικές μέρες αργότερα. τον βλέπει. Ο Φρέιτερ κείτε­ ται αναίσθητος στο υγρό έδαφος. ΦΡΕΝΤΙΙ Ανάμεσα στους οπαδούς είναι και η Χέιντι. Είναι αρχές του χειμώνα στην Μι­ νεάπολη. ένα τζετ προσγειώνεται στο Μαϊάμι. όπου αφήνει τα δίδυμα. Πηγαίνει σ' έναν παι­ δικό σταθμό. Έχουν ένα αγοράκι. Καθώς ο Νιούτον αρχίζει τη διάλεξη. Μπαίνει στο μπιτς-μπάγκι και φεύγει. παίρνει τα δίδυμα και απομακρύνεται αργά κρατώ­ ντας τα αγκαλιά. Ο Φρέντι την κοιτάζει από πάνω μέχρι κάτω και σχεδόν ακούμε το χημικό σπιν­ θηρισμό ανάμεσά τους. Πηγαίνοντας στη θέση του στο μουσείο. το ανοίγει. Κόβει ταχύτητα και σχεδόν σταματά. που την έχει κολλήσει με σελοτέιπ πάνω στον προ­ βολέα. Βγάζει από μέσα δυο φωτογραφίες. Μετά συνεχίζει για τη δου­ λειά του. που το καθένα έχει μια κορδέλα με διαφορετι­ κό χρώμα στα μαλλιά. που έχει κατεβεί από το αεροπλάνο μετά τον Φρέ­ ντι (και μετά τον Χίνκλεϊ Τζούνιορ που τώρα μονοπωλεί τα μέσα ενημέρωσης). τελικά όμως ξεκινάει πάλι και απομακρύνεται.με τον Νιούτον. Περνάει σχεδόν ένας χρόνος. βλέπουμε τη δεύτερη φωτογραφία. Σ' ένα σημείο διακρίνει από μακριά τον καταρράχτη και την καλύβα της Μάμα Λο. διστάζει. Δείχνει την Κούκι και τον Φρέιτερ (ο Φρέιτερ έχει ξύλινο πόδι τώρα και κάνει το σήμα της νίκης) κρατούν τρίδυμα: τρία κο­ ριτσάκια μιγάδες. Δείχνει τον Ζούμπα και τη Λερουαγιέτ.

1990 .. τα ζάρια κυλάνε πάντα».. Όπως ξέρουμε. « . όμως. » Ο Νιούτον σταματά.. Περιοδικό Ergo!. Προβάλλει ένα νέο σετ χιονονιφάδων στην οθόνη και συνεχίζει. Μετά γυρίζει γεμάτος προσδοκία να εξετάσει την οθόνη. παιδιά. οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι .. 01 επιστήμονες υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν ούτε δύο που να είναι ίδιες. Κοιτάζει τη φωτογραφία με τις τρίδυμες κόρες του.«Από όλες τις τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων χιονονιφά­ δες που έχουν πέσει στην Γ η.

.

ΣΚΕιμΕIΣ & ΚΡΙΤΙΚΕΣ .

.

τα οικονομικά μου ήταν ικανοποιητικά και. που (κατά ειρωνεία της τύχης) είχε τον τίτλο Δια­ σκέδαση με ΠροΒλήματσ. Το διήγημα. Και όμως. και μπορείτε να είστε σίγουροι ότι δεν ήταν η πρόζα του Στόουν .Ενάντια στη βαρύτητα Γράψιμο. μολονότι η παρά­ σταση φρίκης που έδινε η κυβέρνηση υπό την καθοδήγηση της φι­ λάργυρης αίρεσης των εταιρικών βρικολάκων μπορεί να ήταν αρ­ κετή για να με οδηγήσει στο ποτό (μια διαδρομή που σπάνια είμαι απρόθυμος να κάνω). ήταν γραμμένο από τον Ρόμπερτ Στόουν. Βασικά. Η αισθηματική ζωή μου δεν θα μπορούσε να είναι πιο γλυκιά. Σοφία & το Θρυλικό Κλαμπ Τζέμινι ΠΑΕΙ ΠΟΛγΣ ΚΑΙΡΟΣ από την τελευταία φορά που σκέφτηκα να αυ­ τοκτονήσω. να που τώ­ ρα παρέπαια πάνω σε μια γέφυρα ψηλά πάνω από τα στρειδο­ φώτιστα απόνερα του κόλπου Πάτζετ και σκεφτόμουν να κλείσω τους γήινους λογαριασμούς μου μ' ένα άλμα κι ένα πλατς. Γιατί. το γράψιμο πήγαινε κα­ λά. η υγεία μου ήταν σχεδόν ρόδινη. Όχι. δεν υπάρχει η πολιτική απατεωνιά που θα μπορούσε να με οδηγήσει στην αυτοκτονία. η αλήθεια είναι ότι εκείνο που με παρακίνησε να εκτελέσω την κεβορκιανή βουτιά στο βάλτο της Στύγας ήταν ένα διήγημα που μόλις είχα διαβάσει σ' ένα παλιό τεύχος του Νιου ΓιόρκεΡ. δεν νομίζω ότι είχα θεωρήσει ποτέ μια πιθα­ νή λύση το πλήκτρο του σωματικού ΟΕΙΕΤΕ.

το καρβου­ νιασμένο κερασάκι πάνω σ' ένα παγωτό από τρελή αγελάδα. άδεια μπουκάλια με χάπια. Για να είμαι δίκαιος. πάντα θεωρούσα τον εαυτό μου ένα από εκείνα τα ελεύθερα πνεύματα που αρνούνται να επιτρέψουν στην αναξιο­ πρεπή διαγωγή και τις αποβλακωμένες διαθέσεις της ανθρωπό­ τητας να επισκιάσουν την ευρύτερη οπτική τους ή να τους χαλά­ σουν το κέφι.που εξααθένηαε τη θέλησή μου για ζωή: ο άνθρωπος είναι ένας μάστορας της τεχνικής που μερικές φορές με αφήνει ξερό από θαυμασμό με τις επιλογές του στα ρήματα και τα επίθετα. Είναι ένας τεχνίτης αφηγητής και είχε σφυρηλατήσει ένα εύρωστο έργο -αλλά. δέχομαι τώρα) τη μελαγχολία και απαισιοδοξία του. φου­ σκωμένους χαρτοφύλακες. μα το Τσερνόμπιλ. μονότονες φρά­ σεις. είναι εξίσου διασκε­ δαστική μ' ένα θεματικό πάρκο των Ταλιμπάν και εξίσου ηθικά εξυ­ ψωτική με την πρωινή προσευχή στο Μοτέλ Μπέιτς. ο Στόουν πιστεύει ότι η ανθρώπινη κατάσταση είναι μια αξιολύπητα ασταθής και ανατριχιαστική διεφθαρμένη υπόθεση. όσο απίστευτο κι αν σας φανεί.) κόκα­ λα διαμελισμένων παιδιών: τα συντρίμμια μιας λογοτεχνικής σκη­ νής που. σε αυτό το στάδιο της εξελικτικής μας ανάπτυξης δεν υπάρχουν πολλά δεδομένα που να τον διαψεύδουν. νοσηρά κοινωνιολογικά δείγματα. Εδώ και πολλά χρόνια οι αδηφάγες αναγνωστικές μου συνήθειες με οδηγούν στη μια απωθητική γωνία μετά την άλλη. και τα (αξιαγάπητα. μιας γάτας που νιαούριζε κά­ που μακριά. η αφηγηματική ικανότητα του Στόουν ήταν τέτοια που μου μετέδωσε (αβάσιμα. προδομένους όρκους. καθώς φλερτάριζα με την αυτοεξόντωση. δεν φταίει μόνο ο Στόουν γι' αυτό. Το Διασκέδαση με τα ΠροΒλήματα ήταν απλώς η τελευταία σταγόνα. με αρκετές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις. Εκείνη τη μέρα όμως. Έναν ήχο που με μετέφερε ακαριαία μακριά από το δέλεαρ των μοιραίων νερών. δεν άκουγα νοερά έναν συγκεκριμένο ήχο: τον ήχο. υγρά αδιέξοδα γεμάτα δακρυσμένα ημερολόγια. και για να ε~ μαι ειλικρινής. μακριά από τις τοξικές μολύνσεις . ποιος ξέρει πώς μπορεί να είχαν εξελιχθεί τα πράγματα εκείνο το σκυθρωπό απόγευμα αν ξαφνικά. παραείναι ζοφερός! Όπως φαίνεται. Έτσι. Παρ' όλα αυτά.

αν και εξευγενι- . Πού είναι. ο προ­ σκυνητής έπαθε τέτοια έξαψη ώστε έχασε στιγμιαία το κοσμοπο­ λίτικο κουλ του. «Δεν μπορώ να το πιστέψω». Ή στο Χιούστον. 11 ΤΟ ΘΡΥΛΙΚΟ ΚΛΑΜΠ ΤΖΕΜΙΝΙ.που λέγεται Θρυ­ λικό Κλαμπ Τζέμινι. όπου το επιβεβλημένο. Όχι. τα βραβεία Μπούκερ ή τα Εθνικά Βραβεία Βιβλίων· ή όταν κάποια ερώτηση σε μια συνέντευξη με αναγκάζει να επανεξε­ τάσω την προσωπική μου λογοτεχνική αισθητική· ή όταν μιλάω με ενθουσιώδεις φοιτητές σ' εκείνα τα πανεπιστημιακά προγράμματα δημιουργικής συγγραφής. και όταν τον σύ­ στησαν σε μερικούς από τους υπερήλικες μουσικούς που έπαιζαν στο Θρυλικό Κλαμπ Τζέμινι από αμνημονεύτων χρόνων. απάντησε ο γερο-μουσικός. γράφει ο ίδιος ότι αναφώνησε ενθουσιασμένος. βασικά νομίζω ότι μπορεί να είναι ένα από τα ιδεολογικά ανεπιβάρυντα χαρακτηριστικά της Ουάσινγκτον.της νοσηρής λογοτεχνίας. που με δελέ­ ασε να κατέβω από τη γέφυρα των καμικάζι. τέλος πάντων. αλλά δεν τους άρεσε. «Στην αρχή έκανα νιάου. Εντάξει. πριν από μερικά χρό­ νια ένας κριτικός μουσικής του Βίλστζ Βόις έκανε ένα προσκύνη­ μα σε αυτό το καπνομολυαμένο τσιμεντένιο και χωρίς παράθυρα μαγαζί. Στο Μέμ­ φις μάλλον. όποια κι αν είναι η ακριβής θέση του. μπορεί να γίνομαι υπερβολικά φαντασιόπληκτος. αλλά έχω λόγους να υποψιάζομαι ότι ήταν ακριβώς μια ηχώ αυτής της ζουμερής ομολογίας. όσο αταίριαστη κι αν φαίνεται. αν και το έχω επισκεφθεί μόνο στη φαντασία μου. το βρήκαν πολύ προχωρημένο». σ' ένα μέρος -ένα υπαρκτό μέρος. Όπως και να 'χει το πράγμα. Ξέρω πάντως ότι το θυμάμαι συχνά όταν κοιτάζω τους ετήσιους καταλόγους με τα Πούλιτζερ. «ότι μιλάω στον άνθρωπο που γάβγιζε στην ηχογράφηση του "Κυνηγόσκυλου" από την Μπιγκ Μάμα Θόρ­ ντον!» «Ναι».

συντάκτες και κριτικοί μπορεί να είναι αρκετά «προχω­ ρημένοι» για να ανεχθούν ένα ανατρεπτικό νιάου. ενώ κάθε αιλουροειδής πα­ ρέμβαση οδηγείται στην ευθανασία με συνοπτικές διαδικασίες. σ' ένα πιο ασεβές επίπεδο αναμφισβήτη­ τα. Φαντάζομαι ότι υπάρχει κάποια εγκυρότητα στην ακαδημαϊκή προσέγγιση. Δεν έχει επίσης σημασία ότι το σαχλαμάρισμα του Φρεντ στο στούντιο ηχογράφησης δεν έχει πραγματικό βάθος. ότι αν και ήταν εκκεντρικά εύθυμο. θέλοντας να νιαουρίσει αντί να γαβγίσει. δεν ήταν σοβαρά εύθυμο. υιοθετώ­ ντας για μια γυμνή στιγμή τον αρχετυπικό ρόλο του ιερού ανόητου. αλλά ο Φρεντ (νομίζω έτσι έλεγαν τον μουσικό). το ανέβασε σ' ένα πιο «προχω­ ρημένο» επίπεδο ίσως. μερικοί κο­ θηγητές. διεύρυνε τα όρια και ανέβασε το στοίχημα. ο γερο-Φρεντ έδειχνε μια μικροσκοπική σπίθα από αυτό που οι Θιβετανοί ονομάζουν «τρελή σοφία». το γεγονός ότι μπορεί απλώς να ήταν λιώμα στη μαστούρα εκείνη την ώρα. Από μια άποψη. Το να γαβγίσεις στο τέλος ενός τραγουδιού που λέγεται «Κυνηγόσκυλο» είναι μια παρέμβαση όσο «παιχνιδιάρικη» χρειάζεται για να προκαλέσει μια υποψία συμβατικής τέρψης. όπως θα βεβαίωνε και ο ακομπανιαδόρος της Μπιγκ Μάμα. Σ' έναν κόσμο όπου τα δόγματα αλληλοτρώγονται σκυλίσια. η κουλτούρα μας απλούστατα έχει πολύ μεγαλύτε­ ρη ζήτηση για το προβλέψιμο γαβ-γαβ παρά για το απρόσμενο νιαούρισμα: το ορθόδοξο γάβγισμα πληρώνει το νοίκι.μυστηριώδη ξε­ κάρφωτα νιαουρίσματα όταν το ζητούμενο είναι σαφώς τα οικεία γαβγίσματα και γρυλίσματα. αλλά ξέρουν πολύ καλά ποια μοίρα πε­ ριμένει εκείνους που παράγουν -ή που εγκρίνουν. Εκείνο που . Να εξηγήσω πως όταν αναφέρομαι στο «νιαούρισμα» εδώ. στην πραγματικότητα μιλώ για την ανθρώπινη τάση προς το κέφι και το παιχνίδι. ένα εκκεντρικό γουργούρισμα πότε-πότε. γιατί. μια τάση που πολύ συχνά υποβιβάζεται και κατα­ πιέζεται στον ενήλικο πληθυσμό. γάβγισμα προωθείται ενεργά. ιδιαίτερα όταν εκδηλώνεται με αντισυμβατικό τρόπο ή σε ανάρμοστο πλαίσιο. το γεγονός ότι ο Φρεντ θα αρνιόταν τέτοιες μυστη­ ριώδεις φιλοδοξίες. Φυσικά.σμένο. δεν έχει καμιά σημασία.

ασταμάτητης παρατήρησης και έντονης διαμάχης. του Σουφισμού και της Τάντρα διαφεύγει από τους περισσότερους δυτικούς. τόσο τους απλούς θνητούς όσο και τους διανοούμενους. ότι διαθέτει μια αλάνθαστη ικανότητα να προκαλεί διάθεση γελοιοποίησης και εχθρότητα σ' εκείνους ανά­ μεσά μας που λαχταρούν τη βεβαιότητα.τ. Το γεγονός ότι η παιχνιδιάρικη ευθυμία -ένα είδος θεϊκής παι­ χνιδιάρικης ευθυμίας που έχει σκοπό να ελαφρύνει το υπαρξιακό βάρος του ανθρώπου και να προαγάγει αυτό που ο Τζόζεφ Κά­ μπελ ονόμαζε «έκσταση του να είσαι ζωντανός>). Ακόμη και οι λόγιοι που ανα­ γνωρίζουν το εύθυμο υπόβαθρο αυτών των σχολών το αντιμετωπ~ ζουν με συγκατάβαση και ασέβεια. και θα δείτε ένα ειρω­ νικό μειδίαμα διαστάσεων βουβού κινηματογράφου. του Ταοϊσμού. Πείτε σε συντάκτη των Νιου Γιορκ Τάιμς ΡIΒ. που σημαίνει ότι σφραγίζουν με το σκλη­ ρό γκρίζο βουλοκέρι του φόβου και του στόμφου εκείνη την πλευ­ ρά της ύπαρξής τους που κάποτε ήταν συντονισμένη με τον θαυ­ μασμό για τον κόσμο. «αφήνουν παράμερα τα παιδιάστικα πράγματα». μπορεί να είναι πολύ σο­ βαρή. ως φιλοσοφική στάση. (Σ. Επειδή οι σύγχρονοι διανοούμενοι έχουν εγκαταλείψει εκείνο το μέρος της ανθρώπινης φύσης που είναι εν δυνάμει το πιο υπερ- * Παράρτημα των Νιου Γιορκ Τάιμς με κριτικές βιβλίων. όταν γίνουν άντρες Ιή γυναίκες). αδιαφορώντας για το γεγονός ότι πρόκειται για μια κοσμοαντίληψη στην οποία κατέληξαν αυτές οι κουλτούρες μετά από χιλιετίες εξαντλητικής μελέτης. βαθιού διαλο­ γισμού. το σεβασμό και την αυ­ τοσυγκράτηση.Μ.βρίσκεται κοντά στον πυρήνα του Ζεν. Και επί πλέον.0ύ οφ Μπουκς* ότι ο θιβετιανός ηγούμενος Τοόγκιαμ Τρούνγκπα έβρεχε τους μα­ θητές του με νεροπίστολα όταν γίνονταν πολύ σοβαροί στο δια­ λογισμό τους ή ότι το σπίτι του πιο σεβαστού νίντζα της lαπωνίας είναι γεμάτο με αναμνηστικά Μίκι Μάους. όπως και εκείνος ο μουχλιασμένος πατριάρχης στην Αγία Γραφή.) . Αυτοί οι τύ­ ποι.έχει σημασία είναι να αναγνωρίσουμε ότι η εύθυμη και παιχνι­ διάρικη διάθεση.

αλλά η νεκρική ακαμψία της πρόζας του ζω­ ντανεύει προσωρινά από κάποιες διάσπαρτες σκηνές που θα προ­ σπαθήσω να τις συνοψίσω (αν και έχουν περάσει δεκαετίες αφό­ του διάβασα το βιβλίο). ενώ αρ­ νείται να εκτρέψει το βλέμμα του από τα δεινά και τις αδικίες του κόσμου.βατικό. Περιέργως. φυσικά. Μαθαίνει ότι υπάρχει . οι άνθρωποι που τα όνειρά τους έχουν καπελωθεί είτε από τις ρηχές φιλοδοξίες της αγοράς είτε από τα γκρίζα κλισέ της μαρξιστικής ρεαλπολιτίκ. Η τρελή σοφία. σοφία που χλευάζει τα ταμπού για να υπονομεύσει τη δύναμή τους σοφία που εξελίσσεται όταν ο άνθρωπος.ως επιπόλαιες ή εκκεντρικές εκδηλώσεις.τι κι αν συμβαίνει· σοφία που αγκαλιάζει το ρίσκο και αποφεύγει την ασφάλεια. δεν είναι παράξενο που απορρίπτουν την ευθυμία και το παιχνίδι -ιδιαίτερα όταν τολμά να εμφανίζεται στη λογοτεχνία. Είναι σοφία που σκόπιμα κολυμπά κόντρα στο ρεύμα για να μην παρασυρθεί από το αναισθητικό κύμα του μπουρζουάδικου συμβιβασμού. τη φιλοσοφία ή την τέχνη. Από όσο θυμάμαι. ένας σχετικά άπειρος αστυφύλακας της Αστυνομίας του Λος Άντζελες παίρνει μετάθεση για το τμήμα ηθών. Η Μαύρη Μπί­ λια έχει τόσο άψυχο ύφος. Ένας Θεός ξέρει τι συγχυσμένοι κεραυνοί μπορεί να μπου­ μπουνίσουν στα ιγμόρειά τους αν συναντήσουν μια έννοια όπως η «τρελή σοφία». αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι ικανοί να διακρίνουν το εύθυμο και το ανέμελο από το ελαφρύ και ασήμα­ ντο. είναι το αντίθετο της συμβατικής σο­ φίας. ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα τρελής σοφίας σε όλη τη δυτική λογοτεχνία εμφανίζεται σ' ένα πεζό φτη­ νό αστυνομικό μυθιστόρημα του Τζόζεφ Γ ουάμπο. Οι άνθρωποι που φορούν παπιγιόν κάθε μέρα στη δουλειά τους (ας κάνουμε μια εξαίρεση για τους σερβιτόρους και τον Πι-γουί Χέρμαν). Δεν προλαβαίνει να παρουσιαστεί για υπηρεσία και τον ενημερώνουν για μια παράξενη λοταρία. που θα μπορούσε να είναι τυπωμένο με ταριχευτικό υγρό. σοφία που ανατρέπει τη νεύρωση διακωμωδώντας την. σοφία εκείνων που ού­ τε επιδιώκουν την εξουσία ούτε υποτάσσονται πρόθυμα σ' αυτήν. επιμένει να επιλέγει τη χαρά ό.

Η αντίδραση των αστυνομ ι κών ήταν τόσο μεγάλη όταν τους ανέ­ θεταν αυτή την περιπολία. Όμως. κάτι που καταφέρνει με τη σκέψη ότι πρόκειται για μια ασυνήθιστη εμπειρία που είναι διαθέσιμη σε ελάχιστους ανθρώπους πάνω στον πλανήτη. Στο αστυνομικό τμήμα επικρατεί αρνη­ τική διάθεση. Ο καινούργιος αστυνομικός τραβάει τη μαύρη μπίλια δυο-τρεις φορές και βλέπει ότι η ζώνη που τρέμουν όλοι είναι βίαιη και απωθητική όπως του την έχουν περιγράψει. Η λοταρία με τις μπίλιες δημιουργεί μεγάλη ένταση. ανεξάρτητα από τις πιθανές θετικές ή αρνητικές συνέπειες. Το επόμενο βρά­ δυ κάνει πάλι το ίδιο. Και από τότε. εκρηκτική. και ούτε ένα μαγαζί με ντόνατς πουθενά. τρομερά επικίνδυνη. ώστε ο αρχηγός του τμήματος να έχει επινοήσει μια λοταρία για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Όλες οι μπίλιες είναι λευκές εκτός από μία.μια ανεπιθύμητη περιπολία. απλώς μπαίνει στο τμήμα και ζητάει ήρεμα τη μαύρη μπίλια. Είναι εξαθλιωμένη. Σιγά-σιγά. όχι μόνο επι­ βιώνει εκεί. και η ευθυμία και η συντροφικότητα είναι σπάνια φαι­ νόμενα. Απλά και μό­ νο το να πας στο τμήμα για τη βάρδια σου σου προκαλεί διπλάσιο στρες από το συνηθισμένο. Δεν τον τρώει πια το άγχος μήπως χάσει στη λοταρία. βρόμικη. Στην αρ­ χή κάθε βραδινής βάρδιας βγάζει μια σακούλα με μπίλιες. στην οποία υποκύπτει γρήγορα και ο καινούργιος αστυνομικός. θεω­ ρώντας τη λιγότερο σαν μια συμφορά και περισσότερο σαν μια ιδιαίτερη ευκαιρία να ξεφύγει από τη ρουτίνα και την επανάληψη. το άγχος του αρχίζει να φεύγει. Ο άτυ­ χος που θα τραβήξει τη μοναδική μαύρη μπίλια πρέπει να σφίξει τα δόντια και να κατεβεί στην κόλαση εκείνο το βράδυ. γεμάτη αυτοσχέδια πεδία βολής και σκοτεινά δρομάκια. . μια περιοχή της πόλης όπου δεν θέ­ λει να πάει κανένας αστυνομικός. Ένας-ένας οι αστυνομικοί βάζουν το χέρι στη σακούλα και τραβούν τη μοίρα τους. αλλά διαπιστώνει ότι μπορεί να ανεχτεί αυτή την πε­ ριπολία αρκετά καλά αλλάζοντας τη στάση του απέναντί της. Ένα βράδυ σοκάρει τους συντρόφους του αδειάζοντας τη σα­ κούλα και διαλέγοντας σκόπιμα τη μαύρη μπίλια. ΕλέΥχει ο ίδιος τη μοίρα του.

Αν και η σοβαρή παιχνιδιάρικη διάθεση είναι ένας αποτελε­ σματικός τρόπος για να εξημερώσουμε το φόβο και τον πόνο. «Ή αυτή θα φύγει ή εγώ». την κακόγουστη ταπε­ τσαρία στο δωμάτιο του φτηνού παρισινού ξενοδοχείου και δή­ λωσε. Όταν ένας ετοιμοθάνατος σεβάσμιος δάσκαλος του Ζεν. περνά νιαουρίζοντας από την είσοδο του νεκροταφείου και φτάνει νιαουρίζοντας μέχρι τον ίδιο του τον τάφο. όταν έκανε δικό του τον άτυχο κλήρο και έφτασε έτσι στην υπέρβαση. χάρη στην εκπληκτική και ασυμβίβαστη άρνησή τους να υποκύψουν στην απελπισία ακόμη και στην πιο κρίσιμη στιγμή της ζωής. Μόνο ένας κουφιοκέφαλος θα πίστευε ότι ο αριστε­ ρός δρόμος είναι ασφαλής δρόμος. αυτός που την ασκεί. Το αρχηγείο του τμήματος ηθών σιγά-σιγά ηρεμεί. έθεσε τον εαυτό του σε μεγαλύτερο κίνδυνο. Επί πλέον. για παράδειγμα. Ο άνθρωπος που αστειεύεται κατάμου­ τρα στον εκτελεστή του μπορεί να θανατωθεί αλλά δεν μπορεί πο­ τέ να νικηθεί. Και ο Φρόιντ δεν σφύριζε αδιάφορα το «Εντελβάις» όταν έγραψε ότι το χιούμορ μπροστά στην κρεμάλα δείχνει «μεγαλείο ψυχής».Η δοκιμασία τώρα έχει μεταμορφωθεί σε περιπέτεια. αυ­ τό δεν σημαίνει ότι περνάμε μπροστά από το νεκροταφείο σφυρί­ ζοντας αδιάφορα ή νιαουρίζοντας αδιάφορα. είναι η τρελή σοφία σε δράση. έδειχνε κάτι άλλο πέρα από το λαμπρό του πνεύμα. Αυτό εί­ ναι φυσικό. Ομολογουμένως. ανακάθι- . Ο μεταμορφωτής μεταμορφώνεται και ο ίδιος. αδέρφια. Τα καλαμπούρια των θανατοποινιτών ή των ετοιμοθάνατων ασθενών υπερέχουν εντυπωσιακά από τα αστεία των τηλεοπτικών σειρών. Η νευρι­ κότητά του δίνει τη θέση της πρώτα σε μια ασυγκράτητη έξαψη. Απελευθερωμένο πια. Όταν ο Όσκαρ Γουάιλντ πεθαίνοντας έδειξε. Όχι. η γαλήνη του είναι μεταδοτικές. όταν ο αστυνομικός ιδιοποιήθηκε τη μαύρη μπίλια. και μετά σε μια βουδιστική ηρεμία. Και αυτό. ακού­ γοντας φωνές από σκίουρους έξω από το παράθυρό του. το στρες σε έξαψη. η ανεμελιά του. αν και ο Γ ουάμπο μάλλον δεν θα το έλεγε έτσι. όπως λένε. η τόλμη του. ανοίγεται στη ζωή.

μια αινιγματική πρόσκληση να ξανασκεφτούμε το νόημα της ύπαρξης. Τέτοια περι­ στατικά θυμίζουν στους εύστροφους ότι συχνά υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο κωμικό και το κοσμικό και ότι σε αυτό το σύ­ νορο μπορεί να βρίσκεται η είσοδος προς την ψυχική αναγέννηση. τον Ραχσάν Ρόλαντ Κερκ και τον Λιούις Κάρολ. Για τον Άλεν Γκίνσμπεργκ και τον Ρ. μπορούμε να περιμένουμε ότι η ιντελιγκέντσια θα απορρίψει το αιγυπτιακό ζύγισμα της καρδιάς θεωρώντας το γρα­ φική δεισιδαιμονία. Μόνο εκείνοι που έχουν ελαφριά καρδιά θε­ ωρούνται αρκετά προχωρημένοι για να τους αξίζει η αθανασία. Τι έχουν να πουν όμως για την ευρωπαϊκή και αμερικανική παράδοση του Κατεργάρη. τον Αντρέ ι Κο­ ντρέσκου. θα απορρίψει την φλυαρία των σκίουρων θε­ ωρώντας την ανοησίες κάποιου εκκεντρικού ασιάτη γκουρού. Σε μια κουλτούρα σαν τη δική μας. τον Γ κούρτζιεφ και τον Ρόμπερτ Άντον Γ ουίλσον.σε στο κρεβάτι του και είπε. τον Ισμαήλ Ριντ. τι έχουν να πουν για το Κογιότ και το Κοράκι και τον Λόκι και τον Ερμή και τις κοινά αποδεκτές βλα­ σφημίες που εκτόξευε η πριγκίπισσα παλιάτσος στα Σατουρνάλια. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν πως όταν πεθαίνει κάποιος. Ν. τον Άλαν Ρούντολφ. τον Αλεξάντερ Κάλντερ και τον Ίταλο Καλ­ βίνο. οι θε­ οί βάζουν την καρδιά του στον ένα δίσκο μιας ζυγαριάς. τι έχουν να πουν για το Νταντά. Αν η ζυγαριά γείρει. τα τελευ­ ταία λόγια του ξεπέρασαν εκείνα του Γουάιλντ σε παιχνιδιάρικη σπουδαιότητα. Τι έχουν να πουν για το ΓαpγαVΤOύα και το Φίνεγκανς Γουέικ. τον Πικάσο και τους αλχημιστές της Πράγας. τον Ντισάν και την παταφυσική του Αλφρέντ Ζαρύ. αν η καρδιά του νεκρού είναι πιο βαριά από το φτερό. τον Χένρι Μίλερ. «Ώστε αυτό ήταν λοιπόν!». Και εδώ που τα λέμε. τον Μάρκ Τουέlν και τους φαρσέρ του ηλεκτρικού Κουλ-Έιντ. τον Φρανκ Ζάπα και τον Αντόνιο Γκαουντί. Στον άλ­ λο δίσκο υπάρχει ένα φτερό. την Πίπl τη Φακιδομύτη. Ω­ ραία. Τι έχουν να πουν για τις ύπουλες ειρωνικές ανατρεπτικές στιγμές του Νίτσε (ναι. Λενγκ. όπου επικρατεί η τυραννία της βραδύνοιας. τον Τζον Κέιτζ και τον Ερίκ Σατί. του . τότε δεν του επιτρέπουν να μπει στον κάτω κόσμο. Τι έχουν να πουν για τον Κάρλος Καστανέντα. καθώς αποτελούν ένα είδος κοάν.

Χόλαντ έθεσε ένα παρόμοιο ερώτημα στο βι­ βλίο του Γέλιο: Μια Ψυχολογία του Χιούμορ. Πότε θα εξελιχθούν αρκετά οι διανο­ ούμενοί μας -που σε πολλές περιπτώσεις είναι ευρυμαθείς και εξαι­ ρετικά ταλαντούχοι.ώστε να αποδώσουν στο κέφι και την ευθυμία έστω και ένα μικρό κλάσμα του σεβασμού. (Ο ισπανός ποιητής Χουάν Ραμόν Χιμένεθ είχε συμβουλέψει. τον μεγα-βάρδο. καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η κωμωδία θεωρείται κατώτερη από την τραγω­ δία κυρίως λόγω της κοινωνικής επικράτησης μιας ναρκισσιατι­ κής παθολογίας. έχουν ταξινομηθεί τρεις χιλιάδες επα­ ληθευμένα λογοπαίγνια.Νίτσε!). εκείνοι που θεωρούν πολύ σπουδαίο τον εαυτό τους για να γελάσουν με την ίδια τους τη αυ­ χνά γελοία συμπεριφορά επενδύουν στη σοβαρότητα επειδή υπο­ στηρίζει τις ψευδαισθήσεις μεγαλείου με τις οποίες ζουν. γρά­ ψε από την άλλη». συμπεριλαμ­ βανομένων των τραγωδιών. Προφανώς. αν και η τρελή σοφία μπορεί να εκτιμάται περισ­ σότερο στην Ασία. και τι έχουν να πουν για τον Σαίξπηρ. επειδή ενθαρρύνει την επιδεικτική κα­ τανάλωση αποκτημάτων που συμβολίζουν τη μεγαλομανία του». . «ο καπιταλισμός». μερικά από τα οποία τα διαβάζεις και σου σηκώνεται η τρίχα. πότε θα είμαστε αρκετά «προχωρημένοι» (σ' ευχαριστώ. έγραψε ο Κούσπιτ. τη σοβαρότητα και την κακοτυχία. στου οποίου τα θεατρικά έργα.) Το ερώτημα είναι. «ενθαρρύνει τον παθο­ λογικά μεγαλομανή εαυτό. κάποια ψήγματα σημαντικής παιχνιδιάρικης ευ­ θυμίας αστράφτουν από καιρό εδώ κι εκεί στο βαρύ σιδερένιο στέμμα της δυτικής παράδοσης. Σύμφω­ να με τον καθηγητή Ντόναλντ Κούσπιτ. «Αν σου δώσουν χαρτί με ρίγες. Ο Νόρμαν Ν. πολλοί δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς τέτοιες ψευδαισθήσεις.που αποδίδουν τόσο πλουσιοπάροχα στη βαρύτητα. Με άλλα λόγια. για όνομα του Θε­ ού. Θα πρόοθετα ότι η άκαμπτη τυφλή αφοσίωση σε μια συγκεκριμέ­ νη θρηοκευτική ή πολιτική παράταξη είναι με τον ίδιο τρόπο αύ­ μπτωμα παθολογίας. Φρεντ) για να αντιληφθούμε ότι αυτά τα αστραποβολήματα δεν προέρχονται από απλά στρας ή από άχρηστα μπιχλιμπίδια.

έχουν μεγάλη εξάπλωση στην κοινωνία μας και πρέπει να εξετάζονται από τη λογοτεχνία. Οι χάρτες τους είναι ανακριβείς και φο­ ράνε λάθος παπούτσια. την αυστηρότητα. πάνε κατευθείαν στον οίκο των συμφορών. το ρατσισμό. το φόνο. το άγχος. Ανάμεσα στους εγωκε­ ντρικούς κλαψιάρηδες. Δεν χρειάζεται να πάρει κανείς ερευνητική επιχορήγηση για να εξακριβώσει ότι τα περισσότερα λογοτεχνικά έργα της εποχής μας που εκθειάζονται από τους κριτικούς ασχολούνται με τον καρκίνο. να το υποτάξουν γε­ λώντας -ή νιαουρίζοντας. Η μιζέρια γίνεται ένα είδος συναισθη­ ματικού αυνανισμού. γίνεται ένα όπλο. τη μνησικακία. τον αμυ­ ντικό κυνισμό και την επιθετική φιλοδοξία. Οπότε. στη μια σελίδα μετά την άλλη. δυστυ­ χώς. το βιασμό. Όμως. τη σχιζοφρένεια. την αλαζονεία. Το αριστερό μονοπάτι διατρέχει περιοχές στις οποίες δύσκολα μπορούν να βαδίσουν οι γκουρού των παπιγιόν. χι χο.. όταν εκτονώνεται στους άλ­ λους. η απελπισία είναι εθιστική σαν την ηρωίνη και πιο δημοφιλής από το σεξ. Η κατάθλιψη. την εγκατάλειψη. Όλα αυτά. χι χο. την πλεονεξία. για τον απλό λόγο πως όταν κά­ ποιος είναι δυστυχισμένος έχει τη δικαιολογία να ασχολείται συ­ νέχεια με τον εαυτό του. χωρίς τη με- .ο επίγειος παράδεισος είναι μια σαφής δυνατότητα. κρατά τελικά τους μα­ ταιάδοξους έξω από τον παράδεισό τους. Για κείνους που είναι διατεθειμένοι να μει­ ώσουν και να διαμορφώσουν το εγώ τους. IIt ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟ να έχουμε τα προηγούμενα υπόψη μας όταν προσπα­ θούμε να κατανοήσουμε την αγανάκτηση με την οποία το κατε­ στημένο της Ανατολικής Ακτής υποδέχεται τα έργα που τολμούν να είναι αστεία και σοβαρά ταυτόχρονα.Η ειρωνεία εδώ είναι ότι αυτός ο ίδιος κακοήθης ναρκισσι­ σμός που αποκαλύπτεται μέσα από τη μεμψιμοιρία. το διαζύγιο. τον εθισμό και την κακοποίηση. αν τα παρελαύνεις στο ένα βιβλίο μετά το άλλο.

αλλά μάλλον ότι οπλι­ σμένοι με μια εύθυμη παιχνιδιάρικη στάση. είναι ότι οι συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής. Κάτω στη Λατινική Αμερική. αλλά και προ­ καλούν στον αναγνώστη μια πυρετώδη αγαλλίαση αντί για την εξουθενωτική εξάντληση που πολύ συχνά νιώθει κανείς τελειώνο­ ντας ακόμη και το πιο καλογραμμένο δικό μας βιβλίο. lρέν». το μόνο που καταφέρνεις είναι να εμποδίζεις την πρόοδο της λογο­ τεχνίας και της ανθρώπινης κατανόησης. μπορούμε να μην αφήσουμε τον πόνο να κυριαρχήσει στη ζωή μας. Όπως το αντιλαμβάνομαι αυτό. μπορούμε να μην αγοράσουμε μετοχές στην εταιρεία. περιλαμβά­ νοντας το ανεξήγητο και το κωμικό στις νατουραλιστικές τους αφηγήσεις. και πολύ γρήγορα η ζωή έχει κάποια βάσιμη δικαιολογία για να μιμείται την τέχνη. της οποίας εμείς στις ΗΠΑ μέχρι τώρα έχουμε πάρει μόνο μια γεύση). Δεν θέλω να παρεξηγηθώ εδώ: δεν λέω ότι ένα μυθιστόρημα . τον άψυχο κόσμο και το βαθύτερο ψυχολογικό κόσμο. πρόσθεσε μια δόση αντίληψη Ζεν για να το στηρίξει. γράφουν επίσης για προβληματι­ κούς γάμους και αρρώστιες (καθώς και για μια κυβερνητική κτη­ νωδία. Ο Φρόιντ είχε πει ότι «το χιούμορ είναι η άρνηση του πόνου». Αναγνωρίζοντας ότι ο κοινωνικός ρεαλισμός δεν είναι παρά ένα στρώμα ενός πολυεπίπεδου κέικ. ακόμη και όταν εξετάζουν τις δύσκολες και πεζές πλευρές της καθημερινής ζωής. Μπορούμε πραγματικά να είμαστε περήφανοι για μια λογοτε­ χνία που το συσσωρευτικό της αποτέλεσμα είναι να στέλνει τον αναγνώστη στη γέφυρα τραγουδώντας το «Καληνύχτα. δεν υπονοούσε ότι οι χιουμορί­ στες ανάμεσά μας αρνούνται την ύπαρξη του πόνου -όλοι μας υποφέρουμε στον ένα ή τον άλλο βαθμό.τασχηματιστική μαγεία του χιούμορ και της φαντασίας -και πολύ περισσότερο χωρίς μια αναλαμπή ανώτερης συνειδητότητας-. τη σφαίρα της φύσης. Η μεγάλη διαφορά. οι επονομαζόμενοι μαγικοί ρεαλιστές όχι μόνο υφαί­ νουν μια ευρύτερη και πιο περιεκτική ταπετσαρία. μια κωμική ευαισθησία. επικαλούνται ταυτόχρονα τη σφαίρα των ονείρων. τη σφαίρα των πνευμάτων. τη σφαίρα του μύθου. όμως. Διοχέτευσε αυτό το χιούμορ που αψηφά τον πόνο σε μια σελίδα.

και με αυτό τον τρόπο θα πραγ­ ματώνουν πότε-πότε την πεποίθηση του Κάφκα ότι «ένα μυθιστό­ ρημα πρέπει να είναι ένα τσεκούρι για τις παγωμένες θάλασσες γύρω μας». η εκπαίδευσή σου σού επιβάλλει να μη σπαταλάς χρόνο προσπαθώντας να δημιουργήσεις ζωντανούς χα­ ρακτήρες ή να περιγράψεις τις συνθήκες από τη μεριά του δρόμου που έχει λιακάδα. και ότι στα μάτια των θεών ο λιγομίλητος ή­ ρωας και το δακρύβρεκτο θύμα συχνά είναι κατώτεροι από τον κοκκινομύτη κλόουν -αλλά είναι δύσκολο να πουλήσεις τέτοιες ιδέες σε τύπους που έχουν τον Ε. . Ας μην ανησυχούμε όμως. Θα πρέπει όμως γι' αυτόν το λόγο ο σοβαρός συγγρα­ φέας να μην εξερευνήσει και να εκθειάσει τις απολαύσεις. η δυσλειτουργία είναι πιο ενδιαφέρουσα από τη σταθερότητα. τα μυστήρια και τις χαρές του κόσμου. κλαψιάρικη λογοτεχνία να μην είναι τίποτα παραπάνω από το παλιό ρητό της σχολικής αί­ θουσας. Και όλοι θα συμφωνήσουν. (Μπορεί όλη αυτή η νευρωτική. τα θαύ­ ματα. και η λογοτεχνία και η ζωή μπορεί να γίνουν ανιαρές.πρέπει να είναι οδηγός παγκόσμιας ευτυχίας. Εφόσον οι λέξεις και οι ιδέες υπάρ­ χουν. κυνική. Αν αυτό που ξέρεις καλύτερα είναι το ανγκστ. ότι το έγκλημα είναι πιο συνσρπαστικό θέμα από τη νομοταγή συμπεριφορά. ένα δύσκολο διαζύγιο είναι πιο σκανδαλιστικό από έναν ήρεμο γάμο. Φόρστερ στο κομοδίνο τους και ένα μπουκέτο ξερούς νάρκισσους χωμένους στον κώλο τους. που επιστρέφει για να μας στοιχειώσει σαν ένα φάντασμα από κιμωλία. «Γ ράψε αυτό που ξέρεις». Μ.) Όπως και να έχει το πράγμα. όπως δεν πρέπει να είναι ένα αυτο-επιεικές ημερολόγιο του προσωπικού πόνου του συγγραφέα. πιστεύω ότι το εμπνευσμένο παι­ χνίδι (ακόμη και όταν είναι παράτολμο. νομίζω. θα βρίσκονται μερικοί απροσάρμοστοι που θα παίζουν μα­ ζί τους μ' ένα πνεύμα approfondement -αν μπορώ να δανειστώ αυτή την υπέροχη γαλλική λέξη που μεταφράζεται περίπου ως «παίζοντας άνετα στα βαθιά». Χωρίς συγκρούσεις. ενοχλητικό ή χυδαίο) ενι­ σχύει μάλλον παρά μειώνει τη διανοητική ακρίβεια και την πνευ­ ματική εκπλήρωση.

Harper's. εύστροφα και αναζωογονητικά. θα συνεχίσω να υποστηρίζω ότι στο γράψιμο.Παραδέχομαι ότι μια εύθυμη παιχνιδιάρικη διάθεση θιβετανι­ κού διαμετρήματος μπορεί να μην αντιπροσωπεύει το μοναδικό παγοσπαστικό τσεκούρι στη λογοτεχνική μας εργαλειοθήκη. 2004 . μια σύντηξη πλακατζίδικης ασιατικής σοφίας. εξωδιαστατικής λα­ τινοαμερικάνικης μαγείας και μαχητικής βορειοαμερικάνικης ποι­ ητικής ενεργητικότητας και στιλ (όσο εξωτική και αν φαίνεται αυ­ τή η ιδέα σε μερικούς) μπορεί να είναι η μεγαλύτερη ελπίδα μας για ν' ανοίξουμε δρόμους μέσα από τους καρδΙO<Jναισθητοποιη­ τι κούς. εξίσου αποτελεσματι­ κά. εξίσου ισχυρά. πνευμαΤO<Jποπνικτικούς ωκεανούς του παγετού. Δεν θα ήταν σκέτο γατίσιο νιαούρισμα η τάξη αυτή να γίνει επίσης φωτισμένη και εύθυμη. Έχουμε μια προικισμένη και ευσυνείδητη λογοτεχνι­ κή τάξη. Μέχρι να τα δω στην πράξη όμως. τότε οπωσδή­ ποτε ακονίστε τα και χτυπήστε με αυτά τον εχθρό. Αν υ­ πάρχουν εναλλακτικά μέσα εξίσου προσιτά. ψυχο-συρρι κνωτι κούς.

Στην προσωπική μου ζωή. Το να γράφεις για το φαγητό είναι επικίνδυ­ νο για τον ίδιο λόγο. Το Τaμπόπσ. είναι επικίνδυνο να γράφεις για σεξ. μπορεί να ήταν η πιο συγκρουσιογόνα ταινία που έχει παραχθεί ποτέ. προσπαθώ να δίνω ένα δίκαιο και αμερόληπτο μερίδιο προσοχής στις απολαύσεις όλων των αισθή­ σεων. γιατί. γιατί στο τέλος της. όμως. αν εξαι­ ρέσουμε μερικούς στίχους για τα κινέζικα τηγανητά λαχανικά και τη γρανίτα μπανάνα στο Μιοσκσιμισμέγσι μες στις ΒαΤΡοχσπιτζάμες . κινδυνεύεις να στείλεις τους αναγνώστες σου στο τραπέζι αντί στο κρεβάτι. Από την άλλη μεριά. φυσικά. ο κινηματογραφιστής σε γενικές γραμ­ μές είναι απρόσβλητος από τους κινδύνους μιας υπερδιέγερσης των ορέξεων των μαγεμένων θεατών. αρκετά ζωντανά. μόνο που. κάνεις τον αναγνώστη να θέλει να αφήαεl το βιβλίο και να πάει για πήδημα. μου είναι απλούστατα αδύνατο να αντισταθώ στον πειρασμό να γράψω για σεξ. Στα μυθιστορήματά μου.Μέχρι να μας χωρίσει το γεύμα ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΙΙΙΗ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ. είναι διαφορετικό θέμα. Επειδή χρειάζεται μεγαλύτερη αποφασιστικότητα για να το σκάσεις ξαφνικά από μια αίθουσα κινηματογράφου από όση για να παρατήσεις ένα βιβλίο. αν και τα επακόλουθα ορι­ σμένων ταινιών μπορεί να είναι πολύ ενδιαφέροντα. Επικίνδυνο ή όχι. τουλάχιστον το ενενήντα τοις εκατό των ζευγαριών ανάμεσα στους θεατές βρίσκονται σε τρομερό δίλημμα για το ποιο από τα δυο να τρέξουν και να κά­ νουν πρώτα: το να φάνε ή να πηδηχτούν. για παράδειγμα. αν γράψεις αρκετά καλά. αρκετά παραστατικά.

». επιτρέψτε μου να το επαναδιατuπώσω αυτ~ το καλύτερο φαγητό που έχω βάλει ποτέ στο στόμα μου ήταν το μους φουά γκρα με καστανή σάλτσα από μανιτάρια μορέλ που ε . Όταν πριν από μερικά χρόνια μια συντάκτρια με πληροφόρη­ σε ότι κάνει μια ανθολογία στην οποία επιλεγμένες διασημότητες θα μιλούν για το πιο αγαπημένο φαγητό τους. χα την τύχη να δοκιμάσω σ' ένα ανατριχιαστικά σπάταλο γεύμα στο Λ' Αμπρουαζί. και μια επάξια ωδή στη μαγιονέζα στη Β/Λα Ινκόγκνιτο (που δεν είναι ακριβώς τα φαγητά που μπορούν να ενεργοποιήσουν τους σιελογόνους αδένες ενός τυπικού οπαδού της υψηλής κου­ ζίνας). ασχολή­ θηκα περισσότερο με το θέμα. τι θα ζητούσες για το τελευταίο σου γεύμα. πήρα όρκο πριν από πολύν καιρό ότι τα χείλια μου δεν θα επιτρέψουν ποτέ να μπει στο στόμα μου οποιοδήποτε γλωσσικό όργανο που δεν είναι γερά ρι­ ζωμένο στη στοματική κοιλότητα ενός ζωντανού ανθρώπινου θη- . προτιμούσα να αφήνω τη μαγειρική μυθιστορία στα σκορ­ δομυρωμένα χέρια τέτοιων δασκάλων του γευστικού δράματος όπως ο Τζιμ Χάρισον και ο Τόμας Μακ Γ κουέιν. Ε. «Αν ήσουν θανατο­ ποινίτης.. Επιτρέψτε μου να πω εδώ ότι αφού είδα κάποιες φορές περι­ στασιακά και με καχυποψία. ότι σκέφτηκα σοβαρά το θέμα για μια-δυο μe. έναν από τους μόνιμους διεκδικητές του πρω­ ταθλήματος βαρέων βαρών ανάμεσα στα παρισινά εστιατόρια. Αν οι σελίδες των μυθιστορημάτων μου είναι ποτέ υγρές. αρνήθηκα να συ­ νεισφέρω -και όχι μόνο επειδή μου είναι αδύνατο να δω τον εαυ­ τό μου ως «διασημότητα» χωρίς να βάλω τα γέλια. κατά πάσα πιθανότητα αυ­ τό οφείλεται σε μια ουσία διαφορετική από το σάλιο.. ο άτιμος). λοιπόν. γκριζορόζ πουτίγκες που κείτονται σαν ξασπρισμένα έμβρυα δελφινιών στα ψυγεία ορισμένων χασάπικων.. Και το σκέφτομαι ακόμη . αν όχι αηδία. αυτές τις λαστιχοει­ δείς. το καλύτερο πράγμα που έχω βάλει ποτέ στο στόμα μου -ή μάλλον όχι. Στη δεύτερη θέση θα έβαζα τις αρνίσιες γλώσσες βινεγκρέτ στο Μπάμπο στην Νέα Υόρκη. αφού ένας φίλος μου μου έθεσε το ερώτημα (πρέπει να ήταν μαστουρωμένος. Και πρόσφατα.μας. Πρέπει να ομολογήσω. ρες. όμως.

Το να γράψω για τα σπαράγγια. Όμως. γιατί είναι σχεδόν αδύ­ νατο να μιλήσεις για τη γεύση ενός πράγματος χωρίς να την πα­ ρομοιάσεις με τη γεύση κάποιου άλλου πράγματος -γι' αυτόν το λόγο είμαστε όλοι καταδικασμένοι να ακούσουμε το κλισέ «Δοκί­ μασέ το. έχει μια γεύση σαν κοτόπουλο» χίλιες φορές μέχρι να πε­ θάνουμε. Τώρα πά­ ντως μπορώ να δηλώσω ότι σε χρώμα και υφή οι αρνίσιες γλώσ­ σες μοιάζουν με τις αγελαδινές όσο μοιάζουν και με τις γλώσσες των παπουτσιών. αν αρνιόμουν έστω και να δοκιμάσω την αγαπημένη του κρεασιόν. το πιάτο αποδείχτηκε πα­ ράδεισος χωρίς αστερίσκο. Έτσι δεν έγραψα ποτέ για τις αρνίσιες γλώσσες βινεγκρέτ (με μανιτάρια και μ' ένα αυγό ποσέ από πάνω). για να . Αλλά ξεφεύγω από το θέμα μας. ούτε για το μους φουά γκρα με καστανή σάλτσα από μανΙ1άρια μορέλ.λυκού. όπως έκανα εν συντομία στο Αγριεμένοι Ανάπηροι Επιστρέφουν από Ζεστά Κλίματα.ώστε να στείλει στο Παρίσι ή στο Μανχάταν για να φέρουν αρνίσιες γλώσσες βινεγκρέτ ή μους φουά γκρα σε καστανή σάλτσα από μανιτάρια μορέλ. Από πλευράς γεύσης. ας είμαστε σοβαροί: δεν υπάρχει διευθυντής φυλακών που να έχει τόσο κατανόηση -και πολύ περισσότερο τόσο εκλεπτυσμό. και οι αρνίσιες γλώσσες βινεγκρέτ ήταν η σπε­ σιαλιτέ του Μάριο Μπατάλι. ήταν εύ­ κολο γιατί μπορούσα να αναφερθώ με ποιητικότητα αλλά και ακρίβεια στο σχήμα και το χρώμα του λαχανικού. κάθε μακροσκελής συζήτηση για τη μορφή και την από­ χρωση θα ήταν άσχετη. και έμενα έκθαμβος κάθε φορά που το δοκίμαζα στη μισή ντουζίνα φορές που έφαγα στο Μπάμπο. αυτό το τζάμπο τζίνι της γαστρονομίας. Συνετά πράποντας απέφυγα έστω και να αναφέρω τη γεύση των σπαραγγιών. ούτε και σκοπεύω να το κάνω. αυτά που έβλεπα στα ψυγεία των μαγαζιών ήταν βοδινές γλώσσες. καθώς και για τη μοναδική «άνανθη» θέση του στην κατά τ' άλλα λουλουδάτη οικογένεια των λειριοειδών. Πώς θα με έπαιρνε στα σοβαρά ο Μάριο. Και με τα πολύπλοκα πιάτα σαν αυ1ά 1α δυο που προ­ ανέφερα. Όσο για το να ζητήσω μία ή και τις δυο αυ­ τές λιχουδιές σαν τελευταίο μου γεύμα.

παρακινημένο περισσότε­ ρο από ακατάσχετη περιέργεια και από το χαρακτηριστικό στομά­ χι του Καρκίνου παρά από κάποια φιλόδοξη επιθυμία για ανοδι­ κή κινητικότητα. αλλά που. Δεν υπάρχει πρόβλημα όμως.) Προσωπικά είμαι παιδί των Απαλαχίων που μεγάλωσα με πο­ λέντα και φύλλα γογγυλιών. Οι περισσότεροι ει­ λικρινείς επικούρειοι θα παραδεχτούν ότι υπάρχουν κάποια σχετι­ κά απλά πιάτα που σε όλη τους τη ζωή χτυπούν το στοματικό τους γκονγκ τόσο αποτελεσματικά και τους παρέχουν τέτοια αδιάλειπτη απόλαυση και ικανοποίηση. Ορισμένα φαγητά από τα παιδικά μου χρόνια μου αρέ­ σουν ακόμη όμως. κατά πάσα πιθανότητα θα αποτελείται από στρώματα λιπαρής ζύμης που θα φασκιώνουν αδύνατες. με εξαίρεση το παραλιακό Σαν Κουέντιν. η εντράδα εξόδου που ζητούν πιο συχνά οι καταδικασμένοι σε θάνατο είναι οι τηγανητές γαρί­ δες. Και δεν υπάρχει πρόβλημα επει­ δή αν σχεδίαζα το θανατοποινίτικο μενού μου. και σας διαβεβαιώ ότι η προτίμηση αυτή έχει ελάχιστη ή και καμιά σχέση με τη νοσταλγία. κανένα από τα προαναφερθέντα πιάτα της υψηλής μαγειρικής. αργότερα ανέπτυξα μια εκτίμηση για την καλή κουζίνα. Θα τα απέκλεια ακόμη και αν δεν υπήρχε θέμα χρημάτων και πρακτικής μεταφοράς τους. (Σύμφωνα με στατιστικές. ακόμη και αν δεν ένιωθα τύψεις για τις καημένες τις χήνες και τα αρνάκια. χλωμές. Η αλήθεια είναι ότι το φαγητό που θα προτιμούσα όντως για τε­ λευταίο μου κέρασμα είναι κάτι πιο σπιτίσιο και συνηθισμένο -αν και όχι εντελώς παραδοσιακό από την άποψη των τελευταίων γευ­ μάτων. όσο αξέχαστα και νόστιμα κι αν ξέρω ότι είναι. μια επιλογή που δεν είναι αναγκαστικά καταδικαστέα. κατεψυγμένες για τόσο πο­ λύν καιρό που σίγουρα δεν θα έχουν ζυγώσει σε ωκεανό από τό­ τε που ο Ζακ Κουστό ήταν στο γυμνάσιο. με τη διαφορά ότι οι τηγανητές γαρίδες που μπορεί να είναι διαθέσιμες σε ακτίνα 50 χιλιομέτρων από μια φυλακή μέγιστης ασφάλειας. που στο τέλος (το κυριολεκτικό τέλος) .μπορέσει κάποιος βδελυρός κατάδικος να εκτοξευτεί στο γπερπέ­ ραν μ' έναν μακάριο ουρανίσκο και ένα εκστατικό χαμόγελο. άγευστες γαρίδες. δεν θα ήταν στην κορυφή του κατα­ λόγου των επιθυμιών μου.

τε­ λευταία όμως ζητώ από τον Θεό να βοηθήσει την Κοντινένταλ Μπέικιν Κόμπανι να αποφύγει τη χρεοκοπία. (Ανάλογα με την εποχή και τη θέση της υποθετικής μου φυλάκισης. Ποιος νοιάζεται αν το ψωμί χτίζει δυνατό σώμα με δώδεκα διαφορετικούς τρόπους ή με δεκαοχτώ διαφορετικούς τρόπους ή με κανέναν απολύτως τρόπο. αρωματικά. τόσο απορροφητικό. Εντάξει. για να ανακαλύψω εκεί ότι όλες οι ντομάτες της έκθεσης. Έχει γίνει εθνικό τα­ μπού να αφήνουν τις ντομάτες να ωριμάσουν στα χωράφια. εδώ μπορεί να υπάρχει πρόβλημα. και όταν βλέπεις στο σουπερμάρκετ μια επιγραφή που διαφημίζει «ντομάτες ωριμασμένες στο φυτό». που πα­ ράγουν ψωμιά σκληρά.για τα πιο συναισθηματικά μας αλείμματα και γεμίσεις το Γουόντερ Μπρεντ είναι ένα φυσικό αφύσικο θαύμα. για παράδειγμα. τόσο αισθη­ σιακό.) γ} Δύο ώριμες κόκκινες ντομάτες. Πρόσφατα παραβρέθηκα με μεγάλες προσδοκίες στο Φεστιβάλ Ντομάτας Παλμέτο κοντά στο Μπράντεντον της Φλόρι­ ντα. αλλά όταν μπαίνει θέμα κατασκευής συγκεκριμένων σάντουιτς -τόνος και κίμτσι. πυκνά και θρεπτικά. ξέρω ότι υπάρχουν άφθονα σπουδαία μικρά αρτοποιεία [σκεφτείτε την ευρωπαϊκή μητέρα γη]. από την πρώτη μέχρι την τελευταία.δεν μπορούν παρά να επιλέξουν αυτά τα αγαπημένα τους πιάτα αντί για τις δελεαστικές προσφορές από τις περίφημες κουζίνες του Μπερνάρ Πασό ή του Μάριο Μπατάλι. β} Μια φρέσκια μαλακή φραντζόλα ψωμί Γουόντερ Μπρεντ. καθώς ανησυχώ ότι εκείνο το εύθυμο περιτύλιγμα με τα κεφάτα κόκκινα κίτρινα και μπλε μπαλόνια του μπορεί να εξαφανιστεί για πάντα από τα ράφια των μπακάλικων. ξέρεις ότι έχεις μπροστά σου . Και γι' αυτό ακριβώς θα έλεγα στο λακέ των φυλακών να φέρει στο κελί μου τα παρα­ κάτω αντικείμενα: α} Αλάτι και πιπέρι. Ως πλατφόρμα στήριξης -τόσο εύπλαστο. τόσο απλό. (Σπάνια θυμάμαι κάποια μεγάλη εταιρεία στις προσευχές μου. ή τραγανό Σπαμ. ήταν αρκετά πράσινες για να τις πάρεις για τον αριστερό όρχη του Χαλκ. τόσο έτοιμο.το Γουόντερ Μπρεντ [σκεφτείτε τσιρλίντερ που ζει σε πάρκο με τροχόσπιτα] είναι ανα­ ντικaτάστaτο.

το έδαφος πρέπει να είναι χημικά τέλειο. Μια ντομάτα. πιστέψτε με. κατά πάσα πιθανότητα δεν θα επιτρέ­ ψουν να μπει μαχαίρι στο κελί ενός θανατοποινίτη: Μπορεί να γρα­ τσουνιστώ κατά λάθος.Σ. οι θερμοκρασίες στις βορειο­ δυτικές πολιτείες της ακτής του Ειρηνικού είναι πιο ψηλές τα τε­ λευταία χρόνια τον Αύγουστο.}* δ} Ένα μαχαίρι. (Εντάξει. πρέπει να ωριμάσει αργά και ολοκληρωτικά στη διάρκεια ενός πολύ ζεστού και υγρού καλοκαιριού. ή αλλιώς να απειλήσω τον ιερέα που θα έρθει να με παρηγορήσει με τα πνευματικά αντίστοιχα των διαφημί­ σεων για «ντομάτες ωριμασμένες στο φυτό».ένα ψέμα τόσο κατάφωρο που θα έκανε και το Πεντάγωνο να κοκκινίσεΙ. ακόμη και όταν τις αφήνουν να ωριμάσουν στον κήπο. Χά­ ρη στην παγκόσμια υπερθέρμανση.) ε} Ένα βάζο μαγιονέζα Μπεστ Φουντς. με το θλιβερό θάνατό του. είτε από ένα κοπάδι * Όταν έγραψα αυτές τις γραμμές. όπως συμβαίνει και με τα στα­ φύλια και τον καπνό. μαθαίνοντας την επικείμενη εκτέλεσή μου. Ο Χάντερ θα καταλάβει τι εννοώ και. Τόμπσον. ο Τόμπσον ζούσε και ήταν μια χαρά. Τώρα. αλλά η σχέση τους με μια γνήσια ντομάτα από την Κομιτεία Χάνοβερ της Βιρτζίνια ή από το αγρο­ τικό Νιου Τζέρσεϊ είναι παρόμοια με τη σχέση που έχουν οι σαρ­ δέλες κονσέρβα με το φρεσκοπιασμένο σολομό. Επί πλέον. ξεθώριασε ακόμη περισσότερο το χρώμα α­ πό την αμερικανική σκηνή. Θα πρέπει να πείσω έναν δεσμοφύλακα να κάνει αυτός το κόψιμο στο γραφείο του. (Σ. Πού είναι σήμερο οι άνθρωποι που η ζωή τους δεν είναι μπεζ πού είναι οι συγγραφείς που το στιλ τους δεν είναι γκρίζο. Υπάρχουν και εκείνες που μεγαλώνουν σε θερμοκήπια. (Είτε επινοήθηκε από τον προσωπικό σεφ του δούκα του Ρισελιέ.τ. ίσως να τον πείσουν να της κάνει μια ένεση με κατιτί προηγουμέ­ νως. Μπορώ μόνο να ελπίσω ότι. αλλά οι ντόπιες ντομάτες. δεν θα επηρεάσει τη γεύση της ντομάτας. για να αξίζει το όνομά της. οι Καλοί Σαμαρείτες του Κολοράντο θα συγκινηθούν και θα μου στείλουν μια ώριμη ντομάτα από το περιβόλι στην πίσω αυλή τους -και αν συμβαίνει να έχουν φιλικές σχέσεις με τον Χάντερ Σ. εξακολουθούν να έχουν μια γεύση σαν βρεγμένο Κλινέξ.) .

. ανάμεσά τους με γεύ­ ση τυρί. Οι Γιαπωνέζοι έχουν ερωτευτεί τό­ σο πολύ αυτήν τη δυτική επινόηση -υφή μεταξένια σαν κιμονό. μάρκα Κιουπάι κανονική. Απορρίπτεται η χάρη!) Τώρα είναι προφανές -έτσι δεν είναι. Υπάρχουν οχτώ ποικιλίες από την lαπωνία. η αμερικάνικη της Μπεστ Φουντς [ή Χέλμανς. Έχει επίσης βάζα. η γεύση της τόσο συγκαλυμμένη όσο και η γεύση του Ζεν. Κάπου βαθιά μέσα στα χαλύβδινα έντερα ενός φρικτού ιδρύματος. ένας ισχυρισμός που έχει επαληθευτεί επανειλημμένα σε τυφλές δοκιμές που στήνουμε εγώ και μερικοί φίλοι μαγιόρα στην κουζί­ να μου κάθε lούλιο. Και δεν υπάρχει τίποτα το σοβινιστικό σ' αυ­ τή την επιλογή: είμαστε ικανοί να καρφιτσώσουμε την μπλε κορ­ δέλα ακόμη και στη μαγιονέζα της Αλ Κάιντα αν είναι η καλύτε­ ρη. η προέλευση της μαγιονέζας είναι σαφώς γαλλική. τη Νορβηγία και την Πολωνία. Πώς να μην τη γουστάρειςl Ίσως θα 'πρεπε να αρχίσω να υποκλίνομαι προς τον Πύργο του Τόκιο. Ανεξάρτητα απ' αυτό όμως. Το ψυγείο μου περιέχει αυ­ τήν τη στιγμή δυο βάζα μαγιονέζα αγορασμένα στη Γαλλία. με γεύση γουάσαμπι και.. το Μεξικό.. όπως είναι γνωστή ανατολικά των Βραχωδών Ορέων]. με γεύση καλαμπόκι. Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ακόμη και ένα ημιεξελιγμένο ανθρώπινο πλάσμα θα απαιτούσε να του σερβίρουν Μπεστ Φουντς στο τελευταίο του γεύμα. η καλύτε­ ρη.ώστε σή­ μερα έχουν μια λέξη για τους μαγιονεζομανείς: μαγ/όρα. και γι' αυτόν το λόγο υποκλίνομαι τρις κάθε πρωί ανελλιπώς προς την κατεύθυνση του Πύργου του Άιφελ. Παραγ­ γείλτε μια πίτσα Ντόμινο στην αστική lαπωνία και θα σας έρθει αυτόματα με γαρνιτούρα μαγιονέζα.νύμφες που είχαν δεξιωθεί πεινασμένους σάτυρους σε κάποιο αλ­ πικό ξέφωτο. η καλύτερη μαγιονέζα στον κό­ σμο συμβαίνει να είναι . Μετά χρησιμοποιώντας την οδοντόβουρτσά μου ή το δάχτυλό μου στη . τη Γερμανία. και εκείνοι οι κακόγουστοι φυλακισμέ­ νοι που θα προτιμούσαν να φάνε Μίρακλ Χουίπ κατά πάσα πιθο­ νότητα είναι άξιοι της μοίρας τους. μπουκάλια και σωληνάρια με μαγιονέζα από την lσπανία. είμαι έτοιμος να απλώσω μισή ντουζίνα φέτες Γουόντερ Μπρεντ. φέτες αφράτες και λευκές σαν σύννεφα.πού οδηγούν αυτές οι επιλεκτικές αγορές.

Τέλος. δεν είπαν ποιανού δωδεκάχρονου παιδιού.θέση του απαγορευμένου μαχαιριού. Μείνετε ήσυχοι. οι γιατροί είπαν ότι έχω της αρτηρίες δωδεκάχρονου παιδιού. «Τομ. συνάδελφοι ειδήμονες. Να το δοκιμάσουμε στο σπίτι. γιο­ τί αν δεν το κάνεις αυτό. και να τη σκε­ πάζω μ' ένα υπεράφθονο και παχύ στρώμα. σπογγοειδή στην αφή. θα απλώ­ σω τις φέτες της σκεπής. το μόνο που μπορώ να πω εί­ ναι πως όταν εγώ. δελεο­ στικά στη δαγκωματιά. Φαντάζομαι μπορεί να εν­ νοούσαν και εκείνο το διπλόφαρδο γουρουνάκι που κλάνει στο κάθισμα μπροστά σας κάθε φορά που πηγαίνετε σε απογευματινή παράσταση το Σάββατο. από κρούστα σε κρούστα. αυτό που δεν μπορείτε παρά . θα κάνω ένα βή­ μα πίσω για μια στιγμή και θα θαυμάσω τη γυαλάδα του. μοιρά­ ζοντάς τις σε επαρκείς αριθμούς στα τρία από τα μαγιοναρισμένα επίπεδα. το μεγά­ λο ρολόι τρέχει. λοιπόν. την αθωότητα και την παρακμή και την ξανθή μπριζιτ-μπαρντοϊκή ομορφιά του. εξασφαλισμένα από τυχόν τσαπατσούλικη απώλεια περιεχομένου. ένας ισόβιος καταναλωτής μαγιονέζας σε γαρ­ γαντουικές ποσότητες. έκανα αγγειογράφημα το 1999. αφού το θείο ντρέσιν σοβατιστεί σε μια ευχάριστα ηδονιστική έκταση και πάχος. σχηματίζοντας ένα συνεκτικό όλο. όμως. Αφού γίνει κι αυτό. είναι ασφαλές αυτό. φροντίζοντας να αλείψω την αυγο-αμβροσία από άκρη σε άκρη. (Φυσικά. την κολ­ λώδη ημιρευστότητά του. θα απλώσω Μπεστ Φουντς και στις έξι εκτεθειμένες επιφάνειες. λοξά και συγχωνευμένα. Αλίμονο. Βουαλά! Αυτό που βλέπετε τώρα. κάπως ισοπεδωμένα. Θα πρέπει να προχωρήσω και να προσθέσω τις ακτινοβόλες μικρές στρογγυλές φέτες της ντομάτας (στρογγυλές και κόκκινες σαν τους φακούς σε γυαλιά πυγολαμπίδας). ένας παρατηρη­ τής θα με έβλεπε να σκεπάζω ολόκληρη τη φέτα. ατιμάζεις την τέχνη της σαντουιτσοπαρο­ σκευής. Μπορεί να ρωτήσετε ίσως.) Όπως και να 'χει το πράγμα. και με την παλάμη του χεριού θα ασκή­ σω αρκετή πίεση ώστε τα συστατικά να κολλήσουν μεταξύ τους. θα ρίξω μια πρέζα πιπέρι και μπόλι­ κο αλάτι (μην ξεχνάτε. έχω καθαρές αρτηρίες).» Ε. γαλήνια στο μάτι.

αναί­ σχυντα λιπαρό και απατηλά πλουσιοπάροχο. κατα­ ναλώνω ένα τρίο από τέτοια σάντουιτς ενώ περιμένω τις σκιές που θα πέσουν σε λίγο πάνω στην κλειδωμένη πόρτα μου. ο να'(φ. είναι τρία νεογέννητα παραδείγματα ενός από τα πιο ανεπιτήδευτα αλλά θαυμαστά παρασκευάσματα της πολιτι­ σμένης ανθρωπότητας: ο πένης βασιλιάς των γευμάτων. με έναν συνδυασμό από βαθιά ευλάβεια και υψηλή τέρψη. Γ ια μένα -και ίσως για σας επίσης. το σωστά φτιαγμένο σάντουιτς ντο­ μάτα υποδηλώνει μια ποιότητα πέρα από την ενήλικη χΡονο-οπι­ σθοδρόμηση ή την παιδική ικανοποίηση. Όχι. ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ ΝΤΟΜΑΤΑΙ Μια γενναία μικρή σχεδία σε μια θάλασσα μαγειρικής σύγχυ­ σης. υπόγλυκο και ξινό. λακωνικές και πρακτικές. Έτσι είναι απόλυτα ταιριαστό με την περίσταση το γεγονός ότι.τι αφορά το σάντουιτς ντομάτα. αυτό κάνω σχεδόν. ακόμη κι αν τα έτρωγα κάθε μέρα της ζωής μου -και σε ό. ανέμελο. Βασικά. κιούπι με ρουμπίνια στο τέλος ενός ξασπρισμένου ουράνιου τόξου. του οποίου η φαινομενικά πρωτόγονη ιδιοφυ'(α υποτιμάται τόσο από λεπτεπίλεπτους καναπεδακοφάγους όσο και από άντρες βα­ ριούς κι ασήκωτους που τρέφονται με κρέας και πατάτες το σε­ μνό αλλά πάντα θαρραλέο". είναι παρήγορο. θα πείτε. τζόκερ στη φθαρμένη τράπουλα των θερινών γευμάτων. δεν μου δίνουν καλά-καλά το χρόνο να σκουπίσω το . Φαγητό της παρηγοριάς. Δεκτόν. το δυο κούπα γυρισμένο τα μέσα έξω. ελά­ χιστα από τα σημερινά παιδιά δεν θα Υκρίνιαζαν σαν πάπια καρ­ τούν αν τους έβαζες ένα σάντουιτς ντομάτα στο δίσκο με το φα­ γητό για την τηλεόραση.υπάρχουν ιδιαίτερα φα­ γητά που έχουν την ικανότητα να συνδέουν κυριολεκτικά τους γευ­ στικούς κάλυκες με την ψυχή· φαγητά από τα οποία δεν θα κου­ ράζονταν ποτέ ούτε η γλώσσα ούτε η ψυχή μου. προσιτό. το σάντουιτς ντομάτα είναι μαλακό και τρυφηλό. Και να που έφτασαν αυτές οι ενάρετες αρχές. αν και όχι με εκείνη ακριβώς την αίσθηση του τύπου «μου λείπει η μαμά μου».να λιμπιστείτε. με την οποία για μερικούς μπορεί να είναι παρήγορο ένα μπολ με καλά παλιομοδίτικα μακαρόνια με τυρί.

πρέ­ πει να επιμείνω σ' ένα ευτυχισμένο τέλος. πετώντας με στο πάτωμα σαν επιστολή στον Άι-Βασίλη. καλοφωτισμένο μέρος όπου θα δολοφονηθώ νόμιμα από το κράτος. Μπαμl Τι ήταν αυτό. κουτσός. Με απρόσμενη ταχύτητα βγαίνω στην αυλή. αλλά στην τω­ ρινή μου κατάσταση όχι ιδιαίτερα ήρεμο. Ο πύργος των φρουρών έχει πέσει. Και σίγουρα δεν έχω παραιτηθεί στη μοίρα μου. Όμως ούτε είμαι επιθε­ τικός. Ακόμη και τα σάντουιτς ντομάτα έχουν τους περιορισμούς τους. μαρσάροντας τη μηχανή σαν βελούδινο αλυσοπρίονο. διασχίζω τα ερείπια πηδώ­ ντας στο ένα πόδι σαν φλαμίνγκο σε αγώνα δρόμου με σακιά. δεν θα ισχυριστώ αβάσιμα ότι είμαι ολοκληρωτικά γαλήνιος. βλέπετε. Μεξικό. σε τελική ανάλυση. Κο­ θώς πέφτουν χαλάσματα γύρω μου. Ουάου! Οι φίλοι μου στο Αντιστασιακό Κίνημα Τρελών Επι­ στημόνων ξέρουν να ενορχηστρώνουν μια απόδραση από φυλακή! Στον έρημο δρόμο έξω από τα τείχη της φυλακής. λερωμένος. και με την προϋπόθεση να είναι δραματικά σωστή. Μπαίνω μέσα. αφή­ νοντας χώρο και για όλες τις αναβολές στράτευσης του Ντικ Τσέ­ νεϊ. και στον τοίχο της φυλακής υπάρχει μια τρύπα τόσο φαρδιά που χωράει μια ολόκληρη ώρα εταιρικής απληστίας. Δεν έχω παραιτηθεί γιατί αυτή η φαντασίωση είναι δική μου. Μολονότι αυτές τις στιγμές που έχουν προγραμματιστεί να εί­ ναι οι τελευταίες μου έχω απολαύσει ξανά μία από τις πιο ευχά­ ριστες απολαύσεις της ζωής. αυτοί είναι εμβρόντητοι. Μια τρομερή έκρηξη διαπερνά ξαφνικά το κτίριο.λιγδωμένο στόμα μου με το μανίκι πριν με οδηγήσουν έξω από το κελί μου. αυτή βάζει ταχύτητα. και από κει σ' εκείνο το καθαρό. Με άφησαν χορτασμένο. έχω ένα σχέδιο. περιμένει η Ναόμι Βατς με μια μαύρη Φεράρι. Ματωμένος. οι φρουροί μου κι εγώ είμο­ στε πεσμένοι κάτω. Ο καλός μας γεί- . και φεύγουμε πύραυλος για το Μεξικό τρέχοντας με 180 χιλιόμετρα την ώρα. δίνω στη Ναόμι ένα φι­ λί. σ' έναν διάδρομο κίτρινο στην απόχρωση του κάτου­ ρου. Δεν έχω παραιτηθεί γιατί. εγώ κοιτάζω αλαφια­ σμένα μέσα από το στροβιλιζόμενο σύννεφο της σκόνης μέχρι που βλέπω σε κοντινή απόσταση να μου γνέφουν τα φώτα της αυγής.

είναι και πολύ μούι μποuένο οι άτιμες. σεl με σαμπουάν ζιζανlοκτόνου. όπου σήμερα το ψωμί για τοστ πουλιέται παντού. όπου η μαγιονέζα με γεύση λάιμ είναι μούι μποuένο. Μεξικό. και όπου οι ντομάτες -αν δεν κοπούν πρόωρα και δεν τις έχουν λOιJ.τονας στο νότο. .

Τι είναι τέχνη και αν ξέρουμε τι είναι τέχνη. αυxvά χωρίς να το συνειδητοποιούν. παράνομους και αντάρτες». που βρί­ σκουμε τον εαυτό μας στην αντιφατική θέση να είμαστε υποχρε­ ωμένοι να δεχτούμε ότι το μη ουσιώδες μπορεί να είναι πολύ ου­ σιώδες.μέσα στον τόσο πρακτικό κόσμο μας για το μη πρακτικό και το μη ου­ σιώδες. ΡίθΓΓθ Quillord ΤΟ ΠΙΟ ΧΡΗΣΙΜΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ είναι το γεγονός ότι δεν είναι χρήσιμη. εδώ που τα λέμε. τι είναι πολιτική. επενεργεί πάνω στην κοινωνία γύρω του σσν ένα διαλυτικό. Μια στιγμή. και ότι η τέχνη καταλαμβάνει αυτήν τη θέση πιο επάξια από οτιδήποτε άλλο. ας διακηρύξουμε ότι η τέχνη δεν έχει μεγαλύτερο εχθρό από εκείνους τους καλλιτέχνες που επιτρέπουν στην τέχνη τους να εξυπηρετεί κοινωνικοπολιτικά .αποτελέσματα. Την καταλαμβάνει με τέτοιο κύρος και με τό­ σο εμπνευσμένα --αν και δονκιχωτικά. και κάνει όλους εκείνους που τον καταλαΒαίνουν. « Όποιος μεταδ/δει σταυς εν δυστυχ/α αδελφούς του την κρυφή λα­ μπρότητα των ονείρων του. αν όχι για οποιονδήποτε άλλο λόγο τότε επειδή ένα πε­ ριβάλλον που συρρικνώνεται μόνο στα ουσιώδη είναι ένα απάν­ θρωπο περιβάλλον στο οποίο μόνο παράσιτα μπορεί να ευδοκι­ μήσουν. Ετοιμάζεστε να γυρίσετε κιόλας σελίδα. Εννοώ ότι υπάρχει μια θέση -μια σημαντική θέση. Προχωρώντας ένα ακόμη βήμα ίσως.

Σαν ένα ζώο σε κ<> ράλ. παρά ένα όχημα για την εξύψωση των αντιληπτικών (δηλαδή. Με αυτό τον τρόπο. αλλά και απαρνούνται εκείνl} την ανεξαρτησία της από τη λειτουργικότητα που την έκανε εξ αρ­ χής τέχνη (σε αντιπαράθεση με τα δημιουργήματα της χειροτε­ χνίας ή την προπαγάνδα). Όμως. πέφτουμε στην βάρβαρη παγίδα της κακής ποιό­ τητας σημασιολογίας και της εσφαλμένης έμφασης. όπου το υπαρξιακό μας βάρος αίρεται στιγμιαία και σερφά­ ρουμε ένα κύμα καθαρής αντιληπτικής απόλαυσης. για την προοδευτική αντίληψη που εκφράζει και τη θαρραλέα θέση που παίρνει. Ρωτήστε . Προφανώς. Οπωσδήποτε μπορεί να επαινούμε ένα έργο τέχνης για τις πολιτισμικές του ενοράσεις. Μια και μιλάμε για σημασιολογία. ακόμη και όταν το περιεχόμενό του είναι σεξουαλικό. όσο είμαστε μα­ γεμένοι από την τέχνη. αισθητικών) αξιών. ας σταματήσουμε για μια δυο εκνευριστικές στιγμές και ας ορίσουμε τους όρους. θρησκείας. είτε υλική είτε ψυχολογική. αλλά παρ' όλα αυτά καταφέρνουν με κάποιον τρόπο να εμπλουτίζουν τη ζωή μας. είναι ενσωματωμένη σ' έναν τεράστιο κυματοειδή ύφαλο οι­ κονομίας. Όμως. Η αντίληψη ότι η τέχνη πρέπει να αποτελεί μέσο ορατής κοι­ νωνικής βελτίωσης είναι καλβινιστική. τότε αυτές οι αξίες θα παίζουν δευτερεύοντα ρόλο. Στον πυρήνα κάθε γνήσιας αισθητικής αντίδρασης βρίσκονται τα αισθητήρια ερεθίσματα που δεν έχουν ορθολογική εφαρμογή. και το έργο που καθοδη­ γείται από αυτή την αρχή είναι κατά βάθος πουριτανικό.θέματα ή ιδανικά. ανυψωνόμαστε από το πεζό επίπεδο και αποκτούμε προσωρινή βίζα για μια λιγότερο συνηθισμένη διάστα­ ση. η τέχνη δεν υπάρχει εν κενώ. Και τι είναι η τέχνη. όχι μόνο παραβιάζουν τη θεμελιώδη κυριαρχία της τέχνης. αν είναι πραγματικά τέχνη. σε τελική ανάλυση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα έργο τέχνης δεν μπορεί να εκφρά­ σει και άλλες πρόσθετες αξίες. ψυχαγωγίας και κοινωνικών κι­ νημάτων του ενός ή του άλλου είδους. αξίες με διανοητικό ή και συναι­ σθηματικό βάρος. πολιτικής. αλλά αν το τιμήσουμε με το χαρακτηρισμό «τέχνη» όταν ο αισθητικός του αντίκτυπος δεν είναι το κυρίαρχο χαρσ­ κτηριστικό του.

τότε δεν θα είμαστε πια σε θέση να συζη­ τούμε την τέχνη. τίποτα δεν είναι τέχνη. η θεολογία. αλλά αν τα πάντα είναι τέχνη.λπ. Η ομορφιά είναι συχνά μια κι}. ένας κλάδος που ασχολείται με τις ικανότητες αισθητήριας αντίληψης του ανθρώπου· πιο συγκεκρι­ μένα. είναι ένας κλάδος της φιλοσο­ φίας. Λυπάμαι. «ομορφιά». ρια παραγωγική δύναμη στην αισθητική. δεν μπορούμε να τη διεκδικήσουμε ως θέμα. Όμως. η επι­ στημολογία. η μετάφυσική κ.τους περισσότερους ανθρώπους τι σημαίνει η λέξη «αισθητική» και θα απαντήσουν χωρίς δισταγμό. φίλοι μου. Η τέχνη δεν . την ονομάζουμε τέχνη. Σε αυτή την περίπτωση. Η καλλιτεχνική δημιουργία είναι ένα μυστηριώδες εΥχείρημα για το οποίο ελάχιστα πράγματα μπορούμε να πούμε που να μην είναι παραπλανητικά. όπως και η ηθική. τόσο για τον καλλιτέχνη όσο και για το κοινό του -αλλά η ομορφιά δεν είναι απαραίτητο συστατικό σ' ένα αισθητικό εγχείρημα ούτε και το προσδιορίζει με οποιονδήποτε τρόπο. όσο ελα­ στικές και πλατιές κι αν είναι. θέλ­ γει ή προκαλεί τα αισθητήρια όργανά μας έχει δημιουργηθεί γι' αυτόν ακριβώς το σκοπό. αν δεν έχουμε μια κάποια συναίνεση για το τι είναι τέχνη. Η προσπάθεια να προσδιορίσουμε την τέ­ χνη. και πολύ περισσότερο να την απομονώνουμε σε μια έκθεση ή να την κρίνουμε με κριτήρια αρτιότητας. συγκινεί. Στην αισθητική. Όταν η σύνθεση που τέρπει. να την κλειδώσουμε μέσα στο ανάερο ντουλάπι του αυστη­ ρού ορισμού. Στα τέλη του εικοστού αιώνα ήταν της μόδας η δήλω­ ση. με το πώς προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να αξιολο­ γήσουμε τα εξωτερικά φαινόμενα που καταγράφονται από τα μά­ τια και τα αφτιά μας. είναι άξεστη ή και ολοκληρωτική ακόμη. τα πάντα είναι τέχνη». αν δεν την αξιολογήσουμε με ορισμένες αισθητικές παραμέτρους. δικέ μου. τό­ τε. Αν δεν υπάρχει μια ξεχωρι­ στή κατηγορία ανθρώπινης παραγωγής που να μπορεί να ανα­ γνωριστεί ως «τέχνη». και το κατά πόσο θα αποδοθεί η πρώτη ή η δει}. Αυτή η βολική αντίληψη εί­ ναι αόριστη όσο και περιεκτική. Η αισθητική. τερη σ' ένα έργο συχνά είναι θέμα γούστου και μόνο. δεν είναι έτσι τα πράγματα.. «Δικέ μου. η ομορφιά και η ασχήμια εί­ ναι σχετικοί όροι. η λογική.

* * * Η πολιτική είναι κι αυτή ένα κάπως νεφελώδες θέμα. αγνοώντας το γεγονός ότι οι καλλιτέχνες ιστορικά ήταν από τα λιγότερο συμβιβασμένα άτο­ μα. αν και τα περισσότερα πανεπιστήμια προσφέρουν σπου­ δές πολιτικής επιστήμης. πυορροεί. Οπωσδήποτε. και αυτά τα προγράμματα αξίζουν την υποστήριξη και το σεβασμό μας. Ε­ κείνο που δεν αξίζουν είναι να τους επιτρέπουμε να σφετερίζονται την τέχνη μας χωρίς καμιά αντίδραση. ή ότι. Όμως υπάρχει επίσης πολιτική σκέψη και πολιτική δράση που είναι αλ­ τρουιστική και ανθρωπιστική. Αλλά ας μην τρώμε από το πιάτο του κυνικού. μπορεί να κάνουν τον λιγότερο κριτικό πα- . με άλλα λόγια. βουλιάζει. είναι μια οργανω­ μένη και δημόσια θεσπισμένη μεγέθυνση της βρεφικής μανίας να κάνει κανείς πάντα το δικό του. απαλλαγμένη από το ναρκισσισμό και την πλεονεξία (προσωρινά τουλάχιστον: η πιο αληθινή από τις αυταπόδεικτες αλήθειες είναι αυτή που λέει ότι αργά ή γρήγορα η εξουσία διαφθείρει!. τα πολιτικά δικαιώματα. κανένα από όσο γνωρίζω δεν διδάσκει πολιτική τέχνη. όσο αξιέπαινες και όσο ση­ μαντικές κι αν είναι. το ενενήντα τοις εκατό των πολιτικών του πλανήτη έχουν ένα και μοναδικό αταλάντευτο στόχο: να αποκτήσουν δύναμη. να τη δια­ τηρήσουν με κάθε θυσία και να δρέψουν τις ανταμοιβές. κάτω από το βά­ ρος των οποίων ο φλοιός της γης (και πιθανόν η συλλογική ψυ­ χή! σιγά-σιγά ραγίζει. Οι κοινωνικο-πολιτικές δηλώσεις.θα ξεχωρίζει από τα κατασκευασμένα σκουπίδια. Υπάρχουν πολιτικά προγράμματα που υπο­ στηρίζουν το φιλειρηνισμό. Προσωπικά. την υγειονο­ μική περίθαλψη και την προστασία του περιβάλλοντος. ορίζω την πολιτική ως τη «φιλοδοξία του ατόμου να διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία και να παίρνει αποφάσεις για τους άλλους». Η πολιτική. Έχει οριστεί ως «η τέχνη (σικ! του συμβιβασμού».

Όμως. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό το μνημεl~ δες αριστούργημα του 1937 ήταν άμεσο αποτέλεσμα της απο­ στροφής του Πικάσο για τον πρωτοφανή μαζικό βομβαρδισμό ενός χωριού (συνηθισμένη στρατιωτική τακτική στις μέρες μας. Η Γκοuέρνlκa πετυχαίνει πολιτικά επειδή πρώτα και κύρια πετιr χαίνει αισθητικά. Εκείνοι που θα διαφωνούσαν με τη θέση μου ότι η τέχνη και η πολιτική ακολουθούν παράλληλους δρόμους και σπάνια συνο­ ντιούνταl. Παρά τις βάσεις της βδελυρότητας και της φρίκης. οι δυναμικές γραμμές της. πεζή απεικόνιση της στρατιωτικής φρικαλεότητας αντί για αυτό τον ασυγκράτητο αριστοτεχνlκό χείμαρρο κυβιστικής επινόησης. οι συγκλονιστικοί κατακερματισμοί και εκείνα τα ακατέργαστα μυστηριώδη σύμβολα που πάλλονται με τέ­ τοια ισχύ μέσα στον ψυχισμό μας. αναπόφευκτα μου αναφέρουν για παράδειγμα την Γκου­ έρνικa του Πικάσο. οι αλλό­ κοτες μεταμορφώσεις. αν είχε δημιουργήσει μια παραδοσιακή.ρατηρητή να παραβλέψει το γεγονός ότι η τέχνη που μεταδίδει αιr τές τις δηλώσεις είναι συχνά αδέξια. 70 χρόνια αργότερα. είναι κυρίως μια οπτική εμπειρία. Οι αναμνήσεις του ισπανικού φασισμού που μπο­ ρεί να ξυπνούσε κάποτε έχουν επισκιαστεί εδώ και πολύν καιρό από την εκρηκτική ζωογόνα δύναμη με την οποία αποδομεί τη μορ­ φή και την κατανέμει στο επίπεδο της εικόνας. Εκείνο που μας συγκινεί τελικά στην ΓκοuέΡΥlκa είναι το απρό­ σμενο φάσμα των μονοχρωματικών χρωμάτων. έστω και αν δεν μπορέσουμε ποτέ να τα κατανοήσουμε πλήρως με τον ορθολογικό μας νου. αν ο Πικάσο είχε επιτρέψει στα εξημμένα συναισθήματά του να υπερνικήσουν τις ριζοσπαστικές ζωγραφικές αρχές του. οι επι­ σκέπτες του μουσείου δεν θα στέκονταν μπροστά του με δέος. παράγωγη και κοινότοπη. Λόγω του τρόπου με τον οποίο λέμε «ναι» στη ζωή -και έτσι . κυριολεκτική. Όταν δεχόμαστε την κακή τέχνη επειδή είναι καλή πολιτική. ή ότι ο πίνακας αποτελούσε μια παθιασμένη διαμαρτυρία κο­ τά του πολέμου γενικά (ο οποίος είναι πολύ συχνά το τέλος της πο­ λιτικής τροχιάς). σκο­ τώνουμε τον κύκνο για να τα'{σουμε τα κοτόπουλα. οι συνταρακτικές ανατομικές μετατοπίσεις. μπο­ ρείτε να είστε σίγουροι ότι σήμερα. δυστιr χώς).

. οι αμοιβάδες που χορεύουν στα έργα του Κάλντερ και οι αστεία ανέκφραστες κονσέρβες του Γουόρχολ (για να δια­ λέξω τρία μόνο παραδείγματα) καταδικάζουν την κτηνωδία όσο την καταδικάζει και η ΓκοuέΡΥ/ΚΟ του Πικάσο. Αυτό τα κάνει τέχνη. Και η τέχνη. Αν το δούμε από αυτή την άποψη. σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό από ό.τι στην Γκοuέρν/κο. δευτερεύουσες έναντι των αισθητικών. Εφόσον ερμηνεύο­ νταl ως αντlπολεμlκές δηλώσεις. όπως ο έρωτας. Όμως αυτή η αναζωογόνηση δεν μπορεί να θεωρηθεί σκοπός της τέχνης. το κυριότερο. Η τέχνη αναζωογονεί ακριβώς επειδή δεν έχει κανένα σκοπό παρά μόνο να απασχολή­ σει τις αισθήσεις μας. Όμως στα έργα του Ρενου­ άρ. από μια άποψη τα ροδαλά γυμνό του Ρενουάρ. Το απελευθερωτικό σοκ της εμπνευσμένης μη χρησιμότητας.αυτόματα λέμε «όχι» σ' εκείνες τις ιδέες και τις πράξεις που απει­ λούν τη ζωή ή την περιορίζουν-. δεν είναι επομένως πολιτικές. του Κάλντερ και του Γ ουόρχολ. αμφιλεγόμενες και. είναι αυτή που κάνει τον κόσμο πάντα φρέσκο και καινούργιο. οι πολιτικές συνεπαγωγές είναι αδιό­ ρατες. είναι.

Το Συμβούλιο Σύγχρονης Τέχνης του Σιάτλ αντιστάθηκε συνε­ τά στην παρόρμηση να αποπειραθεί μια αναδρομική έκθεση του Λούις και προτίμησε να περιοριστεί σε δυο περιόδους της καριέ­ ρας του καλλιτέχνη (τα έργα που είναι γνωστά με τις ονομασίες «πέπλα» και «αναπεπταμένα»). Κατά πρώτο. να ταξινομήσει και να πραγματοποιήσει μια μεγάλη έκ­ θεση των έργων του Μόρις Λούις. ο συνδυασμός των πέπλων και των αναπεπταμένων έδειξε με εντυπωσιακό τρόπο τα εκπληκτικά δημιουργικά άλματα που έχει κάνει ο Λούις -τα πέπλα και τα αναπεπταμένα ουσιαστικά είναι εικαστικά avτί8ετσ.μπορεί να μας δώσει την ευκαιρία να δούμε τον Λούις με μια νέα προοπτική. αιθέριοι Νιαγάρες ολοκληρωμένων χρωματικών . Επί πλέον.Μόρις Λούις: άδειο και γεμάτο ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΑ ΠΑΡΑΔΟΞΑ της ΜακΛουχανοποίησης είναι ότι μια πόλη «δεύτερης κατηγορίας» όπως το Σιάτλ μπορεί να καλλιεργήσει μια ευαισθησία αρκετά φωτισμένη ώστε να ορ­ γανώσει. Στα πέπλα. μια απόφαση που όχι μόνο ήταν ρεαλιστική αλλά και επέτρεψε μια πιο μελετημένη εκτίμηση του τα­ λέντου του Λούις από εκείνη που θα μας έδινε μια λιγότερο συ­ γκεντρωμένη δειγματοληψία και από τις τέσσερις κύριες περιό­ δους του. ενώ ταυτόχρονα -χάρη στον επαρχιωτισμό που εξακολουθεί να υπάρχει εδώ παρά την νέα πα­ γκόσμια συνένωση. υπάρχει μεγαλύτερη καλλιτεχνική ποικιλία μέσα στη σειρά των πέπλων και τη σειρά των αναπεπταμένων από εκείνη που βλέπουμε στα έργα του που είναι γνωστά με τις ονο­ μασίες «άνθη» και «ραβδώσεις».

οι ταινίες (ή τα ρυάκια) -που κυλούν διαγώ­ νια από τη μια άκρη του καμβά στην άλλη (και. από όσο γνωρίζω. Τέλος. Το ΕΠΙκΡεμάμενο. είναι ο μοναδικός πίνακας στον οποίο ο ρομαντισμός του Λούις φαίνεται περισσότερο σαρδόνιος παρά καλοκάγαθος: η εγγύτητα μεγάλων ανεξάρτητων σχημάτων συνθέτει ένα οπτικό πεδίο που είναι καταθλιπτικό. μια άλλη παραλλαγή. Ανάμεσα στους πρωτοεμφανιζόμενους πίνακες είναι το Ταυ. μια σημαντική παραλλαγή του αναπεπταμένου μοτίβου. τουλάχιστον 15 αντιπροσωπεύ­ ουν τον Λούις στο αποκορύφωμα της τέχνης του-. κατά συνεπαγω­ γή. λλεγεθυσμένες.σχηματισμών πλημμυρίζουν τους μεγάλους καμβάδες απ' άκρη σ' άκρη· τα αναπεπταμένα. αφού η εξειδίκευση του στόχου του επέτρεψε στο Συι. αφήνοντας στο εσωτερικό αχανείς εκτάσεις επιφάνειας που έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος και σχήμα με την εικόνα του πέπλου -αλλά είναι κενές. Το Ταυ. φαίνεται να είναι ένας μεταβατικός πίνακας που γεφυρώνει με επιτυχία την περίοδο των πέπλων με την περίοδο των ανθών. παίρνουν μια δυσοίωνη μορφή που εν μέρει μόνο μετριάζεται από την ηχηρή λαμπρότητα των χρωμάτων τους. Οι χρωματικοί σχηματισμοί εί- . είναι αδύ­ νατο για το μάτι να εδραιώσει οποιαδήποτε σχέση μ' έναν άν­ θρωπο δημιουργό. Το Ταυ μπορεί να θεωρηθεί μια εξαιρετικά μεγεθυμένη λεπτομέρεια ενός σχηματισμού κεκλιμένων ταινιών από ένα πιο τυπικό αναπεπταμέ­ νο. ανεξάρτητες ακανόνιστες ταινίες αδιαφα­ νούς χρώματος στοιβάζονται στις άκρες των εξίσου μεγάλων καμ­ βάδων. Σε αυτές τις διαστάσεις. ενώ τα επίπεδα των έργων του Λούις συνήθως μας αποπλανούν σχεδόν με τη δε­ λεαστικότητά τους. το να δει κανείς τις ταινίες με το συνεπή χρωματισμό τους ως ζωγραφική γίνεται ακόμη πιο δύσκολο από όσο όταν είχαν «φυσιολογικό» μέγεθος· πραγματικά. μπόρεσε να δανειστεί από το ίδρυμα Λούις αρκετά σημαντικά έργα που δεν έχουν εμφανιστεί ως τώρα σε έκθεση. βούλιο να τονίσει την ποιότητα μάλλον παρά την ποσότητα -από τα 22 τεράστια έργα της έκθεσης. ως το άπειρο)-.

το βάρος και η βαρύτητα είναι προ­ κτικά δυο πανομοιότυπα μεγέθη. Η έκθεση του Σιάτλ επέτρεψε μια μελέτη πάνω στον Λούις που δεν προσφέρεται εύκολα. Θα μπορούσαμε όμως να διακρίνουμε αρκετούς τρόπους με τους οποίους το έργο του Λούις συστηματικά υπερβαίνει την ίδια του την υλικότητα -και ακόμη και την κυρίαρχη εικαστικότητά του. Η καλλιτεχνική κοινότητα του Σιάτλ ού­ τε αγνοεί τις διεισδυτικές φορμαλιστικές αναλύσεις του Γ κρίν­ μπεργκ και του Φράιντ για τα έργα του Λούις. έχουμε αρκετή απόσταση από τα οχυρά της φορμαλιστικής κριτι­ κής ώστε να μπορούμε -με άνεση.για να προσφέρει εμπειρίες που ο ακριβέστερος ίσως χαρακτηρισμός τους θα ήταν ότι είναι μεταφυσικές.ναι πιο ευδιάκριτοι. Όμως. αλλά είναι μονάδελφοι στο βαθμό που αντιστέκονται στην εδραίωση επιπέδων ή κυβιστικών αντιπαραθέ­ σεων.να επιτρέψουμε μια μεγαλύτε­ ρη από τη συνηθισμένη προτεραιότητα στις βιωματικές πτυχές του έργου του Λούις. Το γεγονός ότι ο Λούις είναι ένας οραματιστής ζωγράφος είναι αναμφισβήτητο. Τα πέπλα και τα αναπεπταμένα του Λούις. Αυτές οι περιγραφές δεν είναι τόσο εκκεντρικές όσο μπορεί να φαίνονται με την πρώτη ματιά. Όμως. πιο απτοί σε σχέση με τα συνηθισμένα έργα της σειράς των πέπλων. του Ράινχαρντ και του Ρόμπερτ Ίργοu­ ιν. Στο επίπεδο της θάλασσας. την πληρότητα των όγκων ή τη μειωμένη φωτεινότητα) εί- . μια κατάσταση που. όπως έχει επισημάνει ο Μάικλ Φράιντ. μαζί με ορισμένα έρ­ γα του Πόλοκ. σε αντιδιαστολή με το «θαλάσσιο επίπεδο» στο οποίο κινούνται τα περισσότερα έργα τέ­ χνης. ούτε είναι τόσο αφελής ώστε να πιστεύει ότι στη νεωτεριστική ζωγραφική το πε­ ριεχόμενο μπορεί να υπάρξει ανεξάρτητα από τη μορφή. οι φίλοι του έχουν παρα­ μείνει αξιοσημείωτα σιωπηλοί πάνω στο θέμα. προβάλλουν μια «εξωγήινη» παρουσία. του Ρόθκο. δημιούργησε προβλήματα σε μερικά από τα έργα των ανθών. αν μίλησε ποτέ για τη φύ­ ση των φιλοσοφικών του προτιμήσεων. Με τον ίδιο τρόπο. το βάρος (μια συνθήκη της εικαστικής πυκνότητας που συνήθως καθορίζεται από τον πλούτο των χρω­ μάτων. στα περισ­ σότερα ζωγραφικά έργα.

η ατμοσφαιρική θέση και η λεπτή ισορρο­ πία των εντάσεων σε αυτές τις εικόνες είναι τέτοια ώστε να φα~ νονται ότι δεν έχουν κανένα απολύτως βάρος. Ένα τέτοιο φαινόμενο θα μπορούσε να είναι ανάλογο με τις πολυάριθ- . Ο χώρος που αποκαλύφθηκε στη συνέχεια. τη δυναμική του περιγράμματος ή την ισορροπία του επιπέ­ δου -με λίγα λόγια. αλλά και μια χωρική παρουσία εξίσου έντονη τουλάχιστον με εκείνη των πέπλων. το βάρος και η βαρύτητα μπορούν να εμφανιστούν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. αλλά το βάρος του αστροναύτη είναι μηδενικό. το κέντρο των έργων του. Διέθετε όχι μόνο χρώμα και σχήμα. Σ' ένα ύψος 300 χιλιομέτρων. αν και κε­ νός. ο παρατηρητής βιώ­ νει την αγαλλίαση που σχεδόν πάντα νιώθει ο άνθρωπος όταν κα­ τορθώσει να πετάξει ελεύθερος από τη γη -μια αγαλλίαση που ε. έστω και διάφανα. Στα ανο­ πεπταμένα. και συνήθως έτσι εμφανίζονται. Δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι οι θεοί τόσων πολλών διαφορετικών πολιτισμών ζούσαν στον ουρανό. Ο χώρος στα πέπλα και τα αναπεπταμένα αντιπροσωπεύει μια πράξη χειρισμού με εμφανείς υπο-οπτικές προεκτάσεις. Ο κυματισμός των ρυακιών στα αναπεπταμένα και οι φωτεινές ανταλ­ λαγές χρωματικών σχηματισμών στα πέπλα ασκούν μια σχετικά βαθιά βαρυτική δύναμη από την οποία δεν απελευθερώνεται πο­ τέ το μάτι του παρατηρητή.ναι επίσης αδιαχώριστο από τη βαρύτητα (μια συνθήκη εικαστικής δύναμης που συνήθως καθορίζεται από τις μεταβολές του ρυθ­ μού. αποδείχτηκε απρόσμενα ότι δεν ήταν ούτε βαρετός ούτε νε­ κρός.' ναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. αλλά ξυπνά συνειδησιακές καταστά­ σεις οι οποίες είναι ουσιαστικά πνευματικές. αλλά παρά την κλίμακα του Λούις -και εν μέρει εξαιτίας της-. από εκείνα τα στοιχεία που δημιουργούν ένταση στο εικαστικό επίπεδο και στο μάτι του παρατηρητή). όμως. το βαρυτικό πεδίο στο οποίο κι­ νείται ένας αστροναύτης έχει ακόμη το ενενήντα τοις εκατό της γή­ ινης τιμής του. Πριν από τα πέπλα και τα αναπεπταμένα. Στο εξωτερικό διάστημα. ο Λούις παραμέρισε τα πέπλα· αφαίρεσε την πελώρια συνεχή εικόνα η οποία έκρυβε.

τίποτα και τα πάντα. όπως και στις περισσότερες ανατολικές φιλοσοφίες. Και στις δυο περιπτώσεις. από μια ορισμένη προοπτική. μεταφέρεται μια αίσθηση κενού με μια πραγματικότητα πρωτοφανή σε όλη την τέχνη. οι ίδιες ταινίες μοιάζουν να αιωρούνται σαν σημαίες σ' έναν χώρο που είναι εντε­ λώς νεφελώδης. Επίσης. είναι ένα κενό ταυτό­ χρονα γεμάτο και άδειο. ARTFORUM. Από μια άλλη προοπτική.μες αναφορές της μυστικιστικής λογοτεχνίας στην υπαρκτή ουσία του άμορφου που εξακολουθεί να υπάρχει όταν χαθεί η μορφή. Σεπτέμβριος 1967 . η σειρά των ταινιών στα αναπεπταμένα μοιάζει με κύματα ή με ακτίνες που έχουν ανακλα­ στεί από μια περιοχή του χώρου η οποία έχει τέτοια ουσία ώστε να είναι αδιαπέραστη. Και.

Οι Σλάβοι παίρνουν τα φυσικά τους χαρακτηριστικα από τις πατάτες. αλλά η κάψα του είναι μια πα. Τα παντζάρια έ­ χουν μια θανάσιμη σοβαρότητα. Το παντζάρι είναι το πιο έντονο ζαρζαβατικό.» Για τους αναγνώστες που ενδιαφέρονται για τέτοια θέματα. «Πώς βγα" νουν τα βιβλία σου όταν μεταφράζονται σε ξένες γλώσσες. είναι η καούρα της δυσαρέσκειας. Πρώτα. γερή φωτιά. κι όμως τις διαπερνάει ένα υπόγειο ρεύμα ελαφρότητας. να μερικές παράγραφοι από τον πρόλογο στο μυθι­ στόρημά μου Το ΆΡωμα του Ονείρου.Χαμένοι στη μετάφραση ΕΚΕΙΝΟΙ οι ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ που είναι εξοικειωμένοι με το έργο μου (μη σηκώνεστε όλοι μαζη δεν θα εκπλαγούν αν μάθουν ότι ένα από τα ερωτήματα που μου κάνουν πιο συχνά είναι. Το ραπανάκι. Το παντζάρι είναι το μελαγχολικό ζαρζαβατικό.. Δεν μπορείς να βγάλεις αίμα στίβοντας ένα γογγύλι . δεν υπάρχει ίσως καλύτερη απάντηση από το παρακάτω παρά­ δειγμα.. είναι πιο καυστικό. Οι ντομάτες είναι αρκετά εύρωστες. όχι η φλόγα του πάθους. την υποβόσκουσα ανησυχία τους από τα ραπανά­ κια και τη σοβαρότητά τους από τα παντζάρια. το πιο πρό­ θυμο να υποφέρει. α­ ναμφίβολα. Το παντζάρι είναι ο φονιάς που επιστρέφει στον τόπο του .

το κόκκινο παντζάρι είναι το πιο παθιασμένο.εγκλήματος. Ανάμεσα σε όλα τα λαχανικά. Το παντζάρι είναι θανάσιμα σοβαρό. Το κόκκινο παντζάρι είναι ένας δολοφόνος που. αλλά η κάψα του εκτοξεύεται μέσα στο ψυχρό πλαίσιο του άΥχους. Το κόκκινο παντζάρι προ­ βλέπει τι θα συμβεί όταν ένα κεράσι καθαρίζει το καρότο.. Και από ένα λαχανικό σαν το γογγύλι δεν μπορείς να βγάλεις καθόλου αίμα . Τα σλαβικά έθνη ανέπτυξαν τα σωματικά τους χαρακτηρι­ στικά χάρη στις πατάτες.επιστρέφει συνέχεια στο μέρος του εγκλήματος. Το κόκκινο παντζάρι είναι ένα μελαΥχολικό λαχανικό. με μούσι. αλλά όχι απολιθωμένο· είναι τα βαθυπράσι­ να πανιά της προσαραγμένης φεγγαρόβαρκας ραμμένα με ίνες αρχέγονου πρωτοπλάσματος· είναι το κορδόνι του χαρ­ ταετού που κάποτε συνέδεε τη Σελήνη με τη Γη· τώρα ένα λα­ σπωμένο γατομούστακο που σκάβει απελπισμένα για ρουμπίνια. Το ραπανάκι μπορεί να είναι πιο καυτό. την υποβόσκουσα ανησυχία τους από τα ραπανάκια και τη σοβαρότητα από το κόκκινο παντζάρι.. γενειο­ φόρο.τι ακριβώς συμβαίνει στο κε­ ράσι όταν συνουσιάζεται μ' ένα καρότο. Και τώρα μια κυριολεκτική «αντι-μετάφραση» στα αγγλικά των ίδιων παραγράφων όπως εμφανίζονται στη μετάφραση του βιβλί­ ου στα τσέχικα. θαμμένο. Το κόκκινο παντζάρι είναι ένας αρχαίος πρόγονος της πανσελή­ νου. πάντα έτοιμο να υποφέρεΙ. Το παντζάρι είναι ό. από την άλλη μεριά όμως είναι γνωστές για την απροσε­ ξία τους. θαμμένο και τελείως απολιθωμένο· των OKOuροπράσινων πανιών της σεληνιακής βάρκας ραμμένων με στοιχειώδες πλάσμα· του σπάγκου του χαρταετού που κάποτε . όχι του πάθους. Το παντζάρι είναι ο αρχαίος πρόγονος του φθινοπωριάτικου φεγγαριού. Οι ντομάτες μπορεί να είναι αρκετά δραστή­ ριες.

Δεν είμαι σίγουρος ότι δεν προτιμώ αυτό τον τίτλο από τον δικό μου. ένας χαρακτηρισμός που μάλ­ λον δεν με δυσαρεστεί όσο θα έπρεπε. μερικές μεταφράσεις είναι πιο ακριβείς από άλλες.έδενε μεταξύ τους τη Γ η και τη Σελήνη. αν και χάνο­ ντα ι πολλά στη μετάφραση. . και αναγνώστες που μιλούν πο­ λύ καλά και τις δυο γλώσσες μου έχουν πει ότι έχω μεταφραστεί στα ιταλικά με ελάχιστες απώλειες νοημάτων ή προθέσεων. Έτσι. που μεταβάλλεται 0'0 τέλος σε λασπωμένο μουστάκι που φρενιασμένα ψάχνιι για ρουμπίνια. το ΆΡωμα του Ονείρου στα τσέχικα «αντι-με­ ταφράζεται» ΆΡωμα του Τρελού Χορού. όμως. Ο αναγνώστης μπορεί τώρα να βγάλει τα δικά του συμπεράσμα­ τα. Παρεμπιπτόντως. Προφανώς. σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί επίσης κάτι να κερδηθεί. Προβλήματα δημιουργούνται όταν ο αναίσθητος εκδότης πιέζει υπερβολικά το μεταφραστή. αλλά ότι η μεξικανική μετάφραση του Ακόμη και οι Κσουμπόισσες Με­ λαΥχολούν είναι τελείως «φτηνή».

όμως. Ευτυχώς. επειδή για τον Λίο Κένεϊ η διαδικασία της δημιουργίας ορατών συνδέσεων ανάμεσα στον εαυτό του και το υπόλοιπο σύμπαν ήταν σχεδόν μια τελετουργία ή μια ιεροπραξία. Είναι κάτι τόσο έντονο και τόσο προσωπικό. Και επειδή πρό­ κειται γισ μια περιπέτεια της φαντασίας.Λίο Κένεϊ και η γεωμετρία των ονείρων ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΕΔΩ εδώ είναι η καταγραφή της τριακονταετούς αναζήτησης ενός ανθρώπου για τον Εαυτό μέσσ από την τέχνη. Αν οι διαλογισμοί του πάνω σε μυστηριώδεις σχέσεις αγκαλιάζουν τη φυσική πράξη της τοποθέτησης του χρώματος πά­ νω σε χαρτί και ουσιαστικά την ξεπερνούν. γίνεται έντονος ο πειρασμός (ιδιαίτερα αυτή την πλαδαρή στιγμή της πολιτισμικής μας ιστορίας) να δού­ με την έκθεση του Κένεϊ πάνω σε μεταφυσική μάλλον παρά σε αι­ σθητική βάση. οι τυπικές πλευρές των έργων του Κένεϊ είναι ισοδύναμες με το μέτρο της ψuχολογικής-φιλοσοφικής του ava- ζήτησης. . σε όλη της την έκταση. δεν παύει να υπάρχει ολόκληρη μπροστά στα μάτια μας. επειδή η δουλειά του στην καλύτερη μορφή της δεν μοιάζει καν για Τέχνη. Δεν έχουμε παρά να επεκτείνου­ με την αξιολόγηση του Κένεϊ μέχρι το ίδιο το τυπικό μέσο με το οποίο έχει εκδηλώσει αυτή την αναζήτηση για να φτάσουμε σε μια πλήρη βιωματική εκτίμηση των οραματικών φαινομένων που τη διαπνέουν και τη διαισθάνονται. εξωτε­ ρικευμένη και καθόλου εξασθενημένη μετά από μια σκληρή ανά­ λυση. Η ανθρώπινη φαντασία αναζητούσε πάντα αφηρημένα σύμ­ βολα με τα οποία να εκφραστεί.

Πρώτα, ας χωρίσουμε το έργο ζωής του Κένεϊ ως εδώ σε δυο
σώματα: εκείνο που έγινε πριν το 1962 και εκείνο που έγινε με­
τά. Στην πραγματικότητα, φυσικά, υπάρχουν αρκετές «περίοδοι»
που αντιπροσωπεύονται από τα εξήντα οκτώ έργα αυτής της ανα­

δρομικής έκθεσης, αλλά υιοθετώντας μια ευρύτερη οπτική γωνία,
είναι φανερό ότι μια ευδιάκριτη οριοθέτηση ύφους συνέβη γύρω

στο 1962, όταν ο καλλιτέχνης ήταν τριάντα επτά ετών και επα­
νήλθε στην τέχνη του μετά από μια αρκετά μεγάλη απουσία, ενώ
παράλληλα σκεπτόταν μια επιστροφή στις βορειοδυτικές πολιτείες
του Ειρηνικού, όπου είχε γεννηθεί, από την Καλιφόρνια όπου ζού­

σε. Ο Φρόιντ στα έργα του δίνει έμφαση στις δοκιμασίες και τις
δυσκολίες του πρώτου μισού του ανθρώπινου κύκλου ζωής -εκεί­
νες της βρεφικής και της εφηβικής ηλικίας. Ο Γιουνγκ, από την
άλλη πλευρά, έχει τονίσει τις κρίσεις του δεύτερου μισού -όταν,

για να προχωρήσουμε, ο ήλιος της ύπαρξής μας πρέπει να υπο­
ταχθεί στην προοπτική της δύσης. Έτσι, με κίνδυνο υπεραπλού­
στευσης, μπορούμε να πούμε ότι πριν το 1962 ο Λίο Κένεϊ ήταν
φροϋδικός ζωγράφος, μετά το 1962, γιουνγκικός.
Αυτές οι κατηγορίες ακούγονται λιγότερο αυθαίρετες αν ση­
μειώσουμε ότι οι «φροϋδικοί» πίνακες χαρακτηρίζονται έντονα
από σουρεαλισμό, με το θεματικό υλικό και τις οπτικές τους το­

ποθετήσεις να αποτελούν μια μαρτυρία της σύνδεσης με εκείνο το
γόνιμο υπόστρωμα της συνειδητότητας που ανακαλύφθηκε από
τον Φρόιντ, στο οποίο σβήνεται η διάκριση ανάμεσα στην αισθη­
τήρια και τη διανοητική λειτουργία του νου. Οι πίνακες τους οποί­
ους θα ονομάσουμε «γιουνγκικούς» χρησιμοποιούν ένα πολύ πιο
διευκρινισμένο, προσιτό και καθολικό σύνολο συμβόλων, που πα­

ρουσιάζονται μέσα σε μια ωκεάνια ατμόσφαιρα φωτεινότητας και
ηρεμίας.
Μιλώντας για το θεματικό υλικό, οι «φροϋδικοί» πίνακες το πε­
ριέχουν σε άφθονες ποσότητες. Πρόκειται για μεταφορικό έργο,
και στο κυριολεκτικό και στο συμβολικό επίπεδο. Ο κεντρικός

σχηματισμός στο Η Σύλληψη της Μαγείας, του παλαιότερου έρ­
γου (1945) της έκθεσης είναι ένας ανθρώπινος κορμός με διε-

σταλμένη μήτρα, από τον οποίο εκρέουν κάθε είδους φυσικές και
ψυχικές δυνάμεις, και αποτελείται από μια ενορχηστρωμένη σύν­
θεση μακροκοσμικών και μ ι κροκοσ μ ι κών παραστάσεων. Πολύ αρ­
γότερα, το 1961, ο ίδιος αυτός κορμός εμφανίζεται πάλι στο Λεί­
ψαΥΟ στογ Ήλιο, αν και τώρα η έμφαση είναι στον όγκο μάλλον
παρά στη γραμμή, στην αρχέτυπη μορφή παρά στις εσωτερικές
ενέργειες.
Οι συμβολικές μορφές και τα αντικείμενα της «φροϋδικής» πε­
ριόδου είναι εξαιρετικά γραμμικά. Συχνά ο Κένεϊ συνδύαζε τη με­
λάνη με τις νερομπογιές (αν και υπάρχουν αρκετές εξαιρετικές
ελαιογραφίες σε αυτή την έκθεση· ο Κένεϊ έχει την κλίση και τη

φήμη του υδατογράφου, και έτσι θα τον εξετάσουμεΙ. Η γραμμή
του εδώ είναι ακριβής, έντονη, αρχιτεκτονική και οργανική μαζί,

αλλά παλλόμενη ταυτόχρονα από αισθησιακότητα. Το χρώμα του
είναι ήπιο και δευτερεύον, συχνά τίποτα παραπάνω από μια τονι­

κή άσκηση στα γκρίζα.
Αυτά τα έργα βρίσκονται κυριολεκτικά στο όριο του να αποτε­

λούν αναγνωστικές αντί για οπτικές εμπειρίες. Ερμητικά, ρομαντι­
κά, απίστευτα ενδοσκοπικά, είναι γεμάτα από τη μια άκρη ως την

άλλη από εικόνες μέσα αε εικόνες, κεφάλια που ονειρεύονται άλ­
λα κεφάλια, συναισθήματα και σκέψεις σχηματοποιημένα σε σύμ­
βολα -με λίγα λόγια, είναι φορτωμένα με τις εγκεφαλικές εικα­
σίες, τις φιλοσοφικές λαχτάρες και τα ερωτικά άγχη ενός λα­
μπρού νεαρού επαρχιώτη, που είχε απορρίψει κάθε μορφή τυπικής

εκπαίδευσης, για να προχωρήσει στη συνέχεια μεθώντας με την
ανάγνωση βιβλίων τέχνης. Σουρεαλιστική και συμβολική ποίηση,
συλλογές μουσείων της Δυτικής Ακτής και τα τελετουργικά συνα­

κόλουθα της Καθολικής Εκκλησίας, στην οποία πήγαινε μέχρι τις
αρχές της εφηβικής του ηλικίας.

Σήμερα αυτή η ζωγραφική δεν είναι της μόδας και οι «φροϋ­
δικοί» πίνακες του Κένεϊ φαίνονται ίσως εξεζητημένοι και θεατρι­
κοί. Είναι επίσης τρομερά συγκινητικοί. Επί πλέον, η αγάπη, ή ακ&
μη και η εμμονή, της προσοχής που δίνει στις αινιγματικές αντι­
παραθέσεις του, στις ημι-aναγεννησιακές προοπτικές του, στις

παραισθησιακές αναπτύξεις και στους κυματισμούς των επιπέδων,

συχνά έδωσαν πίνακες πραγματικής ομορφιάς. Στο Νυχτερινός
ΚολυμΒητής

",

για παράδειγμα, ο συγχρονισμός των διάφορων

εικαστικών στοιχείων είναι τόσο έξοχος ώστε να εξυψώνει το θε­
ατή πέρα από τις παραμέτρους της εικονογραφίας.

Οι «φροϋδικοί» πίνακες του Κένεϊ -και, σε απόσταξη, το μετέ­
πειτα έργο του επίσης- δείχνουν μια συνάφεια με (αν όχι ένας

χρέος προς) τον Τζιόρτζιο ντε Κίρικο, τον Χένρι Μουρ, τον Μαξ
Ερνστ και τον Σαλβαντόρ Νταλί του δόγματος της Μαλακής Κα­

τασκευής Με Βραστά Αυγά· με το νεορομαντισμό και ίσως ακό­
μη με το συνθετικό κυβισμό. Είναι προτιμότερο να τον τοποθε­

τούμε σ' ένα τέτοιο διεθνές πλαίσιο. Αν και η παρουσία του στο

κατώφλι του Μαρκ Τόμπεϊ, του Γκι Άντερσον και ιδιαίτερα του

Μόρις Γκρέιβς ήταν μια πηγή δύναμης και έμπνευσης γι' αυτόν,
και ενώ μοιράζεται μερικά από τα γενικά χαρακτηριστικά αυτών
των καλλιτεχνών, είναι παραπλανητικό να δούμε τον Κένεϊ ως ένα

νεότερο αλλά γνήσιο μέλος της λεγόμενης «Βορειοδυτικής Ixe>
λής». Δημιουργεί από μια διαισθητική και ατομική επιτακτική ανά­
γκη η οποία συνδέεται με πολλές εποχές και τομείς τέχνης.

Δεν είναι δύσκολο να βρούμε μια εξελικτική συνέχεια στο έρ­
γο του Κένεϊ. Οι φόρμες των πρώιμων έργων του αντΙKατoπτρ~
ζονται στα όψιμα, και ο καλλιτέχνης διατηρεί τις φιλοσοφικές του
τάσεις. Όμως, μετά από μια βαθιά μυστικιστική προσωπική εμπει­
ρία το 1962, συμβαίνει ένας εξαγνισμός. Τα «φροϋδικά» έργα ξε­
γυμνώνονται από επείσακτες και εμφανώς μεταφορικές εικόνες·
τα θέματα που τον απασχολούν διευκρινίζονται, απλοποιούνται,
γίνονται αφηρημένα και τοποθετούνται στο κύριο ρεύμα του συλ­

λογικού ασυνειδήτου. Στα «γιουνγκικά» έργα, ο Κένεϊ χΡησιμe>
ποιεί μερικά απλά αρχαία γεωμετρικά σχήματα σε παραλλαγή
-πιο συχνά τον κύκλο και το τετράγωνο, με αυτήν τη σειρά.

Από όλα τα σύμβολα, ο κύκλος ή «tondo» είναι το πιο εμne>
τισμένο με νοήματα. Από τις απαρχές της προϊστορίας συμβολίζει
τον ήλιο, η δύναμη του οποίου, σε κάποια από τις πολλές μεταμ­
φιέσεις της, ρέει μέσα σε όλη την ύλη. Αντιπροσωπεύει επίσης τον

σπόρο και το κύπαρο, το κεφάλι, το φωτοστέφανο και την ηλιακή
στεφάνη, σωματικές οπές, ζωδιακούς τροχούς, τη γη, το μάτι και
το αυγό, τον αδιάσπαστο κύκλο της ζωής και τη συνέχεια της συ­
νειδητότητας. Στα χέρια του Κένεϊ παραπέμπει μη συγκεκριμένα σε
όλα αυτά τα πράγματα, καθώς και σ' εκείνο που οι Θιβετιανοί

ονομάζουν «το μυστηριώδες χρυσό άνθος της ψυχής». Τα tondo
του Κένεϊ είναι μαγικοί καθρέφτες που αντικειμενοποιούν τα υπο­
κειμενικά.

Από πλευράς φόρμας, χρησιμοποιεί τον κύκλο με πιο πρακτι­
κό τρόπο. Το στρογγυλό του σχήμα τραβά το μάτι του θεατή προς

τα μέσα, προς έναν πυρήνα, όπου έρχεται αντιμέτωπο είτε μ' ένα
πιο πεπερασμένο σύστημα κύκλων που του υποδεικνύουν ότι πρέ­
πει να κοιτάξει ακόμη πιο βαθιά, ή με ακίδες, σπίθες ή αύρες, που

ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται σε ομόκεντρη διάταξη ωθούν
επίσης τον εικαστικό χώρο προς τα έξω, ενισχύοντας την ψευδαί­
σθηση της αχανούς έκτασης και φέρνοντας τις εσωτερικές φόρ­
μες σε μια πιο επικοινωνιακή σχέση με τα άκρα της κορνίζας.

Το τετράγωνο έχει κι αυτό συμβολικές αποχρώσεις. Στην πρώι­
μη ιστορία της Κίνας, συμβόλιζε τον κόσμο. Επίσης έχει εξυμνη­
θεί ως ιερή πύλη, και οι τέσσερις γωνίες του έχουν λειτουργήσει
ως οπτικές μεταφορές για τον αέρα, τη γη, τη φωτιά και το νερό.
Για τον Κένεϊ το τετράγωνο λειτουργεί κυρίως ως ένας περιέκτης.

Περιορίζει και κατευθύνει τις ακτινοβολίες των κύκλων Ιπαίζοντας
έτσι τον κυρίαρχο, ή αρσενικό, ρόλο στον παθητικό, ή θηλυκό,
ρόλο του κύκλου). Βοηθά επίσης να εξισορροπηθούν οι συνθέ­
σεις του, επιτρέποντάς τους να ερμηνευτούν, σ' ένα επίπεδο, ως
μελέτες συμμετρίας. Ο πλαστικός διάλογος ανάμεσα στα τετρά­
γωνα και τους κύκλους (και σποραδικά ορθογώνια και ελλειψοει­

δή) ευθύνεται για το δυναμικό θέατρο των εντάσεων που εξου­
σιάζει τα πάντα μέσα στους πίνακες του ΚένεΊ"ι ακόμη και τη συμ­

μετρία.
Αυτό το εικαστικό δράμα αντικατοπτρίζει ένα πραγματικό δρά­
μα που ξετυλίγεται κάπου «εκεί έξω» ή «εδώ μέσα», αλλά η φύση
του δράματος δεν μπορεί να προσδιοριστεί συγκεκριμένα. Είναι

είτε πολύ μακροκοσμική είτε πολύ μικροκοσμική για να μπορέσει
να εστιάσει τελείως σε αυτήν το μάτι του νου. Ο Κένεϊ παρουσιά­
ζει ασάφειες, παράδοξα και διπότητες -όλα στην προσπάθεια να
δώσει γεωμετρική μορφή στις μυστηριώδεις σχέσεις που υπάρ­
χουν ανάμεσα σε όλα στο σύμπαν.

Ταυτόχρονα, με την αρχή της «γιουνγκικής» περιόδου, έχουμε

την ανάδυση του Κένεϊ στο ρόλο του αριστοτέχνη και πρωτοπό­
ρου χΡωματουργού. Και η έκπληξη εδώ είναι ότι ενώ οι φόρμες
του έχουν γίνει πιο καθολικές, η νεοανθισμένη παλέτα του είναι
μοναδικά προσωπική.
Τα χρώματά του, ούτε οργανικά ούτε συνθετικά, προέρχονται

ολοκληρωτικά από τη φαντασία του. Ενώ μερικοί από τους καλύ­

τερους σύγχρονους ζωγράφους μας μας φέρνουν υποχρεωτικά
αντιμέτωπους με το καθαρό χρώμα, το χρώμα του Κένεϊ αποπλα­

νεί για να μας οδηγήσει σε μια συνάντηση με τον Κένεϊ. Αντί για
κάτι που μας αφήνει έκθαμβους οπτικά, μας προσφέρει υποκειμε­
νικούς φωτισμούς. Αν και η χρήση του χρώματος από τον Κένεϊ
κάθε άλλο παρά πρωτόγονη είναι, φαίνεται αθώα και αληθινή.
Ο Κένεϊ είναι τονικός ζωγράφος. Σε οποιοδήποτε από τα έργα
του μπορεί να βρείτε οικονομία χρωμάτων αλλά αφθονία τόνων.

Μ' έναν λεπτό και αρμονικό τρόπο, αυτοί οι τόνοι τροποποιούν,
μεταστρέφουν, εμπνέουν και ακυρώνουν ο ένας τον άλλο σε ση­
μείο όπου δεν διακρίνουμε εύκολα ανεξάρτητα γενικά χρώματα,
αλλά μάλλον βιώνουμε μια αχανή αύρα τόνων που διαμoρφ~
νουν συνεχώς και ορχηστρικά ο ένας τον άλλο. Αυτό ισχύει, αν

και συχνά υπάρχουν μεγάλες περιοχές μ' έναν μόνο τόνο. Το
«ολοχρωματικό» εφέ του Κένεϊ οφείλεται, επομένως, όχι τόσο πο­
λύ σε μια αφθονία κοντινών αντιπαραβαλλόμενων βαθμών φω­

τεινότητας, όσο σε μια προσεκτικά ελεγχόμενη συνολική λάμψη.
Τα χρώματά του αναμειγνύονται όπως τα αέρια· και αλληλεπι­
δρούν όπως αλληλεπιδρά ο ατμός με το φως.
Το κύριο μέσο του Κένεϊ είναι το γκουάς, ένα υδατοδιαλυτό
χρωστικό υλικό που το απλώνει σε υγρό χαρτί. Αυτή η τεχνική δ~
νει ένα απαλό, διάχυτο, σχεδόν θολό εφέ, το οποίο όμως, παρ'

ο καλλιτέχνης στρέφει την προσοχή του στο παραλληλόγραμμο και το αποτέλεσμα είναι λες και ο Γιόζεφ Άλμπερς αναδύθηκε επιτέλους από τα σκονισμέ­ να σχεδιαστήρια του Μπαουχάουζ για να σοκαριστεί ξαφνικά από .όλα αυτά. ιονισμένο σέλας και κρόνιους δακτύλιους· χρώματα από αρτηρίες. είναι αδιαφανές. Αν και μπορεί να χρησιμοποιήσει -και χΡησιμοποιεί. σταφυλιού και αστερία. Και παρά την απαλότητα του μέσου.δημιουργεί μια ψευδαίσθηση συ­ μπαγούς υλικού και μεγάλου βάθους. Εμπνέουν ασυνείδητες διασυνδέσεις ανάμεσα σε οντό­ τητες τόσο κοντινές όσο τα ίδια μας τα ζωτικά όργανα και τόσο μακρινές όσο τα μακρινότερα άστρα. ένα πρόσφατο έργο. Σκεφτείτε το Λίμνη Τζέμσ.πράσινα. αλλά λάμπει σαν να καίγεται. Μέσα στην ασάφειά τους. οι αγαπημένες αποχρώσεις του Κένεϊ είναι τα κόκκινα και τα μπλε. νευρικές ίνες. είναι μια χαρά και αφήνει υπαινιγμούς για νέες κατευθύνσεις. Σε αυτό. Αυτή η ανταλλαξιμότητα των ιδιοτή­ των της επιφάνειας -από τη μια πλευρά διάφανο αμυδρό. από την άλλη απορροφητικό και πυκνό. Μίγματα αμάραντου και ορχιδέας. καφέ και κίτρινα. στα σαράντα οχτώ του. ηλεκτρισμού και υπέρτασης. η γκάμα του Κένεϊ είναι τέτοια ώστε να μπορεί να εντεί­ νει τα χρώματα σε σημείο που να μοιάζουν ότι φθορίζουν. τα χρώματα του Κένεϊ είναι ταυτόχρονα οικεία και ξένα. αστέρες νόβα. Ο Κένεϊ. Παρατηρήστε αυτά τα παράδοξα: το χρώμα του Κένεϊ είναι απαλό αλλά έντονο· το χρώμα του είναι δροσερό. ιούς και αναπαραγωγικά κύτταρα. Ποιου είδους κόκκινα και μπλε. Μοιάζουν σαν αποχρώσεις ιδωμένες μέσα από τη­ λεσκόπια ή μικροσκόπια· χρώματα από ηλιακές κηλίδες. έχει υδατική βάση αλλά είναι αλκαλικό ξηρό· εί­ ναι άκαμπτο αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά αισθησιακό και μερικές φορές σχεδόν γλυκό. * * * Αυτή η αναδρομική έκθεση απέχει πολύ από το να είναι μια ορι­ στικοποιημένη δήλωση.

Μουσείο Τέχνης του Σιάτλ. μια αποκρυστάλλωση ασαφών παρορμήσεων. Μάλ­ λον. δηλαδή της αν~ τερης συνειδητότητας. Σπάνια αρχίζει έναν πίνακα με κάποια ιδέα στο μυαλό. η μέθοδος του Κένεϊ είναι σχεδόν τελετουργική -μια έκφραση μυστηριωδών επιθυμιών. 1973 . μαρτυ­ ρώντας την αλληλεξάρτηση του πνεύματος και της ύλης στη φύση και την τέχνη. Θα ήταν δύσκολο να κατονομάσουμε έναν άλλο θνητό καλλιτέχνη σήμερα που να χρησιμοποιεί τη γεωμετρία για τέτοιους θεϊκούς σκοπούς όπως ο Λίο Κένεϊ -και που την κάνει να μετρά πάνω στο επίπεδο της εικόνας. «ο Θεός γεωμετρεί».νυχτερινές εκστάσεις: το τετράπλευρο φορτίζεται ποιητικά. μια διοχέτευση σκιών μέσα από ένα ευκλείδειο πλέγμα. ξέρει ότι είναι ώρα να επιδοθεί στη σωματική τέχνη της εφαρ­ μογής χρώματος στο χαρτί. Ζει και ζωγραφίζει όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα και αντιστέκεται σε κάθε παρόρμηση να ταξινομήσει ή να στερεοποι­ ήσει. Και μαρτυρώντας την οπτική επινοητικότητα του Κέ­ νεϊ καθώς επιμένει στην αναζήτηση του Εαυτού. Η ζωγραφική για τον Κένεϊ είναι μέρος μιας συνολικής διαδι­ κασίας ζωής. Λένε ότι ο Πλάτωνας είχε πει. όταν οι ψυχολογικές του αναταράξεις γίνουν ιδιαίτερα έντο­ νες. Σε αντίθεση με τη διανοητικοποιημέ­ νη ζωγραφική που κυριαρχεί σήμερα.

αυτά είναι τα πράγματα. τι 8α λέγατε για ένα κρύο κόκαλο από κοτόπουλο πάνω σε χάρτινο πιάτο τα μεσάνυχτα. λοιπόν.Η επιθυμία του αντικειμένου του Σε μια κοινωνία που ουαιαστικά είναι διαμοΡφωμένη έται ώστε να οργα­ νώνει. Ναι. Ε. αυτοί οι σπάγκοι των χαρταετών και τα μεταλλικά κουτιά από ελαιόλαδο και οι Βελούδινες καρδιές γεμισμένες με τρίχες εφηΒαίου. που σχηματ. Η τέχνη. τι υπάρχει για να εξυπηρετήσει τις σιωπηλές ζώνες του αν8ρώπου ως ατόμου. κουτιά από παπιγιόν και μπουρμπουλή8ρες στο πλάι μιας μπανιέρος. για κάτι κάτω από ένα κά8ισμα που το αγγίζετε με το παπούτσι σας στον κινηματογράφο. αν τις διάβασε. Η 8p~ σκεία. Τι υπάρχει για να εξυπηρετήσει τις σιωπηλές ζώνες του αν8Ρώπου ως ατόμου. χαριτωμένα πιρούνια. χοντρά μικρά ραδιόφωνα. η εκκλησία έχει μετατρέψει τη 8ρησκεία σε τυποποιημένο δημόσιο 8έαμα. Τρυποκάρυδος (1980) ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΞΕΡΟΥΜΕ αν ο Κεν Κόρι διάβασε ποτέ τις πα­ ραπάνω γραμμές και. να κατευ8ύνει και να ικανοποιεί μαζικές παΡοΡμήαεις.' ζουν το δεσμό ανάμεσα στην αυτιστική ψυχή και το Βιωματικό κόσμο: το να δείχνει αυτά τα πράγματα κάτω από το αλη8ινό μυστηριώδες φως τους είναι ο σκοπός της σελήνης. Η φύση. Όχι. τους έχουν απομυζήσει τα τόσα πολλά αναίσ8ητα μάτια. και το μουσείο έχει κάνει το ίδιο για την τέ­ χνη. για φαγωμένα μολύΒια. για ένα φανταχτερό κpa­ γιόν που μακpaίνει ή κονταίνει κατ' εντολήν σας. αν συμφώνησε τελείως μα- . για ασΒεστω­ μένα αλογοπέταλα σταυρωμένα σαν τυχερούς σιδερένιους ΧΡιστούς πάνω από μια μοναχική πόρτα καλύΒας. Το Γκραντ Κάνιον και οι Καταρράκτες του Νιαγάρα έχουν κοιταχτεί τόσο πολύ που έχουν ξεφτίσει. για μια φωλιά πλαστική εγκαταλειμμένη από ένα «πουλί» που δεν γνωρίσατε ποτέ.

να μας επεκτείνουν το εγώ ή να μας προ­ σφέρουν μια πλαστή προστασία από τον Δεκέμβρη του θανάτου που πλησιάζει. ο Κόρι -σαν μία από εκείνες τις γλυκές ροζ χαζές φαλλικές σβηστήρες που θαύ­ μαζε. μια ενέργεια. Πολλοί από μας νιώθουμε παγιδευμένοι. Μέσα στις μεταβαλλό­ μενες ψυχολογικές σκιές της oργανΙKής~νόργανης κληματαριάς. ακριβώς. αλλά αυτό δεν φαίνεται απόλυτα σωστό. υπονομευμένοι από την περίσσεια των υλικών αγαθών που μας περιβάλλουν και μερικές φορές μας πολιορκούν. Η σχέση ανά­ μεσα στην ανθρωπότητα και τα επονομαζόμενα άψυχα αντικείμε­ να είναι συχνά πιο πολύπλοκη και αινιγματική από τη σύνδεση ανάμεσα στην ανθρωπότητα και τη φύση. . Τα διακοσμητικά του έχουν χαρακτηριστεί «μικροσκοπικά γλυ­ πτά». Κaτα­ σκεύαζε μικρούς κόσμους. Θα ήταν πιο ακριβές να πούμε ότι είναι μι­ κροσκοπικά ταμπλό. Αν η τέχνη ασχολείται με τη φιλοσοφία της ζωής και οι χειρο­ τεχνικές κατασκευές με τη φιλοσοφίσ των υλικών. τασάκι ή αγκράφα. Το ενδεχόμενο τα ίδια τα αντικείμενα να διαθέτουν μια προσωπικότητα. θόλωσε τα όρια ανάμεσα στο κα­ λαίσθητο και το απωθητικό). Προφανώς δεν διέφυγε από τον Κεν Κόρι. ο Κόρι καλλιεργούσε τα σταφύλια του και πατούσε το κρασί του. να ενισχύσουν την κοινωνική μας θέση. παρά την εκφρασμένη πρόθεσή μας να απλοποιήσουμε την ύπαρξή μας. είναι μια ιδέα που συνήθως μας δια­ φεύγει. όμως. σ' ένα πιο συγκεκριμένο επίπεδο. πολύ αφηγηματικά. πέρα από το τοτεμικό. καταδυναστευμένοι. Και σε αυτούς τους μικρούς κόσμους έφτιαξε το μυστικό του σπίτι. ότι θα τις καταλάβαινε. Είναι βέβαιο. Ένα δημιούργημα του Κόρι μπορεί να λει­ τουργήσει σαν καρφίτσα. πέρα από το αισθητικό ακόμη. συ­ νεχίζουμε να συγκεντρώνουμε αντικείμενα όλων των χρήσεων και μεγεθών -για να μας εξοικονομήσουν χρόνο. ένα πλέγμα νοήματος πέρα από το πρακτικό.ζί τους. πέρα από το συμβολικό. Όμως. αλλά εκείνο που έχει δημιουργήσει ο ίδιος είναι ένα περιβάλλον σε μινιατούρα. Είναι πολύ θεα­ τρικά. για να χωρέσουν σ' έναν φορμαλιστικό ορισμό του γλυπτού.έσβησε τη γραμμή ανάμεσα στα δύο (όπως.

χυδαιότητα. ποίη­ ση. ο Κό­ ρι δεν προίκιζε απλώς τα έργα του με χιούμορ. αποκαλύπτουν επίσης ταυτόχρονα τον κρυ­ φό χαρακτήρα των ίδιων των πραγμάτων. Και ίσως κι αυτό χρειαζόταν τον Κόρι. ένας σάτυρος από τις νύμφες ή ένας μελισσοκό­ μος από την κυψέλη. 1997 . οι πωλήσεις μεταχειρισμένων και τα καταστήματα σιδερικών όπως μαγνητίζεται ένας μύστης από τη βουνοκορφή. Είναι φανερό ότι ο Κόρι χρειαζόταν το θέα­ τρο των αντικειμένων. Τον μαγνήτιζαν τα παλιατζίδικα. σοχή και συνέλεγε με τόσο πάθος αντικατοπτρίζουν τις προσωπι­ κές του προτιμήσεις. Με άλλα λόγια. θεϊκό ακόμη και όταν ήταν πλακατζίδlκο και χυδαίο. Μουσείο Τέχνης Τακόμα.Αν τα αντικείμενα και οι εικόνες που κατασκεύαζε με τόση προ. ζωντάνια. Ο Κεν Κόρl. ομορφιά και μυστήριο. όπως και οι αρχαίοι. είχε επίσης τον οραματισμό να αναγνωρίσει ότι αυτές οι ιδιότητες ενυπήρχαν στα «αντικειμε­ νικά» υλικά από την αρχή. ζούσε σ' ένα θεϊκά ζωογο­ νημένο σύμπαν -ζωογονημένο ακόμη και όταν ήταν στατικό και βουβό.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ .

.

Μια σημαντική παρουσία από μόνο του. ένα δευτερεύον στοιχείο της γραφής που μπορεί κανείς να το μάθει εύκολα. το Ζ -γωνιώδες. Για τους κυνικούς το Ζ δεν είναι πα­ ρά ένα 5 μ' ένα παλούκι στον πισινό.μπορεί. να φαίνεται πρωκτικά καλωδιωμένο (αν και το Ζ είναι πολύ εκλεπτυσμένο για να σηκώσει ψηλά τα χέρια σαν το Υ και να σκούζει υστερικά σαν να το τσίμπησαν). για εκείνους που έχουν επιλέξει οι Μοίρες για να παρα­ κολουθούν αυτά τα πράγματα. από μια ορισμένη οπτι­ κή. Όμως.Γράψτε για ένα από τα αγαπημένα σας πράγματα ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΣΤΕΣ. και όμως κάθε φορά που . Εντάξει. είναι το πιο μακρινό και φευγαλέο από τα είκοσι έξι γλωσσικά μας άτομα· μια μυστηριώδης σκοτεινή φυσιογνωμία σε μια μάλλον αθώα κατά τα άλλα παράταξη αναγνώρισης υπό­ πτων. Δεν περνάει σχεδόν μέρα της ζωής μου που να μην παρενο­ χλώ την αλφαβητική μυρμηγκοφωλιά. είναι αλήθεια ότι κάθε λέξη που είναι άξια επανάλη­ ψης είναι μεγαλύτερη από το άθροισμα των στοιχείων που την αποτελούν· και το συγκεκριμένο λεξοστοιχείο. ενώ το 5 είναι καμπυλόγραμμο-. να το αφο­ μοιώσει γρήγορα και να το χρησιμοποιεί σποραδικά στην πορεία της εγγράμματης ζωής του. το Ζ ασκεί μια επίδραση πάνω και πέρα από τη συμβολική του σημασία. για εκείνους από μας που δεν είναι ούτε πεζοί ούτε πω­ ρωμένοι. το Υράμμα Ζ δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα φωνητικά σημαντικό σύμβολο. και ο πιο αεροδυναμικός μικρός κολυμβητής που έχει κο­ λυμπήσει ποτέ σ' ένα μπολ με αλφαβητική σούπα.

το Ζ σποφεύγει το σημείο. γιατί είναι πολύ ρευστό. Ένα Ζ είναι κοφτό. Το Ζ είναι ένα γράμμα-πλαταγισμός από μαστίγιο. ένα Ζ 007 θα πρόφερε το όνομά του «ζεντ-μηδέν μηδέν εφτά». πολύ κοσμο­ πολίτικο. για να παραμείνει σ' ένα μέρος.) Αν το Χ δείχνει το σημείο. Οι διασημότητες του αλφαβήτου είναι το Μ και το Ζ τα γράμ- . Βουίζουν. Ζαπ! Αν το Χ είναι ο Μάικ Χάμερ. Στιλάτες μέλισσες. ένα μικροσκοπικό ρίγος. αν και αποτελεί συστατικό της αγγλικής γλώσσας. ένας ανοιχτός σουγιάς πάντα έτοιμος να κόψει τα κορδόνια της σύμβασης ή να ξεφλουδίσει το ροδάκινο της λα­ γνείας. και όχι «ζι-μηδέν μηδέν εφτά». κάτισχνο. το γράμμα που συνδέεται παραδοσιακά με όλες τις μορφές εξα­ φάνισης και εξόντωσης. 138 σελίδες στο Π. το Ζ εί­ ναι ο τζέιμς Μποντ. αυτό είναι το πιο συναρπαστικό γνώρισμα του Ζ η διπλή προβο­ λή μιας αδιόρατης απειλής και μιας αισθητικής χάρης. Και μετά είναι η εξωτικότητα του Ζ. εγωκε­ ντρικό σουπερμόντελ. γρήγορο (δεν είναι σύμπτωση που οι κα­ τασκευαστές αυτοκινήτων ονομάζουν τα πιο γρήγορα μοντέλα τους 2). αν το Ζ ήταν γυναίκα. το Ζ κου­ βαλάει πιστόλι λέιζερ. εκκεντρικό και πάντα αμυδρά απειλητικό -αν και η ίδια η κομψότητά του το διαχωρίζει από το κτηνώδες Χ. Τελικά. αποκρυφιστικό. ίσως. το Ι. Σε αντίθεση τόσο μ' εκείνο το επιτηδευμένο. Τα Ζ δεν είναι λεκτικά μυρμήγκια· είναι μέλισσες. το σύμφωνο που μας αρέσει να φοβόμαστε και φοβόμαστε να μας αρέσει. θα ήταν μια φαμ φα­ τάλ.δακτυλογραφώ ή χειρογραφώ το γράμμα Ζ νιώθω μια μυστική ανατριχίλα. ένα γράμμα­ οχιά που χτυπάει. Φονι­ κές μέλισσες. γιατί. Αν το Χ κρατάει σιδερόβεργα. (Για λόγους γνωστούς μόνο στους Βρετα­ νούς. τη φιλήδονη οργασμική μεγαλόκαρδη τσούλα. Τσιμπούν. αλλά μόνο 5 σε­ λίδες σε λέξεις που αρχίζουν από Ζ. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη σχετική σπανιότητά του: το λεξικό μου αφιερώνει 99 σελίδες στις λέξεις που αρχίζουν από Α. όσο και το Ο. σου δίνει την εντύπωση ότι το έχουν φέρει από την Αφρική ή από την αρχαία Μέση Ανατολή του Ναβουχοδονόσορα.

Δεν είναι μια ένδειξη της θέσης και της δύνα­ μης που έχει το Ζ ως σταρ το γεγονός ότι επιλέγεται πάντα να βγαίνει τελευταίο. το V είχε κι αυτό το μυθιστόρημά του.ματα από τα οποία έχουν ονομαστεί φημισμένες ταινίες. Φυσικά.) * Είδος κρασιού σαν το κλαρέ. 1996 Μεταλλικό διακοσμημένο φλιτζάνι για καφέ στις χώρες της ανατολι­ κής Μεσογείου.Μ. εξαγγλοποιημένη μορφή του παλιού προβι­ βλικού ονόματος Ταμμούζ. που παράγεται κυρίως στην Καλιφόρνια. (Σ. αλλά μπορώ να σας βε­ βαιώσω από προσωπική πείρα ότι στη σημερινή κουλτούρα ένα μυθιστόρημα δεν έχει το αβαντάζ. Σίγουρα. η ζυμολογία ο αγαπημένος μου επι­ στημονικός κλάδα ς (μια και ασχολείται με τις ζυμώσεις των ποτών). Η αγα­ πημένη μου χώρα. Ζητήθηκε από το * Esquire. Θα διαλέξω το Ζ. Η αγαπημένη μου θαλάσσια έκταση το Ζουίντερ Ζε. παρόλο που όλη η δημοσιότητα πη­ γαίνει στο F και τη γνωστή λέξη που αρχίζει απ' αυτό. Δώστε μου πίσω το Ζ μου και κανείς δεν ξέρει πού μπορώ να φτάσω. το όνομά μου. Αρχικά. αδελφός και γιος.τ. Πριν φτάσω οπουδήποτε. Να διαλέξω ένα γράμμα. ο Ταμμούζ ήταν ένας μυθικός ήρωας που υπηρετούσε τη Θεά ταυτόχρονα ως εραστής. Κι αυτό. έχω να πω ένα πράγμα: καλύτερα ζεντόφιλος πα­ ρά παιδόφιλος. την τζαρίνα και όλα τα μικρά τζαρόπουλα! Όσο για κείνους που θα παραπονεθούν ότι παραπάει πια αυτό το τζέρ­ τζελο με το Ζ. μιας ταινίας. Στον τζάρο. Τόμας. όμως. τουλάχιστον στα χαρτιά. (Σ. επιτρέψτε μου να υψώσω ένα ζαρφ * με ζινφάντελ * * στην πρώην βασιλική οικογένεια της Ρω­ σίας. Όσο για μένα. Αν η Ζα Ζα Γ καμπόρ παντρευόταν τον Φρανκ Ζάπα. και πολύ περισσότερο το αβά­ ντζο.) . Οι ΖΖ Τορ είναι το αγαπημένο μου συγκρότημα. είναι η Ζανζιβάρη. σύζυ­ γος. θα είχε το πιο κουλ όνομα στον κόσμο -εκτός ίσως αν η ΖαΣου Πιτς είχε πα­ ντρευτεί τον Τρίσταν Τζάρα. είναι μια σύγχρονη.Μ.τ.

Θέλω να πω. είμα­ στε κρυφά στη σόου μπίζνες. έτσι προφανώς ζω στην Αμερική από επιλογή -όχι για πατριωτικούς ή οικονομικούς λόγους απαραίτη­ τα. Δεν είναι υπέροχο. αλλά επειδή η ζωή εδώ είναι τόσο ενδιαφέΡουαα. και αυτό πα­ ρά το γεγονός ότι οι βλάκες της θρησκευτικής Δεξιάς και οι βλά­ κες της ακαδημαϊκής Αριστεράς (τα δυο πρόσωπα του γιάνκικου πουριτανισμού) φαίνονται να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να δουν ποιος μπορεί να προωθήσει περισσότερο την υποχρεωτική ομογενοποίηση και τη θεσμοποιημένη μετριότητα. Η ΑΜΕΡΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΧΩ ΡΑ 270 εκατομμυρίων ανθρώπων: τα 100 εκατομμύρια από αυτούς είναι γκάνγκστερ. έντονα ατομικιστική. Η Αμερική μπορεί να είναι η λιγότερο βαρετή χώρα στον κόσμο. πώς είναι δυνατό να μη διασκεδάζεις σε μια τέτοια χώρα. 1997 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα παραπάνω γράφτηκαν αρκετά χρόνια πριν καταφέρει το . η μόνιμα ασυγκράτητη. 50 εκατομμύρια είναι τελείως φρενο­ βλαβείς και όλοι μας. Δεν τα καταφέρ­ νουν όμως. Στην Αμερική. Ανοπ Books. επίμονα αλλο­ πρόσαλλη. άλλα 100 εκα­ τομμύρια είναι απατεώνες.Πώς νιώθετε για την Αμερική. απρόσμενα καλοδιάθετη. Θα μπορούσα να ζήσω κυριολεκτικά οπουδήποτε στον κόσμο κάνο­ ντας τη δουλειά που κάνω. επιδει­ κτική απατεωνίστικη αναμπουμπούλα είναι απλούστατα πιο δυνα­ τή από όλους τους. από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο. Anthem.

αλ­ λά δεν έχει σημασία. κερδίζει τα μετάλλια. μπορεί και όχι. Έστω. αλλά μάλλον ανάμεσα στη φώτιση και την άγνοια. Η άγνοια βγαίνει στους τίτ­ λους των εντύπων. όμως μέσα στις μυστικές κρυψώνες της (και μερικές φορές και στη δημόσια σκηνή η φώτιση συνεχίζει να αστράφτει αθόρυβα και η λάμψη της επισκιάζει όλη την περιστρεφόμενη καθρεφτόμπαλα στην ντισκοτέκ της ιστορίας. ένα πραξικόπημα που θα είχε αποτύχει χωρίς την ενεργό βοήθεια ενός γορ­ γά αυξανόμενου πληθυσμού από φοβισμένα μη σκεπτόμενα θύματα. όμως. αν και η απόλαυση του θεάματος αμβλύνεται από το χάος που προκαλείται στη φύση και από την αναπτυξιακή κακοποίηση που επιβάλλεται στα παιδιά.στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα πρώτα να πάρει και μετά να πα­ γιώσει τον ολοκληρωτικό έλεvxο της αμερικανικής κυβέρνησης. η κυ­ ρίαρχη εθνική μας τρέλα εκτοξεύεται σταθερά σε όλο και ψηλότερα επί­ πεδα: οι ευλαβείς ημι-εγγράμματοι στο συντηρητικό στρατόπεδο τρέμουν και ξεφωνίζουν. εξασθενημένες και συvxυ­ σμένες όπως είναι από τις αλληλοσυγκρουόμενες δεσμεύσεις απέναντι στην πουριτανική ηθική από τη μια πλευρά και την αχαλίνωτη απληστία από την άλλη. από κοσμική άποψη. στρίβει το νόμισμα. οι μορφωμένοι μάρτυρες στον προοδευτικό τομέα αγω­ νιούν και μαίνονται. Μπορεί να έρθει η μέρα της. . Είναι φοβερό σόου. ότι η κεντρική δυναμική της φυλής μας δεν ήταν ποτέ η σύγκρουαη ανάμεσα στο καλό και το κακό. Μετά την πρόσφατη κατάληψη της κυβέρνησης. η εκκλησία και το κρά­ τος. καθορίζει τις τιμωρίες. «αληθινούς πιστούς» που τους έχουν αποβλακώσει και τους χειρίζονται κατά κωμικό σχεδόν τρόπο τα μέσα ενημέρωσης. Ο κόσμος όπως είναι! Η ζωή όπως είναι! Η φώ­ τιση είναι από μόνη της ανταμοιβή. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας. Έχει αποδειχθεί από καιρό ότι η ελευθερία είναι πολύ με­ θυστικό ελιξήριο για τις μάζες της Αμερικής.

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΣΙΓΟΥΡΟΣ αν υπάρχει αυτό που λένε «συγγραφικό μπλο­ κάρισμα». ή παίζοντας χωρίς αναστολές με τη γλώσσα. Υποψιάζομαι ότι αυτό που θέλουμε να ονομάζουμε έτσι είναι στην πραγματικότητα μια ανεπάρκεια κουράγιου ή μια ανε­ πάρκεια φαντασίας. τότε μπο­ ρείς να διαλύσεις οποιοδήποτε επονομαζόμενο μπλοκάρισμα α­ πλά και μόνο με το να φανταστείς ασυνήθιστες. Αυτό. αδιανόητες ως τώρα λύσεις. Αν είσαι διατεθειμένος να ρισκάρεις. ή και τα δύο. λιγάκι πιο σημαντική ακόμη και από την ακατάσχετη περιέργεια και την αίσθηση του χιούμορ). Ζητήθηκε από τους Νιου ΓιοΡΚ Τάιμς. Με τη φαντασία και το παιχνίδι με τις λέξεις μπορείς να βγεις από οποιο­ δήποτε αδιέξοδο. να διακινδυνεύσεις τη γε­ λοιοποίηση και να διευρύνεις τα όρια και αν έχεις καταφέρει να διατηρήσεις τη φαντασία σου (την κυριότερη ιδιότητα που μπορεί να έχει ένας συγγραφέας. φυσικά.Τι νομίζετε ότι είναι το συγγραφικό μπλοκάρισμα και το είχατε ποτέ. 2002 . με την προϋπόθεση να έχεις τα­ λέντο.

Και. Είναι το ιδανικό μου. αλλά πάντα με μια αμυδρή ευθυμία και μ' εκεί­ νο το είδος της χάρης που ποτέ δεν δαπανά ούτε ένα έργιο ενέρ­ γειας παραπάνω από εκείνη που είναι απόλυτα απαραίτητη. απoτελεσμ~ τικά και δυναμικά. κι αυτός τους βοηθά γρήγορα. Ο Γ κοροντί περνάει το μεγαλύτερο μέρος της μέρας καθισμέ­ νος σε μια μπανιέρα στη μέση μιας μεγάλης. Οι νεαροί του φίλοι έχουν συνέχεια προβλή­ ματα με γκάνγκστερ. Και στις σπάνιες περιπτώσεις που βγαίνει από τη σο­ φίτα. καπνίζοντας πούρα και κάνοντας διαλογισμό πάνω στους κυματισμούς του γαλάζιου νερού σε μία από εκείνες τις πλαστικές μηχανές κυμάτων. ο πιο ζεν χαρακτήρας στην ιστορία του σινεμά. όχι. ουσιαστικά άδειας παρισινής σοφίτας. Γ κο­ ροντί συμβαίνει να είναι το όνομα του μεσόκοπου χαρακτήρα που υποδύθηκε ο Ρισάρ Μπορινζέ στην ΝτίΒα. και φυσικά θέλω να τη μιμηθώ σε όλα. ΘΑ ΠΡΟTlΜΗΣΩ ΤΟΝ ΓΚΟΡΟΝΤΙ. Έχει μια έφηβη βιετναμέζα ερω­ μένη για την οποία νοιάζεται αλλά χωρίς να είναι καθόλου κτητι­ κός μαζί της. μια φαντεζί<Jγκαθωτή ταινία του 1981 σε σενάριο και σκηνοθεσία του lαν-Ιακ Μπενέξ. δεν προσπαθώ να πα­ ραγγείλω τη σπεσιαλιτέ σε κάποιο ουγγαρέζικο εστιατόριο. Γαλήνια απαλλαγμένος από προσκολλήσεις αλλά και σαΡK~ στικά συμπονετικός. ακόμη και στην μπ~ . φοράει ωραία λευκά κοατούμια και οδηγεί μια υπέροχη λευ­ κή Σιτροέν αντίκα. ο Γ κοροντί είναι η προσωποποίηση του κουλ.Με ποιον μυθιστορηματικό χαρακτήρα ταυτίζεστε περισσότερο.

νιέρα και στα πούρα. Ζητήθηκε από έναν εκδότη για να συμπεριληφθεί σε ΒιΒλίο που δεν έχει εκδοθεί σκόμη. αν και ξέρω ότι έχω πολύ δρόμο να κάνω. η δική μου ερωμένη επιμένει ότι ο μυθιστορηματικός χα­ ρακτήρας στον οποίο μοιάζω περισσότερο δεν είναι ο Γ κοροντί του Μπενέξ αλλά ο Τομ Σόγιερ του Τουέιν. Βασικά. .

Είμαστε σε αυτήν τη ζωή για να διευρύνουμε την ψυχή. 1984. .Είναι υποχρεωμένος ο συγγραφέας να χρησιμοποιεί τα έργα του ως μέσο κοινωνικής βελτίωσης. Η μεγάλη ανθρώπινη περιπέτεια είναι η εξέλιξη της συνειδητό­ τητας. t Ζητήθηκε από το Fiction International. να απελευθερώσουμε το πνεύμα και να φωτίσουμε τον εγκέφαλο. Πόσοι συγγραφείς μυθιστορημάτων νομίζετε ότι είναι αφοσιω­ μένοι σε αυτή την προσπάθεια. Αν δεν υπήρχε γλώσσα δεν θα υπήρχε Κοινωνία. Η ΠΡΩΤΗ γΠΟΧΡΕΩΣΗ τογ ΣγΓΓΡΑΦΕΑ δεν είναι απέναντι στο θη­ ρίο με τις πολλές κοιλιές αλλά απέναντι στο θηρίο με τις πολλές γλώσσες. δηλαδή όχι απέναντι στην Κοινωνία αλλά απέναντι στη Γλώσσα. Όλοι έχουν κάποια συμφέροντα στη διαχείριση της Κοι­ νωνίας. αλλά η διαχείριση της Γλώσσας είναι η ειδική φροντίδα του συγγραφέα. είναι πλέον ελεύθεροι να προαγάγουν την κοινω­ νική βελτίωση στο βαθμό που μπορεί να απαιτεί κάτι τέτοιο η συ­ νείδηση ή η νεύρωσή τους. Και είναι μεγαλεπήβολο ζώο. Επιτρέψτε μου όμως να σας πω αυτό: η κοινωνική δράση στο πολιτικοοικονομικό επίπεδο είναι ψιλο­ πράματα. Αφού οι συγγραφείς εδραιώσουν τη βασική τους δέσμευση απέ­ ναντι στη Γλώσσα (και εκτεθούν στα τεράστια ρίσκα που απαιτεί αυτή η σχέση).

Είμαι εδώ επειδή κά­ ποιος είπε κάποτε ότι το Σιάτλ είναι η «αμερικανική πρωτεύουσα για όσους θέλουν να κρυφτούν». και το συναρπαστικό ενδεχόμενο ότι ανά πάσα στιγμή μπο­ ρεί να εκραγούν τα ηφαίστεια και να κάνουν ζεματιστό το σολο­ μό. Είμσι εδώ επειδή παλιά ήταν εδώ οι Γουόμπλl. για τα παπίσια πό­ δια και τις δίδυμες κορυφές. Είμαι εδώ για τη σκουριά και τη μούχλα. είμαι εδώ επειδή το «Τεκίλα» εί- . ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ ΕΔΩ για τον καιρό. τις στικτές κουκουβάγιες και τις πρό­ στυχες αχιβάδες (οι ντόπιοι υποφέρουν από γεωπαπίσιο φθόνο). βέβαια. τους μπουχτισμένους και τους εγκληματίες της χώρας. Για να επανέλθω στη μουσική. Εντάξει. είμαι επίσης εδώ για τα ηφαίστεια και το σο­ λομό. μια μακρινή πόλη όπου έρχο­ νταν για να εξαφανιστούν ολόκληρες γενιές από τους αποτυχημέ­ νους. Πο­ λύ πριν γίνει το Σιάτλ «η Αθήνα της Αμερικής» (Νιου Γιορκ Τάιμ<j. για τις γέφυρες που κωλοκάθο­ ντα ι συνέχεια μέσα στα νερά και τα φεριμπότ που διεμβολίζουν συνέχεια τους μώλους. για τις τελετουργίες του ινδιάνικου φεστιβάλ πότλατς και του εσπρέσο στο καροτσάκι. τα βατόμουρα και τη δημόσια τέχνη (ανάμεσά της και εκείνη την απειλητική τοιχογραφία που τα πορνολαγωνικά έδιωξαν από το Ολύμπια).Γιατί ζείτε εκεί που ζείτε. και μερικές φο­ ρές στη πλατεία ΠαΊΌνίρ βρίσκεις ακόμη γέρους αναρχικούς που γυαλίζει το μάτι τους να τραγουδούν τις ετοιμόρροπες μπαλάντες της συντροφικότητας και της επανάστασης. ήταν το Τιμπουκτού της Αμερικής.

Είμαι εδώ για τη σχετική έλ­ λειψη οικονομικής φιλοδοξίας (η οποία. Είμαι σα­ φώς εδώ για την Αγορά του Πάικ Πλέις και σαφώς δεν είμαι εδώ για το Γ ουόλ-Μαρτ ή για τον κάθε λεχρίτη που ψωνίζει στο Γ ου­ όλ-Μαρτ. αλίμονο. κάτι που δεν μπορείς να το πεις για τη Νότια Καρολίνα.τι έχει απομείνει απ' αυτά). Είμαι εδώ για τις τουλίπες αλλά όχι για το Φεστιβάλ Τουλίπας (είναι λουλούδια. για τους ετήσι­ ους διαγωνισμούς κοπής κρέατος. Είμαι εδώ για τα δάση (ό. Για την έλλειψη τυπικότητας. παρεμπιπτόντως. Και υπάρχουν ακόμη κάποιες πιθανότητες να επι­ λεγεί. Είμαι εδώ για τη Στάρμπακς αλλά όχι για την Μπόινγκ. Είμαι εδώ για τη Μάικροσοφτ αλλά όχι για την Γ ουεϊρχάουζερ. την ανωνυμία. τη γενική έλ­ λειψη στενοκέφαλης παράδοσης. Είμαι εδώ για κείνα τα άγρια μικρά μανιτάρια που εκπέμπουν σε υπερβατικές συχνότητες· για τον Κέβιν Καλάμπρο.ναι ο ανεπίσημος πολεμικός ύμνος του Πανεπιστημίου της Ουά­ σινγκτον και επειδή το «Λούι Λούι» κόντεψε να επιλεγεί για πολι­ τειακός ύμνος. παιδιά. και το γεγονός ότι εδώ και που­ θενά αλλού η βρομιά συγχρωτίζεται στους μισοάθλιους δρόμους μ' έναν αδιόρατο αλλά διάχυτο μυστικισμό. Η ακτή του κόλπου Πάτζετ είναι το μέρος όπου οι ηλεκτρικές κιθάρες κάνουν τα πρώ­ τα τους βήματα και παλιά χαϊκού πάνε για να πεθάνουν. Είμαι εδώ για τις λευκές χήνες στις ρηχές ακτές αλλά όχι για τις βαθιές τσέπες της Πολιτειακής Βουλής. μπορεί να ευ- . για την αίθουσα των πούρων στο Ντόλτσες Λάτιν Μπιστρό. όχι εργαλεία μάρκετινγκ!). για τη Βραδιά Ράγκμπι τις Δευτέρες στην Ταβέρνα Μπλου Μουν. για τη βραδιά όπερας στην Ταβέρνα Μπλου Μουν (η οποία. που αναμε­ ταδίδει παιχνίδια των Σόνικς με πολυμάθεια και ζωντάνια στο σταθμό ΚJR· για τα χάμπουργκερ Ντικς Ντελούξ. για τα κα­ λύτερα βιβλιοπωλεία και τους καλύτερους κινηματογράφους του κόσμου. είναι έτσι προγραμματι­ σμένη ώστε να συμπίπτει με τη Βραδιά Ράγκμπι της Δευτέρας -μια κάπως δύσκολη αλληλοεπικάλυψη που ίσως δεν μπορέσει να εκτι­ μήσει πλήρως ο πελάτης που πηγαίνει εκεί για πρώτη φορά)· είμαι εδώ για τους ιπτάμενους δίσκους που έκαναν την πρώτη τους γή­ ινη εμφάνιση κοντά στο Όρος Ρέινιερ.

για τον υψηλό πληθυσμό των φαλακρών αετών και για τις γυναίκες με τη γραφική νορβηγική μορφή λαγνείας. εγώ. αφού δημιούργη­ σε τη Βορειοδυτική Ουάσινγκτον. ένα αμφίβολης ποιότητας κατα­ γώγιο όπου απότομοι σερβιτόροι βροντούν ξυλαράκια φαγητού πά­ νω στον ορίζοντα. Και πάντα τα ποιήματα σχολιάζουν τον καιρό. και σε τελευταία ανάλυση. ο κόσμος γύρω μου βουλιάζει σε ζοφερή μελαγχολία. με κάθε αύξηση πάχους στο στρώμα των τσαλακωμένων στρωματοσωρειτών. Οι ηλιαχτίδες μοιάζουν πολύ με τους τουρίστες: . λες και ο Θεός. Α». Λόγω αυτού του καιρού. Το να ζεις εδώ δεν διαφέρει πολύ από το να ζεις μέσα σ' έναν κλασικό κινέζικο πίνακα πριν ακόμη οι έντονες πινελιές από ορυκτά χρώματα στεγνώσουν πάνω στο μετάξι -αν και. ανάλογα με το πόσο δαγκώνει ο παγερός αέρας. οργανικά και ανόργανα. όπου η εξυπηρέτηση είναι πρόχειρη.» ρωτάω. μέσα εί­ σαι». το δικό μας είναι ένα τοπίο σε κλ~ μακα μινόρε. Πολλοί παθαίνουν κατάθλιψη. «Ναι. μερικοί εμφα­ νίζουν τάσεις αυτοκτονίας. είμαι εδώ για τον καιρό. τελικά. γίνομαι πιο ευτυχισμέ­ νος με κάθε καινούργια καταιγίδα. σίγουρα.θύνεται για μερικούς από τους πελάτες του Γ ουόλ-Μαρτ).. οι ταπετσαρίες λίγο πράσινες και έχουν χυθεί κάτω μεγάλες ποσότητες τσαγιού· όμως μέσα σε κάθε κουλουράκι με χρησμούς υπάρχει ένας ποιητικός στίχος που δεν μπορείς να τον ξεχάσεις ποτέ. Μέσα στη βαθύτερη και σκοτεινότερη καρδιά του χειμώνα. «Τι το καυτό έχει ο ήλιος. Εγώ όμως.ά κυρίως. το μετάνιωσε και προσπάθησε μάταια να τη σβήσει. υπάρχουν φορές όπου μοιάζει περισσότερο με το να είσαι παγιδευμένος μέ­ σα σε κακό κινέζικο εστιατόριο. ένα περιγραμματικό σκίτσο όπου τα αντικείμενα. τα νουντλς μουλιασμένα. όταν ο ουρανός μοιάζει για ολόκληρους μήνες με χαλασμένη παι­ δική τροφή μπανάνα και η ιλαρά της μάγισσας που οι μετεωρο­ λόγοι ονομάζουν «ψιλόβροχο» έχει γίνει ένα χρόνιο γκρίζο εξάν­ θημα πάνω στο δέρμα της γης. δεν έχουν καλά προσδιορισμένα άκρα και τείνουν να λιώνουν και να ενώνονται μεταξύ τους δημιουρ­ γώντας ένα μόνιμό θολό εφέ.

Και δεν ντρέπομαι γΙ' αυτό. εκεί­ νες τις βαθιές περιοχές του ασυνειδήτου στις οποίες πρέπει να κά­ νει σπηλαιολογία κάθε σοβαρός συγγραφέας. φέρνοντας μαζί της τους ρυθ­ μούς και τις διακυμάνσεις των σύννεφων και του νερού. για να μη . φυσικά. Προφανώς. Η βροχή είναι το φυσικό στοι­ χείο του ρομαντισμού. Ένα σταθερό ανεμόβροχο συνθέτει μουσική για την ψυχή. τότε η ρομαντική αντίληψη του κό­ σμου είναι εξίσου έγκυρη με οποιαδήποτε άλλη -και έχει πολύ πε­ ρισσότερες ανταμοιβές. έχουν μια ψεύτικη ρηχή ευθυμία και χαζές κάμερες περασμένες στο λαιμό τους. Οι σταγόνες της βροχής. φέρονται σαν να είναι ντόπιοι. το συνηθισμένο κλίμα του βορειοδυτικών πολιτειών του Ειρηνικού είναι τέλειο για έναν συγγραφέα. βουδιστικά κουλ. Αν η πραγ­ ματικότητα είναι θέμα οπτικής. υπάρχει ένας φεγγίτης. Η κρεβατοκάμαρά μου χωρίζεται από το κυρίως σπίτι. Είναι χουζουρλίδικο και ενδόμυχο. επίσης καθαγιάζει και εξαγνίζει.l. προ­ άγουν το θόρυβο και τη βεβιασμένη δραστηριότητα. είναι. σε στρέφει προς τα μέσα και σε συνδέει με αυ­ τό που ο Γιουνγκ ονόμαζε «πυθμένα κάτω από τον πυθμένα». Είναι μια ευλογία. Μέσα από αυτό το παράθυρο που το δέρνει η βροχή και το ξύνουν τα κλαδιά των δέντρων φτάνει η Μούσα μου. εσωστρεφείς. έτσι που πρέπει να βγαίνω έξω και να περνώ από ένα ψευτο-γιαπωνέζικο μονοπάτι από πλάκες για να πάω να κοιμηθώ τη νύχτα. πρωτόγονες. ένα φιλί για καληνύχτα. Συχνά βρέχομαι πηγαίνοντας για ύπνο.τρυπώνουν εκεί που δεν έχουν καμιά δουλειά να τρυπώσουν. Όχι μόνο τρέφει και ανανεώνει. Κάνει τη ζωή μια απρόβλεπτη περιπέτεια αντί για μια προβληματική εξίσωση. από την άλλη μεριά. Ρομαντικό. Ένα έλατο που στάζει είναι εκατό φορές πιο σέξι από έναν ηλιοκαμένο φοίνικα. και πιο αρχέγονο και στο­ χαστικό επίσης. Ψιθυρίζει σε μυστικές γλώσσες για την αρχέγονη ουσία των πραγμάτων. Ακριβώς πάνω από το γραφείο όπου γράφω. Που. λοιπόν. Σίγουρα. Μειώνοντας τους γύρω πειρασμούς (πώς είναι δυνατόν να πας να παίξεις στην παραλία ή να δουλέ­ ψεις στην αυλή.

Ανοιγόκλεισε άλλη μια φορά τα μάτια σου και ο καφές σου θα εί­ ναι αραιωμένος από τη βροχή. ότι έχουν φαγούρα στα πόδια (πόδι αθλητή). Ξεγελούν τον εαυτό τους. καμπαρέ και Κουλ:Ειντ· ένα τέτοιο θαλασσι­ νό τοπίο από ανοιχτά νερά. Οι βροχές θα κατεβούν κλεφτά από τις πλαγιές του Σασκοu­ άτς. πολλοί κακολογούν την ομίχλη εξίσου άσχημα με τους ηλιότροπους μη λογοτέχνες. παγωτά βανίλια. φυσικά. πιγούνια ηρώων και δάχτυλα θεών· θα α­ πλώσει μια τέτοια παλέτα στα χρώματα του ηλιοβασιλέματος με Τζελ-Ο. Ο ουρανός μας μπορεί να αλλάξει από γαλάζιο σε μολυβί με το ανοιγόκλειμα του ματιού. Σφίγγουν τα χέρια στύβοντας τα υγρά τους γάντια και γκρινιάζουν για τη σήψη από την υγρα­ σία. ισχυρίζονται ότι είναι πολύ αποθαρρημένοι για να γράψουν. Χωρίς να αντιλαμβάνονται την ποίη­ ση που χάνουν. ότι βήχουν συνέχεια και ότι νιώθουν σαν να τους χωνεύει αργά-αργά ένα με­ γάλο στρείδι. θα κάνει μια τέτοια ορεινή παρέλαση από παγό­ δες. Και δεν έχω κανένα πρόβλημα μ' αυτό. Θα υψωθούν μαζί με τις χήνες από τους βάλτους και τα τέλ- .μιλήσω για τον τελευταίο κατάλογο της Βικτόρια Σίκρετ και τα ε~ κοσι τρία βοηθητικά ρήματα. Περιέργως. είναι απλώς θέμα χρόνου μέ­ χρι να γυρίσουν οι βροχές σπίτι τους. όσο άνυδρες οι κοίτες των χειμάρρων. βλαστημούν το παρατεταμένο κατάβρεγμα. ακόμη και αν έρθει μετά από βδομάδες. Ευδοκιμώ εδώ με τη βεβαιότητα πως όσο στεγνοί κι αν εί­ ναι οι αδένες μου. ότι έχει διαρροή η στέγη τους. Όμως η επόμενη μέρα με λιακάδα. πίδακες από φάλαινες και πανιά ιστιοπλοϊκών πιο πυκνά και από τρίγωνα σε βιβλίο γεωμετρίας. δεν συμμερίζονται τις βροχερές προτιμήσεις μου όλοι οι ντόπιοι συγγραφείς. «Παράδεισος!» θα τους ακούσεις να δηλώνουν καθώς τηλεφω­ νούν στο ταξιδιωτικό γραφείο για να ακυρώσουν τη μετακόμισή τους στην Αριζόνα. καροτέλαιο. νησιά σκεπασμένα με έλατα. όσο μα­ ραμένα τα αγριόχορτα στο γκαζόν. που όλες οι αναμνήσεις της υγρασίας εξα­ τμίζονται και καταρρέουν σε μια φλόγα θαμπωμένης αμνησίας.

θα πέ­ σει με καταρράχτες από φτηνά κοσμήματα Ζεν. Και θα βρέξει μια ύπνωση. Αρχαίοι σαμάνοι. θα πέσει με τουλούμια. Και θα βρέξει μια αταξία. στις άκρες των αναμμένων τσιγάρων και στις σκουπιδοφω- . Και θα βρέξει ένα ουρλιαχτό. Θα συρίζει σε ηλεκτρικούς υποσταθ­ μούς. ξυ­ πνώντας με τη βροχή από εκεί που αναπαύονται σε ξερούς κορ­ μούς δέντρων. Θα συρίζει γύρω από τις πλώρες των ψαράδικων. Και θα βρέξει μια θυσία. Η υγρο­ σία θα γυαλίζει στο ράμφος του Κορακιού. Και θα βρέξει μια κρίση. ράβοντας μαργαριτάρια σε κάθε ιστό. Πηγάδια θα γεμίσουν από πνιγμένα μυρ­ μήγκια. ζωογονώντας κάθε χαντάκι. Μουσκλιασμένοι παράφρο­ νες θα περιπλανιούνται στις μουσκεμένες χερσονήσους. Και θα βρέξει έναν πυρετό. Η βροχή θα πέσει με ριπές. Και θα βρέξει μια ωμότητα. Η βροχή θα πρωτογονοποιήσει τις πόλεις επιβραδύνοντας κά­ θε τροχό.ματα. ζορίζοντας υαλοκαθαριστήρες και μεταμ­ φιέζοντας προθέσεις και χρυσές αψίδες. Το νερό θα κυλάει ρυάκι από μαρκίζες και ομπρέλες. διαχέοντας το εμπορικό νέ­ ον σε μουντζουρωμένα άνθη εσωτεριστικής καλλιγραφίας. υφαίνοντας μετάξι γύρω από κάθε κούτσουρο. υπόγεια από απολιθώματα. Η βροχή θα πέφτει σαν καταρράχτης για μέρες ασταμάτητα. Και θα βρέξει κινδύνους και χλωμά αυγά του θηρίου. Θα πάρει τα χρώματα των φωτεινών επιγραφών μπίρας και των προβολέων των αυτοκινήτων. και ανατριχιαστικούς συριγμούς από τα αρ­ χαιότερο φίδι του κόσμου. Ατμοί θα υψωθούν σε σύννεφα από χα­ ντάκια γεμάτα με τρολ. Και θα βρέξει μαγείες και κρόνια μάτια του τοτέμ. Και θα βρέξει έναν οιωνό. ξανα­ γράφοντας τη γραμμή του ορίζοντα μ' ένα άσχημα ξεφτισμένο πι­ νέλο βουτηγμένο σε τσάι και υδράργυρο. θα χτυπούν τα αχιβαδίσια δόντια τους στα πλημ­ μυρισμένα κατώφλια των βιντεοκλάμπ. Η βρο­ χή θα δραματοποιήσει το ύπαιθρο. Θα γυα­ λίζει στα νύχια νυχτόβιων ζώων. Θα γίνουν πλημμύρες. βάλτοι θα κοχλάξουν. Ποτάμια θα φουσκώσουν. Η βροχή θα συρίζει στους δρόμους.

Και θα βρέξει μια αίσθηση λύτρωσης από τους φιλισταίους άρπαγες του κόσμου. θα χύσει τα βατόμουρα. θέλω η επιτύμβια επιγραφή μου να γράφει. γκράφιτι θα τρέχουν στους τοίχους των δρόμων. Θρύλοι θα ξεπλυθούν από καθαγιασμέ­ να νεκροταφεία. ΕΒΡΕΧΕ ΣΤΗΝ ΠΑΡΕΜΣΗ ΤΟΥ. 19941 . Η βροχή θα φάει τα παλιά μονοπάτια του πολέμου. Θα μεθύσει ποιητές και θα συνεφέρει αλκοολικούς. Και όταν με κατεβάσουν τελικά σ' ένα λάκκο από υπέροχη λάσπη. μ' ένα μαξιλάρι από φτέρη και λάχανο κάτω από το κρανίο μου. θα κάνει τα μανιτάρια να φουσκώσουν σαν φραντζό­ λες. Ναι. και θα γυαλίσει τα κέρατα των σαλιγκαριών.τιές των κατατρεγμένων. Και θα βρέξει μια παρηγοριά. ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΕΣΕΙ Ζητήθηκε από τους επιμελητές του ΑκροΒατώντας στο Δυτικό Δακτύλιο (Sasquatch Books. είμαι εδώ για τον καιρό. Και θα βρέξει ένα θαύμα.

Όταν τις πετούσες σε σκληρή επιφάνεια. έσκαγαν με δυνατό κρότο. ληστέψαμε την τοπική τράπεζα. παρά το όνομά τους. νομίσαμε ότι μας πυροβολούν. Το κάναμε τελείως σοβαρά. Όταν ορμήσαμε μέσα και απαιτήσαμε λεφτά. Το βάλα­ με στα πόδια πανικόβλητοι. ΑΡΧΙΣΑ ΝΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΑΙ για την ύπαιθρο αφού λήστεψα μια τράπεζα. ήταν στρογγυλές και έμοιαζαν με ξερές γκρίζες μπάλες από τσίχλα ή καραμέλα. και το Μπλόουινγκ Ροκ της Βόρειας Καρολίνας. Φτάσαμε τρέχοντας στην άκρη της . δεν ήταν τσιγκούνηδες. σαν μεγάλο βαρελότο. Εκείνες τις μέρες υπήρχε ένα πυροτέχνημα που το έλεγαν «τορ­ πίλη». Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του . Ο Τζόνι κι εγώ δεν ξέραμε ότι οι ταμίες της τράπεζας του Μπλόουινγκ Ροκ είχαν τορπίλες πρόχειρες. αλλά εμείς θεωρήσαμε ότι μας αξίζουν περισσότερα λεφτά για καραμέλες. Είναι αλήθεια. Μπήκαμε μέ­ σα με τα πιστόλια μας. Όταν ήμουν εφτά χρονών. μια μικρή τουριστική κωμόπολη στα Απαλάχια. αν και φτωχοί.Ποια ήταν η πρώτη σας περιπέτεια στην ύπαιθρο. και κάναμε ληστεία. ο Τζόνι Χολσχάουζερ. ήταν ακόμη βουλιαγμένη στη Μεγάλη Οικονομική Κρίση. Οι τορπίλες. Οι γονείς μας. εγώ και ένας φίλος μου. μερικοί ταμίες άρχισαν να πετούν κρυφά τορπίλες στα μαρμάρινα δάπεδα και στους τοίχους. κόμικς και άλλα προεφηβικά εφόδια. Όπως ήταν φυσικό. Και δεν μιλάμε στα αστεία. τελείως σίγουροι ότι σφύριζαν σφαί­ ρες πάνω από τα κεφάλια μας. 40. που έσκαγαν καψούλια αλλά έδειχναν αυ­ θεντικά.

αν και η ζωή μας ως φυ­ γάδων κακοποιών ευτυχώς δεν κράτησε πολύ. και έχοντας ξεχόσει πια τη γαστρονομική γοητεία των μούρων. (Αργότερα. Τρομοκρατημένοι και ξεπαγιασμένοι. Από πολλές απόψεις. ή ίσως ένα απόσπασμα από οπλισμένους άντρες. Στην περιοχή όπου κρυβόμαστε. Η ιστορία της «ληστείας» μας κυκλοφορούσε όλο το από­ γευμα στην πόλη. Δεν ήταν πάνω από δέκα πό­ ντους μάκρος. Εκείνη τη μέρα. ο Τζόνι κι εγώ ανεβήκαμε τον Γκλεν Μπάρνεϊ χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό. . χάσαμε το κουράγιο μας και. εκείνη η μέρα που περάσαμε σαν φυγά­ δες αποδείχτηκε μία από τις ωραιότερες των παιδικών μας χρό­ νων. εν αγνοία των γονιών μας και με τις ξαδέλφες μου να μας παρακο­ λουθούν με φρίκη. αλλά ανάψαμε μια μικρή φωτιά και το ψήσαμε χωρίς να κάνουμε τον κόπο να το κα­ θαρίσουμε. γυρίσαμε ντροπιασμένοι σπίτια μας. όπου κρυ­ φτήκαμε σίγουροι ότι γρήγορα θα μας κυνηγήσει η αστυνομία. υπήρχε ένας θεαματικός κα­ ταρράχτης. παρακάμπτοντας τον καταρράχτη.πόλης και συνεχίσαμε ανεβαίνοντας στους λόφους. Τελικά σκοτείνιασε. όχι μεγαλύτερο από σαρδέλα. Κουκουβάγιες άρχισαν να σκούζουν και απροσδιόριστα πράγματα να κάνουν απροσδιόριστους ήχους. Κάποια στιγμή. Προστατευμένο από τους θάμνους και από μια μικρή σπηλιά. μάλλον διασκέδασαν παρά θύμωσαν με αυτό που κάναμε. Πέσαμε με τα μούτρα στα μύρτιλα και τα τσαγιόμουρα (την πηγή της μοναδικής γεύσης του Πεπτο-Μπισμόλ). Αρκετοί μεγάλοι είχαν τραυματιστεί κάνοντας αναρρί­ χηση στον καταρράχτη Γκλεν Μπάρνεϊ. θα τον ανεβαίναμε αρκετές φορές ακόμη.) Πά­ νω από τον καταρράχτη ανακαλύψαμε έναν δακτύλιο από ροδό­ δεντρα. και οι φήμες έλεγαν ότι ένας είχε σκοτωθεί. ήταν μια ιδανική κρυψώνα που θα τη χρησιμο­ ποιούσαμε συχνά τα επόμενα χρόνια. Στο κέντρο του κύκλου τα βρύα ήταν μαλακά σαν παχύ νεοπλουτίστικο χαλί. και προς τιμήν τους όλοι. ακόμη και οι ταμίες της τράπεζας και οι οικογένειές μας. καταφέραμε να πιάσουμε και ένα ψάρι πετώντας το έξω από το νε­ ρό στην όχθη ενός ρηχού ρυακιού. Το φάγαμε με τα εντόσθια και το απολαύσαμε.

βρίσκοντας εκεί μια εσωτερική θρέψη που άλλοι λέγεται ότι τη βρίσκουν στο τζαμί. στην εκ­ κλησία -ή στην τράπεζα. στη συναγωγή. Μπορεί να είναι ή να μην είναι αλήθεια ότι το έγκλημα δεν αποδίδει. η καλύτερη πλευρά του οποίου ήταν η γνωριμία με τη ζωή στη φύ­ ση. Ζητήθηκε από το Τrips. τα πόδια χωρίς αλυσίδες.Με τα χέρια χωρίς χειροπέδες. Από κείνη τη μέρα περνούσα όσο περισσότερο χρόνο μπα­ ρούσα στο ύπαιθρο. άκου­ σαν μια αυστηρή διάλεξη και στάλθηκαν για ύπνο. 1989 . οι ληστές έφαγαν. έκαναν μπάνιο. τους λαιμούς χωρίς θηλιές. αλλά η μικρή μας κατεργαριά είχε ευτυχισμένο τέλος.

Ως οπαδός. 2003 . Από την άλλη μεριά. δεν συμμορφώνεται με κανενός την κομματική γραμμή και σπάνια αναφέρεται σε συγκεκριμένα συμβάντα. E//ioft Bay Books Newslefter. με βάση την παραδοχή ότι όποιος λέει «ναι» στη ζωή. την κά­ νουν βαρετή ή δυστυχισμένη.Εκφράζετε τις προσωπικές σας πολιτικές απόψεις στα μυθιστορήματά σας. αυτόματα θα πει «όχι» σ' εκείνες τις δυνάμεις και τις πολιτικές που καταστρέφουν τη ζωή. φαντάζομαι ότι στα μυθιστορήματά μου υπάρχει ένα υπόγειο ρεύμα που μπορεί να ερμηνευτεί ως πολιτικό. είμαι πιο κοντά στον Ζορμπά παρά στον Ραλφ Νάντερ. Η προσέγγισή μου ήταν να ενθαρρύνω τους αναγνώστες να αγκαλιάσουν την ζωή. την περιορίζουν. ΔΕΔΟΜΕΝΟΥ ΟTl Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ήταν πάντα ένα από τα βασι­ κά μου θέματα.

Επιλέγοντας να ταξιδέ­ ψει ανάμεσα στους καταδυναστευμένους ονειροπόλους και όχι ανάμεσα στους κουστουμαρισμένους τενεκέδες του κατεστημέ­ νου. του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Σαν Χοσέ. βάζει σε κίνδυνο την ίδια την καρδιά του. έδινε έναν νευρώδη αμερικανικό ρομαντισμό και ένα κομψό κλασικό πάθος στις ιστορίες που έλεγε για τις υποτιμημένες ζωές τους.Πώς θα αξιολογούσατε τον Τζον Στάινμπεκ. Ζητήθηκε από το Κέντρο Μελετών Στάινμπεκ. . 2002. Όποιος συγγραφέας δεν μπορεί να εμπνευστεί από αυτό. ΕΚΕΙΝΟ πογ ΘΑγΜΑΖΩ ίσως περισσότερο στον Τζον Στάινμπεκ εί­ ναι ότι δεν έβαλε ποτέ υποθήκη τα στρέμματα της καρδιάς του για μια σουίτα σε κάποιο φιλντισένιο πύργο.

με εσωτερικό πολυτελείας στο χρώμα της σάλτσας από μύρτιλα που βλέπεις στα γεύματα του Ρεπουμπλικό­ νων. Δυστυχώς. Αυτό έγινε το 1981 και οδηγούσα νόμιμα τόσα πολλά χρόνια. Φυσικά.Πείτε μας για το αγαπημένο σας αυτοκίνητο ΟΤΑΝ ΒΓΗΚΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΝΤΡΑ μεταχειρισμένων οδηγώντας την πρώτη μου Κάντιλακ. που μπο­ ρούσα να οδηγήσω και στον ύπνο μου. Μη νομίσετε ότι μιλάω για κανένα εφηβικό καπρίτσιο. ένιωσα ότι επιτέλους είχα μεγαλώσει. δυο-τρεις φιλενάδες και ένα καφάσι μπίρες. Μιλάμε για μια μα­ ρόν ΝτεΒίλ του '76. Το πρόβλημα ήταν ότι με έκανε να νιώθω σαν μεσόκοπος εβραίος οδοντίατρος. Εκείνη η Κάντι όμως ήταν σοβαρό όχημα. . καμιά αμφιβολία. Ήταν αθόρυβο σαν καθεδρικός ναός και τσούλαγε τόσο ομαλά που νό­ μιζες ότι ταξιδεύει πάνω σε κρέμα Τουίνκι. είχε έναν αέρα νεανικής επιπολαιότητας που δεν ταίριαζε ίσως σε έναν επιτυχημένο συγγραφέα. τον εξο­ πλισμό μας. Αλλά το προηγούμενο αμάξι μου. το κράτησα μόνο ενενήντα μέρες. ένα παλιό Μέρκιουρι καμπριολέ βαμμένο με το χέρι. Χωρούσε ολόκληρη την ομάδα βόλεϊ όπου έπαιζα. Όμως. φίλοι και γείτονες. Αυτό το αμάξι ήταν «για μεγάλους». δεν έχουν τίποτα κακό οι μεσόκο­ ποι εβραίοι οδοντίατροι: κάνουν άψογες απονευρώσεις και είμαι σίγουρος ότι γίνονται εξαιρετικοί πατέρες. αυτή η εικόνα μου ταίριαζε όσο και ένα σετ κακοφτιαγμέ­ να σιδεράκια για τα δόντια -και δεν είχα πρόχειρο αέριο ιλαρό­ τητας για αναισθητικό.

lούνιος 1987. Ήταν διαβολικά έξυπνος. το είχα ερωτευτεί αθεράπευτα. Μετά αnό τριάντα μόλις γρήγορα χιλιόμετρα και οχτώ κλειστές στροφές. και με έστειλε σπίτι μου με μια καινούργια χρυσόμαυρη Καμάρο Ζ-28. Ζητήθηκε από το Road & Track. Την επόμενη μέρα πήγα στην αντι­ προσωπεία και αντάλλαξα την Κάντι με την Καμάρο. Από τότε κυκλοφορώ πανευτυχής με τη Ζ. Η Καμάρο χωράει μόνο τη μισή ομάδα βόλεϊ και είναι σαν να ταξιδεύεις πάνω σε καραμέλες Μ&Μ με φιστίκια.Όταν το επίπεδο της αμηχανίας μου έφτασε σε σημείο να γλι­ στράω χαμηλά στο κάθισμα και να κρύβω το πρόσωπό μου όταν οδηγούσα. . Επειδή έπρεπε να το αφήσω εκεί το βράδυ. Ουάου! Αδει> φάκι μου! Πετάνε κότες στην αυλή! Δεν είχα πιλοτάρει ποτέ μου όχημα που έστω και να πλησιάζει αυτό το εργαλείο. ήμουν αποφασισμένος να κάνω το αμάξι «κουλ». ρίγες. Αλλά έχει μεγαλύτερη ανταπόκριση από τρεις νύφες του lουνίου και μια ντουζίνα δωροδοκημένους βουλευτές -και κανείς δεν μου ζητάει να του κάνω σφραγίσματα στα δόντια. πήγα την Κάντιλακ σε μια αντιπροσωπεία Τζένεραλ Μό­ τορς και ζήτησα να μου τη «φτιάξουν»: τροχοί με ακτίνες. Αφελώς. ο αντιπρόσωπος προσφέρθηκε να μου δώσει ένα άλλο αμάξι για να κινούμαι. ο άτιμος. φαντάζομαι. κουκούλα.

Ένα από τα μεγαλύτερα νησιά -που ονομάζεται απλώς «ο Βράχος» από τους θαυμαστές του. διάφορα χόρτα και φτέρες. Παρά το τραχύ και σχεδόν ανάγωγα απότομο σχήμα τους. υπάρχει κάτι το θηλυκό στις καμπύλες του περιγράμματός τους που μου θυμίζει βυζιά Βαλκυρίας ή. και τόσα αγριολούλουδα που δεν θα προλάβαιναν οι κατσίκες της Χάιντl να τα φάνε ακόμη και σ' ένα δεκαπενθήμερο. Το έδαφος είναι στρωμένο με σπογγώδη βρύα. βρίσκομαι να στέκομαι . πριν γίνει η γη μια καναπεδόβια που κάθεται αραχτή και παρακολουθεί τη δράση σε άλλους γαλαξίες. έχουν απλώσει το πρά­ σινο χαλί για μένα. και στην κορυφή ανακαλύπτω ότι οι θεές της καμπούρας. ως συνήθως. σκοτεινά δέντρα. Περπατώ τα τελευταία εκατό μέτρα περνώντας μέσα από ψηλά. εντυπωσιακές καμπούρες από προπαγετωνlκό ψαμμίτη (σκεπασμένες σήμερα από έλατα και άρβουτο) που υψώνονται από την προσχωσιγενή πεδιάδα στην οποία ζω στη βορειοδυτική πολιτεία της Ουάσινγκτον. πουτίγκες της Δυνο­ στείας Σουνγκ. Ανάμεσα στα λιγό­ τερο γνωστά προϊόντα αυτής της δημιουργικής περιόδου του πλο­ νήτη μας είναι μια σκόρπια ομάδα από «νησιά» συνδεμένα με τη στεριά.Ποιο είναι το αγαπημένο σας μέρος στη φύση ΤΟΝ ΠΜΙΟ ΚΑΙΡΟ. εκείνες τις συχνές βροχερές μέρες που φορούν την ομίχλη σαν κιμονό.είναι εν μέρει προσιτό με τε­ τρακίνητο όχημα. Όμως. είχε τα­ λέντο στις δραστικές γεωφυσικές καινοτομίες. μετά από μερικά μέτρα ακόμη.

επισκέπτεσαι ένα φυσικό σύνο­ ρο. αφού απέχει μόνο είκοσι λεπτά με τζιπ από μια πολύβουη πόλη και δύο δευτερόλεπτα με ονειροπόληση από τη γέννηση του χρόνου. . 1987. που θα ήταν τρομα­ κτικός αν δεν ήταν τόσο όμορφος. και αυτός ο ψαμμίτης σχη­ ματίζει έναν γκρεμό τόσο ψηλό και απότομο. Όταν επισκέπτεσαι τον Βράχο. σκληρό και μαλακό. Κουρνιασμένος σαν τον Πάνα στην κορυφή του μουσκεμένου βράχου. ο Βράχος καθο­ ρίζει το όριο ανάμεσα στον πολιτισμό και την άγρια φύση. σκεπασμένη από νούφαρα λίμνη. Και σαν το Γ ουόλντεν του Θορό. επικίνδυνο και παρήγορο μαζί. βλέπω πάνω από μια καταπράσινη ακτινοβολία από βλάστηση και από μια κρυφή. οικείο και μυστηριώδες. Ζητήθηκε από το περιοδικό L/FE.πάνω σε γυμνό ουσιαστικά ψαμμίτη. όπου την άνοι­ ξη ένα τρισεκατομμύριο βατράχια κουτσομπολεύουν για τις αμοι­ βές του Κέρμιτ. κοιτάζω από κάτω μου και βλέπω αετούς να πετούν. βλέπω μέσα σε φωλιές ψαραετών.

Κράτησα αυτό το «ποίημα» και πολλές φορές από τότε έχω φα­ ντασιωθεί πώς μπορεί να ταίριαζε αυτή η λέξη στην επιστολή του άγνωστου ταξιδιώτη. Δεν έχω ιδέα πώς επιλύθηκε τελικά το πρόβλημα. Για παράδειγμα: «Όταν γυρίσω από τη Χα­ βάη. όταν ανακάλυψα την ακόλουθη ρα­ ψωδία σκαλισμένη με στυλό στο μαλακό ξύλινο πυθμένα του συρ­ ταριού του γραφείου. κάποιος άγνωστος ταξιδιώτης -πιωμένος.Στείλτε μας ένα σουΒενίρ από το δρόμο ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΜΕΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ καθόμουν σ' ένα στραπατσαρισμένο γραφείο στο δωμάτιό μου. Σαξάφωνο Σαξίφωνο Σαξόφωνο Σαξύφωνο Σαξέφωνο Σαξάφονο Προφανώς. θα σε παίξω σαν σαξόφωνο». μια ωδή στις προ­ κλήσεις της γραπτής γλώσσας. αλλά αυτή η μπερδεμένη προ­ σπάθεια μου φάνηκε σαν ένα μικρό ποίημα.έγραφε μια καρτποστάλ ή ένα γράμμα όταν έπεσε με τα μούτρα πάνω στο υπέροχο όργανο του Δρος Σαξ. μαστου­ ρωμένος ή απλώς με χαλασμένο ορθογραφικό διορθωτή στο κο­ μπιούτερ. στο Λαχάινα του Μάουι. στη γραφική παλιά πτέρυγα του Παϊονίρ Ινν. .

γιουκαλέλι. Ή. γιοuκιλέλε.Ή. 2002 . «Εδώ σπάνια μπερδεύουν το σαξόφωνο (σαξάφωνο. Block Book.) με το γιοuκουλέλε (γιοuκαλέλε. «Ακόμη κι ένα σαξόφωνο δεν θα μπορούσε να με βοηθή­ σει τώρα».)>>. σαξό­ φονο.

ότι η πραγματικότητα -τόσο στις ιστορίες μας όσο και στην καθημερινή μας ζωή. αυτό που βλέπουμε στη σελίδα είναι μια απόδοση αυτών των πραγματικοτήτων με ένα ιδιαίτερο ύφος. μέσα από την ελαστικότητα της διατύπωσης. ΑΝ. ρώτησα τον ερωτώ­ ντα. Απαντώντας. θα μπορούσα να προσθέσω) επε­ κτείνουν τις διαστάσεις και διευρύνουν τις δυνατότητες του κό­ σμου. Ήταν οι μεγάλες μπερδεμένες φράσεις του Φόκνερ ένα τέ­ χνασμα. Είναι ο τρόπος που αυτοί οι δυο συγγραφείς έβλε- . τότε οι μεταφορές και οι παρο­ μοιώσεις (και τα λογοπαίγνια. Σε προσωπικό επίπεδο. να εξυψώσουν μια φράση πρόζας από το πεζό τέλμα του απλού μυθιστορηματικού ρεπορτάζ και να τη στεγάσουν στη φωτεινή κερήθρα του συλλογικού ψυχισμού.Ποια είναι η λειτουργία μιας μεταφοράς. μπορούν να ξυπνή­ σουν τον αναγνώστη. Οι μεταφορές έχουν την ικανότητα να ζεστάνουν μια σκηνή και να απαθανατίσουν μια εικόνα. Όταν ο XεμlvγOυέι και ο Φόκνερ μετασχημάτιζαν τις αντί­ στοιχες πραγματικότητές τους σε γλώσσα. κάποτε με ρώτησαν σε μια ανάγνωση βιβλίων μου σε βιβλιοπωλείο αν η αγάπη μου για τις μεταφορές δεν είναι απλώς ένα τέχνασμα. η απάντηση είναι ένα εμφα­ τικό όχι. να τον κάνουν να αντιληφθεί. «Ήταν οι μικρές κοφτές προτάσεις του XεμιvγOυέι ένα τέχνα­ σμα. Μπορούν να στύψουν νόημα και από το πιο απίθανο γογγύλι.είναι λιγότερο καθορισμένη από όσο ισχυρίζεται η παράδοση.» Και στις δυο περιπτώσεις. ο κόσμος αποτελείται στην πραγματικότητα από τη γλώσσα. Όταν είναι εφευρετικές και ουσιώδεις. ΟΠΟΣ ΙΣχγΡΙΖΟΤΑΝ Ο ΜΑΚΕΝΑ.

Όπως και να έχει το πράγμα. επικυρώνει το ρόλο τους ως ένα εξαιρετικά αποτε­ λεσματικό λογοτεχνικό επινόημα. Τελικά. Αυτό.παν τον κόσμο. είναι το ίδιο το κέικ. Ζητήθηκε από το Inside Borders. επειδή με συναρπάζουν οι λέξεις. αλλά το ξάφνιασμα που προκαλούν φωνάζοντας «Έκπληξη!» να είναι σχε­ τικό με το πλαίσιο μέσα στο οποίο παρουσιάζονται. Ή. Αν μη τι άλλο. πάνω απ' οτι­ δήποτε άλλο. η μυθο­ λογία και η μεταμόρφωση. για την ακρίβεια" είναι ο τρόπος με τον οποίο ήταν υποχρεωμένοι να παρουσιάζουν αυτά που έβλεπαν. το μέρος ή το αντικείμενο που περιγράφω. αλλά προσπαθώ να μη δημιουργώ μεταφορές για χάρη των μεταφορών και ποτέ να μην τις διαμορφώνω απρόσεκτα ού­ τε να τις χρησιμοποιώ αυθαίρετα. χρησιμοποιώ αυτά τα σχήματα λόγου για να εμβαθύ­ νω την υποσυνείδητη κατανόηση του αναγνώστη για το πρόσωπο. Ομολογουμένως. υπενθυμίζουν και στον αναγνώστη και στο συγγραφέα ότι η γλώσσα δεν είναι η σα­ ντιγί. τη βρίσκω απλά και μόνο παίζοντας με τη γλώσσα. Επιμένω όταν είναι δυνατόν να μην τις βάζω να ξεπηδούν από καταπακτές ή ντουλάπες. . δεν είναι καθόλου παράξενο που δια­ θλώ τη ζωή μέσα από τον πολυχρωματικό φακό της μεταφοράς και της παρομοίωσης. 2003.

εδώ που τα λέμε. Εκείνο που ο Τομ Γουλφ και οι άλλοι υπέρμαχοι της νατουρα­ λιστικής λογοτεχνίας θέλουν να μας κάνουν να δεχτούμε ως ρε­ αλιστικό περιεχόμενο είναι στην πραγματικότητα τα πρότυπα συ­ μπεριφοράς ενός σμήνους εντόμων πάνω σ' ένα σκασμένο ροδά­ κινο σ' έναν κήπο με χιλιάδες διαφορετικές ποικιλίες παράξενων καρπών που απλώνονται πέρα από κάθε ορατό ορίζοντα. ο καθένας από μας τους φουκαράδες ανόητους που πιστεύουν ότι γράφουμε κά- . Αφού το επονομαζόμενο πλέγμα της πραγματικότητας έχει δια­ τρηθεί ιστορικά από λανθασμένες παραδοχές και λεκιάζεται συ­ νεχώς από μυριάδες αποχρώσεις υποκειμενισμού. θα πρέπει να σκε­ φτούμε το εξής: Το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας στο σύμπαν συμ­ βαίνει σε ταχύτητες είτε πολύ μεγάλες είτε πολύ μικρές για να μπο­ ρέσουν να τις αντιληφθούν οι φυσιολογικές ανθρώπινες αισθήσεις.Είστε ρεαλιστής. οραματιστή.. ΙΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΦΕΛΙΝΙ.. δεν είναι λίγο αντιρεαλιστικό να μιλάμε για «ρεαλισμό». Εντάξει. αλλά από την άποψη της «πραγματικότητας» δεν είναι σε τελική ανάλυση το μοναδικό παιχνίδι στην πόλη. και το μεγαλύτερο μέρος της ύλης στο αύμπαν εμφανίζεται σε πο­ σότητες είτε τόσο τεράστιες είτε τόσο μικροσκοπικές ώστε να μην μπορούμε να τις παρατηρήσουμε με ακρίβεια. «ο οραματιστής είναι ο μοναδικός α­ ληθινός ρεαλιστής». Έχοντάς το αυτό υπόψη. Πριν απορρίψουμε αυτήν τη δήλωση ως πα­ ραλήρημα ενός . δέχομαι ότι αυτά τα έντομα είναι πολύ ενδιαφέροντα.

είναι απλώς μια προβολή της.τι πραγματικό μπορεί στην πραγματικότητα να είμαστε εν αγνοία μας το αντικείμενο ενός απαίσιου κοσμικού αστείου. μεγάλα και μικρά. 2001 . υπάρχει μια αντίληψη των πραγμάτων που συμμερίζονται οι περισσότεροι μύστες και πολλοί θεωρητικοί φυσικοί και η οποία δέχεται ότι τα πάντα στο σύμπαν. Ζητήθηκε από το Contemporary Lίterature.συνειδητότητάς μας. θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι όλοι οι συγγραφείς είναι ρεαλιστές -τόσο εκείνοι που ασχολούνται περισσότερο με τις απο­ φάσεις ενόρκων και δικαστηρίων ή με την ενηλικίωση στην αγρο­ τική Νεμπράσκα. . όσο και εκείνοι που γράφουν για τη μυστική ζωή των άψυχων αντικειμένων. Από την άλλη μεριά. Έτσι.

Ζητήθηκε από το περιοδικό LIFE. αν τη δεχτούμε. Ο ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΙ ΕΙΝΑΙ να εξελισσόμαστε συνειδητά και σκόπιμα προς μια πιο σοφή. πιο απελευθερωμένη και πιο φωτεινή κατά­ σταση ύπαρξης να επιστρέψουμε στην Εδέμ. θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι οι πο­ λιτικές μας παλινδρομήσεις. με την αγάπη. 1991. αν δεν γίνεται αυτό. όλοι ξέρουμε μάλλον ότι το πραγματικό μας έρ­ γο είναι κάποια μορφή μυστικιστικής εξέλιξης. να χτυπήσουμε μια καλή πίτσα με λεπτή ζύμη κι ένα ποτήρι δυνατή μπίρα. οι κοι­ νωνικές μας φιλοδοξίες και τα οικονομικά μας τερτίπια δεν είναι απλώς αντιπαραγωγικά αλλά ασήμαντα. Ή.Ποιο είναι το νόημα της ζωής. . μια συνένωση με τη θεότητα. Κατά βάθος. Η αποστολή μας είναι να αποβάλουμε αυτές τις άσκοπες ενασχολήσεις και να επωμιστούμε πάλι το αρχέγονο φορτίο της ανεξάντλητης έκστασης. να συμφιλιωθούμε με το φίδι και να στήσουμε τους υπολογιστές μας ανάμεσα αε άγριες μηλιές. τα θρησκευτικά μας δόγματα. Όμως καταπιέζουμε δραστικά αυτή την ιδέα γιατί.

ενώ τα ξαναδιάβαζα. και εδώ έχω αποκαταστήσει αυτές τις περικο­ πές. .Σημείωμα του συγγραφέα Ο αναγνώατης που ίσως πρόσεξε μικρές διαφορές ανάμεσα σε μερικά από τα κείμενα του βιβλίου και την αρχική μορφή με την οποία δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά στα διάφορα έντυπα μπο­ ρεί να είναι σίγουρος ότι υπάρχει μια απλή εξήγηση. Ο συγγραφέας που προσπερνά την ευ­ καιρία να ανανεώσει τη γλώασα του δεν είναι ένας συγγραφέας που μπορείς να περιμένεις να τον βρεις στον Παράδεισο. συνήθως για οικονομία χώρου. είδα ότι σε μερικά σημεία εί­ χα χρησιμοποιήσει λέξεις ή φράσεις για τις οποίες τώρα έβλεπα πιο ενδιαφέρουαες και αποτελεσματικές λύσεις. Τι μπορούσα να κάνω παρά να τα αλλάξω. Επί πλέον. Ρ. Μερικά από τα πρωτότυπα άρθρα είχαν κλαδευτεί και περικοπεί. Τ.